Meer documenten
Vragen en antwoorden over de Clean Industrial Deal
De EU moet met spoed drie uitdagingen tegelijk aanpakken: de klimaatverandering, het concurrentievermogen en de afhankelijkheid van kritieke grondstoffen.
Decarbonisatie is van cruciaal belang om deze uitdagingen aan te pakken. In het Draghi-rapport wordt benadrukt dat beleidsmaatregelen om de economie koolstofvrij te maken, die goed zijn geïntegreerd met het industrie-, mededingings-, economisch en handelsbeleid, de groei fors aanjagen. Daarom heeft Europa behoefte aan een transformerend ondernemingsplan waarin klimaat, circulariteit en concurrentievermogen worden samengebracht in één overkoepelende groeistrategie.
Concurrerende fabrikanten stimuleren innovatie, het scheppen van hoogwaardige banen en open strategische autonomie, maar bedrijven moeten er zeker van zijn dat grote klimaatneutrale investeringen in energie-intensieve industrieën en schone technologie winstgevend zijn. Daarom heeft de Clean Industrial Deal tot doel de juiste voorwaarden te scheppen voor de industrie om in de EU te investeren en te produceren, en vooral door de energieprijzen te verlagen en de vraag naar schone producten te stimuleren.
- Wat is de Clean Industrial Deal en wat is het doel ervan?
De Clean Industrial Deal is een bedrijfsplan dat het koolstofvrij maken van de industrie in Europa haalbaar en winstgevend maakt. Het is een verbintenis om deze decarbonisatie te versnellen, de circulaire economie te bevorderen en herindustrialisering te ondersteunen, aangezien dit bronnen van groei en welvaart op het hele continent zijn. De Deal biedt bedrijven voorspelbaarheid op lange termijn over onze klimaatambitie, zodat zij kunnen investeren en investeringsrisico's tot een minimum kunnen beperken.
De deal is voornamelijk gericht op twee onderling verbonden sectoren:
- Energie-intensieve industrieën, die dringend steun nodig hebben om het hoofd te bieden aan hoge energiekosten, oneerlijke wereldwijde concurrentie en complexe regelgeving.
- Schone technologie, aangezien deze sector de industriële transformatie, het concurrentievermogen en de decarbonisatie zal stimuleren. De deal heeft als doel de vraag naar en het gebruik van schone producten en oplossingen in de EU te stimuleren.
De deal maakt circulariteit tot een prioriteit. Circulariteit is van cruciaal belang om optimaal gebruik te maken van de beperkte middelen van de EU, de afhankelijkheid van schaarse materialen te verminderen en de veerkracht te vergroten. Het vermindert de afvalproductie, de productiekosten en de CO2-uitstoot en creëert tegelijkertijd een duurzamer en meer concurrerend industrieel model dat het milieu ten goede komt.
- Verlaagt de Clean Industrial Deal de ambities van de Green Deal?
Europa heeft een ambitieus doel vastgesteld om zijn economie uiterlijk in 2050 koolstofvrij te maken. Het zal de koers blijven volgen met betrekking tot de doelstellingen van de Europese Green Deal, met de verwezenlijking van de voor 2030 overeengekomen netto-broeikasgasemissiereductie van 55 % en een tussentijdse doelstelling voor 2040 van 90 %.
Vooral in een onstabiele wereld zijn de zekerheid en voorspelbaarheid van de regelgeving van de EU, in combinatie met vereenvoudigde regels, een grote troef om investeringen aan te trekken. De maatregelen die we tot dusver hebben genomen, leveren al resultaten op: wij maken de economie snel koolstofvrij, verminderen onze afhankelijkheid van ingevoerde fossiele brandstoffen en pakken milieuvervuiling aan. In deze deal wordt een koolstofvrije economie aangemerkt als een krachtige aanjager van groei en welvaart voor Europeanen
- Op welke manier zal de Clean Industrial Deal de EU-industrie helpen?
De Clean Industrial Deal ondersteunt de industrie bij groei en bloei, waarbij wordt gekeken naar de hele waardeketen. De hoofdpunten ervan zijn:
- Energie betaalbaarder maken, aangezien dit een essentiële voorwaarde is voor het concurrentievermogen van onze industrie.
- Het faciliteren van het aanbod en het creëren van vraag naar schone producten en materialen, aangezien bedrijven een markt nodig hebben om te investeren.
- Financiële middelen beschikbaar stellen om te investeren in decarbonisatie en in concurrentievermogen om de industrie te ondersteunen en investeringen uit de privésector aan te trekken. Zonder financiële steun zullen er geen investeringen zijn.
- De toegang tot grondstoffen en hulpbronnen in de EU veiligstellen om minder afhankelijk te zijn van onbetrouwbare leveranciers. Circulariteit centraal stellen in onze strategie, aangezien de EU hulpbronnen moet veiligstellen, de emissies moet verminderen en duurzamer moet worden.
- Partnerschappen tot stand brengen om toegang te krijgen tot de wereldmarkten, en eerlijke voorwaarden scheppen voor bedrijven op de EU-markt. De industrie beschermen tegen oneerlijke mondiale concurrentie en overcapaciteit.
- Een beroepsbevolking opbouwen die geschikt is voor de koolstofvrije industrie, hoogwaardige banen oplevert en sociale rechtvaardigheid bevordert.
- Wat zijn de belangrijkste wet- en regelgevingsinitiatieven?
De Clean Industrial Deal bevat verschillende wetgevings- en regelgevingsinitiatieven om de Europese industrie te ondersteunen, zoals:
- De wetgeving inzake een versnelling van industriële decarbonisatie: Dit zorgt voor een snellere vergunningverlening voor industriële toegang tot energie en industriële decarbonisatie, zoals de modernisering van staalproductielocaties. Hiermee zal ook een label “koolstofarm” worden ingevoerd voor staal en later voor cement, waardoor bedrijven de groene premie kunnen ontvangen en de consumenten kunnen informeren over de koolstofintensiteit van producten. De wetgeving voert ook veerkracht- en duurzaamheidscriteria in om in Europa een schone energietoevoer voor energie-intensieve sectoren te bevorderen. Deze criteria (bv. schoon, veerkrachtig, circulair, cyberbeveiligd) zullen de vraag naar in de EU vervaardigde schone producten versterken.
- De herziening van de richtlijn inzake overheidsopdrachten: het zal duurzaamheid, veerkracht en Europese preferentiecriteria mogelijk maken bij overheidsopdrachten van de EU voor strategische sectoren. Deze criteria zullen ook worden uitgebreid om particuliere aanbestedingen te stimuleren, door middel van maatregelen zoals op de levenscyclus gebaseerde CO2-emissienormen.
- De wetgeving op het gebied van circulaire economie: deze zal vorm geven aan een eengemaakte markt voor afval en herbruikbare materialen. Deze wetgeving zal helpen om de beperkte middelen van de EU optimaal te gebruiken, de afhankelijkheid van schaarse materialen die afkomstig zijn van onbetrouwbare leveranciers te verminderen en de veerkracht te vergroten. Dit zal de productiekosten verlagen, de afval- en CO2-uitstoot verminderen en een duurzamer industrieel model creëren dat het milieu ten goede komt en tegelijkertijd het economische concurrentievermogen versterkt.
- Een nieuw kader voor staatssteun in het kader van de Clean Industrial Deal: het zal een snellere goedkeuring van staatssteunmaatregelen voor de uitrol van hernieuwbare energie mogelijk maken, industriële decarbonisatie in de praktijk brengen en zorgen voor voldoende productiecapaciteit voor het koolstofvrij maken van schone technologie.
- De gedelegeerde handeling inzake koolstofarme waterstof: zij zal de voorwaarden vaststellen om op een pragmatische manier koolstofarm te produceren. Dit vormt een aanvulling op ons uitgebreide regelgevingskader voor waterstof en vergroot de zekerheid en voorspelbaarheid voor de industrie, hetgeen essentiële voorwaarden zijn voor bedrijven om te investeren.
- De versterking en uitbreiding van het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie: het zal volgen op een grondige evaluatie van de noodzaak om het uit te breiden tot andere ETS-sectoren, downstreamproducten en de problemen waarmee exporteurs van CBAM-goederen worden geconfronteerd. Als eerste maar noodzakelijke stap werken we nu ook aan de vereenvoudiging van het CBAM.
- Op welke manier zal de Clean Industrial Deal de vergunningverlening versnellen?
Windenergieprojecten kunnen tot 7 à 10 jaar duren, distributienetprojecten tot 8 à 10 jaar en transmissienetprojecten tot 17 jaar. Slechts zeven lidstaten maken echter gebruik van de flexibelere vergunningsregels van de richtlijn hernieuwbare energie. De Commissie roept de lidstaten met klem op om gebruik te maken van deze nieuwe regels. De Commissie zal haar steun aan de lidstaten opvoeren door beste praktijken en aanbevelingen uit te wisselen en een dialoog over de uitvoering van energievergunningen op gang te brengen.
In de toekomstige wetgeving inzake een versnelling van industriële decarbonisatie zullen concrete maatregelen worden voorgesteld om knelpunten in de vergunningverlening in verband met industriële toegang tot energie en industriële decarbonisatie aan te pakken, met behoud van milieuwaarborgen en bescherming van de menselijke gezondheid. Kortere termijnen voor energie-infrastructuur zullen ook leiden tot lagere energiekosten.
- Hoe zal de Clean Industrial Deal ertoe bijdragen om kritieke grondstoffen voor de EU-industrie veilig te stellen?
Het is belangrijk ervoor te zorgen dat de EU-industrie betere toegang heeft tot kritieke grondstoffen, aangezien deze voor onze industrie van essentieel belang zijn voor de schone en digitale transitie. Daartoe zal de Commissie prioriteit geven aan de uitvoering van de verordening kritieke grondstoffen en in maart 2025 een eerste lijst van strategische projecten vaststellen om de capaciteit van de EU om strategische grondstoffen te winnen, te verwerken en te recyclen te vergroten en de voorziening van de EU uit derde landen te diversifiëren. De Commissie stelt ook voor een EU-centrum voor kritieke grondstoffen op te richten om gezamenlijk grondstoffen met een grotere marktmacht aan te kopen en strategische voorraden te coördineren.
Door circulariteit centraal te stellen in onze decarbonisatiestrategie, onder meer met de toekomstige verordening circulaire economie, maakt de EU bovendien niet alleen essentiële materialen betaalbaarder en toegankelijker, maar vermindert zij ook onze afhankelijkheid, aangezien materialen worden teruggewonnen, hergebruikt, gerecycled en langer in de economie worden gehouden. De Commissie zal ervoor zorgen dat producten die waardevolle en schaarse materialen bevatten efficiënt en zo lang mogelijk worden gebruikt voordat zij afval worden, onder meer door de volledige invoering van de eisen inzake ecologisch ontwerp.
- Op welke manier zal de Clean Industrial Deal zorgen voor meer investeringen?
De industrie in de EU heeft onmiddellijke toegang tot kapitaal nodig. Daarom voorziet de Clean Industrial Deal in 1) meer financiering op EU-niveau, 2) het aantrekken van particuliere investeringen en 3) het vergroten van de doeltreffendheid van staatssteun ter ondersteuning van de doelstellingen van de Deal.
Om op korte termijn hulp te bieden, zal de Clean Industrial Deal meer dan 100 miljard EUR vrijmaken voor schone productie in de EU, met inbegrip van extra garanties van 1 miljard EUR in het kader van het huidige meerjarig financieel kader (MFK). In de volgende EU-begroting is het de bedoeling in het kader van het Fonds voor concurrentievermogen een investeringscapaciteit op te zetten voor Europese projecten met de grootste toegevoegde waarde voor de EU tijdens de gehele investeringstraject — van onderzoek en innovatie, opschaling, industriële uitrol tot productie, met inbegrip van schone technologie en het koolstofvrij maken van de industrie.
De Commissie zal een Bank voor industriële decarbonisatie voorstellen, met als doel 100 miljard EUR aan financiering, op basis van de beschikbare middelen in het innovatiefonds, aanvullende inkomsten uit delen van het ETS en de herziening van InvestEU.
Voorafgaand aan de herziening van de ETS-richtlijn in 2026 zal de Commissie in 2025 een proefproject starten met een veiling ter waarde van 1 miljard EUR voor het koolstofvrij maken van belangrijke industriële processen in verschillende sectoren ter ondersteuning van industriële decarbonisatie en elektrificatie, waarbij gebruik wordt gemaakt van een combinatie van bestaande middelen in het kader van het innovatiefonds en veilingen als dienst.
De overheidsfinanciering zal ook afkomstig zijn van nationale fiscale stimulansen, waarvoor de Commissie aanbevelingen zal doen over gemeenschappelijke richtsnoeren.
Daarnaast zal in het kader van het werkprogramma 2026-2027 een oproep voor een vlaggenschipproject voor Horizon Europa voor een bedrag van ongeveer 600 miljoen EUR worden gedaan om geschikte uitrolprojecten te ondersteunen.
Overheidsmiddelen zijn echter niet voldoende. De Commissie zal binnenkort een voorstel voor een Europese spaar- en investeringsunie doen, waaronder bank- en kapitaalmarkten zullen vallen. Daarmee kunnen we de enorme overvloed aan particuliere spaargelden in Europa benutten om in innovatie en de schone en digitale transitie te investeren.
- Op welke manier zal staatssteun de doelstellingen van de Clean Industrial Deal ondersteunen?
In de context van de Clean Industrial Deal zal de Commissie uiterlijk in juni 2025 een nieuw kader voor Clean Industrial Deal-staatssteun vaststellen om de uitrol van hernieuwbare energie te versnellen, de industrie koolstofvrij te maken en te zorgen voor voldoende productiecapaciteit voor schone technologie.
De nieuwe kaderregeling zal het voor de lidstaten gemakkelijker maken om steun te verlenen door de staatssteunregels te vereenvoudigen en tegelijkertijd een gelijk speelveld te behouden.
De Commissie zal ook nadenken over een verdere vereenvoudiging van de staatssteunregels om prioriteit te geven aan de werkzaamheden met betrekking tot de meest verstorende steunmaatregelen en de goedkeuring van verenigbare steun te versnellen. Dit omvat het versnellen van voorstellen voor nieuwe belangrijke projecten van gemeenschappelijk Europees belang en een herziening van de algemene groepsvrijstellingsverordening tegen 2027.
Meer informatie
De Clean Industrial Deal: Een gezamenlijke routekaart voor decarbonisatie en concurrentievermogen
Vragen en antwoorden over het actieplan voor betaalbare energie