Meer documenten
Vragen en antwoorden over de nieuwe EU-aanpak van het visumbeleid
Wat neemt de Commissie vandaag aan?
De Europese Commissie heeft de EU-visumstrategie goedgekeurd. Het biedt een duidelijke, coherente en meer strategische benadering van het visumbeleid van de EU, waardoor de langetermijnbelangen van de EU worden bevorderd en de EU beter toegerust is om te reageren op toenemende mobiliteit, regionale instabiliteit en geopolitieke concurrentie. De strategie versterkt de rol van het visumbeleid bij de bescherming van de integriteit van het Schengengebied, de ondersteuning van legitieme reizen en economische activiteiten en de bevordering van de belangen en de mondiale positie van de EU.
De Commissie doet ook een aanbeveling met concrete maatregelen die de lidstaten binnen het bestaande rechtskader moeten nemen om de EU aantrekkelijker te maken voor studenten, onderzoekers, hooggekwalificeerde en geschoolde werknemers, startende oprichters en innovatieve ondernemers.
Wat is het huidige rechtskader inzake visa voor kort verblijf?
Alle 29 landen in het Schengengebied hanteren dezelfde visumregels voor kort verblijf.
Onderdanen van visumplichtige landen kunnen een visum voor kort verblijf verkrijgen om het Schengengebied binnen te komen voor een bezoek van maximaal 90 dagen binnen een periode van 180 dagen. Dezelfde regels met betrekking tot de duur van het verblijf in het Schengengebied gelden ook voor onderdanen van visumvrije landen.
Wanneer iemand een land in het Schengengebied binnenkomt, begint de periode van 180 dagen. Ze kunnen de Schengenlanden zo vaak binnenkomen als ze willen, maar blijven in totaal slechts 90 dagen, elke 180 dagen. Een Schengenvisum is over het algemeen geldig voor elk land in het Schengengebied.
Welke visa zijn op EU-niveau geharmoniseerd?
Visa voor kort verblijf (voor een verblijf van maximaal 90 dagen binnen een periode van 180 dagen) worden op EU-niveau geharmoniseerd. Zij vallen onder het EU-recht, met gemeenschappelijke voorwaarden, procedures en geldigheid die in het hele Schengengebied worden toegepast, zoals vastgelegd in de Visumcode.
Visa voor verblijf van langere duur, voor een verblijf van meer dan 90 dagen, worden afgegeven op grond van het nationale recht en blijven een nationale bevoegdheid. De EU-wetgeving harmoniseert de toelatingsvoorwaarden voor specifieke categorieën, zoals studenten, onderzoekers en hooggekwalificeerde werknemers, maar het visum zelf blijft nationaal.
In alle gevallen worden de behandeling en afgifte van visa door de lidstaten uitgevoerd.
Het rechtskader van het EU-visumbeleid voor visa voor kort verblijf wordt op EU-niveau vastgesteld en door de lidstaten via hun consulaten ten uitvoer gelegd.
De uitvoering van het visumbeleid van de EU wordt door de Commissie en in samenwerking met de lidstaten gemonitord aan de hand van Schengenevaluaties.
Burgers uit welke landen kunnen visumvrij naar de EU reizen?
Onderdanen van meer dan 60 derde landen kunnen momenteel visumvrij naar de EU reizen.
De lijst van landen waarvan de onderdanen visumvrij en visumplichtig zijn, is opgenomen in respectievelijk bijlage I en bijlage II bij de visumverordening.
Individuele Schengenlanden kunnen visumvrije toegang verlenen aan bepaalde categorieën mensen - bijvoorbeeld diplomatiek personeel, strijdkrachten, vluchtelingen en scholieren op excursie.
Hoe kunnen derde landen visumvrij naar de EU reizen?
Momenteel moet de vaststelling van de derde landen waarvan de onderdanen aan de visumplicht zijn onderworpen of daarvan zijn vrijgesteld, gebeuren op basis van een weloverwogen beoordeling per geval van een aantal criteria. Deze omvatten migratie, veiligheid, mensenrechtenoverwegingen, wederkerigheid en economische voordelen, met name op het gebied van toerisme en buitenlandse handel (artikel 1 van de visumverordening). Het is aan de Commissie om nieuwe visumvrijstellingen voor te stellen, op basis van een beoordeling van deze criteria.
In de strategie wordt voorgesteld de voorwaarden voor het verlenen van visumvrijstellingen aan partnerlanden te herzien om het proces voorspelbaarder en strategischer te maken. In de strategie stelt de Commissie voor om met de lidstaten samen te werken aan een nieuw kader en een nieuwe methodologie om mogelijke visumvrijstellingen voor niet-EU-landen te beoordelen, op basis van duidelijke en transparante criteria. Naast de huidige kwalitatieve beoordeling zouden mogelijke aanvullende indicatoren kunnen bestaan uit weigeringspercentages voor visa, ongegronde asielaanvragen, terugkeerpercentages, samenwerking op het gebied van veiligheid, terugkeer en overname. Op basis van deze methode zal de Commissie vervolgens beoordelen of aan de voorwaarden is voldaan om visumvrij reizen voor te stellen, en er tegelijkertijd voor zorgen dat visumvrijstellingen de veiligheid, het migratiebeheer en andere strategische belangen van de EU ondersteunen.
Wat is het mechanisme van artikel 25 bis?
Het EU-beleid inzake visa voor kort verblijf vereist dat derde landen hun onderdanen die geen recht hebben om in de EU te verblijven, overnemen. De Commissie beoordeelt jaarlijks de samenwerking op het gebied van overname van visumgebonden derde landen, brengt verslag uit aan de Raad en gaat actief de dialoog aan om de samenwerking op het gebied van overname met partners te verbeteren (overeenkomstig artikel 25 bis van de Visumcode).
Wanneer de Commissie de samenwerking van een of meer partnerlanden op het gebied van overname ontoereikend acht, kan zij de Raad gerichte visummaatregelen voorstellen om die samenwerking te bevorderen, rekening houdend met de algemene betrekkingen van de Unie met de betrokken landen. Deze gerichte maatregelen kunnen het volgende omvatten: de opschorting van de afgifte van meervoudige inreisvisa, langere verwerkingstijden of hogere visumleges.
Het is dan aan de lidstaten om te beslissen over de volgende stappen. Tegelijkertijd blijft de Commissie actief samenwerken met derde landen om de samenwerking op het gebied van overname te verbeteren.
In de strategie wordt voorgesteld het artikel 25 bis-mechanisme te herzien in het kader van de geplande wetgevingsherziening van de Visumcode (die in 2026 wordt gepland). Doel is het mechanisme flexibeler te maken, beter toe te rusten om te reageren op een ernstige en plotselinge verslechtering van de samenwerking op het gebied van overname, en het beter af te stemmen op de doelstelling van de Unie om de belangen van de EU te beschermen en te bevorderen.
Dit zou worden aangevuld met ad-hocmaatregelen ter stimulering van samenwerking op het gebied van veiligheid en de preventie van illegale migratie en migrantensmokkel.
Wat zijn de belangrijkste maatregelen die worden voorgesteld in de aanbeveling over het aantrekken van talent voor innovatie?
De aanbeveling over het aantrekken van talent voor innovatie heeft tot doel de lidstaten richtsnoeren te verstrekken over de wijze waarop zij ten volle gebruik kunnen maken van de flexibiliteit die het huidige rechtskader van de EU biedt, om internationale studenten, onderzoekers, hooggekwalificeerde en geschoolde werknemers, oprichters van startende ondernemingen en innovatieve ondernemers beter aan te trekken.
Daartoe bevordert zij het gebruik van versnelde procedures en gestroomlijnde procedures voor het verkrijgen van visa voor verblijf van langere duur en verblijfsvergunningen.
Het dringt ook aan op duidelijkere en gemakkelijker toegankelijke informatie voor potentiële werknemers en werkgevers, om hen te helpen de vereisten inzake visa voor verblijf van langere duur en verblijfsvergunningen en de beschikbare wervingstrajecten beter te begrijpen.
Een sterkere coördinatie tussen nationale autoriteiten, onderwijsinstellingen en het bredere innovatie-ecosysteem zou de efficiëntie en doeltreffendheid van wervingsprocessen verder verbeteren.
De aanbeveling moedigt ook nauwere samenwerking met partnerlanden aan door middel van wederzijds voordelige initiatieven zoals talentpartnerschappen, die helpen om lacunes in vaardigheden aan te pakken door middel van samenwerking en gedeelde middelen.
Wat zijn de huidige regels voor werken, studeren en onderzoek verrichten in de EU?
Hoewel de lidstaten verantwoordelijk blijven voor de toelating van onderdanen van derde landen voor werkgerelateerde doeleinden, kan de EU gemeenschappelijke toelatingsvoorwaarden en -rechten vaststellen voor bepaalde categorieën reizigers.
De Europese Unie heeft wetgeving ontwikkeld om de voorwaarden voor toegang en verblijf te harmoniseren voor bepaalde categorieën onderdanen van derde landen, waaronder hooggekwalificeerde werknemers (de blauwekaartrichtlijn van de EU), studenten, stagiairs, vrijwilligers en onderzoekers.
Naast dit rechtskader is de Commissie actief geweest met verschillende aanvullende initiatieven. De onlangs aangenomen verordening inzake de EU-talentenpool zal internationale werving vergemakkelijken door geschoolde werknemers te koppelen aan werkgevers in de EU. Er zijn al talentpartnerschappen opgezet met vijf partnerlanden, met als doel de EU concurrerender te maken bij het aantrekken en behouden van talent. De EU werkt ook samen met India en zal binnenkort het eerste proefproject starten met het European Legal Gateway Office in India, een one-stop-hub om informatie te verstrekken en het verkeer van werknemers naar de EU te ondersteunen, te beginnen met de ICT-sector.
Hoe versterkt deze strategie de rol van het visumbeleid als instrument voor buitenlands beleid?
Het visumbeleid is een krachtige hefboom in de externe betrekkingen van de EU, geeft vorm aan de samenwerking met partnerlanden en bevordert de belangen van de EU in het buitenland. De strategie stelt de EU in staat de visumvoorwaarden aan te passen in overeenstemming met de samenwerking op gebieden van strategisch belang, en er tegelijkertijd voor te zorgen dat visumversoepeling of visumvrij reizen gekoppeld is aan duurzame verbintenissen van partnerlanden. Op deze manier ondersteunt het visumbeleid dialoog, samenwerking en hefboomwerking, terwijl het in overeenstemming blijft met de waarden en belangen van de EU.
Wat is het visumopschortingsmechanisme? Is het in het verleden gebruikt?
Het visumopschortingsmechanisme stelt de EU in staat visumvrijstellingen onder specifieke omstandigheden op te schorten of te beëindigen. Het visumopschortingsmechanisme werd in 2013 ingevoerd om een tijdelijke opschorting van de visumvrijstelling mogelijk te maken in geval van een plotselinge en aanzienlijke toename van irreguliere migratie. Het mechanisme is vervolgens in 2017 herzien om het voor de lidstaten gemakkelijker te maken om omstandigheden te melden die tot een mogelijke opschorting leiden, zodat de Commissie het opschortingsmechanisme op eigen initiatief kan activeren.
In oktober 2023 heeft de Commissie voorgesteld de opschorting verder te versterken, de gronden voor opschorting uit te breiden en het toezicht op visumvrije landen te versterken. Het herziene mechanisme is op 30 december 2025 in werking getreden.
Tot nu toe is het visumopschortingsmechanisme twee keer geactiveerd:
- Vanuatu: In 2022 werd de visumvrijstellingsovereenkomst met Vanuatu gedeeltelijk opgeschort om de veiligheidsrisico's van de burgerschapsregelingen voor investeerders (“gouden paspoorten”) van Vanuatu te beperken. De visumvrijstelling werd vervolgens in 2024 definitief ingetrokken.
- Georgië: In januari 2026 heeft de Commissie de procedure ingeleid in het kader van het nieuwe visumopschortingsmechanisme om de vrijstelling van de visumplicht op te schorten voor onderdanen van Georgië die in het bezit zijn van een diplomatiek, dienst- en officieel paspoort.
Hoe kan de EU reageren op vijandige acties van derde landen?
In een geopolitieke omgeving die steeds volatieler wordt, moet de Europese Unie snel en evenredig kunnen reageren op vijandige acties van derde landen.
Sinds de grootschalige militaire invasie van Oekraïne door Rusland heeft de EU ongekende actie ondernomen om een einde te maken aan de onrechtvaardige en niet-uitgelokte agressie van Rusland:
In september 2022 heeft de EU de visumversoepelingsovereenkomst met Rusland volledig opgeschort. Ook in 2022 heeft de Commissie duidelijke richtsnoeren vastgesteld om de lidstaten te ondersteunen bij het deprioriteren van visa voor Russen (met uitzondering van zeer weinig specifieke categorieën) en de nadruk te leggen op veiligheid en grenscontrole. In november 2025 heeft de Commissie strengere regels inzake visa voor Russische onderdanen vastgesteld, zodat Russische onderdanen niet langer meervoudige visa (MEV's) ontvangen.
De Commissie heeft ook de visumversoepelingsovereenkomst met Belarus in september 2021 gedeeltelijk opgeschort. De schorsing is gericht op specifieke categorieën ambtenaren die banden hebben met de regeling.
In de visumstrategie wordt de mogelijkheid aangekondigd om, als onderdeel van een toekomstig wetgevingsvoorstel voor een herziening van de Visumcode, een nieuwe categorie gerichte beperkende visummaatregelen in te voeren binnen het visumbeleidskader van de EU.
Deze nieuwe categorie maatregelen zou de Commissie onder meer de mogelijkheid kunnen bieden om, in overleg met de lidstaten, bindende maatregelen vast te stellen die in het belang van de EU zijn en die de opschorting, afwijzing of beperking van visumaanvragen van onderdanen van dergelijke derde landen mogelijk maken.
Een dergelijk instrument zou de EU in staat stellen beter te reageren op gevallen van hybride aanvallen, informatiemanipulatie en inmenging, de politiek gemotiveerde instrumentalisering van migranten, de inzet van migratie als wapen en openlijke daden van agressie. Het zou de strategische autonomie en samenhang van de Unie vergroten en het visumbeleid beter afstemmen op de doelstellingen van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU.
Voor meer informatie
De aanbeveling over het aantrekken van talent voor innovatie