Vragen en antwoorden over de meest recente EU-lijst van luchtvaartveiligheid

Wat is de EU-lijst van luchtvaartveiligheid?

De EU-luchtveiligheidslijst (ASL) is een lijst van luchtvaartmaatschappijen die niet aan de internationale veiligheidsnormen voldoen. De luchtvaartmaatschappijen op de ASL mogen niet naar, in en uit de EU vliegen (inclusief overvliegen). Ook luchtvaartmaatschappijen die geen vluchten naar de EU uitvoeren, kunnen op de ASL worden geplaatst om het publiek dat buiten de EU reist te waarschuwen voor veiligheidsproblemen. Als de veiligheidsinstanties van een derde land niet in staat zijn aan hun verplichtingen inzake internationaal veiligheidstoezicht te voldoen, kunnen alle luchtvaartmaatschappijen van dat land op de ASL worden geplaatst.

Voor het eerst gepubliceerd in 2006, heeft de ASL zich ontwikkeld tot een sterk, internationaal erkend instrument om de veiligheid van de internationale luchtvaart te helpen verbeteren. ASL wordt ook gezien als een sterk preventief instrument, omdat landen, wanneer zij onder de loep worden genomen, de neiging hebben hun veiligheidstoezicht te verbeteren om te voorkomen dat hun luchtvaartmaatschappijen op de lijst komen te staan.

 

Welke luchtvaartmaatschappijen staan momenteel op de EU-lijst van luchtvaartveiligheid?

Na de 48e actualisering van juni 2026 zijn 154 luchtvaartmaatschappijen uit het EU-luchtruim verbannen:

• 126 luchtvaartmaatschappijen die in 16 landen ^{zijn gecertificeerd [1]} wegens een gebrek aan veiligheidstoezicht door de luchtvaartautoriteiten in deze landen;
• 22 in Rusland gecertificeerde luchtvaartmaatschappijen en 6 individuele luchtvaartmaatschappijen uit andere landen, op basis van vastgestelde ernstige veiligheidstekortkomingen: Air Express Algerije (Algerije), Air Zimbabwe (Zimbabwe), Avior Airlines (Venezuela), Iran Aseman Airlines (Iran), Fly Bagdad (Irak) en Iraqi Airways (Irak).

Nog eens twee luchtvaartmaatschappijen zijn onderworpen aan operationele beperkingen en mogen alleen met specifieke vliegtuigtypen naar de EU vliegen: Iran Air (Iran) en Air Koryo (Democratische Volksrepubliek Korea).

 

Wie is verantwoordelijk voor de actualiseringen van de EU-lijst van luchtvaartveiligheid?

Bij het bijwerken van de lijst wordt de Europese Commissie bijgestaan door het EU-comité inzake veiligheid van de luchtvaart (ASC), dat bestaat uit deskundigen op het gebied van luchtvaartveiligheid uit alle EU-lidstaten en wordt voorgezeten door de Europese Commissie, met steun van het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA). Op voorstel van de Commissie brengt het ASC advies uit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen. De daaruit voortvloeiende voorgestelde maatregelen worden vervolgens aan het Europees Parlement en de Raad van de EU voorgelegd voordat zij definitief door de Commissie worden vastgesteld en vervolgens in het Publicatieblad worden bekendgemaakt. Tot op heden zijn alle besluiten van de Europese Commissie om beperkingen op te leggen of op te heffen met eenparigheid van stemmen genomen door de ASC-leden en de Vervoerscommissie van het Europees Parlement.

 

Wat is de procedure voor het bijwerken van de EU-lijst van luchtvaartveiligheid?

Alle EU-lidstaten en het EASA zijn verplicht de Commissie informatie mee te delen die relevant kan zijn voor de actualisering van de ASL. De Europese Commissie en het ASC gebruiken verschillende informatiebronnen om te beoordelen of de internationale veiligheidsnormen worden nageleefd. Deze omvatten bronnen zoals de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO), de Federal Aviation Administration van de Verenigde Staten, het EASA, SAFA] en TCO-verslagen, evenals informatie die is verzameld door afzonderlijke EU-lidstaten en de Commissie zelf. Het is belangrijk op te merken dat deze beoordeling wordt uitgevoerd aan de hand van internationale veiligheidsnormen (en niet aan de hand van de EU-veiligheidsnormen, die soms strenger zijn), en met name de door de ICAO ontwikkelde normen.

 

Op wie is het van toepassing?

De regels tot vaststelling van de lijst van verboden luchtvaartmaatschappijen zijn van toepassing op alle luchtvaartmaatschappijen, ongeacht hun nationaliteit – zowel EU- als niet-EU-luchtvaartmaatschappijen. Zij zijn alleen van toepassing op commercieel luchtvervoer, d.w.z. op het luchtvervoer van passagiers en vracht tegen vergoeding of huur. De regels zijn niet van toepassing op particuliere en niet-commerciële vluchten (bv. positioneringsvluchten voor onderhoudsdoeleinden).

 

Hoe vaak wordt de lijst bijgewerkt en wat is het tijdschema hiervoor? Is er geen risico dat het snel verouderd raakt?

De ASL kan worden bijgewerkt wanneer de Commissie dit nodig acht, of op verzoek van een EU-lidstaat. De ASC vergadert normaal gesproken twee of drie keer per jaar, indien nodig. Voor noodgevallen is er een specifieke procedure.

 

Hoe kan een luchtvaartmaatschappij worden ontruimd en van de lijst worden geschrapt?

Als een luchtvaartmaatschappij van mening is dat zij van de lijst moet worden geschrapt omdat zij aan de relevante veiligheidsnormen voldoet, kan zij een verzoek indienen bij de Europese Commissie, hetzij rechtstreeks, hetzij via haar burgerluchtvaartautoriteit. Om een verbod op te heffen, moet aan de EU voldoende bewijsmateriaal worden verstrekt om aan te tonen dat de luchtvaartmaatschappij en haar toezichthoudende autoriteit over voldoende capaciteit beschikken om internationale veiligheidsnormen toe te passen. De diensten van de Commissie zullen vervolgens het door de luchtvaartmaatschappij en/of haar toezichthoudende autoriteit overgelegde bewijsmateriaal beoordelen om haar verzoek te staven. Als het resultaat van de beoordeling positief is, zal de Europese Commissie een voorstel doen aan de ASC.

Niettegenstaande het geval van individuele luchtvaartmaatschappijen zal de staat, indien de onderliggende reden voor het feit dat een luchtvaartmaatschappij op de ASL staat een slechte mate van naleving van de ICAO-normen door zijn veiligheidstoezichtautoriteiten is, eisen dat de belangrijke gevallen van niet-naleving worden aangepakt voordat die luchtvaartmaatschappij van de lijst kan worden geschrapt.

In de praktijk houdt dit in dat de luchtvaartmaatschappij en haar staat schriftelijke informatie verstrekken, vergaderingen met de Commissie en de EU-lidstaten bijwonen, mogelijk worden onderworpen aan een bezoek ter plaatse onder leiding van de Commissie en deelnemen aan hoorzittingen in het ASC.

 

Hoe wordt een luchtvaartmaatschappij aan de lijst toegevoegd?

Indien de Commissie of een EU-lidstaat bewijs verwerft en bevestigt dat een luchtvaartmaatschappij of haar toezichthoudende autoriteit waar ook ter wereld ernstige veiligheidstekortkomingen vertoont, wordt de lijst bijgewerkt met deze luchtvaartmaatschappij of alle luchtvaartmaatschappijen van het betrokken land.

 

Betekent de opneming van een luchtvaartmaatschappij in de EU-lijst van luchtvaartveiligheid altijd dat zij niet langer in Europa mag vliegen?

Ja, dat is waar. Zolang voor de luchtvaartmaatschappij een totaalverbod geldt, mogen noch haar luchtvaartuigen, noch haar personeel in het luchtruim van de Europese Unie opereren. De luchtvaartmaatschappij is opgenomen in bijlage A bij de verordening. Zolang voor een luchtvaartmaatschappij een gedeeltelijk verbod geldt, mag zij alleen met de in de verordening vastgestelde luchtvaartuigen vliegen. De luchtvaartmaatschappij is opgenomen in bijlage B van de verordening.

Verboden luchtvaartmaatschappijen kunnen echter gebruikmaken van de vliegtuigen en het personeel van andere luchtvaartmaatschappijen, die niet onder de ASL vallen, op basis van overeenkomsten die „wet-lease-overeenkomsten” worden genoemd. Op deze manier kunnen passagiers en vracht nog steeds worden vervoerd op basis van tickets die worden verkocht door een verboden luchtvaartmaatschappij en wordt de vlucht uitgevoerd door luchtvaartmaatschappijen die volledig voldoen aan de veiligheidsvoorschriften. Bovendien vallen luchtvaartuigen die worden gebruikt voor overheids- of staatsdoeleinden (bv. vervoer van staatshoofden en/of regeringsleiders, humanitaire vluchten) niet onder de veiligheidseisen van de ICAO. Dergelijke luchtvaartuigen worden beschouwd als “staatsvluchten” en kunnen naar de EU vliegen, zelfs als commerciële vluchten verboden zijn. Voor dergelijke vluchten is echter wel een speciale vergunning (“diplomatieke goedkeuring”) nodig van alle EU-lidstaten waar het staatsluchtvaartuig overheen vliegt, alsook van de staat van bestemming.

In wezen mogen verboden luchtvaartmaatschappijen het soevereine luchtruim van geen enkele EU-lidstaat binnenkomen en over hun grondgebied vliegen terwijl ze (geheel of gedeeltelijk) verboden zijn.

 

Verhindert de lijst de EU-lidstaten om op nationaal niveau individuele veiligheidsmaatregelen te nemen?

Nee. Het algemene beginsel is dat elke maatregel die op nationaal niveau wordt overwogen, ook op EU-niveau moet worden onderzocht. Wanneer een luchtvaartmaatschappij in één EU-lidstaat als onveilig wordt beschouwd en daarom verboden is, is er een verplichting om deze maatregel op EU-niveau te onderzoeken met het oog op de toepassing ervan in de hele EU. Zelfs wanneer een verbod niet tot de EU wordt uitgebreid, is er niettemin ruimte voor EU-lidstaten om in bepaalde uitzonderlijke gevallen op nationaal niveau te blijven optreden, met name in noodsituaties of als reactie op een veiligheidsprobleem dat hen specifiek aangaat.

 

Wat zijn de “rechten van verdediging” van luchtvaartmaatschappijen?

Luchtvaartmaatschappijen die zijn verboden of die worden onderzocht met het oog op een mogelijk verbod, hebben het recht hun standpunten kenbaar te maken, alle documenten in te dienen die zij geschikt achten voor hun verdediging en mondelinge en schriftelijke presentaties te geven aan de ASC en de Europese Commissie. Dit betekent dat zij schriftelijk opmerkingen kunnen indienen, nieuwe punten aan hun dossier kunnen toevoegen en kunnen verzoeken door de Commissie te worden gehoord of aanwezig te zijn bij een hoorzitting voor de ASC, die vervolgens haar standpunt formuleert op basis van deze procedure en de vóór of tijdens de hoorzitting ingediende stukken.

 

Is de aanpak van de Europese Commissie gericht op sancties?

Het enige doel van de Commissie is het verbeteren van de veiligheid van de luchtvaart, wat in ieders belang is, en op geen enkele manier van invloed is op de economische of sociale ontwikkeling van een land. De betrokken landen kunnen maatregelen voor technische bijstand nemen om luchtvaartmaatschappijen te helpen een bevredigend niveau van luchtvaartveiligheid te bereiken. Terwijl in het verleden de nadruk lag op het plaatsen van landen en vervoerders op de ASL, werkt de Commissie nu ook samen met de getroffen staten om hen te helpen hun veiligheidssituatie te verbeteren, zodat zij uit de ASL kunnen worden ontslagen zodra de nodige veiligheidsniveaus zijn bereikt.

 

Hoe wordt het publiek geïnformeerd over de EU-lijst van luchtvaartveiligheid?

De meest recente versie van de lijst is online beschikbaar voor het publiek. De Commissie onderhoudt ook nauw contact met Europese en internationale organisaties van reisbureaus telkens wanneer er wijzigingen in de lijst worden aangebracht, zodat zij in de best mogelijke positie verkeren om hun klanten – de passagiers – te helpen bij het nemen van weloverwogen beslissingen bij het maken van reisarrangementen. Bovendien verplicht de ASL-verordening de nationale burgerluchtvaartautoriteiten, het EASA en de luchthavens op het grondgebied van de EU-lidstaten om de ASL onder de aandacht van de passagiers te brengen, zowel via hun websites als, in voorkomend geval, in hun gebouwen.

 

Op welke manier verleent de EU-lijst van luchtvaartveiligheid rechten aan Europese reizigers?

De ASL-verordening voorziet in het recht van elke passagier om de identiteit te kennen van elke luchtvaartmaatschappij waarmee hij tijdens zijn reis vliegt. De contractsluitende luchtvaartmaatschappij is verplicht de passagiers op de hoogte te stellen van de identiteit van de luchtvaartmaatschappij(en) die de vlucht uitvoert (uitvoeren) wanneer zij een reservering maken, ongeacht de boeking. De passagiers moeten ook op de hoogte worden gehouden van elke verandering van luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert, hetzij bij het inchecken, hetzij uiterlijk bij het instappen. De verordening geeft passagiers ook recht op terugbetaling of een andere vlucht indien een luchtvaartmaatschappij waarbij een boeking is gemaakt, vervolgens aan de ASL wordt toegevoegd, waardoor de betrokken vlucht wordt geannuleerd.

 

Hoe helpt de publicatie van de EU-lijst van luchtvaartveiligheid Europese burgers die buiten het grondgebied van de EU reizen?

De ASL verbiedt niet alleen onveilige luchtvaartmaatschappijen om naar, van en in de EU te vliegen. De publicatie van de lijst biedt ook nuttige informatie voor mensen die buiten de EU willen reizen, zodat ze desgewenst kunnen voorkomen dat ze met deze luchtvaartmaatschappijen vliegen. De lijst waarborgt ook de rechten van consumenten die een reis hebben gekocht bij een reisbureau, waaronder een vlucht die door een luchtvaartmaatschappij wordt uitgevoerd op de ASL.

 

Welke gevolgen heeft het verbod voor passagiers die al vluchten bij getroffen luchtvaartmaatschappijen hebben geboekt?

De Commissie raadt passagiers aan contact op te nemen met hun luchtvaartmaatschappij of reisagent voor omboekings- of terugbetalingsmogelijkheden. De veiligheid van EU-passagiers is de hoogste prioriteit.

 

Wat is het veiligheidsprobleem met Russische vliegtuigen?

Na de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne werden meer dan 500 in het westen gebouwde en in eigendom zijnde vliegtuigen die aan Russische bedrijven waren geleased, niet teruggegeven aan hun rechtmatige eigenaars, maar werden ze de facto in beslag genomen en wederrechtelijk geregistreerd in het Russische luchtvaartuigregister. De luchtwaardigheid van deze vliegtuigen werd gegarandeerd, door middel van een certificaat van luchtwaardigheid, door Bermuda en Ierland als staten van registratie. Het vliegtuig heeft nu geen geldig bewijs van luchtwaardigheid meer en de Russische autoriteiten kunnen hun luchtwaardigheid niet garanderen. De exploitatie van deze vliegtuigen is onveilig en daarom is elke Russische luchtvaartmaatschappij die een of meer van deze vliegtuigen exploiteert, opgenomen in de ASL.