Commissie vraagt feedback over voorgestelde richtsnoeren voor de verordening buitenlandse subsidies

De Europese Commissie is vandaag een openbare raadpleging gestart over de ontwerprichtsnoeren voor de uitvoering van de verordening buitenlandse subsidies. Belanghebbenden hebben acht weken de tijd (tot 12 september 2025) om opmerkingen over de richtsnoeren te maken.

Deze openbare raadpleging volgt op een verzoek om input over de reikwijdte van de richtsnoeren dat in maart 2025 werd gelanceerd. Tegelijkertijd heeft de Commissie met behulp van een specifieke vragenlijst gerichte raadplegingen gehouden met de lidstaten en geselecteerde belanghebbenden die zakelijke, juridische en economische professionals, autoriteiten, de academische wereld, juristenverenigingen en consumenten vertegenwoordigen.

De ontwerprichtsnoeren maken duidelijk:

• hoe de Commissie bepaalt of er sprake is van een verstoring van de mededinging als gevolg van een buitenlandse subsidie, of dat nu is in het kader van de toetsing van concentraties, de beoordeling van buitenlandse financiële bijdragen in aanbestedingsprocedures, dan wel bij ambtshalve toetsing;
• hoe de Commissie de afwegingstoets toepast (namelijk of positieve effecten de verstorende effecten van de buitenlandse subsidie compenseren);
• welke bevoegdheid de Commissie heeft om te verzoeken om voorafgaande aanmelding van concentraties of buitenlandse financiële bijdragen bij overheidsopdrachten, in gevallen onder de aanmeldingsdrempels.

Van verstoring van de mededinging is pas sprake als aan twee voorwaarden is voldaan (artikel 4, lid 1, van de verordening buitenlandse subsidies). Ten eerste moet de buitenlandse subsidie de concurrentiepositie van de betrokken onderneming op de interne markt kunnen verbeteren. Ten tweede moet de subsidie een daadwerkelijk of potentieel negatief effect hebben op de concurrentie op de interne markt.

De ontwerprichtsnoeren zijn gebaseerd op de praktijk van de Commissie tot dusver en bieden meer duidelijkheid over de vaststelling van een verstoring: i) bij de overname van andere bedrijven; ii) als gevolg van het effect van de buitenlandse subsidie op de operationele besluiten van de onderzochte onderneming; iii) als gevolg van een wijziging van de investeringsbesluiten van de onderzochte onderneming; en iv) in verband met activiteiten op andere niveaus van de waardeketen.

Om na te gaan of in een aanbestedingsprocedure sprake is van verstoring, onderzoekt de Commissie met name of een buitenlandse subsidie een onderneming in staat stelt een onrechtmatig voordelige inschrijving in te dienen (artikel 4, lid 1, en artikel 27). Zij kan rekening houden met de verbetering van de concurrentiepositie van de onderneming en het daadwerkelijke of potentiële negatieve effect van de subsidies op de aanbestedingsprocedure. 

De ontwerprichtsnoeren gaan nader in op de beoordeling van de vraag of een inschrijving onrechtmatig voordelig is in verhouding tot het voorwerp van de aanbesteding. Zij verduidelijken ook hoe moet worden nagegaan of het voordeel niet volledig te danken is aan andere factoren dan de buitenlandse subsidie.

Voorts maken de ontwerprichtsnoeren de toepassing van de afwegingstoets voorspelbaarder en transparanter (artikel 6). Bij deze toets gaat de Commissie na of de positieve effecten van een subsidie opwegen tegen de negatieve effecten van een verstoring. De ontwerprichtsnoeren verduidelijken welke soorten positieve effecten er zijn (op de ontwikkeling van de betrokken gesubsidieerde economische activiteit op de interne markt en in verband met andere relevante beleidsdoelstellingen) en bevestigen dat dergelijke effecten specifiek moeten zijn voor de buitenlandse subsidie in kwestie. In de ontwerprichtsnoeren wordt uitgelegd wat de mogelijke uitkomsten van een dergelijke afwegingstoets kunnen zijn.

Tot slot verschaffen de ontwerprichtsnoeren meer duidelijkheid over de bevoegdheid van de Commissie om de voorafgaande aanmelding van concentraties (artikel 21, lid 5) en buitenlandse financiële bijdragen in aanbestedingsprocedures (artikel 29, lid 8) te eisen. De richtsnoeren hebben met name betrekking op de voorwaarden waaronder de Commissie dit kan eisen en op de mogelijke elementen die daarbij in aanmerking worden genomen.

De ontwerprichtsnoeren en nadere informatie over de openbare raadpleging zijn hier beschikbaar.

Volgende stappen

De openbare raadpleging zal tot en met 12 september 2025 op de website van de Commissie beschikbaar zijn voor feedback. Alle partijen die belang hebben bij de zaak, kunnen hun standpunt kenbaar maken.

De ontwerprichtsnoeren zullen in het laatste kwartaal van 2025 verder worden besproken met het Raadgevend Comité voor de verordening buitenlandse subsidies en zullen uiterlijk in januari 2026 worden gepubliceerd. De Commissie werkt ook aan een evaluatieverslag, dat in juli 2026 zal worden gepubliceerd. In dit verslag, dat op grond van de verordening wordt opgesteld, zal de uitvoering en handhaving van de verordening worden geëvalueerd. In het kader van dit proces wil de Commissie later dit jaar een verzoek om input en een openbare raadpleging publiceren.

Achtergrond

De verordening buitenlandse subsidies is sinds 13 juli 2023 van toepassing. Deze verordening stelt de Commissie in staat verstoringen als gevolg van buitenlandse subsidies op de interne markt aan te pakken. Op die manier kan de EU zorgen voor een gelijk speelveld voor alle ondernemingen, terwijl zij open blijft staan voor handel en investeringen. Bij elke economische activiteit en in elke sector kan sprake zijn van buitenlandse subsidies met gevolgen voor de interne markt. Hierbij kan het gaan om verwerving van zeggenschap, deelname aan overheidsopdrachten en andere vormen van directe investeringen.

Meer informatie vindt u op de website over mededinging en op het portaal “Geef uw mening” van de Commissie.