Raad Buitenlandse Zaken

[0:00:01] Ik open de vergadering van de vaste Commissie voor buitenlandse zaken Kathy minister van buitenlandse zaken, de knapen van harte welkom. Ik heet

[0:00:09] de leden van harte welkom. We vergaderen tot uiterlijk half zes

[0:00:14] over de Raad buitenlandse zaken staan drie punten op te gaan dat de geannoteerde agenda van de Raad bussen vannacht in oktober

[0:00:20] die we eind vorige week hebben ontvangen. Het verslag van de Raad buitenlandse zaken, die van twee september en het verslag van de informele Raad biza van twintig september.

[0:00:29] Ik stel voor dat we vijf minuten per lid een fractie spreektijd geven

[0:00:35] en dan geef ik het eerste het woord aan de heer de Roon van de PVV.

[0:00:41] Voorzitter, Dank u wel voorstellen dat er staan veel onderwerpen op de agenda van de Raad buitenlandse zaken die gaat plaatsvinden,

[0:00:48] maar een belangrijke onderwerpen ontbreekt en dat is Mali en daar wil ik dan toch wat over zeggen en de mening van de minister over horen.

[0:00:57] Bondsvoorzitter Russische helikopters Russische wapens Russische munitie worden banen in Mali binnengebracht en komst van de huurlingen van de Wagner groep lijkt aanstaande als om die binnen zijn

[0:01:09] en er zijn bepaalde gevolgen onmerkbaar. Frankrijk is bezig om zijn aantal militairen in Mali fors af te bouwen van eenenvijftig, honderd naar vijfentwintighonderd las ik

[0:01:19] en ze laten eigenlijk het hele noorden van Mali los die plaatsen die altijd zo belangrijk waren voor de Nederlandse aanwezigheid in Mali, zoals.

[0:01:29] Guido.

[0:01:30] Oh en in mindere mate ook Timboektoe en Tessalit die worden allemaal verlaten door vaker we allemaal losgelaten

[0:01:37] en niet alleen Frankrijk, maar ook Estland heeft al plechtig gezworen om alle militairen terug te trekken uit dat land. En nou is de vraag die ik op tafel wil leggen is wat doet de een nu eigenlijk want er was altijd de doorgaans veel aandacht voor de Sahel. En wat daar gebeurde. Maar op dit moment leeft alle urgentie en strategie te ontbreken. Dus ik vraag mij af en ik vraag ook aan de minister kan de minister verklaren waarom het zo stil is van uit Brussel. Hoe denkt de u nou verder te handelen ten aanzien van Mali.

[0:02:07] Want ik denk dat langer wachten geen zin heeft. Zeker niet als ik lees hoe de Malinese premier enkele dagen geleden heeft gezegd dat Frankrijk nota bene bezig is om op het grondgebied van Mali terroristische islamitische terroristen te trainen, denk ik dat ik dat bewering niet serieus hoeft te nemen. Maar het laat wel iets zien over de sfeer tussen Mali en Frankrijk

[0:02:31] en dat is een ongekend harde beschuldigingen en zei ik denk ik de doodsteek voor de relatie tussen Frankrijk en Mali.

[0:02:39] Dus ik wil weten wat nu wat we nu met al die Nederlandse militairen en ontwikkelingshulp gaan doen ten aanzien van Mali wat PVV betreft kappen we de boel gewoon af.

[0:02:47] Maar in ieder geval vraag ik de minister om vandaag nog ons op de hoogte te brengen over dat kabinet voornemen om vanaf november zeventig tot honderd dertig Nederlandse militairen naar Mali te sturen voor een periode van zes maanden.

[0:03:01] We zouden er al na de zomer en ruim voor de aanvang van de voorzien inzet.

[0:03:05] En artikel honderd brief over krijgen.

[0:03:07] Die hebben nog steeds niet gezien.

[0:03:09] En dus is de logische vraag is die inzet dan nu volledig van de baan. Dat plan of of niet.

[0:03:15] In ieder geval zou ik niet graag zien dat we pas aan artikel honderd brief kregen op het moment dat de militairen al in het vliegtuig zitten

[0:03:21] dan voorzitter, een tweede punt dat gaat over August dat veiligheidsverdrag tussen Verenigde staten, verenigd koninkrijk en Australië, Frankrijk is daar een gepikeerd over sluit zich Nederland sluit zich aan bij de Franse positie. Dat begrijp ik niet.

[0:03:38] Ik zie meer in de positie van Australië. Als je naar Frankrijk in de. U kijkt dan zie je een afwachtend en traag werkend geheel zeker ook ten aanzien van China

[0:03:48] en

[0:03:49] de PVV heeft bijvoorbeeld al aangekaart dat er in al die stukken van Nederland en ook van de u over de Pacific met geen woord wordt gerept over Taiwan.

[0:03:58] En toch is Taiwan de kanarie in de kolenmijn. Want alles

[0:04:02] onderwerpen die in de toekomst gaan spelen in de relatie met China. Die hangen ook met Taiwan samen of het nou gaat om de vrije doorvaart, de chip industrie of de mensenrechten,

[0:04:13] de Verenigde staten, Australië en het verenigd koninkrijk begrepen dat en die week dus met elkaar samen. Maar de VS helpt ook Taiwan militair

[0:04:21] en dat is in schril contrast vind ik met Nederland en de een die de naam van Taiwan nog niet eens op papier durven te zetten. En ja dat is een slechte zaak en dat er zijn mensen uit de US nevel workout die zeggen ja als je ook maar enige weerstand zou willen bieden aan China in die regio. Dan zul je nucleaire onderzeeboot moeten inzetten en dan is vind ik het merkwaardig dat Nederland zegt nou bij kiezen de positie van Frankrijk in dit verhaal.

[0:04:48] Dus ik vraag de minister om daar nog op te reageren. Tot slot het oostelijk partnerschap. Dan zal ik kort over zijn

[0:04:56] in Brussel worden de eindconclusies voorbereid ten aanzien van de auto oostelijk partnerschap top die gepland staat in december maar één conclusie lijkt al te zijn getrokken. Want in de agenda van de RBS staat dat er ruimte is voor het verder verbreden en verdiepen van politieke en economische relaties met oostelijk partner landschap landen,

[0:05:14] maar over welke landen vraag gaat dat dan vraag ik de minister, want onder die zijn oostelijk partnerschap landen bevinden zich ook landen als de billen, roes,

[0:05:22] Oekraine en het oorlogszuchtig Azerbeidzjan. Ik vind dat de kamer op dit moment beter geïnformeerd moet worden. Wat Nederland en de u voor toekomstbeeld hebben met die oostelijk partnerschap landen en hoe dat concreet gaat ingevuld worden niet pas vlak voor die top in december als de inkt al is opgedroogd. Maar nu want nu kunnen we nog een boodschap hierover afgeven. En als ze alles al was het vastgelegd is. In allerlei documenten

[0:05:47] wordt dat voor ons als Parlement veel moeilijker. Tot zover Dankuwel.

[0:05:52] Dankuwel. Meneer, dan geef ik het woord aan de heer Kuzu van de fractie van.

[0:05:56] Voorzitter, Dankuwel Afghanistan in de handen is gevallen van Taliban is aan ons de vraag hoe wij als Europese Unie de burgers van Afghanistan kunnen ondersteunen in deze onzekere tijden. Want voor een op de drie Afghanen en dat zijn zeker veertien miljoen mensen dreigt ernstige honger, terwijl twee miljoen kinderen ondervoed zijn en dringend hulp nodig hebben.

[0:06:16] Het probleem is dat zonder expliciete toestemming van de Taliban VN organisaties, zoals Io en zoals de UNHCR niet kunnen opereren, en dit betekent dat de internationale gemeenschap beperkt zicht heeft op de gang van zaken en de concreet hulpvragen

[0:06:32] en ik vraag me af. Voorzitter, gelden deze dezelfde voorwaarden voor de mogelijkheden die de Europese dienst voor extern optreden, EDEO ook onderzoekt,

[0:06:41] en in hoeverre heeft een regionaal politiek samenwerkingsplatform zin? Als wij als internationale gemeenschap geen presentie ter plekke mogen hebben

[0:06:49] dat de overname van de Taliban negatieve spillover effect gaat hebben in de regio is een statement. Daarom is het noodzakelijk dat ngos die gefinancierd worden vanuit Nederland en vanuit Europa.

[0:06:59] Is Unie.

[0:07:00] En in Afghanistan werken ondersteund door worden. Dat vraagt ook de motie van mijn hand die op vijftien september is aangenomen en ik zou de minister willen vragen hoe het kabinet invulling gaat geven en wanneer wij een rapportage kunnen verwachten van de verschillende scenario's ter ondersteuning van ngos in Afghanistan gefinancierd vanuit Nederland en de u,

[0:07:20] voorzitter dan een tweede punt Tunesië. Tunesië is een land spil van het aanwakkeren van de stabiliteit in het midden-oosten

[0:07:29] en de Tunesische president trekt steeds meer macht naar zich toe en beantwoordt geweld van relschoppers met meer geweld en we moeten ervoor waken dat dit het einde inluidt van een van de weinige democratie en de Arabische wereld. Als jonge democratie is het niet gemakkelijk de staat staande te houden in onzekere tijden en je burgers te beschermen tegen wanhoop en ellende en ik ben benieuwd hoe de minister er tegenaan kijkt en wat zijn inzet wordt tijdens de volgende er budget.

[0:07:54] Voorzitter, een derde punt vanuit de fractie van denk Ethiopië. Het land staat op omvallen, analoog aan Joegoslavië in de jaren negentig. Het conflict staat op het punt van escalatie partijen bereidt zich voor op een intensivering van militaire operaties en het volk. De mensen die lijden daaronder vierhonderd duizend mensen bevinden zich in de hoogste schaal van voedselonzekerheid en vervolgens onttrekt Ethiopië zich aan het zicht van de VN door sleutelfiguren van de een militaire operatie het land uit te zetten. Het beschermen van hen die niet meer beschermd kunnen worden door een eigen regering en lijden. Onder een hongersnood is onze plicht als u en overschrijdt het belang van interne aangelegenheden. En wat ons betreft moet Nederlandse geen de er budget hard blijven maken voor het inzetten van sancties tegen alle partijen en individuen die zich schuldig maakt aan mensenrechtenschendingen, maar tevens ook met bezet onderzoek. Op welke manier voedselhulp gegeven kan worden? Is de minister het daarmee eens. Voorzitter, een laatste punt Nicaragua de mensenrechtencrisis die daar op dit moment heerst. Mensen worden mensen verdwijnen plotseling. Dat is volgens mij ook de nieuwste tactiek. De de Nick Nicaraguaanse autoriteit gebruikt om critici het zwijgen op te leggen. Oppositieleden wordt zonder Pardon opgepakt. Journalisten, critici en mensenrechtenactivisten wacht hetzelfde lot. Niemand weet eigenlijk waar zitten advocaten mogen niet met ze praten en familie mag niet op bezoek

[0:09:20] gedwongen verdwijning. Voorzitter, is een misdrijf volgens internationaal recht en dit mag wat ons betreft niet ongestraft blijven. Gezien deze omstandigheden is adequaat en doeltreffend optreden gewenst en ik vraag dan ook aan de minister is Nederland bereid in de bezet te pleiten voor een uitbreiding van de sancties van de sancties ten behoeve van het terugdringen van deze mensenrechtenschendingen Dankuwel.

[0:09:42] Dankuwel meneer Kuzu. Ik heb het nu tot een heer Sjoerdsma zal spreken namens D zesenzestig.

[0:09:47] Dank u, voorzitter uitgebreide agenda bij de Raad buitenlandse zaken. Heel veel kleiner

[0:09:54] onderwerp is eigenlijk als je kijkt naar hoeveel tijd daar daadwerkelijk te besteden is. Ik wilde beginnen bij een hebben dat vorige keer op de agenda stond, namelijk in China.

[0:10:03] Gelet op datgene wat er de afgelopen tijd is gebeurd en met name de toespraak van Xi Jinping vier dagen geleden een toespraak die bedoeld was om de Chinese revolutie van

[0:10:13] Chinese revolutie te herdenken en daar sprak hij over. Ik zal een citeer de historische opdracht van de complete hereniging, een proces dat zich moet voltrekken en zich zeker ook zal.

[0:10:21] Voltrekken,

[0:10:23] Ik denk dat hij daarmee duidelijk wilde maken, werd enkele dagen later volstrekt duidelijk toen zijn luchtmacht en honderden gevechtsvliegtuigen de afgelopen weken. De de de Taiwanese luchtverdediging zone in vloog

[0:10:37] en dat is natuurlijk al redelijk duidelijk Zuid Chinese zee. De manier waarop China in met omliggende gebieden zeegebieden omgaat heb ik echt twee vragen over wat is de Nederlandse positie van op deze Chinese agressie ten aanzien van Taiwan. En wat betekent dit nu voor de Europa Europese China strategie? Die is eerder dit jaar bekeken en hiervan besloten om die niet te wijzigen. Dan hoor ik geluiden dat hij misschien toch gewijzigd gaat worden. Dat laatste lijkt op zich goed maar dan dan niet in de richting die China wil zeg maar alvast. Ik vond zelf en een opinieartikel van voormalig secretaris generaal van de NAVO ras moest een zeer goed

[0:11:17] die bepleiten dat als Europa is een zeer chinabeleid wil hebben dat we dan vooral hard moeten doorzetten met een bilateraal investeringsakkoord

[0:11:26] met Taiwan dat we moeten zorgen dat Taiwan onderdeel kan zijn van de wereld gezondheids als zijn blijven

[0:11:32] zij denkt die zaken die waar Nederland maar ook waar de Europese Unie zich hard voor zou kunnen maken. Graag een reactie daarop tweede onderwerp is ook aangehaald door collega Kuzu. De situatie in Tunesië waar Tunesië denk ik heel lang een lichtend voorbeeld is geweest van hoe die Arabische lente wel degelijk tot iets moois zou kunnen leiden, zien we nu dat het klanten enorm is afgegleden

[0:11:54] in de geannoteerde agenda wordt ook uitgebreid bij stilgestaan Tunesische president die Parlement opschort. De betaling voor parlementariërs stopt zegt dat de regering verantwoordelijkheid moet afleggen.

[0:12:05] Daarop volgde de gebruikelijke analyses dat het allemaal niet heel fijn is. Maar mijn belangrijkste vraag zou zijn is wat is dan wat zijn dan de maatregelen. De actie die de Europese Unie gaat nemen

[0:12:17] op het moment dat een land dat eigenlijk feitelijk een buurland is enkel gescheiden door de Middellandse zee op een dergelijke manier afscheid in de democratische rechtsorde buitenspel zetten dan verwacht. Kijk wel meer dan dan een veroordelende verklaring

[0:12:31] dat over Tunesië, voorzitter

[0:12:35] dan Ethiopië, is, ook door collega's gesproken. Een van de grootste humanitaire catastrofe die zich op dit moment voltrekt die zich ook in absolute stilte lijkt te voltrekken en dat is zeer onterecht. Als je kijkt naar hoeveel mensen die G Haga afvaart dringend hulp nodig hebben. Voedselhulp, noodhulp

[0:12:57] half miljoen mensen dreigen te verhongeren en dat in een situatie die waar

[0:13:02] de Ethiopische regering niet alleen zeven vn-functionarissen heeft uitgezet, volstrekt zonder reden ongetwijfeld,

[0:13:11] maar ook een aantal belangrijke maatschappelijke organisaties, waaronder artsen zonder grenzen

[0:13:17] en dat dat komt wel echt in de buurt van bedoel de situatie aanzien is onacceptabel. Maar dat komt ook echt want het gebeurt van misdadig gedrag van de regering.

[0:13:26] Ik zou dus de minister willen vragen om kort nog uiteen te zetten hoe de situatie op de grond echt is en hoe hij het krachtveld inslaat want de vorige keer heeft Nederland gepleit voor persoonsgerichte sancties van sancties tegen iedereen die betrokken is bij deze misstanden. Lijkt me een uitstekende positie hoe hij de kansen inschatten dat

[0:13:43] de deze sancties de dit keer wel doorkomen.

[0:13:46] Voorzitter, tot slot de een golf relaties. Heel goed dat er over wordt gesproken.

[0:13:52] Ik heb daar een wat specifiekere vraag over en die gaat over

[0:13:58] de wijze waarop wij afspraken hebben gehad. Afspraken gemaakt over naar aanleiding van de parlementaire onderzoekscommissie naar ongewenste beïnvloeding van uit onvrije landen heeft een collega's van mij de heer Paternotte een motie ingediend die eigenlijk vroeg de bilaterale afspraken met Koeweit, saoedi-arabië en de Verenigde Arabische Emiraten te bestendigen en waar mogelijk uitbreiden naar alle Golfstaten om zo inzicht te krijgen in donaties van zowel staten, maatschappelijke organisaties als individu aan religieuze organisaties hier

[0:14:26] voor de meeluisteren luisterende ambtenaren. Dat is motie vijfendertigduizend tweehonderd achtentwintig nummer zevenentwintig. Ik ben benieuwd hoe het staat met de uitvoering van die motie.

[0:14:35] Voorzitter, Dank.

[0:14:37] Dank u zeer en Sjoerdsma trots alien Brekelmans van de VVD.

[0:14:44] Dagvoorzitter. Zoals gezegd, staat veel op de agenda voor de aankomende. Er zit. Dus ik zal me vooral richten op de thema's die het meest van invloed zijn op onze veiligheid, welvaart en vrijheid.

[0:14:55] Ook ik zal beginnen met de actualiteit en dat de China. We hebben afgelopen weken weer de dreiging vanuit China gezien honderdvijftig straaljagers vlogen richting Taiwan, met als doel om Thailand te intimideren. En hoe doet China dit wel vaker maar niet in zulke grote aantallen en mijn vraag is ook hoe de minister deze acties interpreteert

[0:15:14] welke intentie hij denkt dat China had met deze honderdvijftig straaljagers en of de mis gaat met mij eens is dat de u eraan moet bijdragen dat dit soort militaire escalatie wordt voorkomen en daarbij is denk ik. Het belangrijkste wapen dat wij hebben is dat we als u onze economische macht kunnen inzetten,

[0:15:31] maar omdat wij voor veel essentiële goederen zo afhankelijk zijn van China kunnen we nauwelijks op dit moment die economische machtsmiddelen inzetten,

[0:15:39] ziet de minister dit dan ook als aanleiding om nogmaals in EU verband te pleiten voor het verminderen van afhankelijkheden van China

[0:15:46] en tot slot, hoe zou de u volgens de minister moeten reageren op het moment dat er daadwerkelijk een militair conflict tussen China en Taiwan ontstaat.

[0:15:55] Dan maakt het broertje naar de agenda te beginnen met het oostelijk partnerschap. Ook hier moeten we voorkomen in deze landen dat China haar macht uitbreidt,

[0:16:03] en ik wil de minister vragen hoe dit partnerschap kan worden gebruikt om te voorkomen dat China haar invloed verder uitbreidt bereid via het belt and Road initiatief

[0:16:11] kunnen we hiervoor de fondsen die bij het oostelijk partnerschap horen strategisch inzetten en hoe hangt dit samen met de connectivity strategie die de Europese Unie heeft

[0:16:20] dan witrusland. Zij doen niet mee aan deze bijeenkomst, maar de situatie blijft zorgelijk en met name dat het land migranten op blijft halen uit landen als Irak en over de grens zetten

[0:16:33] en op deze manier probeert om migranten in te zetten als politiek wapen en om de Europese Unie onder druk te zetten.

[0:16:39] Mijn vraag aan de minister is of tijdens de er bezet weer gesproken zal worden over sancties tegen witrusland en of dat hij hier opnieuw wil aandringen en hij inschatting kan geven wanneer we hier concreet resultaat van kunnen verwachten

[0:16:52] dan een vraag of de minister. Om dit agendapunt ook het issue van de stijgende energieprijzen wil opbrengen.

[0:16:58] Mijn vraag aan mis is hoe hij vindt dat Rusland zich hier op dit moment in opstelt komen zijn afspraken over gasleveranties na en wat moet volgens de minister de u richting Rusland doen, zodat zij de komende maanden de afspraken rondom gasleveranties blijven nakomen en de huidige situatie niet gebruiken om ons onder druk te zetten

[0:17:17] dan Afghanistan is vandaag en gisteren vandaag heel debat over geweest. Dat ga ik hier niet overdoen. Mijn vraag is alleen wat de actuele stand van zaken is rondom EDEO die en vestiging probeert te openen of een locatie probeert te openen in Afghanistan

[0:17:34] en hoe de missie tegenaan kijkt of dat de hele dag actief kan zijn zonder dat we de schijn wekken dat we de Taliban herkennen.

[0:17:43] Mijn vraag. De aansluit is ook of je ook kijkt naar het uitbreiden van de aanwezigheid in landen rondom Afghanistan, omdat we ook met hen afspraken zullen moeten maken om zowel internationaal terrorisme in Afghanistan te bestrijden. Als je reguliere migratie te beheersen.

[0:18:00] Wat betreft Tunesië sluit ik me aan bij de vragen die eerder al zijn gesteld en ook welke drukmiddelen de u volgens de minister kan inzetten om democratie en stabiliteit in Tunesië te bevorderen

[0:18:13] en dan de relatie

[0:18:16] tussen de Europese Unie en de Afrikaanse Unie. We zien dat in grote delen van Afrika de veiligheidssituatie verslechtert.

[0:18:24] Het is goed dat terrorismebestrijding en veiligheid ook prioriteiten zijn voor Nederland in de top die eraan zit te komen, ook omdat dit een voorwaarde is voor een bredere ontwikkelingsagenda en mijn vraag is op dit specifieke punt van terrorismebestrijding en veiligheid. Wat de inzet van de minister is op dit terrein.

[0:18:40] Welke rol vindt hij dat de uur in moet spelen, met name in de sahel-regio,

[0:18:45] dan is ook geldt ook voor deze regio dat China grootschalig actief is met investeringen die daar plaatsvinden.

[0:18:51] Wij vragen aan de minister of hij dit ook zorgwekkend vindt en dat hier door zowel de Europese Unie in samenwerking met de Afrikaanse Unie ingerichte strategie opgevoerd zou moeten worden en en vindt de minister het ook een belangrijke prioriteit om met Afrikaanse landen afspraken te maken over grondstoffen en essentiële producten om zowel voor Afrikaanse als Europese landen de afhankelijkheid van China te verminderen.

[0:19:14] Dan wat betreft Ethiopië sluit ik me ook aan bij de eerdere vraag van Sjoerdsma over sancties en of de minister iets meer zou kunnen zeggen over wat het nou tegenhoudt dat er sancties worden afgekondigd. Want ik kan me toch nauwelijks voorstellen dat de Europese landen zijn die die situatie daar niet vreselijk vinden en degene die daar achter zitten willen bestraffen.

[0:19:33] En dan in de paar seconden die ik nog heb, zou ik aan de minister willen vragen hoe hij kijkt naar de verkiezingen in Irak die onlangs hebben plaatsgevonden en hoe hij de legitimiteit van deze verkiezingen beoordeeld en wat dit betekent voor de relatie tussen de EU en Irak en wat daarin vroeg stappen zouden moeten zijn.

[0:19:52] Dank u wel. We leggen Brekelmans. Een vraag aan de interruptie van eerder af.

[0:19:57] Nog even over die idioot die een presentie overweegt in Afghanistan.

[0:20:03] Ik vraag mij af en dat vraag ik ook aan de heer Brekelmans met deze is het uberhaupt wel mogelijk voor een organisatie als ideal die toch de buitenland vertegenwoordiging is van de Europese Unie om nou present te zijn in Afghanistan. Want dat betekent in feite een mate van herkenning misschien niet formeel, maar feitelijk natuurlijk wel. Je bent als diplomatiek vertegenwoordiger dan geaccrediteerde staat de staat Afghanistan. Maar die wordt bestuurd door de Taliban. Die hebben het daar voor het zeggen. Dus je gesprekspartner is toch de Taliban.

[0:20:36] Bent u het ermee eens? Kunt u ook een goede zaak.

[0:20:39] Volgens aandeel Brekelmans.

[0:20:42] Want wat ik in mijn bijdrage ook heb geprobeerd aan te geven is dat dat inderdaad een dilemma is omdat je operationeel nu gewoon de realiteit is dat er afspraken gemaakt zullen worden, moeten worden met Taliban of het nu gaat om het verstrekken van humanitaire noodhulp

[0:20:57] of als het gaat om ervoor te zorgen dat de mensen die weinig willen evacueren dat die geëvacueerd worden,

[0:21:03] zijn ook intern in Afghanistan die allerlei vluchtelingenstromen waarvan we hopen dat ze niet noodzakelijk is om verder te vluchten en deze kant op te komen. Maar dat ze daar in de regio worden opgevangen en op al dat soort dingen zul je toch afspraken moeten maken met de Taliban en om afspraken te maken, kan aanwezigheid daar ook bij helpen en ook om humanitaire noodhulp aan organisaties daar te bieden die die daar actief zijn,

[0:21:27] maar het is een dilemma. Want naarmate je dat meer doet en dat meer officieel maakte is dat kan worden gezien als een impliciete erkenning en dat is ook de reden dat ik de aan de minister heb gevraagd hoe we daar de juiste balans in vinden wel operationeel daarin de afspraken maken die nodig zijn, maar niet de Taliban internationaal herkennen.

[0:21:46] De heer de Roon. Ja maar dan rijst toch de vraag waar zou de handige Brekelmans. Waar zou de VVD fractie dan de grens trekken

[0:21:53] waar je niet overheen moet gaan in die contacten met de Taliban. Wat doe je dan wel en wat moet je dan niet doen.

[0:21:58] De Brekelmans,

[0:22:01] Nou voor mij ligt dus de grens dat je niet de Taliban erkend als als als als legitieme vertegenwoordiging van het Afghaanse volk. Maar dat je wel en dus ook niet laat spreken in de vn-veiligheidsraad namens Afghanistan. Wat wat onlangs voorlag. We vinden dat als je totdat stappen over moet gaan dat en dat is als je kijkt hoe de Taliban die opereert de eerste week man is dat cijfer theoretisch. Maar als zij hun afspraken nakomen als zij mensenrechten respecteren. Als als ze meewerken op het gebied van evacuaties. Dan kun je op een gegeven moment kun je verdere stappen zetten als het gaat om de formele manier waarop je met de Taliban omgaan. Maar zover is het nog lang niet. En ik verwacht ook niet dat we die kant op zullen gaan. En Vandaar dat ik vind dat je daar heel terughoudend moet zijn dus wel operationeel

[0:22:52] het gesprek aangaan om concrete afspraak te maken, maar niet overgaan tot diplomatiek en internationale erkenning.

[0:22:59] Goed amuseren. Het woord is nu aan mevrouw Agnes Mulder van het CDA.

[0:23:03] Ja. Voorzitter, Dank over Afghanistan is gisteren en vanmorgen ook uitgebreid gedebatteerd. En

[0:23:09] net daarna kwam het bericht binnen dat we waarschijnlijk een tolk

[0:23:13] die voor Nederland heeft gewerkt is omgebracht door de Taliban en mijn vraag aan de minister is of hij dit

[0:23:19] bericht ook komen vestigen en onze ergste vrees lijkt nu wel uit te komen. Voorzitter, en ik denk dat dat onze alle ook diep geraakt.

[0:23:27] Deze week had ik een digitale internationale bijeenkomst met de interparlementaire Unie. Voorzitter,

[0:23:33] en dat is eigenlijk wat de VN is voor regering en dat is de interparlementaire Unie voor ons als Kamerleden ook Kamerleden wereldwijd

[0:23:40] werkt eigenlijk als een vakbond voor parlementsleden

[0:23:43] en onze Britse collega's die vroeg aandacht daarvoor de situatie van de Afghaanse parlementariërs.

[0:23:49] En hoe gaat Europa daar mee om? Krijgen zij ook de bescherming. Als ze dat ook nodig hebben, is mijn vraag aan deze minister,

[0:23:56] voorzitter, afgelopen dinsdag nam de tweede kamer een motie aan om te komen tot internationale humanitaire hulp aan de Afghaanse bevolking en kan de minister daar ook al wat meer over zeggen hoe hoe dat uitgevoerd gaat worden

[0:24:09] en voorzitter, terecht staat ook Tunesië op de agenda. Het enige land waar de zogenaamde Arabische lente leek te slagen. De collega's hadden er ook al over

[0:24:18] maar dictatuur dictatuur maakte plaats voor democratie kwamen verkiezingen en we zijn nu een aantal jaren verder en land bevindt zich in een diepe, politieke en economische crisis.

[0:24:27] De premier is ontslagen. De Parlement op non-actief gesteld kwam een nieuwe regering en per decreet wordt geregeerd en de koers wordt aan gekoerst op een grondwet wijziging om presidentieel stelsel in te voeren.

[0:24:43] Voorzitter, de corruptie. Daar is is is is vreselijk natuurlijk. En een levensstandaard moet worden verhoogd. Maar

[0:24:50] als dit de manier is waarop dat dan allemaal moet gebeuren.

[0:24:55] Een Parlement waar regelmatig vechtpartijen plaatsvonden. Dat is geen toonbeeld van een functionerende democratie. En toch de geschiedenis. Gaat u zich hier herhalen

[0:25:04] in negentien, zevenentachtig pleegde ben Ali en staatsgreep. Om vervolgens eind tot eind tweeduizend elf aan de macht te blijven

[0:25:11] en in hoeverre oefent de u druk uit op de president om de democratie en rechtsstaat te herstellen en te respecteren. Collega's, Sjoerdsma zei het al. Het is een beetje alleen een verklaring

[0:25:21] dat het niet goed genoeg vinden. Wat kan de minister daar nog meer over inbrengen?

[0:25:28] Voorzitter, de Raad zal ook spreken over het oostelijk partnerschap in de aanloop naar de geplande top op vijftien december

[0:25:34] en het regime van Loekasjenko heeft zijn deelname aan het oostelijk partnerschap opgeschort en zal niet deelname deelnemen aan de top. En dat zou natuurlijk ook een gotspe zijn want

[0:25:44] witrusland glijdt gewoon steeds verder af naar repressie, mensenrechtenschendingen en dictatuur,

[0:25:50] en terecht hanteert het kabinet het uitgangspunt Moore vermoord less, for less,

[0:25:55] het een ondersteunt op die basis conditionaliteit van het hervormingsproces van de arm van de partner landen,

[0:26:03] en daarbij vragen we ook specifiek aandacht voor azerbeidjan. Voorzitter, het regime van Ali wordt steeds repressiever.

[0:26:10] De mensenrechten situatie verslechtert

[0:26:13] en er zijn nog steeds mensen, Armeense mensen, krijgsgevangenen, krijgsgevangenen

[0:26:18] en de kamer pleit voor persoonsgerichte sancties tegen Ali en zijn entourage, maar tot nu toe doet de u niks.

[0:26:25] In tegenstelling tot bij witrusland.

[0:26:27] Hoeveel erger moet het worden voordat de EU wel maatregelen neemt,

[0:26:31] is er niet alle aanleiding om de onderhandelingen in het kader van het oostelijk partnerschap ook uiteindelijk op te schorten. Vorig jaar liep de kamer daartoe ook al op

[0:26:40] de wapenstilstand is fragiel maar Ali of die blijft maar dreigen en wat wat als hij die dreiging een keer doorzet. Wat is dan het antwoord van Europa? Kunnen we daar niet voor afval. Wat meer duidelijkheid over geven. Wil de minister daarvoor pleiten

[0:26:57] dan de Golfregio

[0:27:00] terecht heeft is verzocht om zeg maar in te gaan op de situatie in Irak en we hebben daar net ook schriftelijke vragen over gesteld. Dus ik wil hier even aanstippen, maar wij hebben daar wat uitgebreider de tijd voor nodig. Voorzitter,

[0:27:16] dan de klimaat diplomatie, belangrijk vinden wij dat de Europese Unie zich inzet op de kop zesentwintig in Glasgow

[0:27:25] en het kabinet is voornemens om ook de Nederlandse ambassades en klimaat gezant hierbij in te zetten en dat lijkt ons goed nieuws en het is helemaal mooi dat Turkije uiteindelijk over de streep is getrokken. Dat die uiteindelijk ook Parijs willen ratificeren en dat de VS weer terugkomt, maar ook een van een grote uitstoters naast China en naast de VS is natuurlijk ook. India en India zou heel goed. Een partner van ons verder kunnen zijn en worden hoeveel de minister daarmee aan de slag. En dan voorzitter. Tot slot, collega's hebben je vragen gesteld over Taiwan hebben gesprekken ook volgende week met Litouwen die voelen zich ook wel aardig onder druk gezet door door China kan de minister ook aandacht vragen dat we als Europa ook een blok zijn. Voorzitter en Ethiopië heb ik de afgelopen debatten al aandacht voor gevraagd. Goed dat collega's dat ook hier vandaag weer doen en de sancties voor witrusland zoals genoemd door de VVD de sluiten we ons van harte bij aan Dankuwel. Voorzitter.

[0:28:25] Dankuwel mevrouw Mulder

[0:28:26] dan tot slot aan de eerste termijn van de kamer. Mevrouw Piri, die namens de partij van de arbeid spreekt.

[0:28:32] Dankuwel. Voorzitter, dit is altijd het debat waar we de hele wereld doornemen is fijn om dat ook met de nieuwe minister.

[0:28:40] Te kunnen doen.

[0:28:42] Ik begin toch even bij Afghanistan niet zozeer de focus van vanmorgen. Maar als het gaat om diplomatieke presentie. Klopt het bericht dat de Duitsers hebben aangekondigd wel weer ambassade te willen openen in Kabul en zijn soortgelijke initiatieven ook vanuit andere Europese landen. Ik zie hier in de geannoteerde brief dat er staat dat de ideeën onderzoek doet naar presentie. Maar vergis ik me dan dat de een ambassade nooit is gesloten na de evacuatie. Ik was altijd van mening dat de een ambassade is open gebleven. Dus wat is nou het verschil tussen een ambassade en idee op recensie.

[0:29:20] En als er een presentie is ofwel van de een ofwel van andere een land is er dan ook niet logisch dat zij bijvoorbeeld ook consulaire bijstand voor mensen die dat nodig hebben vanuit die ambassade kunnen doen.

[0:29:32] Tweede deel over Afghanistan gaat over de humanitaire hulp. We hebben ook als Kamerleden een brief gekregen van het rode kruis die ook echt een oproep doet om niet alleen te kijken naar noodhulp. Maar volgens mij ook collega Kuzu naar verwees me ook te kijken naar de ontwikkelingshulp. En dan specifiek in de gezondheidssector en in de landbouw. Dus ik hoor graag hoe het kabinet daar ook naar kijkt.

[0:29:56] Punt twee het oostelijk partnerschap. Ik begrijp dat wij nog een notitie gaan krijgen. Voorafgaand aan de top. Dus ik zal er heel kort op ingaan. Het verbaast mij in de brief te lezen dat tijdens de er bezet zal de eindverklaring. Sorry, zal de hoofdvertegenwoordiger mogelijk een stand van zaken geven over voorbereiding van de excuses. Dit is niet het goede deel.

[0:30:17] Ik zocht naar het deel waarin staat dat loekasjenka niet komt omdat die zelf heeft afgezegd

[0:30:23] en dat deed mij eigenlijk meteen bedenken

[0:30:27] hoe bizar eigenlijk dat we al die sancties hebben tegen Bella bloes en dat wij zelf deelname en lidmaatschap van Bella roest niet hebben opgeschort in het oostelijk partnerschap. Dus ik hoor graag hoe het kabinet daar tegenaan kijken. Westelijke Balkan. Ik denk het teleurstellende top. Zeker vanuit het perspectief van de

[0:30:46] westelijke Balkan landen.

[0:30:49] Daar zullen we om de moment misschien maar een keer uitgebreide over moeten spreken. Welk perspectief wij wel kunnen bieden voor die landen. Maar ik heb wel een vraag. Twee weken geleden om kwam een heel uitgebreid artikel stond er in politiko over olie waarheen. De een commissaris die verantwoordelijk is voor uitbreiding en het was niet mals van alle kanten. Ik denk twintig bronnen die echt verklaren dat deze man als het gaat om de rechtsstaat in Servië net doet alsof er niks aan de hand is als het gaat om noord-macedonië van de minister misschien ook weet. Voorzitter, dat de oppositieleider asiel heeft gekregen in Hongarije en daardoor een zeer vijandelijke verhouding is. Vanuit deze commissaris richting het door het Macedonische regime en we zagen met Turkije dat er niet wordt gesproken over mensenrechten, maar alleen maar over migratie scoren. Graag. Ik snap het is misschien niet de eerste verantwoordelijkheid van het kabinet om de Commissie daar op aan te spreken, maar dit gaat om zaken die voor Nederland centraal staan. Die rechtsstaat bij de Eurocommissaris een hele eigen lijn volgt een partijlijn. Jij denk ik vanuit Boedapest krijgt opgelegd. Dus ik hoor graag of in ieder geval ook het kabinet bereid is de Commissie daarop aan te spreken dan over de een golf. De is een mensenrechten dialoog geweest met saudi-arabië. Ik hoor graag wat daar op de agenda stond en ook of er alleen maar gesproken is eigenlijk met de regering of er ook met Saoedische organisaties of mensenrechtenverdedigers is gesproken. Vijfde punt Ethiopië sluit ik me graag aan bij de vraag van de heer Sjoerdsma en dan als laatste punt Myanmar staat niet op de agenda. Maar ik denk dat heel belangrijk is dat we hier wel aandacht voor houden

[0:32:39] en ik hoor ook graag van de minister. Er was een verzoek van de VN, speciaal rapporteur voor mensenrechten, in Myanmar, de heer ton Andrews, aan de internationale gemeenschap om een internationale in muurtjes samen te houden over Myanmar en het instellen van een sancties tegen de olie en gassector in dat land en ik hoor graag hoe het kabinet daar tegenaan kijkt. Dankuwel.

[0:33:03] Dankuwel mevrouw Piri. De minister heeft aangegeven ongeveer

[0:33:07] en kwartier nodig te hebben. De ik de vergadering tot twintig over.

[0:33:10] Drie,

[0:52:12] Goed. Ik heropen de vergadering voor de eerste termijn van de kant van regering. Het woord aan de minister van buitenlandse zaken aan het woord.

[0:52:21] Er-voorzitter Dankuwel.

[0:52:26] Zoals ik vannacht ook in een andere context al te kennen heb gegeven,

[0:52:32] hebben ook wij kennis genomen van het onheilspellende nieuws dat er mogelijkerwijs

[0:52:40] een tolk uit people missie zou zijn vermoord. Ik kan daar helaas op dit moment ook

[0:52:47] geen nadere

[0:52:49] informatie over geven, omdat we precies aan het uitzoeken zijn

[0:52:53] hoe en wat en ik wil ook niet daar op vooruitlopen en speculeren,

[0:52:57] maar het is in ieder geval vooralsnog onheilspellend nieuws.

[0:53:03] Voorzitter,

[0:53:07] ik zal de vragen successievelijk beantwoorden, maar één ding misschien vooraf zeggen wat mij opvalt en wat ook wel tekenend is voor de tijd waarin we leven

[0:53:16] en dat is de enorme kwetsbaarheid die wij kennen. Er is gevraagd naar gasprijzen naar

[0:53:23] het oostelijk partnerschap.

[0:53:26] En dan zie je als je de tv aanzet

[0:53:29] zie je de Russische president spreken over gasprijzen en

[0:53:33] je je proeft aan alle kanten eigenlijk aan deze kant van van van de wereld het ongemak over het feit dat we daar zo afhankelijk van zijn op dit moment. Dat is buitengewoon

[0:53:45] onaangenaam

[0:53:46] ongemakkelijk en het bijster eens te meer op hoe belangrijk het is dat echt iets doen aan onze weerbaarheid en hetzelfde geldt eigenlijk als ik de vragen over China.

[0:54:01] Het is inmiddels voor de Europese Unie de grootste handelspartner groter dan de Verenigde staten.

[0:54:07] Ik geloof niet dat er nog een magnetron in Nederland staat die niet in China is gemaakt. De de kwetsbaarheid die wij hebben door die enorme afhankelijkheid die brengt je ook daarop

[0:54:18] en wij hebben daar niet één, twee drie een antwoord op want we zijn voortdurend aan het proberen en dat moet ook en op een gegeven moment zal dat wel tot iets leiden,

[0:54:27] maar we hebben natuurlijk niet een eenduidige

[0:54:30] de strak georganiseerde slagkracht in Europa

[0:54:33] die daar een weerwoord aan kan bieden, niet dan nadat met lidstaten is overlegd, compromissen zijn bereikt en het kost allemaal tijd maar een onaangenaam gevoel geeft het geheel wel

[0:54:45] en als dat onaangename gevoel in elk geval het begin is van

[0:54:49] de mogelijkheid om actie te ondernemen, dan zou dat alleen maar goed zijn. Maar ik wil het toch even delen dat hier

[0:54:54] zo tussen de vragen door wel enigszins bespeuren,

[0:54:57] en ik deel dat zeer.

[0:55:00] Voorzitter ik we komen er direct nog in de beantwoording op te spreken, maar ik zal eerst proberen recht te doen aan alle vragen die zijn gesteld.

[0:55:11] Ik ik ik doe dat

[0:55:14] gemakshalve helaas niet helemaal in de volgorde waarin ze zijn gesteld.

[0:55:18] De mij dat wil vergeven maar simpelweg op een manier dat ik hoop dat ik wel bij elkaar heb gevoegd en zo efficiënt mogelijk kan antwoorden.

[0:55:26] Ik wil misschien eerst nog even de is al uitgevoerd uitvoerig over gesproken, maar voornamelijk met de defensie woordvoerders. Maar toch even stilstaan bij

[0:55:36] de vragen die zijn gesteld over Afghanistan

[0:55:41] en en dan met name wat

[0:55:43] de mogelijkheden zijn de scenario's waar heer Kuzu eerder naar had gevraagd

[0:55:49] en wat niet mogelijk is. Kijk

[0:55:52] we zijn op dit moment bezig met een groot aantal landen de zijn overal zijn overleggen om te kijken hoe je

[0:55:59] de humanitaire hulp kunt opschalen en kunt versnellen.

[0:56:02] We hebben zelfs

[0:56:04] aan het aan het ene fonds Afghanistan fonds twee, twintig en half miljoen gegeven aan dat oranje fonds hebben nog een keer drieënhalf miljoen gegeven, maar wij zijn te midden van heel velen die daar noodhulp leveren en overigens zijn er ook nog wel ngos actief.

[0:56:19] Dus het is niet zo dat het land dicht zit.

[0:56:22] Alleen het gaat mondjesmaat en in de ene provincie gaat het makkelijk en een andere is de toegang heel beperkt en weten we ook niet precies wat er speelt. Behalve dat de berichten die eruit komen

[0:56:32] niet erg vrolijk stemmen,

[0:56:35] maar we zijn daar mee bezig. We we zijn aan het bezig bezig om te kijken

[0:56:41] hoer

[0:56:42] scenario's kunnen ontwikkelen. Om een aantal dingen te doen en dan niet alleen datgene wat nu echt urgent is namelijk dreigende hongersnood ernstig tekort aan medicijnen, maar ook gewoon de andere dingen

[0:56:53] gewoon basale dingen op het gebied van mensenrechten, recht en bescherming van van vrouwen, journalisten.

[0:57:01] We komen daar binnenkort op een ordelijke manier op terug,

[0:57:05] maar niet alleen wordt eraan gewerkt. Sommige dingen kunnen ook nog wel

[0:57:10] als het gaat om de vraag hoe zit het met onze presentie daar

[0:57:18] de ideal is inderdaad aan het onderzoeken hebben ze ook laten weten

[0:57:22] in hoeverre ze daar aanwezig kunnen zijn. Ik heb begrepen dat aanstaande maandag daar bij die erbij zetten ook een update over komt. Hoe ver ze hoe ver te zijn.

[0:57:32] De andere landen zijn natuurlijk ook aan het kijken wat kan wat mogelijk is. Wij zijn in overleg met met diverse landen ook om te kijken of we eventueel dingen samen moeten doen.

[0:57:46] Dat betekent, zeg ik even in de richting van heer de Roon

[0:57:50] uiteraard geen erkenning

[0:57:52] van de Taliban. Over het algemeen proberen we in het internationaal recht ook staten te herkennen. Niet regeringen.

[0:57:59] Maar goed, ik realiseer me ook heel wat je Brekelmans zal zijn dat dat natuurlijk een daar zit een hele grijze zone.

[0:58:07] Want je hebt ze nodig

[0:58:09] om simpelweg het land uit te krijgen.

[0:58:14] Maar het is een regering waar twintig leden op de VN sanctielijst staan zeven leden op de sanctielijst en eentje die ook nog tevens minister van binnenlandse zaken is

[0:58:26] die wordt door de FBI gezocht. Dus het is geen gezelschap hij vriendschappelijk mee gaat spelen zeg maar.

[0:58:33] Maar goed we hebben er toch rekening mee te houden als we daar iets gedaan willen krijgen en dat willen we. Dat is ook niet alleen een kwestie van humanitaire moraal, maar ook kwestie van eigenbelang.

[0:58:43] Dan zullen we toch

[0:58:45] ook het contact met die Taliban niet kunnen ontlopen. Ik zou niet weten hoe je het anders moet doen.

[0:58:51] De vraag was ook nog. Ja.

[0:58:55] Is het heeft wat heb je aan een regionaal platform. Het is misschien een groot woord, maar uiteindelijk op neerkomt is dat je met die buurlanden. Toch probeert enigszins coördinatie in acht te nemen, ook op te letten op mogelijke migratiestroom. Wie zet wanneer de grenzen op. Het heeft natuurlijk effect wanneer Pakistan eenzijdig de visa on arrival

[0:59:18] sluit. Dat heeft onmiddellijk

[0:59:20] heeft dat gevolgen

[0:59:23] voor de landen ten noorden van Afghanistan, Tadzjikistan. Dus

[0:59:28] dat daar enig overleg plaatsvindt onder elkaar dit niet aan te doen is eigenlijk het minimale wat je mag verwachten

[0:59:34] en en dus heeft dat zin

[0:59:38] de was in in hetzelfde verband was ook nog een vraag.

[0:59:43] Die ging over

[0:59:45] nou dat hebben we eigenlijk behandeld. Het inbreken was ook op duiden.

[0:59:52] Wij zijn dus bezig om in het belang van

[0:59:57] uit reismogelijkheden, bescherming van mensen en voedselhulp. Om toch te kijken of we daar

[1:00:02] op de grond aanwezig kunnen zijn samen

[1:00:06] een ander land waar we aan kunnen schuiven of de EDEO. Eerlijk gezegd moeten we daar ook een beetje opportunistisch zijn. Wat het makkelijkste is en het snelst gaat, moeten we doen en dan zou ik verder ook niet teveel aan alle theoretische voorwaarden

[1:00:21] ophangen, want we hebben er gewoon haast mee. Dat zie je met zoiets. Wat nu gebeurt met mogelijk wijze is gebeurd dat dat alle tijd die je verliest. Die kan ook simpelweg simpelweg tot meer slachtoffers leiden.

[1:00:35] Dus het klopt

[1:00:37] dat je inderdaad dan afspraken zult maken met de Taliban. Dat kan niet anders als je dan zit heb je bewaking nodig van de compound en weet ik veel. Dan moet je gewoon afspraken over kunnen maken

[1:00:48] in dit verband ook even Afghanistan. Daar vroeg mevrouw molenaar. Hoe zit het met Afghanistan

[1:00:56] Afghaanse parlementariërs?

[1:00:59] Vorige week was er dus vorige week donderdag was zo dat was dat het forum over Afrikaans at risk in in Brussel

[1:01:05] van de Europese Unie, onder meer door de vertegenwoordigen moraal

[1:01:12] en de Commissie werkt dus aan een plan om meerjarenplan om

[1:01:17] te kijken of je voor specifieke groepen

[1:01:20] at risk iets kunt doen. Iets extra's kunt doen en ook in gezamenlijkheid kunt opereren en daar belangen kunt maken

[1:01:27] en dan helpt het wanneer de Europese Unie als collectief voor die mensen opkomt. Dus ik kan me voorstellen

[1:01:34] dat daar

[1:01:36] behalve waar we het eerder over hadden. Geprononceerde mensenrechtenactivisten

[1:01:42] dat daar ook die Afghaanse parlementariërs een rol gaan spelen. Om te kijken, kunnen die op de lijst staan van mensen die risico's lopen en die we

[1:01:51] als Europese Europese Unie eruit halen en dan vervolgens moeten we kijken hoe die

[1:01:56] hier in Europa onderbrengen.

[1:02:02] Daar heb ik denk ik. Volgens

[1:02:05] mij

[1:02:07] de vragen wat Afghanistan betreft

[1:02:10] in eerste instantie mee behandeld. En ik hoor direct ga je bent vergeten.

[1:02:14] Ik zie een trips van de heer Kuzu. En wanneer de Ron eerst heer Kuzu.

[1:02:18] Voorzitter Dankuwel. Ik heb begrepen dat wanneer het gaat over VN organisaties onder andere de UNHCR Taliban expliciet toestemming moet geven om te kunnen opereren. Daar en ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat dat dus ook geldt voor de EO en wat de minister hier zegt dat snap ik dat dat je inderdaad een een manier moet hebben om ervoor te zorgen dat je de goede dingen. Daar kan blijven doen en ik snap ook dat dat er vijftig tinten zitten tussen aan de ene kant iets doen daar en erkennen van de Taliban als legitieme machthebber van Afghanistan. Maar je kan natuurlijk ook wel voorstellen dat dat wanneer je van de Taliban bent je als tegenprestatie ook iets gaat vragen van de Europese Unie. Als je daar een soort van een vertegenwoordiging wil hebben. Wat is dan het antwoord. Volgens de minister. Wat moet dan het antwoord. Volgens de minister.

[1:03:13] De Europese Unie zijn de minister,

[1:03:17] Voorzitter, dat hangt er een klein beetje van af.

[1:03:21] Kijk daar zijn ook allerlei speculaties over wat de Taliban eigenlijk precies wil. Ik had eergisteren had ik telefonisch contact met mijn Turkse collega en

[1:03:32] die zei ja. De Taliban die heeft een deel van de Taliban zijn ook al fracties maar een deel van de Taliban. Die heeft ook die zoekt ook wel

[1:03:43] een zekere mate van van goodwill

[1:03:48] omdat ze financieel aan de grond zitten

[1:03:52] en om die reden ook wel belang bij hebben

[1:03:57] dat niet alle deuren gesloten blijven.

[1:04:01] Dus het zou kunnen zijn dat ze al is het maar om uit oogpunt van van van van reputatiemanagement dat ze bereid zijn dingen te doen waar wij nu een twee drie nog niet van verwachten dat ze zullen doen dan moeten we gewoon even naar kijken als het om concrete vragen gaat van dit willen we ervoor terug.

[1:04:16] Dan wordt het

[1:04:17] ongetwijfeld een kwestie die en met onze partners in de Europese Unie

[1:04:24] en met u uiteindelijk ook moet worden worden besproken. Simpelweg omdat we moeten weten welke prijs je voor wat betaalt.

[1:04:33] Maar ik geef even een voorbeeldje tijdens een discussie over de vraag kan het vliegveld.

[1:04:39] De Taliban die zegt

[1:04:43] die die weigert tot nu toe

[1:04:45] binnen het vliegveld andere landen

[1:04:50] de mogelijkheid te geven om het vliegveld draaiende te houden want je wilt natuurlijk dat gewoon dat die poortjes werken en dat niet. Mensen met een boom toestel in wandelen.

[1:05:01] Nou is er een discussie kunnen we daar niet bijvoorbeeld een private firma uit een ander land dit laten doen,

[1:05:07] zodat de Taliban niet het idee heeft. Wij moeten onze soevereiniteit. Midden op het vliegveld prijsgeven aan handig want het is private firma. Maar het is een private firma. Een ander land en

[1:05:18] het gaat uiteindelijk toch om te zorgen dat je er mensen uit krijgt. Dit type discussies krijg je dus maar even als voorbeeld zijn er ook allerlei die die die nog nog laat zeggen het de onrijp zijn om voor een microfoon met u te delen. Maar

[1:05:30] dat soort discussies krijg je en dan moet je in zekere zin pragmatische zijn te krijgen van ja wat is nog redelijk en wat heb ik er voor over om het gedaan te krijgen.

[1:05:38] Dankuwel. De heer de Roon had ook.

[1:05:42] Ja, dat ik ga nog eens aan bij de opmerkingen van de minister over het afwenden van hongersnood in Afghanistan

[1:05:50] tot je dienst denk ik dan maar het kan toch niet zo zijn dat we tot in lengte van dagen de Afghaanse bevolking moeten voeden

[1:05:58] en dat zou ik niet nodig zijn als men afziet van de het telen van papaver, maar al die landbouw areaal en omzet in het kweken van voedsel en dus is het dan ook logisch dat de idee van is dat dat dat dan gewoon ook als een voorwaarde wordt gesteld dat dat het afgelopen moet zijn met die papaverteelt was altijd de Talibaan die daarachter zat is ons verteld. Dus die moeten dat nu ook gewoon kunnen stoppen of niet.

[1:06:24] De minister.

[1:06:29] Het verleiding is groot. We zeggen laten we het zo doen. Maar

[1:06:34] het zit natuurlijk een stuk complexer in elkaar. Natuurlijk zou dat in een in een

[1:06:41] in een in den helder open

[1:06:45] volmaakte wereld, zodat de oplossing zijn.

[1:06:47] Alleen de zit ingewikkelder in elkaar zijn belangen, zijn regio's en fracties

[1:06:54] en er is hongersnood en feit is dat acute hongersnood leidt

[1:06:58] niet alleen tot rampen, maar ook tot miljoenen mensen die aan de wandel gaan

[1:07:03] die op zoek gaan naar voedsel en is het daar niet aan. Is het in het buitenland is

[1:07:07] uit oogpunt van

[1:07:09] stabiliteit, los van de humanitaire overwegingen, maar ook het de geopend van stabiliteit is van groot belang dat een

[1:07:16] ernstige hongersnood kan worden afgewend

[1:07:18] en die weet je nu niet af

[1:07:20] door met de Taliban. Zeg het even ironisch af te spreken. Stop voortaan met de verkoop van papa. Want dat dat gaat het probleem voor morgen en overmorgen niet oplossen, al was het maar

[1:07:33] omdat de reikwijdte van van

[1:07:36] de autoriteiten daar ook niet van dien aard is omdat ze met een druk op de knop dat kunnen regelen

[1:07:40] als ze al zouden willen.

[1:07:42] Waarom.

[1:07:43] Ja. Ik dacht dat ik ook niet gezegd dat dat het van vandaag of morgen moet van dat wat de meester zegt over dat dat zo'n manier kan dat dat kan ik dan kan het allemaal in verplaatsen.

[1:07:52] Maar ik denk toch dat je van het begin af moet aangeven dat dit echt moet gaan veranderen. Want nogmaals, ik vind dat we niet tot een einde vandaag een Afghanistan van voedsel moeten voorzien uit de portemonnee van Nederlandse belastingbetaler.

[1:08:06] De minister.

[1:08:07] Nee dat is helemaal waar. Maar

[1:08:10] kijk, hongerig en hongersnood. Dat is niet iets voor de langere termijn. Dat voel je vandaag voor morgen. Dus daar moet op geacteerd worden.

[1:08:19] Voorzitter, dan kom ik op een onderwerp wat ook maandag op de agenda staat en dat is Ethiopië

[1:08:32] Ethiopië is natuurlijk een ja dat is een de dat is soms lijkt het een beetje de laatste weken een soort

[1:08:42] traditie die in the making. Alle alle tekenen staan eigenlijk de verkeerde kant uit

[1:08:48] en het is eigenlijk bizar om te realiseren dat paar jaar geleden

[1:08:53] ABN een Nobelprijs voor de vrede kreeg

[1:08:57] dus

[1:08:58] kennelijk vaker en vrij slecht voorteken.

[1:09:01] Maar goed. Het is. We staan nu waar we staan en

[1:09:07] wat ik wat ik vaststel. Dat is kijk daar zit

[1:09:12] zodra je zodra in Ethiopië eenmaal besloten is toen toen laat zeggen de de de de dominante partij

[1:09:22] toch op een zijspoor is gezet, die vooral de die werd bemand

[1:09:27] is, heeft het spanningsveld zich

[1:09:30] gemanifesteerd. Wat tot de dag van vandaag speelt, is het een eenheid staat of valt het uiteen.

[1:09:35] En als het als je het niet in eenheid staat en je wilt het ook niet uiteen laten vallen. Dan ben je als bestuur van Ethiopië gebonden om te proberen zoveel mogelijk regionale autoriteiten distribueren. In dat spanningsveld bevindt dit land zich eigenlijk nog steeds

[1:09:53] en

[1:09:54] wij wij zijn dus wel bezig, zeg ik even in de in de in de de in in de richting van weer Brekelmans

[1:10:05] om gewoon opnieuw op te brengen of toch niet. Sancties wat nadrukkelijker moeten overwegen dan nu het geval is.

[1:10:12] Ik zeg het maar heel even bij dat

[1:10:14] een aantal lidstaten de aarzelende in staat. We hoopten eigenlijk ook dat

[1:10:20] na de verkiezingen iets meer ruimte zou zijn om een dialoog te starten in plaats van elkaar te lijf te gaan

[1:10:28] en ja,

[1:10:30] er is duidelijk een nieuw offensief begonnen. Daar zijn die zeven VN medewerkers die zijn het land uit gestuurd

[1:10:36] en de voortekenen zijn niet zo fraai

[1:10:42] en

[1:10:43] kijk als het niet lukt om landen te verenigen binnen de Europese Unie. Op bepaalde typen van sancties moet goed opletten wat voor soort sancties. Want je kunt daar zomaar met de botte bijl

[1:10:57] ingaan met grote negatieve

[1:11:00] effecten. Het tweede en derde pad. Dus dat wil je niet. Dus je moet het wel als je het doet moet je het goed doen

[1:11:06] en en en met precisie doen

[1:11:09] maar wat daarnaast ook nog wel mogelijk zou zijn is

[1:11:12] natuurlijk om

[1:11:16] druk uitoefenen op een andere manier om die humanitaire toegang mogelijk te maken want daar gaat het uiteindelijk om dat je voedsel naar het noorden krijgt.

[1:11:24] Althans het is vooral in het noorden. Die kreeg gebied

[1:11:28] en wij zijn dus dus ook aan het kijken. Wat kunnen we doen op het gebied van van van de ontwikkelingsrelatie kijken.

[1:11:37] We hebben als Nederland hebben we praktisch geen relaties ontwikkelingsrelatie rechtstreeks meer met de overheid allemaal afscheid van genomen. Dus het loopt

[1:11:46] over het algemeen loopt het of via internationale organisaties of via de via en shows

[1:11:53] en

[1:11:54] dat maakt het ook iets gecompliceerder om in te grijpen. Want sommige en Joost de buitengewoon nuttig werk op dit moment. Daar kun je niet zomaar met de botte bijl ingaan.

[1:12:03] Maar ik vind wel zeg ik eerlijk en dat dat moeten we ook als Nederland. Wat mij betreft maandag nadrukkelijk aan de orde stellen.

[1:12:12] Dat was er niet op korte termijn iets veranderd met die blokkades richting diarree voor voedsel blokkades. Daar moet dan dan denk ik echt dat we gehouden zijn om toch

[1:12:22] iets te gaan doen op het gebied van sancties, want via de os kant zijn de mogelijkheden relatief beperkt.

[1:12:30] En ja, we hebben natuurlijk

[1:12:32] ook nog wel dat een meerjarig steunplan voor Ethiopië. Dan kunnen we ook naar kijken. Maar goed

[1:12:40] dat kan ook alleen wanneer we het met alle lidstaten daarover eens zijn.

[1:12:48] Dus we proberen druk uit te oefenen. We proberen de noodklok te luiden

[1:12:55] en we proberen te kijken hoe ver we komen in het organiseren van collectieve druk om de

[1:13:00] de Ethiopische autoriteiten toch tot iets te bewegen en ondertussen

[1:13:05] moeten we de contact te blijven houden, denk ik, want het land is verdeeld.

[1:13:10] Het

[1:13:12] het land.

[1:13:15] Het land is verdeeld en betekent dat mogelijkheden tot dialoog ook altijd kunnen leiden tot een lichte verschuiving van de gewicht van de een aan de andere kant en dat maakt het de moeite waard om niet

[1:13:26] alleen maar eenzijdig de route van sancties op te gaan.

[1:13:30] Ik ik ben ik bedoel

[1:13:34] ook in de huidige dat zeggen in in in de huidige groep van machthebbers zijn een gevarieerde opvattingen. Dus, dat wil zeggen dat het niet allemaal kansloos is als je probeert om contacten te onderhouden.

[1:13:47] Voorzitter,

[1:13:50] daar is ook een ander deel geheel, ander deel van de wereld, maar ook weer niet. China is buitengewoon present in Ethiopië.

[1:13:58] Het is de grootste presentie van buitenlandse mogendheid in Ethiopië, China

[1:14:06] daarna Turkije. Maar China is te groot

[1:14:10] geweldige

[1:14:12] enorme hoofdkantoor van de organisatie van Afrikaanse staten is ook door China geschonken dat nieuwe gebouw. Dus China is heel present.

[1:14:21] Dus maar dat dat gezegd zijnde China is het natuurlijk ook een onderwerp wat hier

[1:14:29] groeiende aandacht en ook wel scepsis.

[1:14:32] De oogst,

[1:14:35] En dat is heel begrijpelijk. De heer Brekelmans vroeg mij na hoe kijk naar de hoek kijken. Kijk. De Nederlandse regering. Het kabinet na al die die die dreigingen op dit moment richting Taiwan die die honderdvijftig straaljagers natuurlijk niet echt

[1:14:54] heel vrolijk en feestelijk uit,

[1:14:57] al was het bedoeld zeker Someren om de nationale dag van China luister bij te zetten.

[1:15:03] Het soort feestje wat je dan viert, zou ik zeggen.

[1:15:08] Wij zijn daar zoals iedereen bezorgd over, al is het maar omdat er ook een ongeluk kan gebeuren.

[1:15:14] Los van van alle alle symboliek die erachter zitten kan altijd iets mis gaan

[1:15:19] en dat is buitengewoon zorgelijk.

[1:15:24] En natuurlijk daar waar de Europese Unie een steentje kan bijdragen aan het de-escaleren van van de verhoudingen moet de Europese Unie dat vooral doen

[1:15:36] en we moeten ook geen bijeenkomst voorbij laten gaan waar niet even gewezen wordt

[1:15:43] op het belang dat we hechten aan een

[1:15:45] normaal gesprek tussen beide in plaats van dit soort dreigementen,

[1:15:50] maar onze mogelijkheden zijn. Natuurlijk moeten we ons ook realiseren beperkt en bovendien

[1:15:57] denk ik dat we er goed aan doen

[1:16:00] en mensen kunnen zich dat niet voldoende realiseren. Wij doen er goed aan om dit

[1:16:06] in samenhangen en in samenwerking en collectief met onze Europese partners doen

[1:16:10] en hierna vermogen te vermijden dat je alleen komt te staan.

[1:16:14] De erop,

[1:16:16] De minister ging naadloos over van Ethiopië naar China. Maar ik wil toch nog even terug naar dat punt want het lijkt alsof ze nu weer Europa de situatie in Ethiopië en iedereen moet helpen oplossen. Maar hoe zit het dan? Met China wordt China door Europa uitdrukkelijk en met nadruk gewezen op hun rol in dit hele verhaal want zij zou ook een rol kunnen spelen.

[1:16:43] Uiteraard wordt met China gesproken. Er wordt met China over gesproken over stabiliteit in Afrika.

[1:16:52] Als je een beetje cynisch kijk naar wat er gebeurt in de afgelopen tien jaar. Dan is het zo dat

[1:16:57] China zich in Afrika heeft genesteld

[1:17:00] op alle plekken waar het redelijk stabiel is en waar je je kunt opbouwen en Europa

[1:17:06] op alle plekken dominant aanwezig is waar je je handen waar je je vingers brandt omdat het buitengewoon instabiele en gevaarlijk is en dat is

[1:17:14] uiteindelijk niet alleen een weinig comfortabele taakverdeling. Maar dat kan op den duur

[1:17:19] ook niet goed gaan voor geen van beide.

[1:17:21] Dat is evident en en en en en dus zal het uiteindelijk ook gaan om

[1:17:28] gesprek. Dat gaat over wie neemt waarvoor verantwoordelijkheden.

[1:17:32] Sommige gevallen zie je al wat China heeft heeft dat is alles één keer is mee gaan doen aan een VN missie in Afrika.

[1:17:39] Wat wat aangeeft dat er een licht begin is van een soort gevoel van collectieve verantwoordelijkheid. Anderen zeggen

[1:17:46] het is window-dressing, maar het is te beperkt en te klein. Dat realiseer ik me wel maar goed

[1:17:51] dat is meer subjectieve duidelijk. Feit is dat wij moeten proberen om

[1:17:55] China ook mede-eigenaar te maken van

[1:17:58] stabiliteit in Afrika. Dat is ingewikkeld. Genoeg.

[1:18:02] China is intussen

[1:18:04] een discussie over departement. Ik dacht dat China intussen de grootste investeerder was in Afrika departement dachten ze dat het nog net niet zo ver was. Maar dat gaan we uitzoeken maar groot zijn ze.

[1:18:14] En dat heeft consequenties.

[1:18:17] Ten slotte,

[1:18:18] Ja, wij moeten proberen dat China zijn verantwoordelijkheid neemt dat te bevorderen. Maar wat doen we dan om dat te bereiken. Want ja af en toe eens tegen China zeggen dat helpt natuurlijk niet. Je zult ze daar beter over moeten arrangeren.

[1:18:35] Wil je gehoor krijgen denk ik.

[1:18:37] De minister.

[1:18:41] Ten eerste de wereld is een onvolmaakte plek. Dus dan zullen we ons moeten blijven realiseren.

[1:18:47] Ten tweede zijn wij ook in dit land de fase royaal voorbij dat ook China desnoods voor de laatste keer waarschuwen

[1:18:54] en dat betekent dus dat wij simpelweg stap voor stap moeten proberen om onze belangen te behartigen in een collectief

[1:19:02] waar we ons veilig voelen en dat ook een vuist kan maken

[1:19:05] en accepteren dat dit ook een kwestie van lange adem. We hadden het zojuist over over de over de afhankelijkheid van China.

[1:19:13] Nou als je dat wilt reduceren en je kwetsbaarheid wilt reduceren.

[1:19:18] Dat betekent dat gewoon investeren in innovatie. Hier investeren in in weerbaarheid op het gebied van moderne technologie

[1:19:26] zorgen dat je niet voor alles wat je je maakt honderd procent afhankelijk bent van China.

[1:19:31] Dat krijg je niet van de een op de andere dag geregeld. Maar feit is dat het bewust zijn

[1:19:35] over dit verschijnsel intussen zo breed verspreid is en dat heeft lang geduurd. Het heeft lang geduurd, want het was iets wat vijftien jaar geleden ook al wel uitgetekend kon worden. Maar nu is de urgentie en

[1:19:47] en vervolgens moet eraan gewerkt worden om dit stapte stap voor stap samen met andere Europese partners, want wij kunnen dat niet alleen te realiseren, maar dat kost tijd is intussen een strategie ontwikkeld voor weet dat we zullen weer wil je dat nou met jullie.

[1:20:02] Weerstand,

[1:20:04] Weer.

[1:20:06] Weerbaarheid weerbaar om om die weerbaarheid op een aantal terreinen te versterken. Nou ja daar wordt aan gewerkt. Dat heeft dat heeft lange adem.

[1:20:15] Maar dat is uiteindelijk wel de ik bedoel Chinezen hebben ook door te zijn. Moeder misschien ook hebben. Maar dat is de richting die we heen moet.

[1:20:24] Twee gehad. Ik snap de minister.

[1:20:26] Voorzitter, ja dan voor de de je Brekelmans ook nog wat de u

[1:20:31] zou moeten doen als er wel een conflict tussen China en Taiwan ontstaat

[1:20:39] flauw is natuurlijk en toch is het zo dat dat ik denk dat het onverstandig is om dit type hypothetische vragen in te gaan

[1:20:47] en en. Maar wij vinden wel

[1:20:50] dat we daarbij om waar wij ons kleine steentje kunnen bijdragen aan aan mijn gevoel van veiligheid en stabiliteit in de in de Pacific regio dat we dat moeten doen

[1:20:59] en als het gaat om de hele ontwikkeling van maritieme ondersteuning. De hele ontwikkeling van cyber. De hele ontwikkeling in zuidoostazië op gebied van

[1:21:08] digitale economie zijn allemaal dingen waar landen zich minder kwetsbaar willen wanen ten opzichte van China en ook samenwerking met Europa zoeken

[1:21:17] en dat lost een ongeluk. Morgen tussen China en Taiwan niet op. Maar het is wel de route die je moet gaan om de zekere balans te brengen in de verhouding tussen China en de buitenwereld.

[1:21:28] De heer Brekelmans,

[1:21:32] Dank en ik kan me voorstellen dat zeker in militair opzicht dat we daar terughoudend in formuleren niet teveel hypothetisch moet

[1:21:40] speculeren, met als dan scenario's.

[1:21:44] De de minister formuleert voorzichtig en dat snap ik ook maar aan de andere kant zou ik het toch iets scherper willen stellen. Volgens mij is het in het belang van iedereen en zeker ook van ons. Als Europa dat het niet

[1:21:55] of het nou de komende vijftien of dertig jaar is tot een militair treffen tussen China en Taiwan komt omdat de kans groot is dat daar de hele wereld in wordt meegezogen

[1:22:04] en volgens mij kunnen we daar als u een bijdrage aan leveren door China te laten

[1:22:10] blijken te laten doen, beseffen dat als ze tot een militair treffen overgaan dat de kosten enorm hoog zijn ook economisch gezien

[1:22:17] alleen. Dat betekent wel dat wij onze economische positie als Europese Unie ten opzichte van China ook moeten versterken en daarin weerbaarder of onafhankelijker moeten worden, en ik vind dat het daarom topprioriteit zou moeten zijn dat we daar een hele actieve agenda moeten voeren. Dus

[1:22:33] ik zou het willen vragen of hij dat deelt en een deel van die analyse die gaf je net ook maar of dat eigenlijk dan ook een call to Action is voor ons dat we daar de komende jaren op blijven

[1:22:43] duwen en dat we daar alle mogelijke stappen inzetten, omdat dit een van de grote uitdagingen voor de komende twintig, dertig jaar is de minister.

[1:22:51] Voorzitter, daar ben ik het hartgrondig mee eens en ik vind ook dat wij dat moeten doen en dat we daar op moeten hameren.

[1:22:59] Wat ik alleen aangaf, is dat gelukkig

[1:23:03] groeiend aantal landen zich daarvan bewust is en dat helpt als je bijvoorbeeld alleen nadat de Rome theorie als exemplaar

[1:23:12] dus maar

[1:23:14] ogenschijnlijk een kleinigheid, maar het maakt reusachtig veel uit of die batterij auto's hier

[1:23:20] alleen maar kunnen rijden. Dankzij China dat ze het ook kunnen zonder en die de economische kosten en baten van een van een oorlog

[1:23:29] van een potentiële oorlog die spelen wel degelijk een rol, al weten je Brekelmans ook net zo goed als ik

[1:23:35] dat

[1:23:37] die rationaliteit niet altijd de overhand heeft als het gaat om het uitbreken van conflict.

[1:23:46] Ik voorzitter, eerst nog de heer de Roon en daarna, mevrouw Mulder naar de interruptie.

[1:23:53] Ja. Voor ze. Ik wil helemaal niet pleiten voor een harde confronterende lijn ten opzichte van China. Integendeel, zelfs. Ik denk dat we gewoon een goede verstandhouding met hen moet opbouwen en van daaruit ook wel duidelijk maken wat we van belang vinden als het gaat om veiligheid.

[1:24:06] Maar wat ik dan niet begrijp is dat dus Nederland als het gaat om die duikboot en deal tussen de VS en Australië dat Nederland dan zicht.

[1:24:14] Wij staan hier op dit punt aan de Franse kant. Dat begrijp ik niet. Want wat wat levert dat nou op aan veiligheid voor die landen die zeggen we zijn er veel beter mee af. Als we die trilaterale veiligheidsovereenkomsten hebben en die duikboten.

[1:24:26] De minister.

[1:24:28] Goed om te horen dat de ook vindt

[1:24:31] dat de dialoog belangrijk is,

[1:24:33] want het is ook zo.

[1:24:35] Dus

[1:24:37] tweede economie ter wereld en binnenkort de eerste te zeggen daar hebben we verder ons niet meer toe te verhouden.

[1:24:43] Er kan natuurlijk niet. Dus dat is goed om te horen.

[1:24:46] En wat ook betreft. Kijk

[1:24:49] daar gaat het gaat het eigenlijk komt om twee dingen.

[1:24:54] Het eerste is dat

[1:24:57] de wijze waarop dit is gebeurd

[1:25:01] je intuïtief in eerste instantie logischerwijze als het gaat om sympathie brengt mij Frankrijk.

[1:25:08] Het is belangrijk in uw land waar we nauw samenwerken met hebben en als dat op deze wijze

[1:25:16] wordt overvallen

[1:25:19] door de drie landen of eigenlijk voornamelijk twee en dan een beetje in het kielzog

[1:25:26] groot-brittannië. Dan dan dan kan ik me heel goed voorstellen en vinden het ook heel begrijpelijk om te zeggen ja bij hij sympathiseert met met het ongenoegen

[1:25:35] en het gevoel overvallen te zijn. Wat de Fransen hebben

[1:25:38] dat ontslaat ons en in die zin ben ik het met eerder al eens dat ontslaat ons vervolgens en dat geldt overigens voor Frankrijk niet van de plicht om ook vervormd

[1:25:47] de volgende stap te zetten,

[1:25:49] want een ruzie is één ding, maar het volgende is natuurlijk hoe gaat het met hoe gaat het over de strategische belangen en daar is het volstrekt begrijpelijk

[1:26:01] dat de Verenigde staten en Australië, Australië is natuurlijk

[1:26:06] dat land is economisch buitengewoon afhankelijk van China en politiek mentaal cultureel, historisch,

[1:26:11] een land. Dat hoort bij wat we vroeger noemden het West met een hoofdletter. Dat is een dat is een enorme spagaat en dat

[1:26:18] er stappen worden ondernomen om dat land een gevoel van veiligheid terug te geven en in in deze spagaat.

[1:26:25] Dat is iets wat alle begrip voor bestaat. Het had anders gemoeten.

[1:26:30] De wijze waarop de stand is gekomen. Dat geloof ik

[1:26:33] werkelijk.

[1:26:34] Maar dat neemt niet weg dat uiteindelijk

[1:26:37] de conclusie van de heer de Roon mijn ogen een is waar weinig op af valt af te dingen.

[1:26:43] De van.

[1:26:45] Voorzitter, misschien komt de minister nog op voor maakt het vraag ook gesteld van situatie Taiwan en Litouwen. En als hij dat nog wil beantwoorden.

[1:26:55] Voorzitter, dat was ik ook van plan te doen ik

[1:27:00] het voorbeeld van Litouwen illustreert eigenlijk denk ik. Kent de wordt terecht wijze behandeld

[1:27:08] dat

[1:27:10] cruciaal is om als eenheid op te treden hier. Je moet hier niet alleen komen te staan.

[1:27:15] Daar zijn voorbeelden van landen. De laatste tien, vijftien jaar

[1:27:19] die echt

[1:27:21] zware pijp hebben gerookt omdat ze er alleen voor stonden en dat betekent dat je hier dat

[1:27:27] los van wat wij hier allemaal vinden

[1:27:31] bereid moet zijn om compromissen in de Europese Unie te sluiten op dat die eenheid bewaard blijft. Dan ben je het sterkst en ben je individueel ook niet

[1:27:39] uiterst kwetsbaar

[1:27:41] en

[1:27:43] dat de

[1:27:46] dat is vorige keer in de in de in de in de Europese Erwin zet ook aan de orde gekomen.

[1:27:53] Maar dat is een kwestie van iedereen blijvend op attenderen. Want

[1:27:58] als er iets gebeurt en emoties laaien hoog op. Dan kunnen er ongelukken gebeuren en daar heb je simpelweg mee uit te kijken maar Litouwen

[1:28:06] tot voor kort nog een land wat met de de vijftien plus één

[1:28:10] speciale band dacht te hebben met

[1:28:14] heeft nu ontdekt wat er zoal kan gebeuren en en dat leert ons dat het belangrijk is om

[1:28:19] collectief

[1:28:21] op te trekken. Ook als het gaat om de dialoog, maar ook als het gaat om om daar waar wij ongemakken voelen. Die moeten worden geadresseerd

[1:28:33] en de heer Sjoerdsma vroeg in het verlengde hiervan

[1:28:41] hoe het zit met met Taiwan en en en en en zijn rol in de internationale arena.

[1:28:47] Kijk wij houden ons aan de afspraken. Dus wij zijn er voorstander van dat

[1:28:53] Taiwan deelneemt aan discussies bij de Wereldgezondheidsorganisatie.

[1:28:59] Tegelijkertijd vinden wij dat ze dat moeten doen zonder officieel lid te zijn, want anders spreken we afspraken die we eerder hebben gemaakt

[1:29:06] en dat is in de huidige situatie een onnodige provocatie

[1:29:12] en wij zijn dus ook

[1:29:19] ervan overtuigd dat het niet meer dan logisch is dat het gaat om gezondheidszorg. Wat we laatst zagen corona dat je dat je ook de luxe niet kunt veroorloven om daar geopolitieke

[1:29:30] spelletje mee te spelen. Dus datgene wat nuttig is, moeten we doen, maar we moeten het op zo'n manier doen

[1:29:36] dat we ook niet eenzijdig afspraken schenden die zijn gemaakt.

[1:29:41] Los van afgedaan

[1:29:43] die daar razend enthousiast over waren over zijn of zullen blijven of niet.

[1:29:47] Betrouwbaarheid en voorspelbaarheid natuurlijk ook een

[1:29:50] element in internationale betrekkingen.

[1:29:54] Voorzitter,

[1:29:56] De show Space letters.

[1:29:58] Ja kijk, voorzitter, betrouwbaarheid en voorspelbaarheid zijn.

[1:30:03] Ik een groot goed.

[1:30:05] Tegelijkertijd die afspraken die we hebben gemaakt. Dat impliceert een soort van wederkerigheid dat de andere zijde zich ook aan afspraken houdt

[1:30:12] en als ik dan heel even. Kijk gewoon naar

[1:30:18] een land twee systemen hoe dat voor Hong Kong heeft uitgewerkt. Dan weet ik niet helemaal of met Taiwan ervan uit kunnen gaan dat we op de afspraken die we met China zouden hebben.

[1:30:30] We kunnen vertrouwen. Dus Vandaar ook mijn vraag

[1:30:34] als ik een afstandje naar Taiwan kijken en model democratie met vrijheden en gelegenheden, zoals

[1:30:41] sommige waar sommige landen in Europa nog een puntje aan zouden kunnen zuigen.

[1:30:46] Dus nog even de vraag. Goed dat die steunen voor die voor die gezondheids over die bij aanwezigheid bij de World Health Assembly is.

[1:30:54] Dan kan er ook nog gevraagd naar die bilaterale investerings overeenkomst

[1:30:59] die oorspronkelijk achter de Chinese overeenkomst was geplakt, maar de Chinese overeenkomst ligt. Nu begrijp ik wij stil. Mijn vragen ze om hier wat tempo mee te maken. Ook gelet op het op de handelsbelangen die Nederland en de Europese Unie heeft.

[1:31:12] De minister.

[1:31:16] Voor zullen ik ik ik hoor die Sjoerdsma zeg en ik ik neem het graag mee naar het Europese overleg, maar

[1:31:24] wel graag in de context die ik net aangaf

[1:31:28] dat wij hier naar vermogen samen blijven optrekken.

[1:31:33] Voorzitter,

[1:31:35] dan kom ik op vragen die betrekking hebben op witrusland

[1:31:43] en

[1:31:45] onder meer gesteld door mevrouw Piri en en en Brekelmans.

[1:31:58] De vraag was waarom is billen dus niet uit de op gezet. Hoe kan het dat

[1:32:06] Willow lidmaatschap eigenlijk zelf gewoon door defacto heeft opgezegd.

[1:32:16] Kort na de naar die die die gestolen presidentsverkiezingen in in jaloers is is

[1:32:26] in u voor een verband afgesproken om de samenwerking met de centrale overheid zoveel mogelijk

[1:32:32] af te bouwen. Dus financieringsstromen zijn bevroren

[1:32:37] en en naar vermogen is zoveel mogelijk

[1:32:41] geld gegaan naar ondersteunen van zeg maar het maatschappelijk middenveld.

[1:32:49] Intussen zijn er vier pakketten van strenge of vier pakketten van sancties aangenomen en wij werken op dit moment

[1:32:57] aan een vijfde pakket

[1:33:01] dat

[1:33:04] het gaat wat ons betreft te langzaam zeg maar heel eerlijk is eerder op aangedrongen. Ik ben ook

[1:33:11] als dat niet de motie van Brekelmans die er ook om vroeg.

[1:33:17] Dus wij wij wij staan aan de aan de kant van degenen die zeggen dat dat mag sneller en het mag ook een tandje meer.

[1:33:24] Maar goed we moeten daar eensgezindheid over bereiken.

[1:33:28] Ja.

[1:33:31] Beller heeft dus zelfs een betrokkenheid bij zo mooie tijd. Formulier zijn betrokkenheid bij het oosten oostelijk partnerschap opgeschort

[1:33:39] en en neemt dus niet deel aan de top

[1:33:43] en en een beetje praktisch gezien beller Rose is formeel nog wel inderdaad lid van het oostelijk partnerschap en en

[1:33:52] kijk

[1:33:53] wij vinden eigenlijk ook. Dat mocht er iets gebeuren ten goede en bellen dat ze gewoon onmiddellijk door moeten kunnen gaan.

[1:34:00] Dus dus

[1:34:02] we willen eigenlijk ook klaarstaan voor het geval de situatie zich daar ten goede keert.

[1:34:10] Maar goed hij was

[1:34:14] hij was zo loekasjenkos die ik sowieso niet welkom geweest op deze bijeenkomst van het oosten.

[1:34:20] Ze komen niet. Het is makkelijk te zeggen maar dat was wel communie periode dat als hij zichzelf

[1:34:25] als hij gedacht had. Dan ga ik eens op bezoek. Dat was niet doorgegaan. Die was niet uitgenodigd.

[1:34:31] Brekelmans van interruptie,

[1:34:35] Ik heb nog tot nog toe een vraag over de sancties richting witrusland, want

[1:34:39] we hebben in het voorjaar een hele discussie over sancties gehad naar aanleiding van het vliegtuig. Dat was neergehaald en de

[1:34:48] journalist die daar was uit uitgehaald en opgesloten.

[1:34:53] Wat nu sindsdien unieke situatie is is dat migranten worden ingezet als politiek wapen en dat ook landen in oosteuropa bijvoorbeeld Polen daar last van hebben die voorheen zeg maar van alle andere issues die met Rusland, waar misschien daar minder last van hadden. Dus dan waren een aantal landen in oosteuropa die wit-rusland de hand boven het hoofd hielden. Maar nu zou je zou ik verwachten dat Polen en misschien ook gelijkgezinde landen met Polen zouden zeggen uit solidariteit. We zijn bereid om aanvullende dwaas.

[1:35:20] Dus mijn vraag is waarom wat wat zit er nou achter waarom dit zo lang duurt voordat de u hiertegen optreden en maar als dat dan zo is, kan de minister een verwachting geven van

[1:35:31] kan ik nog een half jaar dezelfde vraag stellen en gaat er niets gebeuren of ziet er enig zicht op dat er wel overeenstemming in EU verband bereikt kan worden.

[1:35:41] Voorzitter, het is precies zoals die Brekelmans zegt er is natuurlijk wat veranderd.

[1:35:47] Ik las vanochtend dat dat we er rekening mee moeten houden dat het om deze maand om drieduizend

[1:35:53] mensen gaten die die

[1:35:56] via witrusland

[1:35:59] zeg maar Europa ingeduwd worden.

[1:36:02] Dus dat begint natuurlijk een omvang te krijgen die die ook landen alarmeert tot nu toe relatief

[1:36:10] afwachtend waren als het ging om sancties tegen tegen wit-rusland is dat

[1:36:14] cynici zegt dat helpt.

[1:36:17] Maar goed. Kijk

[1:36:24] we zijn nu aan het kijken van van ja wat voor type sancties.

[1:36:29] Wat voor type economische druk.

[1:36:33] Er wordt gekeken naar een soort sectoraal pakket van sancties

[1:36:40] zit natuurlijk niet alleen vol technische details, maar het gaat eerlijk gezegd denk ik ook dat de rol kan spelen is. Hoe probeer je zeg maar zo'n oligarchische oligarchische structuur in zo'n land

[1:36:51] het ongemakkelijker te maken om te handelen zoals we nu handelen.

[1:36:56] Dat is dat is een kwestie van van van fijn. Ik heb goede hoop dat

[1:37:01] niet bij deze maar bij een volgende dat we zo half november eigenlijk wel bij zo'n vijfde pakket zijn

[1:37:07] dat zijn de indicatie die wij nu krijgen

[1:37:11] garanties tot de voordeur. Maar dat is wel wat nu de verwachting is. Dus dan zou het niet zo zijn dat u over een half dat

[1:37:19] dat heer prikken als het over een half jaar weer op dezelfde manier zal wraak,

[1:37:24] tenzij het zo tegenvalt dat we het over het pakket gaan hebben. Laten we dat niet op.

[1:37:30] Wij zijn overigens wel bezig, zeg ik maar even als het gaat om die ja dat dat die mensensmokkel in staatsverband. Want dat is het eigenlijk. En wat daar gebeurt

[1:37:41] om ook te kijken naar de landen van oorsprong. Om daar iets aan te doen met Irak zijn er al wat afspraken gemaakt om die Richard als een halt toe te roepen.

[1:37:53] Maar het hoeft u niet te vertellen dat al die vluchtelingen die in dat hele gebied

[1:37:59] zitten twee miljoen in Pakistan drie en half miljoen in af in Iran.

[1:38:06] Ja dat zodat je dat als wapen kunt gebruiken als we niet dat

[1:38:11] veel kracht uur stevig uur gaan bestrijden.

[1:38:17] We ondersteunen uiteraard wel dat Litouwen en Letland onder grensbewaking wat verder op orde te krijgen

[1:38:27] en zeggen overigens ook nog steeds bij dat het wel in overeenstemming met het internationaal recht moet zijn

[1:38:34] boodschap die soms nodig is om te vertellen.

[1:38:36] Kennelijk

[1:38:38] maar maar feit is wel dat ja, dat

[1:38:42] het begint het begint betrekkelijk gênant te worden wat daar gebeurt en het begint een omvang te krijgen die meer dan een incident is.

[1:38:50] Voorzitter.

[1:38:52] De heer de Roon heeft toch net.

[1:38:56] Een een vogel pakket met sancties worden overwogen en wellicht ingezet op enig moment.

[1:39:03] Maar wat verwacht de minister ervan dat wit-rusland dan omgaat

[1:39:08] of dat er nog meer vluchtelingen over de grens worden geduwd

[1:39:11] en in dat verband vraag ik dan ook meteen aan de minister. Wat vindt hij van het voornemen van Litouwen. Om gewoon zelf een hek neer te zetten langs de grens.

[1:39:20] De zou dat niet beter werken.

[1:39:22] De minister.

[1:39:24] Voor de wat. Dat laatste betreft echter wij aan om

[1:39:29] en dat geldt ook voor Frontex, maar ook als Litouwen hetzelfde doet zonder samenwerking met Frontex hecht eraan dat

[1:39:35] met

[1:39:38] asielzoekers wordt omgesprongen zoals dat hoort zoals we hebben afgesproken. En als er een hek wordt geplaatst op dat er openingen zijn die zeker een vorm van regie en ordelijke

[1:39:50] afhandeling van persoonlijke gevallen mogelijk maakt, dan is dat een ander verhaal dan wanneer er een hek wordt neergezet als ware het een hek

[1:39:58] zonder aanziens des persoons. Wij vinden dat het internationaal recht toch

[1:40:03] recht moet worden gedaan.

[1:40:05] En als de heer droom vraagt. Ja, betekent meer sancties dan niet meer asielstroom.

[1:40:16] Sancties zijn bedoeld om invloed uitoefenen op het gedrag van

[1:40:22] de Witrussische autoriteiten

[1:40:25] en ze zijn dus ook bedoeld om te zorgen dat de Witrussische autoriteiten ontdekken dat de prijs voor dit gedrag hoger wordt dan de beloning voor dit bedrag

[1:40:35] of dat zo zal zijn,

[1:40:37] zullen we moeten afwachten. Maar dat is tot nu toe is dat wel de inzet. Ik zou geen pleidooi willen houden voor het omgekeerde

[1:40:45] omdat dat tot nu toe heeft aangetoond dat het weinig effect sorteert.

[1:40:49] Voorzitter, daar kom ik op Tunesië waar van diverse kanten

[1:40:59] over is gesproken

[1:41:03] over wat er gebeurd is. Ja, wij. Het is natuurlijk om te beginnen is het zorgwekkend president die een aantal noodmaatregelen neemt en uitvoerende

[1:41:16] wetgevende macht van groot deel naar zich toetrekt die het Parlement opschort immuniteit opschort.

[1:41:25] De begreep ook stoten honorering stil, stil zet.

[1:41:31] Dat is natuurlijk allemaal zorgelijk.

[1:41:35] Dus

[1:41:38] de enige wat wat wat misschien positief is is dat dit in elk geval een nieuwe tijdelijke premier benoemd.

[1:41:45] Maar ja dat dat dat moeten we afwachten of dat positief is.

[1:41:52] Het ziet er overigens wel naar uit dat een groot deel van de Tunesische bevolking nog niet

[1:41:59] een collectief van van verontwaardiging blijk heeft gegeven. Dus dat is wel iets om even in de gaten te houden.

[1:42:06] Dat zal ongetwijfeld misschien op een bepaald moment gebeuren,

[1:42:10] maar

[1:42:13] dat is op dit moment wel een gegeven

[1:42:16] wat wij ook van belang vinden zeg maar even want het zal het onderwerp staat staat op de agenda. Wat wij wel van belang vinden is

[1:42:25] ook hier

[1:42:28] samen met onze Europa Europese partners op te trekken

[1:42:32] en

[1:42:35] wat we leren uit navraag bij ienm en bij UNHCR. Dat is dat in ieder geval nog niet echt een effect is tussen wat daar gebeurt en en en migratiestromen is niet zo dat mensen zo ongerust over zijn dat ze denken. Wij moeten dit land zo snel mogelijk verlaten.

[1:42:53] In die zin oogt het nog iets meer dan een buitengewoon onmenselijke poging tot stabilisatie

[1:43:01] met oneigenlijke middelen dan naar een een route op weg naar ernstige schendingen van mensenrechten en dat is

[1:43:12] op laat zich in deze fase natuurlijk ook niet onbelangrijk om vast te stellen.

[1:43:17] Voorzitter,

[1:43:21] wat ik zelf met met met uw welbevinden zal zeggen dat dat we

[1:43:27] dat wij gewoon blijven hameren op gezamenlijk optreden dat we blijven hameren op het toch weer terugkeren op het democratische pad,

[1:43:37] met respect voor alles wat daarbij hoort gebied van fundamentele rechten

[1:43:43] en

[1:43:46] dat wij ook kijken wat er eventueel te doen valt op het gebied van de middelen die we hebben wij zelf bescheiden van de Europese Unie vrij groot script

[1:43:56] middelen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking,

[1:44:02] maar

[1:44:04] tot nu toe is eigenlijk de lijn. We houden de vinger aan de pols. We zijn kritisch.

[1:44:09] We vragen anderen ook kritisch te zijn. We houden het in de gaten. Maar we blijven om en ondertussen wel in gesprek met Tunesische bewind over volgende stappen, met als ondertoon dat wij dat ons de richting die genomen is of natuurlijk van geen kanten bevalt.

[1:44:28] Voorzitter, dan is er gevraagd naar Mali.

[1:44:36] Wij hebben het plan om morgen is het kabinet komt een artikel honderd brief aan de orde,

[1:44:44] waarbij wij

[1:44:49] omdat wij in het het relatie schema. Wat is afgesproken met een aantal Europese landen

[1:44:55] aan de beurt zijn om voor een half jaar een transport toestel te leveren met ongeveer zeven het ongeveer negentig

[1:45:01] mensen van defensie die daarbij betrokken zijn.

[1:45:08] Wij hebben dat wij zijn er een beetje laat mee. Eerlijk gezegd shows mee van. Ook al op gewezen.

[1:45:16] We zijn er een beetje laat mee omdat wij ook

[1:45:21] zagen wat haar mogelijkerwijze aan het gebeuren is met die vaak een groep.

[1:45:27] Het zijn tot nu toe berichten

[1:45:31] die het is een Wagner groepjes die Russische

[1:45:35] particuliere paramilitaire private onderneming

[1:45:42] en de Malinese transitieautoriteit die het huidige bewind vormen. Die zouden overwegen om met maakten een overeenkomst te sluiten.

[1:45:50] Het is ons niet helemaal duidelijk wat de aard is en wat de omvang van die samenwerking hebben in in uw verband ook wel even aan de bel getrokken

[1:45:59] om te laten weten dat we dit

[1:46:04] potentieel weinig aangename ontwikkeling vinden.

[1:46:08] Dat heeft eco was zij de regionale organisatie daar gelukkig ook gedaan

[1:46:14] en de hoofdvertegenwoordiger die heeft intussen aangegeven dat de als dat werkelijk zijn beslag zal krijgen en ook een enige betekenis zou krijgen dat dat

[1:46:24] ook de gevolgen gevolgen hebben voor de samenwerking tussen de relatie, tussen ons, de Europese Unie en de Malinese autoriteiten.

[1:46:33] Wij

[1:46:34] vinden samen met onze partners dat dit het moment nog niet is.

[1:46:39] Kijk, uiteindelijk moet Mali moet waarderen

[1:46:46] dat wij hen helpen om iets te doen aan bestrijding van terrorisme.

[1:46:53] Wij kunnen niet tegen hun zin zitten.

[1:46:56] Maar het is in deze fase ook zo dat

[1:46:59] en dat vinden ook al onze partners, inclusief Frankrijk

[1:47:04] dat er vooralsnog geen reden is om effectief in onze inzet in Mali, zoals we die tot nu toe demonstreren en voor ons is die heel beperkt. Maar toch.

[1:47:14] Om daar op in te grijpen.

[1:47:17] Het zou aan de ene kant wel een heel

[1:47:19] ja zo. Het zal wel bijna gratis zijn voor de Russen om daar zo veel onzekerheid te creëren. Simpelweg met een geruchten over een

[1:47:28] contract met twee helikopters van een private firma en bovendien kennen we ook nog niet precies

[1:47:33] de de de de de feiten. Hoe het precies zit.

[1:47:36] Maar dat we de vinger aan de pols houden en en elkaar daar ook op aanspreken als bondgenoten om daar samen te handelen en samen alert te zijn. Dat spreekt voor zich.

[1:47:47] Voorzitter,

[1:47:49] dan

[1:47:54] kom ik op

[1:47:56] de

[1:47:59] wat minder aan een specifieke O. Nee. Een een onderwerp is dan specifiek twee onderwerpen zijn nog wel specifiek aan landen gebonden. De rest is wat meer regionaal

[1:48:09] dus ook wat meer

[1:48:13] grensoverschrijdend

[1:48:15] gevraagd als mij ook naar Nicaragua.

[1:48:19] Ik ben de heer Kuzu.

[1:48:22] U zult het hem wel doorgeven.

[1:48:26] Nou, daar hoeft weinig discussie te zijn. Heb ik begrepen op de de Raad over over hoe de

[1:48:33] de ontwikkeling in Nicaragua beoordeeld die die geld wordt over het algemeen beschouwd als als alarmerend

[1:48:40] zeker ook als je in ogenschouw neemt dat de of twee maanden verkiezingen zijn

[1:48:46] de Europese Unie. Die heeft zijn afkeuring de ook al over laten blijken heeft opgeroepen ook alle mogelijke presidentskandidaten opgeroepen

[1:48:57] om politieke gevangenen

[1:49:01] en potentiële presidentskandidaat. Dat loopt hier een beetje parallel

[1:49:05] om die vrij te laten.

[1:49:08] We hebben persoonsgerichte acties in de Europese Unie

[1:49:12] aangenomen tegen personen die de democratie ondermijnen, onder wie vicepresident Murillo

[1:49:21] tevens de echtgenote van

[1:49:25] en we zullen zeker na de afloop van de verkiezingen een verklaring afleggen

[1:49:30] waar we de balans opmaken over hoe die verkiezingen zijn verlopen.

[1:49:35] Ook hier geldt dat we erop staan dat

[1:49:41] samen optrekken als Europese Unie en wij zijn wel bereid om desgewenst desnoods

[1:49:49] voor extra sancties te pleiten.

[1:49:51] Daar is niet duidelijk hoeveel handen wij voor op elkaar krijgen in de Europese Unie,

[1:49:56] maar het is een onderwerp wat geleidelijk aan wel in de richting van de agenda van acceptatie zou mogen groeien.

[1:50:04] Maar goed dit is ook even afwachten hoe het nu loopt komende acht weken.

[1:50:09] Voorzitter azerbeidjan ook nog een vraag die mevrouw Mulder had.

[1:50:17] Waarom geen sancties tegen

[1:50:19] azerbeidjan

[1:50:22] kijk,

[1:50:25] wij zijn ervan overtuigd dat maatregelen opleggen

[1:50:31] tegen

[1:50:32] een zijde van het conflict dat dat uiteindelijk een een duurzame oplossing van het conflict niet dichterbij brengt.

[1:50:38] En natuurlijk

[1:50:41] staat de ene zijde je wellicht wat na meer dan de andere. Dat is ook heel begrijpelijk,

[1:50:48] maar we willen eigenlijk

[1:50:49] zolang het mogelijk is toch al aan het uitgangspunt vasthouden om niet

[1:50:55] maatregelen nemen tegen een partij.

[1:50:59] Daar is overigens zeg ik maar even

[1:51:03] of het nu gaat om sancties of over het opschorten van onderhandelingen. Er is ook verder geen steun voor in de Europese Unie.

[1:51:12] Verreweg de meeste landen vinden het onverstandig in deze fase

[1:51:16] eenzijdige partij te kiezen

[1:51:21] en dat maakt dat het voor ons eigenlijk ook het beste is op dit moment de mensen groep die van de OVSE te steunen en die covoorzitters te steunen die aan het bemiddelen zijn in een een conflict wat toch. Ja. Als je de laatste iets verder kijkt dan wat er gebeurt de laatste maanden buitengewoon complex is.

[1:51:40] Ik vind het lastig over de toekomst te speculeren.

[1:51:43] Maar ik stel alvast

[1:51:44] dat dat

[1:51:45] de bereidheid en het nu niet is om om om partij te kiezen en dat dat voorlopig waarschijnlijk ook de verstandigste route is hoezeer het je misschien ook

[1:51:57] persoonlijk subjectief individu hier en daar op sommige momenten tegen de borst kan stuiten.

[1:52:03] Voorzitter, daar kom ik nog

[1:52:07] op een punt wat met een land te maken heeft, namelijk Myanmar.

[1:52:12] Dat staat dat staat niet op de agenda.

[1:52:17] Ik moet ook even bij zeggen ik weet niet of dat veranderd is de afgelopen jaren. Maar mijn voor ervaring is dat je buitengewoon veel irritatie opwekt als maar punten opbrengt die niet op de agenda staan.

[1:52:28] Simpelweg omdat je dan de rest ziet duiken in zijn iphone

[1:52:33] en dat ook een beetje effectief blijven.

[1:52:37] Maar goed dat gezegd zijnde. Ik ben het wel eens met de zorgen die mevrouw Perry heeft als het gaat om

[1:52:45] wat daar gebeurt en en dat het ook niet goed zou zijn wanneer de aandacht van de internationale gemeenschap

[1:52:51] verslapt,

[1:52:54] bijvoorbeeld, kunnen we ons blijven inzetten in u voor een eu-verband om om

[1:53:01] iets te doen op het gebied van de initiatieven die zijn via die Mensenrechtenraad revolutie als het gaat om accountability.

[1:53:10] Wij zijn in gesprek over sancties in de olie en gassector,

[1:53:15] maar ook hier geldt dat draagvlak in bredere zin in de Europese Unie daarvoor tamelijk beperkt is.

[1:53:25] Ik wil daar graag over spreken

[1:53:29] want ik begrijp heel goed

[1:53:31] wat euro Piri zegt en ik deel haar zorgen. Maar ik wilde even aangeven dat dat niet zo makkelijk is

[1:53:38] en we moeten overigens ook

[1:53:40] zeker even bij als het gaat om om actie een beetje realistisch blijven over over wat wij vanuit het westen je kunnen.

[1:53:51] We zullen moeten samenwerken met

[1:53:54] partners in de regio die zijn er voor een deel maar voor een deel ook niet

[1:54:02] als je kijkt naar naar landen als India en China die voertuigen een eigen wedloop of van Noord naar Zuid van oost naar West. De meeste invloed heeft en die contacten met vliegveld contract met die haven

[1:54:16] de was gisteren was er een. De heeft mevrouw misschien ook gezien de publicatie van die een zevenentwintig verklaring

[1:54:23] om het werk van die Azie aan special envoy te ondersteunen. Daar zit een verwijzing in richting actie op het gebied van Myanmar,

[1:54:33] maar

[1:54:34] dit is een lange weg. Onze invloed is

[1:54:37] niet enorm groot

[1:54:39] en de steun binnen andere EU lidstaten dat een hoge mate van urgentie te geven is ook beperkt. Dus dat betekent simpelweg dat we ook realistisch moeten zijn met alle sympathie die ik trouwens overigens wel voor heb.

[1:54:54] Voorzitter, dan kom ik op tenslotte nog op enkele

[1:54:58] grensoverschrijdende onderwerpen.

[1:55:02] Deze mevrouw Piri vroeg hoe het zat met

[1:55:05] de die verklaringen van

[1:55:10] de Hongaarse.

[1:55:12] Commissaris.

[1:55:16] Ik heb het ook gezien wat er in Politico stond. Wij houden gewoon wat dat betreft onze lijn aan wij

[1:55:25] als het om uitbreiding gaat, vinden wij dat het gewoon moet gaan om de merites van het proces en de implementatie van hervormingen, zoals we die vragen

[1:55:34] en

[1:55:39] overigens is commissaris van rally lid van een college dat dat

[1:55:44] is collectief college ook vindt

[1:55:48] en

[1:55:52] we zijn ook actief als het gaat om actief

[1:55:56] de monitoren wat er gebeurt op het gebied van de voortgang

[1:56:00] op op het gebied van hervormingen implementatie daarvan

[1:56:05] in die westelijke Balkan landen.

[1:56:07] We leveren steeds input als het gaat om voortgangsrapporten.

[1:56:12] Lekker steeds onze eigen bevindingen naast de ontwikkeling van die voortgangsrapport.

[1:56:17] En hoe proberen daar eigenlijk toch een zekere mate van

[1:56:22] onverstoorbaarheid te betrachten als het gaat

[1:56:27] om de koers die we als collectief,

[1:56:30] de Commissie als collectief en de lidstaten als collectief willen blijven. Volgens het gaat om die

[1:56:37] uitbreidingsdiscussie, met name dan Servië. In dit geval.

[1:56:42] Voorzitter,

[1:56:42] Mevrouw Perry heeft een vraag,

[1:56:45] Dan voorzitter en dan kan de minister.

[1:56:48] Ik snap ik snap wat u zegt maar ik vond het wel heel ernstig om dit te lezen en natuurlijk is er een college die college in de Europese Commissie die documenten vaststelt. Wij moeten er ook vanuit kunnen gaan dat als er een jaarlijks rechtsstaat rapport is, een jaarlijks rapport in dit geval over Servië, over noord-macedonië over Turkije kandidaat lidstaten dat niet

[1:57:12] dat wat daarin staat geen politieke koehandel is, maar dat de verantwoordelijke commissaris daar gewoon op een neutrale manier probeert te toetsen met input van de lidstaten en ik laat het natuurlijk aan de minister om te beoordelen wat het beste diplomatieke niveau is om in voor aan te geven dat we hier veel zorgen over hebben en ik zeg niet dat dat op ministersniveau moet maar ik zou het wel op prijs stellen als in ieder geval ook vanuit Nederland een signaal kan uitgaan dat we ons zorgen maken op het moment dat dat soort rapporten niet objectief worden opgesteld.

[1:57:43] De minister.

[1:57:46] Ja voorzitter, ik hoor mevrouw Piri zegt begrijp het. Ik heb er ook alle begrip voor

[1:57:52] en als wij de ruimte krijgen om

[1:57:55] een beetje te bepalen hoe we hier op de handig de handigste manier mee omgaan. Dan is het goed dat het hier gezegd is,

[1:58:02] opdat het

[1:58:03] ook een zekere echo vindt.

[1:58:07] Voorzitter, over.

[1:58:09] Aldus hebben we het eigenlijk al gehad naar aanleiding van de vraag die de heer Roon Ronald

[1:58:18] als het gaat om het

[1:58:19] oostelijk partnership partnerschap

[1:58:22] had de heer de Roon

[1:58:25] nog een vraag

[1:58:30] welke landen en wanneer gaat het om meer info. Wanneer krijgen we meer informatie. Het plan is dat we de kamer voor die die. O P top. Dus dat is voor

[1:58:44] dit is het is eigenlijk in november denk ik.

[1:58:48] Begin december. Oké. De kamer zullen informeren over onze inzet. Dat was ook de vraag

[1:58:56] heb ik me laten vertellen van destijds van de aangenomen motie

[1:59:02] bloemen.

[1:59:04] En dan zullen we ook kijken naar landen. Individueel

[1:59:09] kijk het doel van het oostelijk partnerschap schap is is is is niet lidmaatschap van de Europese Unie. Het doel is bevorderen van vrede, stabiliteit en welvaart aan onze oostgrens.

[1:59:21] Dat is goed voor die landen en het is ook een eigen belang voor ons.

[1:59:27] Maar ja. Hier geldt dus ook dat we voorwaarden stellen

[1:59:31] en dat de de bereidheid van de u

[1:59:36] om die landen tegemoet te treden

[1:59:38] natuurlijk parallel moet lopen met de bereidheid van die landen om te hervormen om iets te doen aan aan alles wat te maken heeft met rechtsstaat, corruptie, et cetera.

[1:59:51] Het oostelijk partnership is geen voorportaal voor u

[1:59:55] lidmaatschap. Het gaat ons erom dat we ons focussen op gewoon de uitvoering van de verdragen zoals we die hebben afgesproken.

[2:00:04] Voorzitter.

[2:00:05] De mevrouw Mulder,

[2:00:07] Dat was bijna synchroon en voorzitter net ging de minister een appartementje aan en dat is een van die landen in dat oostelijk partnerschap.

[2:00:20] Ik heb daar aan gerefereerd in relatie tot Armenië, maar ook nadrukkelijk tot de situatie in het land zelf. En hoe en heeft daar ook mee omgaat en ik daar heb ik zorgen over vanuit het CDA hier hoe dat daar allemaal loopt

[2:00:37] dus op twee punten zitten zorgen van onze fractie en ik vroeg me af als wij toch een aparte brief nog krijgen van de minister en naar aanleiding van diploma motie kan de minister dan ook nog eens even alle onze moties die wij over Azerbeidzjan en Armenië hebben ingediend. De afgelopen jaren nog zeven de updaten op al van al van die punten geven. Net voor dit debat kregen wij nog een en een brief binnen dat het op twee van die moties ging. Daar ben ik blij mee dat ik die brief heb gehad van de minister. Volgende keer mag ie wel ietsje ruimer voor het debat. Maar ik zou wel graag voor al die moties nog zeven update willen hebben. Ook in die brief kan dat worden toegezegd.

[2:01:19] De minister.

[2:01:20] Zeker want ik denk dat dat ook nodig is om een fatsoenlijke update te geven over over dat oostelijk partnership en dit zei ik ook het moment om eens te kijken waar staan

[2:01:32] dus dat zeg ik

[2:01:34] graag toe dat we dat zullen doen.

[2:01:38] Voorzitter,

[2:01:40] Voordat u verder gaat. Eerder om.

[2:01:43] Ja. Dus die top oostelijk partnerschap. Dat is dan in december eenentwintig, tweeëntwintig oktober gaat gaan de regering met elkaar praten over de voorbereiding van die top kunnen we dan misschien met de minister afspreken dat we die brief over hoe Nederland zich wil opstellen in de eerste helft van november krijgen en niet pas vlak voor die top in december.

[2:02:06] De minister.

[2:02:08] Voordat ik ik proef onder de vragen een licht gevoel van ongenoegen. Dat begrijp ik ook dat het zo laat kwam.

[2:02:17] Wij gaan wij gaan ons uiterste best doen om dit op een tijdstip te doen dat u alle tijd hebt om het weekend voorafgaand aan het debat dat nou eens rustig te bestuderen.

[2:02:34] Of zo maak ik jullie stapel.

[2:02:37] Minst,

[2:02:40] Jazeker nemen. We hebben het hierover

[2:02:42] komt dus voor de ook

[2:02:46] voorzitter,

[2:02:47] dan

[2:02:50] ga ik naar een

[2:02:53] punt was opgebracht door Brekelmans die sprak over

[2:02:59] de ministeriële bijeenkomst

[2:03:04] zijn studie oktober

[2:03:07] de vraag is zijn vraag was

[2:03:13] gaan wij aandacht vragen ons inzetten voor terrorismebestrijding en veiligheid

[2:03:19] en welke rol zou de u daarin moeten spelen in de zaal.

[2:03:22] Uiteraard

[2:03:24] staat dat is dat een onderwerp wat belangrijk is voor de agenda.

[2:03:30] We hadden het net over Mali. Maar die hele gordel van instabiliteit vanaf Somalië tot aan de Atlantische oceaan baart ons zorgen en hebben zij en hebben wij last van.

[2:03:46] We hebben dus gedeelde belangen.

[2:03:49] Wat wij doen zijn een aantal dingen hebben

[2:03:54] we proberen iets te doen aan de instabiliteit gewoon via via via het via defensie. Maar we proberen ook iets te doen

[2:04:02] aan stabiliteit simpelweg door wat meer perspectief te bieden

[2:04:09] aan aan aan aan een nieuwe generatie die opgroeit en die nu meent eigenlijk alleen nog maar richting Europa te kunnen gaan om toekomst te kunnen opbouwen.

[2:04:20] We hebben daar allerlei programma's voor de Europese Unie heeft daar allerlei programma's voor is daar actief.

[2:04:25] Dus probeert in die sahel-regio

[2:04:28] eigenlijk

[2:04:32] een beetje twee D present te zijn met veiligheid kan, maar ook met de opbouw kant

[2:04:38] en dat zal ongetwijfeld ook ook aan de orde komen

[2:04:42] bij bij die bijeenkomst.

[2:04:46] Want

[2:04:47] ja

[2:04:48] kijk, zonder een begin van stabiliteit heeft het geen fijn verder weinig zin om daar te investeren in wat dan ook. Dat gaat niet.

[2:04:55] Dus veiligheid is eigenlijk de eerste vereist om uberhaupt ook iets te kunnen doen aan economische investeringen opleiden, et cetera.

[2:05:03] Dus zeker vragen wij niet alleen aandacht voor, maar wij blijven er ook op hameren

[2:05:09] dat de Europese

[2:05:12] daar werk van blijft maken.

[2:05:14] Voorzitter, daar kom ik op je Brekelmans had het ook. We hebben het eigenlijk al over gehad. Gewoon van misschien even voor de

[2:05:22] zekerheid over

[2:05:23] Afrika en en de rol van China.

[2:05:31] De China notitie die u destijds hebt gekregen. Twee jaar geleden.

[2:05:36] Voorgangers,

[2:05:40] Die geeft duidelijk aan dat dat de Europese Unie zich

[2:05:43] eigenlijk ook wat meer moet arrangeren in Afrika vanuit geopolitiek oogpunt is niet alleen vanuit het oogpunt van

[2:05:51] van van van mensenrechten, ontwikkelingssamenwerking

[2:05:55] en en investeren, maar simpelweg ook wat meer om zich moeten engageren. Om om te kijken of de pand

[2:06:04] met Afrika op een manier kan worden vormgegeven

[2:06:07] dat we niet het gevoel krijgen dat Afrika plus China samen ongemak wordt aan onze zuidgrens.

[2:06:18] Dat is ook kern van de van de boodschap van de Europese Unie vorig jaar over die brede Afrika strategie.

[2:06:26] En ja dat is eigenlijk waar we de komende jaren op moeten blijven inzetten.

[2:06:32] Dat

[2:06:33] kijken waar onze comparatieve voordelen liggen

[2:06:37] waar ons gedeelde belangen liggen en waar ook

[2:06:40] een agenda kan worden uitgevoerd die op gedeelde waarden berust

[2:06:46] en we zijn daar een concurrentie

[2:06:48] schrale troost is dat alle alle alle

[2:06:52] spook beschouwingen over de opmars van China in Afrika

[2:06:57] kijken. In het begin hebben we al dat die zegt Ach, wat de Chinezen daar doen dat

[2:07:01] het dat beklijft allemaal niet deugt ook niet tussen zijn is de analyse van wat China doet is veel genuanceerder.

[2:07:11] Soms beklijft het

[2:07:13] soms deugt het ook.

[2:07:16] Soms gaat het ook helemaal mis en en verzet lokale bevolking zich tegen Chinees, Chinese presentie.

[2:07:22] Ik zal vaak genoeg gezien in Addis Abeba. Dat het mensen dat mensen er geen zin in hadden dat elke weg. Die werd aangelegd met Chinees geld ook werd eigenlijk met Chinese arbeid,

[2:07:33] zodat het

[2:07:35] in eerste instantie heel weinig betekenen voor de ontwikkeling van het land.

[2:07:39] Dus, maar zeker moeten wij met wat wij te bieden hebben, moeten wij in in Afrika actief zijn. Het viel mij ook op dat de laatste jaren van haar bondskanselier schap

[2:07:52] bondskanselier Merkel. Vaak merk hoe vaak naar Afrika ging iets wat eigenlijk vroeger

[2:07:58] niet gebeuren of toch meer een restpost was als het ging om reizen is er de laatste jaren vaak geweest en steeds heeft zij laten weten

[2:08:07] hoe belangrijk

[2:08:09] stabiliteit en welvaart in Afrika is uiteindelijk voor de veiligheid van ons deel van de wereld en ik vind dat dat is ook iets te kunnen ons allemaal niet genoeg van bewustzijn. Als we weten dat we daar dingen doen waar we soms ook wel een risico lopen.

[2:08:23] Voorzitter,

[2:08:24] De heer Brekelmans,

[2:08:28] Ja.

[2:08:30] Dank voor het antwoord.

[2:08:32] Wat ik wat ik hier lastig vind is dat zowel als het gaat om veiligheid, terrorismebestrijding als de rol van China zegt de tenminste terecht denk ik. Het staat op de agenda's en we hamer hier als Nederland op dit u zich hiervoor inzetten.

[2:08:46] Mijn kritische vraag zal wel zijn is het genoeg, want we zien aan de ene kant dat de veiligheid in Afrika dat de verslechtert, dat er steeds meer landen instabiliteit is terroristische groeperingen groter worden en meer invloed krijgen en als het om China aankomt. Maar dan geeft tenminste een gemengd beeld. Maar ik denk toch dat als je er grosso modo naar kijkt dat het China wel lukt om steeds meer door investeringen grondstoffen veilig te stellen en en landen in Afrika. Soort van aan de leiband te krijgen. Dus mijn vraag is als vrouw die agenda's die we hebben als verdienen ook vijf of tien jaar nog doorzetten zijn we daar niet over vijf of tien jaar komt tot de conclusie dat het zowel qua veiligheid als Chinese invloed nog slechter geworden is en betekent dat niet dat we er een tandje bij moeten doen of dat nog andere dingen moeten doen. Hoe kijkt tenminste naar de minister.

[2:09:33] Ja. Kijk als je door je oogharen kijkt wat langere termijn zit er een element van onstuitbaar in de opmars van China.

[2:09:40] Dat kan ook altijd weer veranderen. Want je kunt de toekomst niet voorspellen. Maar

[2:09:45] dat is iets wat je nu ziet

[2:09:49] wat ik eerder al aangaf. Wat mij anderzijds optimistisch stemt over de positie van Europa,

[2:09:54] ook al heeft het niet het samengebald vermogen van een

[2:09:58] supermogendheid.

[2:10:00] Er is wel een collectieve sense of urgency ontstaan om hier iets aan te doen

[2:10:05] en al die programma's die de laatste twee drie jaar zijn ontwikkeld en door corona ook een tempo versnelling hebben gekregen omdat iedereen toch ook die zich niet iedere dag met dit onderwerp bezighoudt, schrok van wat de effecten zijn van die internationale verhoudingen op dit moment de het bewustwordingsproces dat

[2:10:22] je urgentie nodig is om onze weerbaarheid te vergroten. Dat is enorm toegenomen

[2:10:27] en ik vind dat de Europese Unie.

[2:10:30] De Europese Unie is een beetje een diesel. Het duurt allemaal lang. Het moet voor gloeien en het het maakt een een dof laag lager dreun. Maar als het eenmaal rijdt rijdt het

[2:10:44] en in die zin moet ik zeggen dat alle initiatieven die vorig jaar zijn genomen.

[2:10:49] Daar zie je nog weinig van.

[2:10:51] Maar als je over vijf jaar terugkijkt

[2:10:54] dan zul je vaststellen

[2:10:57] dat er allerlei dingen gebeuren die wel degelijk effect hebben dat dat dat programma voor die veertig zeldzame metalen

[2:11:07] denk je dat als je nooit de agenda ziet toevallig eens nakijken hoe ziet die agenda eruit. Dan denk je dat schiet helemaal niet op. Maar het kan het kan zomaar zijn dat wanneer die nieuwe batterijfabriek in Duitsland wordt geopend. Eind tweeduizend, drieëntwintig,

[2:11:19] dat het werkt

[2:11:20] en dat je daar kunt zeggen nou daar hebben we al plezier van de afspraak die in tweeduizend twintig over dit onderwerp is gemaakt. Dus ja. Het mag allemaal een tandje meer. En ja, de urgentie mag wat meer maar

[2:11:32] de borrelen op diverse terreinen borrelen er dingen

[2:11:36] die wel degelijk tot actie kunnen leiden. Die verder strekt dan wat we nu merk zijn ook dingen waar we misschien onszelf iets wijsmaken.

[2:11:45] Het idee dat wij in Europa op het gebied van chips en autonome positie kunnen innemen in de wereld. Ik denk dat dat de achterhaald tussen Frankrijk heeft dan ook iets meer illusies bij dan wij. Maar daar gebeuren werkelijk waar dingen die als je die allemaal optelt en het zou allemaal. Laten we zeggen driekwart werken zowel degelijke effect sorteren. Dus daar ben ik iets minder somber over.

[2:12:06] Voorzitter, dan kom ik bij het de die het Sjoerdsma die gevraagd had naar

[2:12:17] de

[2:12:18] uitvoering van de motie Paternotte over ongewenste buitenlandse invloed buitenlandse financiering vanuit de golf.

[2:12:29] Als ik dat lees denk ik altijd aan de de Champions League moet ik eerlijk zeggen.

[2:12:33] Maar Qatar tegen de tegen de de het voetbal of tegen saudi-arabië. Want die landen zijn het dus eigenlijk allemaal eigenaar van van die clubs die dat tegen elkaar spelen. Maar goed dat bedoelt Sjoerdsma waarschijnlijk niet.

[2:12:48] Wij wij spreken daarover zeker als het type Nederlandse instellingen betreft waar we ons hoogst ongemakkelijk bij voelen data die financiering

[2:13:00] plaatsvindt.

[2:13:04] Daarover spreken wij met de landen die het betreft.

[2:13:08] Dat is met Koeweit met de Emiraten.

[2:13:13] De Qatar en met saoedi-arabië.

[2:13:17] Het is

[2:13:20] het is ook besproken tijdens politiek overleg. Wat niet zo liggen nog niet zolang geleden hadden met Katar in Koeweit.

[2:13:31] Wij stellen vast dat het over de golf gaat dat het voor om aan een Bahrein eigenlijk een minder relevant onderwerp is. Daar speelde het niet zo dus. Dus als het over de golven als geheel gaat dan moet ik daar even een verschil aanbrengen, maar met de eerst genoemde landen zijn wij daarover voortdurend in overleg, want het gevoel van onbehagen. Wat sprak uit die motie voor de

[2:13:55] voorzitter, dan was er nog een vraag een beetje in verband hiermee

[2:14:01] van van Perry als het gaat om de mensenrechten dialoog met saoedi-arabië. Nou die is die wasserij in Brussel

[2:14:12] was de eerste keer. Er waren ook nog geen geen en shows bij aanwezig.

[2:14:18] Daar is eigenlijk als je daar de agenda kijkt en de naar de verslaglegging. Dan is algemene mensenrechtensituatie is besproken,

[2:14:27] uiteraard positie van vrouwen,

[2:14:30] mensensmokkel en

[2:14:35] arbeidsmigranten.

[2:14:36] Dat loopt een beetje door elkaar heen en de mijn zou dat ik betrokken geweest bij een NPO die zich

[2:14:42] vanuit Indonesië bezighield met hoe met Indonesië Filippijnse

[2:14:49] jonge vrouwen vaak werd omgegaan. Die werd uitgezonden naar Saudi Arabie om daar als kopen in de huishouding te fungeren

[2:14:55] en eigenlijk

[2:14:57] totaal rechteloos verder.

[2:15:00] We hebben ook daar is ook besproken.

[2:15:04] Het verschijnsel van de doodstraf, vrijheid van meningsuiting.

[2:15:09] Daar zijn overigens over kan ik zeggen enkele individuele gevallen besproken, want het voordeel van dit soort bijeenkomsten.

[2:15:18] Als je niet altijd publiekelijk

[2:15:22] een lamp meteen aan de schandpaal nagelt is dat soms ook ruimte geeft om af en toe eens een briefje te overhandigen en te kijken wat je voor iemand kunt doen. Dus dat moeten we

[2:15:31] ondanks alle scepsis die je soms kunt hebben over het publiek resultaat van dit soort bijeenkomsten misschien toch even ook in het achterhoofd te houden.

[2:15:39] Voorzitter,

[2:15:42] het laatste misschien gesproken over gasprijzen.

[2:15:49] Ik zei het begin al ik heb ik weet hoe dat u

[2:15:56] bij u overkomen. Ik voel me een beetje ongemakkelijk als ik Russische president persconferentie geven over die gasprijs, terwijl wij allemaal een beetje paniek zijn over

[2:16:05] de hoogte ervan.

[2:16:07] En

[2:16:08] ja

[2:16:10] ik geloof driekwart van al onze energie wordt gebruikt voor voor voor de kachel en de koeling voor voor stoken

[2:16:18] en daar staat dan veertig procent van uit Rusland komt is dat zit je als je niet opletten hopen dat de zachte winter wordt. Het is buitengewoon onaangenaam.

[2:16:26] Maar de eerlijkheid gebiedt wel te zeggen

[2:16:29] dat Rusland zich

[2:16:33] keurig houdt aan een contracten die zijn gesloten.

[2:16:39] Wij zouden misschien willen dat ze wat meer zouden leveren.

[2:16:44] Ze houden zich aan de contracten zoals die nu zijn gesloten

[2:16:47] en dat dat is ook goed dat we dat dat we dat vaststellen en constateren

[2:16:58] en verder kunnen wij niemand dwingen om om natuurlijk wel mee te doen

[2:17:06] en is dat natuurlijk. Ja dat is

[2:17:08] aan

[2:17:09] dat ligt in het beslissing domein van de de producent en dat zijn wij helaas niet.

[2:17:15] Voorzitter, ik denk dat ik daarmee de vragen eigenlijk in grote lijnen

[2:17:21] hebt behandeld. Ik hoop ook enigszins heb beantwoord.

[2:17:29] Zie nog een aantal vragen voor de Hillegom.

[2:17:32] Voorzitter kort want ik hoorde het de minister zeggen dat er dus eigenlijk aan Russische kant.

[2:17:39] Ondanks dat er de afgelopen dagen denk op verschillende hogere niveaus is gespeculeerd

[2:17:45] dat Rusland dus wel degelijk op de achtergrond die die prijzen beïnvloeden, hoor ik nu dat de minister zeggen dat dat niet zo is.

[2:17:56] Voorzitter, kijk

[2:17:57] die die die die prijzen.

[2:18:00] Als ik de deskundige moet geloven, is het zo dat die prijzen worden zijn op twee om twee redenen de hoogte in gegaan.

[2:18:09] Ten eerste door een buitengewoon ongelukkige zomer.

[2:18:15] Dus dat is gewoon een seizoen zijn negatieve seizoensinvloeden en ten tweede

[2:18:19] door de enorme inhaalgroei die eerst is begonnen in Azië en vervolgens uit waar het over de rest van de wereld inhaalgroei in de economie.

[2:18:27] Ik geloof dat ik las dat dat China het grootste

[2:18:31] tonnage cooler heeft ingevoerd in september ooit in zijn geschiedenis

[2:18:37] voor kolencentrales. Zeg maar.

[2:18:39] Dus er is een enorme vraag en die combinatie heeft geleid tot prijsstijging.

[2:18:46] Dus u hoort mij niet zeggen dat dat iets te maken heeft met met manipulatie door een.

[2:18:52] We weten natuurlijk allemaal dat

[2:18:54] als je een product hebt wat veel waard is, dan zijn er twee mogelijkheden. Je houdt het zo lang mogelijk vast omdat je van die waarde profiteert of je verkoopt er meer van opdat je de waarde van dat moment kunt lenen.

[2:19:04] En maar dat is in in handen van de producent.

[2:19:07] Sommige mensen zeggen maar dat is pure theorie

[2:19:10] dat het voor Rusland gunstig is om gas te verkopen omdat ze graag

[2:19:14] wat minder dollar afhankelijkheid hebben en wat meer euro's bezitten en dat zou ertoe kunnen leiden om extra gas te verkopen. Anders zeggen dat de overwegingen van een andere orde zijn die daar niet toe zullen leiden. Dat weet ik niet.

[2:19:26] Deel

[2:19:28] zielig als Brekelmans.

[2:19:30] Ik had nog een korte vraag over Irak en de verkiezingen.

[2:19:36] Ja.

[2:19:40] Nee die gingen over India en de kop.

[2:19:44] Ja.

[2:19:47] Die lachen. Sorry

[2:19:48] dat die je hebt.

[2:19:52] Ja.

[2:19:54] Omdat eigenlijk dit land. India ook best wel een relatief grote uitstoot heeft na China de VS. Europa is India. Één van de plekken waar veel wordt uitgestoten en je zou je kunnen voorstellen dat we toch ook kunnen kijken van kunnen we niet samen nog meer optrekken.

[2:20:14] Misschien juist wel op het gebied van klimaatfinanciering waar Nederland een goede stap heeft gezet, hebben wij misschien toch een iets beter track record. Inmiddels hoop ik en kunnen we kijken of we daarin kunnen samenwerken.

[2:20:26] Dankzij de minister,

[2:20:29] Lijkt me een uitstekende guest die voorzitter, om dat te proberen.

[2:20:35] Doe de zetten alle twee op hetzelfde en

[2:20:38] alletwee komend vanuit een andere achtergrond natuurlijk maar toch. Dus dat zou

[2:20:43] constructief kunnen zijn. India kan India is van een omvang van een effect op het klimaat. Dat dat wel degelijk van betekenis in. Dus

[2:20:51] ben ik het graag van harte mee eens.

[2:20:53] Voorzitter,

[2:20:57] Irak. Ja,

[2:21:02] wij hebben

[2:21:06] als ik kijk naar de de de bevindingen van die verkiezingen in Irak.

[2:21:11] Dan was dat nou ja,

[2:21:15] wat vrij negatief is is natuurlijk het feit dat

[2:21:18] opkomst zo laag was. De legitimiteit van nieuw bestuur is natuurlijk toch

[2:21:25] aangetast wanneer bijna wat is veertig procent geloof

[2:21:30] Heerenveen

[2:21:31] veertig procent komt komt opdagen. Dus dat maar

[2:21:35] de andere kant van de zaak is dat

[2:21:38] de de de voorzitter van de waarnemingsmissie van de nu alles bij elkaar niet negatief was over hoe het is gegaan. Alle kritische opmerkingen, maar grosso modo

[2:21:53] zagen die bevindingen nog niet zo slecht uit. Dus dat is eigenlijk een positieve kant van van de zaak.

[2:22:02] Ja. De uitslagen zijn net bekendgemaakt en paar dagen geleden.

[2:22:07] Het zal knap ingewikkeld zijn om hier een coalitie te formeren. Als je kijkt naar spanning tussen sjiieten, soennieten en Koerden.

[2:22:16] Maar dat is wat nu moet gebeuren.

[2:22:19] Wij zouden graag zien dat de u klaarstaat

[2:22:27] om

[2:22:28] zodra een regering daar gevormd is om ook met onze agenda te komen,

[2:22:32] want we hebben een urgente agenda als het gaat om migratie. Samenwerking moet toch vermijden dat

[2:22:39] Bagdad opnieuw eigenlijk een hup wordt om mensen richting witrusland te verplaatsen en vervolgens

[2:22:47] de Europese Unie binnen te duwen

[2:22:50] geldt ook voor sommige andere vliegvelden waar dat nog minder goed geregeld is op dit moment. Dus we hebben er wel degelijk een agenda

[2:22:56] en we hebben natuurlijk ook simpelweg een agent als het gaat om versterking van de rechtsstaat.

[2:23:00] Dus

[2:23:02] ik zou zeggen so far so good gegeven wat er gebeurd is en en ik vind dat de Europese Unie klaar moet staan met zijn eigen agenda om te zorgen dat die ook kan worden behartigd.

[2:23:15] Vanavond.

[2:23:16] Dan gaan we aan doen.

[2:23:21] Voorzitter, ik denk dat ik daarmee deze tour door uw zoon van mijn kant heb gedaan.

[2:23:26] Veel Dank daarvoor is de behoefte aan een korte tweede.

[2:23:30] Domein.

[2:23:31] Dat heeft u één minuut twintig minuten voor maximaal? Het eerste geeft het woord aan de heer.

[2:23:37] Dank u. Voorzitter, in eerste opmerking kort de PVV is niet erg enthousiast over een wereld waarin sommige grootschalige oogsten. Ik denk maar aan China in Ethiopië of de Taliban met opium oogst in Afghanistan, terwijl Nederland dan vervolgens moet omdraaien en met name onze belastingbetaler voor de kosten van het opdraaien van alle humanitaire ellende.

[2:24:01] Dat gezegd zijnde, heb ik nog een vraag over Mali, namelijk. Ik heb de eerste termijn ook het nodige gezegd over de terugtrekking van Frankrijk uit het noorden van Mali. Ik begrijp die politiek niet. De indruk is nu dat het noorden van Mali gewoon aan de terroristen wordt overgelaten. Misschien kan er nog iets meer over zeggen. En tot slot

[2:24:22] nog even de verkiezingen in Venezuela op eenentwintig november op regionaal niveau.

[2:24:27] De hoge vertegenwoordiger heeft in strijd met wat zijn adviseurs hem aanraden toch besloten om de verkiezings missie naar toe te zenden.

[2:24:37] De keerzijde van het verhaal is dat dat ook allemaal door de autoriteiten van Venezuela kan worden uitgelegd als erkenning van legitimiteit van de verkiezingen

[2:24:46] en dus nou is mijn vraag is de minister met me eens dat dat ze misschien toch beter maar niet had kan gebeuren en is het misschien ook een zaak dat de Raad aan de hoge vertegenwoordiger kenbaar maakt dat dat ook het standpunt van de Raad is. Misschien zou kunnen en willen werken. Dank u.

[2:25:02] U zegt meneer Brekelmans.

[2:25:06] Ja, ook veel Dank aan de minister voor de uitgebreide beantwoording en ook wel de openhartigheid op sommige punten waarin hij gewoon benoemt hoe de situatie is in het ongemak dat hij er zelf bij voelt en dat dat waardeer ik zeer want tot dat ongemak dat dat deed.

[2:25:20] Ik was blij met

[2:25:22] het feit dat eigenlijk bij een oproep om van die onafhankelijkheid van China en hoe ze dat ook manifesteert ten opzichte van Taiwan dat wij geen economische drukmiddelen kunnen inzetten

[2:25:32] en dat we daar echt een actieve agenda op moeten voeren dat hij dat deelt

[2:25:36] en je ziet dat dat eigenlijk overal terug komt dat komt terug in onze relatie met Afrika Afrikaanse landen. Dat komt terug

[2:25:42] in de landen met oostelijk partnerschap en als we een andere regio's hadden gesproken, kon dat er ook terug.

[2:25:47] Dus ik denk dat daar gecoördineerde actie op nodig zijn. Gelukkig hebben we over twee weken weer een debat over China en komt de begrotingsbehandeling eraan. Anders kunnen we daar met elkaar over nadenken wat daar nog verder op nodig is.

[2:25:59] Ik was ook blij met zijn woorden over witrusland dat hij zei dat er echt gewerkt wordt aan sancties en dat

[2:26:06] de vooruitzichten dat hij iets van resultaat uit gaat komen dat die wel aanwezig zijn met uiteraard alle voorbehouden en disclaimer, maar dat dat stemt mij in ieder geval hoopvol. Ik kan nog een vervolg vragen over toch over Rusland rond.

[2:26:22] Ik deel ook dat ongemakken. Als we Poetin zien spreken over de relatie met de u en daar soort van een beetje vrijelijk over filosoferen

[2:26:31] vond ook interessante tenminste zei dat de afspraken tot nu toe worden naar gekomen

[2:26:36] en en

[2:26:37] ik kan me voorstellen tenminste niet volledig open over zijn, maar gaat toch vragen wat wat verhouding vindt hij dat de u de komende maanden ten opzichte van Rusland zou moeten innemen, want aan de ene kant zijn we natuurlijk al te streng en stevig, maar tegelijkertijd hebben we gewoon een acuut probleem op dit terrein en zou het natuurlijk mooi zijn als Rusland de gasleveranties zou opvoeren moet afronden. Ja. Tot slot ik permitteer me nog een allerlaatste vraag over de golf, want we hebben nog niet over Iran gehad

[2:27:04] en de de naar de onderhandeling voor nucleair akkoord liggen nogal stil en ik vroeg me af hoe de minister daar naar kijkt en ook de rol van Iran op dit moment in de regio met de nieuwe regering die daar nu een paar maanden zit.

[2:27:14] Dank u, mevrouw Mulder.

[2:27:17] Ja. Voorzitter, Dank ook aan de minister en zijn mensen voor de beantwoording

[2:27:21] ook goed om te horen dat de minister bereid is om in Europees verband te kijken naar ook de rechter zeg maar van

[2:27:29] van de Afghaanse parlementariërs en op het moment dat zij ernstig bedreigd worden dat ze dan ook in Europa mogelijk breed

[2:27:35] steun kunnen ondervinden en dat doe ik maar goed, voorzitter, daar kan ik dan ook terugkoppelen aan de collega's in de ICU, de interparlementaire Unie. Maar zolang iedereen Tuurlijk goed werk. Daar kan doen dan hebben natuurlijk het liefst dat mensen goed werk. Daar kunnen blijven doen. Voorzitter,

[2:27:51] dan ook Dank voor de toezegging ten aanzien van azerbeidjan en het oostelijk partnerschap dat voorafgaande aan die bijeenkomst van begin december.

[2:27:59] Dat dat we even een update krijgen over al die emoties die we hebben ingediend over Armenië relatie tot azerbeidjan en wat daar de huidige stand van van zaken is. Voorzitter, dan ben ik ook blij met de toezegging van de minister dat hij bereid is om te kijken of hij zich gezamenlijk met India kan optrekken. Ook onder C O twee uitstoot te verminderen. Zijn land, wat zich grote zorgen maakt over er komt het westen zijn zijn toezeggingen over de klimaatfinanciering wel na. Nou we hebben in het debat in aanloop naar de algemene vergadering van de Verenigde Naties van de vorige minister gehoord dat dat wij ons aandeel ook ook leveren en daar ben ik blij mee dat we dat doen als Nederland vind ik ook dat we daartoe gehouden zijn, maar mogelijk dat we ook samen met India nog eens kritisch kunnen kijken van waar gaat het dan nog mis want het is gewoon

[2:28:53] jammer dat we niet met z'n allen de goede stappen kunnen zetten. Voorzitter, dus dat de minister daarmee mee wil optrekken wil kijken wat de mogelijkheden zijn. Dat doet mij goed zal ik dan ook aan mijn Indiase collega aangeven

[2:29:06] en verder ben ik ook tevreden met het antwoord van de minister dat hij bereid is om te kijken naar sancties voor Ethiopië, net als voor sancties voor Rusland zaken waar ik de afgelopen maanden iedere keer keer op keer ook aandacht voor heb gevraagd. Dank voorzitter.

[2:29:21] Dankuwel, mevrouw Piri.

[2:29:24] Voorzitter, ook mijn naam is mij Dank aan de minister. Ik zal de samenvatting even weglaten over alle antwoorden die de minister heeft gegeven. Dank daarvoor. Ik heb nog een kleine toevoeging en dat is eigenlijk of eigenlijk een verzoek en dat is eigenlijk ook gericht aan de mensen die meeluisteren vanuit het ministerie. Vorige week was een toezegging gedaan voor een brief over de zaak van Omar Ra die de journalist in Marokko die veroordeeld is onder andere zogenaamd vanwege spionage voor Nederland en ik hoop dat die brief inderdaad snel kunnen ontvangen. Dankuwel.

[2:30:03] Ik hoor dat de brief binnen is. Mevrouw Piri. Dus is vanmiddag gekomen.

[2:30:08] Hij was in het verlengde van de heer de Roon relatief laat.

[2:30:13] Goed Dankuwel. Dan is het woord aan de minister. Als hij meteen kan antwoorden.

[2:30:18] Als ik jou als voor mij. Ik snap het. Zoals we voor vijf minuten.

[2:31:36] Ik heropen de vergadering,

[2:31:37] Ik geef het woord en de minister van buitenlandse zaken.

[2:31:44] Voorzitter, ik loop het even af.

[2:31:48] De heer de Roon

[2:31:51] die vroeg naar hoe zit het met die terugtrekking van Frankrijk.

[2:31:58] Een paar dingen.

[2:32:01] Frankrijk heeft aangekondigd dat plan te hebben, maar heeft nog niet precies aangeven

[2:32:10] in welke mate. En wanneer het wordt geeffectueerd. En waarom niet. Daar zijn op dit moment zijn er gesprekken met allerlei andere landen met partners om te kijken hoe hier mee omgaan. Frankrijk wil eigenlijk het liefste die missie verder Europeanen zeer. Het is ook een hele dure grap geleidelijk aantal Frankrijk aantal soldaten wat ze daar hebben zitten.

[2:32:33] Dus dat overleg dat loopt nog. Het is niet zo dat

[2:32:38] onherroepelijk en onvermijdelijk afkoersen op een situatie waarin we gewoon

[2:32:43] een groot deel van het noorden van Mario opgeheven en het vrije spel van terroristische krachten aan zijn werk laten doen.

[2:32:52] Voorzitter,

[2:32:53] Venezuela, daar moet ik helaas het antwoord schuldig blijven. Ik heb het ook gelezen maar ik ik ik weet even niet precies hoe de krachtsverhoudingen en de argumentaties zijn voor de ene en voor de andere keuze

[2:33:05] hardop fantaseerde is voorbij. De wat te zeggen

[2:33:09] maar daar heb je niks aan. Dus dan moet ik gewoon heel even naar kijken.

[2:33:13] Misschien kunt u dan toezeggen dat u de kamer over schriftelijk informeert.

[2:33:18] Zijn

[2:33:19] ze hebben op het ministerie altijd een enorme hekel aan allemaal brieven schrijven maar kunnen. Het is dat een idee dat het meenemen in het verslag van de Raad. Nou dan hebt u vrij snel en hoeven wij geen extra heeft de is aan te schaffen.

[2:33:33] Voorzitter,

[2:33:36] ja

[2:33:38] Eerbeek romans design. Wat voor houding neem je nou aan tegenover Rusland.

[2:33:46] Een beetje wat ik zei een beetje ongemakkelijk is het natuurlijk allemaal wel

[2:33:50] maar ik vind ik kijk wij zijn niet armlastig in dit deel van Europa. Wij kunnen problemen die zich voordoen, moeten wij het hoofd kunnen bieden, linksom of rechtsom,

[2:34:01] zij de Rusland houdt zich aan de contract. Wij houden ons aan de afspraken die er zijn

[2:34:07] en ik denk dat de belangrijkste wat we moeten doen is uitstralen binnen Europa

[2:34:15] dat de urgentie groot is om te zorgen dat deze afhankelijkheid wordt verminderd,

[2:34:20] is het door nieuwe energiebronnen is het door diversificatie is het door

[2:34:27] behoedzaam omgaan met wat we doen is het door simpelweg huizen te isoleren. Wat natuurlijk nu geen soelaas biedt mogelijk duur wel

[2:34:34] maar ik vind dat wij gerust kunnen uitstralen naar de buitenwereld. Wat we naar de binnen wereld doen dat wij

[2:34:40] zo snel mogelijk deze afhankelijkheidsrelatie moeten terugbrengen tot

[2:34:45] normale proporties, zodat normale relaties tussen staten in acht kunnen worden genomen en dit soort afhankelijkheden zich niet voordoen.

[2:34:54] Voorzitter, dan was er nog een vraag wat de die was ik eigenlijk een beetje. Ik denk dat ik die vergeten was die ging over

[2:35:07] Iran

[2:35:08] en

[2:35:10] en hoe we daar naar kijken. Kijk wij zitten niet in die groep. Dus wij wij zien dat natuurlijk als

[2:35:18] tot op zekere hoogte als buitenstaanders omdat we niet actief aan tafel zitten.

[2:35:23] Maar wij zijn natuurlijk ook. Ja. Het is natuurlijk zorgelijk wat er gebeurt die die uraniumverrijking tot wat is het zestig procent?

[2:35:33] De internationale gemeenschap is in gesprek met Iran. Om te zorgen dat het te bevorderen dat ze terugkeren

[2:35:40] naar de onderhandelingstafel.

[2:35:43] Wij steunen al die initiatieven. We vinden ook dat het goed is dat

[2:35:48] dat druk wordt uitgeoefend

[2:35:50] dat die. Jaja. Die wens controles dat die weer kunnen worden ingevoerd,

[2:35:55] maar wij een combinatie van steun aan de partijen die de dialoog voeren met Iran

[2:36:04] en uitstralen dat we ons zorgen maken over de situatie zoals het nu is is eigenlijk de de mix waarmee wij naar Brussel gaan.

[2:36:13] Voorzitter,

[2:36:15] dan denk ik

[2:36:16] dat ik

[2:36:18] alles behandeld hebben. Behalve

[2:36:20] de Commissie Venezuela. Maar dat gaan we dan inhalen.

[2:36:24] Goed. Ik Dank u zeer. Er zijn twee toezeggingen gedaan. Ik lees, zoals verwacht even op de eerste toezegging die de minister heeft gedaan is dat de kamer nog een update ontvangt over

[2:36:35] alle moties en zaken. Het conflict komen qua Karabach in een brief over het oostelijk partnerschap

[2:36:41] die we tot die we tijdig aan de kamer zal worden gestuurd en de tweede toezegging is dat het vlag van erbij zetten. Het antwoord komt op de vraag

[2:36:50] over de verkiezingsmissie van de u en Venen juwelen.

[2:36:53] Dan Dank ik de minister voor zijn aanwezigheid en zijn gegeven antwoorden. Ik Dank de leden voor hun bijdrage en ik Dank iedereen hier aan thuis die dit debat heeft gevolgd en ik sluit deze vergaan.