Arbeid en zorg

[0:00:00] Van beukering. Hij huijbregts d zesenzestig en strolenberg. Vvd wil de minister

[0:00:05] bedanken dat zij hier is. We hebben afgesproken dat wij vier minuten spreektijd per fractie hebben qua in qua interrupties kijk ik rond. Ik denk nou, dat wil ik het voor nu nog even openlaten mochten gehoord te worden. Dan zal ik ingrijpen. Maar ik denk dat die coulant zijn vandaag gezien het aantal sprekers. Ik heb wanneer stoffer begrepen dat daarnaast zijn in breng helaas de commissie samson route verlaten vegen. Een ander verplichting is dat correct of

[0:00:35] dat klopt. Voorzitter, dat klopt. Daar wil ik u het woord geven en dat zou ik zeggen dat u kunt beginnen.

[0:00:42] Dankuwel. Voorzitter,

[0:00:44] een balanceeract noem ik het maar want daar gaat het vandaag over. Het is koorddansen voor een jonge vader die is een ernstig zieke vrouw verzorgd. En ondertussen ook moet zorgen dat er geld in het laatje komt of voor die vrouw die voor iedereen debuut klaarstaat. Maar zelfs nauwelijks meer rondkomt omdat vrijwilligerswerk fiscaal niet echt wordt beloond.

[0:01:05] Je zou ik de vraag kunnen stellen of ons verlof stelsel niet uit balans is als je wekenlang verlof krijgen bij de geboorte van een kind, maar geen verlof is op het moment dat er sprake is van rouw

[0:01:15] heeft mij is vandaag de onderliggende vraag wat voor samenleving willen we met elkaar zijn?

[0:01:21] Voorzitter, er komt een maatschappelijke dialoog over gender gelijkheid op de arbeidsmarkt en laat duidelijk zijn. Vrouwen verdienen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt, maar toch vinden wij de invulling van de dialoog een tikkeltje sturend en betuttelend.

[0:01:33] De centrale vraag voor de dialoog is hoe kunnen gelijkwaardige kansen voor vrouwen op de arbeidsmarkt worden bevorderd, maar mijn vraag is hoe open is de dialoog als er op voorhand al van uitgaan dat er sprake is van een probleem en waarom de eenzijdige focus op werk, terwijl er vrouwen zijn die een fantastische bijdrage leveren aan de samenleving als vrijwilliger, mantelzorger of opvoeder zou zeggen ze verdienen een lintje en geen opgeheven vinger

[0:01:58] de sgp vindt dat keuzevrijheid van mensen om zelf invulling te geven aan arbeid en zorg daarom ook leidend zou moeten zijn

[0:02:05] en voor de dialoog vraag draag ik dan ook graag het volgende alternatieven. Als je kritiek hebt dan moet je ook een alternatief bieden en mijn vraag die ik naar aanleiding van hoe willen we onze samenleving, arbeid en zorg invullen. En wat is daarvoor nodig en mijn vraag aan de minister. Daarbij is of ze bereid is om te komen tot een echte compleet open dialoog.

[0:02:25] Voorzitter, nederland telt ruim vijf miljoen mantelzorgers en uw massaal ouder worden komt de informele zorg op steeds minder schouders terecht.

[0:02:33] Mijn vragen zijn. Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat het dunne koord waar werkende mantelzorgers op balanceren niet knapt

[0:02:39] en is de minister bereid om te komen we een uitgewerkte visie op mantelzorg en informele zorg op de arbeidsmarkt van de toekomst. Ik zou daar heel graag een toezegging op willen hebben.

[0:02:49] Ondertussen is alles erop gericht om meer te gaan werken als iedereen mee gaat werken is de vraag natuurlijk. Wie dan gaat zorgen. Kortom, hoe zorgen we met elkaar voordat we voldoende vrijwilligers en mantelzorgers overhouden.

[0:03:01] Voorzitter, ook bij de verlofregelingen. Ik gaf er straks wel even iets over aan. Is het evenwicht enigszins zoek geboorte en ouderschapsverlof hebben we goed geregeld in het land. Maar rauw lijkt een ondergeschoven kindje en daarom ben ik blij dat er op verzoek van de groenlinks en sgp inmiddels een onderzoeksrapport ligt naar rouw en werk.

[0:03:19] Veel werkgevers geven ruimte voor rouw. Maar toch blijft er behoefte aan ondersteuning bij de omgang met rouwende medewerkers

[0:03:25] en mijn vraag aan de minister zijn hoe ze deskundigheidsbevordering over raoul werkgevers zou willen stimuleren

[0:03:31] en of er ook een centraal digitaal punt komt waar informatie en handvatten te vinden zijn voor werkgevers, zoals het rapport suggereert.

[0:03:39] U zult begrijpen dat sgp graag een dikke streep zet onder de onderzoeksconclusies

[0:03:44] en wettelijke vorm van rouw verlof moeten we serieus overwegen.

[0:03:48] De sgp heeft die handschoen inmiddels opgepakt en samen met andere partijen

[0:03:52] die allemaal hier aan tafel. De voorzitter. Ja. Nee, we doen het met elkaar. We doen het met elkaar. Dus

[0:04:04] ik zou zeggen laten we met elkaar een wettelijke basis leggen voor verlof, zodat vandaar de aandacht kunnen geven aan rouwverwerking en vooral ook de terugkeer naar werk.

[0:04:13] Ja, voorzitter, dan eindig ik met de vraag ik mee begon in wat voor samenleving willen wij leven? Voor de sgp is duidelijk. Wij willen heel graag een samenleving waarin mensen zelf de vrijheid hebben om te kiezen hoe ze arbeid en zorg verdelen

[0:04:25] en we blijven graag een land waarin we omzien naar elkaar en werken niet het allerhoogste doel is.

[0:04:31] Maar.

[0:04:34] Werk om te leven. Dat is eigenlijk denk ik. Zoals ik zou willen samenvatten. En dan laat ik het bij dankuwel.

[0:04:40] Bent u op twee seconden na drie seconden keurig binnen de tijd.

[0:04:44] Dat is prachtig ik het woord geven aan mevrouw van beukering huijbregts.

[0:04:48] Dankuwel. Voorzitter,

[0:04:50] ik ik herken heel erg de spagaat waar sgp net mee begon met de verschillende taken die je die je moet doen als als werkende ouder of als degene die thuis zit er misschien meer zou willen werken en ik denk ook dat de oproep aan het einde dat dat ook een oproep is waar ik mij in kan vinden als die wordt uitgelegd dat we inderdaad op zoek gaan naar een eerlijkere verdeling van verlof en ook een eerlijke verdeling van de zorgtaken tussen de verschillende ouders

[0:05:17] daar omdat het al een tijdje terug is dat verzoek commissiedebat, arbeid en zorg gevoerd hebben, wil ik en stonden nog wat onderwerp open. Maar ik ga me even beperken tot drie onderwerpen. De eerste onderwerp is de eerlijkere verdeling verlof ouder en kind. We zien dat, hoewel zo'n veertig procent van de stemmen met kinderen werk en zorg. Iedereen die idealiter gelijk zou verdelen dat bij minder dan tien procent lukt vanuit gewoonten en patronen liggen. De meeste zorgtaken vaker bij de moeder.

[0:05:44] Dat mag maar een ongelijke verdeling. Vlak na de geboorte blijft vaker stond naarmate het kind ouder wordt. Dat zorgt er vervolgens voor dat voornamelijk moeders vaker in deeltijd werken minder carrière kunnen maken en vaker financieel afhankelijk zijn van de vader. In andere europese landen zien we dat er gelijke stelsel van verlofregelingen rond de geboorte van een kind ervoor zorgt dat vader een grotere rol in de opvoeding op zich nemen en vrouwen betere kansen op de arbeidsmarkt krijgen

[0:06:12] als de vader na de geboorte van een kind evenveel verlof opneemt dus partner, verlof en ouderschapsverlof en eventueel zorgtaken dan blijft die gelijke verdeling veel meer in stand. Dat betekent dat de moeder betere kansen krijgt en financieel onafhankelijker wordt. Bovendien blijkt dat er meer gelijke rol beter is voor de ontwikkeling van het kind om dat op dit moment de moeder nog vaak in sectoren werkt, waarbij de deeltijd de norm is en helaas ook nog vaker een kleine salaris heeft moeten keuze voor een gelijke verdeling aantrekkelijker worden gemaakt. De invoering van bijna niet van bijna gratis kinderopvang in tweeduizend, vijfentwintig is een belangrijke stap, maar we zijn er dan nog niet. Daarom stelt d zesenzestig voor een gelijke verdeling van verlof te stimuleren.

[0:06:54] We moeten toe naar een systeem waarbij een gelijk speelveld ontstaat na de geboorte van een kind met geboorte verlof tot voor beide partners gelijk is in lengte en salaris. Omdat de moeder met zwangerschapsverlof gaat, betekent dit tot vaderschapsverlof, lengte en gebruik gelijk zou mogen zijn. Ook het gebruik van ouderschapsverlof moet gelijk worden. Hoe kijkt de minister naar het stimuleren van gelijke mogelijkheden, niet alleen gelijke kansen door middel van het belonen van de gelijke verdeling van zorgtaken en verlof.

[0:07:22] Mijn tweede thema is betere ondersteuning ziekte en mantelzorg. Voorzitter, als het gaat om zorgtaken. Denk niet alleen aan de zorg voor kinderen, maar zeker ook aan mantelzorg. Uit onderzoek van de fnv blijkt dat meer dan de helft van de werk nemers die ook mantelzorg is er onvoldoende steun voor ervaart vanuit de werkgever. Het gaat om bijvoorbeeld een passende afspraken over werktijden en roosters. Volgens wim en inc maken maar weinig mantelzorgers gebruik van bestaande regelingen, terwijl veel mantelzorgers overbelast zijn. We moeten werkgevers helpen met een rol als inclusief werkgever die mantelzorg mogelijk maakt.

[0:07:56] Ook als iemand zelf ziek wordt er een heftige diagnose krijgt mentaal of fysiek willen velen graag nog zoveel mogelijk aan het werk blijven, zodat het normale ook zoveel mogelijk doorgaat, maar ook daar zijn passende afspraken van belang. Als iemand na een heftige periode van ziekte, zoals een kankerbehandeling weer terug wil keren, is het nodig om passende afspraken te maken. Mijn collega's van weyenberg heeft daar eerder al aandacht voor gevraagd voor die passende afspraken vertrouwen in de eerste plaats van de werkgevers die doen ongetwijfeld hun uiterste best om werknemers zo goed mogelijk te faciliteren. Sorry

[0:08:29] maar makkelijk is het niet. Wanneer is iets mantelzorg. Welk deel van het salaris blijft de werkgever betalen en waarvoor kan die aankloppen bij het uwv. Het zijn vragen waarop het.

[0:08:38] De antwoord niet altijd direct duidelijk is.

[0:08:40] Is de minister het met d zesenzestig eens dat werkgevers beter geïnformeerd en geholpen moeten worden om te kunnen komen tot passende afspraken met werknemers

[0:08:49] die mantelzorg verlenen of zelf te maken hebben. Met ziekte gaat zij dit oppakken met de sociale partners.

[0:08:56] Dit blok is bijna klaar.

[0:08:57] Dankuwel. U bent ook over spreektijd heen. Ik ga u niet of ik ga u nog een afronding. Maar ik wil eerst de interruptie geven aan mevrouw pouw voor.

[0:09:07] Dankuwel. Voorzitter gaat eigenlijk nog over het vorige blokje als mevrouw beukering de toestaat en ik hoor haar zeggen dat ze na wil streven, niet alleen gelijke kansen maar gelijke mogelijkheden en in het leven van vader en moeder en dat vanaf het meest prille moment van het ouder worden af.

[0:09:28] Dan vraag ik mij af is een werkelijke fifty-fifty daarin mogelijk te zitten natuurlijk ook nog met een stukje pure mogelijkheden vrouw blijft thuis na de geboorte van een kind, niet alleen om voor dit kind de zorg, maar ook domweg om te herstellen van de bevalling. Dan zijn er nog eens een hoop vrouwen die kiezen voor bijvoorbeeld het geven van borstvoeding en zo zijn er ook een aantal simpele biologische verschillen tussen mannen en vrouwen die mannen zeker in het prille leven van een kind een andere rol geven dan de vrouw. Dus is fifty-fifty haalbaar of wenselijk en zo niet aan welke verdeling denkt d zesenzestig. Dan vroeg ik mij af wat meer theoretische vraag. Dat realiseer ik me maar uit oprechte interesse.

[0:10:13] Voorzitter, zo ken ik ook mijn collega die oprechte interesse en ook wel een klein beetje ervaringsdeskundige op een aantal vlakken denk ik zo kijk. Voorzitter, ik vraag eigenlijk aan de aan de minister om met ons na te gaan denken hoe wij ervoor kunnen gaan zorgen dat de tweede ouder dus vanzelfsprekend zwangerschapsverlof tot behoort toe aan degene die ook zwanger is geweest en ook de bevalling en alles heeft doorgemaakt. Maar wij denken ook dat een rol voor de andere ouder en ik noem dan in dit voorbeeld iets vaker de vrouw of de man die wat minder zorgtaak op zich neemt, maar we denken dat het wel goed zou zijn en er zijn ook voorbeelden oostenrijk, zweden uit mijn hoofd van europese landen waar de de tweede partner zeg maar de partner meer taken op zich neemt. En eigenlijk ook al vanaf het prille begin omdat het ook voor de ontwikkeling van het kind een voor is en dat zou ik wel heel graag willen stimuleren. En daar wil ik ook heel graag het gesprek over aangaan. Dus ik heb niet een pasklare oplossing of het fifty-fifty moest zijn. Ik heb alleen gevraagd om tot tot meer te gaan stimuleren. Er zijn namelijk ook al mogelijkheden dat dat de vader meer verlof opneemt. Maar er wordt niet gebruik van gemaakt. Nog niet zo heel veel. Dus ik zou dat graag wat meer willen stimuleren. Dus dat was een beetje de oproep. Voorzitter.

[0:11:22] Dankuwel. U kunt doorgaan. U over uw tijd. Maar u kunt uw laatste punt maken.

[0:11:26] Xl het heel snel afronden dan ik heb tijdens het debat over arbeidsmarktbeleid. Vorig jaar vroeg ik aandacht voor het position paper van de samenwerkende organisaties, arbeid en gezondheid. De minister heeft toegezegd met een reactie te komen, inclusief het antwoord op de vraag, want het kabinet vindt van het nationaal actieprogramma allereerst andere prioriteiten. Maar ik hoor graag nog een reactie van de minister en dan laat ik daarbij voorstellen. Dankuwel.

[0:11:51] Dankuwel en over de vvd, de heer strolenberg.

[0:11:54] Dankuwel een vooraf leveren. Allereerst genoegen door in ieder geval portefeuille wisselt binnen de vvd hier ook voor het eerste commissiedebat met deze commissie sociale zaken en werkgelegenheid hebben en ook met de minister, en ik zie uit naar een fijne samenwerking met met alle leden

[0:12:11] wat ik heb niet kunnen lezen. Is dit een verzamel debat met heel veel stukken zelfs nog brieven uit tweeduizend vijftien en de rode draad is verlofregelingen en gelukkig is er sinds tweeduizend vijftien ook op het vlak van verlofregeling regelingen veel gebeurd, dus ook gelezen natuurlijk de uitbreiding van het geboorte verlof en ook het ouderschapsverlof.

[0:12:29] Gelukkig hebben niet over vaderschapsverlof, want het is natuurlijk niet per se hoeft dat een vader zijn moeder twee moeders zijn en het is goed dat in nederland. Tal van verlofregelingen zijn. Want in je leven kun je alle zaken nog zo goed plannen. Iedereen krijgt vroeg of laat een keer te maken met z'n gebeurtenis die niet te plannen valt en soms zijn dat blije en soms zijn dat minder blije gebeurtenissen hebben het steeds vaker ook een dunne scheidslijn tussen privé en werksituaties zorg voor jezelf. Andere gebeurtenissen in je privéleven kunnen enorme impact hebben ook op werken en dus ook de productiviteit en er wordt veel van het bedrijfsleven en werknemers op dit moment gevraagd. Enerzijds hebben werknemers ook al voorgangers hebben gezegd tot er behoefte is om ruimte te hebben, ook om zorgtaken uit te voeren, maar ook het flexibele werken anderzijds ook de tijd waarin werkgevers te maken hebben met arbeidskrapte en soms ook hele kwetsbaarheden zijn als het gaat om continuïteit van het bedrijf en het opnemen van gepland en ongepland verlof is natuurlijk zeer afhankelijk van functie en type bedrijf wat voor impact. Dat kan hebben en gelukkig is het opnemen van de organiseren van verlof. We hebben op betreft de vvd niet alleen een verantwoordelijkheid van de werkgever, maar ook juist van de werknemer

[0:13:43] en er is ook sprake van een van van een wisselwerking in de arbeidsrelatie veruit de meeste werkgevers en werknemers zien dit ook zo.

[0:13:52] Het is ook het beste om afspraken te maken in goed overleg

[0:13:56] en ik heb zelf ook deze ervaring. Als je zowel als werkgever als ook werknemer. Ik merk ook dat als je flexibiliteit geeft dat je ook flexibiliteit krijgt

[0:14:07] en steeds meer is er ook behoefte. Dat zien we ook in de stukken maatwerk en het maken van individuele afspraken.

[0:14:15] Het is goed dat de wettelijke basis is, maar er zijn enorme diversiteit in alle regelingen die zijn nog lang niet allemaal bekend in aansluiting op de huidige stelsel van verlofregelingen op de praktijk. Er zijn een aantal zaken voor verbetering vatbaar. Dat lees ook in de stukken. En als vvd willen we ook graag zien dat de minister werk maakt van het vereenvoudigen van het verlof stelsel en wij streven dus niet naar een uitbreiding van de regelingen, maar inzet om alle verlofregelingen onder te brengen in een regeling waarbij werknemers meer overzicht en ook zeggenschap krijgen over hoe zij de bestaande verlofmogelijkheden zouden willen inzetten

[0:14:49] en ik zou graag willen weten wat de stand van zaken is aan de service schrijft in juni tweeduizend, eenentwintig ook aan de kamer op korte termijn advies uit te brengen over het stroomlijnen van de huidige verlofregelingen en ook met voorstellen te komen om dat op een evenwichtige manier te financieren en kan de minister aangeven wat haar inzet is voordat nieuwe vervolg stelsel en wanneer zij de kamer daarover kan informeren. Of misschien toezeggen wanneer we daar eventueel een planning voor zouden kunnen krijgen. Tot slot, en naar aanleiding van het onderzoek, mevrouw en werk. Willen we specifiek aandacht vragen gevoerd, verlof

[0:15:24] overgrote deel van de van de werkgevers gaat eigenlijk naar mijn idee ook goed mee om respectvol mee om en er is ook veel ruimte voor maatwerk. Dat past denk ik ook bij. Goed werkgeverschap en ook overlijden is heeft natuurlijk elke persoon ook eigen behoeften afhankelijk natuurlijk ook in wat voor graad het overlijden plaatsvindt met een zal misschien wat meer behoefte hebben om om even helemaal vrij te zijn van werken om voldoende tijd te hebben om te rouwen. Anderen zullen misschien dat de behoefte hebben om misschien wel wat te werken om ook wat afleiding te zoeken en zonder te pleiten dat het verlofregelingen weer complexer worden gemaakt. Willen we ook graag weten van de minister hoe zij precies wil gaan doen. Dit onderwerp rouwverwerking over groot verlof ook betrekken in het misschien vereenvoudigen van van de verlofregelingen en misschien dat ze daar iets over zou kunnen zeggen. De stand van zaken kan toelichten.

[0:16:15] Dankuwel. Voorzitter, dankuwel. Dan wil ik het woord geven aan mevrouw.

[0:16:20] Voorzitter dankuwel een commissiedebat voor mij voor het eerst de arbeid in zorg in drie jaar kamer kamerlidmaatschap met heel veel brieven ook van heel lang geleden. Ik heb mij vooral gericht op de meest recente brieven. Maar dat viel mij toch een brief nog op uit tweeduizend zestien van toenmalig minister asscher. Die vond ik interessant want het gaf ook een inkijkje van wat er toen speelde de stappen voorwaarts die we toen ervoeren bij dag arrangementen iso na schooltijd. Dat soort aanbiedingen et cetera en in die brief werd ook gesproken over een gehouden arbeid en zorg bijeenkomst. Ik meen ook op initiatief of verzoek van mijn collega's pieter heerma en daar zat een ideeën wedstrijd. Beide wordt verslag van gedaan in die brief van december tweeduizend zestien en het winnende idee was toe wordt sluis michael bervoets. Het inrichten van de fysieke leefomgeving op zodanige wijze dat sociale betrokkenheid wordt vergroot tussen generaties

[0:17:13] werkende, niet werkende zorgbehoevende en professionele zorgverleners en andere voorstellen uit de ideeën wedstrijd was ook om het bespreekbaar maken op het werk van het ouderschap thema ouderschap en er wordt in de brief aangegeven. Ambtelijk zal contact op worden genomen om te bezien of en op welke wijze deze initiatieven verder kunnen worden ondersteund, is het waarschijnlijk graven in de archieven. Maar als het niet al te veel werk zou zijn, zou ik toch interessant vinden om te kijken of of er een soort vervolg aan is gegeven en asscher concludeerde de rode draad bij deze drie en ook andere ideeën is de betrokkenheid van mensen bij elkaar als burger dienstverlener of werkgever en dat past bij het beeld van het kabinet dat samenwerking op praktisch niveau en in de eigen omgeving van wezenlijk belang is voor het tot stand brengen van een goede gezonde combinatie van arbeid en zorg en daar raken we de kern van van waarom we hier met elkaar.

[0:18:00] Bij elkaar zijn.

[0:18:01] Voorzitter, dan naar de wat meer actualiteit. We zijn blij dat in de afgelopen jaren veel meer mogelijkheden zijn gecreëerd voor ouders om hun werk en zorgtaken te combineren.

[0:18:11] Tegelijkertijd constateren we ook dat het verlof stelsel complexer is geworden. Ik hoorde ook collega's daarover en om de toegankelijkheid te waarborgen en de financiële consequenties en de mogelijkheden van werknemers. Om een keuze te maken is er ook op basis van de motie van van tielen een onderzoek uitgevoerd. Een. Helaas heeft dat niet geleid tot een echt representatief onderzoek. Dat is natuurlijk jammer.

[0:18:31] De minister heeft het niet herhaald. Maar gaat toch deze aspecten meenemen in een andere onderzoeken. En dan wil ik vragen om welke onderzoeken gaat het dan precies. En op welke termijn kan de kamer naar de resultaten van ontvangen

[0:18:42] en in het verlengde daarvan. Een jaar geleden is een rapport met de eerste evaluatie van de wet wieg opgeleverd door regioplan en positief is dat moeders hun werk privé balans een hogere waardering geven en ook ervaren de ouders die gebruik hebben gemaakt van de wieg op deelaspect een betere band met hun kind

[0:18:58] wordt best wel veel gebruik gemaakt van van de wieg regelingen. Werkgevers ervaren de aanvraagprocedure als goed te doen. Eenvoudig

[0:19:06] kanttekening is wel dat hoewel de groep klein is het wel zorgelijk is dat een deel van de werknemers die recht heeft op het verlof dat niet doet vanwege financiële consequenties. Dus ze zien er toch een verschil in gebruik door hoge inkomens en lage inkomens en de minister geeft aan daar verder onderzoek naar te doen. Dat lijkt me heel goed en qua achtergronden wordt er dan gezegd dan kijken we ook naar opleidingsniveau in verschillende inkomens groepen.

[0:19:27] Maar ik dacht misschien is het ook nog wel interessant om in kaart te brengen wat eventueel verschillende culturele achtergronden doet met het gebruik van deze regelingen

[0:19:36] wil de minister. Daar heeft er ook naar kijken.

[0:19:39] Voorzitter, nederland kent ruim twee komma zes miljoen gezinnen met thuiswonende kinderen

[0:19:44] en uit een peiling van stichting voor werkende ouders blijkt dat driekwart van de ouders momenteel veel druk ervaart zogenaamde combinatiedruk en dat moet wat het cda betreft aangepakt worden

[0:19:54] bij de begrotingsbehandeling van szw had ik nog een klein interruptie debatje met collega stoffer van de sgp over de aangenomen cda cu motie over het ontwikkelen van een gezins visie en ik deel de visie van collega's stoffen dat wanneer er alleen een maatschappelijke dialoog komt, zoals in de brief gender gelijkheid op de arbeidsmarkt is vermeld dat dat wat mij betreft te weinig is. Maar wat als ik het goed heb begrepen is het de bedoeling dat dit vervolgens ook input geeft voor nieuw beleid en dat is natuurlijk een stap de goede kant op.

[0:20:21] En aanvullend geeft de minister aan dat zij laat inventariseren welk beleid in de ons omliggende omringende landen wordt gevoerd tot gezinsbeleid kan worden gerekend, inclusief beleidsinstrumenten die daar worden ingezet en de effectiviteit ervan. Dat klinkt mij heel interessant in de oren. En wanneer kunnen we de resultaten van die inventarisatie tegemoet zien.

[0:20:38] De afronding komen.

[0:20:39] Ik had nog twee opmerkingen over het draagvlak heeft collega's stoffer al het een en ander gezegd dat we onderwerp onder zijn aanvoering van de vvd inderdaad werken aan de initiatieven daaromtrent en nog een laatste opmerking over de brief die we van twaalf januari hebben ontvangen waarin de minister aangeeft dat de apg ons in de weg zit om ouders te attenderen op de aanspraak voor dubbele kinderbijslag bij kinderen met intensieve zorgvraag op basis van de woz en ik vind het heel goed dat de minister en het cz hun nek uitsteken.

[0:21:06] De avg is goed privacy. Een groot goed. Maar soms is het ook een vloek. Dus ik stap. Ik waardeer enorm. De stap voorwaarts die de ministerie.

[0:21:13] Voorzitter, tot zover.

[0:21:15] Dankuwel heb ik het woord geven aan mevrouw

[0:21:18] kathmann van de partij van de arbeid.

[0:21:20] Dank u, voorzitter.

[0:21:21] Mijn buurvrouw,

[0:21:22] Van palland die besproken. Die had het over het bespreekbaar maken van ouderschap op de werkvloer. Laat ik daar maar geen mee beginnen. Want op dit moment heb ik een ziek kind thuis. De andere was ziek. Vorige week en gaat gepaard met hoge koorts

[0:21:36] en hij is nu alleen thuis en dan krijg je zo'n heb je mama. Waar ligt een paracetamol. En dan krijg je echt serieus steken je maag. Dat je hier zitten heel veel denk gaan doen ben ik voor ontaarde moeder en dan heb ik gelukkig nog een man die vandaag in en uit kan lopen onder werktijd en die ook gewoon heel veel zorgtaak verricht en die de logistiek manager van ons gezien is. En dan heb ik ook nog een schoonmoeder die ik eigenlijk om elk wissewasje kan bellen en dan komt ze aangesteld en aan gespind, want het is ongelooflijk vitaal. Maar wat als zij straks niet meer zo vitaal is ineens dan weet ik in ieder geval dat met mijn werkende leven ik nooit zo voor haar zou kunnen zorgen als dat zij op dit moment voor mij zorgt

[0:22:19] en wat doe je dan als je dus dat netwerk wat ik om me heen heb niet hebt. Waar waar kies je dan voor kiest u dan voor die optimale zorg voor je kinderen zonder buikpijn. Want er is geen man die in en uit loopt. Kies je voor bijvoorbeeld het zorgen voor je moeder omdat zij eigenlijk hielden leven misschien wel keihard heeft gewerkt om jou een beter leven te gunnen. En daarnaast geloof ik ook gewoon dat als ik heb drie jongens ik heb volgens mij via hele leuke mannen thuis. Ik wil niet

[0:22:48] maar als ik goed voor hun zorg dan geloof ik ergens ook dat zij in de basis mannen worden die ook weer gewoon voor andere willen zorgen.

[0:22:57] En als je nu ziet met die krapte in de op de arbeidsmarkt. Hoe eigenlijk dat oog hebben voor dat zorgen voor elkaar. Hoe dat onder druk staat. Daar maak me heel veel zorgen over, al ben ik van de partij die zegt nou de beste manier van zorg is is misschien wel werk

[0:23:13] en waar ik me vooral ook zorgen over maak is dat er nu vooral ook gekeken wordt naar vrouwen die dan maar de krapte op de arbeidsmarkt moeten oplossen. Want als we willen dat vrouwen meer werken dan moeten we ook kijken naar de andere kant van de medaille en dat is op de eerste plaats geen uitstel met die gratis. Het liefst maar dan nagenoeg gratis kinderopvang in twintig, vijfentwintig, maar ook kijken hoe kunnen we mannen beter in staat stellen om te zorgen. En juist op dat laatste wil ik me even richten wat mijn collega's zei dat ook al in hetero relaties verdeeld. Slechts één op de tien stellen zorgtaken gelijk en dat moet gewoon anders en gelijke verdeling begint al goed bij ouderschapsverlof en mijn collega's die hadden het net al even een debatje over. Maar er werd terecht gezegd want sinds afgelopen zomer hebben ouders recht op die zesentwintig weken verlof, waarvan negen tegen zeventig procent doorbetaling van het loon. Dat is een hele mooie mijlpaal. Maar wat zien we in gezinnen? Met een lager inkomen neemt de partner minder vaak ouderschapsverlof

[0:24:10] en de meest genoemde redenen is dan ook gewoon omdat ze niet kunnen betalen en dat is eindeloos zonder maar wel logisch want als je net rondkomt dan kun je niet die op zeventig procent van je inkomen ook niet voor een paar weken en zzpers die vallen al helemaal buiten de boot. En waarom het ook vooral zou zonde is is dat elke maand dat een partner thuis voor een baby zorgt mijn collega's van d zesenzestig zei het al. Dat zorgt voor een verhoging van zeven procent van het inkomen van de vrouw en daarom moeten juist alle gezinnen gebruik kunnen maken van ouderschapsverlof, niet alleen de hogere inkomens. En dan is mijn vraag hoe staat de minister tegen het idee om wanneer mensen onder het sociaal minimum komen, omdat zeventig procent niet toereikend is, het ouderschapsverlof aangevuld wordt tot ten minste het sociaal minimumloon bij kortdurend zorgverlof is dat al het geval. Bij ouderschapsverlof kunnen ouders die onder het ijs zakken wel bijzondere bijstand aanvragen, maar omdat de regels hiervoor verschillen per gemeente en het voor ouders van tevoren niet zeker is of ze deze bijstand krijgen, maakt dit de drempel voor ouderschapsverlof onnodig hoog. Hoe gaat de minister deze drempel verlagen voor deze gezinnen.

[0:25:20] Niet alleen de zorg voor kinderen, maar ook de zorg voor oude of zieke familieleden ligt in hetero relaties nog altijd veel meer bij de vrouw voor vrouwen is onbetaald werk zoals mantelzorg zeventien keer vaker redenen om geen betaald werk te doen. Mantelzorgers zijn er wel tegemoet gekomen in de participatiewet. Maar de financiële positie van iemand die voor een naaste zorgt is ongelooflijk wankel. De overheid biedt langdurig en kortdurend zorgverlof voor deze groep. Maar deze regelingen worden weinig gebruikt om dat veel mantelzorgers niet kennen. Wat gaat de minister doen om de bekendheid van deze regeling te vergroten tot een afronding komen. Ik zal het even afronden. Ook is doorbetaling van loon bij kortdurend zorgverlof zeventig procent, terwijl bij langdurig zorgverlof vaak nul procent. Hoe gaat de minister zorgen dat ook mensen met een lager inkomen. De kans hebben gebruik te maken van zorgverlof zonder financieel in de problemen te komen.

[0:26:11] Dankuwel. Dan is het woord aan mevrouw pouw verweij van ja eenentwintig.

[0:26:16] Voorzitter, dankuwel ook dank aan de andere fracties die al hele mooie bijdrage hebben geleverd. Mijn fractie benadrukt graag twee thema's die binnen het kader van de arbeid en zorg noodzakelijk zijn om bij stil te staan. Het eerste thema is de combinatiedruk om de participatie samenleving

[0:26:36] bij alle accent onder meer en meer te gaan werken, is het goed om voor ogen te houden dat er ook mensen zijn die tegen hun grenzen aanlopen. Niet iedereen heeft een fijne boeiende baan die hij heeft zij naar eigen inzicht flexibel in kan richten.

[0:26:48] Bij de begroting heb de kamer mijn motie aangenomen ingediend met mevrouw van der plas en de heer stoffer om er bij het arbeidsmarktbeleid rekening mee te houden. Dat werken in deeltijd een legitieme persoonlijke keuze is voltijds werken is mooi voor wie het kan waarin een aantal omstandigheden is het gewoonweg niet haalbaar. Het is ook niet altijd wenselijk. Denk aan zware beroepen kijkt naar zorgtaken in gezinnen die mensen jagen we dan ook niet de arbeidsmarkt op arbeid en zorg serieus nemen houdt rekening met persoonlijke keuzes en omstandigheden.

[0:27:18] Hoe werkt de minister de motie uit om ermee rekening te houden. Dat werken in deeltijd een legitieme persoonlijke keuze is.

[0:27:26] Ik denk hierbij ook aan mantelzorg al meer dan een decennium geleden maakte het sociaal-cultureel planbureau bekend dat het aandeel werkenden dat mantelzorg verleent groeien

[0:27:35] dit.

[0:27:36] Het zal lang bekend dat deze groep dit vaak moeilijk kan combineren met andere taken zoals werk.

[0:27:41] Het aantal werkende mantelzorgers blijft nog altijd explosief groeien. Volgens prognoses van één komma acht miljoen mensen in twintig, twintig naar twee komma één miljoen in twintig, veertig.

[0:27:51] Ik vraag de minister. Wat betekent deze stijging voor de arbeidsmarkt en de arbeidsparticipatie is de minister het met mij eens dat arbeidsmarktbeleid nadrukkelijk moet inspelen op deze ontwikkeling.

[0:28:03] Het kabinet wil werken aan een vergroting van de arbeidsparticipatie. Dat is mijn tweede thema eenentwintig stelt vast dat vooral de fundamentele problemen door torenhoge, marginale lastendruk en een woud aan regels. De arbeidsmarkt verre van aantrekkelijk maken moeten eens gaan hakken in dat woud van toeslagen die maken het belastingstelsel zo ongelooflijk complex te versterken. Ze versterken de armoede val ze vergroten de afhankelijkheid van de overheid die toeslagen zijn dus geen oplossing, maar een probleem.

[0:28:32] Jammer dat de minister het liever in een andere richting zoekt dan werken lonend maken in haar brief van veertien november wijdt uit over agenda gelijkheid. Daar gaat het om het promoten van een omslag in de sociale norm om fulltime werken te stimuleren. De minister wil ik, citeer het gesprek aangaan met de samenleving over wat de arbeidsmarkt nodig.

[0:28:51] Je geeft

[0:28:53] bij alle praten mis ik het cruciale inzicht bij deze minister dat aantrekkelijk maken van werken het best kan worden bereikt door werken weer lonend te maken. Zet in op lastenverlaging en vereenvoudiging van het belastingstelsel. Dan kunnen we in plaats van abstracte, ambities en wollige gesprekken concrete stappen zetten naar een aantrekkelijke dynamische arbeidsmarkt.

[0:29:13] Mijn vraag is het niet beter om feitelijke obstakels weg te nemen, zodat werken aantrekkelijker wordt in plaats van allerlei bijgelovige cultuur debatten aan te gaan. Graag een reactie van de minister. Dan merk ik afsluitend nog het volgende op. In deze vergadering zijn veel opmerkingen gemaakt over de verlofregelingen. Ik benadruk dat naast de inhoudelijke afwegingen van deze voorstellen het van fundamenteel belang is om de kosten in ogenschouw te nemen, kan de minister een concreet overzicht verschaffen van het totaalaantal kosten van deze regelingen, voor zover die voor rekening komen van het uwv

[0:29:45] dankuwel.

[0:29:47] Dankuwel keurig binnen de tijd. Ik zal proberen u na te doen. Ik ga me bijdraagt om. Ik zou daarom van mevrouw van beukering huijbregts willen vragen tijdelijk het voorzitterschap over te willen nemen.

[0:29:59] Het woord is aan heersen.

[0:30:01] Dankuwel. Voorzitter, door de vergrijzing neemt de druk op jongere generaties toe niet alleen om te werken, maar ook om te zorgen dat zorg er namelijk niet aan de toekomstige vraag voldoen en dus worden we teruggeworpen op de vraag wat voor samenleving willen we zijn willen we ruimte om ervoor elkaar te kunnen zijn. Dit leidt ook de grote vragen van onze arbeidsmarkt. Dan is we moeten allemaal een stap harder zetten niet altijd de oplossing en een voltijds bonussen ook niet zoals ik eerder heb aangegeven. Het gaat om een fundamentele herbezinning op wat werk is en of dit alleen slaat op betaald werk. Hoe richten we onze arbeidsmarkt zo in dat de werknemers ook ruimte hebben om te zorgen voor een omgeving. Zoals ik ook net in hele mooie bijdrage hebt gehoord.

[0:30:41] Nu is het zo dat één op de vier werknemers betaald werk combineren met mantelzorg. Deze aantallen gaan de komende decennia alleen maar toenemen. Zorg wordt dus een onvermijdelijk deel van het leven van werknemers en het is nu aan ons om te zorgen dat dit gaat werken in plaats van wringen. Een goede werkgever maakt deze onderdeel van het werkproces en biedt werknemers, ruimte en gelegenheid om mantelzorg te kunnen verlenen. Vooral het langdurig combineren van werk en mantelzorg is vaak lastig is de missen tevreden over de huidige mogelijkheden en ook in het licht van het gebruik ten opzichte van het aantal mantelzorgers. Uit onderzoek van mantelzorg nl blijkt dat vijfenveertig procent van de werkende mantelzorgers een hoge drempel ervaren om de combinatie van mantelzorg en werk bespreekbaar te maken op de werkvloer. Hoe gaan we dit doen en welke rol ziet de minister voor zichzelf zie ze ook in dat er oproep om allemaal een stapje harder te zetten op de arbeidsmarkt en de verwachting van de overheid om tot tot een mantelzorg te verlenen. Wringt.

[0:31:38] Door de gebruik van viering van financieren is er een gegrond vermoeden dat de huidige verlofregelingen rond geboorte zorg, met name de midden en hogere inkomens bediende. De wieg evaluatie blijkt van de groep ouders die geen gebruik heeft gemaakt van aanvullend geboorte verlof ruim veertig procent het wel had gewild, maar het niet heeft gedaan. In verband met financiële redenen

[0:31:58] lagere inkomens kunnen de inkomens terugval van verlof, waarbij zeventig procent wordt doorbetaald vaak niet dragen en deze wijze waarop we de verlofregeling een ontworpen hebben heeft invloed op en of de groot heeft invloed op of de kloof vergroten of juist verkleinen.

[0:32:15] Neem de minister in de verkenning rond de vereenvoudiging van het verlof stelsel ook mee hoe het huidige stelsel, sociaal economische ongelijkheid in de hand werken. Zo niet, is zij bereid dit alsnog te doen of hier een apart onderzoek naar te doen voor veel onder voor veel ouders zijn de financiële gevolgen van verlof ook lastig te overzien. Inkomensachteruitgang als gevolg van het opnemen van extra geboorte, verlof of ouderschapsverlof kan worden opgevangen door toeslagen of kindgebonden budget.

[0:32:41] Maar de inkomens. Onzekerheid is daarbij groot

[0:32:43] staaij tenminste er nog steeds in of ziet ze ook dat toeslagen en kindgebonden budget geen adequate oplossing is. Hoe worden informatie aan toekomstige ouders verbeterd, zowel door de overheid als door werkgevers. En hoe denkt de minister over de inzetten van een rekenen toe? Tot slot, voorzitter, aandacht voor voor geboorte verlof van mensen met langere tijdelijke contracten, bijvoorbeeld in de wetenschap. Als iemand gaat promoveren. Daar gaat een zwangerschapsverlof gewoon ten koste van de tijd die het voor promotieonderzoek. Dat is toch uiterst onwenselijk. Hoe kunnen we hier een einde aan maken?

[0:33:15] Voorzitter, een goede basis voor de toekomst voor ruimte om te zorgen voor elkaar is een combinatie van goed werkgeverschap stevige arbeidshervorming, waardoor meer mensen banen en inkomenszekerheid hebben en ruimere, ruimere en duidelijke verlof regeling als sluitstuk. Werkgevers moeten zuinig zijn op hun personeel meedenken met personeel over de verhouding werk en privé en de nut en noodzaak zien van mantelzorg. Ik ben benieuwd naar de reactie van de minister. Tot zover. Voorzitter.

[0:33:40] Dankuwel meneer c. Ik zie dat er geen interrupties zijn en of u binnen de tijd bent gebleven. Kunt u beter zelf kunt.

[0:33:47] Dankuwel. Voorzitter, en ik kijk en ik kijk met trots naar naar het scherm dat inderdaad het geval geweest. Ik vraag me af of de tenminste gelijk kan beantwoorden of zij nog uitnodigen.

[0:33:59] Ik moet even naar de vondeling zaal geloof ik.

[0:34:01] Ik heb

[0:34:02] dus dat is wel even wandelen.

[0:34:07] Dan stel ik voor dat wij om drie uur. Tot zover.

[0:34:10] Is om drie. Dat is nog net lukken. Ja dat ben ik daar tien minuten.

[0:34:14] Dan stel voordat wij schorsen tot drie uur en dan verder gaan met het prachtige

[0:59:22] dankuwel. Het is inmiddels weer drie uur en dat betekent dat wij open kunnen gaan naar de beantwoording van de minister de minister het woord willen geven.

[0:59:33] Dankuwel. Voorzitter,

[0:59:37] het is weliswaar een aantal jaar geleden dat er een commissiedebat was over arbeid en zorg,

[0:59:43] maar gelukkig is er wel veel over dit onderwerp gesproken in verschillende ander debat. Maar het is wel en u refereerde eigenlijk allemaal aan een hele belangrijke discussie. Want als wij het niet voor elkaar krijgen om arbeid en zorg te combineren. Dan loopt die maatschappij vast

[0:59:59] en of dat nou eens met de met jonge kinderen thuis die van mij zijn inmiddels ietsje ouder. Maar nog steeds thuis. Het middelbare scholieren

[1:00:06] en ouder wordende ouders mantelzorg op allerlei verschillende manieren. Dat begint meestal ligt en wordt langzaam maar zeker steeds meer

[1:00:13] en dat zal dus ook de komende tien jaar een hele grote vraag blijven en die steeds groter wordt. En dan denk ik ook dat als we het hebben over mantelzorg en zorg in den brede. De beroemde uitspraak it takes a village to raise a child. Dat zie je steeds meer.

[1:00:31] En ongetwijfeld gaan we ergens die live schakel nepal hoed opduikt waar mevrouw palland aan aan refereerde. Maar het is wel het is hetzelfde idee dat je in een hele gemeenschap ecosysteem nodig hebt om het met elkaar te rooien en heel vaak is dat in familieverband, maar niet altijd of in in extended family. Maar de vraag hoe we dit voor elkaar krijgen, is er een die volgens mij wij hier als beleidsmakers met elkaar moeten bespreken die ook steeds vaker bij werkgevers op tafel ziet bij werknemers. Want als je dit op je werk goed kunt regelen. En daar gaat dit debat over arbeid en zorg. Dan ben je al een heel eind verder. B er nog niet altijd.

[1:01:13] Ik denk dat de bredere discussie over wat wij van mensen verwachten in onze samenleving en daarbij ook een hele groot is en als ik even naar mijn eigen geschiedenis kijkt dan was het zorgen voor kleine kinderen twintig jaar geleden in heel groot debat. En dat hebben we inmiddels redelijk goed geregeld. Daar kunnen we nog allerlei dingen aan verbeteren. En maar ouderschapsverlof is inmiddels na zes weken. De vorige keer dat u dit debat had was het nog twee dagen.

[1:01:38] Dus dat laat zien hoe het geëvolueerd is

[1:01:41] en ik vermoed ga ik me voor inzetten, zet ik mij voor in dat we die hetzelfde debat over mantelzorg zullen krijgen,

[1:01:48] omdat we anders die grote populatie ouder wordende ouders niet en zij hebben voor goed voor ons gezorgd niet goed voor kunnen zorgen. Dus daar zal ook de komende jaren. De komende kabinetsformaties zal er zeker over gesproken moeten worden. Want en ik denk dat het. Ik hoop ik denk dat het dezelfde kant opgaat, zoals we dat met ouderschapsverlof hebben gezien. Het begint klein. Het wordt steeds groter omdat ze de maatschappelijke behoefte eraan zien

[1:02:16] als je het hebt over de combinatie arbeid en zorg is de ene kant van discussie hoe regelen we die zorgtaken onderling en de andere kant. Hoe zorg je dat je die arbeidsparticipatie juist ook meestal voor vrouwen goed voor elkaar krijgt

[1:02:30] en ook die discussie heeft de afgelopen twintig, dertig jaar een enorme vlucht genomen.

[1:02:36] Mijn moeder werkte parttime. Dat was een revolutie in die tijd dat ze bleef werken toen ze ik was de oudste toen ze drie kinderen kreeg

[1:02:44] toen ik ging werken was het ook wel een beetje revolutie dat ik fulltime blijven werken en naar bovendien ook nog kinderen kregen in een bepaalde positie aparte discussie. Maar als ik naar mijn dochters kijk die nu middelbare scholieren zijn een net zeer bij hun zal het veel meer de vraag die die gaan wel fulltime werken en ga je carrière maken. Heb je die gelijkwaardige kansen die we iedereen gunnen. Dat is dus alweer weer een fase verder.

[1:03:12] Maar het roept wel de vraag op als wij van iedereen als wij voor iedereen die gelijkwaardige kansen willen assen van iedereen verlangen dat je instapt in dat werk. Wat blijft er dan over in je leven om ruimte hebben om die zorgtaken mee te kunnen combineren en dat is een hele relevante vraag. Ik vind dat dat echt een keuze is van gezinnen zelf.

[1:03:33] Dat is een gesprek aan de keukentafel.

[1:03:38] Maar ik vind wel dat wij als als overheid ook wel een verantwoordelijkheid hebben om dat gesprek te stimuleren

[1:03:45] om te zorgen dat men zich ervan bewust zijn dat als ze daar daarin bepaalde keuzes maken wat de gevolgen zijn.

[1:03:51] Dat is zowel voor jonge vaders als die niet instappen. Linux in

[1:03:56] als die kinderen heel erg klein zijn als het nog bbc uiteindelijk missie iets in je vaderschaps rol in je ouderschap school. Het is ontzettend leuk om mee te maken.

[1:04:05] Als wij jonge vrouwen niet stimuleren en het mogelijk maken faciliteren. Om meer te gaan werken, zullen ze uiteindelijk financieel minder zelfstandig zijn. Dat zijn allemaal keuzes die mensen zelf mogen maken. Maar waarvan ik wel vind dat we met elkaar moeten zeggen. Realiseer je dat dit de gevolgen van zijn.

[1:04:24] Er is dat komen daar straks ook nog eens helemaal op het einde van de maatschappelijke dialoog dat het niet deeltijd waar die volt is, maar deeltijd als keuze

[1:04:32] een bewuste keuze en dan is het prima als je maar realiseert wat dat betekent voor uw pensioen opbouw voor je financiële zelfstandigheid en als je dan ook zorgen dat je dat thuis netjes afgesproken hebt,

[1:04:44] zodat als er dingen veranderen in je leven niet degene de man vaak wel financieel zelfstandig blijkt te zijn en de vrouw niet

[1:04:55] het vinden van je draai in al die verlofregelingen in je leven. Alleen al en dan in al die verlofregelingen en dat is een grote dat gaat. Ik zei het net over jonge kinderen. Het gaat over mantelzorgers. Het vraagt veel van de werken. Het vraagt veel van collega's. Het vraagt veel van werkgevers van de andere kant

[1:05:12] als er mannen klagen vaak mannelijke leidinggevenden zeggen die vrouwen die willen of niet bij mij komen werken of samen met verlof zeg ik stimuleer je nou die jonge vaders, maar omdat verlof te nemen want dan maak je het voor die

[1:05:25] echtgenote in heterostellen. Maak je het mogelijk dat ook zij haar rol in haar werk kan nemen. Dus uiteindelijk doe je dat voor de maatschappij in den brede.

[1:05:39] Als je deze combinatie van zorg en arbeid dan ook nog aanleg tegen arbeidsmarktkrapte dan zie je dus dat het aan heel veel kanten gaat wringen en op het moment dat er krapte is in de zorg. Dan verwachten we meer van mantelzorgers

[1:05:53] op het moment dat de mensen in de zorgvraag een stap vooruit doen wat ik vaak doe dan zeg ik er wel altijd bij voor degenen die dat willen en kunnen

[1:06:01] dan krijg ik weer druk op de mantelzorg. Dus het is inderdaad een driehoek die we met elkaar die puzzel met elkaar moeten leggen.

[1:06:08] En maar hij is wel nodig. Want als we niet

[1:06:11] deeltijds uren in met name de zorgsector en onderwijs omhoog krijgen. Dan zal de vraag naar mantelzorg ook steeds meer toenemen en dan loopt op een gegeven moment ook die gezondheidszorg vast

[1:06:23] heel veel afspraken worden gemaakt via caos. Dat is ook goed. Heel veel individuele werkgevers doen daar iets bovenop

[1:06:32] voeren dat gesprek. Maar er zijn ook een aantal die dat niet doen.

[1:06:35] En vandaar ook ik hoorde de oproep bij verschillende regelingen van verschillende van u en denk ik dat wij nog een keer samen met werkgevers moeten kijken naar de bekendheid van al die verlofregelingen

[1:06:46] en ik weet niet, zeg ik gelijk. Ik weet niet of een rekent toe gaat helpen omdat de specifieke situatie van mensen weer zo complex is. Maar op één of meer inzicht geven. Ik heb zelf hier een tabelletje met alle verlofregelingen. Ik vond het al heel inzichtelijk en handig zo'n soort tabelletje publiceren en en wat meer bekendheid aangegeven. Het klinkt heel simpel, maar het kan mensen enorm helpen. Dus ik denk dat wij in den brede de bekendheid van de regeling samen met de werkgevers moeten bekijken. Waar moeten wij meer informatie verstrekken soms via branchevereniging en soms via campagnes

[1:07:21] en dan daar ook bij uw kamer erop terug gaan komen. Hoe zorgen dat het duidelijker is voor mensen waar ze recht op hebben en ook duidelijker is voor werkgevers. Wat zou kunnen bieden aan hun werknemers.

[1:07:34] En dan tenslotte nog even de corona. Voorzitter,

[1:07:37] De even onderbreken is een interruptie van mevrouw van beukering huijbregts.

[1:07:42] Sorry. Voorzitter ook minister, u was met uw inleiding bezig en ik had een ik hoor u wat zeggen over mantelzorg. U gaf zelf ook al aan dat als wij met krapte in de zorg steeds meer een verschuiving gaan zien richting mantelzorg totdat wellicht ook nog wel voor extra problemen gaat zorgen en dat we dus daar ook het gesprek over aan moeten gaan en en u gaf ook al in het begin van uw bijdrage aan van net zo goed als we over ouderschapsverlof eerder hebben gesproken, zal ik me ook kunnen voorstellen we het meer over mantelzorg gaan hebben mantelzorg verlof en ik vroeg me eigenlijk af. Één plus één optellen zouden we daar niet gewoon sneller mee moeten gaan beginnen, zouden we niet gewoon als kamer en ook als kabinet die dan moeten gaan aangeven. Laten dat gesprek eerder gaan starten. Als we dit ten aanzien komen. Dus ik ben eigenlijk benieuwd. Voorzitter, omdat minister gaf in haar inleiding uiterlijk een paar punten aan en ik dacht ik knopje even elkaar met de vraag is dat niet zinvol om daar al eerder over te starten.

[1:08:38] Ja voorzitter, ik moest even navragen hoe het precies heet. Maar wij zijn bezig als kabinet onder leiding van maarten van ooijen om een mantelzorg agenda want zorgnota agenda mantelzorg agenda op te stellen waar natuurlijk allerlei verschillende aspecten in in zullen komen, waaronder ook de combinatie met met arbeid. Maar dus dit is in in the making en

[1:09:07] maart april

[1:09:08] maart april zou die zouden moeten zijn dat zeven onder voorbehoud van dat klopt. Wat ik nu zeg maar in dit voorjaar. Maar er wordt dus hard aan gewerkt. Dus er is inderdaad ook vanuit het kabinet echt een behoefte

[1:09:21] om daarop te reflecteren om naar een visie op te hebben en ook op de verschillende aspecten daarvan bij elkaar te brengen

[1:09:27] want dat zie je anders heb je een en discussie over arbeid en zorg zoals wij hier heb je een discussie af. Wat gebeurt er? Met de gezondheidszorg. Heb je ook een demografische discussie.

[1:09:36] Hoeveel ouderen zijn er dan over tien jaar hoe hulpbehoevend gaan die zijn in hoeverre kunnen zijn nog voor elkaar zorgen. Of hebben ze de generatie onder beide kinderen nodig. Dat zijn allemaal discussies die moet voeren en ook de vraag van wat kun je van mensen zelf verwachten en en wat is de rol van de overheid

[1:09:52] en daar gaat echt doorheen spelen dat wij van één kant gelukkig allemaal steeds ouder worden,

[1:09:57] maar van de andere kant steeds langer ziek zijn op het eind van ons leven en hulpbehoevend en dat vooral natuurlijk daar dementie een hele hele grote rol in speelt omdat dat de zelfstandigheid van de mensen

[1:10:10] ondermijnd. Weet u ook allemaal. En hoe meer mensen er komen die allerlei andere ziektes overleven, maar wel dementie mensen mensen krijgen

[1:10:19] hoe meer die mantelzorg op ons afkomt.

[1:10:22] Dankuwel. Voorzitter, dank de minister. U kunt.

[1:10:28] In mijn inleiding wil ik nog één ding zeggen over over corona.

[1:10:34] Want in die tijden van

[1:10:38] corona zijn natuurlijk heel veel patronen verschoven en een aantal daarvan verschuiven weer terug. Een aantal niet.

[1:10:44] En dan zeggen we vaak het thuiswerken met een scherm van de ene kant heeft dat heel veel gebracht, want daardoor is het makkelijker om werk en zorg te combineren van de andere kant. En

[1:10:57] wat daardoor ook gebeurt is dat het altijd aanstaan is om veel groter is geworden

[1:11:03] en is de rust momenten voor mensen ook minder want als je naar je werk gaat en je gaat volgens terug naar huis heb je een soort natuurlijk moment dat het over is. Dat kun je thuis te creëren door een ommetje om je eigen

[1:11:14] blok te maken en dan past het avondeten klaar te gaan maken dat tik in coronatijd. Soort van hoe

[1:11:20] zet ik een punt achter mijn werkdag. Maar wat we zien is dat stress burn out druk op mensen in de laatste jaren echt groter is geworden en ik denk dat dat versneld door corona en dat heeft te maken met eenzaamheid werkdruk, maar ook dat we echt moeten oppassen hoe die werk dat werk en privé door elkaar heen blijft lopen. Doen we onszelf vooral aan want ik kijk ook s avonds op mijn telefoon en hoe we daar wat gezonder met elkaar omgaan.

[1:11:50] En dan gaan wij naar de in vele onderwerpen

[1:11:56] en dan beginnen we met zal ik de onderwerp even noemen. Dan weet je wat je kunt verwachten en

[1:12:02] ouderschapsverlof en geboorte verlof,

[1:12:04] vereenvoudiging en toegankelijkheid, rouw en werk mantelzorg,

[1:12:11] maatschappelijke dialoog, gezinsbeleid en diverse, waaronder de position paper.

[1:12:22] Redenen stellen.

[1:12:26] Dan mag ik blij zijn dat u nog geen debat met mevrouw toe

[1:12:29] maken.

[1:12:33] Goed

[1:12:35] ouderschapsverlof, geboorte, verlof en ik zei het net al het vorige in het bij het vorige debat arbeid en zorg was het

[1:12:46] hadden partners recht op twee dagen kraamverlof. Inmiddels is dat zes weken ouderschapsverlof.

[1:12:51] Dat is echt wel een enorme evolutie die we door zijn gegaan

[1:12:56] en

[1:12:58] het ouderschapsverlof is inmiddels naar negen weken betaald sinds augustus. Dus dat is echt ik zou zeggen de moeite waard tegen alle jonge vaders, maar ook echt een uitnodiging aan die aan al die jonge vaders om dat op te nemen.

[1:13:13] Wij hebben een invoering zoetstof op de planning staan en van het geboorte verlof hebben inmiddels de eerste evaluatie achter de rug

[1:13:21] en uit die evaluatie blijkt en van kathmann refereert naar onder andere ook aan de heer c de volgens mij ook dat er veel gebruik wordt gemaakt van het geboorte verlof.

[1:13:30] Negentig procent nam in de eerste week geboorte verlof op en vierenzeventig procent aanvullend.

[1:13:40] Echter zesentwintig procent van de rechthebbende heeft het aanvullend geboorte verlof niet opgenomen.

[1:13:46] De helft zegt ik heb het niet nodig. Maar er was ook een groep die het wel had willen opnemen waar het niet mogelijk was en de meest genoemde reden was het niet kunnen missen van het inkomen van kathmann refereerde daaraan

[1:13:59] is het dan zo is het financieel aantrekkelijker als de moeder minder gaat werken of stopt met werken dan dat de vader verlof opneemt en ik kan me heel goed voorstellen als dat in de afweging financieel. Zo is voor mensen met lagere inkomens dat de keuzes die er wordt gemaakt.

[1:14:15] Soms is natuurlijk ook zo dat het een beetje de reden erbij is dat de hoofdredenen andere is

[1:14:22] omdat het werk van de partner bijvoorbeeld daar de werkgever zegt u kunt deze week deze maand geen verlof opnemen.

[1:14:30] Ik heb u bij de aanbieding van de evaluatie toegezegd dat we verdiepend onderzoek gaan uitvoeren naar die groep die om financiële redenen alleen geen verlof heeft opgenomen.

[1:14:42] Dat onderzoek is net gestart

[1:14:45] en rapportage is waarschijnlijk in de zomer klaar. Dan krijgt er natuurlijk net kabinetsreactie op

[1:14:50] en kunt u daar vervolgens ook weer uw voordeel mee doen of ikzelf

[1:14:55] om te kijken van wat is nou de reden dat mensen het niet doen.

[1:15:00] En wat zouden we daaraan kunnen doen en hoeveel zou dat moeten kosten en hebben er dan geld voordat de volgende vraag. Maar eerst maar even goed begrijpen hoe groot die groep is, hoe zwaarwegend de financiële redenen zijn en wat de mogelijkheden erin zijn.

[1:15:15] Wil ik een interruptie toestaan? Wanneer strolenberg.

[1:15:19] Ja. Dankuwel minister dat aangegeven het een en ander dan specifiek te onderzoeken ook eventueel wat dat gaat kosten. Ik zou er eigenlijk ook een oproep erbij willen doen. Vorige week hebben wij ook een document gekregen. De staat van de uitvoering. We hebben natuurlijk opzicht maken we regelingen natuurlijk met elkaar ook zeker als dit soort zaken gaat steeds complexer. U had het over een of de minister het over een forse voorstel met het tabelletje met alle regelingen kat of gekeken. Wat gaat er rond bij het bedrijfsleven. Maar dat zijn echt vijf, zes pagina's ongeveer met uitleggen hoe die regeling in elkaar zit. Dus zo simpel is dat niet maar ik zal de oproep eigenlijk ook wel willen doen als ze dat gaat onderzoeken om ook misschien te kijken van hoe kunnen we dingen versimpelen makkelijker maken. Ook voor de uitvoering voor de werkgevers voor uwv. Vorige week of gisteren hebben wij rondetafelgesprek over gehad over rondkomen. Daar had ook manier van de vng of iemand vanuit nibud elke zijn zestig, zestig tal verschillende regelingen als het gaat om inkomensondersteuning is natuurlijk echt waanzin en dit in dit dreigt natuurlijk ook als we weer regeling gaan doen er weer eentje bij dat misschien ook heel goed is en dat zou dan mijn vraag zijn aan de minister. Om te onderzoeken. En als ze dat willen doen hoe dat dan op een eenvoudige manier kan worden ingericht.

[1:16:35] De minister.

[1:16:36] Voorzitter, ik heb een heel setje vereenvoudiging en we hebben ook al vereenvoudiging van het verlof stelsel aangekondigd. Dus ik wilde u graag dadelijk vertellen wel aan welke richting wij denken dan kunt u daar even op reageren. Als u daar behoefte aan hebt. Maar er is inderdaad. We zijn aan het kijken naar de vereenvoudiging van het verlof stelsel hadden we u ook beloofd

[1:16:54] en in den brede zin en dat zeg ik ook even naar mevrouw pouw toe dadelijk als assen.

[1:17:00] Het aantal regelingen in nederland. Het aantal toeslagen en dat dat heet in deze commissie. De kerstboom van mevrouw palland

[1:17:07] is enorm.

[1:17:09] En als we iets aan die marginale druk willen doen

[1:17:12] dan moet u eens kijken naar al die toeslagen. Dan moeten we op een gegeven ment ook de moed hebben om de toeslagen minder te maken of helemaal te stoppen. Maar dan moet je ook kijken naar het minimumloon. Want het gaat hand in hand op dit moment kan het zo zijn dat je dit is een minimumloon dat je eventueel aan toeslagen nodig hebt om rond te kunnen komen dat dat soort discussies moeten we met elkaar willen voeren. Dan wordt het eenvoudiger om te gaan werken dan worden ook de marginale druk wordt duidelijker en of dat de gemiddelde druk verlaagd, zoals mevrouw paul eigenlijk suggereren dat ze de discussie

[1:17:43] en wat uiteindelijk zul je toch nog steeds ergens belasting op moeten halen om onderwijs zorg te kunnen betalen en zeker met de toekomstige zorgvraag. Maar die complexiteit van die regelingen is voor individuen. Een hele grote is voor werkgevers een hele harde, maar ook beleidsmatig en dat heb ik hier ook al eerder gezegd. Afgelopen zomer met het samenstellen van het koopkracht pakket. Dat is uitzonderlijk historisch groot. Maar er waren zo veel knoppen om aan te draaien dat het ook beleidsmatig op een gegeven moment de vraag wordt moet je dit nog willen op deze manier. Want ik draai hier ergens aan heeft op die doelgroep effect ook maar dan gebeurt er weer wat anders.

[1:18:17] Je geeft de toeslagen. Je geeft mensen steunen door de toeslagen te verhogen. Maar daarmee wordt de groep die de toeslagen krijgt groter en dus het marginale druk probleem groter omdat er meer mensen gebruik van kunnen maken,

[1:18:29] kan hier ook nog een heel debat weer mee vullen. Maar

[1:18:33] dat dit ingewikkeld is dat dit complex is in den brede. Dat is duidelijk dat hebben we ook in het coalitieakkoord afgesproken dat we het willen gaan versimpelen dat we er naar willen kijken en om met het verlof stelsel te eindigen. Daar komen we dadelijk op want daar zijn echt wel een aantal vereenvoudigingen slagen te maken. Dat gaat wetswijziging kost. Dat gaat, is het kosten. Maar dat zijn we aan het voorbereiden. Ik ga even terug als ik mag naar het ouderschapsverlof en het geboorte verlof

[1:18:58] uit die evaluatie ook in van deze zomer bleek dus dat tot nu toe de beoogde effecten hogere arbeidsparticipatie van moeders die zijn nog niet of niet volledig opgetreden

[1:19:08] en dat zie je waarschijnlijk ook pas over een wat langere termijn. Als je ziet of inderdaad moeders als vaders verlof opnemen vaker en langer blijven werken. Maar dat gaan we ook zeker in later evaluatie meenemen.

[1:19:24] Mevrouw van beukering, van beukering vroeg naar het stimuleren

[1:19:31] van en gelijke mogelijkheden door middel van het belonen van een gelijke verdeling van zorgtaken en verlof. Dat stuk eigenlijk wat wij doen door verlof mogelijk te maken voor alle ouders, niet alleen voor de moeders. Recente uitbreiding van het geboorte verlof

[1:19:46] is nu al meer gelijkgetrokken. Beide ouders hebben recht op betaald ouderschapsverlof sinds de recente invoering en en met de invoering toets ditjaar een evaluatie. In tweeduizend, vijfentwintig hopen we meer zicht te krijgen op de effecten tussen zorg taken en verlof en de verdeling

[1:20:10] en mevrouw palland vroeg of we in het vervolgonderzoek ook willen kijken naar de verschillende culturele achtergronden bij niet gebruik van het aanvullend geboorte verlof.

[1:20:21] Het is inmiddels begonnen het beoogde onderzoek naar niet gebruikt en we kunnen het onderzoeksbureau nog vragen of het mogelijk is om daar ook verschillende culturele achtergronden in meting weet niet of dat nog kan. Ze zijn al begonnen. Maar we gaan dat zeker vragen.

[1:20:38] De heer ceder.

[1:20:40] Dat doorgaat. Ik zie een interruptie van mevrouw.

[1:20:43] Interruptie, maar ik ben blij met de rest van den haag. Ik begrijp tussen lopend onderzoek. Dus die de om halverwege de opdrachten aan te passen is ingewikkeld. Maar de redenen waarom door daar getriggerd werd is dat ook er een toenemende groei is van kinderen met een migratieachtergrond in in nederland we natuurlijk ook een coronatijd gezien dat het soms iets anders vraagt of dat de redenen culturele overwegingen zijn, waardoor informatie mensen niet bereikt of dat er andere keuzes worden gemaakt en dat is heel legitiem als de informatie, maar wel bereikt heeft, begint het mee. Dus ik was gewoon benieuwd of of het niet gebruikt of juist het wel gebruik hoe dat ook daar daar zit dus maar fijn dat de minister. Dan kijken naar de mogelijkheden om dat nog te bezien.

[1:21:28] We gaan het proberen en dan hoort u of het wel of niet meegenomen is.

[1:21:35] De heer c der vroeg naar inkomensachteruitgang als gevolg van het opnemen van extra borstels de waar mevrouw kathmann ook naar vroeg

[1:21:43] en en heer c de voeten specifiek zijn toeslagen of het kindgebonden budget daar geen oplossing in

[1:21:52] mijn ambtsvoorganger wouter koolmees heeft eerder in antwoord op kamervragen van mevrouw van beukering en hammelburg

[1:22:01] aangeeft dat inkomensverlies gedurende opname van verlof deels maar niet geheel wordt verzacht door toeslagen. Dat lijkt me ook logisch.

[1:22:09] Uitkerings percentage van zeventig procent van het dagloon tijdens het aanvullend geboorte verlof en betaald ouderschapsverlof. Daarmee heeft het kabinet een balans beoogt tussen aan de ene kant faciliteren van de werk privé balans en aan de andere kant verantwoordelijkheid van het individu.

[1:22:25] Wij hebben er net al over gehad.

[1:22:26] Uit de evaluatie van wieg is reeds gebleken dat voor een deel van de mensen het niet meer mogelijk bleek om aanvullend geboorte verlof op te nemen om financiële redenen en daar loopt dat toegezegd onderzoek naar

[1:22:41] over de wieg evaluatie zijn mevrouw palland, ook. Dat was niet representatief.

[1:22:46] Dat klopt. Er was een ondervertegenwoordiging van ouders met een lager inkomen zoals ik ook heb geschreven. Maar ik ga toch wat er al wel uitgekomen iets meenemen want het waren wel interessante inzichten

[1:22:57] na het aanvullend onderzoek van dat niet gebruikt. Dat hebt u ook al meegenomen en meegekregen. En daar hoort u in de zomer dan meer over

[1:23:07] mevrouw pouw verweij vroeg nog naar de kosten van de verlofregelingen en begroting tweeduizend, drieëntwintig heb ik gegevens hier zwangerschaps en bevallingsverlof

[1:23:18] afgerond. Anderhalf miljard één vier, zeven acht miljoen voor zelfstandig is dat honderd miljoen aanvullend geboorte verlof. Ruim twee honderd miljoen ouderschapsverlof, ruim zeshonderd miljoen.

[1:23:30] Er zijn nog een aantal andere regelingen die zijn onbetaald of met behoud van loon, bijvoorbeeld. Via een cao daarvan hebben wij de kosten niet in beeld.

[1:23:40] En als ik dan toch bij de kinderen ben om het maar zo te zeggen. Dan wilde ik even de opmerking van mevrouw palland incasseren. Want dan neem ik zag uw collega's knikken

[1:23:54] dat u ondersteunt dat wij ouders met een gehandicapt kind en de dubbele kinderbijslag dat we daar doorzetten. Samen met het cz. Ik zag uw collega's knikken. Dus dan gaan we daar. We zijn er al mee bezig. Dan gaan we daar voortvarend mee verder.

[1:24:13] Ik zie

[1:24:15] dan gaan we verder

[1:24:18] vereenvoudiging.

[1:24:23] Het verlof stelsel is de afgelopen jaren uitgebreid en daarmee steeds complexer geworden is steeds met alle goede bedoelingen gedaan en extra regeling een extra doelgroep extra zaken eraan

[1:24:34] en

[1:24:36] naar aanleiding van de motie tielen hebben we een toegankelijkheid rapport uitgevoerd op de verlofregelingen dat eindrapport heb je ontvangen.

[1:24:44] En zoals ik bij de aanbieding hebt vermeld schoten heeft zijn heb net over gehad

[1:24:53] daar ook al over gehad.

[1:24:56] Maar we gaan de vereenvoudigingsmogelijkheden in het verlof stelsel verkennen en die verkenning zijn we reeds gestart.

[1:25:07] Ik ben het met de heer strolenberg en een aantal andere van u ermee eens dat het verlof stelsel ingewikkeld is.

[1:25:15] Een verlofregeling lijkt mij een brug te ver gaan.

[1:25:19] Je kan zwangerschapsverlof nu eenmaal niet vergelijken met zorg voor een hulpbehoevende ouder of verlof

[1:25:26] en je kan ook niet van mensen verlangen dat ze daar keuzes tussen maken dat je moet kiezen. Dus ik maak mij verlof op aan zwanger zijn of aan mijn hulpbehoevende moeder. Dat lijkt mij wat moeilijk.

[1:25:34] Maar waar we aan denken is wel aan een soort clustering,

[1:25:39] zodat er meer gelijkheid in die verlofregeling komt

[1:25:43] bijvoorbeeld een en clustering met verlof rond de geboorte van

[1:25:48] de geboorte van en zorg voor jonge kinderen

[1:25:51] een cluster bijvoorbeeld rondom verlof voor zorg van zieke of hulpbehoevende naaste mantelzorg

[1:25:58] en een derde clustering verlof voor jezelf.

[1:26:01] Dat kan verlof zijn. Dat zou ik transitie verlof kunnen zijn. Dat zou de dat soort verloven kunnen zijn

[1:26:08] en binnen die clusters moeten de voorwaarden zowel zoveel mogelijk gelijk zijn.

[1:26:15] En dan zouden we dan ook de vraag bij kunnen betrekken wat een goede balans is

[1:26:18] tussen de zeggenschap van de werknemer die baat heeft bij veel flexibiliteit en die van de werkgever

[1:26:24] dient een bedrijf moet runnen en de verantwoordelijkheid daarvoor heeft

[1:26:28] ik streef ernaar om u voor de zomer een overzicht te geven van mogelijke vereenvoudigingen

[1:26:35] dan van met name van de administratieve aard die op korte termijn door te voeren zijn

[1:26:40] en mogelijkheden voor vereenvoudiging die raken aan het stelsel. Als zodanig of die financiële consequenties hebben, zal ik u na de zomer berichten.

[1:26:47] Dus wat kunnen we administratieve al doen vereenvoudiging. En wat is echt een stelselwijziging heeft grote financiële gevolgen na de zomer

[1:26:54] en daar hoop ik dan ook gebruik te maken. Het was ook een aantal keren. De vraag van het advies van de ser dat we nog verwachten over maatschappelijke verlof en we verwacht dat in het voorjaar.

[1:27:06] Daar was een vrij ambitieuze tijdlijn bij dat ze dit voor kerst zouden opleveren.

[1:27:10] Maar dat wordt gewoon het voorjaar en dat is prima ook. Ze zijn er hard mee bezig. Dat weten we.

[1:27:16] We moeten ons wel realiseren op het moment dat we verlofregelingen gaan veranderen. Dan hebben we het over wetswijzigingen en dan moeten we ons ook realiseren dat je vaak en de lagere verlofregelingen aanpassen naar de hogere

[1:27:30] en daarmee kost het meer geld omdat je niet die hoger verlofregeling zou willen terugdraaien

[1:27:34] of niet. Dat dat kan. Dat is een politieke keuze zeg ik naar de vvd toe. Maar in ieder geval over het algemeen in de meeste gevallen gaat ie omhoog en kosten geld

[1:27:49] niet per c. Dat is inderdaad een politieke keuze naar de heer c, zeg ik toe informatie verbetering. Volgens mij in mijn inleiding ook al gezegd. Ja. Bij de aanbieding van toegankelijkheids toets heb ik al verschillende acties genoemd die wij nemen om de informatievoorziening te verbeteren.

[1:28:11] Uwv heeft hebben eens uitleg video's een chatfunctie. Ook op rijksoverheid punten nel is een overzicht van de verlofregeling rondom de geboorte van en zorg voor kinderen

[1:28:20] vereenvoudiging van het stelsel zal bijdragen. Maar ik denk dat echt even breder moeten kijken welke regelingen wel niet goed bekend zijn en vooral met werkgevers. Begrijpt u de regelingen kent u ze past u ze toe.

[1:28:34] De rekening toe hebben we het volgens mij ook al over gehad.

[1:28:38] Mensen met een tijdelijk contract in de wetenschap vroeg de heer c ernaar. En hoe kunnen we dat oplossen?

[1:28:45] Kijk ik denk niet dat het de bedoeling is nog van universiteit van degenen die promotieonderzoek financieren en de promovendus

[1:28:51] de zelf promoveerde daar zelf.

[1:28:55] Dat zijn opdracht niet kunnen afmaken als zwangerschapsverlof genieten

[1:28:59] of dat ze geen geboorte verlof durven op te nemen omdat dan de afronding van hun promotieonderzoek in gevaar komt.

[1:29:07] We kunnen ook andere redenen zijn die vertraging oplopen die vertraging veroorzaken ziekte van jezelf, bijvoorbeeld. Ik denk echt dat dit iets is waar werkgever en werknemer onderling uit moeten komen en ik weet ook dat een aantal universiteiten en daar echt regelingen voor hebben. Dat is misschien niet in alle gevallen zo. Dat is misschien niet bij alle universiteiten zo maar ik ga ervan uit dat werkgevers hier met redelijkheid en begrip er zo'n situatie kijken en op het moment dat je een promotieonderzoek hebt dan wil je als universiteit. Ik ook dat het afgemaakt wordt. Dus kijk je ook naar mogelijkheden om dat voor elkaar te krijgen, zou ik verwachten.

[1:29:41] Een interruptie van mevrouw papa. Volgens mij ook een ervaringsdeskundige op dit punt.

[1:29:47] Voorzitter, dat klopt helemaal. Dus als iemand die drie keer zwanger is geweest tijdens een promotie traject tot wisselende onvrede en promotoren. Overigens kan ik hier wel een beetje over mee babbelen en en ik denk dat het probleem een beetje is dat inderdaad iedereen graag wil dat het afkomt. Maar het meest van alles wilde promovendus of promovenda dat en

[1:30:10] wat er vaak toe leidt dat je dus inderdaad geen verlenging krijgt en er dan gezegd wordt aan het einde. Jammer dat je nu toch niet helemaal af krijgt nog een klein beetje doorschuiven in eigen tijd en er is niemand die dat niet doet

[1:30:22] want

[1:30:23] je boekje is al voor de helft af of driekwart of iets meer of iets minder maar niemand gaat zeggen nou dan maar niet want die hebben mij mijn verlof niet gegeven. Dus ik gooi het bij het oud papier en ik ga er niet meer aan doorschuiven. Dus in die zin zit de promovendus dus of daar dus ook wel in een soort van afhankelijke positie waar ze toch een beetje stuk in zitten. Dus ik denk dat dat een hele belangrijke rol speelt wel meegenomen moet worden.

[1:30:49] De minister.

[1:30:53] Ja. Voorzitter, dat denk ik ook. Maar ik denk wel dat dit echt iets is tussen werkgever en werknemer om op te lossen

[1:31:00] en

[1:31:02] uit er niet uit eigen ervaring. Maar ik heb een man die gepromoveerd is. Ik heb dit ook zien gebeuren en mensen op het laatste race. Ik heb het ook zien gebeuren dat mensen een half jaar extra kregen om het af te maken. Het verschilt enorm per situatie.

[1:31:18] De heer ceder vroeg als wij gaan kijken naar de vereenvoudiging van het stelsel kijken we dan ook hoe de sociaal-economische ongelijkheid in de hand wordt gewerkt.

[1:31:28] Ja dat neem ik graag mee bij de verkenning.

[1:31:33] Dus ik denk niet dat we daar apart onderzoek naar hoeft te doen. Maar bij die vereenvoudiging die we aan het doen zijn. Is dit een mooie focus om ook aan te brengen?

[1:31:45] Dat was het mapje vereenvoudiging, het blokje vereenvoudiging en toegankelijkheid, rouw en werk en mantelzorg.

[1:31:53] De eerste vrouw en werk.

[1:31:57] Het is een thema

[1:31:58] dat u allen nauw aan het hart ligt

[1:32:01] mij ook

[1:32:05] en het is ook goed dat het thema de aandacht krijgt die het verdient en uw kamer heeft hierover een ronde tafel georganiseerd. Ik heb begrepen dat er ideeën zijn voor een initiatief wetgeving overal verlof. Dus hulde dat getuigt van de aandacht die uw kamer hierover heeft ook heel ik voor het vasthoudend vermogen van de heer stoffer en ik heb ook begrepen dat er inmiddels ambtelijke ondersteuning voor is. Dus en het wordt zo breed in de kamer gedragen. Dus

[1:32:33] ik ben ik kijk met interesse uit naar

[1:32:36] uw voorstellen

[1:32:38] en

[1:32:40] even kijken

[1:32:44] wat wel belangrijk is. Denk dat we ons realiseren. Dat klopt dat? Een ruime meerderheid van de werknemers bleek uit het onderzoek dit voorjaar tevreden is over de ondersteuning. Door de werkgever wordt gegeven

[1:32:54] begrip steun ruimte,

[1:32:58] mentale steun praktische steun ruimte om in eigen tempo aan terugkeer te werken.

[1:33:04] Het is heel positief dat veel werkgevers en werknemers tot maatwerkafspraken kunnen komen, maar er zijn genoeg situaties waarin dat niet vanzelfsprekend is

[1:33:13] en waarin voldoende rekening wordt onvoldoende rekening wordt gehouden met rouwproces.

[1:33:18] En

[1:33:20] wat ik me ook kan voorstellen, neem ik sowieso mee. De vereenvoudiging en stroomlijning van het verlof stelsel is dat als het hebben overal verlof heb je het wel echt over heel verschillende categorieën.

[1:33:32] Het verlies van een kind

[1:33:35] is enorm ingrijpend,

[1:33:37] net zoals het verlies van een partner. Het verlies van een ouder is ook altijd ingrijpend. Maar en veel ouderen ouder is wel iets anders dan een ouder op jonge leeftijd verliezen. Dus ook daar zijn natuurlijk gradaties in het verlof. Maar daar zult u ongetwijfeld allemaal naar gaan kijken als u naar uw initiatief wetsvoorstellen.

[1:33:54] Als u daarmee aan het werk bent.

[1:33:58] De

[1:34:01] mogelijk kunnen wij of kunt u hier ook gebruik maken van de bevindingen van de ster

[1:34:06] over het brede maatschappelijke verlies waarover de serre in de middellange termijn advies tweeduizend, eenentwintig, tweeduizend, vijfentwintig spreekt

[1:34:16] verlof wat zij verlies

[1:34:21] verlof over verliest zat in mijn hoofd verliezen

[1:34:26] en

[1:34:27] dan voegt heer stoffen naar deskundigheidsbevordering over rouw en werk stimuleren.

[1:34:35] Mijn voorganger commissie heeft een digitale handreiking, rouw en werk laten ontwikkelen die samenwerking met de stichting van de arbeid. Die is beschikbaar via het arbo portaal.

[1:34:45] Ik zal kijken in overleg met de sociale partners hoe we die handreiking opnieuw onder de aandacht kunnen brengen.

[1:34:53] De vraag of er echt een centraal kennis punten moeten hebben. Daarvan heb ik in het voorjaar aangegeven dat ik daar niet helemaal van overtuigd ben of daar nou de toegevoegde waarde ligt het ligt meer denk ik. Kennis verspreiden zoals zo'n digitale handreiking ook ook doen

[1:35:12] en

[1:35:17] de heer c. Dan gaan we over naar mantelzorg.

[1:35:21] Ik heb in mijn inleiding al een paar zaken over mantelzorg gezegd het belang daarvan de agenda die we aan het opstellen zijn.

[1:35:30] De heer c de vroeg specifiek

[1:35:33] hoe gaan we dit doen? Bent u tevreden met de huidige mogelijkheden voor mantelzorg mede gezien het gebruik.

[1:35:39] Ik ben het met u eens dat kunnen inleiding gezegd

[1:35:42] dat het belangrijk is om de mogelijkheden om werk en zorg te combineren, beter te bezien. Ik ben het met u eens dat een urgent thema is dat het een breed thema. Ook is en dat het niet weggaat. Het zal de komende tien jaar alleen maar groter worden

[1:35:57] en ik ik weet ook dat zien we ook in alle onderzoeken terug op het moment dat de mantelzorg intensief is en langduriger wordt gegeven. Dan kan het voor mensen gaan knellen

[1:36:07] en mantelzorg burn out. Ik had een paar jaar geleden nog niet verantwoord gehoord. En nu weet ik heel goed wat het is persoon niet. Maar in mijn omgeving wel want omdat ik deze baan hebt zijn er andere mensen die meer mantelzorg moeten leveren

[1:36:20] en zo gaat natuurlijk in in families.

[1:36:23] Maar dat kan gaan knellen

[1:36:25] en en goed functionerende mantelzorg vraagt iets van de gezondheidszorg van de gezinnen van de overheid van de werkgevers

[1:36:32] en ook van alle mensen eromheen.

[1:36:35] De mantelzorg agenda. Onder leiding van de heer van ooijen heb ik u net genoemd.

[1:36:40] Het is nog steeds zo dat vrouwen het grootste gedeelte van de mantelzorgtaken op zich nemen. Dus daar ligt ook echt de verantwoordelijkheid voor mannen

[1:36:48] om die mantelzorgtaken ook zich te nemen. Dat gebeurt volgens mij overigens ook steeds meer en meer en en we hebben natuurlijk ook daar een aantal zorg verloven voor zowel kort als langdurig

[1:37:01] maatwerk tussen werkgevers en werknemers zijn van belang. We hebben een handreiking werk en mantelzorg laten ontwikkelen door tno ook weer in samenwerking met stichting met de arm van de arbeid

[1:37:13] en daarnaast ondersteunen mijn collega van vws en ik samen. De stichting werk en mantelzorg iets gesprek tussen werkgever en werknemer faciliteert

[1:37:23] en in die handreiking die ik net noemde, wordt ook toegelicht, toegelicht welke mogelijkheden er allemaal zijn

[1:37:30] en zoals ik in het begin al zei, ik ben het met u eens dat het gebruik van bestaande verlofregelingen echt wel verbeterd kan worden

[1:37:37] en we gaan eens kijken hoe we niet alleen deze handreiking maar al die verlofregeling beter onder de aandacht kunnen brengen, vooral van de werkgevers, zodat ze weten wat ze hun werknemers kunnen bieden natuurlijk ook van de werknemers, te weten waar ze gebruik van kunnen maken.

[1:37:53] En tenslotte, maar die komt dadelijk de maatschappelijke dialoog gaat dit ook terugkomen in de maatschappelijke dialoog die we gaan starten.

[1:38:04] Even kijken ook mevrouw kathmann vroeg naar de bekendheid van de regelingen. Hoe gaan we die vergroten.

[1:38:11] Mevrouw van beukering werkgevers beter informeren.

[1:38:14] Ja dat gaan we dus oppakken met alle sociale partners. Eerst stoffen vroeg naar visie op de toekomst voor mantelzorg. Dat is de mantelzorg agenda die we aan het ontwikkelen zijn.

[1:38:27] Dan gaan wij over naar het blokje diversen.

[1:38:33] We beginnen met

[1:38:35] mantelzorg. Ja. Nee sorry. De maatschappelijke dialoog

[1:38:40] en vervolgens gezinsbeleid, want die hangen samen.

[1:38:46] De heer stoffer zij eigenlijk. Hoe open is dialoog naar als er op voorhand al van uitgaan dat u wilt dat er dat vrouwen meer gaan werken,

[1:38:57] terwijl vrouwen en mannen ook in mijn ogen. Maarten zeegers sophie een fantastische bijdrage leveren als opvoeder als mantelzorger

[1:39:04] en

[1:39:06] en de heer software toe en alternatieven aan qua vraagstuk de stelling hoe willen we onze samenleving. We willen de arbeid en zorg invullen. Wat is daarvoor nodig

[1:39:16] en is tenminste bereid om te zorgen voor een echt open dialoog.

[1:39:20] Volgens mij is het een echt open dialoog.

[1:39:23] Maar wat je ook proeft in de vraagstelling en in deze discussie erover is dat mensen van de hele andere kant te komen in deze discussie

[1:39:32] een hele andere achtergrond, visies en levensovertuigingen hebben en dat is nou juist wat je in die maatschappelijke dialoog voor elkaar wilt krijgen. Je wilt en daarom zijn we ook zijn dat aanbesteding nu daar zijn we op zoek naar een bureau die echt die onafhankelijke dialoog kan leiden. Je wilt juist dat die verschillende visies bij elkaar komen dat mensen met elkaar over die visie in gesprek gaan en dat je dan vervolgens met elkaar. De discussie hebt. Wat betekent dit dan voor mantelzorg voor de financiële onafhankelijkheid voor vrouwen voor ons gezinsbeleid

[1:40:00] en op het moment dat je

[1:40:02] dat gesprek kunt voeren. En eigenlijk die percepties die je van elkaar hebt, kunt doorbreken. Dan kun je ook het eerlijke gesprek hebben over van wat voor soort samenleving willen we zijn en wat voor wat voor rol willen we dat jonge ouders, ouderen ouders mannen, vrouwen stellen van welke samenstelling ook daarin kunnen spelen.

[1:40:22] En wat is de definitie van een gezin.

[1:40:24] Dat is echt niet meer. Een man en een vrouw en twee punt drie kind

[1:40:28] en daar zijn samengestelde gezinnen eenoudergezinnen. Ik zei net it takes a village to raise a child zijn mensen die op een andere manier regelen. Ook daar moeten we rekening houden. Ook dat hoort bij die maatschappelijke dialoog.

[1:40:39] Dus volgens mij is het juist echt een open dialoog die we in drie fases gaan doen. We gaan er dit jaar mee beginnen. Dus het gaat echt nog wel een aantal jaar doorlopen en ik zie het ook vormen dat het langzaam maar zeker. Wij kunnen een aantal dialogen en organiseren in de bredere maatschappij tot discussies gaat leiden en dat mensen zeggen nou ik kom hier vandaan. Ik kom daar vandaan.

[1:41:01] Het kan allebei hem. Je kunt het belangrijk vinden dat een van de ouders

[1:41:05] in veel gevallen de moeder thuis is bij jonge kinderen. Je kunt het belangrijk vinden dat allebei de ouders vijf dagen werken en alles ertussenin.

[1:41:13] Dat zijn. Dat is de keuzevrijheid die mensen moeten hebben,

[1:41:16] maar het is wel belangrijk om dialoog te hebben.

[1:41:20] Dus dat is de maatschappelijke dialoog zoals we die nu voor ons zien.

[1:41:24] Dankuwel. Ik heb een interruptie eerst van d zesenzestig, mevrouw van hij harbers en daarna heer strolenberg. Vvd.

[1:41:33] Ja. Voorzitter, de minister weten dat ik ontzettend blij wordt als als we het hebben over de maatschappelijke dialoog, want ik heb destijds ook gevraagd naar de deeltijd cultuur in het deeltijds structuur in nederland. Ik ben ook heel blij dat u toen al meteen toe zijn heeft gezegd dat er dat de minister meteen heeft toegezegd dat er een maatschappelijke dialoog opgestart wordt. Ik herken ook wel dat het een open dialoog moet worden.

[1:41:55] Wat mij misschien een beetje buiten dit maar omdat het even over ging. Er wordt een extern bureau gevraagd. Het is een aanbesteding bezig. Ik zou ook graag mee willen geven dat de overheid natuurlijk een hele grote werkgever is die zelf ook een inclusieve werkgever moet zijn dus los van dat het ergens neergelegd wordt en dat we het als overheid gaan faciliteren dat dit gesprek gevoerd wordt dus ook ook echt bij deze graag een oproep doen om ook echt een grote rol in gaan spelen als as stakeholder en als werkgever en betrokkenen dankuwel voorzitter.

[1:42:27] De minister.

[1:42:29] Ja. Voorzitter. Dus ja die die brede dialoog die die gaat draaien en het klopt. De rijksoverheid is ook werkgever zijn lagere overheden ook.

[1:42:39] Je ziet overigens dat de rijksoverheid als werkgever het best goed doet als je het hebt over vrouwen participatie

[1:42:47] de deze brief heb gestuurd op equal pay day. De dag waar een gemiddelde vrouw in nederland gratis gaat werken. Vanaf die dag veertien november was dat ditjaar

[1:43:00] bij de overheid valt dat valt dat veel meer mee dan bij het bedrijfsleven bedrijfsleven zijn die afstanden echt nog groot die loon kloven die zijn bij de overheid verbeter. Het aantal vrouwen in topfuncties bij de overheid ook echt hard aan het stijgen. Dus dat gaat goed.

[1:43:14] Je ziet nog wel een aantal onderdelen van de rijksoverheid, defensie bijvoorbeeld waar dat veel minder is. Maar waar. Er is ook echt werk aan de winkels en ik weet dat al mijn collega's in de in dit kabinet daar ook hard achter staan om die diversiteit van die overheid om daar invulling aan te geven. Dat gaat niet alleen over gender. Dat gaat ook over bi culturele achtergrond. Het gaat ook over misschien mensen van buiten halen die geen ervaring in den haag hebben maar die juist die toegevoegde waarde kunnen hebben. Dus die diversiteit voor elkaar krijgen. Daar zijn echt alle collega's in het kabinet hard mee bezig.

[1:43:47] Dankuwel. Volgens mij. De heer strolenberg een interruptie.

[1:43:51] Ja klopt. Voorzitter. De minister had het over de brede brede dialoog. Ik ben zelf ook even benieuwd in hoeverre er ook gedragswetenschappers of mensen met expertise op het vlak van gedrag. Daarbij worden betrokken en ook met name bij het beleid wat daar eventueel uitkomt dan kan me heel goed voorstellen dat ze net al over gesproken dat volgens mij doet noorwegen dat dat ze gewoon zeggen naar het oude echtpaar kan zelf met elkaar onderling overleggen we hoe de verdeling eruit komt te zien. Minister gaf aan dat dat vindt dan plaats aan de keukentafel. Maar ik kan me ook voorstellen dat gewoon heel veel patronen zijn en dat je die ook opgeeft niet wil doorbreken. Dus ik ben even benieuwd of ze kan toezeggen hoe dan ook die gedragsbeïnvloeding of gedrag in beleid wordt betrokken.

[1:44:38] Het tweede, wat, mevrouw huidige ook aangaf, kan ik zeker ook onderschrijven dat we als als rijksoverheid natuurlijk ook een voorbeeldfunctie hebben. Ik denk dat er ook heel veel bedrijven zijn die daar op dit moment ook gewoon een verantwoordelijkheid te nemen en die zou ik dan ook zeker betrekken bij de dialoog.

[1:44:53] Dank de minister.

[1:44:56] Ja. Voorzitter, voor zover ik weet qua opzet gaan we natuurlijk experts deskundigen bij de dialoog betrekken en ik denk wel dat het eerst nog even gaan hebben over de dialoog voordat we al komen met de vertaling naar nieuw beleid. Ik denk dat die rondes. Het zijn drie rondes dat we echt eerst in de vensters open moeten zetten van wat vinden we nou wat zijn die beelden. Wat gebeurt er voordat het weer vertalen naar oplossingen.

[1:45:23] Omdat je je wilt je wilt een breed. Je wilt een breed aanvliegen.

[1:45:29] Wij hebben als voor de zomer ook een bijeenkomst met werkgevers. Om te kijken wat zij hiervan vinden.

[1:45:39] Even kijken.

[1:45:42] Mevrouw pouw. Die hebben we eigenlijk net gehad over de marginale druk en de kerstboom van palland. Naar aanleiding van de vragen van mevrouw paul over de marginale druk

[1:45:49] waar u allerlei terechte vragen over stelde

[1:45:52] en hoe zorgen we dat ze dat verlagen.

[1:45:57] Ja. Werken in deeltijd is een legitieme persoonlijke keuze. Dat is is natuurlijk altijd werken in voltijd is dat overigens ook en dat is nou juist ook het mooie van nederland. Dat dat allemaal kan en van de maatschappelijke dialoog die we daar over gaan hebben.

[1:46:13] Ik vind wel dat we barrières voor vrouwen of mannen

[1:46:18] om meer uren te gaan werken gaat niet alleen over de marginale druk. Maar bijvoorbeeld ook sociale patronen, maar het kan ook met roosters te maken met z'n tijd dat ze die zoveel mogelijk weg moeten nemen, zodat met echt een vrije keuze kan zijn hoe mensen hun leven willen invullen en ik vind ook echt dat het een bewuste keuze moet zijn waar mensen zich bewust zijn van wat de consequenties zijn van deeltijdwerk voor carrière, kansen, financiële onafhankelijkheid en henzelf.

[1:46:43] Maar die keuze is aan het gezin en aan de persoon zelf

[1:46:48] dan de nota gezinsbeleid

[1:46:50] en

[1:46:52] de komende periode

[1:46:55] naar aanleiding van verschillende moties. In uw kamer

[1:46:59] zijn wij bezig te bekijken hoe wij invulling kunnen geven aan het gezinsbeleid.

[1:47:05] Dus dit halfjaar gaan wij aan de slag

[1:47:09] met de voorbeelden uit het buitenland

[1:47:12] gaan we aan de slag met de eerste ervaringen en wat er die maatschappelijke dialoog komt,

[1:47:18] maar in lijn met de motie van de heer stoffer

[1:47:23] gaan we ook juist kijken hoe kunnen we dat gezinsbeleid breder zien en wat is de relatie met de arbeidsmarkt.

[1:47:30] Dat betekent dat we de input uit verschillende lopende trajecten gaan meenemen en dan in de tweede helft van dit jaar uw informeren hoe we die nota gezinsbeleid hoe we dat gezinsbeleid gaan opzetten,

[1:47:42] omdat ik ook denk dat er echt heel veel verschillende beeld leeft, maar ook heel veel informatie, al is die we bij elkaar moeten brengen

[1:47:51] en er is de laatste jaren niet echt een

[1:47:54] persoon één bewindspersoon geweest die dat gezinsbeleid vorm heeft gegeven.

[1:47:59] Dus vandaar dat we dat nu wel bij elkaar gaan brengen. Onderzoek naar beleid en de omringende landen in de maatschappelijke dialoog gaan we input ophalen welke uitdagingen staan gezinnen? Ervoor staan ze voor breder onderzoek komt er naar de staat van het gezin

[1:48:14] met aandacht voor alle aspecten die gezinnen aangaan,

[1:48:19] en ik begrijp dat mevrouw palland met een initiatiefnota komt

[1:48:24] en wat ik hier heel belangrijk in vind is dat we al die verschillende beelden ook vertalen naar modern gezinsbeleid

[1:48:31] naar de toekomst kijkend van van wat voor soort samenlevingsvormen zien we nu en wat betekent dat ertoe strekt en een gezin is niet alleen gecentreerd rondom het jonge kind en gezin gaat ook over partners en gezin gaat ook over ouder wordende ouders. Dus dat soort dingen moet dat soort noties moeten we allemaal meenemen.

[1:48:53] Wat betreft de ons omringende landen. Ik hoop u voor in de zomer de resultaten van het onderzoek te kunnen toesturen. Dus het gaat dan over wat in omringende landen en gebeurd qua inventarisatie.

[1:49:16] Dat was een

[1:49:17] en

[1:49:18] dan de position paper samenwerkende organisaties, arbeid en gezondheid en het nationaal actieprogramma. Mevrouw van beukering vroeg daarnaar. Ik verwacht u kamer voor de zomer van ditjaar nader te kunnen berichten over de positie peper en het nationaal actieprogramma

[1:49:34] behoud van werk voor mensen ziek worden en goede begeleiding van mensen met een chronische aandoening in die groep wordt steeds groter en is erg belangrijk. Dat betekent samenwerking tussen professionals uit de arbo en de reguliere zorg. Dat moeten we beter voor elkaar krijgen, want het gaat nu echt niet vanzelf.

[1:49:51] En dat heeft te maken met verschillen in financiering publiekprivaat. Het heeft te maken met onbekendheid met elkaars expertise verschillende processen systemen momenten van en gesprekken.

[1:50:03] Dus ik ben ook met vws in gesprek over arbo curatieve samenwerking, en daarbij betrekken we de suggesties van een interdepartementaal programma, arbeid en gezondheid dat wij samen doen.

[1:50:16] De wedstrijd waar mevrouw palland aan refereerde.

[1:50:20] Daarvoor duiken wij de archieven in. Maar ik zei het al eerder hebt me wel getriggerd getriggerd met de live site ondernemer goed. Dus ik ben ook heel benieuwd wat dat ik kan ik kan me er wat bij voorstellen wat betekent maar wat het idee precies was en wat we ermee hebben gedaan. Ik zou dit nagaan en zal ik nagaan als het succes oplevert, dan hoort u daar over.

[1:50:43] Dan ben ik denk ik door mijn antwoorden heen.

[1:50:46] Voorzitter, dat mag,

[1:50:49] zeg ik tegen de minister zal ik voor om gelijk door te gaan. Met onze tweede termijn zou ik graag mijn vrouw van beukering huijbregts woord willen geven.

[1:50:58] Voorzitter, dank aan de minister en de ambtelijke ondersteuning voor alle antwoorden die wij hebben gekregen en ook weer een aantal toezeggingen. Daar bent u opzich best best goed in en ik ik ga er zeker weer aan houden. Dan had ik dus niet gedaan met het position paper. Dus vandaar dat dat ik na een jaar nog een keer op terugkomt. Maar dit keer heb ik een hele duidelijke toezegging gehoord voor de zomer daar iets over te horen gaan krijgen. De heel prettig vinden als u gaf zelf ook al aan de minister gaf zelf een inleiding al aan dat een hele fijne tabel heeft gekregen met alle verlofregeling. Dat dat wel voor duidelijkheid zorgden. Ik denk dat het heel prettig is en dat is volgens mij door iedereen hier vanmiddag ook al aangegeven. De de regelingen zijn er maar er wordt zijn soms wat moeilijk vindbaar en soms een moeilijk uitvoerbaar en uitlegbaar. Dus dat we daar met z'n allen goede stappen in gaan zetten en dat de minister dat meeneemt in haar gesprekken met met name de werkgevers. Dat vind ik een winstpunt van dit overleggen dankuwel. Voorzitter.

[1:51:52] Dank heer strolenberg van de vvd.

[1:51:55] Dankuwel. Ik wil mist ook bedanken voor de antwoorden en ook de toelichting ook voortvarendheid toe manier voor de zomer ook al te gaan kijken welke slag kan worden gemaakt toen we het ook administratief gemakkelijker te maken. Goed om te horen dat de informatie van van buiten naar binnen wordt gehaald met dialoog en dat ook als het gaat om gedrag en expertise wordt wordt gebruikt en dat we ook nog steeds in het land leven, waarbij ook gewoon een heel goed en een groot beroep wordt gedaan op eigen verantwoordelijkheid en flexibiliteit. Een keuzes maatwerk heb ik een paar keer gehoord dat dat past denk ik in de tijd waarin we leven en dat is volgens mij ook zoals mensen dat graag willen zien.

[1:52:34] Dankuwel.

[1:52:35] Dankuwel dan stoort aan mevrouw palland.

[1:52:38] Voorzitter, ook van mijn kant. Dank ook goed dat we even een aantal brieven. Nu hebben zal ik maar zeggen of even formeel hebben behandeld, ook al was dat van zes, zeven jaren geleden, maar ook goed om de ontwikkeling te zien. Er zijn een aantal stappen gezet en er worden nu eigenlijk wat grotere bewegingen ingezet. Dat gaat nog wel wat tijd vergen.

[1:52:59] Ben ook zeer benieuwd naar. Ook al is het een andere commissie met raakte in onze ook naar die mantelzorg uitvoeringsagenda nog nog een punt. Voorzitter, toch die die brief over de apg. Want ik heb de minister complimenten geven blijf ik uiteraard erbij. Maar het verbaast me dan toch ook wel weer dat dat dit op deze manier nodig is en heeft onze voorzitter het initiatief genomen in de commissie szw allemaal honderd tafels over gegevensuitwisseling te starten. Dus daar natuurlijk ook met elkaar naar uit. Maar de staat mij bij loop je natuurlijk vaker tegenaan dat er een keer. Volgens mij in een krant gelezen een gespecialiseerd jurist advocaat zei van wat doet de overheid toch ingewikkeld, want het is best mogelijk als er goede redenen zijn om via een regeling of wat dan ook wel gegevensuitwisseling mogelijk te maken. Dus die vond dat wij er misschien ook een beetje roomser dan de paus misschien mee omgaan. Ik kan het niet goed waarderen. Ik vind dit heel goed. Maar ik vind toch wel een ingewikkeld dat we dit zo dat we ons moeten indekken en dat dat de verantwoordelijkheid de risico's daarvan ook weer gedeeld moeten worden. Et cetera. Dat moeten oplossen met elkaar.

[1:54:10] Dank en dan is het woord aan mevrouw kathmann.

[1:54:14] Ik kijk ook uit naar die life cycle ontnemen roots. Volgens mij we daar buurthuizen voor nodig. Daar waar ze nog zijn, zijn het echt plekken waar mensen voor elkaar zorgen zijn pareltjes. Dus daar daar wacht ik met smart op verder ook complimenten. Want ik was ook al met zorgen eigenlijk aan dit debat begonnen zeker over minima omdat we gewoon niet willen dat het ouderschapsverlof rijke mensen regeling wordt. Maar ik ben heel blij dat dat onderzoek er is en dan zie je toch altijd de twijfel over het tweeminutendebat van is dat nou nodig is het nou niet nodig en dan zit ik neiging naar niet. Maar waar ik waar ik moeite mee heb is dat we ook gewoon heel veel weten over hoe we het nu al beter kunnen maken en dat er nu toe heel erg weer dit deze commissie af concluderen met onderzoeken en en goede dingen die in de pijplijn zitten. Dus dat wil ik wel zeggen en wat voor mij het meest belangrijke punt is en ik denk dat iedereen bijvoorbeeld de brief van van mijn ingreep kunnen kunnen lezen waar ook heel duidelijk staat. We weten al als we het hebben over de manvrouw verdeling. Als we willen dat vrouwen meer gaan werken dat heel veel heterostellen zeggen we willen ook gewoon vier, vier, drie. Ik wilde vier werken een partner wilden vier werken en dan doen we drie dagen kinderopvang. Wat daarvoor nodig is, is dus heel snel en gelukkig zit dat in de plannen van het kabinet die kinderopvang gratis maken, maar we kunnen ook nu al dingen doen zeker wat betreft gewoon zorgen dat mensen in de kinderopvang langer gaan werken. Één iemand in de kinderopvang aan de slag is. Zeven mensen op de werkvloer. En daar zijn gewoon vanuit de sector plannen voor gemaakt bij van joh. Doe dit kabinet dan dan doen wij als werkgevers mee werknemers mee dan dan gaan we gewoon voor voor ook loonsverhogingen, zodat het aantrekkelijk wordt en daar wordt er eigenlijk niet op geanticipeerd en dat is dus het enige twijfel. Die heb van de om toch tot twee minuten debat aanvragen om daar iets aan te doen. Maar ik wil ook nog wel de minister de kans geven om daar iets over te zeggen van hoe kunnen we dan als die vier, vier, drie regeling binnen heel veel gezinnen optimaal lijkt hoe kunnen we dat op korte termijn dan ook gaan faciliteren vanuit den haag.

[1:56:26] Dank een twee minuten mond hangt in de lucht, maar afhankelijk van het antwoord van de minister stelt stel voor om dan nog even te antwoord zo te laten. Ik zag een interruptie van mevrouw van beukering.

[1:56:36] De

[1:56:37] ja voorzitter, ik weet dat ik bij een ander commissiedebat niet zolang geleden met ook een dilemma zat en toen werd ik meteen ingehaald en gezegd doe nou maar gewoon een tweeminutendebat. Dat ging over arbeidsongeschiktheid. Ik wil u daar niet toe oproepen, want ik merk zelf namelijk van we hebben geen twee minuten debat nodig.

[1:56:53] Om.

[1:56:54] Vervolgens een motie in te kunnen dienen. Als wij toezeggingen willen dus dus uiteindelijk zei u nog van asten minister een goede reactie komt. Ik denk dat het heel prettig is als wij hier die gesprekken zomer elkaar die debatten zou kunnen gaan voeren dat we hier eigenlijk al de stappen kunnen gaan zetten. Maar ik ben het helemaal met u eens, maar ik zie bijvoorbeeld ook nog op het commissiedebat tweeminutendebat voor zzp te wachten, want ook al maanden op de planning staat en dan zijn waarschijnlijk de toezeggingen in de brieven er eerder dus laat ook even met elkaar daar eerlijk over zijn. Dus was ook wel weer even kleine hartenkreet van de van meijeren. Voorzitter, dankuwel.

[1:57:23] Dank voor de hartenkreet. De heer strolenberg heeft ook een hartelijk.

[1:57:26] Ja. Nee ook ook even een suggestie. Maar ik denk dat we via de procedurevergadering ook voor kunnen zorgen dat niet het volgende debat arbeid en zorg dat die zeven jaar zou kunnen denken ook prima kijken denk ik ook. Ik weet niet de dat toch een beetje kijken hoe de hoe de werkwijze is, hoe de hazen lopen in deze commissie, maar ik denk dat het goed is om zeker dit moment even af te wachten en zou zelf ook wel de behoefte hebben om misschien voor het reces of misschien zomerreces gewoon met elkaar te spreken over de brief en informatie die en de stand van zaken die we op dat moment op dat moment hebben.

[1:57:58] Er wordt flink ingepraat op mevrouw kathmann. Maar ikzelf forum zo nog even de minister de ruimte geven om te beantwoorden dan mevrouw kathmann hetzelfde beoordelen hoe zij dit teweeg.

[1:58:07] Maar goed daar nog even op gereageerd was niet bedoeld als een dreigement aan de minister van als het antwoord niet goed is dan dien ik een tweeminutendebat in, want ik bedoel hoe minder tweeminutendebatten. Hoe meer tijd. Wij hebben voor onze zorgtaken.

[1:58:21] Is ook een mooie conclusie. Dan wil ik over naar mevrouw pouw verweij.

[1:58:28] Die afsluiten van mevrouw kathmann is een hele mooie denk ik ook met het oog op de de motie regen waar we ook met z'n allen wat te doen. Of was een andere term voor de hoeveelheid en moties. Maar laat ik even buiten de microfoon om en ik zou de minister ook willen danken voor de antwoorden. Ik kijk uit naar het maatschappelijk dialoog over de werkvormen fulltime, parttime. Hoe zorgtaken daarin meegenomen worden? Daarin zou ik de minister nog één ding op het hart willen drukken en

[1:58:57] om hierbij ook bewuste zijn, want er worden ook heel veel moties ingediend en dingen geroepen over bonussen voor fulltime werken of meer werken en en daarbij ook nadrukkelijk mee te nemen dat deeltijdwerken een bewuste keuze kan zijn die we in waarde moeten laten en want als we ervoor kiezen om fulltime werken financieel te stimuleren. Dan heeft dat automatisch consequenties voor de kosten die je kwijt bent aan leven, zoals u nu ook kunnen zien dat eigenlijk een hypotheek krijgen op hun salaris in negentig procent van de gevallen niet meer gaat en dat werkte altijd door. En dus ook in de tussentijd ervoor zorgen dat we deeltijdwerken op zo'n manier niet via de portemonnee verder gaan ontmoedigen. Dus dat die boodschap geef ik de minister graag nog mee en daar hoef ik dus ook geen tweeminutendebat voor voorzitter,

[1:59:47] Dankuwel dan. Tot slot wil ik nog wat zeggen. Maar de vraag, mevrouw van beukering huijbregts om het voorzitterschap overnemen.

[1:59:53] Dankuwel.

[1:59:54] Ik geef de heer c het woord.

[1:59:56] Dankuwel. Voorzitter, ik denk vond het heel fijn debat. Wij vol. Volgens mij allemaal erover een een zijn een. We moeten het wat vaker hebben over dit belangrijke onderwerp en er staat ons iets te wachten waardoor dus ook ook als kamer ook echt moeten gaan sturen. Ik heb vandaag een aantal belangrijke onderwerpen genoemd, maar ook gehoord van andere collega's waar ik blij mee ben. Ik denk dat dit ook vast moeten grijpen met elkaar nog eens kon kon commissie, maar de groot zelf over. Ik heb ook geen moties. Ik heb het goede goede dingen gehoord. Vroeg me nog even af. De minister gaf aan dat zijn de

[2:00:33] het onderzoek of ons huidige verlof stelsel ook niet sociaal economische ongelijkheid in de hand werkt. En dan met name als het gaat om geboorte verlof of ze dat wel mee nemen gaf aan van wel maar ik vraag me af of dat concrete toezegging is om dan krijg je ook een uitwerking op dat nog even verifiëren en daar wou ik het bij laten. Voorzitter dankuwel.

[2:00:52] Dankuwel meneer c. Voor uw tweede termijn geef ik het woord terug.

[2:00:56] Dankuwel mevrouw van beukering huijbregts. Het voelt als een spel die ik vaak speel precedent kennen. Maar dat gaat voorlopig goed heb ik het woord geven aan de minister voor.

[2:01:08] Ja. Dankuwel. Voorzitter, mevrouw van beukering had het even wie tabel van mij die hier ligt. Dus dat gaan we ook echt doen. Zorgen dat d die dat dat overzicht van verlofregeling duidelijker wordt voor werkgevers dat ze kunnen delen met werknemers, maar ook voor werknemers dat mensen gewoon hun weg. Daarin kunnen vinden van allebei de kanten. Want ik denk dat dat op dit moment is wat we kunnen doen en dan gaan we die vereenvoudiging slag gaan we in voor de zomer in de zomer krijgt u welke administratieve eenvoud vereenvoudiging moeten doen en dan na de zomer welke vereenvoudigingen die veel meer gaan vragen qua wetswijzigingen. En ja, zeg ik gelijk tegen de heer ceder sociaal-economische ongelijkheid gaat mee in het voorbereiden van die vereenvoudiging

[2:01:55] die we aan het voorbereiden zijn en onze overwegingen erbij

[2:01:59] krijgt u dan ook

[2:02:05] even kijken? Ik kijk even de heer schoonenberg. Dat was niet echt een vraag, maar wel ja, we gaan de dialoog, inclusief gedrag toen administratief voor de zomer en ik denk ja. Het is een natuurlijk iedereen komt er een andere politieke richting. U legt meer de nadruk op eigen verantwoordelijkheid, anders zullen meer de nadruk leggen op overheid ingrijpt de derde op de maatschappelijke

[2:02:28] inzet, maar juist dat moet ook allemaal samenkomen in zo'n dialoog.

[2:02:31] Wat voor soort visie zijn daar. En hoe komen met elkaar verder

[2:02:38] naar mevrouw palland zeg ik

[2:02:41] ja, we zijn grote bewegingen aan het maken over de jaren heen. Dat zullen we ook inderdaad met de mantelzorg moeten gaan doen met elkaar. Die mantelzorg agenda is er belangrijk in

[2:02:49] en wat betreft de apg.

[2:02:52] Ik ben heel benieuwd naar wat u als honderd tafel gaat concluderen over gegevensuitwisseling. Het is echt een worsteling wat er wel en niet kan en deze regeling kon wel uiteindelijk omdat die begunstigde is

[2:03:06] omdat het zo duidelijk is wat het evident is dat je dit zou zou willen omdat ze op een kleine groep gaat die heel erg duidelijk kunt aanwijzen. Maar het klopt. Het cz heeft wel gevraagd aan sociale zaken om het risico te dragen. Dat doen wij dus van ganser harte want voor deze groep is het heel erg belangrijk dat die dubbele kinderbijslag kunnen krijgen.

[2:03:28] Maar het blijft een worsteling dat je als je dingen wilt doen die goed zijn voor mensen en collega's schouten heeft hetzelfde met de schulden problematiek en zijn nog andere collega's die er ook mee worstelen. Na evident belang

[2:03:39] is het toch soms ingewikkelder dan dat

[2:03:44] live labour. Goed. De buurthuizen. Het is. Het wordt steeds groter.

[2:03:48] Ja ja,

[2:03:51] we weten hoe het beter kunnen maken. Ja dat dat is gedeeltelijk ook zo ingedeeld. Ik denk ik dat ook weer nieuwe vorm aan het ontstaan zijn. Ook omdat je digitaal een aantal dingen heb er misschien wel een digitale nemen

[2:04:02] die vier, vier, drie opstelling. Dat was de voetbal opstelling van mevrouw van beukering een paar debatten geleden

[2:04:10] en daar hebben heel wat debatten over gehad of het dan vijf, drie, drie moest zijn vierenveertig, drie. En daar gaat gratis kinderopvang.

[2:04:19] Precies.

[2:04:21] En de vragen van elftal het elf mensen bestond hadden ze goed. Daar gaat het in helpen dat kinderopvang bijna gratis gaat worden. Zeker in tweeduizend, vijfentwintig dus nog maar twee jaar. Maar de vraag is wat kun je er nu al aan doen. Dan moeten mensen in de kinderopvang daar ook arbeidsmarktkrapte. Hoe kunnen we daar mensen meer laten werken aan u hebt in augustus een hele brief gehad over zij instromers groep vulpen, maar ook over de pallets met het potentieel pakken die ook in de kinderopvang aan het kijken is van wat zijn nou de drempels waardoor mensen niet meer uren gaan werken

[2:04:55] en daar hoort mijn inziens ook echt bij de bereidheid om op vrijdag woensdag te werken als ouder.

[2:05:02] Want als je nu naar een kinderopvang gaat op vrijdag is er gewoon best leeg

[2:05:08] en de wachtlijst. Dat weten we ook zijn een onderzoek naar wachtlijst staan doen. Ik weet niet wanneer dat klaar is. Maar

[2:05:14] daar blijkt nu uit. Inderdaad die wachtlijsten zijn voor maandag, dinsdag en donderdag.

[2:05:21] Dus we moeten met elkaar. Misschien ook veel meer naar een echte vijfdaagse werkweek waarin je misschien wel drie of vier dagen werkt. Maar dat je die vrijdag dan ook weer meer gewerkt wordt. Maar dat betekent ook iets voor de scholen

[2:05:33] en ook hetzelfde voor de woensdagen. Dus daar zullen we ook gewoon met elkaar iets moeten doen dat we dat meer spreiden, maar het feit dat doet even uit mijn hoofd. Één op de zeven geloof ik. Werknemers in de kinderopvang meer uren wil werken

[2:05:49] die rekensom hebben een paar maanden geleden gemaakt en als ze dan allemaal. Ik meen drie uur meer gaan werken dan is het probleem opgelost. Klinkt eenvoudig is dat in de praktijk niet.

[2:06:00] Daar zijn combinatie banen voor nodig is. Die spreiding door de week voor nodig. Maar dat zijn allemaal zaken die we samen met de sector heel hard aan het oppakken zijn. Ik zag net een aantal mensen van de sector hier in de zaal zitten. Er zijn er nog een paar paar

[2:06:15] de sector heeft in de zomer en en lange brandbrief geschreven van wat kunnen we doen naar aanleiding daarvan zijn we samen en we gekeken van welke dingen kunnen we samen oppakken. Daar komt die kamerbrief uit voort. Daar hebben wij allemaal nu acties opzitten. En

[2:06:33] ik weet u eigenlijk niet uit mijn hoofd wanneer u de update krijgt van die brief. Want dat is eigenlijk waar u naar vraagt hoe gaat het nu met de arbeidsmarktkrapte in de kinderopvang komen er meer groep zilver meer. Zij instromers, meer combinatie banen en ik moet u even schuldig blijven. Misschien wordt kan worden.

[2:06:51] Anders.

[2:06:52] Wordt? Zullen we in de tussentijd.

[2:06:54] Interruptie gaan willen april stevenen. Dankjewel. Stephanie en in april krijgt u de voortgangsbrief over hoe wij die hele lijst van maatregelen die we in augustus hebben aangekondigd september hoe we die aan het aanpak zijn samen met de sector. Wat doen we echt samen met de sector en er zit ongetwijfeld ook het potentieel pakken in.

[2:07:14] Dank. Ik heb ik zie een interruptie van de heer.

[2:07:17] Dit hebben we toegezegd voorafgaand aan het commissiedebat van tien mei over de kinderopvang.

[2:07:22] Kijk,

[2:07:23] Duidelijkheid oplevert, ging uw vragen daarover.

[2:07:26] Verdediging dit een ander pleidooi voor de vijfdaagse werkweek.

[2:07:29] Die waren die mag doen.

[2:07:30] Minister gaf ook aan. We gaan in gesprek met de sector. Maar ik denk ook dat doe ik mijn vroegere bert van binnenlandse zaken eigenlijk ook de oproep aan de minister om ook met bzk ook overleg te hebben hoe we dan ook dan voor ervoor zorgen dat dat ook binnen de overheid gaat gelden. Want ik kan me toch nog heel veel gemeentehuizen tegen die vrijdagmiddag dicht zijn. Ik denk als we ook kijken naar hoeveel rijksambtenaren er zijn dan is dat denk ik ook gewoon het goede voorbeeld dat we zelf kunnen geven denk ik binnen een binnen het rijk bij ook de medeoverheden om te gaan kijken hoe dat daar de standaard kan worden. Juist ook om meer spreiding te krijgen op die op die kinderopvang.

[2:08:09] Dank de minister.

[2:08:11] Ja, de heer zwanenberg zegt eigenlijk moet je money where your mouth is en hebt u gelijk in. Het was voor de duidelijkheid geen oproep tot een vijfdaagse werkweek, maar tot spreiding over vijf dagen. Dus ik neem hem mee naar mijn collega's

[2:08:25] en even kijken.

[2:08:28] De motie met stadsdeel en mevrouw paul had het over de voltijds bewoners en deeltijd en bewuste keuze hebt ook een motie over ingediend die aangenomen is. Dus ik ik zie u passier daarover en en ik ben het er ook mee eens dat de bewuste keuze moet zijn. Tegelijkertijd heeft de kamer ook een motie aangenomen om voltijds bonussen uit te werken. Dus dat wordt ook gedaan, waarbij we eerst in het onderwijs aan het kijken zijn als collega dennis wiersma aan het doen en en in de zorg omdat dat juist de deeltijd sectoren zijn en ik vermoed overigens en dat wij meer kans maken om mensen meer uren te laten werken dan dat ze van twee of tweeëneenhalf dag onmiddellijk na vijf dagen gegaan. Maar als je kijkt nu in de zorg en met vierentwintig uurs contract. Als men sahla achtentwintig uur kunnen als ze dat willen als dat kunnen. Dat gaat al enorm helpen.

[2:09:20] En daarnaast zijn er nog veel meer uitdagingen in de zorg met zzpers. Waar weet ongetwijfeld in het nog de plannen zzp commissiedebat ook over gaan hebben.

[2:09:32] Ja, zeg ik tegen de heer ceder. Er staat ons nog iets te wachten qua mantelzorg

[2:09:36] en daar staan wij met elkaar voor aan de lat.

[2:09:41] Deze optimistische conclusie denk ik dat ik tenminste wil danken. Ik heb een aantal toezeggingen. Die wil ik kort met u doornemen om te verifiëren of dat klopt.

[2:09:49] De minister zegt toe het onderzoek naar het niet gebruik van het geboorteland verlof in de zomer naar de kamer toe te sturen

[2:09:55] is een de minister zegt toe de kamer voor de zomer te informeren over mogelijke vereenvoudiging van de verlof regelingen en de minister neemt daar ook de daar bij neemt daardoor sociaal economische verschillen wij mee.

[2:10:09] Voorzitter, dat gaat om de administratieve kant ervan die al die komt er niet. Die is voor de zomer of in de zomer

[2:10:18] de grotere wijzigingen zijn voor na de zomer.

[2:10:21] Ja dat klopt, want het volgende punt is de minister toe. De kamer na de zomer te informeren over de eventuele stelselwijzigingen en financiële consequenties voor het vereenvoudigen van verlof regelingen. Dus dat loopt gelijk op de minister stuurt onderzoek over gezinsbeleid in de ons omringende landen in de zomer naar de kamer toe en de minister stuurde peper en nationaal actieprogramma voor de zomer naar de kamer toe.

[2:10:43] Wij hebben zo alle toezeggingen met elkaar, mevrouw kathmann, voordat we aan mevrouw kathmann en de cliffhanger gaan. De heer strolenberg nog met een punt.

[2:10:51] Volgens mij heeft de minister toegezegd dat ze collega's van binnenlandse zaken. In ieder geval gaat dat die op het feit dat het goed zou zijn als niet de vijfdaagse werkweek spreiding en de mogelijkheid is ook op om bij de overheid en medeoverheden op bijvoorbeeld een vrijdagmiddag te werken.

[2:11:07] Volgens mij als het echt een toegezegd moeten er ook een brief over de uitwerking komen. Ik ik neem aan dat u geen toezegging vragen. Maar dit als warme groet als warme aan moeder ging mee meegeven dat en nu een uitgebreide mensen dit ook gaat doen.

[2:11:19] Ik zie de minister heel erg knikken. Dus ik vind het voldoende.

[2:11:21] Maak me geen toezegging van der hoeven er geen brandbrief over het onder ons naar de kamer toe te komen dan mevrouw kathmann. Alle ogen op u gericht gaat het tweeminutendebat.

[2:11:30] Vraag of niet.

[2:11:31] Ik vind hem veel een cliffhanger geserveerd. Nee, hoor. Ik ben met mijn collega's eens is niet nodig. En anders zijn er nog andere wegen waar in ieder geval blij met alles wat wat op dit punt.

[2:11:42] In de pijplijn zit.

[2:11:44] Dankuwel. Het is dertien over vier. Daarmee is hebben we ruim binnen de tijd. Daarmee daarvoor wil ik de bodes bedanken. De minister bedankte de ambtenaren bedanken. De technische ondersteuning, de kamerleden en als aangaf zit meer geen aangezien ik geen vragen missie geen klachten, geen compliment naam compliment, misschien wel de werd gegeven ik hierbij de vergadering sluiten en dan voor de prettig commissiedebat. De afronding, mevrouw paf, wij.

[2:12:09] Als de voorzitter er feitelijk toe uitnodigt, zou ik de voorzitter graag het compliment willen geven voor zijn geweldige voorzitterschap, wat op zeer last minute geregeld moet worden. Dus waarvoor hartelijk dank.

[2:12:19] De compliment bij deze. Ik heb nog nooit zo'n fijne commissiedebat meegemaakt. Maar dat te weten dankuwel aansluit bij deze de vergadering.