Meer documentenVragen en antwoorden over de EU-drugsstrategie en het EU-drugsactieplan
Wat neemt de Commissie vandaag aan?
Vandaag presenteert de Commissie een nieuwe EU-drugsstrategie en -actieplan tegen drugshandel, alsook geactualiseerde regels voor het toezicht op en de controle van drugsprecursoren.
In de strategie wordt een koers uitgezet die het welzijn, de volksgezondheid en de veiligheid van de burgers waarborgt en die de paraatheid van de EU en haar reactie op de huidige en toekomstige drugsgerelateerde uitdagingen versterkt. Het actieplan vormt een aanvulling op de strategie, met 19 prioritaire acties die gericht zijn op het versterken van de veiligheid, het verstoren van routes en bedrijfsmodellen van drugshandelaren. Tegelijkertijd zullen zij ook inspanningen ondersteunen om drugsgerelateerde schade te beperken en de internationale samenwerking en partnerschappen te versterken. De nieuwe regels voor het toezicht op en de controle van drugsprecursoren zullen ook de inspanningen van de EU ter bestrijding van de drugshandel ondersteunen.
Zoals aangekondigd door voorzitter Von der Leyen in de politieke richtsnoeren en een belangrijk resultaat in het kader van de Europese interneveiligheidsstrategie, ProtectEU, bevatten zij een alomvattend antwoord van de EU op de veiligheids-, gezondheids-, sociale en milieu-uitdagingen in verband met de handel in en het gebruik van illegale drugs.
Wat is de huidige situatie met betrekking tot de beschikbaarheid van drugs in de EU?
Drugshandel vormt een grote bedreiging voor het welzijn van de Europeanen en de veiligheid van Europa. Europa wordt geconfronteerd met een ongekende beschikbaarheid van zeer krachtige geneesmiddelen, waarbij synthetische opioïden, cocaïne en synthetische stimulerende middelen de belangrijkste opkomende bedreigingen vormen. Deze ontwikkelingen vereisen versterkte monitoring, systemen voor snelle waarschuwing en geïntegreerde, empirisch onderbouwde reacties op het gebied van volksgezondheid, preventie en veiligheid.
Cocaïne blijft de meest verhandelde drug naar Europa - in 2023 namen de inbeslagnames toe tot 419 ton - via kleinere en kwetsbaardere havens naast belangrijke toegangspunten. Cocaïnegebruik neemt toe in geografie en sociale profielen, met 2,7 miljoen jongvolwassenen (15-34 jaar) die vorig jaar gebruik rapporteerden.
Synthetische drugs zijn een tweede uitdaging voor de EU. Elk jaar verbreekt onze rechtshandhaving 500 laboratoria voor de productie van drugs, waarbij designerprecursoren - chemische stoffen zonder bekend legaal gebruik - door de georganiseerde misdaad de EU worden binnengesmokkeld. Ze brengen risico's voor de gezondheid met zich mee, maar ook gevaarlijk giftig afval. Zo genereert de productie van één kg MDMA ongeveer 58 kg giftig afval.
Deze kwesties worden in de hele EU op grote schaal gevoeld. In een recente Eurobarometer beschouwden vier op de tien respondenten drugsgebruik en drugshandel als ernstige problemen in hun gebied, en velen zijn van mening dat de situatie is verslechterd.
Deze veranderende context onderstreept de noodzaak van een ambitieuze en gecoördineerde EU-aanpak om de volksgezondheid te beschermen, de veiligheid te versterken en de paraatheid voor toekomstige uitdagingen te verbeteren.
Hoe pakt de EU deze uitdagingen aan?
De EU pakt drugsgebruik aan door middel van een evenwichtige aanpak die gezondheids-, sociale en veiligheidsoverwegingen combineert.
De EU-drugsstrategie vormt het algemene kader. Het heeft tot doel de paraatheid voor en de respons op drugsgerelateerde bedreigingen te verbeteren, de volksgezondheid te versterken door middel van preventie, schadebeperking, behandeling en herstel, en de veiligheid te versterken met nieuwe wetgevende en operationele maatregelen tegen illegale productie, illegale handel en criminele infiltratie. De strategie heeft ook betrekking op de sociale en economische factoren die bijdragen tot drugsgebruik en betrokkenheid bij mensenhandel, met name de aanwerving van jongeren, en omvat maatregelen om drugsgerelateerde schade te beperken, en instrumenten om de aanwerving van minderjarigen tegen te gaan. Het dringt ook aan op nauwere samenwerking met internationale partners, het maatschappelijk middenveld en de particuliere sector.
In het actieplan worden gerichte acties op korte en middellange termijn voorgesteld om de strijd tegen drugshandel op te voeren, met name om zich aan te passen aan veranderende routes en methoden voor drugshandel, criminaliteit te voorkomen en drugsgerelateerd geweld terug te dringen, de samenwerking tussen rechtshandhavings-, douane- en justitiële autoriteiten te intensiveren en de uitdagingen van synthetische drugs aan te pakken.
Deze alomvattende en multidisciplinaire aanpak is afgestemd op de EU-interneveiligheidsstrategie (ProtectEU), de strategie voor de paraatheidsunie en de Europese gezondheidsunie, om ervoor te zorgen dat de EU beter is toegerust om drugsgerelateerde schade te voorkomen, de gezondheid van de burgers te beschermen en de veiligheid te versterken.
Wat zijn drugsprecursoren en waarom stelt de Commissie geactualiseerde regels voor omdeze te monitoren en te controleren?
Illegale drugsproductie, -handel en -distributie is een groeiende en evoluerende criminele onderneming. In de hele EU ontstaan nieuwe, potentieel giftigere en verslavende psychoactieve stoffen. Drugsprecursoren zijn chemische stoffen die onmisbaar zijn in verschillende industrieën, van farmaceutische producten tot kunststoffen. Ze kunnen echter worden omgeleid door criminelen voor de illegale productie van drugs zoals amfetaminen, ecstasy, methamfetamine, cocaïne en heroïne.
Bovendien omzeilen criminele netwerken in toenemende mate bestaande controles door gebruik te maken van designerprecursoren, nauwe chemische verwanten van traditionele drugsprecursoren, maar zonder bekend legitiem gebruik, om synthetische drugs en nieuwe psychoactieve stoffen te produceren.
De Commissie stelt daarom een herziening voor van de bestaande regels van de Unie inzake drugsprecursoren. Dankzij strengere maatregelen zullen precursoren sneller en doeltreffender kunnen worden gemonitord en gecontroleerd. Dit zal de beschikbaarheid van criminele netwerken voor de productie van illegale drugs aanzienlijk beperken. Tegelijkertijd zal het initiatief de processen voor legitieme handel vereenvoudigen en digitaliseren, zodat industrieën kunnen gedijen zonder buitensporige regeldruk.
Het voorkomen dat legaal verhandelde drugsprecursoren in het illegale circuit terechtkomen, helpt bij de bestrijding van illegale drugs, aangezien het de hoeveelheid chemische stoffen vermindert die nodig zijn om de drugs beschikbaar te maken. Dit is een belangrijk onderdeel van de EU-drugsstrategie en de algemene inspanningen van de EU om drugshandel en drugsgerelateerde misdrijven te bestrijden.
Waarom is de nieuwe wetgeving inzake precursoren nodig?
Uit de evaluatie van de wetgeving inzake drugsprecursoren in 2020 is gebleken dat de wetgeving niet geschikt was om de proliferatie van en handel in designerprecursoren aan te pakken. Uit de evaluatie is ook gebleken dat de administratieve lasten voor bedrijven en autoriteiten kunnen worden verminderd.
In het nieuwe voorstel wordt een onderscheid gemaakt tussen stoffen zonder bekend legaal gebruik (ontwerperprecursoren) en stoffen die traditioneel op grote schaal door de industrie worden gebruikt. Designer-precursoren worden gebruikt om bestaande controles te omzeilen. Het voorstel heeft tot doel dit te voorkomen door het aantal stoffen dat door bedrijven en autoriteiten moet worden gecontroleerd, uit te breiden. Zij zal ook een restrictievere regeling toepassen op designerprecursoren, met behoud van de mogelijkheid voor het rechtmatige gebruik ervan in onderzoek en innovatie.
In het voorstel worden de twee bestaande verordeningen inzake interne en externe handel samengevoegd tot één instrument en worden de bestaande papieren procedures gestroomlijnd en gedigitaliseerd. Als gevolg hiervan zullen de controles worden vereenvoudigd. Een kwantiteitsbeheerbenadering van de buitenlandse handel zal bijvoorbeeld de noodzaak van invoer-/uitvoervergunningen wegnemen.
Welke andere maatregelen zal de Commissie nemen om de uitdagingen in verband met synthetische drugs aan te pakken?
Illegale drugsproductie, -handel en -distributie is een groeiende en evoluerende criminele onderneming. In de hele EU ontstaan nieuwe potentieel giftigere en verslavende psychoactieve stoffen. Drugsprecursoren, en in toenemende mate designerprecursoren (stoffen zonder bekend legitiem gebruik), worden vaak misbruikt om synthetische drugs en nieuwe psychoactieve stoffen te produceren.
Om de uitdaging van de toegenomen productie, invoer en handel in synthetische drugs aan te pakken, zal de EU de operationele inspanningen opvoeren om clandestiene laboratoria op te sporen en veilig te ontmantelen en de instroom van drugsprecursoren, waaronder designerprecursoren, een halt toe te roepen.
Naast het dichten van mazen in de wetgeving inzake designerprecursoren bevat de strategie plannen voor een EU-brede identificatie van stoffen door middel van een nieuwe referentiedatabank, en richtsnoeren voor de veilige ontmanteling van illegale laboratoria.
Tegelijkertijd zal de Commissie met steun van de EUDA het toezicht op misbruik van en handel in drugsprecursoren en designerprecursoren opvoeren. Het EUDA zal een nieuw informatieregister voor drugsprecursoren opzetten, dat informatie over precursoren zal bevatten en identificatie en informatie-uitwisseling met de lidstaten zal vergemakkelijken.
De EU zal ook de samenwerking met internationale partners intensiveren om de illegale productie, omleiding en handel in drugsprecursoren, met inbegrip van designerprecursoren, te monitoren en vervolgens te verstoren.
Samen moeten deze maatregelen mazen dichten die door criminele netwerken worden uitgebuit, de veerkracht van de EU in de lucht, over land en over zee versterken en zorgen voor een gecoördineerde respons op zowel traditionele handelsroutes als de zich ontwikkelende markt voor synthetische drugs.
Hoe zal de Commissie de uitvoering van de strategie en het actieplan ondersteunen?
Voor de uitvoering van de drugsstrategie en het actieplan is een samenlevingsbrede aanpak nodig, met coördinatie tussen de EU-instellingen, -organen, -agentschappen en -lidstaten, alsook tussen het maatschappelijk middenveld en de particuliere sector. Daarnaast is coördinatie tussen sectoren, met name op het gebied van gezondheid, veiligheid en justitie, van cruciaal belang, zowel op EU- als op nationaal niveau.
De Commissie en de Raad zullen de uitvoering van de strategie regelmatig evalueren. Daartoe wordt de Raad verzocht met de steun van de Commissie een uitvoeringskader te ontwikkelen.
In het actieplan worden de belangrijkste actoren voor de uitvoering van elke prioritaire actie duidelijk aangegeven. De Commissie zal, rekening houdend met de door de lidstaten en de EDEO verstrekte informatie, toezicht houden op de uitvoering van deze acties. De betrokken EU-agentschappen, met name het EUDA en Europol, zullen deze inspanningen ondersteunen door bij te dragen aan het toezicht op en de verslaglegging over de vooruitgang.
De Commissie en de Raad zullen, met de steun van het EUDA en Europol, toezicht houden op de uitvoering en de vooruitgang evalueren, en ervoor zorgen dat de strategie waar nodig kan worden geactualiseerd. Het biedt daarom het langetermijnkader voor EU-maatregelen op het gebied van drugsbeleid vanaf 2025.
Hoe zullen de EU-agentschappen bijdragen aan de uitvoering van de strategie en het actieplan?
De EU-agentschappen spelen een centrale rol bij de uitvoering van dit actieplan: Europol als operationeel en inlichtingencentrum, EUDA als wetenschappelijke en forensische ruggengraat en Frontex als belangrijke speler op het gebied van grensbeheer. Samen ondersteunen zij de lidstaten bij het identificeren van routes, synthetische drugs en criminele netwerken, en bij het monitoren van de voortgang bij de uitvoering.
Europol zal zijn operationele steun aan de lidstaten opvoeren door systematischer toezicht te houden op de digitale drugsmarkten en door transnationale onderzoeken te coördineren om criminele netwerken die betrokken zijn bij drugshandel te ontmantelen.
Het EU-drugsagentschap (EUDA) zal de lidstaten ondersteunen bij empirisch onderbouwde reacties op nieuwe drugsgerelateerde uitdagingen. Het zal een sleutelrol spelen bij het identificeren van nieuwe psychoactieve stoffen, het afgeven van snelle waarschuwingen en het beoordelen van de risico's van zeer krachtige synthetische opioïden. Het zal de lidstaten ook ondersteunen bij hun preventie-inspanningen en bewustmakingsactiviteiten over de gevolgen van drugsgebruik en drugshandel.
Frontex zal de lidstaten meer steun verlenen bij het toezicht op de buitengrenzen, onder meer met geavanceerde bewakingstechnologie en instrumenten voor situationeel bewustzijn, om de opsporing en preventie van grensoverschrijdende drugshandel te verbeteren.
Voor meer informatie
