Algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2011 (32500)

Aandeordezijn: -dealgemenepolitiekebeschouwingennaar aanleidingvandeMiljoenennotavoorhetjaar 2011(32500). Devoorzitter:Hierbijwordenookhetregeer-en gedoogakkoordvan30september2010enderegerings- verklaringvan26oktober2010betrokken. Ikheetdeminister-presidentenalleoverigebewinds- personenvanhartewelkomindeEersteKamer.Het kabinetinzijnnieuwesamenstellingishiervoorhet eerstnagenoegvoltalligaanwezig.Ikwildeminister- presidentenallebewindspersonendiewijhiervoorhet eerstverwelkomen,danookvanhartefeliciterenmet hunbenoemingenikwenshunveelsuccesenwijsheid toe.Deberaadslagingwordtgeopend. Deheer Noten(PvdA):Mijnheerdevoorzitter.Depolitiek bevindtzichaltijdineenspanningsveldtussenretoriek enrealiteit.Datkannietanders.Wiedraagvlakwil creërenvoorbeleid,wiebeleidwillatenwerken,moet latenzienderealiteittekennen.Maarhijmoetookeen perspectiefkunnenschetsen,desuggestievaneen oplossingvoorreëleproblemen.Daarbijisderetoriek eenonmisbaarhulpmiddel:zonderretoriekgeen overtuiging.Ditkabinetisalsgeenvanzijnvoorgangersgebaseerd opretoriek.Veelretoriek,voorzitter,buitengewoonveel retoriek,maarwaarisderealiteit?Denieuwbakken ministervanVeiligheidmoestbijzijneerstebegrotings- debataandeoverzijdealuitleggendat3000extra agentenvoorveiligerbuurtenindewerkelijkheidvan alledagnulextraagentenbetekende.Enomdaterom puurpolitiekeredenenooknog500agentenuitde sterktewordengehaaldomzichmetdierenmishandeling bezigtegaanhouden,betekentditbeleidduseffectief 500agentenminderopstraatdanin2010.Hiervaltde retoriekwelheelergsnelvoorderealiteit. Datzounietergzijnalshetdaarbijblijft.Maarook andereconstructieveplannenvanditkabinetzijnalheel snelgetemperd.Deinvesteringvan1mld.inverbetering vandeouderenzorgbleekonmiddellijknadepersconfe- rentieal800mln.tezijn,ombinnenenkelewekentezijn gereduceerdtot400mln.Endanisnogonduidelijkwat dieverbeteringenzijnenwaardieprecieszullen optreden.Iniedergevalnietalleenbijdeouderenzorg. Enhoegaathetmetde18mld.structureleombuigin- genopderijksbegroting?Bijhetregeerakkoordbleken diealteruggebrachttezijntoteenkleine15mld., overigensineenrekensomdiezoveeldubieuze veronderstellingenbevatdatdemeesteeconomenhet opeffectiefzekernietmeerdan10mld. houden.Had deretoriekvande noodzakelijke18mld.bezuinigingen geenanderdoeldanhetuitsluitenvaneenaantal partijen,zodateencoalitieoverrechtsalsenige mogelijkheidoverbleef?Metdeharderealiteitvan prudentbudgettairbeleidheefthetiniedergeval allemaalbitterweinigtemaken. Recenteonderzoekenonderbewonersvaneenaantal vandezogenaamdeVogelaarwijkenlatenziendatzijde indeafgelopenjarengenomenmaatregelenervarenals eengrotebijdrageaandeleefbaarheidenveiligheidvan hunbuurt.Wezijnernoglangniet,maardemensenop KanaleneilandeninHillesluisziendatdebuurtwordt verbeterd,zijziendaterwatgedaanwordtaanlastige jongerenenzijziendatdepolitiezichtbaarderen effectieveroptreedttegenvergrijpen.Overeenbreed frontisindeafgelopendriejaareenaanpakvande grondgekomendiehetnietalleenzoektinrepressie, maarookinpreventieendieeenverbeteringvan woonomgeving,welzijn,onderwijsenkansenopwerk omvat.Daarwordtwérkelijkietsgedaanaanveiligheid opstraat.Dezemensenzieneindelijkdaterietsgebeurt. Gaatderegeringdaarmeedoorofgaatzedatalles wegbezuinigen?Gaatderegeringdaarmeedoorofgaat zijdatalleswegbezuinigen?Enkrijgenwedaninruil voordezerealiteitvandekleinevooruitgangde veiligheidsretoriekvaneenspeciaaldaarvoorbenoemde minister?Voorzitter.Derechtsecoalitieisergekomen,en rechtserkanhetnietinhetNederlandsepolitieke spectrum.Menkandaarkennisvannemen,menkanzich eroveropwinden.Hoedanook,hetiseenzeer on-Nederlandseverschijnsel.Onzenationalepolitieke traditiewordtvanwegehetsysteemvanevenredige vertegenwoordiginggekenmerktdooreenveelheidaan partijenendaardooreennoodzaakomcoalitieregeringen tevormen.Indietraditiepasthetdanookdatopde avondvandeverkiezingsuitslagdecampagnesworden beëindigdendeverkiezingsretoriekwordtvervangen doorhetprozavandebestuurlijkheid.Verschillendiein verkiezingstijdzijnuitvergrootomdekiezerietstekiezen tegeven,wordendanweertotreëleproporties teruggebrachtomsamenwerkingmogelijktemaken.Een vandemeestopvallendekenmerkenvandetotstandko- mingvanditkabinetisdatdezetraditiezeerruwis doorbroken.AlsgrootstepartijheeftdeVVDgeen poginggedaanomhetpolitiekedraagvlakvanhet nieuwekabinetwerkelijkteverbredenDezepremier wenstenadrukkelijkdithistorischrechtskabinet,enniet anders.Hijiserdandusookvoluitverantwoordelijkvoor datditkabineterisgekomenendaarmeeishijerook verantwoordelijkvoordatditkabinetenkelenalleenkan bestaanbijdegratievandesteunvaneenbewegingdie haarredenvanbestaanvindtinpolarisatie,uitsluitingen hetzaaienvanverdeeldheid.Menkanniet depremier vanalleNederlanders zijnentegelijkpolitiekafhankelijk vaneenstromingdieeenbelangrijkegroepburgerszo veelmogelijkuitsluit. Metdevormingvanditkabinetisdanookdefinitief eeneindegekomenaaneenlangeperiodevanpacificatie indeNederlandsepolitiek.Inbijna30jaarisonder ministers-presidentenalsLubbers,KokenBalkenendede politiekemiddenweggezochtinkabinettenmeteen breeddraagvlak.Detegenstellingenindesamenleving zijnindieperiodeverminderdendatheeftonslandtot eenvandemeestwelvarendevanEuropagemaakt.Wij hebbennietvoornietsdelaagstewerkloosheid,de meestflexibelearbeidsmarktenbijnadelaagste staatsschuldindeEuropeseUnie.Eenkabinetsbeleiddat forbetterandforworsealtijdenigszinsnaarhetmidden tendeerdeengelijktijdiggrotepolitiekewendingen vermeed,heeftdaaraaneenbelangrijkebijdrage geleverd.Hetnieuwekabinetzouzichindieverworven- heidkunnenkoesteren,maardatdoethetniet.Het kabinetkiestvoorpolarisatieenretoriek. EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-2 DezeregeringheeftgeenmeerderheidindezeKamer, nunietenstraksnadeverkiezingenop2maart2011wat onsbetreftnogsteedsniet.Datbetekentdatdeze regeringnietkanrekenenopdraagvlakvoorhaarbeleid. Zemagerophopen,zemagernietoprekenen.Datis delogischeconsequentievandekeuzediegemaaktis doorhendieditkabinetmogelijkhebbengemaakt.De verantwoordelijkheidendegevolgenvandiekeuzezijn voorderegering,nietvoordeledenvandeStaten- Generaal.HetisnietdetaakvandezeKameromeen regeringovereindtehouden,netzominalshet overigensdetaakisvandezeKameromeenregeringte latenvallen.Welishetonzeopdrachtomzowelhet beleidvanhetkabinetalsdewetgevingdieonshuis passeert,tebeoordelenopdeinhoud:tetoetsenopde Grondwet,uitvoerbaarheidenhandhaafbaarheid.Niet andersoverigensdandeledenvandithuisdatbijhet vorigekabinetenbijkabinettendaarvooraltijdalgedaan hebben.Daarbijzullenwijnietalleenkijkennaarelk voorkomendwetsvoorstelmaardiewetsvoorstellenook ineenbrederperspectiefvanhetkabinetsbeleid beoordelen.Enalshetonsinhoudelijknietaanstaat,dan zullenwetegenstemmen,losvandepolitiekeconse- quentiesdiedatvervolgensheeft. Deheer Thissen(GroenLinks):Voorzitter.Aangezienhet opderechterflankvandezeEersteKamerheelstilblijft tijdenshetbetoogvandeheerNoten,verstoutikmijeen rechtseinterruptieteplaatsen.DeheerNotensteektde loftrompetoverdemiddenkabinettendiewijde afgelopendecenniagehadhebben.Hijzegtdathijzich daarzowelbijvoeltendatdemensenindebuurten daarzoveelvoordeelvanhebbengehad.Waaromheeft hijdaninvredesnaamvorigjaarinfebruarihetkabinet danlatenvallen? Deheer Noten(PvdA):Ditisinderdaadhetsoort kwaliteitsvraagdieikvanuituwrichtingnietverwacht, maarikvindhetsympathiekdatudierolopzichwilt nemen.Deheer Thissen(GroenLinks):Aangezienwedelaatste tijdtochheelgoedbezigzijnopdelinkerflank,denkik:ik probeerhetwatteverzachten. Deheer Noten(PvdA):Maaruoefentinuwrol.Dat begrijpik.Udoethetvrijaardig.Volgensmijishet vorigekabinetgevallen,omdatmenhetonderling langzaammaarzekernietmeerzoheelgoedmetelkaar konvinden.Maardatzijnverhoudingen,daargaikniet over.Enerlageeninhoudelijkvraagstukdattemaken hadmetAfghanistan.Datwasopzichzelfniethetenige. Datiswatikmetmijnvorigeopmerkingprobeerde duidelijktemaken.Volgensmijbentudaarookvanop dehoogte. Voorzitter.Ikvervolgmijnbetoog.Ikherhaaldatwij tegenzullenstemmenalshetonsinhoudelijkniet aanstaat,losvandepolitiekeconsequentiesdiedat vervolgensheeft.Daarmeebedrijftdezekameroverigens politiek.Maardatisvolgensmijookdebedoelingvoor eenhuisgevuldmetvolksvertegenwoordigers. Ikkomtesprekenovervrijheidenverantwoordelijk- heid.Demenswordtvrijgeboren,enoveralbevindthij zichinketenen ,zoluidtdeeerstezinuithetContrat socialvanRousseau.Erklinkteendiepedroefheidin door.Waaromisdeoorspronkelijkevrijheidvande natuurstaatverlorengegaan?Hetantwoordiseven eenvoudigalsbeklemmend:hetisdemenszelfdiezich deketenenheeftomgedaan,omsamentelevenmet anderen.Daarwaarmensenleveninangstvoorarmoede,ziekte enouderdom,daarisgeenvrijheid.Endaarwaar mensennietdekanskrijgenomhuntalenten,hoe beperktook,tegebruiken,ookdaarisgeenvrijheid.En daarwaarmensennietgelijkzijnongeachthungeloofof hunafkomst,daarbestaatgeenvrijheid.Entotslot,daar waarmenseneenoverheidtegenoverzichvindendie henwantrouwtenkleineert,daarkunnenmensenniet vrijzijn. Deledenvanmijnfractiebeschouwenhetalsde opdrachtvandeoverheid,depolitiekendaarmeevan dezeregeringomdemenseninditlandtebevrijden:te bevrijdenvanangst,tebevrijdenvanhindernissenop wegnaarzelfontplooiing,tebevrijdenvandeongelijk- heid,tebevrijdenvanhetwantrouwen.Neemtdeze regeringhaarverantwoordelijkheid?Draagtzijbijaande vrijheidvanhaarburgers?Datisdepolitiekevraagdie deledenvanmijnfractiezichbijvoortduringzullen stellen.Endaarbijzalmeniederekeervijfinvalshoekenin onzebeoordelingtegenkomen.Deeersteinvalshoekis solidariteitmettoekomstigegeneraties.Ikhoorde regeringalbetogendathetopordebrengenvande overheidsfinanciëninhetbelangisvandetoekomstige generaties.Datisookzo.Wijzadelenzedantenminste nietopmetschulden.Maardoetderegeringditook?De ledenvanmijnfractiewagenhettebetwijfelen.Ikgeef eenpaarvoorbeelden.Mijnfractieconstateertdatdeze regeringnietsgaatdoenaandeonvermijdelijke schaarstevanfossielebrandstof,behalvedanhet vraagstukvanopslagvannucleairafvaltoevoegenaanal dieandereafvalvraagstukken.Hetenergievraagstuk,dat mogenonzekleinkinderenoplossen.Mijnfractie constateertdatdeledenvandeVVDindeTweede Kamernietgelovendatereenklimaatvraagstukis,want deafgelopenwinterheefthetgesneeuwdenvorigeweek washetookbitterkoud.Dezeopvattingzienweterugin hetregeringsbeleid.IsdeCO 2-uitstootookindeogen vanditkabineteenprobleem?Hetvraagstukvande vervuilingvanonzeaarde,isdateenvraagstukdatonze kleinkinderenmogenoplossen? Deledenvanmijnfractieconstateren,samenmethet CPB,datditkabinetvoortvarendbezuinigtoponderwijs, zekerevenveelalshetvervolgensextrauittrekt.Hetis eenraargesjoemelmetbudgetten.Alleregelingenwaar hetwoord kindinvoorkomt,gaanopdehelling,van kinderopvangtotkindgebondenbudget.Endattreftmet namelagereenmiddeninkomens.Watisdaarbijde gedachte?Entotslotwilikopditpunthetvolgendezeggen.Als gevolgvandemaatregelenvaltdegroei,wederom volgenshetCPB,gemiddeld0,4%perjaarlageruitdan inhetbasispad.Datis1,6%mindergroeioverde kabinetsperiode,alshetkabinetdiemaguitzitten.Eris dussprakevanmindergroei.Inwiensbelangisdat eigenlijk?Hierwordtkapitaalvernietigd.Waaromdoetde regeringdat?Ishetoverheidstekortnuwerkelijkhet enigewaarophetkabinetstuurt?Hetkabinetvernietigt welvaartenwerkgelegenheid.Waarom?Hetkabinet realiseerteenbetersaldo,datiswaar,maarhetdoetdat tenkostevandewerkgelegenheid,deeconomischegroei NotenEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-3 endeinkomensongelijkheid.Dezeregeringvergeet solidairtezijnmettoekomstigegeneraties. Ikbentoeaanhettweedepunt:hetvergrotenvande kansenvoormensendienietveelkansenhebben.De ledenvanmijnfractievindendatiedereendekansmoet krijgenomnaarvermogeneenbijdrageteleverenaan onzesamenleving.Iedereendoetmee.Endatgaatniet vanzelf.Iederekeerweerzullendeledenvanmijnfractie devraagstelleninhoeverrehetoverheidsbeleid bijdraagtaanhetverhogenvandeparticipatievan mensenindesamenlevingenopdearbeidsmarkt.En danzienwe,endatzijndekillecijfers,dathetkabinet 1,5mld.gaatbezuinigenopdeWSWendeWajong.Ik wijseropdat1,5mld.gedeelddoordehuidige300.000 mensen5000perpersoonperjaaris,bijdemeest kwetsbarenopdearbeidsmarkt.Datzijndemensendie ergenstussenkansarmenkanslooszweven.Ende re-integratiebudgetten,ookvoordebijstand,worden vervolgensgeschrapt.Intotaalgaathetdaarbijomnog eenkeer0,5mld.Gaatditdekansenvandezemensen vergroten?Isdatwerkelijkdeachterliggendegedachte? Kanderegeringdatuitleggen? Enwatdoetderegeringaanhetvergrotenvande kansenvanouderenopdearbeidsmarkt?Deledenvan mijnfractiezienechtalleenafbraak,geenopbouw.De AOW-leeftijdwordtverhoogdŒwatdatbetreftwordthet pensioenakkoordtussenwerkgeversenwerknemers omarmdŒmaargelijktijdiggeefthetkabinetaan,de AOWnietwelvaartsvasttewillenmaken.Daarmeemaakt hetdeuitvoeringvanhetakkoordnagenoegonmogelijk. Waaromdoethetkabinetdat? Hoemoetenwedebezuinigingenopdekinderopvang volgensdezeregeringbeoordelen.Diebeperkentochde arbeidsparticipatie,endanmetnamewederomvoor mensenaandeonderkantvandearbeidsmarkt?Vindt dezeregeringechtdatmensenbovende30jaarniet meergestimuleerdhoeventewordenomeenberoeps- opleidingtevolgen?Realiseertderegeringzichdatzij methetschrappenvan170mln.metnamemensentreft dieeenberoepsopleidingambiërenindetechniekenin dezorg?Datzijnsectorenmeteenenormeschaarste. Mijnfractieoverweegtomopditpunteenmotieinte dienen.Deheer Thissen(GroenLinks):IkhoordeheerNoten zeerbehartigenswaardigenotiesmakenoverdeaanpak vanditkabinet.Ikzaldaarstraksinmijnbijdrageookop ingaan,alshetgaatoversociaalNederland.Ikhoorde heerNotenechterookzeggendathetgaatovermensen aandeonderkantvandearbeidsmarkt.Ikzoueigenlijk metelkaarwillenafsprekendathetnietgaatoverde onderkantvandearbeidsmarkt,maaroverhetmeest kwetsbaredeelvandeberoepsbevolking.Daargaathet over.Deonderkantvandearbeidsmarkt,datzijnbanen waaruenikwellichtook,alswijnietsandersmeer kunnen,interechtzoudenkunnenkomen.Deonderkant vandearbeidsmarktisnietdejuistetitelalshetgaatom demeestkwetsbaredeelvandeberoepsbevolking. Volgensmijzoudaardieeneregelingookopuitmoeten zijn:datervooraldiemensendieeenopkontjenodig hebben,eenregelingkomt. Deheer Noten(PvdA):Ikgeloofdatikditamendement vandeheerThissenwelwilvolgen. Mijnheerdevoorzitter.Inditverbandwiliktochook kortietszeggenoverdebtw-verhogingopcultuur.Wij pratenovereenlastenverzwaringvan13%.Hetiseen lastenverzwaringvan13%zonderdateensectordekans krijgtomzichdaaropvoortebereiden.Datmagtochop zTMnminstonzorgvuldigbestuurgenoemdworden?De vraagisookofhethoudbaaris.Ikhoorgraageenreactie opdatpunt,wanthetheeftweinigzinomietstegaan doorvoerenwatniethoudbaaris.Enhetisonfatsoenlijk omietsdoortevoerenwatonzorgvuldigis.Maar daarnaast,endatgaatverder,heeftcultuurnietookeen maatschappelijkrendement?Ishetnietzodatcultuur tochechtietsandersisdaneenpuurcommercieel product?Ookopditpuntoverweegtmijnfractieeen motie.Ikkomophetderdepunt,namelijkdematewaarinde pijnvanbezuinigingeneerlijkverdeeldwordt.De overheidsfinancieringmoetopordewordengebracht. Daarovermaggeenmisverstandbestaan.Datvindende ledenvanmijnfractieook,maarzijconstateren tegelijkertijddathettekortbijhetbasispad,inclusiefde maatregelenindeMiljoenennota2011alin2015naar 2,3%gaat.Hetregeerakkoordgaatverder,veelverder. DaarinwordendekwetsbaremensenŒhetzijnheeloude woordenŒaangepakt.Doorhetregeerakkoordwordtde koopkrachtvijfjaarlangmet0,5%gedrukt,maarwie wordendaardoorhetmeestgetroffen?Eenechtpaarmet alleenAOWgaateropachteruit.Kloptdat?Enhoeveel procentaankoopkrachtlevertdatechtpaarin?Ikzoudat graagweten.Ookpolitieagentenenonderwijzersgaan inleveren,enfors.Ambtenarenmoetentweejaaropde nullijnblijven.Hunhurengaaninjulimet5,5%omhoog. Hoeverhoudtzichdattothetinstandhoudenvande aftrekvandehypotheekrente?Isderegeringhetnietmet dezeKamereensdatmetnamehogereinkomens hiervanzullenprofiteren?Isderegeringvoornemensom deaangenomenmotieoverdehypotheekrenteuitte voeren?Ophetbasispakketindezorgwordt1mld.bezuinigd. Dattreftmetnameouderenengehandicapten.Erwordt structureel1mld.bezuinigdopdebijstand.Erisgeen sprakevaneenontkoppeling.Nee,datniet.Erissprake vaneendramatischebezuiniging.Ikciteeruithet regeerakkoord,bladzijde13: Debijstandsuitkeringwordt vanaf2012in20jaarverlaagd.Dooreenhogere belastingdruk,belasting-enpremiedruk,daalthet sociaalminimum,datalsbasisdientvoordebepaling vandebijstand,uiteindelijkmet 2000opjaarbasis. Alsjeheelweinighebt,isdatechtheelergveel. Deledenvanmijnfractieconstaterendatdekomende jarenderijkenrijkerzullenwordenendatderestvan NederlandŒdatgeldtookvoordehardwerkende middengroepenŒarmerzalworden.Ikhebtwee rekenvoorbeeldentoegevoegdwaaruitditblijkt.Ikheb dieaanderegeringoverhandigdenhoorhetwelvan haaralszenietcorrectzijn. Inmei2009hebbencollegaSchuurmanenikde toenmaligeregeringjuistopditpuntbevraagd.Onze centralestellingwas:hoedenktderegeringrechtte doenaanderechtvaardigheiddieinhoudtdatjuistin dezetijdenvancrisesdesterksteschoudersdezwaarste lastendienentedragen?Geziendekeuzesdiedeze regeringmaakt,lijktdezevraagnumeerdanooitopzijn plaats.Ziterietsvanrechtvaardigheidinhetbeleidvan deregering?Waarommoetendieinkomensverschillen groterworden?Isvolgensderegeringarmoedeeen keuzediemensenmaken?Dezeregeringverdeeltdepijn NotenEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-4 vandebezuinigingennieteerlijk.Ookopditpunt overweegtmijnfractiedaaromeenmotieintedienen. Ikkomophetvierdepuntoverdebijdrageaanhet versterkenvandeinternationalegemeenschapende internationalerechtsorde.Deledenvanmijnfractiezijn ervanovertuigddatdegrotevraagstukkenvanonzetijd, definanciëlecrisis,deklimaatcrisis,devraagstukkenvan waterenvoedsel,dievanenergieengrondstoffen,die vanveiligheidendievanvredezichniets,maardanook helemaalnietsaantrekkenvantoevalligedoormensen getrokkengeografischegrenzen.Hetzijnnietmeerdan strepeninhetzand.AlswijmetderugnaarEuropa staan,gaanwijnietsbereiken.Degrotevraagstukken vanveiligheidenarmoedelatenzichnietbijdegrens tegenhouden,hoekoppigenkinderlijkwedatook mogenproberen.Sterkernog,hoestijverNederlandzich toontinzijninternationaleoptreden,hoegroterdekans isopkrampenongelukken.Retoriekwerktinde buitenlandsepolitiekverkeerduit.Onsdiplomatieke corpsisvangrotekwaliteitendieontmoetveel waarderingenerkenning,maarmeteenboodschapvan kaalslag,uitsluitingengemorrelaanhetinternationale recht,kandieniks. Mijnfractiemaaktzichgrotezorgenoverdeinzetop hetgebiedvanontwikkelingssamenwerking.Hetlijkt eropdatdoordecrisisarmoededeechte,wareverliezer is.Eenafnemendevraagnaaraanbodvanuitontwikke- lingslanden,teruglopendebudgettenomontwikkelings- landentesteunenenmeerbeschermingvanlokale markten.Datgaatvooraltenkostevandeallerarmsten! Erwordtookbezuinigdopinternationalesamenwer- kinginEuropeesverband,bijvoorbeeldophetMatra- programmaomjongedemocratieënteondersteunenbij deontwikkelingvanhunpolitiekesysteem.Alswestelijke landenroepenwealtijddatdemocratiseringzobelangrijk is.Dieisbelangrijkgenoegomoorlogvoortevoeren. Nuzijnerkansenwaarbijweéchtengoedkoopin vergelijkingmetoorlogsvoeringeenbijdragekunnen leverenendanlatenwehetervanafnubijliggen? WatwillenwenuinEuropa?Watmogenonzeburen vanonsverwachten,andersdanhetdoenvanogen- schijnlijkfermeuitsprakenoverinternationaleverdragen dieherzienmoetenwordenendienagenoegzekerniet herzienkunnenworden?Dezeregeringgaatonze bijdrageaandeinternationalegemeenschapende rechtsordeterugschroeven. Ikkomopmijnvijfdepunt,namelijkhetrespecteren enuitdragenvandebeginselenvanderechtsstaat.De rechtsstaatishetbindendeenhetverbindendeprincipe vanonzesamenleving.Dieberustophetbeginselvan onpartijdigheid:iedereburgerisgelijkindezinvande wet.Hetmagenkannietzozijndateenculturele meerderheidhaarvoorkeurenopdringtaaneen minderheid.Derechtsstaatiserdusookomdaarwaar nodig,demeerderheidintebindenenderechtenvan minderhedentewaarborgen.Hetishetrechtvande minderheidomhaarvrijheidopeigenwijzetebeleven. Maardatismaardehelftvanhetverhaal:ineen rechtsstaatisnietalleendeburgeraanhetrecht gebonden,maarookdeoverheid.Hiermeewordt willekeurindeuitoefeningvanstaatsmachtingeperkt. Hetkandusnietzozijndatpoliticiimmuniteitkrijgen, watinhoudtdatzijzichnietaandewethoevente houden.Isderegeringhetdaarmeeeens?Hetkanook nietzozijndatinNederlanddetoegangtotderecht- spraakietswordtvoorderijkeren.Datgaatgebeurenals deregeringhaarvoornemenuitvoertomtekomentot eensysteemvankostendekkendegriffierechten.Daarmee zaleenbelangrijkepijlervanderechtsstaatkomente vervallen,namelijkderechtspraakdieopverzoekvan burgers,ookburgerszondergeld,deoverheidtotde ordekanroepen.Isderegeringhetdaarmeeeens?Het kanooknietzozijndatinNederlanddoorpoliticide onafhankelijkheidvanderechtspraakterdiscussiewordt gesteld.Datheeftderegeringnaarhetoordeelvanmijn fractiegedaandoorhetopnemenvandatvileinezinnetje inhetregeerakkoordwaarinzesteltdathetdebatover dedemocratie middenindesamenlevingdientplaatste vindenenbijvoorkeurnietinderechtszaal .Watheeft deregeringeigenlijkbeoogdmetdieopmerkinginhet regeerakkoord?Iszevanmeningdatonzerechterszich alspoliticigedragen?Zoniet,waaromstaatheterdan? Enverder:hetkantochooknietzozijndatwein Nederlandtweesoortenburgerskrijgen?Dathoudtin datiemandwordtgewogenenbeoordeeldnaarafkomst? Inhetregeerakkoordzijndaarvannaardemeningvan mijnfractievelevoorbeeldentevinden:vanspecifieke eisenaaninburgeringtotbijzonderestraffenvoor bijzonderegroepen.Vanwettelijkbepaaldekleding- voorschriftentotspecifiekeeisenomüberhaupttotonze samenlevingtoegelatenteworden.Ditkabinetwilde migratieverderbeperken,eenmigratiedienog nauwelijksbestaat.Gelijktijdigvergeetzedeintegratiete bevorderen,terwijldaardegrootstevragenliggen.Door detoonzettingvanditregeerakkoordverliesteengrote groepNederlandersmeteenallochtoneachtergrondbij wiehetintegratieproceswelvoorspoedigverloopt,het vertrouweninNederlandeninhetbijzonderinonze rechtstaat.Zijvoelendaterwordtgemetenmet meerderematen.Metdegemaaktekeuzeszetditkabinet hetbeginselvanderechtsstaatalsbindendenverbin- dendprincipevanonzesamenlevingophetspel. Totslot.Ditkabinetgebruiktgrotewoordenvoorklein beleid.Ditkabinetkiestvoordevrijheidom130km/uop desnelwegterijden.Hetkiestvoordevrijheidomte rokeninhetcafé.Hetkiestvoordevrijheidvanbanken omdezelfopgelegdecodenaastzichneerteleggen.Het kiestvoordevrijheidomwinsttemakenindezorg,voor devrijheidomzoveelmogelijkteconsumeren,voorde vrijheidomenergieteverspillenenvoordevrijheidom tevervuilen.Totslot,ditkabinetvindtdatsommige menseneenbeetjemindervrijzijndananderen. Terwijlditkabinetbezigismetdat kleinebeleid,raaktdewerkelijkedieperebetekenisvandatfenomenale begripvrijheidbuitenbeeld.Voordeledenvanmijn fractieis vrijheideenzwareverplichting.Zijbeschou- wenhetalshunopdrachtomandereninstaattestellen, zichtebevrijdenvanhunangstenonzekerheid.Vrijheid ismeer,veelmeer,danhetrechtomteconsumerenen hetrechtommachtuitteoefenen.Vrijheidisniethet rechtvandesterkstenenhetiszoveelmeerdanhet rechtvandemeerderheid!Naaronzeovertuigingiseen vrijheidzondermoraal,eenvrijheidzonderbetekenis. VrijheidisnaaronzeovertuigingnietdoorGodgegeven. Hetisgeennatuurrechtdatabsoluutenonvoorwaardelijk totonzebeschikkingstaat.Integendeel,vrijheidiseen geschenkvandeenemensaandeandere.Hetisgeen vrijblijvendgeschenk,maarhetiseengeschenkmet daaraangepaarddeverplichtingomhetdoortegeven. NotenEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-5 Deheer Werner (CDA):Voorzitter.Deuitslagvande verkiezingenheefteenpolitieklandschapteziengegeven waarmeehetuiterstmoeilijkwasomeennieuwe regeringtevormendieopvoldoendesteunvanhet parlementkonrekenen.Ikwildepremierende vicepremiercomplimenterenmethungeslaagdepoging omdesondankseenregeringtevormendiedaadkracht uitstraaltenwaarvandeCDA-fractieverwachtdatzijons landnietalleendoordeeconomischecrisisheenzal helpen,maarookersterkeruitlaatkomen.Eenwoord vandankrichtikooktotdevorigeminister-president,de heerBalkenende,diegedurendeachtjaarleidingheeft gegevenaanvierkabinetteninbuitengewoonroerige tijden.Zijninzetheefterzekertoebijgedragendat Nederlanderrelatiefgoedvoorstaat. Methetaanvaardenvanhetminister-presidentschap heeftdeminister-presidentookdeverantwoordelijkheid voorhetverloopvanhetformatieprocesopzich genomen.Wijzoudengraagvanhemvernemenhoehij, terugkijkendophetgeheleproces,derolvanhet Staatshoofdbeoordeelt.Ziethijaanleidingomhaar positieindezenofmeerinhetalgemeenteherzien? RegeerakkoordenwordengemaaktdoordeTweede Kamerenderegeringsverklaringwordtdanook vanzelfsprekendalleenafgelegdtegenoverdeTweede Kamer.HetpolitiekeprimaatindezenvandeTweede KamerwordtdoordeCDA-fractieonderschreven.De positievandeEersteKamerbrengtditookmetzichmee. Hetgevolgdaarvanisdatwijonsnietgebondenachten aanhetregeerakkoordenwijzullendaaroverbijdeze algemenepolitiekebeschouwingengeenfinaaloordeel uitspreken.Hetpolitiekeoordeeloverdevoorstellenuit hetregeerakkoordzullenwijgevenalshetregeringsbe- leidindevormvanconcretewetsvoorstellenaande Kamerwordtvoorgelegd.DeEersteKamerisimmers ookeenpolitiekorgaan.Tegendezeachtergrondherhaal ikwatikbuitendediscussiemetdezeKamerheb gezegd,namelijkdatwijonsnietkunnenvindeninde briefdiedoornegenfractiesisondertekendendieis gestuurdnaarinformateurOpstelten.Degedachtediein debriefwordtgeopperdoverdemogelijkewenselijkheid omdeEersteKamertebetrekkenbijdeformatie,wordt doordeCDA-fractienietgedeeldenevenminhet vermoedendatdeCDA-fractiewellangseenandereweg betrokkenzouzijngeweest,teneindeeenvruchtbare samenwerkingmetdezeKamertewaarborgen.Wijzijn enblijventegeniederebetrokkenheidvandezeKamerbij hettotstandbrengenvanregeerakkoorden.Juistdie onafhankelijkheidendieafstandjegenshetregeringsbe- leidgevendezeKamerdiebijzondereeigenpositie waaraandeCDA-fractiezeerhecht.Diemoetdanook behoudenblijven. Deheer Kox(SP):DatcollegaWernerhetnieteenswas metdebriefdiedemeesteanderefractiesnaarde informateurstuurdenmetalsdoel,ophelderingte verkrijgenoverzijnvisieopdewijzewaarophetstraks metdeEersteKamerzoumoetengaan,islogisch.Hij heeftdiebriefimmersnietondertekend.Ikhoordeechter weldatcollegaWernerzichookuitteoverhetformatie- enhetinformatieproces.Ikherinnermedathijergens verteldedathijhethelemaalnietzagzittendathetCDA metdePVVinzeezougaan.Deedhijdanietsandersals datgenewatanderefractiesdeden?DeheerWerner bemoeidezichimmersookmethetproces.Hoekijkthij terugopzijnoproepvantoen?Wehebbennueen kabinetdatvolgenshemdaadkrachtheeft,maaralser sprakeisvaneenminderheidindeTweedeKamer,kan hetdiedaadkrachtalleenontlenenaandiepartij waarmeenaardemeningvandeheerWernergeen zakenkondenwordengedaan.Misschienkandeheer Wernermijhieroverkortbijlichten. Deheer Werner (CDA):Daaroverkanikheelduidelijk zijn.Mijnfractieheeftaleerderhetstandpuntingenomen ŒdatdeedzijalvoorjunijongstledenŒdathetCDAniet metdePVVineenkabinetwilzitten.Jekuntzeggendat defractiezichdaarmeemetdeformatiebemoeidheeft. Jekuntookgewoonzeggendatzijdaarmeepolitieke helderheidverschaftoverwaarzijstaat.Datheeftzijtoen algedaanenzijiserbuitengewoonverheugdoverdat dePVVnietinhetkabinetzit.Inzoverreisdaarmeeook detweedevraagbeantwoord.DeheerKoxzegtdatje metdePVVgeenzakenmoetdoen.Ikconstateeralleen datindeTweedeKamerallepolitiekepartijenzaken doenmetdePVV.Watdatbetreftiserkennelijkgeen belemmeringommetdePVVtepraten.Indiepartij zittengeenbesmettemensendiemoetenworden geïsoleerdenmetwienietkanwordenoverlegd. Deheer Kox(SP):Ikdenknietdatikzeidatjemetde PVVwelofgeenzakenmoestdoen. Deheer Werner (CDA):Datzeiuwel!Maargoed... Deheer Kox(SP):Hetiszofijndatereenstenogram wordtgemaakt,collegaWerner.Ikzeidatuhebtgezegd dathetCDAnietmetdePVVinzeegaat.Tegelijkertijd zegtudatereendaadkrachtigkabinetis.Ikconstateer dathetCDAendeVVDeenminderheidindeTweede Kamerhebbenendatdiedaadkrachtalleenkanworden ontleendaanhetgedoogakkoorddatmetdePVVis gesloten.DaarmeebentuinzeegegaanmetdePVV.Ik vroeghoezichdatverhoudtmetuweerdereopmerking datudatnietwildedoen.Ikbegrijpdatunuzegtdathet verschilisdathetkabinetovereindwordtgehoudendoor dePVV,maardatlaatstgenoemdenietinderegeringzit. Isdathetwezenlijkeverschil?Vindtudatechteen wezenlijkverschil? Deheer Werner (CDA):Ja,ikvindheteenzeerwezenlijk verschiloferparlementairesteungegevenwordt.Het staatuimmersookvolledigvrijomsteuntegevenaan hetregeringsbeleid.Uzulttochnietaltijduzelfwillen verloochenenompersehetkabinetdwarstezitten?Ik konvorigeweekalconstaterendatuzichdaarookaan houdtendatuderegeringsteunttoenhetgingomde winkelsluitingswet.Datdeedu,alheeftdeVVDtoenzelf tegengestemd.Watdatbetreftgeefikucomplimenten. Gazovoortenblijfvooralderegeringsteunen! Deheer Kox(SP):DeSPisnatuurlijkaltijdeenbuitenge- woonvriendelijkeenaangenamepartij.Devicepremier heeftdatvorigeweekookervaren.Udraaitereenbeetje omheen.UzeidathetCDAnietmetdePVVinzeewil gaan.HetCDAiswelmetdePVVinzeegegaan,want hetheefteengedoogakkoordgesloten.Hetheeftvoorde winkelsluitingswetgeengedoogakkoordmetmijgesloten ŒderegeringdeeddatnietmetmijŒmaarhetCDAheeft voorheteerstindegeschiedeniseengedoogakkoord EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-6 geslotenmeteenheelbijzonderepartijwaarmeehetniet inzeewildegaan.Daaropmoetutochwatdieperin gaaninplaatsvandatuzegtdatdePVVnietinhet kabinetzitendatallesdusgoedis.Uhebtimmersniet metalleanderepartijeneengedoogakkoordgesloten. Dathebtuslechtsmetéénpartijgedaan,namelijkmet dePVV. Deheer Werner (CDA):Ja,hetisnatuurlijkheeljammer geweestdatdeSPinhetverledennooitwildeaansluiten bijeenkabinetsformatie.Diekansenzijnernatuurlijkwel geweest.Deheer Kox(SP):Wehebbenhierdiverseinformateurs endeminister-president.Kunnenzijaangevenopwelk momentmijnpartijuitgenodigdwasombijvoorbeeld methetCDAeenregeringtevormen?Ikherinnermijdat ditéénkeerisgebeurd,namelijkin2006.Toenwarenuw partijendievandePvdAhetechtersneleens:datgaan wenietdoen.WegaannietmetdeSPinzee.Dusu moetwelevendehistorischewerkelijkheidindegaten houden.Deheer Werner (CDA):Ikdachtdatuwvoormandie conclusiehadgetrokkenendathijopvoorhandalhad gezegddathettochgeenzinhadomtegaanpraten.De SPzouhetimmerstochnietmetdeanderepartijeneens worden.Deheer Engels(D66):WezijnafgedwaaldnaardeSP. Daarhebikgeenbezwaartegen,maardevraagligtnog optafel.Ikhebgeengreepkunnenkrijgenopuw antwoord.UzegtdathetCDAnietinhetkabinetwilde metdePVV,maaruwpartijiswelbetrokkenbijde coalitiemetdePVV.Watisnuhetspringendepunt?Wat ishetonderscheidendeinderedenering nietineen kabinet,maarwelineencoalitie ?Uwkabinetbestaat immersalleenbijdegratievandezecoalitie,dus inclusiefdePVV.Waaruitisdatverschilinkeuzete verklaren?Deheer Schuurman(ChristenUnie):Ikgainophetzelfde punt.DeheerWernerzeizo-evendathetminderheidska- binetzakenwildoenmetallepolitiekepartijen.Hijmoet danwelspecificerendateropbijzonderewijzezaken gedaanzijnenwordenmetdePVV.DePVVisimmers altijdbijdeonderhandelingengeweestenbijhettot standkomenvanhetregeerakkoord.Enalsikmijniet vergis,isernogaltijdwekelijksoverlegtussende minister-presidentendegedoogpartijPVV.Datgebeurt metgeenenkeleanderepartij.Daaristochwelwatmeer aandehand,dusikzouhetgraagwatmeergekwalifi- ceerdwillenzien.Waarinligtnuhetonderscheidtussen onzefractietenopzichtevanderegeringendePVV- fractie?IshetnietzodatalsdePVVhetkabinetgedoogt, onherroepelijkookzalblijkendathetkabinetomgekeerd ookdePVVgedoogt? Deheer Werner (CDA):Ikdenkdatoverhetmeest prangendepuntwaarhetonderscheidligt,hetkabinet volstrekthelderisinhetregeerakkoord.Hetmeest prangendepuntisgelegeninhetfeitdatdeislamdoor dePVVgezienwordtalseenideologieennietalseen religie.Daaroverisklip-en-klaarenhelderverklaarddat deregeringaanvaardtdatiemandzodenkt.Hetisook eenkwestievangrondrechtendatiedereennatuurlijkwel eenmeningmaghebben,ookalishetnietdejouwe.Dat ishetprangendeonderscheid.EndatdePVVop financieelgebiedenopnogeenaantalzakenderegering parlementairsteunt,wordtaanvaard.Diesteunhebben weooknodig,andersisernietteregeren. Deheer Schuurman(ChristenUnie):Ikkanmijeen minderheidskabinetvoorstellenmetdezeconstructievan deheerWerner.Daarzouikwaarschijnlijkooknogniet zoveelbezwaartegenhebben.Maarhiergaathetomeen fundamenteelpunt,namelijkdathetkabineteenpartij gedoogtdieeenreligiegelijksteltmeteenpolitieke ideologie.Datbetekentdateenfundamenteelgrondrecht dooreengedogendepartijvanhetkabinetoplosse schroevenwordtgezet.MijnheerWerner,steltuzich eensvoordatditovereenanderereligiegezegdzouzijn. Steldateenpartijzouzeggen:wewillenuwelgedogen, ineenandereconstellatie,maarwezeggendathet jodendomgewooneenpolitiekeideologieis.Wathadu dangezegd?Datzouniemandindezezaalaccepteren. Waarligtnuhetprincipiëleverschil?Hetgaathierom religies.Omelkeverdachtmakinguittesluiten:ikzie groteproblemenmetdeislamenikzieookonoverbrug- barekloventenaanzienvandereligiedieikaanhang. Deheer Werner (CDA):Ikkanhetnietduidelijkerzeggen danikalhebgedaan.AlsdeheerSchuurmanmeentdat erergensinhetregeerakkoordéénbepalingofenige suggestiezoustaandatdevrijheidvangodsdienstniet tenvollewordtgerespecteerd,danwilikhemuitdagen omdataantetonen.Zolangdatnietgebeurtenikte makenhebmeteenregeringdienietdevrijheidvan godsdienstofwatdanookaantast,heefthijniethet rechtomonsvoortehoudendatwijmeteenpartijin zeezijngegaandiedaarandersoverdenkt. Deheer Schuurman(ChristenUnie):Mijnheerde voorzitter.Nogeenkleineinterruptie.Ikhoopdaarin mijnbijdrageopterugtekomen.IkgeefdeheerWerner gelijk:woordenzijnwoorden.Wathijmijvraagt,kanik nietzomaaraantonen.Ikwilnogwelgeloveninde intenties,maarikzouookhetomgekeerdewillenzien. AlsjeeenkeerzoTMnfundamentvoorditkabinethebt gekozen,danwiliktochookweldadenziendiedecritici tegemoetkomen.Diemisikteveel.Ikmisteveel positievedaden.Erwordtwelgezegddatergeenwolkje aandeluchtis,maardanzouikjuistalsminderheidska- binetzeggen:ikzallatenziendathetnietwaariswat mijncriticizeggen. Devoorzitter:IkvraagdeheerWernerzijnbetoogte vervolgen.Deheer Thissen(GroenLinks):Eengedoogakkoordkent wederkerigheid.DeheerWernerheeftgelijkdaterinhet regeerakkoordnietstaatdaterindetoekomstonder- scheidgemaaktwordttussendereligiesinNederland. MaardoorhetgedoogakkoordŒikciteermijngoeie ouwecollegahierindezeKamer,AbKlinkŒishet gedachtegoedvandePVVdateenvandewereldgods- diensteneenpolitiekeideologieis,salonfähiggemaakt. Datisvolgensmijdekernvandevraagdiedeheer Schuurmanaanustelt,mijnheerWerner.Watzijnuw gedachtendaaroveralsvoormanvanhetChristen- DemocratischAppelhierindezeKamer?Verklaaruop Werner EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-7 datpuntgewooneensnader.Datvergthetdebatover godsdienstvrijheidinditland. Deheer Werner (CDA):Duidelijkerdanikhetnetgezegd heb,kanikhetnietzeggen.Wijrespecterenandere religiestenvolle,ookalzittenertussendeverschillende religiesgroteverschillen,ookgroteverschillenin opvatting.Maarjekomtinstrijdmeteenander grondrechtalsjeeenpolitiekebewegingnietderuimte wiltgevenomandersoverietstedenkendanjezelf doet.Datisdebasisvanonzedemocratie.Wijsluiten watdatbetreftookgeenanderepolitiekepartijenuit. Devoorzitter:IkziedatdeheerNotennogeen interruptieheeft.Datisechtdelaatsteinterventieopdit punt.Iedereenheeftnogeeneigeninbreng.Ikneemaan, deheerSchuurmangehoordhebbende,dathijookop ditpuntnogwelterugkomt.Ikgeefhetwoordaande heerNotenvooreenkorteinterventie. Deheer Noten(PvdA):Debasisvanonzedemocratieis deerkenningvangrondrechten,waaronderdevrijheid vangodsdienst.Datisdebasiswaaropdedemocratie gebouwdis,geenandere. Deheer Werner (CDA):Daarzijnwijhetroerendover eens.Deheer DeGraaf (VVD):Magikdaardevrijheidvan meningsuitingaantoevoegen,voorzitter? Devoorzitter:IkvraagdeheerWernerzijnbetoogte vervolgen.Deheer Werner (CDA):Mijnheerdevoorzitter.De CDA-fractieheeftinhetalgemeengrotewaarderingvoor deinzetvanderegeringalsweergegeveninhet regeerakkoordeninderegeringsverklaring.Deregering staatvoordeimmenseopgaveomforsintegrijpenin deoverheidsfinanciënomhetbegrotingstekortende schuldenlastvandeoverheidweeropordetekrijgenen derekeningnietdoorteschuivennaartoekomstige generaties.Tegelijkertijdmoetendeconcurrentiepositie, hetvestigingsklimaaten,meerinhetalgemeen,het fundamentonderdeNederlandseeconomieworden versterkt.Heteconomischherstelisnogbroos,maarhet herstelvormtweleeneersteprioriteitomoptermijnde collectieveverworvenhedentebehouden.Kennis, innovatieenduurzaamheidvormengezamenlijkde sleutelvoorhetsuccesvanonzeeconomischeontwikke- ling.Daarhebikeenenkeleopmerkingover. Degerichteinnovatiesubsidieswordendrastisch beperktofafgeschafttenfaveurevaneengenerieke verlagingvandevennootschapsbelastingende verruimingvandeaftrekbaarheidvanspeur-en ontwikkelingswerk.Eenbelangrijkemotorindeinnovatie wordtgevormddoordevelekleinestartendebedrijven ophetsnijvlakvankennisinstellingenenbedrijfsleven. Hunvoortbestaankomternstigingevaardoorhet nagenoegafschaffenvanhetgerichteinnovatiebeleid. Wijvragenderegering,eroogvoortehebbendatde omvangrijkestroomvanveelbelovendemaarnog kwetsbarebedrijvigheid,diedelaatstejarenopgangis gekomen,doorhetabruptbeëindigenvanfinanciële steunnietverlorengaat.Hetontsluitenvandekennisbij onzeuniversiteitenenhogescholenvoorhetbedrijfsle- venverdientnogsteedsheelveelaandacht. Metallesomberheiddievaakwordtuitgesprokenover onsonderwijsenkennisniveau,waarvanookinhet regeringsbeleidgewagwordtgemaakt,wasikaange- naamverrastdoordecijfersuithetsignalementvanhet CBSDeNederlandsesamenleving2010 .Daarwordt eenvrijpositiefbeeldgegevenvandekennisontwikke- lingvandeNederlandsebevolking.Ikciteer:aantal voortijdigschoolverlatersgedaald;jongeregeneraties hogeropgeleid;niet-westerseallochtonenstromenvaker doornaarhogereopleidingsniveaus;hetgemiddeld opleidingsniveaustijgt;groteredoorstroomnaarhogere niveaus.Ikgeefderegeringmee,zichdaarrekenschapvante gevenenaansluitingtezoekenbijdepositieveontwikke- lingdiekennelijkduidelijkgaandeisenisingezetdoor hetvorigekabinet,alvorensweereenbombardement aannieuwemaatregelenophetonderwijslostelaten. Twijfelshebbenwijoverderechtvaardigheidvande uitwerkingvande 3000extracollegegeldomhetlang studerenterugtedringen.Ishetinfeitenieteenforse bezuinigingvan300mln.ophethogeronderwijs? Deregeringisvoornemens18mld.tebezuinigen.Het CDAisaltijdvoorstandergeweestvansoliditeitinde overheidsfinanciën.Deoverheidheeftdeklappenvande financiëleeneconomischecrisisopgevangen,ennuhet weerwatbetergaatzullendetekortenendeomvang- rijkestaatsschulddiedaardoorzijnontstaan,moeten wordenteruggebracht.Datzalnietzonderpijnkunnen gebeuren;vanuitdesamenlevingzijndeprotestenenhet gejammeralvoloptehoren.Daadkrachtisgeboden, maarookhetcreërenvandraagvlak.Dechristendemo- cratieheeftaltijdveelbetekenistoegekendaansamen- spraakenoverlegvandeoverheidmethetmaatschappe- lijkmiddenveldenbrancheorganisaties.Debudgettaire begrotingskadersendebezuinigingenzijnuiterst gedetailleerdvoorallebegrotingshoofdstukkenineen bijlagevan22paginaTMsvastgelegd.Mijnvraagaande minister-presidentis:watbetekentditnuvoorde beleidsruimtevandebewindsliedenomwerkendeweg inoverlegmethetveldhetbeleidbijtestellen?Onze fractie,ennaarikmeenookdeminister-president,is nooitvoorstandervangedetailleerderegeerakkoorden geweest.Tochisdateruiteindelijkwelvangekomen. Watbetekenthetvoordebewindsliedenomingoede samenspraakmetdesamenlevingenpartijeneventueel metalternatieveinvullingentekomen?Letwel,mijnheer devoorzitter,wijzijntegenheteindeloosrondpolderen vanmaatregelen,maarbetekenisvoloverlegomook draagvlaktecreërenwordtdoordeCDA-fractiewel gewenst.Magikditaandehandvaneenpaareenvoudige voorbeeldenillustreren?Erisextrageldvoor3000 politiemensenenindeKameraandeoverkantwistmen altevertellendaternu49.597agentenzijnendatheter in201552.597moetenworden. Wezullenueraan houden,werdertoengezegd.Maarwaargaathetnu eigenlijkechtom?Omhetverhogenvandeeffectiviteit vanhetpolitiewerkenhetverbeterenvandeveiligheid voordeburgers,dunktmij.Enalszulksingoedoverleg metdekorpsleidingenhoofdcommissarissenhetbest kanwordenbereiktmetslechts1000manextramaarwel metforseinvesteringeninICTenmaterieel,waardoor 10.000agentenuithetbestaandebestandweerindewijk actiefkunnenworden,iszulksdanookmogelijk?We Werner EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-8 hebbenertochnietsaanalserwel3000manbijkomen maardezeweerallemaalachterdepcverdwijnenom formulierenintevullen?Zaleenalterigideuitlegen benaderingvanderegeringsvoornemenserniettoe leidendatdeministeriederemaandnaardeKamer geroepenwordtomzichteverantwoordenalsermaar eventienagentenminderzijn? Eentweedevoorbeeld.Erisbijna1mld.beschikbaar voor12.000extraouderenverzorgers.Ikverzekeru, minister-president,datalsmethetgeldalleverzorgen- dentweekeerperjaaréénweekbij-ennascholing zoudenkrijgen,ereenbeperktaantalcoachende gediplomeerdhoofdverpleegkundigenzouworden aangesteldeneenforseinvesteringinICTzouplaatsvin- denomdeadministratieveverantwoordingslastdrastisch tereduceren,ereenveelbeterresultaatopdekwaliteit vandeouderenzorgbereiktzoukunnenwordendanmet 12.000verzorgerserbij.Heeftdestaatssecretarisnude ruimteominoverlegmethetveldtoteenandere effectievereaanwendingvandebeschikbaremiddelente komen?Ofzitzijvastgepindopdie12.000enzalzij voortdurendachtervolgdwordenmetdevraaghoehet daarmeestaat? Veelidealisme,creativiteitenmotivatieonderhet uitvoerendpersoneelŒpolitieagenten,leraren,zorgverle- nersŒwordengesmoorddoorlemenIagenvan managementeneenovermaataanregelgevingvan beleidsinstanties.Alsuwerkelijkleraren,wijkagenten, ambulancepersoneel,verplegendenenverzorgendende ruimtewiltgeven,voerdanmethenookserieusoverleg, metruimtevooralternatieven.DeCDA-fractieheeftde indrukdatdesomsbijnaridiculefixatieophetgetalen desomsaltesimplistischeenpopulistischeformulerin- genvanhetbeleidinhetregeerakkoord,afleidenvande inhoudvanhetbeleidendekernwaarhetomdraait.Dat kangoedonderbouwdendooruitvoerdersgedragen beleidindewegstaan. Deheer Noten(PvdA):Hetiseeninteressantegedachte vandevoorzittervandeCDA-fractieomtekijkenofer ookgewoonruimteontstaatvoorandereinvullingenals datbetereresultatenoplevert.Misschienkuntudie gedachteevenloslatenophetideeomindekwaliteits- wetbijvoorbeeldoptenemendatiedereenrechtheeft opzoveelsecondenuitgelatenwordenperdagenzoveel minutendouchenperdagendatsoortzaken.Uhebthet ongetwijfeldookzelfgelezen.Watvindtudaardanvan? Deheer Werner (CDA):Nou,daarvindikookniksvan. Daarzijnwegauwoveruitgepraat.Ikzalhetstraks noemen.Deheer Noten(PvdA):Datvindtuookniks? Deheer Werner (CDA):Ja. Deheer Noten(PvdA):Top! Deheer Werner (CDA):Voorzitter.Ikvraagdeminister- presidentomuitvoerigtereagerenopdatvraagstukvan debeleidsruimteinrelatietothetregeerakkoord. Hetzelfdekannamelijkgezegdwordenvanhetwettelijk vastleggenvanhetrechtopeendagelijksedouchevan oudereninverpleeg-enverzorgingshuizen,mijnheer Noten,enderespectlozewijzewaaropmeegedeeld wordtdathetaantalvolksvertegenwoordigerskan wordengehalveerd,terwijldezenualveelaloverbelast zijn.Aangekondigdwordtdathetaantalambtenarenkan wordengereduceerdzonderdaterwordtaangegeven welketakenenfunctiesvoordeoverheidkunnenworden opgeheven.Evenzodewelergdenigrerendewoordkeuze waarmeebezuinigdwordtopkunstencultuur.Ditgetuigt vanweinigrespectvoordegrotebetekenisvankunst vooronzebeschaving.Waaromnujuistvoordekunst- encultuursectorhetlagebtw-tariefverhogennaar19%? Isditvoldoendeafgewogentegenanderemogelijkheden enwatkanindezendeindeTweedeKamertoegezegde notitienaardegevolgenvaneenalgeheleverhogingvan hetlagebtw-tariefnogbetekenen? Deheer Kox(SP):Ikaarzeleenbeetjeommijncollega Wernerinditgloedvollebetoog,datookhetmijnehad kunnenzijn,teonderbreken. Deheer Werner (CDA):Zoziejemaarweer! Deheer Kox(SP):Wijkunnenhetzometelkaareens worden.Hetprobleemzitnietbijons,hetprobleemzit achterderegeringstafelnatuurlijk. (hilariteit) Deheer Werner (CDA):Datweetunogniet,wantde minister-presidentheeftnognietgeantwoord. Deheer Kox(SP):Ikvraaguoméénverheldering.U spreektovereensimplistischeenpopulistischeformule- ringvanhetbeleid.Oké,iedervogeltjeofiederkabinet zingtzoalshetgebektis,maaruhebthetookoverhet respectlozevoorstelomhetaantalvolksvertegenwoordi- gerstehalveren.Datwasineentussenzin,maarmagik daaruitafleidendatuwfractieenmijnfractiehetinieder gevaleenhopeloosplanvindenomtebezuinigendoor dehelftvandedemocratie,dehelftvandevolksverte- genwoordigingwegtedoen?Zijnwehetdaarovereens ofwasheteenopmerkingtussendoor? Deheer Werner (CDA):Alsuonsstandpuntuithet verledenovereerderevoorstellenbijprovincialestaten enbijgemeenteradenomtekortenophetaantal volksvertegenwoordigersinherinneringhebt,danweetu ookongeveerhoeonsgevoelisvoordetoekomst.Wij zijnwatdatbetrefteenconsequentepartij. Deheer Kox(SP):Daarmagikdusuitafleidendathet kabinetmoetbezinneneerhetbegintomopditpunteen grondwetswijzigingvoortebereiden.Daarkanhetbeter nietaanbeginnen.Datwordttochniks,wantuwfractie, mijnfractieennaarikaanneemdemeestefractieszijn ertegen.Deheer Werner (CDA):Deregeringzalmeteen spijkerhardeenbuitengewoongoedeonderbouwing moetenkomenomonzefractieervanteovertuigendat dedemocratiegediendismeteenhalveringvanhet aantalTweedeKamerleden. Wijvragenderegeringtezijnertijdbijhetconcretise- renvanaldezebeleidsdoelen,dezetevoorzienvaneen gedegeninhoudelijkeonderbouwingenverantwoording. Hetregeerakkoordspreektduidelijkuitdatdeoverheid ookhetschildvoordezwakkerenblijft.Zeker,de koppelingvandeuitkeringaandelonenblijftovereind, Werner EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-9 maartochblijfthetuiteindelijkeeffectvanveleplussen enminnenmoeilijkteoverzien.Wijzullendeconcrete uitwerkingvandevelebezuinigingsmaatregelen zorgvuldigtoetsenophetuitgangspuntdatvoorhen voorwiehetechtnodigis,eenmenswaardigbestaan doordeoverheidgewaarborgdblijft.Ookdatbehoorttot dekernpuntenvandechristendemocratie. Mijnheerdevoorzitter.Deminister-presidentheeftbij briefvan5november2010eenoverzichtgegevenvande belangrijkstehervormingenenstelselherzieningen.Dat dezenodigzijnomNederlandslagvaardigeren ondernemendertemaken,teontlastenvanonnodige regeldruk,veiliger,socialereneconomischsterkerte maken,isdoormijalbijmeerderegelegenhedeninhet verledennamensdefractieuitgesproken.Tochisermet allewaarderingvoorwatwelwordtaangepakt,teleur- stellingoverhetachterwegeblijvenvaneenhoognood- zakelijkeingreepindearbeidsmarkt,diezojuistdoorde heerNotenisgetypeerdalsdemeestflexibeleinde wereld,omdieflexibiliteitopdearbeidsmarktverderte vergroten.Deheer Schuurman(ChristenUnie):Ikhebeenvraag overdeingreepindearbeidsmarkt.Isdatnugeenmooi voorbeeldvanhoezeerditkabinetvastgeklonkenzitaan dePVV?Ikhebalslidvaneenpartijdiebehoordetotde vorigecoalitiedrieënhalfjaarlangdatgetwistendie enormestrijdrondomhetontslagrechtmoetenmeema- ken.IkkenookhetstandpuntvandeVVD.Jezietnudat hetminderheidskabinetvanCDAenVVDnietsverandert aanhetontslagrecht,terwijldatindelaatstejareneen vandemeesthoogoplopendethemaTMswas.Ditiseen voorbeeldvanhoezeerditminderheidskabinetaande PVValsgedoogpartnervastgeklonkenzit.Zogeldthet ookopandereterreinen. Deheer DeGraaf (VVD):Waserinhetvorigekabinet nietsprakevaneenzelfdevastklinking,maardanaaneen anderepartij,ophetpuntvanhetontslagrecht,mijnheer defractievoorzittervandeChristenUnie? Devoorzitter:Ikstageenuitlokkingvandiscussie tussendeledentoe.IkgeefdeheerWernergelegenheid omteantwoorden. Deheer Werner (CDA):Hetantwoordligtinderichting vanwatdeheerDeGraafnetzegt.Wijzijnerinhet vorigekabinetnietsmeeopgeschotenendaarzatde heerSchuurmanzelfbij.Hijmoetjuisttoejuichendat dezeminderheidsregeringnietsdoetaandearbeids- markt.Zijnpartijwildedatimmersooknietinhetvorige kabinet.Wijbetreurenhet;ikhebdatuitgesprokenbijhet vorigekabinetendoedatookbijhetregeerakkoorddat nuvoorligt.Elkecoalitiekentnueenmaalzijnprijs. Deheer Schuurman(ChristenUnie):Inhetalledaags taalgebruiknoemtmenditgeloofikeen jij-bak.Daar ginghetmijhelemaalnietom.Hetgingmijhelemaal nietomhetstandpuntvanmijnpartij,ofdatvanuw partijofdeVVD.Hetgaatmijomhetvolgende.De manierwaaropdaarovergevochtenis,isalombekend. Nuisereenkabinetvantweepartijendiezicherbij hebbenneergelegddatdePVVdatnietwenst.Daargaat hetmijom. Deheer Werner (CDA):Datiszo,eniederecoalitiekent watdatbetreftzozijnprijs. Deheer Noten(PvdA):Juist,enhierhebbenwijeen punttepakken.Iederecoalitiekentzozijncompromis- sen.Datbetekentinditgevalechterhetvolgende,endat isookhetkernpuntvanhetbetoogvandeheer Schuurmanenmijnbetoog.Kijk,erewieeretoekomten schandewieschandetoekomt.Ikgeloofdatjuistmijn partij,nietdeChristenUnie,buitengewoonlastigdeedin datvorigekabinetoverhetherzienvanhetontslagrecht. Dieaapmagopmijnschouderkomen.Hetpuntisechter heelanders.Hetpuntisdatvoordebuitenwereld volstrekthelderwasdaterverschillendeopvattingen leefdenendaterduscompromissenwerdengesloten, hoepijnlijkenmoeizaamook.Nugebeurtexact hetzelfde.Erzijnooknucompromissengesloten,hoe pijnlijkenmoeizaamook,waaruitblijktdatdefactode PVVmeeregeert.DatishetpuntdatdeheerSchuurman enikmaken. Deheer Thissen(GroenLinks):Voorzitter.Ikgagraag naardeinhoud.Watisnueigenlijkhetprobleemmethet niet-aanpakkenvanhetontslagrecht,methetoogophet aldannietflexibiliserenoftoegankelijkermakenvande arbeidsmarkt?Umerktdatikmetdezeopmerking probeeromweerwelkomtewordengehetenbijeen SP-bijeenkomst.Watisnueigenlijkhetprobleem? Iedereenpraatnadatheteenprobleemis,maar daarmeeishetnoggeenprobleem.Watisnuindekern hetprobleemvanhetnietversoepelenvanhetontslag- rechtinrelatietothetflexibelermakenvandearbeids- markt?Deheer Werner (CDA):Ikhebdevorigejarenal uitvoerigbeargumenteerdwaaromdateenprobleemis. HetMKBaarzeltommensenaantenemenomdathet nietgemakkelijkvanhetpersoneelafkankomenals bedrijfseconomischeomstandighedendatnodigmaken. Daarmeewordtniethetmaximalerendementgehaalduit hetinzettenenparticiperenvanmenseninbedrijven.Dat isookheellogisch.Datisookopallefrontenaange- toond.Wijhebbeneenprachtigrapportgehadvande heerBakkerwaarindatovertuigendwerdaangetoond. Deheer Thissen(GroenLinks):Metdatrapportwordt alleennietsgedaan.Datligtaltweejaarergensineenla opeenofanderdepartement. Deheer Werner (CDA):Helaasisdaarmeeinderdaad nietsgebeurd. Devoorzitter:IkverzoekdeheerThissenomevenhet betoogvandeheerWerneraftewachten.Daarnakrijgt hijnogeenkeerhetwoord. Deheer Thissen(GroenLinks):Ikmaakgraagnogeven eenopmerking.Alsbedrijfseconomischeredenenkunnen wordenaangetoond,dankaneraltijdeenontslagvergun- ningwordenverkregen. Deheer Werner (CDA):Ja,dankanmenweleen vergunningkrijgen,maardatkostookgeld.Eenkapper mettweemensenindienstkandiekostennietdragen, heelsimpel. Werner EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-10 DeNobelprijsisditjaartoegekendaanwetenschap- persdieveelonderzoekhebbengedaannaarhet functionerenvandearbeidsmarkt.Zijhebbenonder andereaangetoonddathogeuitkeringenleidentot hogerewerkloosheid.Leestuhetproefschrifteropna mijnheerThissen;daarinishetkeurignetjesuitgelegd. Ookhetvorigekabinetisniettotwezenlijkeveranderin- gengekomen.DeheerKleisterleesprakonlangsnoguit datNederlandachtstestaatopdelijstalshetgaatom concurrentievermogenmaartachtigstealshetgaatom flexibiliteitopdearbeidsmarkt.Biedthetregeerakkoord nogruimteomhetambitieniveauteverhogen?Een reductievandewerkgelegenheidmet100.000,zoalsstaat inhetregeerakkoord,kantochniettottevredenheid stemmen?Eentweedekanttekeningmaakikbijdevoorgenomen hervormingopdewoningmarkt.Zeker,dedoorstroming indehuursectorwordtbevorderd.Inhetbevorderenvan hetaflossenvandehypotheekschuldopeigenwoningen isechternietvoorzien.DeCDA-fractieachtditwenselijk omdatdaarmeeheteigenwoningbezitookechtwordt bevorderdalsmedeheteigen-woonvermogen.Daarmee kanlaterterugvalininkomenalsgevolgvanlagere pensioenenwordenopgevangenenfinanciëlerisicoTMs vanschommelingenindehuizenprijzenworden afgevlakt.Vervroegdeaflossingvanhypothekenkan wordengestimuleerd,bijvoorbeelddooruitbreidingvan dewetHillennaarhogerehypotheekschuldenofdoor, indienbox3-vermogenwordtaangewendvoorde aflossing,gedurendeenigejarenrechttegevenopeen extraheffingskorting.Ikgeefderegeringdezeideeën meeomtebezienofzemogelijknoginpasbaarzijnin hetbeleid. Deheer Noten(PvdA):IkvraagmijafofdeheerWerner opditpuntookgeïnteresseerdisindeopvattingvande Kamer.Alsdathetgevalisenhetantwoordvande regeringniethelemaalbevredigendis,danzouhijstraks eenmotiekunnenindienen.Mogelijkerwijskanikdie motiesteunen. Deheer Werner (CDA):Wijwachtengewoonhet antwoordvanderegeringaf. Mijnheerdevoorzitter.Dechristendemocratieheeft altijdveelbetekenistoegekendaangemeenschapszinen gemeenschapsvorming.Mensenlevenimmersin gemeenschappen,tebeginnenbijprimaireleefgemeen- schappenalsdefamilieenhetgezinofwelkeandere samenlevingsvormdanook.Degemeenschapisgebaat bijeengoedleefmilieuinbuurtenenwijkenenbijde velevormenvanparticulierinitiatief,voortkomenduit actiefburgerschapenwederzijdsebetrokkenheidten opzichtevanelkaar.Nederlandkenteenlegeraan vrijwilligersdatzichinzetvoorverbeteringvanonze samenleving,voorbehoudvanhetmilieu,voorgoede doelenenvoorcultuur;eenrijkgeschakeerdmaatschap- pelijkmiddenveld,variërendvanwijkverenigingen, kerkgemeenschappen,plaatselijkemiddenstandsvereni- gingenenpatiëntenverenigingentotmachtigelandelijke werknemers-enwerkgeversorganisaties.Alditmaat- schappelijkinitiatiefdraagtbijaandeontplooiingvan mensenenaanbindingenverbondenheidtussen mensen.Hetgeeftzinaanhetlevenenkleuraanonze samenleving.Deoverheidissubsidiairaandatgenewat desamenlevingnietzelfkanoppakken. Dekrachtendevitaliteitvanonzesamenlevingwordt gevormddoordezegemeenschapszin,zouwiltgoed burgerschap.Dekwaliteitvanonzesamenlevingstaater relatiefgoedvoorenikciteerweeruitdeCBS-publicatie DeNederlandsesamenleving2010.Daarinstaatdatmen tevredenisoverdekwaliteitvanrelaties.Eriseenhoge frequentievancontactmetfamilieenvrienden.Drieop detienmensengeveninformelehulpendataantalishet laatstedecenniumgelijkgebleven.Demeerderheidvindt debuurtprettig;veelmensenkunnenbijhunburen terecht.Bijnadehelftvandebevolkingisalsvrijwilliger actief.Demeestemensenhebbenvertrouwenin anderen;hetsociaalvertrouweniszelfstoegenomen. NegenopdetienNederlanderszeggendanookdatzijbij anderenterechtkunnen.Nietmeerdan2%tot3%voelt zichsociaalgeïsoleerd.Ditbeeldisverrassendenstaat nogalincontrastmethetvele gesomberdatwe dagelijksindemediaenpolitiekhorenenzien.De regeringkandusbouwenopvitaliteit,nabuurschapen ondernemerschapdienogsteedsrijkelijkaanwezigzijnin onzesamenleving. Wijherkennenveelinderegeringsplannenwat aansluitopditchristendemocratischegedachtegoedvan deverantwoordelijkesamenleving.Eensamenleving waarindedragendekrachtgevormdwordtdoormensen diehunverantwoordelijkheidnemenvoorheteigen bestaanenzichbovendieninzettenvoordegemeen- schap.Wiezijnverantwoordelijkheidneemt,iszijn vrijheidwaard.Inditverbandmerkikopdatikmet verbazingdediscussiehebaangehoordindeKameraan deoverzijdeoverhetvoorstelomderollatoruithet AWBZ-pakketteschrappen.Iedereenvindthetvolstrekt normaaldatwezelfvoordewiegzorgenalsdebaby eraankomt.Diewiegwordtaldannietgeleendvande burenofbijopaenomavanzoldergehaald.Hetzelfde geldtvoordedriewielers,desteppenendefietsenen laterdeauto.Derollatormoetechterplotselingdoorde gemeenschapbetaaldworden.DerollatoriszoTMnbeetje hetsymboolgewordenvanmisplaatstsociaalconserva- tismedatveelzinnigeennoodzakelijkevernieuwing tegenhoudt,tendetrimentevanhendiedezorgwelecht nodighebben. Deheer Thissen(GroenLinks):Hetmoesteventotmij doordringen.DeheerWernerzegtdatalsiemandzijn verantwoordelijkheidneemt,hijdevrijheidwaardis.Ik hoopnietdatdattoteenalgemeenbetonnendogma leidtinzijndenken.Ikstelindatgevaldevraagnaarhet rentmeesterschapvandechristendemocratie.Wat betekentditvoormensendiehunverantwoordelijkheid nietkunnennemen,voormensendiekwetsbaarzijn, voormensendienietmeermeekomen,voormensendie nietkunneninvesterenindesamenlevingendie overgeleverdzijnaanhetmededogenofdecompassie vandesamenleving.Zijnzijhunvrijheidminderwaard? Deheer Werner (CDA):Zijzijnhunvrijheidnetzogoed waardalsiederander.Ikhebaleerderduidelijk aangegevendateenkernpuntvandechristendemocratie ookisdatdeoverheidzorgtvooreenmenswaardig bestaanvoordiemensen,invrijheid. Deheer Thissen(GroenLinks):Uherkentdatvoldoende inhetregeerakkoordvandeploegdiehiernuzit? Werner EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-11 Deheer Werner (CDA):Ja.Ikziegeenmiskenningvan datonderdeelinhetregeerakkoord. Deheer Thissen(GroenLinks):Dusmetwatdeheer Notenzo-evenzeiineerstetermijnenmetwatikstraks zalbetogen,vindtudatwijdeplankmisslaan?Hetgaat danoverhetsociaalinvestereninditland. Deheer Werner (CDA):Menisnietalleenmaar afhankelijkvandeoverheid.Menmoetnietallesalleen maarvandeoverheidlatenkomen.Watmenseninhet onderlingeverkeerkunnenregelen,isdikwijlsveel waardevollerdanwatmetprofessionelebegeleidingen overheidsvoorzieningenwordtgeboden. Deheer Thissen(GroenLinks):Ikkandaarineenheel eindmetumeegaan.Debezuinigingvan 1000nettoop debijstandisdaarmeeechterniettecompenseren. Deheer Werner (CDA):Ikhebnetalgezegddatmen magverwachtenvanonzefractiedatwijbijdeuitwer- kingvanhetregeerakkoordŒhetisnogvrijonduidelijk hoedeplussenenminnenpreciesuitpakkenŒnaarde concretevoorstellenzorgvuldigzullentoetsenophet waarborgenvaneenmenswaardigbestaanvoorde zwakkerenenkwetsbarenindezesamenleving. Deheer Thissen(GroenLinks):Ireadyourlips. Deheer Noten(PvdA):Voorzitter.Realiseertdeheer Wernerzichdatalshijdatgaattoetsen,hijnietalleen moetkijkennaarbezuinigingenmaarooknaarlastenver- zwaringen?Deheer Werner (CDA):Precies. Deheer Noten(PvdA):Endatdieapartvanelkaar wordenbehandeld?EndatwijstrakseenBelastingplan moetenbehandelenwaarineenbelangrijkdeelvandie lastenverzwaringenaandeordezijn?Gaathijdaarnaar opdezekritischemanierkijken? Deheer Werner (CDA):Datisprecieshetpuntdatiknet aanhaalde.Hetisheelmoeilijkomnualeenoptelsomte makenvanalleplussenenminnen.Hetismoeilijkomte bezienhoedelastenverzwaringenenbezuinigingen doorwerken.HetplaatjedathetCPBbijhetregeerak- koordgemaaktheeft,zieternietzoidiootuit,maardaar zitnietallesin.Wijrealiserenonsdatook.Omdiereden zegikdatmijnfractiedatuitdrukkelijkzaltoetsenbijde verdereuitwerkingvanhetregeerakkoord. Deheer Kox(SP):Mijnheerdevoorzitter.DeheerWerner zegtdatzijnfractiedatnadrukkelijkzaltoetsen,maarhij bevraagtderegeringvervolgensnietopdatpunt. Waaropgaathijdantoetsen?Hijkrijgtstraksde enkelvoudigemaatregelenvoorgelegd.Hijzegtzelfdat hijdienietkanbeoordelenomdathijdesamenhang moetzienendeeffecten.Naardieeffectenensamen- hangvraagthijechterniet. Deheer Werner (CDA):DeheerKoxmoetbeoordelenals deconcretevoorstellenvoorliggenofmijnfractiede regeringdaaropvoldoendebevraagdheeft.Hetiszinloos ombijeenalgemenebeschouwingaldieonderdelen afzonderlijktebeoordelen.Datisiniedergevalonmoge- lijk.Deheer Kox(SP):Voorzitter.Ikbendatzeereensmet collegaWerner.Hijnoemdeevenweleenconcreet voorbeeld,namelijkdatvanderollator.Hijkeekeen beetjemijnkantop,zohadikhetidee,toenhijzeidat diezoTMnbeetjehetsymboolgewordenisvanhet consumentismeinNederland.Iksteldaarovertwee vragen.Teneerste:ziethijhetverschiltusseneenfiets eneenrollator?Ikdenknamelijkdatdemeestenvanons eenfietshebbenmaargeenrollator.Daarvoorisvolgens mijeenreden.Defietskiestmenuiteigenvrijewil terwijleenrollatoreennoodgedwongenkeuzeis.Ten tweedeweetcollegaWerneralsgeenanderdatde rollatornooitalleenkomt.Weliswaarmaakteenhippe kinderwagenfirmanuookrollators,maarmenlooptniet meteenrollatorlouteromdatdiezohipis.Mendoetdat omdathetmoet.DeheerWernerweetdatbijdierollator ookvoorzieningenpassenalseenverhoogdewc, douchegrepeneneenaangepasteingangtothethuis. Kortom,deheerWernerkandeaanschafvaneenrollator nietisolerenindezinvan:kijkdieconsumenteenseven metzijnhipperollatorrondlopen.Hetpastbijeendeel vanhetlevenalsmenbehoeftigwordt,inclusiefandere voorzieningenopdatvlak.Ikzegnietdatderedenering vandeheerWernerhelemaalkromis,maarhijoverdrijft weldooriedereendiemeteenrollatorlooptaantekijken alsofdatdeconsumentistenvanditlandzijn.Datisecht oneerlijktenopzichtevandemensendienoodgedwon- genmetzoTMndingmoetenrondlopen. Deheer Werner (CDA):Ikhebhetvoorbeeldgenoemd terondersteuningvanmijnstandpuntdatalteveel blijvenhangeninoverheidsvoorzieningennietaltijd gelukkigmaakt.IkverzekerdeheerKoxdatalsinrelatie totmensenmetbeperkingenechtwordtgestreefdnaar eeninclusievemaatschappij,waarindiemensen volwaardigkunnenparticiperenindesamenleving,dat niethetbesteluktdoorallesvanoverheidswegegratiste verstrekken.Ikverzekerudatalseenjongenindebuurt eenhandicapheeftenineenrolstoelzit,hetveelleuker isvoordiejongenalsdevriendjesindebuurthem meenemennaarhetvoetbalvelddanwanneerhij professioneelbegeleidineenmooiautootjeinzijnuppie ergenslangshetveldgezetwordt. Devoorzitter:Ikwildezediscussienubeëindigenwant andersschietenwijveroverdetijdheen. Deheer Kox(SP):Ikmaakhierovereenlaatsteopmer- king:natuurlijkisdatzo,natuurlijkisdatfijn.Alsdie jongenechterniemandheeftdiehemmeeneemt,danis datergvervelend.Alseenomaniemandheeftdiehaar eenarmkangeven,danisdatookvervelend.Hetenige datikdeheerWernerwildevragen,enikdenkdatwij hetdaarovernueenszijn,wasomhetbeeldvaneen rollatorrijdendNederlandalsvoorbeeldvanconsumen- tismewattenuanceren. Deheer Werner (CDA):Hetismaargoeddaterhier geenhandelaarinrollatorsaanwezigiswantanderszou uhetrisicolopenomdezezaalmeteenrollatorte verlaten.Devoorzitter:Ikverzoekuomuwbetoogtevervolgen. Werner EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-12 Bovendienverzoekikdeledenomwatterughoudender tezijnmetinterrupties. Deheer Werner (CDA):Voorzitter.Gemeenschapszin,ook insectorendieuithetparticulierinitiatiefzijnvoortgeko- menzoalsscholen,zorginstellingenenwoningbouwcor- poraties.Zeker,deintroductievanmarktwerkingkan bijdragenaaneengrotereefficiency,maarmijnfractiezal ervoorwakendathetkaraktervandezeinstellingenals gemeenschapsvoorzieningnietverlorengaat.Mijnfractie isniettenprincipaletegendeintroductievanrisicodra- gendkapitaalinziekenhuizenmeteendaarmee overeenkomendrendementvoordekapitaalverschaffer, maardezeggenschapvandekapitaalverschaffermoet nietzovergaandatdaarmeehetkaraktervanhet ziekenhuisalsgemeenschapsvoorzieningverlorengaat. Deheer Schuurman(ChristenUnie):Voorzitter,ikstelde heerWernerhierovergraageenvraag.Hijbiedtde openingomeengedeeltelijkemarktwerkingtoetelaten. Ishijervastvanovertuigddatdateengoedeontwikke- lingisinhetverzorgenenverplegenvanmensen?Het gaattochnietomproduceren?Geletopdediscussiesdie wijinhetverledengevoerdhebbenindezeKamerover hetprivatiserenenhetdaarmeeoverleverenaande marktwerkingvannutsbedrijven,danmoetenwij terugkijkendtochconcluderendatdatonsallesbehalve veelvoordelenheeftopgeleverd.Ikdenkdatiedereendie dagelijksaanhetverkeerdeelneemtenpostontvangt daarvandebewijzenkent.DeheerWernersteltnuophet gebiedvandegezondheidszorgdezelfdemethodevoor dieonseerderproblemenbezorgtdandatdieproblemen oplost.Deheer Werner (CDA):Ikdachtdatikjuistmarkeerde datwijnietblindachterdemarktaanjagen,maardeze voorzieningenwillenzienindecontextvangemeen- schapsvoorzieningen.Datstelteisenaandezeggenschap diekapitaalverschaffersindittypevoorzieninghebben. Wijhebbendestijdseenpleidooigehoudenvoorde maatschappelijkeonderneming,juistindittypesectoren, omdienietgelijktestellenaangewonebedrijven.Deze instellingenhebbennueenmaaleenbijzonderkarakter. Wijzullentezijnertijd,alsdezevoorstellendeKamer bereikenŒookopditpunthebikduseenwaarschuwend geluidlatenhorenŒnietblindachterdemarktaanjagen maarzorgvuldigtoetsenofaandepubliekerandvoor- waardenwordtvoldaan,ookalsdaarparticulierkapitaal bijbetrokkenis. DeCDA-fractieisverheugddatde0,7%vanhetbruto nationaalproductvoorontwikkelingshulpondanksde bezuinigingeninstandisgebleven.Hervormingenzijn ookhierechtergeboden.Omdehulpeffectieverte makenzaldezemeergerichtmoetenzijnophet bevorderenvandezelfstandigheidvanhetlanden minderopbegrotingssteunofsimpelearmoedebestrij- ding.Naastditoverwegendpositievebeeldstaatookeen negatiefbeelddathelaastevaakoverheerst.Erisveel ontevredenheidenonzekerheidonderdemensen.Daar kunnenwijonzeogennietvoorsluiten: -Ouderenzienplotselinghunzozekergeachtepensioen- voorzieningbedreigd. -Werknemerszienhunbaanverlorengaandoorde recessieofzienhunwerkplekingenomenwordendoor nieuwkomers.-VeelnieuweNederlanderspassenzichteweinigaan, blijvenachterofwordendoordesamenlevingachterge- steld. -VeelmensenwantrouwenEuropaenmerkendatde machtsverhoudingenindewereldverschuiven. -Debankencrisisheeftdematelozehebzuchtinde wereldendegevolgenvanfoutebeloningssystemen blootgelegd.Hetvertrouwenindeleidingvanonsland, bedrijvenenfinanciëleinstellingenheefteenflinke knauwgekregen. -Indebelevingvanvelenwordtdecriminaliteitniet voldoendeaangepakt.Dehufterigheidenhetonfatsoen wordennietgenoegbestreden. -Velenblijvenachterenslagenernietin,teprofiteren vandevelekansenenuitdagingendiedeglobaliserende wereldbiedt. -Erwordtveelgeklaagdoverhetfunctionerenvande overheid,dieenerzijdsteslapoptreedtendieanderzijds doorveelteveelonnodigeregelgevinghetondernemer- schapfrustreert. NietvoornietsconcludeerthetSociaalenCultureel Planbureau:velenvindendatzehetnunoggoed hebben,maarzijnsomberoverdetoekomst .Juistmet hetoogopdetoekomstvanonslandzijnforseingrepen nodigomdezeonvredetekeren.Deplannenvande regeringvoorziendaargelukkigookin: -Deoverheidwordtslagvaardiger. -Erwordtvoorzienineenstrengmaarrechtvaardig immigratie-enintegratiebeleidenineenniet-vrijblijvend inburgeringsbeleid. -Meteenomvangrijkpakketvanmaatregelenzalde overlastencriminaliteitwordenaangepakt,waardoorde veiligheidwordtverbeterd.Metdezeaanpakhebbenwij ervertrouwenindatNederlandsterker,socialeren veiligeruitdecrisiszalkomen.LiefstzevenpaginaTMs wordengewijdaanhetasiel-,migratie-enintegratiebe- leid.Hetgaathierinderdaadomeengrootmaatschappe- lijkvraagstukdatonzefractiesteedsbenaderdheeftmet hetoogophetgevaardateengrootdeelvanonze immigrantenineenonderklasseopgeslotenraakt.Dat gevaarkeren,zagenzietonzefractienogsteedsalseen belangrijkeopdrachtvanhetintegratiebeleid. Deheer Noten(PvdA):Voorzitter.Hetrisicovaneen onderklasseiservooreenbepaalddeel,denkik.Watzijn indezevenbladzijdesnupreciesdemaatregelendiede kansdatdieonderklasseontstaat,verkleinen?Ikbendie juistniettegengekomen.Ikhebheelveelgezienin termenvanselectie,gebodenenverboden,maarikheb heelweiniggezienintermenvanverheffing,omdat ouderwetsewoordmaartegebruiken.Ikzienauwelijks investeringenindiemensen,helemaalnieteigenlijk. Deheer Werner (CDA):Magikevenvervolgen?Dangeef ikdeelsalantwoordopuwvraag. Datisnietexclusiefenzelfsnietindeeersteplaats eenoverheidstaak.Hierligtookeenverantwoordelijkheid voordesamenlevingalsgeheel,debetrokkenenzelf,het onderwijs,werkgevers-enwerknemersorganisatiesen vervolgensgemeentenenandereoverheden.Wanneerik spreekoverbetrokkenenzelf,doelikookopdevele immigrantendiezichinmiddelseconomisch,sociaalen cultureelhebbenopgewerkttotactievemedeburgers. Ookvanhenmagverwachtwordendatzijinhuneigen gemeenschappeneenvoortrekkersrolvervullen.Naarde toekomsttoezalhetinburgerings-enintegratiebeleid,de Werner EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-13 emancipatie,departicipatieenhetopeigenbenenstaan vannieuweNederlanderseveneensdienenteworden bevorderd.Ja? Deheer Noten(PvdA):Uzegtnudusdaterindiezeven bladzijdesnietsoverstaat,behalvedatiedereenhet moetdoenbehalvedeoverheid.Ofniet? Deheer Werner (CDA):Ikzegnietdatdeoverheidgeen roltespelenheeft... Deheer Noten(PvdA):Ikvatevensamenhoeuhetzegt: werkgevers-enwerknemersorganisatiesendemensen uitdekringenzelf.Diemoetenervoorzorgendatderest wordtmeegesleurd.Datisallemaalbest,datisallemaal totjedienstenwegaanookmetzijnallenproberen,dat terealiseren. Deheer Werner (CDA):Goedzo! Deheer Noten(PvdA):Maardevraagis:waarblijven wij?Waarblijvenwijalspolitiek,waarblijvenwijals overheid?Watisonzebijdrage? Deheer Werner (CDA):Ikdenkdatdepolitiekerheel duidelijkbijblijft.Datziejeookinderegeringsvoorne- mens,alleenwordterweleengroterappelopde mensenzelfgedaaninplaatsvanzedankzijallerlei overheidsmaatregelente pamperen,zoalshetzodeftig wordtgenoemd.Hetineenbrederecontextplaatsenen allepartijendaarbijeenrol,eenplaatsenverantwoorde- lijkheidgeven,leidttotmeerkrachtaandebeweging. Deheer Thissen(GroenLinks):Usteektdeloftrompet overtallozemigrantendievolledigmeedoen,sociaal, cultureeleneducatief,endiehogerevormenvan onderwijshebbengenotenenzichvolledigverdienstelijk makenvoordesamenleving.Isonzemaniervanhoewe mensenhebbenondersteundinhetlatenmeedoen,in hetparticiperen,dusviaaldieinburgeringsprogrammaTMs enaldieintegratieprogrammaTMs,eigenlijknietmet terugwerkendekrachtvolgensuwbeoordelinguitermate succesvolgebleken?Vindtuhetdannietbijzonderdater juistopdieprogrammaTMsinditregeerakkoordendoorde ploegdiehierzit,zogigantischwordtbezuinigd?Maakt uzichdannietmetonsgrotezorgenoveraldie migrantendiediezelfdewegdieuzolooft,willenlopen inNederland? Deheer Werner (CDA):Jekuntdaarvraagtekensbij zetten,wantwellichtschiethetteverdoorenmoeterbij demensenzelfmeerverantwoordelijkheidvoorhun integratiewordengelegd.Datvindenwijgeenfoute ontwikkeling.Onzefractiezaldevelemaatregelendiemetbetrek- kingtotdetoelatingwordenaangekondigd,tezijnertijd, alszijbijdezeKamervoorliggen,zorgvuldigtoetsenof zeinovereenstemmingzijnmetdeinternationale verdragen,derechtenvandemens,deGrondwetende waardendieaanonzerechtsstaattengrondslagliggen. Deheer Yildirim (Fractie-Yildirim):Voorzitter.Ikwiltoch eventerugnaardelaatstevraag.Ikhebmijheellang ingehoudenomnietteinterrumperen,maardoedatnu toch.IkbegrijpdatdeCDA-fractiemensenzelfverantwoor- delijkwillatenzijnvoorhunintegratie.Isdatnietwat jarenlangistoegelatenenisgedacht?Datisjuistdefout uitdegeschiedenisgebleken.Diemoetenwijvandaag tochvoorkomen? Deheer Werner (CDA):Kuntuuwvraagtoelichten? Deheer Yildirim (Fractie-Yildirim):Voorzitter.De overheidhadgeentaalcursussen.Zijheeftarbeiders opgehaaldeninpensionsgestopt,zodatzealleenmaar kondenwerken.Deoverheidheeftnauwelijksrekening gehoudenmethungezinnen,hunkinderen.Datwashet integratievraagstukvantoen.ToenwashetCDAerook voorstandervan.Hetzei:eigenverantwoordelijkheid.Nu zegthetdatweer.Herhaaltudaarmeedefoutniet? Deheer Werner (CDA):Ikdenkdatalleregelingeninhet verledentevrijblijvendwarenendatdaardoorjuisteen heleboelzakenzijnblijvenhangen.Hogereeisenaande mensenzelfstellenenhenstimulerenendeverantwoor- delijkheidlatennemenvoorhuneigeninburgeringlijkt mijopzichhelemaalgeenslechtuitgangspunt.Dat vindenwijtocheigenlijkvaniedereenhierindeze samenleving?Deheer Yildirim (Fractie-Yildirim):Ikbegrijpdatinde ogenvanuwfractiealleendestrafmaatregelenhoeven tewordenaangescherpt.Datneemikaan. Mijntweedevraagbetrefthetveiligheidsvraagstuk.U koppelthetintegratievraagstukaandeveiligheid. BetekentditinuwogendatNederlandveiligerwordt naarmatemensenintegreren? Deheer Werner (CDA):Ja,datdenkikwel. Deheer Yildirim (Fractie-Yildirim):Daarmeezegtu eigenlijknetalsWildersdatNederlandonveiligisdoor deaanwezigheidvanmigranten. Deheer Werner (CDA):Nee.Ditiseenveralgemenise- ringdieikabsoluutnietvoorogenheb.Iedereenweet natuurlijkdaterinbepaaldewijkengroepenzijn, geïdentificeerdenbekend,waartegenwemoeten optreden,forsenflink!Latenwedaargeendoekjesom winden.Deheer Yildirim (Fractie-Yildirim):Udraaiteromheen.U hebthetoverjongerendieinhunbuurtgeentoekomst meerhebben,alsprekenzijNederlands,gaanzijnaar schoolenzijnzijdusvoldoendegeïntegreerd.Deze jongerenvervelenzichenziengeenuitweg.Daardoor wordtdeomgevingonveilig.Ditiseenandervraagstuk danhetintegratievraagstuk,deachterblijvendeintegratie vanmigranteninNederland,waaraanukoppeltdat Nederlandonveiligis.Ikvinddatnietterecht. Deheer Werner (CDA):Datisdanzo. Devoorzitter:IkgeefhetwoordaandeheerNoten, wantditwasgeenvraag,maareenconstatering. Deheer Noten(PvdA):Doorhetontbrekenvan integratiebeleidzijnwijhelegeneratieskwijtgeraakt.Ik denkdatdeheerWernernogevenkortzijndefinitievan hetbegrip eigenverantwoordelijkheid moettoelichten. Werner EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-14 Ikbenhetmethemeensdatmensendeplichthebben omzoveelmogelijkuithunleventehalen.Wehebben er16miljoenvaninditland.Zijhebbenallemaaldie plichtomzoveelmogelijkuithunleventehalenenom eenbijdrageaandesamenlevingteleveren.Denktudat iedereenuitzichzelf,zonderenigehulp,daartoeinstaat is?Kuntualleenmaarblijvendrijvenophetbegripvan eigenverantwoordelijkheid?Alshetantwoorddaarop neeluidt,vraagikunogmaalsofhetontbrekenvaneen integratiebeleidinditregeerakkoordnieternstigis. Deheer Werner (CDA):Datzalechtmoetenblijken.Het CDAheeftaltijdhetstandpuntingenomendatinburge- ringsverplichtingennietvrijblijvendkunnenzijnendatje weldegelijkeenstokachterdedeurmoethebbenom mensendaartoetebewegen.Dathebbenweinhet verledengedaan,zowelviahetvereistedatdeNeder- landsetaaltenminstebeheerstwordtalshetvereistedat ereniginzichtisinhetfunctionerenvandeNederlandse samenleving.Datkunjeniethelemaalalleenaanhen overlaten,wantdandoenzenietgenoegenkomterniet voldoendevanterecht.Datisinhetverledengebleken. Wijhebbenerdusabsoluutgeenbezwaartegendatdaar hogereeisenaanwordengesteldendatdevrijblijvend- heidwordtdoorbroken.Erisnamelijkgeenbeter perspectiefdandatopwerk,opopgeleidzijnenmee kunnendoen.Wijstaanvooreendergelijkparticipatiege- richtbeleid. Deheer Schuurman(ChristenUnie):Ikkanmijgoed vindeninhetlaatstestandpuntvandeheerWerner. Misstandenverdienencorrecties;erwareninhet verledenmisstanden. Ikhebeenvraagoverdelaatsteopmerkingdiede heerWernerinzijnbijdragemaaktedatallemaatregelen metbetrekkingtotimmigratieenasielgetoetstzullen wordenaandeGrondwet,internationaleverdragenen Europeseregelgeving.Bestaatertwijfelbijudatde regelingeninhetregeerakkoorddaaraannietvoldoen? Ditiseigenlijkzondermeereenopendeur,wantwe toetsenaltijdallesaandeGrondwetenaaninternatio- naleverdragen.Unoemthetzoexpresdatikhetgraag onderstreepinverbandmetheteerstepuntdatwe vanmorgenuitwisseldendatditkabinetinderdaad vastgeklonkenzitaandePVV.Nergensblijktdit duidelijkerdanopditpunt.Mijlijktdatualsvertegen- woordigervaneenpartijwaarbinnendaaroverveel rumoerisgeweest,weetdatdelenvanuwachterban daardegrootsteproblemenmeehebben.Metdie achterbanvoelikmijzeerverwant.Vandaardatikde vraagstelofuzichkuntvoorstellendathetiets incorrectsenmisschienwelpolitiekonbetrouwbaars heeftomafsprakentemakenmeteengedoogpartner waarvanuvantevorenweetdatzenietgehandhaafd kunnenworden. Deheer Werner (CDA):Omdaterbijonsindefractie inderdaadnoggeenfinaaloordeelisgeveldoverde vraaginhoeverredetritsmaatregelendieerinstaan, symboolpolitiekisoflouterretoriekzonderenigeinhoud, hebbenwijhiernadrukkelijkdevingerbijwillenleggen. Wijwetennamelijknietzekerhoedeuitwerkingervan preciesis.Diezullenwijvooronsmoetenhebbenomte beoordelenofzijbinnenonzecontextblijftofdat daaroverheengeschotenwordt.Daarhebbenwijdus inderdaadenigetwijfelover.Namensmijnfractiehebik buitendezeKamermeerderemalengezegddatwijopdit puntervoorstaandatergeenongelukkengebeurenwat degrondrechtenbetreft,deinternationaleverdragen enzovoort.Devoorzitter:IkwildeheerWernernuechtde gelegenheidgeven,zijnbetoogaftemaken,wantwij gaanveroverdetijdheenenkrijgenooknogeeneerste inbrengvaniedereanderefractie.Laterkrijgtunogeen tweedetermijn.HetwoordisaandeheerWerner. Deheer Werner (CDA):Voorzitter.Nederlandiseenopen samenlevingdievoorhaarwelzijninhogemate afhankelijkisvanhetbuitenland.De openmind richtingEuropa,metBrusselalsbruggenhoofdnaarde wereld,isnatuurlijkwezenlijkvooronzeeconomie,onze vrijheidenonzeveiligheid.Deregeringwildepositievan Nederlandindewereldverbeterenentenminsteziente behouden.DaarvoorishetvanbelangdatNederlandook zijnaandeelinvredesmissieskanblijvenleveren. Daartoezalheteendefensiemachtinstandmoeten houdendiedaartoeookinstaatis.Wijzijndemilitairen diedaaraanbijdragengrotedankverschuldigd.Ikvraag uinhetbijzonder,uitteleggendatallebezuinigingenop defensieniettenkostegaanvandeinzetbaarheidvan Nederlandinhetbredereverbandvandewereldvrede. DelandenmetopkomendeeconomieënalsIndia, ChinaenBraziliëwinnenterreineneiseneenbelangrij- kerepositieindeinternationaleinstitutenop.Wijvragen deregeringwatdeinzetvanNederlandisenwelke mogelijkhedenhijzietomdepositievanNederlandin Europaenophetwereldtoneelteverbeteren.Minister- president,wanneergaatuhetregeringsstandpuntnaar buitenbrengenoverhetbelangrijkerapportvandeWRR, genaamdAanhetbuitenlandgehecht,datrecentelijkis verschenen?Wijzoudengraaghetregeringsstandpunt overdatrapportwillenbetrekkenbijdedebattendiewij inmaartdaaroverindezeKamervoeren.Kanvoordie tijdhetregeringsstandpuntoverhetWRR-rapportbekend zijn?Enzietderegeringnogmogelijkhedenvoor NederlandomzijnpositiebijinstitutiesalshetIMF,de G20endeWereldbanktebehouden? Toonentaalvanderegeringsverklaringsprekenonze fractieaanzienlijkmeeraandandekille,herenderalte populistischeenophetindividuelebelanggerichte woordkeuzeuithetregeerakkoord. RechtsNederland konerdevingersbijaflikken .Wijherkennenonsbeter inderegeringsverklaringwaarindatappelopde gemeenschapszinduidelijkdoorklinkt.Daarspreektmeer eenregeringvooralleNederlanders. Mijnheerdevoorzitter,16jaargeledenwerdiklidvan dezeKamer.Deboekenmolensrechtsachterdebanken bevattendegehelewetgevingvanNederland.Toenikin deKamerkwamwaserslechtséénzoTMnboekenkastje voordriekwartgevuld.Nuzijnertweenodigdie helemaalvolzijnenwaarvanereentjeuitpuilt.Jaarna jaarhebikmijafgevraagdhoeaandituitdijendeheelal vanwet-enregelgevingeeneindgemaaktkanworden, wantgeenjaarisvoorbijgegaanzonderdatondanks alleswatwerdbeweerdereenforseuitbreiding plaatsvond.Metdewetgevinggroeideookdeomvang vandeoverheid.DeCDA-fractiezalderegeringhelpen hettijtedoenkerenendewetgevingmeerdaninhet verledennaastdeklassiekebeoordelingsmaatstavenals uitvoerbaarheid,handhaafbaarheidenrechtmatigheid, ooknadrukkelijkgaantoetsenopnoodzakelijkheid.Wij Werner EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-15 zijn,deregeringsplannenoverziend,ernognietgerust opdatdezeookechtActal-proofzijnenernietsluime- rendpersaldotochweereenuitbreidingvanregelgeving zalplaatsvinden.HeeftActaldaaroverigensnaar gekeken?Ikzegu,minister-president,datalshetderegeringlukt omeenpaarvakjesvrijtespelenindatboekenmolentje enomderegelgevingechtweetterugtedringen,erop devrijgekomenplankenindeboekenmolenvooreeuwig eenportretvanumagprijken. Ikzieuitnaarhetantwoordvanderegeringenwens deregeringveelwijsheidtoebijdeimmenseopgave waarvoorzijstaat. Deheer Kox(SP):Voorzitter.Laatikbeginnenmeteen complimentaanu,wantubenteringeslaagdomalle bewindsliedenachterdetafelopeengoedestoelte krijgen.Datwastotdusvervoorbehoudenaanminister Verhagen,maarja,dieweetaltijdmeerteregelendan anderemensenmogelijkachten,eenheelkabinet bijvoorbeeld!Ikvindhetwelchicdatwedatdoen.Hetis eenlangedagenuhebthetrechtomopeengoede stoeltezitten.Alsugoedzit,kuntudaaraanoverigens niethetrechtontlenendatulangmagblijvenzitten.Dat iseenanderekwestiediewijmetelkaarmoetengaan uitmaken.Tochvindikhetfijndatudaarzit,wanthetis eenlangezit.Ookvindikhetfijndatumijnalgemene beschouwingennamensdeSP-fractiewiltaanhoren. TweewekenterugnamenweindeRidderzaalafscheid vandevorigepremier.Naachtdrukkedienstjarenzathet ervoorhemop.Daarvoorpastwelgemeendedank.Nu hebbenweeennieuweeersteminister.Naeenlange reekschristen-ensociaaldemocratenvoorheteerstsinds deinvoeringvanhetalgemeenkiesrechteenliberaal. Daarvoorpasteenwelgemeendproficiat,mijnheerde minister-president,eneencadeautje.Devorigepremier gafikafentoeeenboek.Passendindietraditiehebik vandaagvoordenieuwepremierhetnieuwestandaard- werkbijmevanmijnfractiegenootKeesSlager.Hetheet WatersnoodengaatoverallekerendatonzeNeder- landseDeltaonderwaterliep.Datlijktonseenmooie metafoorvoordesituatiewaarinonslandnuverkeert. Natweedecennianeoliberalevloedgolvenzijnjaren terugdedijkenvanonzeeconomiedoorgebroken. Sindsdienhebbenweveelwaterindepolder,in NederlandendeEuropeseUnie.Hetispompenof verzuipen,horenwevanhetkabinet.Depremierismet zijnministerswelhaastdagelijksbezig,nieuwedijkbreu- kenoptevullen.Dateistalleaandachtenallemiddelen. Voorleukedingen,zovertelthetkabinetons,hebbenwe tijdelijkgeenruimte.Datbleekaluitdegeërfde begrotingvanBalkenendeIVendatblijktuitalle aanvullendeplannenvanRutteI.Alsikover RutteI spreek,isdatgeenbelofte,maarmeereenaanmoedi- ging.Alsjevoorgangervierkabinettenheeftgehad,is hetfijnomtehorendaterookeenRutteIis.Maarja,er wasookeenDenUylI,zoalsmenweet. Uitdeplannenvanderegeringblijktdathetmesin onssocialestelselgaat.Wegaankortenopsteunaande allerarmsten.Wemakencultuurweerduurensnijden grotedelenvanonzeoverheidweg.Enwezeggendatde marktmaarmoetdoenwatwijnalaten.Zoniet,danis hetjammer,maarhelaas.Datlijktvrijvertaaldde leidendegedachteachterdebegrotingvoorkomendjaar enhetverdereplanvanaanpakvanderegeringvoorde komendevierjaar,diewebeidevandaagbespreken. Deeconomischerampdieonsoverkomt,isnetalsde rampvan1953waaroverKeesSlagerschrijft,veelmeer manmadedandoorgaanswordttoegegeven.In1953 haddenwewesterstormenspringvloed,maarookeen verwaarloosddijkbeheer,grootgebrekaanregieen slapendebestuurdersdienietaanzagenkomenwatze haddenmoetenzien.In2008beukteeenfinanciële westerstormogenschijnlijkmachtigefinanciëleinstituten inonslandaandiggelen.Maarooktoenwarenerveel signalendatdeneoliberaledroomvandehebzuchtige vrijheidvoorhetgrootkapitaalendefinanciëlemarkten weleensociaaleconomischenachtmerriemoestworden. Hoekijktdepremieraantegendeontwikkelingenvande afgelopenjaren?Zijnweslachtoffervaneenonvermijde- lijkeramp?Ofhaddenwemetbeterbeleidenmeerregie veelschadekunnenvoorkomen?Washetalteliberale beleidvandeafgelopentwintigjaardeelvanhet probleem?Zonee,hoeisdecrisisdangekomen?Zoja, hoekanverdergaandliberaalbeleiddannueendeelvan deoplossingzijn?Enachtdeminister-presidenthet voldoendeomdedijkbreukentedichtenofmoetereen deltaplankomenvooreenandersingerichteeconomie ensamenleving,metmindertoevalenmeerzekerheid? Graageeninkijkjeindeideologischeachterkamervandit kabinet.Hierzullenwijnietalleenvandaag,maarook laternogspreken.Hetisimmerseenwezenlijkekwestie. Datgeldtookvoorhetvolgendepunt.Denieuwe regeringsteuntopeenkrappemeerderheidindeTweede Kamer.Datisvoldoende,maarishetookfatsoenlijk?Om aaneenmeerderheidaandeoverkanttekomen,leuntde premierzwaaropeenpartijdiestelselmatigendoelbe- wustgrotegroepenburgersbeledigt,vernederten discrimineert.Datwastotdusvernotdoneinde Nederlandsepolitiek.Endatismaargoedook.We hebbenartikel1vandeGrondwetnietvoornietszo geformuleerdenopdiemarkanteplaatsinonze constitutiegezet.Opzijnminsthaddepremierinhet gedoogakkoordkunnenlatenvastleggendathijde opvattingenvandePVVoverdeislamknettergekvindt. Immers,wieverzinthetomeenboekdatindezevende eeuwwerdgeschreven,metterugwerkendekracht fascistischtenoemen,naareenpolitiekestromingdie eerstindetwintigsteeeuwhetlichtzagenzoveel duisternisbracht?Enwieverzinthet,eenboekuithet eerstemillennium,metleefregelsomenigerechtsordete brengenindechaotischesamenlevingvantoen,gelijkte stellenmetMeinKampf,datindevorigeeeuwjuistde vernietigingvanonzerechtsordebepleitte?Zoiemand heeftgeenenkelhistorischbesef,maarweldearrogantie omhetgebrekaankennistecompenserenmeteen overmaataanonbehoorlijkheid.Dat,mijnheerde premier,weetuook.Haddatdantenminsteookhardop gezegd!DanhaddeministervanBuitenlandseZakenhet watmakkelijkergehadomoverdegrensuitteleggen waterallemaalinonslandgebeurt. Weleunennu eenmaalopeenpartijdieknettergekkeopvattingen heeft,klinkteenstukduidelijkerdan wehebbeneen verschilvanmeningoverdevraagofdeislameen religieofeenideologieis .Deeltdeminister-president mijnkwalificatievandeopvattingenvandePVVopdit punt?Enmagikoverigensaannemendatderegering haarbelofteaandezeKamernakomteneensnelle toetredingbevordertvandeEuropeseUnietothet EuropeesVerdragvoordeRechtenvandeMens,ookal Werner EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-16 zietdePVVdatnietgraag,aldatgedoemetmensen- rechten?DatverbindtWildersmetmenigmoslimfunda- mentalist.Deextremenontmoetenelkaar;leukefoto. Hetisduidelijk.Wijhaddengraageenandereregering gezien.Maarwezittenmetditkabinetenwehebbenhet ervoorlopigmaarmeetedoen.Zogaatdatinde politiek.VVDenCDAkozenervoorompowerbefore principlestelatengaan.Ikveroordeeldatniet,maarik stelhetvast.IkweetdathetmenigeeninhetCDAzwaar isgevallen,debelofteaandekiezertebrekenomniet metdePVVinzeetegaan.Ikhebalgezegddatikmijde waarschuwendewoordenvandefractievoorzittervanhet CDAindithuisherinner.Ikwasenbenbenieuwdhoehij datallemaalplooit.Ondankszijndriftigeinspanningenin zijneerstetermijn,vindikdathijintweedetermijnnog heelwatuitteleggenheeftopditpunt.Ikzougraagvan hemwillenhorenwaaromhijhetuiteindelijkheeft afgelegdtegendetoenmaligefractievoorzitteraande overkant,diedaardoornuhieralsvicepremiervoorons kanverschijnen.Daarmeefeliciteerikhemoverigens.Het iseenduivelskunstenaardezeminister.Gaermaaraan staan:dehelftvanjeaanhangverliezenenvervolgens tochdehelftvanalleministersleveren.Datiseenhele prestatie,maardevraagismijnheerdevicepremier, tegenwelkeprijs.Ikhebvoorugeenboekmeegebracht, maarhetzoueenideekunnenzijnomhetmeesterwerk vanGoethenogeensuitdekasttehalenenomhet onderdekerstboomtelezen.Datgaatperslotvan rekeningoverdezelfdevraag. Wehebbenduseenregering.Indithuiskandieechter nietrekenenopeenmeerderheiddiezichverbonden, laatstaangebondenvoeltaanhetregeer-engedoogak- koord.Diepolitiekenoviteitzaltotjuniiniedergevalzo blijven.OverhoedeKamerernajuniuitziet,oordeeltde kiezerinmaart.Datwordeninteressanteverkiezingen. HoedeEersteKamerzichdekomendetijdopstelt,hangt overigensookafvanhoedepremierzichgedraagt.U, mijnheerdeminister-president,moetvandithuis stappenzettenomdehypotheekrenteaftrekvoorde mensenmethetmeestegeldsubstantieelteverminde- ren.Dathebbenwijhierbesloten.Aanudevraagwelke gevolgenuaanonzeuitspraakdenktteverbinden.Han Notenvroegerookalnaar.Ikhebalietsgehoordvan wedoenweleenonderzoekmaarweblijvenvande renteaftrekaf .Ikneemaandatubegrijptdatdatniet volstaat.Mijnheerdeminister-president,wijzijneen Kamervanweinigmoties,diejuistdaaromveelwaarde hechtaanhetuitvoerenervan.Mochtuwindwillen zaaien,zouustormkunnenoogsten.Enstormenleiden somstotongelukken.Ikhoopdatderegeringdat begrijpt.Doorvertegenwoordigersvandemediawordtonsde vraaggesteldofditbijzonderekabinetzalleidentoteen bijzondere,meergepolitiseerdeopstellingvandeze Kamer.Neeenja,denkik.Nee,wantindezeKamerwerd altijdalpolitiekbedreven.DitiseenKamerdiegrond- wettelijkdebevoegdheidheeft,zelftebeslissenofeen voorstelvanwetwerkelijkwetwordt.VolgensDonker Curtius,in1848,wasdeEersteKamerernietomhet goedetestichten,maaromhetkwadetevoorkomen.En zoishetsindsdiengebleven.DaaromheeftdezeKamer geenrechtvaninitiatiefengeenrechtvanamendement. VoorderestisdepositievanbeideKamersgelijk.We zijngeenRaadvanState.Diezitvoorinhetwetgevings- traject,vóórdevolksvertegenwoordigingspreekt.Wijzijn hetpolitiekeeindstation,nadateerstdeTweedeKamer heeftgeoordeeld.Datwebijdieafwegingbijzonder lettenopdevraagofeenwetsvoorsteldeugdelijkin elkaarsteekt,pastinderestvanonsrechtsstelsel,niet tegendeGrondwetingaatenzichverhoudtmet internationaalrecht,iseenvaakuitgesprokenwensen intentie,endoorgaansookonzepraktijk.Maareen rechtsregelishetniet.Preciesdaaromkoneenzeer gewaardeerdecollegavandeCDA-fractiehierenigetijd terug,bijdestemmingovereenwetsvoorstelover dataprotectie,meedelendathijdewetenschappelijke rationaliteitzoulatenwijkenvoordepolitiekeopportuni- teit.HijdeeddatŒmetpijninhethart,datzagenweŒ omdatzijnministervanJustitiedatvanhemeisteenhij wildevoorkomendatzijnministerhierpolitiekonderuit zougaan.Vanditsoortpolitiekeopportuniteitkennenwe allemaaldevoorbeelden.AlsdezeKamerzichinde afgelopenjarenslechtsdoorargumentenvandeugdelijk- heidensamenhanghadlatenleiden,washetStaatsblad eenstukdunnergeweestendanwasdatmolentjeook eenstuklegergeweest.Ikmoetoverigenstegende minister-presidentzeggendathierfotoTMsvanzijn voorgangershangen,maardaarvoormoetjewelheel oudenheeldoodzijn.Deraadpensionarissenkijkentoe oponswerk.Ikwensdeminister-presidenteenlangen gelukkigleven,dusdiefotomagvoormijnogwel uitblijven.IkdenkdatdezeKamerindatopzichtnietmeer gepolitiseerdzalwordendantotdusverhetgevalwas. Maarikantwoordookjaopdezelfdevraag.Ja,omdat juistvanwegedeminderheidspositievanditkabinetin dithuis,fractiesnuvrijerworden,wetsvoorstellen werkelijktebeoordelenophunpolitiekerelevantieen kwaliteitenzichnietgegijzeldhoeventewetendoorhet kabinet.Derollenwordenomgedraaid.DezeKamerkan hetkabinet,alshetnietdoetwatzijinmeerderheidwil, metlegehandennaardeTrêveszaalterugsturen.Dat allesonderhetmooiemotto:Wetslecht?Wetweg! Vreesniet,mijnheerdepremier.Althansnietvoormijn fractie.Wijzullendevoorstellenvanuwregeringlangs dezelfdemeetlatleggenalsvoorheen.Bijgoede voorstellenstemmenwevoor,bijslechtetegen.Enkele wekenterughebbenwebijdestemmingoverde Winkelsluitingswetlatenzienhoewedatdoen.De fractievoorzittervanhetCDAisdaarduidelijkvanonder deindrukgeraakt.Devicepremierweeterookallesvan. Voorpolitiekespelletjesismijnfractienietin.Kande premiermetdezeopstellingleven? Onzemeetlatindachtig,zaldepremiergeendriekeer hoevenradenomtewetenwatonsoordeelisoverzijn planvanaanpak.Datkeurenweaf,omdathetopeen verkeerdemaniermetdecrisisomgaat.Ineenhogere versnellingdoorrijdenopdeverkeerdewegbrengtons alleenverdervanhuis.Zoveelzosnelbezuinigenop mensendiepartnochdeelhebbenaandeoorzakenvan decrisis,isinonzeogennietalleenverwerpelijkmaar ookpraktischonverstandig.Letwel:wezeggennietdat ergeenproblemenzijn.Eenoplopendestaatsschulden grotetekortenopdebegrotingzijnookvolgensonsgeen dingendielangetijdgetolereerdkunnenworden.Maar wiedestaatsschuldvermindertdoorvorderingenvan burgersteannuleren,bijvoorbeeldophetrechtopAOW met65jaar,ofophetminimumloon,ofopbetaalbare toegangtotzorgenonderwijsofopeennormale loonontwikkeling,diebezuinigtnietmaarverschuift slechts.Enwiederijksbegrotingopordebrengtdoor gatenindehuishoudportemonneeteslaan,doetdomme KoxEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-17 dingendieonzeeconomieenonzesamenlevingniet hebbenkan. Hoehetanderskan?Datgavenwijalaaninons verkiezingsprogrammaEenbeterNederlandvoorminder geld.Daarinbetalendegrootverdieners,devermogen- den,debanken,degrotebedrijvenvoordecrisisdieze zelfmeehebbenveroorzaakt.Endaarinbeschermenwe degenenmethetminstegeld,deminstemogelijkheden endeminsteschuldaanhetontsporenvandeeconomie. Datlijktonsverstandig.Maardezeregeringmaakt anderekeuzesendatmagook.Datbetekentechterwel datdebankennogsteeds,ookvolgensdecommissie- Brugmans,debeloofdezelfreguleringontduiken.Vaneen bankenbelastingkomt,alledrukdoenerijvanonze ministervanFinanciëntenspijt,nogsteedsniets,ookal sprakvrijwelelkepartijerovervoordeafgelopen Kamerverkiezingen.Economischenmaatschappelijk uiterstschadelijkebonussenblijvenuitbetaaldworden, detopsalarissenblijventop. Dezeregeringkiestconsequentvoorhendiealnietste klagenhadden.Watisdaarvoordedieperereden,vraag ikdeminister-president?Ookinternationaalhelptde regeringvooraldebanken,diezezietalstoobigtofail. Metmiljardenhebbenwehunfaillissementvoorkomen, maaraanhungedraghebbenweniksveranderd.En ondertussenmogendespeculantengewoondoorgaan. Zejagennuongestoordoplanden,zoalsPortugal, SpanjeenBelgië.Watalsdatslaagt?Kunnenweeen landalsSpanjeredden,ofgeldtdan:toobigtobail?Het IMFvindteenkolossaalnoodfondsvan750mld.zelfste klein,kennelijkbevreesdvooreenvervolgopGrieken- landenIerland.Alsdatgebeurt,hoegaathetdan trouwensverdermetdeeuro,diemindertovermunt blijktdanhijleek?Graagenigevisievandeminister- president.Ontwaarthijwellichtmetterugwerkende krachteniggelijkinonzeeerderetwijfelsoverhette gejaagdetempowaarindeEuropeselandenmonetair aaneengesmeedwerden?Wasdehaastigespoedook hiertochnietzogoed?Endeelthijonzemeningdathet volledigvrijlatenvandefinanciëlemarkteneenvande hoofdoorzakenvandedreigendefinancieel-economische meltdownis?Zoja,waaromdoenwedaardanniets aan?Ooitwasdezezaaldepronkzaalvandewarevrijheid. HierwerdenonderleidingvanJohandeWittŒhijhangt daarachterŒbesluitengenomendiezóbelangrijkwaren datdevolkenvandewereld,doorderameninhet plafond,toekekenopwathierplaatsvond.CollegaTMs,dat warennogeenstijden,maardatwarenookandere tijden.Endatisgoed.DezeKamerhoortniethet politiekebrandpuntvanonzesamenlevingtezijn.Zoalsu weet,ismijnpartijvoorstandervaneenStaten-Generaal metéénKamerendaardoormeerslagkracht,snelheiden transparantie.DatisbeterdantweeKamerstehouden, maarweltekortwieken,zoalsderegeringvoorstelt.Mag ikdeminister-presidentvragenofhijbereidisnietalleen zijnvariantŒkleinereKamersŒmaarookonzevariantŒ éénKamerŒmeetenemenbijdevoorbereidingvaneen herzieningvandeGrondwetdiedaarvoornoodzakelijk is?HijweetdathijThorbeckeaanzijnzijdeheeft. ThorbeckebestempeldeonsimmersalsKamerzonder doel.Ikbenoverigensbenieuwdhoedepremierhethele trajectziet,ookinhetlichtvanhetpasontvangen interessanterapportvandeStaatscommissieGrondwet. ZolangdezeKamerbestaat,moetzevooralhaarwerk doen.Datblijft:hetkwadevoorkomen.Zowelinde begrotingalsindeafgelopenwekenhebbenwealaardig watvoorbeeldengekregenvanmaatregelendieopbasis vandatcriteriumhiergeenmeerderheidzoudenmoeten krijgen.Iknoemeenaantalvoorbeelden.Deingrepenin desocialewerkvoorziening,diemensenhunbaan afnemenenhungeloofindetoekomst.Deverzwaring vandelastenvoorlangstudeerders,terwijlhetbedrijfsle- venschreeuwtomstudentendiemeerdanalleenuitde boekengeleerdhebben,instages,inbesturenenin vrijwilligerswerk.Hetkortzichtigindeuitverkoopdoen vangrondendieStaatsbosbeheernaeenjarenlang procesentegenhogekostenverworvenheeft.Het onnozeleplanomstukjessnelwegtevindenwaarjemet 130km/umagrijdenzodatjenogsnellerindevolgende fileaansluit.Hetverhogenvandebtwoppodiumkunsten naar19%,waardoorwedetoegangvoormensenmet mindergeldbemoeilijkenintijdenwaarinkunsten cultuuronsjuistkunneninspireren,ofonskunnen vermaken,troostenenprikkelen.Enhetopenenvande aanvalopdeontwikkelingssamenwerkingendaarmeeop deallerarmstenopdezeplaneet. Overtweewekenbuigenwijonshieroverhet Belastingplan,waarindepolitiekekeuzesvanderegering wordenvertaaldinconcreetdoenenlaten.Ikkanalvast zeggendatwijnietakkoordgaanmethetongemoeid latenvandetopinkomens,terwijlwerkenonderhet minimumloonwordttoegestaan.Wijgaannietakkoord methetbuitenschotlatenvandehypotheekrenteaftrek voordemensenmetveelgeldterwijlergeenwoningen gebouwdwordenvoormensenmetweiniggeld.Wij gaannietakkoordmethetverlagenvandevennoot- schapsbelastingterwijldecultuurbelastingwordt verhoogd.Ikbenbenieuwdofderegeringzichbijaldeze voorstellenvantevorenrekenschapzalgevenvande opvattingendieindezeKamerleven.Hetlijktonswijs. Deminister-presidentheeftdekeuze,wijheteindoordeel, zoishettoch? Totslot.Wijzijnernietomhetgoedetestichten,zo heeftdeGrondwethetgeregeld.Allewetsvoorstellen vanderegeringzullendezeKamermoetenpasseren.En wezullenzeallemaallangsonzemeetlatleggenomdat tedoenwaarwewelvoorzijn:hetkwadevoorkomen. Vooronszal,zoalsgezegd,steedsgelden:Wetslecht? Wetweg!Alselkefractievergelijkbaarhandelt,dan wordenhetinderdaadspannendetijdenindezesenaat. Daarbijwensikdeminister-presidentenzijnregering veelwijsheidtoeendezeKamerveelmoed. Deheer DeGraaf (VVD):Mijnheerdevoorzitter. Moeilijketijdenvergenmoeilijkebeslissingen.Hetis goed,teconstaterendatditkabinethiernietvoor terugdeinst.Hetregeerakkoordstaatterechtinhetteken vanhetopordebrengenvandestaatsfinanciën,hetgeen zowelnationaal,Europeesalsookmondiaalgezienals absolutetopprioriteitmoetgelden.Datderegeringde financieel-economischecrisistegelijkertijdalseen uitdagingzietommeterstemakenoptalvanbeleidster- reineniseenbelangrijkeprikkelomdekomendejaren ookdaadwerkelijktepresteren. DeVVD-fractiesteltvastdatdieuitdagingmeervoudig is.Allereerstiserdepolitiekeuitdaging:eenminder- heidskabinetmetparlementairesteunophoofdpunten vanbeleidindeTweedeKamer.Ditvraagtnietalleen vanderegering,maarookvandeTweedeenEerste KoxEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-18 Kamereenandereinsteekomtottastbareresultatente komen.Opdetweedeplaatsiserdebestuurlijkeuitdaging:de regeringheefthetinonsstaatsbestelnietalleenvoorhet zeggen.Ookdedecentraleoverhedenspeleneenrolvan betekenisbijhetstrevenvanderegering,degestelde doelentebereiken. Tenderdeiserdemaatschappelijkeuitdaging:zalde regeringerinslagenomvoordestukvoorstuk ingrijpendemaatregelenvoldoendedraagvlaktecreëren inonzesamenleving?Dezeuitdagingzouweleensde meestweerbarstigekunnenblijken,gegevende fragmenteringvanhetpolitiek-maatschappelijke krachtenveldendevertalingdaarvanindeuitslagvande laatsteTweedeKamerverkiezingen. Tenvierdeiserdeuitdagingindetijd:detoestand vanTMslandsfinanciënvraagtnietalleenomingrepenop dekortetermijn,maarookomoplossingenvoorde middellangeenlangeretermijn.Hierbijzalderegering metnameaandachtdienentehebbenvoordegevolgen oplangeretermijnvanzogehetenquick-winsen maatregelendieingrijpeninmaatschappelijkestructuren. Hetisnietmijnintentieombijgelegenheidvandeze algemenepolitiekebeschouwingenhetregeerakkoordop delettertebecommentariëren.Perslotvanrekeningis ookditregeerakkoordnietmeerdaneen,dezekeer (gelukkig)bescheiden,hoeveelheidpapier.Enpapieris geduldig.Waarhetopaankomt,isdeuitvoeringnaar vormeninhoudvandeinhetregeerakkoordgeformu- leerdebeleidsvoornemens.Alleendaaropwenstde VVD-fractiederegeringindezekabinetsperiodete beoordelen,temeerdaardezeKamernaargoede gewoonteeenzekeredistantieinachtneemttenaanzien vanregeerakkoorden. Traditiegetrouwzullenwijallevoorstellenvanook dezeregeringbeoordelenmetinachtnemingvanonze liberalebeginselen.Mijnfractiehechterdanookaanom hiernogeenstebenadrukkendathetliberalismevan oorsprongeenvrijheidsbewegingis.Hetisontstaanals reactieopgroveinmengingdoorkerken/ofStaatinde vrijemeningsuitingendevrijheidvangodsdienstvan burgers.Dewortelsvanhetliberalismezijngelegenin hetstrevennaardezegrondrechten.Ofhetnugaatom deinhoudvaneengeloof,danweleenpolitieke overtuiging,omdieredenmogenburgersnietworden gedoodnochgemarteldofvoorderechterworden gesleept.Denken,gelovenenheteropnahoudenvan meningen,staatdeburgervrijenookhetuitendaarvan behoortnietopvoorhandaanbandentewordengelegd. Heelandersishetgesteldmetdevrijheidomte handelen.Elkhandelenvandeburgervindtuiteindelijk zijnbegrenzingindevrijheidvananderenenin afsprakendaarover:inwetgevingdus.Hetprincipeis echter:denken,gelovenensprekenstaatvrij! Eentweedebelangrijkuitgangspuntvanhetlibera- lismeisdatdeStaat,deoverheid,zoveelmogelijk buitenhetprivédomeinvandeburgerblijft.Deburger moetruimtehebbenvooreigeninvullingenvanhet bestaan,uiteraardmetrespectvoordiezelfderuimtevan andereburgers. Tenderdegaathetliberalismeuitvaneenburgerdie ookzijnverantwoordelijkheidneemtvoorhetpublieke domein.Ditisbinnenhetliberalismeeenmorele verplichtingjegensmedeburgers.Vanuitdezedrie perspectievenkijkenwijalsVVD-fractieooknaarhet handelenvanditkabinet. Mijnfractieheeftindenachtvan9op10juni jongstledenmetvreugdegeconstateerddatdeliberale beginselenendebewezendaadkrachtvandeVVDin financieel-economischmoeilijketijden,dekiezersertoe hebbengebrachtomhaartotdegrootstepartijvanons landtemaken.Evenzeerzijnwijverheugdoverhetfeit datdeVVDindepersoonvanMarkRuttehaareerste minister-presidentmochtleveren.Wijhebbenrespect voorhetfeitdathijerinisgeslaagdomineenvolledig gefragmenteerdpolitieklandschapeenkabinette formerenmethetCDA,datkanrekenenopdeparlemen- tairesteunvandePVV.Immers,ditlandmoetgeregeerd worden!Wijkijkenmeteenpositieveintentienaardevoorne- mensvanditkabinet,zoalsdiezijnneergelegdinhet regeerakkoord.Tegelijkertijdbeseffenwijmaaraltegoed datdeproblemenwaarvoorderegeringzichgesteldziet, vanongekendeproportieszijn.Wijhopendatditbesef nietbeperktblijfttotdetweeregeringspartijen.Erislef voornodigominmoeilijketijdenregeringsverantwoor- delijkheidtenemen.DatwilikallecollegaTMsvande EersteKamerendeTweedeKamernogeensvoorhou- den,alsmedealleNederlandersdiewijmogenvertegen- woordigen.Ditallesgezegdhebbend,wiliknietverhelen datmijnfractienietzonderzorgenisenikwilde belangrijkstevandaagmetdeKamerenderegering delen.IkgaeerstinophetonderwerpVeiligheid.Stond veiligheiddeafgelopentienjarenalhoogopde prioriteitenlijstvanopeenvolgendekabinetten,bijdit kabinetstaatditpuntterechtmetstipgenoteerd. Veiligheidisimmerseeneerstevoorwaardeom werkelijkevrijheidvoordeburgertekunnengaranderen. Preventieverdienthierbijzondermeervoorrangboven repressie.Overtweeorganisaties,diealshoedersbij uitstekvandievrijheidmoetenwordenbeschouwd, makenwijonsgrotezorgen:hetbetreftdedefensie-en depolitieorganisatie. AllereerstgaikinopDefensie.DeVVD-fractieisom devolgenderedenenbezorgdoverdetoekomstvanonze krijgsmacht.Hetregeerakkoordgaatuitvanhetprofiel vandebreedinzetbaremultifunctionelekrijgsmachtuit hetrapportVerkenningen.Deminoptievanditprofiel komtuitopeenbezuinigingvanongeveer400mln.ten opzichtevandenuloptie.Datisdusruwwegtenopzichte vandeDefensiebegroting2009.Verdergaandebezuini- gingenopDefensiezijnbijdekeuzevanditprofiel volgensdatrapportnietmogelijk.Desondanksisinhet regeerakkoordeenextrabezuinigingingeboektvan235 mln.Hetgaatdanomexploitatievanjachtvliegtuigen voor100mln.engeneriekebezuinigingenophet ambtenarenapparaatvan135mln.Alsjeeenenander optelt,komjetothetgenoemdebedragvan635mln.in hetjaar2018.DeministervanDefensieheeftechterinde mediagezegddatdetotalebezuiniginguitkomtop ongeveer1mld.,omdathetalenigetijdbestaande structureletekortopdeDefensiebegrotingmoetworden opgeteldbijde635mln.aanbezuinigingeninhet regeerakkoord.Hetgattussen1mld.endeminoptievan 400mln.uitdeVerkenningenisnaarhetoordeelvan mijnfractiedanookverwordentoteenonoverbrugbare kloof.Ookdeministeriskennelijktotdezeconclusie gekomen.Immers,indeDefensiekrantvan25november jongstledensteltministerHillen: Dekostenvaneen breedinzetbarekrijgsmachtindehuidigevorm overstijgenhetbeschikbarebudget. Metandere DeGraaf EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-19 woorden,deinhetregeerakkoordgemaaktekeusvoor eenbreedinzetbaremultifunctionelekrijgsmacht,isniet mogelijk!Hoevaltditterijmen?Wasdevolleomvang vandeinterneproblematiekbijDefensiedannietbekend bijdeopstellersvanhetregeerakkoord?Isdieopstellers essentiëleinformatieoverdieinterneproblematiek onthouden?Ofbeschiktemenweloverdeinformatie, maarheeftmendezegenegeerd? Maardannog,designalendatdekrijgsmachtinzijn voegenkraaktwarenalenigetijdduidelijkwaarneem- baar.Steedsmeermilitairenlopenopgympenenin overalls,omdatergeenschoenenenuniformenmeer zijn.Steedsmeerkazerneskampenmetachterstallig onderhoud.Steedsmeereenhedenzijnnietlanger volledigoperationeelinzetbaar.Debezuinigingenophet DefensiedeelvanTNOtastendetechnologiebasisvande krijgsmachtinernstigemateaan.Ikkanzonogweleven doorgaan,maardevraagishoehetzoverkonkomen. Sindshetbeginvandejarennegentigiservoortdurend forsbezuinigdopDefensie.Waaromisdevrijevalvan hetbudgetvoorDefensieniettijdiggestopt?Gebeurde datnietomdatDefensieteloyaalisgeweestenzijniet tijdigaandebelheeftgetrokken?Ofisditweldegelijk gebeurd,maarheefthetvorigekabinetdezesignalen genegeerd?Ofisersprakevanhetafdekkenvande interneproblemendoordeorganisatiezelf.Datzou kunnenwijzenopeenfalenvandeinternebedrijfsvoe- ring.Zoja,wieneemtdaarvoordandeverantwoording? Graagwilikookantwoordvanderegeringopdeze vragen.DeVVD-fractierealiseertzichdatDefensieindeze krappetijdenookeenbijdragemoetleverenaande noodzakelijkebezuinigingen.Hettoebrengenvangrove schadeaandestructuurvanonzekrijgsmachtgaatmijn fractieechterveelteverendatgevaarismeteen bezuinigingvan1mld.levensgrootaanwezig.Alsde bezuinigingenindezeomvangwordendoorgezet,zal mennoodgedwongenmoetenkiezenvooreenminder ambitieuskrijgsmachtprofiel.Datzaldaninhouden,dat ernogmeerhoogwaardigemilitairecapaciteit,kennisen kundemoetenwordenafgestoten.Deervaringleertdat eringevalvanspijtineenlaterstadiummeestalgeen wegmeerterugis;dewegterugduurtimmersjarenen kostbuitensporigveelgeld.OokdeVerkenningen waarschuwennadrukkelijkvoorhetloslatenvanhet zogehetennoregret -principebijbezuinigingen.Ook mijnfractieisdezemeningtoegedaan.Isderegeringhet opditpuntmetonseens? Ikgainopdepolitie.Watsindsbeginjarennegentig voorDefensiegeldt,geldtmutatismutandisvoorde politie.Nadesamenvoegingvanrijks-engemeentepoli- tiein1994hebbende25regionalekorpsenenhetKorps LandelijkePolitiediensten(KLPD)geenmomentvanrust gekend:vangroeikorpsnaarkrimpkorpsenweerterug, politiebureaussluiten,dieopenenenweersluiten; interregionaledanwelbovenregionalesamenwerking; versterkinghandhavingversusversterkingopsporing; landelijketaakstellingenversuslokaleprioriteiten.Hetis eenlijstdietelangisomoptesommenendatalles gaatgepaardmetsteedswisselendebekostigingsniveaus perkorps.Tegelijkertijdisdoordetweepolitieministers, deruimvierhonderdgemeentenenhetOpenbaar Ministeriealdiejareneenuiterstekrachtsinspanning gevraagdvanonzeexecutievepolitiemensenenhun ondersteuners.Endiehebbenzijooksteedsgeleverd. Desondankszijnvolgensdepubliekeopinieende politiekinDenHaagderesultatenachtergebleven, kunnenveeldingensnellerenbeterenisdeleidingin menigopzichttekortgeschoten.TendeleisdatookzoŒ datgeefiktoeŒmaarikherinnerernogeensaandat onslanddegeringstepolitiedichtheidperinwonerkent inWest-Europaendateenrecentonderzoekinopdracht vandeministervanBZK,hetzogehetenNormkostenon- derzoek,heeftuitgewezendatdepolitiekorpsenaljaren teweinigrijksvergoedingperformatieplaatsontvangen endatzijdedaardoorontstanetekortenbinnendeeigen begrotingenmoetenopvangen.Hoedanook,deminister vanVeiligheidenJustitiemagproberenomhetbeterte doen.HetbeheervandeNederlandsepolitiewordt gecentraliseerd.Wekrijgenéénnationalepolitie. Deheer Kox(SP):IkdeelveelzorgenvancollegaDe Graafoverdepolitie.Hijschetsteenbeeldvanietswat nietperincidentisgebeurd,maarwatalvanaf1994 gaandeis.Zieikhetgoeddatzijnpartijvanaf1994,op driejaarna,steedsaandemachtisgeweest?Watvoor lessentrekthijdaardanuit?WatheeftdeVVDverkeerd gedaanwaardoordepolitieuiteindelijkin2010zoinde koukwamtestaan?DeheerDeGraafzegtdatde ministervanVeiligheidenJustitiehetbetermoetdoen, maarhetismisschiengoedalshijuiteigenervaring aangeeftwatverkeerdisgeweest. Deheer DeGraaf (VVD):Hijmagproberenomhetbeter tedoen.Alsikumoetvertellenwaarnaarmijnideede VVDheeftgefaaldtenaanzienvanhetbeleidvoorde politieindeachterliggendetwintigjaar,danstaikhier noganderhalfuur.Datzouikgraagvoorkomen. Deheer Kox(SP):Nee,dathoeftuniettedoen. Deheer DeGraaf (VVD):Iktrekdeconclusiedirectuit waterhetafgelopenjaargebeurdis. Deheer Kox(SP):Uzeidatjevoorregerenlefmoet hebben,maarvoorhetvoerenvanoppositiemoetje bijvoorbeeldhetlefhebbenomdecoalitievragente stellen.Ikhaddatookgraagvanugehoord,maaruwas metdeheerWernerergensanderstoenikmijnbetoog hield.Deheer DeGraaf (VVD):Ikzatdaarachterindezaal, nadatikdrieuurindeautohadgezeten,eenkopjekoffie tedrinken.Ikhebuwhelebetooggehoord. Deheer Kox(SP):Heelfijn,maarikstelueenvraag.Ik verzoekunietomanderhalfuurhetwoordtevoeren. WelvraagikuofdeVVDŒdatisdepartijdiede afgelopenjarenhetmeestregeerdeŒmedeverantwoor- delijkisvoorhetlatenontsporenvandetoestandbijde politie.Zoja,welkelestrektudaaruitvoordeminister? Deheer DeGraaf (VVD):Elkeregeringspartijvande afgelopentwintigjaarheefteenrolgespeeldbijhet dakpansgewijsopstapelenvandeenereorganisatiena deanderebijdepolitie,metallegevolgendieiknet noemdevandien.DeVVDdraagtdaarvoordusmede verantwoordelijkheid.Datiswaar. IkzeidathetbeheervandeNederlandsepolitiewordt gecentraliseerdendatweduseennationalepolitie krijgen.Ditvereisteenontvlechtingvanallebeheertaken uitde25regiokorpsen,hetgeenzondermeeralseen DeGraaf EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-20 megaoperatiekanwordenaangemerkt.Onwillekeurig doetditonsterugdenkenaandesamenvoegingvande rijks-endegemeentepolitieindejarennegentigende stagnatiediedaardoorjarenlanginhetreguliere politiewerkisopgetreden.Temeerzorgenmaaktmijn fractiezichdanookoverhetvoornemenvanderegering omparallelaandecentraliseringvanhetbeheerde operationele,straksdusdegedeconcentreerdeeenhe- den,namelijkdehuidige25politieregioTMs,intedikkentot tiengeografischeeenheden.Daarmeestaatnagenoegde gehelepolitieNederlandopzijnkop,metallerisicoTMsvan dien.Dedringendevraagaanderegeringisdanookof zijserieuswiloverwegenomdezebeideoperatiesniet parallelteschakelenmaaromdieserieteschakelen, opdatonzepolitiemensenopstraatdaarvanzoweinig mogelijkhinderondervinden.Graagwilikeenreactie vanderegering. Ikmaakenkeleopmerkingenoverhetregeerakkoord engemeenten.Methetregeerakkoordvindteen herinvoeringplaatsvanhet samendetrapop,samende trapaf -beginselindefinanciëleverhoudingtussenRijk engemeenten.Bijstijgingvanderijksuitgavenstijgtde algemeneuitkeringuithetGemeentefondsmee,bij dalingdaaltdieuitkeringookmee.Deimmense bezuinigingstaakstellingvanderegeringleidtdus onvermijdelijktoteenforsebezuinigingsnoodzaakvoor degemeenten.Kunnendegemeentebesturendete verwachtedalingvandealgemeneuitkeringalredelijk voorzien,andersligtditvoordedoorwerkingvande rijksbezuinigingenindespecifiekeuitkeringenaande gemeenten.Ditblijftvooralsnogkoffiedikkijken. Nietteminbereidenookdegemeentebesturenzichreeds vooropdemoeilijkejarendiekomengaan,zoals onlangsondermeerbleekinhetbladBinnenlands Bestuur,dateentabelbevattevandevoorgenomen bezuinigingeninde25grootstegemeentenvan Nederland.Redenvoormijnfractieomditpuntaante kaartenis,datdegemeentenals eersteoverheid enuitvoerdersvaneennogsteedswassendestroom rijksbeleidopgebiedenalswerkeninkomen,zorgen welzijn,ookalseerstentemakenzullenkrijgenmetde reactiesvandebevolkingopdeonvermijdelijke verschraling.Onzevraagisdanookof,enzojahoe,de regeringdenktdegemeentebestureninhunfrontpositie tekunnenondersteunen,waarhetgaatomoverleg, transparantieinbesluitvormingencommunicatienaar gemeentenenhuninwoners.Ditomtevoorkomendat Rijkengemeententegenoverelkaarkomentestaan. Verwijzennaardeverantwoordelijkheidvandeanderzal immersnietopenigbegripvandeburgerhoevente rekenen.Deheer Engels(D66):Hetiszeerplezierigdatdegoede collegaaandachtvraagtvoordecentraalbestuur.Dat doetmijdeugd. Deheer DeGraaf (VVD):Datverwondertutochniet? Deheer Engels(D66):Helemaalniet,maarikwildat voordeanderennogwelevengezegdhebben.Anders moetudatzelfdoenendatstaatnietgoed.Nuoverhet gemeentebestuur.Uhebthetoverhethelpenvan gemeentebesturenomdienieuwetakenaantekunnen, financiëleopgavenenzovoorts.Wehebbeninhet regeerakkoordookpassagesaangetroffenoverbestuur- lijkeorganisatieeneenaantalmaatregeleninderichting vanhetlokaalbestuur.Bentunietmetmijvanmening daterteweinigwordtgeïnvesteerdintermenvan bestuurlijkeorganisatieinderichtingvanvergrotingvan bestuurskrachtvangemeentenenverminderingvan bestuurlijkedrukte?Zoudaarooknietmeerinspanning voornodigzijn? Deheer DeGraaf (VVD):Datwaretewensen,mijnheer Engels.Datbenikgraagmetueens,waarbijikoverigens tegelijkertijdwilaantekenendathetookdegemeenten zelfzijndiedaarhetnodigeaankunnendoen.Erzijn allerleimechanismenenmogelijkhedenvoorgemeenten omzelfaanhunbestuurskrachttewerken.Ofdatnueen kwestievansamenwerkingvangemeentenisofvanhet overdragenvantakenaaneencentrumgemeente,we kennenaldievarianten.Datzijnkeuzendiegemeentebe- sturenzelfkunnenmaken.Datzijdaarbijopondersteu- ningvanderegeringzoudenmoetenkunnenrekenen, staatvoormijalseenpaalbovenwater,wantdatis nodiggeletopdewetgevingdiedaarsomsvoormoet wordenaangepast.Maardateraanmoetworden gewerkt,isvoormijvolstrekthelder.Datbenikmetu eens.Mijnvolgendepuntbetreftonderwijsenonderzoek.De VVD-fractievraagtdringendaandachtvanderegering voorhetcrucialebelangvankwalitatiefhoogwaardig onderwijsenonderzoek,willenwijinonslandkunnen komentoteenkenniseconomiedieonzewelvaartookin detoekomstkanverzekeren.Ditgeldtvoordehele onderwijskolom,vanbasisonderwijstotenmet universitaironderwijsenonderzoek.Hetbelangrijke terreinvanhetmiddelbaarberoepsonderwijszalik vandaagnietaansnijden,omdatdeKamerdaarover beginvolgendjaarnogmetderegeringkomttespreken. Devoorstellenvandecommissie-Veermanvoorhet hogeronderwijskunnenopinstemmingvanmijnfractie rekenen.Kernbegrippenalsfocusdooruniversiteitenen hogescholen,hetcreërenvantopopleidingen,college- gelddifferentiatie,selectieaandepoortenhetbehouden vanhetduidelijkeoriëntatieverschiltussenuniversiteiten enhogescholenvormeneengoedebasisvooreen kwaliteitsverbeteringvanhetNederlandshoger onderwijs.Momenteelisdestudie-uitvaltehoog,wordt talentteweiniguitgedaagdeniserteweinigflexibiliteit inhethuidigesysteemomadequaattereagerenopde gevarieerdevraagvanstudentenendearbeidsmarkt. Daarbijishetterugdringenvandeaantallenlangstudeer- derseengoedezaak,alplaatstmijnfractieeengroot vraagtekenbijdevoorgenomenaanpakvanderegering. Eenverplichtingvoordeuniversiteitenom 6000te betalenvoorelkestudentdiemeerdanvijfjaaroverzijn studiedoet,kannujuistweleensdeverkeerdeprikkel blijkentezijn.Ditheeftallestemakenmethetgegeven datdebekostigingvandehogescholenenuniversiteiten nuafhankelijkisvanhetaantalstudentenenhettempo waarinzijafstuderen.Decommissie-Veermansteltnaar onzemeningterechtdatdezeonderwijsinstellingen minderafhankelijkmoetenzijnvaneensysteemdat vooralgebaseerdisopstudentenaantallenenveeleer gefinancierdmoetenwordenopbasisvanhunprofielen prestaties.Langsdiewegkandekwaliteitvanhethoger onderwijswordenverbeterd.Datzalvandeonderwijs- instellingen,maarookvanderegeringduidelijkekeuzes vragen.Voorzitter.Ikkombijhetonderwerpcultuur.Het regeerakkoordlijkteenzwareclaimtegaanleggenop DeGraaf EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-21 hetcultureleleveninonsland.Mijnfractieheefter begripvoordatookdecultuursectorzalmoeten bijdragenaandeonontkoombarebezuinigingen.Maar datisnogwatandersdandebijlzettenaandewortels vanonzecultureleinfrastructuur.Ishetimmersnietzo, datonscultureleleveninbelangrijkematehetgezicht vanonzesamenlevingbepaalt,zowelhiertelandealsin hetbuitenland?Hetopheffenvaneenorkestmogeeen eenvoudigemaatregellijken,maarheeftverstrekkende gevolgenvoordegeheleinfrastructuurvanmuziekonder- wijs,orkest-,harmonie-enkorendirectieinderegio.En danhebikhetnognietoverhetfeitdatdeaande gemeentendoorgegevenbezuinigingenookoplokaal niveauonvermijdelijktoteenverschralingvanhet cultureleaanbodzullenleiden.Alshetderegeringerom tedoenis,decultuursectorminderafhankelijktemaken vanoverheidssubsidies,danhelpteenverhogingvande btwopdeprijsvantoegangskaartjesvan6%naar19% ooknietechtbijeenzoektochtnaaranderefinancierings- mogelijkheden.Naardemeningvanmijnfractiezaleen terigoureuzeingreepindecultuursector,naastdezware bezuinigingenoptalvananderesectoren,nietalleen leidentotlegezalen,maarooktoteenchagrijnige samenlevingdieveelvanhaaraantrekkelijkheidzal verliezen.Mijnfractiekanzicheigenlijkwelvindeninwatde heerSlobvandeChristenUnietijdensdebehandeling vanhetBelastingplanindeTweedeKamerheeftgezegd overdebtw-verhogingvoorpodiumkunsten,kunstvoor- werpenenantiek.Watonsbetreftgaanwedeklokniet terugdraaien,maarhoudenwedeblikvooruitgericht, rekeninghoudendmetdeontwikkelingenomonsheen. RecenteDuitseenEngelsestudiesbevattenadviezenom tekomentotéénuniformbtw-tarief,respectievelijkhet zovermogelijkterugdringenvandetoepassingvanhet verlaagdebtw-tarief.OokdeStudiecommissiebelasting- stelselheeftinhaarstartstudieContinuïteitenvernieu- winginaprilvanditjaargeadviseerdomtekomentot eenuniformbtw-tariefvan19%. Eenenanderzouinhouden,dathetaandeelvande indirectebelastingenindebelastingmixzaltoenemen, waardoorerruimteontstaatomdedirectebelastingen oparbeidteverlagen.DitverbetertdeNederlandse positietenopzichtevanhetbuitenland,maaktwerken aantrekkelijkerenkomtwerkgevers,ookdieinde cultuursector,tegemoetindeloonkosten.Ditmoettoch gehoorvindenbijditkabinet,datdeambitieheeft uitgesprokenomonslandsterkeruitdecrisistelaten komen.Deheer Noten(PvdA):IkhoordeheerDeGraafpleiten voorverlagingvandelastenoparbeid,ikbedoel:de belastingdrukoparbeid. Deheer DeGraaf (VVD):Alsjedeindirectebelastingen bredermaakt,zoudatinpositievezinconsequenties kunnenhebbenvoordebelastingdrukopdearbeid. Deheer Noten(PvdA):Ikhoorudatzeggenvoorhet langetermijnperspectief,kijkendnaardeverhogingvan hetbtw-tariefvoordepodiumkunsten.Kuntukortiets zeggenoverhetkortetermijnperspectief?Kuntuuw oordeelgevenoverdevraaghoediegedachtezich verhoudttotdeverlagingvanhetbtw-tariefalshetgaat ombouwactiviteitenenhetverlagenvandevennoot- schapsbelasting?Beideverlagingenbetekenendatwe kapitaalgoedkopermakeninplaatsvanarbeid.Datzou u,overigensmetmij,tochnietmoetenwillen. Deheer DeGraaf (VVD):Hetiseeningewikkeldverhaal. Hetgaatoverdebelastingmixwaarinaltijduitzonderin- genmogelijkmoetenzijninverbandmetdeactuele situatievandeeconomie.Devoorbeeldendieugeeftin debouwzijnduidelijkmaatregelendiegenomenzijnom deeconomieaantejagenentevoorkomendatde bouwsectortotstilstandkomt,metdenodigehonderd- duizendenwerklozenvandien.Uitzonderingenmoeten altijdmogelijkzijn,maarhetgaatmijnuomhetprincipe voordelangeretermijn.Ikwilgraagvanderegering horenwateenenanderzoukunnenbetekenenvoorde aangekondigdemaatregelenopdekortetermijn.Daarom stelikdezevraagnuook.Ishetniethandigeromte kijkennaareenveelbrederebelastingmix,indezinvan eenverbredingvandeindirectebelastingen,waardoorje dedrukopdebelastingenvoordearbeidzoukunnen verlagen?Datisdeeerstevraagdieikstel.Erzullen ongetwijfeldnogeenaantalanderehaakjesaandie parapluzitten,waarjeooknaarmoetkijken,maarikben geenbelastingspecialistenikwilgraagvanderegering horenofditmogelijkeenperspectiefzouzijnvoorde middellangeenlangeretermijn. Deheer Noten(PvdA):Ikerkendatugeenbelastingspe- cialistbent.Datbenikookniet,maaruconstateerttoch metmijdateensectorwaarvanderegeringvindtdatdie ondernemendermoetwordenendaardoorminder afhankelijkvansubsidie,opexacthetzelfdemoment geconfronteerdwordtmeteenlastenverzwaringvan 13%?Datistochindiezinnietfair,losvandevraagofje belastingdeskundigebentofniet?Enopdelangere termijnleverthetnietsop. Deheer DeGraaf (VVD):Maardatwasookdeaanlei- dingvoormijnvraag.Uhebtmijookhorenzeggendat wijbangzijnvoorlegezalen.Ikhebookgezegddatde samenlevingeenstukminderaantrekkelijkzalworden, omdatwemetzijnallenheelchagrijnigworden.Cultuur isnamelijkergbelangrijkalstegenhangervanalle moeilijkeenzwareingrijpendieonsoverigenste wachtenstaan.Dathebikunetgezegd. Deheer Noten(PvdA):Ja,uschetstinderdaadeenheel sombertoekomstbeeldenuvraagtderegeringomu daarvoortebehoeden.Ikbegrijphet. Deheer DeGraaf (VVD):Precies,exact.Datisdevraag. Zoalsikeerderhebgeschetst,lijkterinhetdenken eenbewegingteontstaanrichtingeenuniformbtw- tarief.Welkekansenzietderegeringhierop?Enhoe kunnenwetotzakenkomen?Biedthetvorigeweek verschenengreenpaper vandeEuropeseCommissie overdetoekomstvandebtwwellichtconcreteaankno- pingspunten?Naarikhebbegrepen,zaldestaatssecreta- risvanFinanciëninhetvoorjaareenstartbriefaanbeide Kamerssturen.Isderegeringbereidindezestartbrief naderintegaanopdedoormijgenoemdepunten? Danhebiknogeenenkeleopmerkingovermobiliteit. Hetverbeterenvandemobiliteitiséénvandespeerpun- tenvanderegering.Datiseengoedekeuze,dunktons, omdatdezekeuzedirectverbandhoudtmethet bevorderenvandeeconomischeontwikkeling.Veel puntensprekenonsaan:meerwegcapaciteit,de DeGraaf EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-22 mogelijkheidvannieuwetolwegenenhetpermanent openenvandeextrastrokenaandelinker-ofde rechterzijdevanderijbaan.Ikhebhetvanmorgennog meegemaakt.Hetlaatstezaleeneindemakenaanveel ergernisbijautomobilisten. Ookdeintroductievaneenmeergedifferentieerd stelselvanmaximumsnelhedenenhetverderversnellen vanproceduresheeftonzeinstemming.Maarwehebben weleenzorg:wordendefilesdekomendejarennietjuist langer?Immers,erzijnonvermijdelijkveelwegwerk- zaamheden,hetprijsmechanismewordtnietgebruikt,er wordtforsbezuinigdopopenbaarvervoerende economietrekthopelijkverderaan.Hetopenbaar vervoermoetonzesinzienseenkwaliteitsslagmaken, juistomeenalternatieftekunnenbiedenaande automobilist.Blijftditdoelbereikbaar,ondanksde bezuinigingenophetopenbaarvervoer?Graageen reactievanderegering. DannogeenpaaropmerkingenoverenergieenCO 2.DeEU2020-strategiebevateenvertalingvandeambities vandeUnieopenergiegebiedindezogeheten20-20-20- doelstellingen:20%energie-efficiëntie,20%minderCO 2en20%meerduurzameenergiein2020tenopzichtevan 1990.Hetregeerakkoordkentmetbetrekkingtot duurzameenergieeendoelstellingvan14%.Teltditop bijdestandvan6%nu,tot20%,ofishiersprakevan eenneerwaartsebijstelling,zoweltenopzichtevande Europesedoelstelling,alstenopzichtevandedoelstel- lingvanhetvorigekabinet?Graageenreactievande regering.DedalingvanCO 2-uitstootisnogweinigspectaculair, zekeralswedaardeeconomischecrisisbijinogen- schouwnemen.MomenteelstaatdeopslagvanCO 2weerinhetmiddelpuntvandebelangstellingdoorde casusBarendrecht.AlsdeuitstootvanCO 2nietminder wordt,moetenwededoelstellingenzientehalendoor anderetoepassingenenoplossingenteverzinnen.Zijn er,behalvehetgebruikvoorhetoppompenvangas,nog anderetoepassingenvanCO 2denkbaarenrealiseerbaar? EenvandeoplossingenisCCSŒcarboncaptureand storageŒeentechniekwaarbijCO 2nietwordtuitgesto- tenmaarnaafvangentransportwordtopgeslagenin legegasveldenofzoutkoepels.Deaandachtrichtzich momenteelergopdeopslag.Voordaterkanworden opgeslagen,moeterweleerstwordenafgevangen.Isdit technischgezienalmogelijkenopwelketermijn realiseerbaar?OpslagvanCO 2kanondergrondsplaatsvindenmet inachtnemingvanstrengeveiligheidsnormenenlokaal draagvlak,aldushetregeerakkoord.Deregeringkoppelt bovendienopslagvanCO 2aanhetverlenenvande vergunningvoordebouwvaneennieuwekerncentrale, tweeonderwerpenwaarbijopzijnzachtstgezegd draagvlaknietbijvoorbaatisverzekerd.Hoedenktde regeringditdraagvlaktecreërenbijprovincies, gemeentenenburgers?Hetgaatimmers,zoalszovaak bijveiligheid,nietalleenomdefeitelijkerisicoTMs,maar vooralookomdeperceptievandierisicoTMsdoorde burger.Gaarnekrijgikookopdezevragenantwoordvan deregering. Voorzitter.Ikrondaf.DeVVDmaaktzichalgeruime tijdsterkvoorflexibiliseringvandearbeid.Detoekom- stigewelvaarthangtingrotemateafvandebereidheid vanburgersommeerenlangertegaanwerkenenvan deondernemersomdieburgersmeerenlangertelaten werken.DaaromstreeftdeVVDnaareeneigentijds ontslagrechteneenlatereingangsleeftijdvoordeAOW. Mijnfractiebetreurthetdatdezepuntentijdensde coalitieonderhandelingennietzijngehonoreerd,maar vertrouwteropdatdediscussieoverdezethemaTMszal wordenvoortgezet.Kansenzienwijindeaanpakvande regeringomzoveelmogelijkmensenvaneenuitkerings- situatienaareen,zonodigaangepaste,regulierebaante helpen.Voorwatbetreftdepensioenproblematiekdringt mijnfractieaanopduidelijkheidopkortetermijndoor hetvaststellenvanbeleidoplangetermijn. Voorzitter.Moeilijketijdenvergenmoeilijkebeslissin- gen.DeVVD-fractiesteuntderegeringdaarbij,maar vraagtderegeringwelmetnadrukomhetzichtopde langeretermijntebehoudenenwaarmogelijkhet noregret-principezorgvuldigtehanteren. Deheer Schuurman(ChristenUnie):DeheerDeGraaf heeftaanhetbeginvanzijnbetoogdrieprincipes genoemdvanhetliberalisme.Vervolgensvaltmijopin zijnbeschouwingdathijnietopdebreedmaatschappe- lijkgedragenkritiekophetliberalismeingaatdatophet ogenblik,hoejehetookwendtofkeert,zijhetinde vormvanhetneoliberalisme,alsoorzaakwordtgezien vandefinancieel-economischecrisisenalleoverige crises,dusdegrondstoffencrisis,devoedselcrisisende klimaatcrisis,diedaarmeesamenhangen.Alsoorzaak wordthetneoliberalismeaangewezen.Hetvaltmijop datdeliberalestrominginNederlandnauwelijksaande analysevandevelevormenvancriseseenbijdrage levert.DatvaltmijopindebijdragevandeheerDe Graafenhetvaltmijookopbijditkabinet.Ikzalerlater inmijnbijdragenogopingaan.Ikbenbenieuwdhoede heerDeGraafaankijkttegendeeconomisch-technische ontwikkelingeninwereldverbandinrelatietotmilieu, klimaat,voedsel,grondstoffenenenergie.Ishetwaar watvelecommentarenterechtzeggen,namelijkdat duurzaambeleidbijditkabinetbijnatotnulgereduceerd is?Deheer DeGraaf (VVD):Datlaatsteweigerikte erkennen,wantwelkkabinetdanookzougeenknipvoor deneuswaardzijnalshetduurzaamheidzouverwaarlo- zen.Dusookditkabinetzaldaarernstigrekeningmee moetenhouden.Ditkabinetsteltallesinhetwerkom ervoortezorgendatditlandgoeddoordezefinancieel- economischecrisisheenkomt.Datiszijnprimaire doelstelling.Dathebikookaanhetbeginvanmijn betooggezegd,mijnheerSchuurman.Alsjenietindat kadermetelkaarredeneert,ookvandaag,hebjegeen oogvoordeprimairebelangenvanonsland.Alswedat nietdoenmetzijnallen,brengenwedetoekomstvan onzekindereningevaar.Datismijneersteantwoord. Dandevraagwaaromiknietdieperingaopdeliberale opvattingenoverdewereldcrisisvanvandaag.Datdoeik nietomdedoodeenvoudigeredendatikgeenzinheb omallecriticastersvanhetneoliberalismenatespreken enikeralhelemaalgeenzininhebommijntijdhierte verdoenmeteencollegeliberalepolitiek.Datlaatik graagineersteinstantieaandebewindsliedenover.Dan laatikvervolgenswelhorenofikhetdaarmeeeensben ofdatikdaarenigekanttekeningenbijplaats.College gevenisnietmijngewoonte.Vanmijisgevraagdom eenbijdrageteleverenaandealgemenepolitieke beschouwingen.Ikhebeenaantalzorgenkenbaar gemaaktenoptafelgelegd,waarvoorikaandachtvraag vandezeregering.Ikwilgaarneeenkeermetuindebat, DeGraaf EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-23 mijnheerSchuurman,overliberalismeendewereldcri- sis.Deheer Schuurman(ChristenUnie):Mijnheerde voorzitter.IktwijfelnietaandeintentiesvandeheerDe Graafophetpuntvanhetbestevoorhebbenmetde toekomstigegeneraties.Hetmoesternogbijkomendat wijdieintentiesvanelkaarintwijfeltrokken.Hetgaater mijomofdebestaandeontwikkelingdiegarantiefeitelijk kanbieden.Hetvaltmijopdaterzoveelproblemenzijn waardeheerDeGraafhelemaalaanvoorbijgaat.Ikdenk aandevoedselcrisisendegrondstoffencrisis.Hijheeft evendeklimaatcrisisendeenergiecrisisgenoemd,maar diemakengeenintegraalonderdeeluitvanzijnbetoog. Methetoogopdetoekomstzegikjuistdatwijopeen keerpuntstaan.Wijzoudenveelcreatievereninnovatie- vermoetenzijninwetenschap,technologieeneconomie, juistmethetoogopdietoekomst.Alswijdoorgaanop dehuidigevoet,danschuivenwijdeproblemenvande velecrisesdoornaareentoekomstigegeneratie. Deheer DeGraaf (VVD):Voorzitter.Ikvoelmetdeheer Schuurmanmee.Hijweetdateenwoordvoerderinde paarminutendiehemgegundzijn,keuzesmoetmaken. Ikhebdieinditgevalgerichtophetregeerakkoordende zakendieopkortetermijnaanonswordenvoorgelegd, ookindewetenschapdaternogveelgelegenheden komenommetdevakministersoverdezakentepraten waaroverhijheeftgesproken.Ikdoeldanopdeminister vanEconomischeZaken,LandbouwenInnovatieende ministervanBuitenlandseZakeninrelatietotduurzaam- heidindewereldenbestrijdingvandearmoede.Die gelegenhedenzijnalvastgelegd.Wijkomendaaroverte sprekenmetelkaar.Inhetdebatoverdeeffectiviteitvan ontwikkelingssamenwerkingzullenwijonszekerniet onbetuigdlaten.Wijzullenonzemeningdaarover ongezoutengeven.Ikhoopdatwijdaarvoordande gelegenheidhebben. Deheer Kox(SP):Voorzitter.CollegaDeGraafgeeftgeen collegeoverliberalismeendatisbegrijpelijk.Hetwas welfijndathijherinnerdeaanderootsvanhetlibera- lismeendathijnietophetneo-liberalismeterugviel maarwatverderterugging.Perslotvanrekeningzijnwij socialistenontstaanuitdeliberalen.MijncollegaVan Raakzeiwel:socialistenzijnliberalendiehetbegrepen hebben.Datisechterietsvooreencollegelater.Een dingisevenwelzeker,namelijkdatdeoudeliberalen waarnaardeheerDeGraafverwees,veelmeerwaren daneconomischeliberalen.Hetwarenliberalendieover grotezakennadachten.Indatverbandvindikdathijéén vraagindebeperktetijdonderbelichtheeftgelaten.Hoe kaneenliberalepartijinregerings-encoalitieverband samenwerkenmeteenpartijdie,zoalsikinmijnbijdrage hebgezegd,systematischendoelbewustgrotegroepen mensenbeledigt,vernedertendiscrimineert?Ikbegrijp datdeVVDhetdoetendaarvoorhoeftdeheerDeGraaf zichnietteverexcuseren.Hijmoetmijechteruitleggen hoeeenliberaaldatdoetmeteenpartijdieinheelveel kenmerkenprecieshettegenovergesteldeisvaneen liberalepartij.IkzouhetfijnvindenalsdeheerDeGraaf daaropinzougaan. Deheer DeGraaf (VVD):DeheerKoxrefereertterecht aanhetfeitdatikbenbegonnenmethetopsommenvan onzeliberalebeginselen.Ikdeeddatnietvoorniets.Het beslaatongeveeréénkantjeenikstelhethemgraagter beschikking.Ikheblangnagedachtoverdemanier waaropikhetzouopschrijven.Indatdeelistelezenhoe wijonsopstellentenaanzienvandevoorstellen waarmeeditkabinetkomt.Wijwerkenmetheelveel pleziersamenmethetCDA.Hetisgewooneenfeitdat wijdeparlementairesteunopbelangrijkeonderdelen vanhetbeleidnodighebbenvandePVVomdoordeze crisistekunnenkomen.Hetregeerakkoordisdaarop primairgericht.Deregeringmoetdekanskrijgenom metconcretevoorstellentekomen.Nogmaals,ophet puntvandeopvattingenvandePVVoverhetonderwerp datgedurendedegehelealgemenebeschouwingen langskomt,hebikmetvreugdegeconstateerddatde regeringspartijenmenendathetgaatomeenagreement todisagree.Ikhoudmijdaaraanvast.Idisagreealso.Dat hebikwillenaangevenmethetopsommenvande uitgangspuntenvanhetliberalisme. Deheer Thissen(GroenLinks):Voorzitter. Alleenalsje geldhebt,isdevrijheidnietduur .Datzingtenspeelt HetKleinOrkestinhetprachtigeliedOverdeMuur. Maarwatisnoudievrijheid,zonderhuiszonderbaan, zoveelmensendieamperkunnenbestaan .Onder anderedoorhetmottoendeinhoudvanhetregeerak- koordvanhetkabinet-RutteI,VrijheidenVerantwoorde- lijkheid,moestikaanditlieddenken. 21jaargeledenvieldeMuur.Devreugdewasgroot, hetoptimismeendehoopwarenongeëvenaard.Er zoudendefinitiefanderetijdenkomen.Nietalleendoor deWendemaarookdoordegunstigereeconomie dachtenwedatallesbeterzouworden.Weschroomden nietomtakendietotdantoevanonsallemaalwaren, overtelatenaandemarktentevertrouwenophet zelfregulerendvermogenvandiemarkt.Zolangieder menszichmaaraanpasteaandevoortdurendverande- rendevraag,zouiedereenmeekunnendoeninderace naarboven,naarmeer.Maarwaarzijnwenu,21jaar later?Indeergstefinanciëleeneconomischecrisissinds dejarendertig.Ookdevoedselcrisisheeftdewereld scherperverdeeldinrijkenarmendemilieu-en energieproblemenhangenalseendonkerewolkboven onshoofd,allijkenweinigentewillenofkunnen bevattenwatnunodigisomopdelangeretermijnhet levenopaardedraaglijktehouden. IndittijdsgewrichtvancrisesŒikhebslechtself minuten,dusvergeefmedatikhetwateenvoudigstelŒ treedtditnieuwekabinetaan.VeelWesterseoverheden zitteningrotefinanciëlemoeilijkhedenenheelveel burgerszijnongerust.Zakendietotvoorkortzekerheden warenŒbanen,banken,pensioenenŒzijnweg.Voorde oplossingdaarvanstaatditkabinet-Rutte.Hetkabinet vraagtgroteoffers.IkgaervanuitdatNederlanders bereidzijnomopofferingentedoenalszesnappen waarvoorzijdiemakenenmetwelkeanderenzijdie opofferingenmaken.Eriskortomeenbindendverhaal nodigomiedereenachterdieplannentekrijgen.Maar waarishetverhaal?NaarwelkNederlandisditkabinet onderweg,enopbasisvanwelkeprobleemanalyse? Waarisbijvoorbeeldderelatietussendeoorzaakvande crisis,demiljardenstaatssteunaandebanken,ende oplossingdatdeminstvermogenden,hetmilieuende DerdeWereld,derekeningbetalen?Uenikvoelenhet vrijwelnietinonzeportemonneeenbedrijvenookniet. DeGraaf EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-24 Overwelkevrijheidenverantwoordelijkheidhebbenwe hetoverigens?Overmijnvrijheidomniksbijtedragen aanderekeningdieditkabinetdeburgerspresenteert? Overdeverantwoordelijkheidvandeminstdraagkrachti- genomdierekeningweltebetalen?Hebbendeleden vanhetkabinetzichzelfdievraagookgesteld?Watkost hetmij?Ofbehandelenwehierweerkabinetsplannen zonderdatwezezelfvanuitonseigenburgerperspectief envanuitdesamenlevingbeoordelenenzonderdatwe eenrelatieleggentussenhetsysteemvanrijksbeleiden deleefwereldenvanmensen? Hetkabinetvraagtonstegeloveninzijnplannen;het vraagtonsteziendathetregeerakkoordweldegelijk uitgaatvanhervormingen;hetvraagtmijomtegeloven datnietalleenrechtsNederlandzijnvingersafliktbijhet beleidendevoornemens.Ikblijfhetkabinetechter namensmijnfractievragenstellen.Bijwiekomtde rekeningterecht?Opbasisvanwelkeanalyserechtvaar- digthetkabinetdat?Welkesamenlevingheeftditkabinet daarbijvoorogen?Bijwiekomtderekeningterechtvan denettobezuinigingenvan7,4mld.opdesociale zekerheidendezorg?Iknoemmaareenswatmensen. Demensendieeensteuntjeinderugnodighebbenbij hetzoekennaarwerk;heefteenvandeledenvanhet kabinetooiteenwerkcoachnodiggehadomweeraande slagtekomen?Degroeiendegroepmensendievia schuldhulpverleninguitzijnfinanciëlesoresprobeertte komen.Dejonggehandicaptenenmensenindesociale werkvoorzieningdiegraagwillenwerken,maarvoorwie geenarbeidsplaatsenbeschikbaarzijn,ofmeerzijn.De zwakbegaafdendiedoorverlagingvanhetIQ-criterium geenpassendehulpmeerkunnenkrijgen.Demensenin debijstanddie 1000nettoinkomeninleverenop termijn;waaromzijwelenikniet?Demensendie minderzorgtoeslaggaankrijgenwaardoorzenog moeilijkerdesterkgestegenzorgpremies,hetgestegen eigenrisicoendegestegeneigenbijdragenkunnen betalen.Wieweetnogdatdezorgtoeslagbedoeldisom menseninstaattestellenomdemarktconforme zorgpremietebetalen?Diekoppelingwordtnuvierjaar nainvoeringlosgelaten.Ditkabinetspreekterschande vandatinmiddels70%vandebevolkingisaangewezen opdezorgtoeslag:hetmeserin.Hetisechterniethun schulddatzijdezorgpremienietkunnenbetalen. Mensen,waaronderveelouderen,diehunwoonlasten zienstijgendoorbezuinigingenopdehuurtoeslag.Ook zijbetalenmee.Ikmerkhetnietenhetkabinetookniet. Ikmagalsgrootstegotspeindehoogstebelastingschijf detotalerenteenkostenvanmijnhypotheekblijven aftrekken.OuderenmeteenonvolledigeAOW,diezijn aangewezenopaanvullendebijstandendiedeprijsstij- gingennietmeergecompenseerdkrijgen.Zijnditandere ouderendanmijnendeoudersvandeledenvanhet kabinet?Wathebbenzemisdaan,behalvedertigjaar geledenonsviezewerkopknappenendeeconomie draaiendehouden?Migranten;aandeenekantroepen wijdatzij hardnodigzijnvoordeeconomie enaande anderekantmogenzijhetzelfuitzoekenenbetalenom inteburgeren,terwijlzejuistveelbehoeftehebbenaan ondersteuningomdatdaaruithetwelkomblijkt.Hoekun jenogintegrerenalsdebelangrijkstevoorwaarde,je welkomvoelen,ernietmeeris? Ikbennogtalrijkemensenvergeten.Zezijnvoorbeel- den.Watishetverhaaltegendezemensen?Hoelegthet kabinethenuitdatzijwelenwijniethoeventebetalen? Watisdeanalyse?Alsikmaargeldweghaalbijmensen diehetgezamenlijkevangnetnodighebben,gaanzewel weguitdatvangnet?Iksnaphetniet.Hetmensbeeldvan hetkabinetisindekernpositief,maarhelaasook eenzijdig.Deheer DeGraaf (VVD):Voorzitter.Ikzitalbijnaacht jaarinditprachtigehuisenhoordezeverhalenookal achtjaar.IkvinddeinsteekvandeheerThissenaltijdzo defaitistisch,indezinvan:erzijnnueenmaalwerklozen, erzijnnueenmaalgehandicaptenenerzijnnueenmaal mensendieindeWSWzitten.DeheerThissennoemt allerleigroeperingendieerzogenaamdbetervan worden.Hijgaatervanuitdatdieeraltijdzullenblijven, indezelfdeaantallenzelfs.IkhoordedeheerNoten becijferendatdebezuiniginggedeelddoor300.000 5000kostperuitkeringstrekker.Dandenkik:datiszo, alshetzoblijft.Debedoelingisechterjuistdatwijdie mensenallemaalhelpenomtegaanwerkenenopeigen benentekunnenstaan.Datzaleenpositiefeffect hebben.Datbetekentdatmenseneruiteindelijkookop middellangetermijnenmisschienwatlangeretermijn betervankunnenworden.Ikverwachtjuistvanuwpartij watmeeroptimisme. Deheer Thissen(GroenLinks):Ikbenhartstikke optimistischalshetgaatommensendiemeernodig hebbenommeetekunnendoen,teondersteunen.Dit kabinetlegtderekeningdaarvoorechterbijdemensen zelfonderhetmottodatalszijeenprikkelvoeleninhun portemonnee,zijbeterhunbestgaandoenomopde arbeidsmarkttekomen.MijnervaringindezeSenaat sinds2004,maarookinmijnmaatschappelijkebetrok- kenheidbijonderanderehetKwaliteitsinstituut NederlandseGemeenteneninmijnwethoudersbestaan isechterdathetresultaatveelbeterisalsmenseneen overheidontmoetendienabijisinhunstrevenomuitte gaanvanhuntalent,hoekwetsbaardatsomsookis.Een nabijeoverheiddiehennietlaatbetalenmaardieervoor zorgtdatereenuitnodigendesamenlevingis.Nuwordt derekeninggelegdbijdemensendiealindiekwetsbare positiezitten.Ikdeeldepassiemetdezepremier,endat weethijalsgeenander,ommensennietgevangente houdeninsocialevoorzieningen.Hetisechternietde bedoelingdatdesocialevoorzieningenwordenversmald envermagerdterwijlernietswordtgedaanaanhet creërenvaneenontvangendesamenleving.Daargaat hetom.Datisdecrux. Hetkabinetsteltdatiedereenopdetrampolinekan stappenenkanspringennaarsucces.Iserdanook geregelddateraltijdwerkgeversindecircustentklaar staan,nietalleenindenokmaarooknaastdetrampo- line,omaldezenaarsuccesspringendemensenopte nemenineenbetekenisvollebaan?Meedoen,emancipe- reneninburgerenkannietalleenopdesomsfrêle schoudersrustenvanhetindividumaarbetekentookeen appelopdegehelegemeenschapvanmensenomeen uitnodigendgebaartemaken.Ofwerktditkabinetvooral aaneenstoerimagovanhardoptredenenmensenhet zelfuitlatenzoeken?Hervormingenregeljenietmetéén pennenstreekindeTrêveszaal.Jeverandertnietinéén dagdebalanstussenondersteuningeneigenverant- woordelijkheid,dewederkerigheidtussenoverheiden burger.Daarmoetjeaanwerken,zodatmensendie verantwoordelijkheidookechtkunnengaandragen. Anderswordteigenverantwoordelijkheidineenseigen schuld.ThissenEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-25 Ookbuitendezorgendesocialezekerheidwordtflink betaald.Denatuur,hetmilieuenhetlandschapzijninde plannenvanhetkabineteengrootbetaleraandecrisis. Subsidiesaannatuur-enmilieuorganisatiesworden geschrapt.Zezijnblijkbaartelastiggeweestbijde aanlegvanasfalt.Investeringenomdeklimaatcrisisaan tepakken,zijnbovendienvertezoeken.Hetkabinet vergroenthelemaalniets.Wekunnenonsdekomende veertigjaaronafhankelijkmakenvanfossielebrandstof- fenenoverstappenopeencompleetgroeneenergiehuis- houding,maarWijffelsconstateertdathethuidige kabinetsbeleidindeverstevertenietvoldoetaanwat nodigis:ambitieenconsistentie.DeGroenLinks-fractie vraagtzichafnaarwelkeduurzametoekomsthetkabinet metzijnbottesnoeischaaropwegis?Hetkabinetbouwt botwegderobuustezonesindeecologischehoofdstruc- tuuraf.InwelksoortNederlandpastdit?Inruildaarvoor zinspeeltministerVerhagenvanELIopnieuwekerncen- trales.GroenLinksgingooitdeverkiezingeninonderde leusKnokkenvoorwatkwetsbaaris.Hetblijktharder nodigdanooit. OokdearmstenindeDerdeWereldbetalenmeeaan onzecrisis.Erwordtsnoeihardbezuinigdopde internationaleontwikkelingssamenwerking.Betekentdat hetdefinitieveafscheidvanhetrentmeesterschap?Zo vraagikaanhetCDA.Allerleiinitiatieveninhetzuiden vandewereldzullenhetzonderonzesolidariteitmoeten doenendehulpdiewevanoverheidswegenoggeven, heefthetnationaaleigenbelangalsuitgangspunt.Ons economischbeleidisnaarbinnengericht,terwijlonze economievoor70%afhankelijkisvanEuropaenderest vandewereld.NavelstarenalszijnswijzevanNederland indeinternationalegemeenschap. Endeverbeelding,diebetaaltook,zijhetheel selectief.HoeharddeSchreeuwookklinkt,erwordteen hogeprijsbetaaldvoordetoegankelijkheidvankunsten encultuur. Ikconstateerdealdatwij,zoalswijhierzitten,nietof nauwelijksbetalen.Ookdebankenbetalenniet.De bonuscultuurmaggewoondoorgaan.AlsweEuropaniet hadden,hadINGgewooneenpaarmiljardaannota benedeaandeelhoudersuitgekeerdinplaatsvanaande schatkistwatonstoekwamterugbetaald. Waterbezuinigdwordt,ishaastaltijddefinitief.Water aansocialezekerheid,natuurenmilieuofcultuurinde komendejarenafgaat,komternietmeerbij.Enwelke rijkdomkrijgenwehiervoor,naastnatuurlijkdeneolibe- ralewensdroom,terug?Ikgeefeenvoorbeeld:500 animalcops.Inwelkgroterverhaalpassendeze dierenpolitieagentenalservoordebestrijdingvan vrouwenhandelinNederlandongeveer250politiefunctio- narissenbeschikbaarzijnen70voordeaanpakvan kinderporno?Hetaantalopsporingsambtenarendatzich bezighoudtmetgevaarlijkearbeidsomstandighedenof ontduikingvanwettelijkgeregeldearbeidsvoorwaarden ligtrondde280.Waarzijndeverhoudingen?Watishet verhaal,nietalleenomdeernstigegevolgenvande crisisoptelossen,maarookomherhalingtevoorko- men?Vanuitwelkewaardenhandelenwe?Neemtude verantwoordelijkheidvooreerdergemaaktefouten, bijvoorbeeldteweinigtoezichtophetbankwezen?Eistu verantwoordelijkhandelenvandemensendiede touwtjesinhandenhebbenopdemarktomtevoorko- mendatderekeningnogeenkeerzogemakkelijkkan wordendoorgeschovenvandemarktnaardeoverheid? Neemtuverantwoordelijkheidvoordewereldvan morgendoormaatregelentenemendieonsleren,met milieuvriendelijkereenergieomtegaan?Neemtu verantwoordelijkheidvoordewereldvanmorgendoor iedereen,ookdiegenendiedehaastigewereldnietzo makkelijkbijbenen,instaattestellen,eenzelfstandig, waardigenbetekenisvolbestaanteleiden?Naarwelke samenlevingbentuonderweg?Datvraagikmijernstig af.Ikziegeentoekomstbeeld,waarinuwlossemaatrege- lenpassen.Ikziegeenuitleg,geenanalyse,waarin mensenmeegenomenkunnenworden.Naarwelke samenlevingneemtumij,mijnzonenvan20en23,mijn schoonmoedervan80,mijnlangdurigwerklozebuurman van53enmijnpsychischgehandicaptekennismetnu nogalsbasiseenWajong-uitkeringmee?Enkuntuons uitleggen,nietinkoelecijfers,maarineenverhaalofeen analyse,hoeuwmaatregelenendeoffersdieuvan sommigenwelenvananderennietvraagt,hierinpassen, enwaarom?Watbetekentvrijheidvoormijnwerkloze buurman?Watbedoeltumetverantwoordelijkheidvoor mijnkennisindeWajong?Ikmishetverhaaldathet KleinOrkestenhaarzin Alleenalsjegeldhebtisde vrijheidnietduur uitmijnhoofdkanwegnemen. Iedereensnaktnaardatverhaal.Juistindezetijden hebbenwestaatsliedennodigdieovergeneratiesheen durventekijken,beslissingendurventenemendie duurzaamzijnenhetbesteuitwerkenopdelange termijn.Wehebbenstaatsliedennodigdiekunnen uitleggenwaaromzedatdoen,hoontrotserenendus nietzwichtenvoordeelectoraleverleidingvanhet volgendejaar.Wehebbenpoliticinodigdiebeseffendat zeonderdeelzijnvandebeeldvormingwaaropdekiezers hunbehoeftenbaseren.Endiedievicieuzecirkelbewust doorbreken.Omdathetlandsbelangbelangrijkerisdan individuelepopulariteit. Wehebbeneenpremiernodigdienietalleende1,5 miljoenkiezersvandePVVnietindekoulaatstaan,die nietalleenbeleidvoertwaarbijrechtsNederlandzijn vingerskanaflikken.Ofisdatdeprijsdieikmoet betalen?Hijisookmijnpremier,dievanmijncollegaTMsin deGroenLinks-fractieenvanonsallemaalhier.Hijmoet ookbeleidvoerendatde4,5miljoenkiezersvanPvdA, SP,D66,GroenLinks,ChristenUnieenPartijvoorde Dierenkanbindenineennieuwverhaalvoorditland. Ikrondaf.DitkabinetisinderelatietotdeEerste Kamereenechtminderheidskabinet.Mijnfractieheeft stevigekritiekophetgepresenteerderegeerakkoord. Maarelkvoorsteldatwijgoedvindenenverdedigbaarin deevenwichtigeaanpakvandecrisis,enelkvoorstel vooreenperspectiefvolleenduurzamesamenleving zullenweopzijnmeritesbekijken,vanuiteenpositieve grondhouding.Wijwillenoprechtbijdragenaaneen onverdeeldlandeneensamenlevingwaariniedereendie hierwoontenleeftzichvanwaardeweetenvan betekenis.IkkeerterugnaardeBerlijnseMuurdieOostenWest bijeenbracht,omdatdiegeslechtwerd.Welkemuren slechtu,mijnheerRutte,omverbindingtemaken?Het landsnaktnaardezonoodzakelijkeverbinding.Mensen ziendaarhalsreikendnaaruitenverlangenersterknaar, netzoalsnaareenverhaaleneenvisiediebinden.Wij wensenminister-presidentRutteenzijnploegveel sterkte,wijsheidenmoedomdeverbindingentemaken waarklovennogsteedsdominantzijn. ThissenEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-26 Deheer Schuurman(ChristenUnie):Voorzitter.Inzijn eindverslagvan7oktoberjongstledenheeftinformateur OpsteltenopzijnwijzedepositievandeEersteKamerin onsstaatsbestelonderstreept:alsmedewetgeveren controleurisdeEersteKamereen chambrede réflexion.Hetlijkteropdathijdaarmeeopeenpolitieke wijzehetpolitiekekaraktervandezeKamernaarde achtergrondschuift,zonietontkent,overigensgeheelin strijdmethaargeschiedenis.Dekabinetscrisesna denachtvanWiegel endeavondvanVanThijn liggenonsnogversinhetgeheugen.OverigenszoudeEerste Kamerookineeneventueeloverlegmeteeninformateur zichnietbindenaaneenregeerakkoord.Maarmogelijke problemenmeteenminderheidskabinet,waarvoorinde EersteKamergeenmeerderheidis,haddenbesproken kunnenworden. Eenminderheidskabinetbehoeftopzichgeenbezwaar tezijnomhetlandgoedtekunnenbesturen.Methet huidigeminderheidskabinetzijndaaroverechtervragen testellenvanwegedegekozengrondslagomtot meerderheidssteunindeTweedeKamertekomen.Op 30julijongstledenkwamendecoalitiepartijenmetde PVVtoteenovereenkomstopbasisvan agreeto disagree.Ditbetrefteenfundamenteelgrondrecht, namelijkdevrijheidvangodsdienst.Watdeéénals godsdienstbeschouwt,beoordeeltdeanderalseente bestrijdenpolitiekeensomswelgewelddadigeideologie. DePVVgedoogthetminderheidskabinet,maarhet minderheidskabinetgedoogtookdevisievandePVV.In elkgevalheefthetkabinetzichafhankelijkgemaaktvan eenpartijdieduidelijkhetgrondrechtvangodsdienstvrij- heidnietvoorallereligiesaanvaardt.Daarmeeiser twijfelontstaanofhetkabinetervoorwaaktdat minderhedenhunklassiekegrondrechtenvoldoende kunnenbelevenenuitleven.Hetismetnamedetaakvan deEersteKamer,hetkabinettevragenomzichdaarover teverantwoorden. Deheer Werner (CDA):DeheerSchuurmanraakthier tocheenbetrekkelijkgevoeligpunt.Hijspreektover twijfelofhetkabineterwelvoorzalwakendatminder- hedenhunklassiekegrondrechtenvoldoendekunnen belevenenuitleven.Zouhijmijkunnenzeggenuitwatin hetregeerakkoordditblijkt? Deheer Schuurman(ChristenUnie):Voorzitter.Ikheb zo-evenperinterruptiealgezegdŒikhadeigenlijkniet andersverwachtdandathetkabinetditmetwoorden ontkentŒdatmijindeopstellingvanhetkabinettotnu toeisopgevallendathetdeduidelijkestandpuntenvan dePVVdieinstrijdzijnmetdeGrondwetŒdaaroverzijn wijhetsamenweleens,lijktmijŒalleenmaaronderkend heeft,maargeenenkelepositievedaadheeftgesteld. Deheer Werner (CDA):Uzegt:hetkabinetbeleeftdatin woorden.Kuntueendaadvanhetkabinetnoemen waardoorueraantwijfeltdatdegrondrechtenworden waargemaakt?Deheer Schuurman(ChristenUnie):Laatikmaarheel eerlijkzijn.Hetkabinethadvrijsnelinitiatievenkunnen nemenomermetdebevolkingsgroepdiehetaangaat, overtepraten.Datisnietgebeurd.Menspreektmet woordenenlaatconcretedadenachterwege.Overigens benikhetmetueensdathetvreemdzouzijnalshet kabinethetinwoordennietmetuenmijeenswas,maar hetgaatmijomzijndadentegenoverdepartijwaarvan hetzichafhankelijkheeftgemaakt,terwijldieinhaar programmaduidelijkmaatregelenvoorsteltdieinstrijd zijnmetdevrijheidvangodsdienst. HetismetnamedetaakvandeEersteKamer,het kabinettevragenomzichdaaroverteverantwoorden.De belangrijkstevraagdiebeantwoordmoetworden,isof hetkabinetzichafhankelijkmagmakenvaneenpartijdie eenfundamenteelgrondrechtmeteenanderedande gangbareinterpretatiebuitenwerkingstelt.Alsdat,om eenwillekeurigvoorbeeldtenoemen,methetjodendom wasgebeurd,danzoudewereld,zeerterecht,teklein zijn.Welkverschiliserdaninstaatsrechtelijkopzicht inzakedeislamalsgodsdienst?Inprincipeisdatverschil ervoordewetniet.Ikkrijghierovergraageenverant- woordingvandeminister-president. Degedoogconstructieiseenriskantexperimentdat staatsrechtelijk,moreelenpolitiekvelevragenoproept, zonietmoreelenpolitiekverwerpelijkis,zoalsonze CDA-collegaVandeBeetenrecentelijkzei.Hetkabinet voeltzelfookwelnattigheid.Nietvoornietsheefthet kabinetbeslotenzichvooralinhetinternationaleverkeer naderteverklarenenuitlegtegevenvandesituatie.Iets watvanzelfsprekendzoumoetenzijn,namelijkde garantievangodsdienstvrijheid,moetalworden toegelicht.Daaruitblijktdatweopditpuntmeteen mankkabinettemakenhebben. Deheer Werner (CDA):Voorzitter.Hetstaatdeheer Schuurmannatuurlijkvrijomhieruitsprakenvaneen collega-fractielidaantehalen,maarhetisvrijongebrui- kelijk,wantwepratenhiertocheigenlijklieverover fractiestandpunten.IkwildeheerSchuurmaninieder gevalwelduidelijktekennengevendatonzefractie unaniemisinhaarstandpuntoverhetregeerakkoorden tenaanzienvandezeregering.Ookiszijunaniemover hetverwerpelijkevaneenaantalopvattingenvandePVV. Deheer DeGraaf (VVD):Voorzitter.DeheerSchuurman heefthetnuvoordetweedekeergezegd.Hijvergelijkt deislaminditgevalmetdejoodsegeloofsovertuiging. HijzegtdatNederlandtekleinzouzijngeweestalsde PVVdaaroverzouhebbengesprokenzoalszijdoetover deislam.Waaromdejoodsegeloofsovertuigingerbij gehaaldennietdevergelijkinggemaakttussenislamen christendom,zijneigengeloof? Deheer Schuurman(ChristenUnie):Daarovergaikhet zohebben,alsuhetgoedvindt. Ditisernstig,omdatdegeschiedenisonsleertdat miskenningvangodsdienstenenlevensovertuigingentot grotespanningenenzelfsgeweldkanleiden.Wekunnen daarbijdenkenaandespanningentussenjodendomen christendom,tussenjodendomennationaalsocialismeen tussenchristendomenislamenaanhetverzettegen religiesindepubliekeruimteopgrondvanseculiere levensovertuigingenenzovoort.Geenenkelegodsdienst isindepraktijkvrijgeblekenvangewelddadigeuitingen, dieterechtdooroverhedenbestredendienenteworden. Maarookhettolererendateengedoogpartijbijde formatievaneenkabinethetgrondrechtvangodsdienst- vrijheidoflevensbeschouwelijkeovertuigingennietvoor eenbepaaldereligieaanvaardt,ismijnsinzienseen gevaarlijkezaak.Endatzegik,diealschristenovertuigd EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-27 isvandeinreligieusopzichtnietteoverbruggenkloof tussenhetchristendomendeislam.Ikhoopdanookdat mijnopkomenvoordegodsdienstvrijheidalsonverdacht wordtgewaardeerd.Hetgeeftgeenpas,burgervrijheden enzekerdevrijheidvangodsdienstindewaagschaalte stellen.Hoekandeminister-presidentelketwijfel wegnemen?Doorinditopzichtmetvuurtespelen?Hoe kanhijonservanovertuigendatditkabinetjuistopkomt voorderechtenenvrijhedenvanallereligiesen levensovertuigingen?Daarbijmoethetnietalleenbij woordenblijven,maarzoudenwegraagpositievedaden zientegenoverconcreteprogrammapuntenvandePVV. Diezijnnamelijkuitingvanhetnietaanvaardenvande godsdienstvrijheid.Indiendaaroverbijonstwijfelblijft bestaan,zullenweintweedetermijneenmotieindienen. Deheer DeGraaf (VVD):Voorzitter,nogeenkeer.Ikheb daarnetinmijneigenbijdrageaangegeven,datersprake isvaneenagreementtodisagree.Nietsiszoduidelijk uitgesprokendoorditkabinetalsdatpunt.Wijverschil- lenmetdePVVvanmening,juistoverditpunt.Deheer Schuurmanheefthetoverdevrijheidvangodsdienst, maarineeneerdereinterruptiehebikalgezegddatniet alleendevrijheidvangodsdiensteengrondrechtis, maarookdevrijheidvanmeningsuiting.Uwilttochniet zeggendatudevrijheidvanmeningsuitingvan,indit geval,dePVVwilinperken?Datzouikmijhaastniet kunnenvoorstellen,wantgrondrechtenzijnwatdat betreftvaneengelijkekwaliteit.Datweetunetzogoed alsik.UbentookalveellangerlidvandezeKamerdan ik.Deheer Schuurman(ChristenUnie):Datzegtuhelemaal terecht.Daarhebikhetdusooknietover.Hetgaatmijer alleenomdatwijhetprincipevan agreetodisagree inallerleiconcretebeslissingen,hierennu,inhet bedrijfslevenofineenvereniging,toepassenommet elkaareenwegtekunnengaan.Hiergaathetomeen regeringvaneenland,omeenfundamentvaneen kabinet.Metbetrekkingtotdatfundamentwordtdit principevan agreetodisagree gebruikt.Ikbenvan meningdatditprincipedaarvoorjuistnietgeldt. Deheer Werner (CDA):Voorzitter.Nogeenkeer.Deheer Schuurmanistochookdemeningtoegedaandater geenenkeleaanwijzingisvanhetfeitdatderegeringdie hierzit,devrijheidvangodsdienstniettenvollezal waarmaken?Deheer Schuurman(ChristenUnie):Mijnheerde voorzitter.Daargaathethelemaalnietom. Deheer Werner (CDA):Waargaathetdanwelom? Deheer Schuurman(ChristenUnie):Hetgaateromdat mengeaccepteerdheeftdatmenzichafhankelijkmaakt vaneenpartijdieeenfundamenteelgrondrechtniet meeralszodanigziet,maaralseenpolitiekeideologie. Zijheeftdaarbijprogrammapuntendievervolgensook zijnterugtevindeninhetregeerakkoord.Letuermaar op.Waaromzouiedereensprekenoverdatasiel-en immigratiebeleiddatinstrijdismetinternationale verdragenenzovoorts?Juistomdatdieinternationale verdragendenadrukgevenaanderechtenvandemens enhetgrondrechtvanvrijheidvangodsdienst. Deheer Noten(PvdA):IsdeheerSchuurmanhetmet mijeensdatdevergelijkingmetenhetgebruikvanhet begripvrijheidvanmeningsuitingindezediscussiein feiteongepastis?IkmeenechtongepastŒmijnheer Schuurman,ikhoordaargraaguwwijzewoordenoverŒ omdatvrijheidvanmeningsuitinginprincipeinmiddels eentaalfenomeenis.Hetgaatomburgersdiedevrijheid hebbenomhunmeningteuiten.Staatdaarnietdeplicht vandeoverheidtegenoveromdievrijheidvande burgersteerkennenendaarookalszodanignaarte handelen?Datbetekentdatdeoverheidnietdevrijheid heeftomdevrijheidvanhaarburgersvanmeningsuiting ofvangeloofopwelkewijzedanooktebeknotten.Ofte welhetgaathierechtomderolvandeoverheiddiehet verkeertussenburgersalszodanigdienttebewaken. MijnheerSchuurman,uzithierheelwatlangerdanik, maarisditnietdekernvandediscussie? Deheer Schuurman(ChristenUnie):Ikbenwelergblij datdezezaakhierzofundamenteelaandeordekomt, wanthetzitmij,zoalsuallemaalwelmerkt,erghoog.Ik beninderdaadvanmeningdathethieromdeinhoud vaneenfundamenteelgrondrechtgaatennietomde inhoudvaneenanderfundamenteelgrondrechtdater ookisendatikvoluiterken.Hetiseigenlijkwelbijzonder merkwaardigdatdebuitenwereld,hetbuitenland voortdurendzegt:watisdatvooreenconstructiedaarin Nederland?IkdenkalleenmaaraanTimeMagazinemet datgroteartikeloverNederlandalstolerantland,metnu eenintolerantekoers.Datistochnietuitdelucht gegrepen?Demensenzijntochnietbuitendetijdalsze zoietsschrijven?Uzoukunnenzeggen:kabinet,steuntu Schuurmaninzijnoproepommetconcretedadente komenomdieconcreteprogrammavoorstellenvande PVVopgeenenkelemanierteincorporereninuwbeleid, wantdieprogrammavoorstellenvandePVVzijn gebaseerdophetfeitdatzenietmeteenreligiete makenhebben. InreactieopdeopmerkingvandeheerDeGraafwijs ikeropdatwijinhetverledenmeerdaneensspannin- genindecultuurrondomreligieshebbengehad. Verschillendemenseninmijnachterbanmenendatook hetchristendomophetogenblikbehoorlijkonderdruk staat.Datisinvelelandenhetgeval.Alswijhierniet ronduituitkomenvoordegodsdienstvrijheid,heefteen Nederlandskabinetsteedsminderwapensinhandenom dechristenendieinanderelandenopgroteschaal vervolgdworden,tehulptekomen.Datisdediepste intentie.Deheer Werner (CDA):Voorzitter.Hetisaltijdeenbeetje vervelendenmisschienookeenbeetjeonheusomover eenpartijenhaaropvattingentepratenalszijniet aanwezigis,maargoed,hetstaatuvrijomdattedoen. Hetisechtertochvervelend.Wiltuzovergaandatde ChristenUniegeenzakendoetmetdePVVindeTweede Kamer?SteuntzijnietsamenmetdePVVbeleidsvoor- stellenofdientzijnietsamenmetdePVVmotiesof amendementenin?Hoevergaatuinuwprincipiële opstelling?OfvindtueigenlijkdatdePVVüberhauptniet indeTweedeKamerthuishoort? Deheer Schuurman(ChristenUnie):Voorzitter.Dat laatstedoetertotaalniettoe.Dekiezershebbenkunnen stemmenopeenlijstvandePVVendePVVzitinde TweedeKamer.Dekritiekdieuinmijnrichtinguit,isook SchuurmanEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-28 dekritiekdiedeministervanBinnenlandseZaken,de heerDonner,voordetelevisietenbestegaf.Hijzei:we werkenalzolangsamenmetdePVVindeTweede Kamer,metmotiesenmetamendementen.Devolgende stapwas:waaromzoudenwenietalskabinetmetzoTMn PVVkunnensamenwerken?Ikmoetzeggendatde vergelijkingvangeenkantklopt,wanteenmotieofeen amendementwordtopgesteldinhetparlementenniet doorderegeringenisvanditmomentennietvoor morgen.Hetgaathieromdegrondslagvaneenregering diecontinuïteitwaarborgt.Motiesenamendementenzijn wemorgenvergeten,maarwezijnvandaagniet vergetendat30julidieovereenkomst,agreetodisagree, geslotenwerd,datdaarmeeeenfundamentwerdgelegd vooreenkabinetdatzichhiernupresenteertendatnog langeuitwerkingzalhebben.Datismetmotiesen amendementenniethetgeval.Hetgaathiernietomhet parlement,maaromhetkabinet,deregering,diegarant moetstaanvooronzefundamentelegrondrechten. Deheer Kox(SP):Zegeningentellenisvolgensmijmeer katholiekdanprotestant,maarzouereenzegeningte tellenzijninwatcollegaWernerhierzojuistzei?Namens zijnunaniemefractieŒhijwilookgraagalszodanig aangesprokenwordenŒbenadruktehijdatzijnfractie eenaantalopvattingenvandePVVverwerpelijkvindt.Is niethetprobleemdatinhetgedoogakkoorddezinstaat dieFreddeGraafaanhaalde,namelijk agreeto disagree?Datstaaternatuurlijkomdiplomatieke redenen.Alsdaarhadgestaanwatbeidefractiesvinden ŒwijvindendeopvattingenvandePVVoverdeislam verwerpelijkŒdanwarenwehetmetzijnalleneens geweest.Kunnenwedusnietconstaterendater eigenlijk,ondanksdiediplomatieketekstinhetgedoog- akkoord,staatdatallepartijendieindithuiszijn vertegenwoordigd,hetverwerpelijkvindenwatdePVV overdeislamzegt,endatditalleenkanomdatde constructiegevondenisdatdePVVdeislamgeenreligie vindtmaareenideologie?Daarmagjevanallesover zeggen,totenmet:stuurmiljoenenmoslimshetlanduit, laatergeeneenmeerin,hetiseenachterlijkgeloof,het isracistischenhetboeklijktopMeinKampf.Die constructieisalleenbedachtomdePVVbinnente houden,maarkunnenwenietconstaterendatdithuis unaniemvanmeningisdatdePVVopdatpunteen verwerpelijkeopvattingheeft?Zoudateenzegeningzijn diewekunnentellen? Deheer Schuurman(ChristenUnie):Ikzougraagwillen daterzoTMnuitspraakzoukomen,mijnheerKox.Neemtu daartoehetinitiatief,zouikzeggen. AanhetadresvandeheerWernerwilikeenomissie rechtzetten.Hetbetreftmijnberoepopeencollegauit zijnfractie.Ikvoeldezelfooknattigheid.Ikhebhetaan hemvoorgelegdenhijhadgeenbezwaar.Datismijn eerlijkereactie;ikhoudooknietvanspelletjes.Ikdacht: zalikhetnuwelzeggen?Hetstaatineenrecentelijk verschenenboek,zoalsdeheerWernerweet. Deheer Werner (CDA):Ikheberookgeenbezwaar tegendatdeheerVandeBeetenerineenboekietsover heeftgezegd.Ikwildealleenzeggendatik,alsuhetmij hadgevraagd,ookgeenbezwaarzouhebbengehad.Ik haderdanechterwelbijgezegdwatonsfractiestand- puntis. Deheer Schuurman(ChristenUnie):Maardathebtu vanmorgenduidelijkuitdedoekengedaan;dathoefik natuurlijkniettebevestigen. Devoorzitter:Ikverzoeku,uwbetoogtevervolgen. Deheer Schuurman(ChristenUnie):Voordatikopeen anderonderwerpoverstap,wilikgraagbenadrukkendat deChristenUniescherpdeuitdagingenzietwaarvoorde islamonsplaatst.Overigensmoetmewelvanhethart datdeveleafsprakeninhetregeerakkoordinzake migratie-enasielbeleidvooreenzeergrootdeelniet mogelijkzijn,tenzijNederlanduitdeEUzoustappen.Dat zeggenveledeskundigen.WaaromhebbenVVDenCDA dezeschijnoplossingengeaccepteerd?Isdatmoreelen politiekaanvaardbaar? Inderegeringsverklaringwordtvoortdurendoverde crisisgesproken,daarmeedoelendopdefinancieel- economischecrisis.Indealombekendeanalysesvan dezecrisiswordtdebeschuldigendevingerveel uitgestokennaarhetneoliberalisme.Hetlijkteropdat hetkabinetzichnietbekommertomdeoorzakenvande crisis,maarhaarwiloplossenmetmiddelen,methoden enprocessendiedecrisiszelfhebbenveroorzaakt.Hetis inditlichtdanookbegrijpelijkdathetkabinetde samenhangmetendeoorzaakvananderecrises,zoals demilieucrisis,deklimaatcrisis,deenergiecrisis,de voedsel-engrondstoffencrisisendewatercrisisgeen aandachtgeeft.Deachtergrondvanaldezecriseszien wijinhetindividualistischmaterialisme,datweliswaar zeerflexibelisinhetvindenvannieuwewegenomoude doelstellingentebereiken,maardatniettemin,zekerop denduur,schadelijkisvoormens,samenlevingen ecologie.Vanzelfsprekendwijzenallerleibeleidsvoornemensom meerduurzaamheidtebevorderenindegoederichting, maarhetkabinetneemtgeeninitiatievenomde groeiendeduurzaamheidineencodevastteleggenen dieduurzaamheidintegraaltetoetsen,zodatwezouden kunnenconstaterenoferechtevoortgangwordtgemaakt metdepolitiekvanduurzaamheid.Sommigecommenta- torenzeggenzelfsdatditkabinetvrijwelalleambitiesop hetgebiedvanduurzaamheidterugschroeft.Hetkabinet schuiftdesteedsgroterwordendeproblemendaarmee doornaardevolgendegeneratie.Wezoudenjuistmet hetoogoptoenemendeduurzaamheidderichting moetenkiezenvaneenintegraleontwikkelingen vernieuwinginwetenschap,technologieeneconomiedie dienstbaarisaanhetlevenindebreedstezinvanhet woord:ooghebbenvoorindividuelemensendichtbijen veraf,desamenlevingsverbanden,hetdierenrijk,het plantenrijk,natuurenmilieu.Datbrengteenheiden samenhangindepolitiekvanduurzaamheid. Alsdatzougebeurengaanweookdeongebreidelde hebzuchtvanhetindividualistischmaterialismetelijf, bestrijdenwedegrondvanallecrisesdooraandachtte vragenvoordemorelecrisisenkomenwemetkrachtop voorinhoudsvolrentmeesterschap.Nietsvandatalles vindenweinderegeringsverklaringeninhetregeerak- koord.Hettegendeelishetgeval.Iknoemhetopde hellingzettenvanstaandnatuurbeleid,hetwegvallen vandevoordelenvanhetinvestereningroenfondsen, minderaandachtvoorduurzamelandbouwindevorm vanhooggekwalificeerdebiologischelandbouwenhet opheffenvanhetministerievanlandbouw.Wijzijn SchuurmanEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-29 benieuwdnaareenreflectievereactievandeminister- presidentopdezebeschouwingoverduurzaamheid. Daarmeesamenhangendkunnenweconstaterendat hetsocialegezichtvanditkabinetontbreekt.Doorde invloedvandePVVwordtwelhetouderenbeleid overeindgehouden,maarvoorhetoverigeisditkabinet insociaalopzichtliberaal.Dezwakkerenindesamenle- vingzullenbehoorlijkmoeteninleveren.Omwillevande tijdzaliknietdevoorbeeldennoemendiealdoor anderenzijngenoemd.Hetkabinetlegtdenadrukbijde eigenverantwoordelijkheidvanmensenendaarisop zichzelfnietsmismee,maardegenendiedeverantwoor- delijkheidnietkunnendragen,wordenhetkindvande rekening.Diemensenhebbenblijvendsteunnodig.Dat iseeneisvansolidariteit,eenbeginseldat,naasthet beginselvanrentmeesterschap,nodewordtgemistinde stukkenvanditkabinet. Alswenietsdoenoptermijnaandehypotheekrenteaf- trek,nietsdoenaandebonusregelinginhetbedrijfsle- ven,waaronderdebankwereld,nieteentijdelijkeextra belastingvoorwelgesteldeninvoerenenderekening neerleggenbijdemeestkwetsbaren,danisdat schrikken.Daaromstelikdezevraag:vandeonderkant vandesamenlevingwordenoffersgevraagd.Hoegroot zijndieoffersnuwerkelijkvandebovenkant?Enstaan zeineengoede,rechtvaardigeverhouding?Wijziendat graagdoordeminister-presidentuitgedruktincijfers. Ikstelnogeenslotvraag:indeinleidingvanhet regeerakkoordleesik: Hetkabinetwiloptalvan terreinenordeopzakenstellenen... ŒnukomthetŒ ...debalanstussenrechtenenplichtenherstellen. Watdie rechtenŒhetzijnerveleŒzijn,wetenwe.Maarwatzijn dieveleplichten? Voorzitter,vanwegedebeperktetijdhebikmaareen kleinaantalonderwerpenkunnenbespreken.Ter geruststelling:netalsbijeennormaalkabinetzijner genoegmaatregelendiewevanharteengraagsteunen. Voorhetkomendejaarwensenwederegeringals geheelenelklidafzonderlijkdebereidheidende vastberadenheidominwijsheidrecht,gerechtigheiden maatschappelijkevredeonderGodszegentebevorderen. Deheer Holdijk(SGP):Voorzitter.Bijdezeeerste presentatievanditkabinetindezeKamerwilikslechts heelkortbijhetverledenstilstaan.Watonsbijde verkiezingscampagneopviel,wasonderanderedat normen,waardenenethieknauwelijksaanbodkwamen. Deeconomieleekvoordemeestepartijenhethoofd- thematezijn.Politiekisechtermeerenietsandersdan bevorderingvandeeconomischegroei,dewelvaart,de werkgelegenheidensocialezekerheid.Hetisookmeer danhetzorgvuldigebeheervandestaatshuishouding,al isdatweleenabsoluterandvoorwaardevoorhet bestaanalsonafhankelijkestaat.DatisinEuropa recentelijkwelduidelijkgeworden.Dezefixatieophet materiëlewreektzichbijvoorbeeldbijdeplannentot verhogingvandepensioenleeftijd.Hooggespannen verwachtingenkomennietuit.Isdeoorzaakvanverzet nietdatvoorvelenhetpensioengewordeniswat voorheenhethiernamaalswas?Hetisdetijdgeworden vangenieten,vanleukedingendoen,vanvakantie.Inde plaatsvanhetperspectiefophethiernamaals,de opstanding,ishetzwitserlevengevoelgekomen.Dat verklaartwellichtietsvandeemotie,diebijdeze discussieeenrolspeelt.WordterŒishetgevoelwellicht Œzonieteenstuk hemelopaarde afgekaapt?Hetgrote verschilisofmenhetlevenalsdienstzietofinhetteken dezelfontplooiingplaatst. Vooronszit,na127dageninformatieenformatie,een bijzondermeerderheidskabinet.Hetkabinetheefthet vertrouwenvandeTweedeKamertotdathettegendeel mochtblijken.Deinformateurheefthetontbrekenvan eenmeerderheidindezeKamernietkunnenoplossen. DeaanstaandeProvincialeStatenverkiezingenzullen uitwijzenhoedeverhoudingendaarnaliggen.Watonze fractiebetreft,ishetdebestendigelijnomgeenenkel kabinetalszodanigtesteunenoftegedogen.Wijgaan erdaarbijzondermeervanuitdatdeVVDenhetCDA nooitzullenaccepterendatderechtsstaatinzijnhuidige vormwordtaangetast. Eenvraagaanhetkabinetisofhetdualismewellicht nieuwekansenkrijgt.Deoppositiezalimmersveel ruimtewordengegund.Schuilternieteengrote waarheidindestellingvanJamesSurowieckidatde bestecollectievebesluitenhetproductzijnvanmenings- verschillenenstrijdennietvanconsensusofcompro- missen?Hetkabinetheeftblijkgegevenvandadendrangen daadkracht.Geen100dagentouralsbijhetlaatste kabinet-Balkenende,datdaarmeeinmijnogenzondigde tegeneenvandebelangrijkstewettenindepolitiek:geef binnen100dagenjevisitekaartjeaf. Wachtoponze daden,riepdeminister-presidentmetzijnverre voorgangerThorbecke.WijzullendiedadenŒnietzijn woorden,maarzijndadenŒbeoordelenaandehandvan onzeeigenuitgangspunten,daarbijbeseffenddathet schipvanstaatzichmeestalmaareenweinigenooknog langzaamlaatbijsturen.Datgeldtzekervoorcoalitierege- ringenineenlandvanpolitiekeminderheden.De kabinetten-Balkenendewarenhelaasdemeestinstabiele kabinettenuitdenaoorlogseperiode.Datwensenwijdit kabinetenonszelfniettoe. Vrijheidenverantwoordelijkheid ishetmottovanhet regeerakkoord.HetiseenmottowaarinzowelCDATMers alsVVDTMerszichzullenkunnenvinden.Vrijheiden verantwoordelijkheidzijninmijnogentweekantenvan dezelfdemedaille.VrijheidkreegalbijdeGriekennooit absolutetrekken;altijddiendemenverantwoordelijkheid tenemenvoorzijnhandelen.Datgeldtookvoor christenen,zijhetdatvoorhennogeenextradimensie, deverantwoordelijkheidtegenoverGod,inhetgedingis. Vrijheidisgeenonbedreigdbezit,alszijnietgepaard gaatmetonderscheiden,gespreideverantwoordelijkheid. Destaatmoetnietmetmachteenmeerderheidsmoraal willenafdwingen.Vrijheidisnietslechtseenaangelegen- heidvanhetindividumaarevenzeervangemeenschap- pen.Christelijkepolitiekzaldevrijheidenruimtevoor onderscheidenminderhedenbinnendecontextvande huidigerechtsstaat,indezinvaneendoorhetrecht beperktemachtvandestaat,verdedigen,daarbij beseffenddatongelijkheidniethetzelfdeisalsonrecht, maarweltotonrechtkanverworden. Vrijheidvraagtomzelfdiscipline,waaronderfinanciële zelfbeheersingenbegrotingsdiscipline.Politiekheeft altijddeneigingomtekiezenvoordewegvandeminste weerstand.Intijdenvancriseswordtgeroepenom nieuwestrengeregels,maaralsdezakennietopde oudevoetkunnendoorgaan,wordterdikwijlsmetde regelsgemarchandeerd.Hetcrucialeprobleembijde onderscheidencrisesisdathetkwaadendaarmeede SchuurmanEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-30 eigenverantwoordelijkheidbuitenhaakjeswordt geplaatst.Hetkwaadstaatnietbuitendemens. Individueleverantwoordelijkheidzaldesalniettemin gepaardmoetengaanmetinstitutioneleplatforms. Wijhebbenaltijdeenprincipiëlebeperkingvandetaak vandestaatvoorgestaanterwillevandevrijheid.In zoverrekunnenwijdeliberalendehandgeven. Liberalen,althanslibertijnen,willenechtergeeninvloed vangodsdienstophetpubliekeleven.Zijpropageren huneigengeloof,datgebaseerdisopdewaardenvan deVerlichting.Datkanleidentotgebrekaantolerantie tenopzichtevandiegenendiemenendatgodsdienstniet verstoptkanwordenindeprivésfeer.Naaronze opvattinggaathetechternietgoedmetdeNederlandse enwestersecultuuralsdiegeentranscendenteveranke- ringmeerheeftendaardoorzomaartotintolerantie jegensbijvoorbeeldorthodoxechristenen,maarook anderen,kanleiden. Deminister-presidentrefereerdeindeTweedeKamer aanCortvanderLinden.Hijzalzichongetwijfeld herinnerenopwelkewijzedoordienskabinethetrecht vandechristelijkeminderheidwerdonderkenden gehonoreerdmetdeinvoeringvandeonderwijsvrijheid. Ikkomterugophetliberalestandpunt.Eenliberaal staatkortgezegdvooreendrietalpunten.Teneerste staateenliberaalvoordevrijheidvandeburgerals belangrijkstedoelvandepolitiekeordeendaaromvoor eenkrachtigestaatdieistoegerustmethetgeweldsmo- nopolie.Tentweedestaateenliberaalvooreen democratischeenrechtsstatelijkepolitiekeorde,waarbij debedoelingvandedemocratieisdebeschermingvan hetverschil,vandemachtendetegenmacht,eenmacht gebondenaanhetrecht.Tenderdestaateenliberaal vooreeneconomischeordediemoetdienenomde eigendomtebeschermenencontractentegaranderen. Eenherstelvanwaarden,waarvoordevorigeminister- presidentzichbijuitstekheeftingezet,begintnietbijde staat,maarbijhetindividuviaopvoeding,onderwijs, kerkenmaatschappelijkeverbanden.Datbegintnietbij destaat,ooknietviasubsidiesennietdoorregelop regelencontroleopcontroletestapelen.Eenpolitiek vangoedebedoelingenkanzeeronbedoeldegevolgen opleveren.Machiavelliheeftonsalgeleerddatmoraalen politiekintweeafzonderlijke,zijhetopeeningewikkelde wijzemetelkaarvervlochten,domeinenondergebracht moetenworden.Destaatisernietvoor deverbetering vandemensenmaarvoorhetregulerenvanhunuiterlijk gedrag.Kantmaaktealhetonderscheidtussende moreelgoedemens ende goedeburger .Destaat moetnietproberenmensenbetertemaken,watniet betekentdatmensennietmoreelverantwoordbehoren tehandelennochdatdeoverheidimmoreelzoumogen handelen.Dezeopmerkingenmaakik,omdatikmijafentoeveel zorgenmaakoverdemogelijkegewetens-engelijkheids- dwangdieinonzesamenlevingdreigtoptetreden.Het kabinetwildeburgertotbondgenootmakenendatklinkt opzichzelfsympathiek.Ermoetechterevenzeerafstand blijventussendepolitiekendeburger,zulksterwillevan devrijheid.Dieafstandtussenburgerenpolitiekwordt gesymboliseerddoordewet,alsbrugtussenbeide. Hetzelfdegeldtvoordeconstitutieendepolitieke instituties.Menkanharmonieofconsensustussenstaat enburgersbegeren,maarermoetnietwordenvergeten datdemocratiegekenmerktwordtdoorpluraliteit, verschillenenstrijd.Daarombestaatookdemachten- scheiding.Mensenkunnenverwantschapervarenen bondgenootschappensluiten,maardestaatmoetzich richtenopdepubliekebelangen,allereersthetbelang vandepubliekeveiligheid,enopdepositievandemens alsstaatsburger.Indeprivateruimte,deruimtewaarmee deoverheidgeenbemoeienismoethebben,moetookde verscheidenheidvangodsdienstenmoraalworden gerespecteerd.Indeprivateruimtemoetgeengelijk- heidsdwangoptreden. Bijdelaatstealgemenepolitiekebeschouwingenin dezeKamer,dievan2008,stonddekredietcrisisinhet middelpunt.Decrisiswasgeennatuurramp,maarwas toeteschrijvenaanwanbeleid.Diecrisisisvandaagniet voorbij;veelbankenzijnopditmomentalleengezond dankzijbeloftenvandeoverheid.Zijndeproblemen daarmeeechteropgelostofalleenvooruitgeschoven?De politiekisintussenonderdeelgewordenvandefinanciële crisis.Datgeldteveneensvoordeschuldencrisisvaneen aantaloverhedenindeeurozone.Schuldeisersvan landen,schuldeisersdiezelfgeenrisicolopen,lijkeneen onbeheersbaarrisico. Deheer Koffeman(PvdD):Ikhebeenvraagoverde bankencrisisvoordeheerHoldijk.Ishijmetmijvan meningdatbankendiegekozenhebbenvoordereële economie,zoalsTriodosBank,ASNBankeneenaantal anderegroenfinanciers,ernstiggetroffenwordendoor hetfeitdatdegroenfinancieringafgeschaftwordtdoor ditkabinet?Alleanderevormenvanspeculatiemetalle fiscalevoordelenvandien,zoalsbeleggenin scheepvaart-cvTMs,wordenechterinstandgelaten.De heerHoldijkisbezorgdoverhetfeitdatdeverkeerde keuzesvanbankenmedehebbengeleidtotdecrisis waarinwijzijnondergedompeld.Ishijdaaromookvan meningdatdegroenfinancieringovereindmoetblijven endatvormenvanbankierendietotdecrisishebben geleid,eerderaangepaktmoetenwordeninhetgeval vanbezuinigingen? Deheer Holdijk(SGP):Ikbegrijpdevraagenikhoop datikinstaatbenomdezetebeantwoorden.Ikwilniet allesopdebankenafschuiven.Ikhebnietvoornietsmet nadrukbetoogddatvrijweliedereenopzijneigenwijze verantwoordelijkheiddraagtvoordecrisis.Datbegintbij particulierebeleggers.Beleggershebbenteweinig onderscheidgemaakttussenbeleggingendienietalleen financieelmaarookineenanderopzicht,opgrondvan anderebelangen,betekenishebbenenwaardevolzijn. Datkanertoeleidendatjeovergroenfondsenanders denktdanoverwillekeurigeanderebeleggingen.Daarbij doeliknietspecifiekophetvoorbeelddatdeheer Koffemanzo-evennoemde. Deheer Koffeman(PvdD):MijnheerHoldijk,steldatde overheidingrijptinhetbankwezen,bijvoorbeelddoorde groenfinancieringafteschaffenofiniedergevalernstig teversoberen.Isdatnieteerderhetstraffenvangoed gedrag,terwijlanderebankenruimbaankrijgen?Kan menopuwsteunrekenenalserwordtgevraagdde bezuinigingenopgroenfondsenteherbezien? Deheer Holdijk(SGP):Datlaatsteiswellichtmogelijk, maarikweetnietofdaarbijonderscheidgemaaktkan wordentussenbanken.Bijmijnwetenhebbenheelveel bankenzichbewogenophetterreinvangroenfondsen, nietalleendebankendiedeheerKoffemanmetname HoldijkEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-31 genoemdheeft.Ikkannietoverzienofdaarbijeen onderscheidgemaaktkanworden. Deheer Koffeman(PvdD):Bentuhetwelmetmijeens datookbijanderebanken,deRabobankofwelkebank danook,degroenfondsenbijhetuitstekhetdeelvan bankenwarenwaaringekozenwerdvoordereële economieennietvoorallerleifiduciairevormenvan beleggen?Bentuhetermeeeensdatdietakkenvan bankenonzesteunverdienen? Deheer Holdijk(SGP):Datisietsomovernatedenken. Iksprakoverschuldeisersvandestaat;schuldeisers diezelfgeenrisicolopenenhopendatandereoverhe- denbijspringenalshetzetewarmonderdevoeten wordt.Dieschuldeisersvormeninmijnogeneen onbeheersbaarrisico.Devraagisbovendienwaarhet reddenvanlandenophoudt.Wordthet,geziende miljardenaangarantiestellingen,niettijdomteerkennen datoverhedenovermoetengaantothetafbouwen daarvan?Wijsprekenechternogsteedsoverhet uitbreidendaarvan.Doorhetaftebouwen,weet iedereenweerdatrisiconemenookrisicolopenis.Valt ookdatnietonderverantwoordelijkheid? Hetkabinetheeftbeslotentotaanzienlijkebezuinigin- gen.Ikneemaandatdietijdelijkbedoeldzijn.De grootstebezuinigingenzijnaangekondigdbijzowelde overheidzelfalsindesocialezekerheid.Devraagis echterhoeharddiebezuinigingenzullenblijken.Ze zullennamelijkveelweerstandoproepen,soms gegrondeweerstand.Zonderenormeeconomische oplevingishetdevraagofderegeringdeopgaveweet terealiseren.HetCPBmeendedatdebeoogdebezuini- gingenambitieuswaren.Isdatwellichteeneufemisme vooronhaalbaar?Omwillevandetijdlaatikeenaantalontwikkelingen ophetpuntvandeoverheidsschuldevenbuiten beschouwing.Datzelfdegeldtvoordegevolgenvoorde inflatiealsgevolgvandeonconventionelemonetaire stimuleringsmaatregelendiedecentralebankenvande VerenigdeStatenenhetVerenigdKoninkrijkhebben genomen.Veelkwalenwordenaan hetkapitalisme endemarkt geweten,maardegenoemdecriseslatenziendat overhedenhetnietbeterdoendandemarkt.Wijnemen hetnietopvoorwelk -ismeook,ooknietvoorhet kapitalisme,hetneokapitalismeofhoehetwordt genoemd.Eengoedewerkingvandemarktvergtstevig staatsoptredentegenmonopolies,misbruikennegatieve effectendiedemarktzelfnietkancompenseren.De zwakstepartijdreigtaltijddedupeteworden.Menis nietautomatischsociaalalsmenzichmaartegen marktwerkingkeert.Dedoorgeschotenverzorgingsstaat isnietalleenfinancieelmaarookmoreelproblematisch, wantdeoverheidschaadtdaarmeedezelfredzaamheid. Hetpuntvanhetimmigratiebeleidlaatikinzoverre rustendatikalleenvraaghoeveeltijdhetkabinetnodig denkttehebbenomEuropesebeperkingendiedaaraan gesteldworden,teveranderen. Vanwegedeverantwoordelijkheidvoordeproblemen enbeslissingenwaarvoorditkabinetzichgeplaatstzal weten,maguzichgesteundwetendoordewetenschap datvelen,ookwij,uwijsheidtoewensenenomkrachten Godszegenvoorubidden. Deheer Engels(D66):Voorzitter.Graagwiliknamensde D66-fractiebeginnenmeteengelukwensaanhetnieuwe kabineteneenwelkomaanallebewindslieden.Zijzullen inhetverloopvanmijnbetoogmerkendatwijgrote aarzelingenhebbenbijdesamenstellingenhetbeleid vandecoalitie,maarwijgunnendebewindsliedende blijdschapoverhunsucces. Deformulevaneenkabinetmetgedoogsteunvanéén coalitiepartnerdiegeenministerslevert,isnieteerderop dezemanierbeproefd.Ophetinitiatiefenhetmotief voordezevariantisinderegeringsverklaringechterniet teruggekomen.Alsikhetgoedgehoordheb,bleefde premierstekeninhetbedankenvanalleinformateursen zijnvoorganger.Uiteenoogpuntvanpolitiekeverant- woordelijkheidisdateenernstiggebrek.Tijdenshet formatieprocesbestaatvoorhethandelenvanstaats- hoofdeninformateursslechtseenbeperkteministeriële verantwoordelijkheid.Wijlegitimerenomdiereden staatsrechtelijkachterafdekabinetsformatie,doordatde nieuweminister-presidentinderegeringsverklaringde politiekeverantwoordelijkheidneemtvoordegehele formatie.Daarmeekrijgtookdedemocratischelegitima- tievanhetkabinetvorm.Mijneerstevraagaande minister-presidentisdanookwaaromhijindeTweede Kamernietuitdrukkelijkdeverantwoordingvoorde formatieheeftgenomen.Voordezeverantwoording bestondgeziendebijzonderegrondslagenontstaans- wijzevanhetkabineteenmeerdannormalereden.De centralevraagwasimmers:waaromdezecoalitieen waaromblijftdePVVbuitenhetkabinet?Indatlicht vraagikdeminister-presidenthiervandaagalsnog formeeleninhoudelijkverantwoordingafteleggenover hetverloopendeuitkomstvandeformatie. Ookoverigensverliepdezekabinetsformatieopvallend rommelig.Devasteprocedurebleektochnietzovastdat deverleidingomdaaropbepaaldemomentenmet machtspolitiekezevenmijlslaarzendoorheentelopenkon wordenweerstaan.HetisvoordeD66-fractievantweeën één:ofweldeTweedeKamerneemtzelfderegiein handenofwelwijvallenterugopdevasteprocedure.Het indeloopvanhetgekozenklassiekeformatieproces tussendoorafwijkendepadengaanbewandelen,zoals hetzonderinformateuronderhandelenofstrategiewijzi- gingenviademediacommunicerenvoordathet staatshoofdisgeïnformeerd,isdannietcorrectenop zijnminstonhoffelijk.Enhetisalhelemaalnietchicals ditwordtgevolgddoorkritiekopderolvanhet staatshoofd.Graagvraagikdeminister-presidentomeen reactieopditpunt. Dezecoalitieleekvoorvelenaanvankelijkondenkbaar. Maarmetdewijsheidvannulijkthetereerderopdat hetnietalleenvoordePVV,maarookvoorVVDenCDA devoorkeursvariantwas.VoordePVVomdesimpele redendatdevrijzinnigeenprogressievepartijennietaan demachtmochtenkomen,voordeVVDenhetCDA omdatdatdeenigeroutenaardeopvoorhandgewenste politiekesamenwerkingwas.Allebewegingentijdensde formatiewarenblijkbaaropdezeuitkomstgericht. TegenbewegingenvanuitdeVVDwerdengesmoordin radiostilteentegenbewegingenvanuithetCDAwerden alworstelendenzonodighardhandigweggepoetst. Maarwatisnuhetresultaat?DenkenVVDenCDAnu echtdathetindePVVsamengebaldemaatschappelijke ongenoegenendedaaropgebaseerdeopportunistische, HoldijkEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-32 populistische,demagogischeenrevanchistischepolitiek enookdeweinighoogstaandeomgangsvormenniet naarhenzullenuitstralen?HoeliberaaliseenVVDdie zichassocieertmeteenpartijdiegeenrespectheeftvoor deuniverselemenselijkewaardigheidendevrijheidvan eenselectievegroepburgersbeknot?Hoechristelijkis eenCDAdatdemoreleenpolitiekeondeugdelijkheid accepteertvandeopvattingdatdeislam,kennelijk andersdanhetchristendom,geengodsdienstmaareen ideologieis?Zijnrechtsstaatengrondrechtenbescher- mingvoorhetCDAinderdaadnietmeerdande waarborgingvandevrijheidvangodsdienstende vrijheidvanbijzonderonderwijs?Isditeigenminder- heidsbelangdeultiemedrijfveeromtenkostevanalles tewillenregeren? Mijnfractieheeftditallesmetvreugdeloosheid gadegeslagen.Dieisnietweggenomendoorsussende geluidenuitdegelederenvanVVDenCDA,dat coalitievormingmetWildersdePVVzoumatigen,datdit deenigewegzouzijnomeenbrugteslaannaarde1,5 miljoenPVV-stemmersendatiedereenindewereldzal begrijpendatVVDenCDAsamenineenfatsoenlijk kabinetregerenendathetverbalegeweldvandePVV vanbuitenhetkabinetnietmethengeassocieerdzal worden.Hoepolitieknaïefkunjezijn?Wijzieninmiddels scherpdatdePVVindezecoalitiededienstuitmaakten voorzichzelfbovendienderuimteheeftgeschapenom ongehinderdheteigengeluidtekunnenlatenhoren. Voormijnfractieisermaaréénconclusie:somsishet maargoedomgeendeelvaneencoalitieuittemaken. Opditpuntvraagikdeminister-presidenttothoeverhet kabinetuitsprakenvandeheerWilders,diedegrenzen vanpolitiekeenmaatschappelijkebehoorlijkheid overschrijden,zalgedogen. Erisveelgezegdengeschrevenoverdeaardvandit kabinet.WatdeD66-fractiebetreftisditeengewoon parlementairmeerderheidskabinet.HetrustindeTweede Kameropeendoordriecoalitiefractiesgevormde meerderheid.Eenbijzonderkenmerkisalleendateen vandedriefractiesgeenbewindsliedenlevert.Anders danVVDenCDAdenken,leidtdatechterniettot inkapselingvandePVV,maarheeftdeheerWildersVVD enCDAineenwurggreepgenomen.NietdePVV gedoogthetkabinet,maarVVDenCDAmoetenWilders gedogen.VrijheidvoordePVV,verantwoordelijkheid voorVVDenCDA,datisdepolitiekewerkelijkheid. Demeerderheidsmargeisbovendienergsmal.Inde TweedeKamerkanhetkabinetslechtssteunenopeen meerderheidvanéénzetel.Dathoeftnietopvoorhand eenprobleemtezijn:deVVDzaldeeigenpremierniet wegsturenenovereenmogelijkeverdeeldheidbinnende CDA-fractiehoeftmenzichweinigillusiestemaken.Die zalindebekendechristendemocratischetraditievanzo nodiggeforceerdeeenheidwordenopgelost.DerisicoTMs voordestabiliteitvandecoalitieliggenbijdePVV,waar dedubbelzinnigheidvandeeigenenpubliekemoraalbij eenaantalfractieledeninmiddelsbizarrevormen aanneemt.Hoedezeontwikkelingbinnendecoalitie wordtbenaderd,isexemplarischvoordeverkrampte positiewaarinVVDenCDAzichvanafhetbeginhebben gemanoeuvreerd.Zijroepenomhethardstdatzijzich nietbemoeienmeteeninternepartijaangelegenheid, maarerkomteendagdatzijnietmeerkunnendoen alsofhunneusbloedt.Kandeminister-president aangevenopwelkmomentofinwelkesituatiehijuiteen oogpuntvanstabiliteitencontinuïteitvandecoalitiec.q. hetkabinetdenktdatvanuitVVDen/ofCDAeen interventierichtingPVVgebodenzalzijn? Inzijneindverslagvan13septemberheeftinformateur TjeenkWillinkaangegevendatdepositieenderolvan deEersteKamervanbelangzijnbijhetverdere onderzoeknaardetotstandkomingvanditkabinet.Hij verweesdaarbijnaardeopmerkingendiedevoorzitter vandeEersteKamerdaaroverdesgevraagdhad gemaakt.Vanbetekenisindatverbandisdegenoemde controlerenderolvandeEersteKamer,vanwegedevoor datdoelgrondwettelijktoegekendecontrolerende bevoegdheden,gekoppeldaandegrondwettelijk verankerdeministeriëleverantwoordelijkheidende daarmeeverbondenongeschrevenstaatsrechtelijke vertrouwensregel.Hetisindezecontextdatnegenvan deelffractievoorzittersaandetoenmaligeinformateur Opsteltenbijbriefhebbengevraagdinhetonderzoek naareenvruchtbaresamenwerkingmetdeStaten- GeneraaldepositievandeEersteKamernadrukkelijkte betrekken.Onzebriefhadeenhulpvaardigeintentie,hetwaseen bijdrageaanstaatsrechtelijkebewustwording.Tochishet wonderlijkdatdeinformateurdevraagnaareen vruchtbaresamenwerkingmetdeEersteKamerslechts beantwoordtmeteenverwijzingnaardestaatsrechtelijke inbrengvandevoorzittervandeEersteKamer.Wonder- lijk,omdatdevraagnaareenvruchtbaresamenwerking vooralverwijstnaardepolitiekecontext,datwilzeggen deeventueleactiveringvandecontrolemiddelenende mogelijkesanctioneringvandeministeriëleverantwoor- delijkheid.Diecontextbehoorttotdeautonome afwegingvandeafzonderlijkefracties.Alsvaste,neutrale adviseurvanhetstaatshoofdkandevoorzittervande EersteKamerdaarinuiteraardniettreden.Indiezinisde conclusievandeinformateurdater allesbijeen genomenvoldoendebasisisvooreenvruchtbare samenwerkingmetdeStaten-Generaalalshetgaatom depositievandeEersteKameronvoldoendebeargu- menteerd.Hetzougoedzijnalsdeminister-president vandaagnogeensopdezevraagingaat. DevaakgehoordesuggestiedatdeEersteKamer staatsrechtelijkgehoudenzouzijntotterughoudendheid indeaanwendingvanhaarwetgevendeencontrole- rendebevoegdhedenenzichzoumoetenbeperkentot eenjuridischetoetsingvanwetgevingberustopeen misverstanddanweloppolitiekeframing.DeEerste Kamerisuiteindelijkookeenpolitiekorgaan.Indatlicht moetmenzichrealiserendatalshetwetgevingspro- grammahapertookderegeringsfunctiestagneert.Enals depolitiekeverantwoordelijkheidindeEersteKamer dooreenmeerderheidwordtgeactiveerd,isontslagvan éénofmeerministersnietuitgesloten.Graagvraagikde minister-presidenttereflecterenopdezeanalyse. Deheer Werner (CDA):Uhebtzojuistgezegddathet wetgevingsprogrammaindezeKamerzoukunnen haperenomdatditkabineterzit.Watisdeopstellingvan D66?Gaatuzichandersgedragen,nuditkabineterzit, ofdoetugewoonwatualtijddeedindeEersteKamer bijalleanderekabinetten?WatisvoorD66deaanleiding omzichopeenanderemanieroptestellentenaanzien vandebeoordelingvanwetgeving,nuditminderheids- kabineterzit? Deheer Engels(D66):Geenenkele. EngelsEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-33 Deheer Werner (CDA):Danisdehelestellingeigenlijk vrijoverbodig. Deheer Engels(D66):Datdenkikniet.Datmarkeertdus hetverschilinbenadering.Dieopmerkingisniet overbodig,omdatdesituatiekanontstaandatbijde beoordelingvanwetgevingopvoorhandnietvastligtdat hetkabinethieropeenmeerderheidkanrekenen.De mogelijkheidisdanaanwezigdatwetgevingnietwordt aangenomen.Deheer Werner (CDA):Datklopt,maardatwasinhet verledenookzo.Wijzijnnamelijknietgebondenaan regeerakkoorden.Iederekeeropnieuwkijkenweoferin dezeKamereenmeerderheidisvoorwelkewetgeving danook.Ikzienietinwatnudestaatsrechtelijke ingewikkeldheidisdieuaanleidingheeftgegevenomdie brieftesturen.Ikkanmebestvoorstellendatumetmijn fractiegenootdeheerDölleopdeuniversiteitregelmatig vangedachtenwisseltoverdezediepgaandeproblema- tiek.Umaakthetmijechterpolitieknietduidelijk. Deheer Engels(D66):Ubegrijptdatikovermijn gedachtewisselingenmetdegoedecollegaDölleverder geenmededelingenkandoen.Datzoutegenoverhem buitengewoononhoffelijkzijn.Bovendienzouudat misschiennietuitkomen.Losdaarvan,erishelemaal geenstaatsrechtelijkmisverstand.Ikhebnietgeprobeerd omstaatsrechtelijkeonduidelijkheidtescheppen,maar eerderomstaatsrechtelijkeonduidelijkheidopteheffen, wateerdertotuitdrukkingisgebrachtindezogenaamde Senatorenbrief.Indemediawerdgespeculeerdoverde rolendepositievandeEersteKamer.Erwerden verschillendeopvattingenteberdegebrachtoverde vraaghoedeEersteKamerdaarinstaat.Hetiswel verstandigomvasttestellenhoedierolendiepositie zijn.Nuereenkabinetisdatnietopvoorhandkan rekenenopeenmeerderheidindezeKamer,kunnener opportuneredenenzijnompolitiekteoordelen.Wij wetenŒzelfsuhebtdatgezegdŒdatwijeenpolitieke Kamerzijnendatnietalleendejuridischetoetsvan belangis.Ditzoutoteenanderesituatiekunnenleiden. Wijhebbengevraagdomdaarexplicietonderzoeknaar tedoen. Deheer Werner (CDA):Ikzaleroverophouden,maarik hebvrijwelallefractieshorenzeggendathetfeitdatdit minderheidskabineterzit,geenaanleidinggeeftomop eenanderemanierdewetgevingtebeoordelendanin hetverleden.Hetvielmeopdatditvooruwelzois. Deheer Engels(D66):Nee.Ikkijknogevennaarmijn fractiegenoot,maardieschudtooknee.Ikkanrustig zeggendatwijvoortgaanophetpaddatwij,heel herkenbaarvooru,aljarenvolgen. Deheer DeGraaf (VVD):Ikkanmij,integenstellingtot deheerWerner,welvoorstellenwatdeheerEngelszegt. Hetmaaktnatuurlijkwelverschiluitofhetkabinetook eenmeerderheidindeEersteKamerheeftofniet. Daarmeeisdeuitdagingvooreenkabinetgroter, wanneerdiemeerderheidontbreekt.Ikdenkdatditeen beetjedoorklinktindewoordenvandeheerEngels.Ik hebookeenvraag:zietdeheerEngelsindehuidige situatieeenmogelijkheidomhetdualismeindezeKamer weereenseenextraboosttegeven,ommaareenseen mooietermtegebruiken? Deheer Engels(D66):Hoegeefjeeenboostaanhet dualisme?Deheer DeGraaf (VVD):Alsereenmeerderheidscoalitie is,kandeoppositiegaanvissen,omhetmaareens onparlementairtezeggen,omdaterbijnaaltijdeen meerderheidtevindenis.Nuishetjuistdekunstomin eenwisselwerkingtussenkabinetenparlement,zekerin dezeEersteKamer,opbasisvandeinhoudvan voorstellentotbesluitvormingtekomen. Deheer Engels(D66):IkvinddatwijindeEersteKamer tochopeenanderemaniermoetenvissendaninde TweedeKamer.Wijbeoordelenwetgevingendatdoen wijgewetensvol.Erzijncriteriavoor.Datiseen belangrijketaak.IkzouernietvoorzijnŒdanzouik afwijkenvanhetpaddatwijaljarenbewandelenŒom omwillevanpolitiekopportuneredeneneenander oordeelovereenwettegevendanwaarjezelfhet oordeeloverzoukunnenkrijgen.Alsueenuitgestoken handinonzerichtinguitsteekt,omtekijkenofwij gezamenlijkheelbelangrijkewaarborgenvanrechtsstaat endemocratievooropkunnenstellen,benikuwman. Deheer Thissen(GroenLinks):Wehebbenhetovereen boostgevenaanhetdualisme.Danmoetmijhet volgendevanhethart.IkzitruimzesjaarindeEerste Kamer.Ikhebgemerktdaterindevoorbereidingvan wetsvoorstellendiewijtenfinalehiermogenbehande- len,vaakheelveelconsensusisoverinhoud,consisten- tie,uitvoerbaarheidenhandhaafbaarheidvanwetgeving. Helaasverloopthetstemgedragdeweekernaoflaterop deavondaltijdviacoalitieenoppositie.Ikhebslechts zeldenmeegemaaktdatdecoalitiepartijen,ofdatnude PvdAis,deChristenUnie,hetCDAofdeVVD,anders durventestemmen.Indiezin,mijnheerdeGraaf,bentu ervoordeboost.Totjunikuntuhetwaarmakenen hopelijkna2maartnogdekomendevierjaar.Vooralhet CDAendeVVDkunnenhierhetdualismetenopzichte vanditprachtigekabinetwaarmaken. Deheer DeGraaf (VVD):WehebbentegendeWinkeltij- denwetgestemd. Deheer Thissen(GroenLinks):Geweldig!Datbetekent nietdatunuvierjaarniksmeerhoefttedoen. Devoorzitter:IkverzoekdeheerEngelsomzijnbetoog tevervolgen. Deheer Engels(D66):Ikwildenietmeteentusseneen mooidebatvancollegaTMskomen. Hetregeerakkoord,enzekerhetgedoogakkoord, hebbeninmijnfractietotweinigvreugdegeleid.Het verhaalvandezecoalitieademtvooraleengeestvaneen deelsboekhoudkundigeensomsrevanchistische financiëlesaneringeneenmaximaalaangescherpte overheidsrepressierichtingmigrantenenveiligheid.Mijn fractiezietnognietdirectwelkeordeopwelkezakenhier wordtgesteld.Wijzieneerderhetbeeldvanproblemen dieonderhetvloerkleedwordengeveegd.Voorde houdbaarheidvandeopenbarefinanciëneneenherstel vandeeconomiezijnstructurelehervormingennodig: EngelsEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-34 hervormingvandearbeidsmarktdooreenactiverende WW,flexibiliseringvanhetontslagrechteneenhogere pensioenleeftijdenhervormingvandewoningmarkt doorbijvoorbeeldeenbeperkingvandehypotheekrente- aftrek.Ookdeenergiecrisisenklimaatcrisisvragen actievemaatregelen.Maardecoalitiegeeftopgeenvan dezevooreenduurzamesamenlevingnoodzakelijke essentialiathuis.Daarbovenopontbreekteengroene agendaenwordenookkunstencultuuralselitaire hobbyTMsweggezet.Opdezelaatstepuntenkomtmijn fractiezekerterugbijdebehandelingvanhetBelasting- plan.Voordezekerheidvraagiktochevenaande minister-presidentofophetpuntvandeaangekondigde btw-maatregelvoordekunstsectorinhetkabinetaleen terugtrekkendebewegingwordtgemaakt.Juistinde huidigetijdgeest,waarinonzebeschavingonderdruk staat,heeftcultuureenessentiëlemaatschappelijke functie.Meerinhetalgemeenvraagikdeminister-president waaromhetkabinetzoweinigoogheeftvooreenopen kenniseconomie,diewerktopbasisvaneeninspirerende combinatievanondernemerschap,innovatievekrachten kennisgroei,maarvooraldaaropaansluitendehervormin- gen.Zekernudeaardgasbatennietmeergeoormerktzijn voorinnovatie,zijninvesteringeninhetonderwijsenin onzekenniseconomienoodzakelijkerdanooit,willenwij tenminsteweerterugkomenindemondialetop5. Zeerteleurstellendisdatdezobroodnodigemoderni- seringvanonzedemocratiewordtgenegeerd.Heefthet CDAookhierweermetsuccesdehandremaangetrok- ken?Wijlazenhooguitenkelekwantitatieveengrondwet- telijkgezienkanslozeproefballonnetjesoverminder volksvertegenwoordigersenbestuurders.Draagtdatnu bijaaneenoplossingvandecrisisverschijnseleninonze parlementairedemocratie?Isdatnudewegnaareen herstelvanvertrouwenvanburgersindeoverheid?Mijn fractiegeloofternietsvanenvraagtdeminister- presidentopditpunteenbrederendiepgaander perspectiefteschetsen.Onzedoorproblemenvan bestuurskrachtenbestuurlijkedruktevrijwelgeheeluit derailsgelopenbestuurlijkeorganisatiewordtevenmin structureelensamenhangendaangepakt.Enkelevoorhet CDAongevaarlijkemaatregelenzoalsdeopheffingvan deelradenenstadsregioTMszullenniethelpen.Geletopde velestudiesdiedeurgentieaantonenommetnamein hetmiddenbestuurtoteenopschalingenverdunningte komen,vraagikdeminister-presidenthoehetkabinet denktdebestuurlijkedrukteenbestuurskrachtproblemen daadwerkelijkoptelossen. Buitengewoonzorgwekkendisdewijzewaaropbinnen decoalitienaaronzerechtsstaatengrondrechtenwordt gekeken.DeD66-fractiegaatuitvaneenrechtsstaat waarinnietopbasisvanangstenonzekerheidbevoegd- hedenvanpolitieenjustitieeenzijdigwordenversterkt. DeD66-fractieachtgrondrechtenfundamenteelvoor onzebeschavingenweigertdezeondergeschikttemaken aaneenongenuanceerd Iawandorder -verhaal.Datin deogenvandecoalitievoordeopportunistischeen polariserendewetgevingtegencriminaliteitenmigratie zelfsverdragenenEuropeseregelgevingopzijgezet moetenkunnenworden,vindtmijnfractieronduit verbijsterend.Wettenzijnnietalleeneeninstrumenteel middelomdepolitiekewilvanhetmomentdoorte drukken.Wettenbehorennaastmaatschappelijke vormgevingookdebeginselenvanonzedemocratische rechtsstaatzichtbaartewaarborgen.Datbetekent zorgvuldigebesluitvorming,respectvoordeminderheid, eerbiedigingvande ruleoflaw enwaarborgingvan universelemensenrechten.OnzeGrondwetdraagtde regeringtochopomdeinternationalerechtsordete bevorderenenNederlandbehoortuiteindelijktochtotde foundingfathersvandeEuropeseUnie?Isdeminister- presidentindatperspectiefbereidomdeafspraakomop Europeesniveauministersoppadtesturenomop voorhandkanslozevoorstellenvoorwijzigingvan internationaleovereenkomstenaantekaarten,te heroverwegen?HetEuropeseVerdragtotbeschermingvanderechten vandemensisnadeTweedeWereldoorlogmedetot standgekomenalsreactieophetonvermogenvande rechtsstaatomeenformelemaardooreendictatoriale meerderheidovermeesterdedemocratietebeteugelen. Onzeinternationalemensenrechtenzijnsindsdieneen gidsenwaarborgvoorvredeenrechtvaardigheid.Daar moetenwijmetonzewetgevingnietaantornen,want andersgevenwijonzebeschavingprijs.Opdatpunt behoefthetkabinetopgeenenkelevruchtbarevormvan samenwerkingmetmijnfractieterekenen. Deheer Koffeman(PvdD):Voorzitter.Allereerstwilikde ledenvanhetkabinetfeliciterenmethetfeitdatdit kabinetalbijnatweemaandeninfunctieis;nogzeven dagenendeproeftijdziterop!Wehaddenerveelvan verwacht,maardieverwachtingenwordenvooralsnog nietwaargemaakt.MarkRutte,demandieonsin augustus2008eengroenrechtsekoersvoordeVVDin hetvooruitzichtstelde,kiestnuvoorasfaltbovennatuur. Groenrechtsbetekentvooralsnognieuwesnelwegen dierechtdoorgroenepoldersgaanzoalsdeA4door Midden-Delfland.WatisergebeurdmetdeMarkRutte dieinhetkadervandegroenrechtseagendazeidathij tegenstanderwasvan hetstapelenvanvarkensopeen mensonwaardigemanier endathijvonddat consu-mentendie 1betalenvooreenpondgehakt,dekopin hetzandstekenalszijmenendatditvleesdiervriendelijk geproduceerdkanzijn ?Hoeandersishetnuinhet regeer-engedoogakkoord,datdedeurwagenwijd openzetvoordedier-enmilieuonvriendelijkevee- industriedieonzevolksgezondheidingevaarbrengt?Wij willenallemaaldaternietmindergebruikwordtgemaakt vancultuur,maardebtwopcultuurgaatomhoog.Wij willendatermindervleeswordtgegeten,maardebtw opvleesblijftlaag. BijdebestrijdingvandeQ-koortsepidemiezijn volgensdecommissie-VanDijkgroteregiefouten gemaaktdieertoegeleidhebbendatsinds2007ten minste4000mensenbesmetzijngeraaktmetQ-koorts. Tenminstevijftienmensenzijnoverledenaande gevolgenvanQ-koortseneengrootaantalburgersis chronischziekgeworden.Deoverheidkendede besmettingshaarden,maarwildedieinhetkadervande privacynietvrijgeven,ooknietaankwetsbaregroepen zoalszwangerevrouwenenmensenmethartproblemen. Deoverheidheeftwillensenwetenservoorgekozenom economischebelangentelatenprevalerenbovende volksgezondheidenheeftdaarmeeletterlijklevensinde waagschaalgesteld.Kandeminister-presidentaangeven hoehetzoverheeftkunnenkomenenofhijbereidisom bijnieuweuitbrakenvanvoormensenbesmettelijke dierziektenderegieoverhetbestrijdendaarvanvolledig EngelsEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-35 inhandentegevenvandeministervanVWSennietvan deministerofstaatssecretarisvanEconomischeZaken, LandbouwenInnovatie?Daaropkrijgikgraageen reactie.Afspraakisafspraak ,hoorikdeminister-president steedsweerverkondigen,maardatgeldtvoorditkabinet duidelijknietvoordenatuur.Sinds1990hebben opeenvolgendekabinettenentalvanorganisatiesmet manenmachtgeïnvesteerdinaaneengeslotennatuurge- bieden.Ditkabinetmaakteenabrupteindeaandit natuurbeleidenkomtdaarmeedeafsprakenmet provincies,maatschappelijkeorganisatiesenboerenniet na.IkciteerdeCDA-gedeputeerdeuitGroningen: Blekergaatveeltever.Onbestaanbaardathijdurfttetornen aaneerdereafspraken.Bijhemisniksmeerzeker. Hoemoetenwijditzieninhetkadervan afspraakis afspraak?Hoedenktdeminister-presidentomtegaan metdeschadeclaimsdiegaanvoortvloeienuitditbreken vanafspraakisafspraak ?DitkabinetschaftdeGroenfinancieringafom100mln. tebesparen.Debetrouwbareoverheidwaarvoorpremier Ruttezegttestaan,brengtdaarmeedehardwerkende Nederlanderdiezijnspaargeldwildeinzettenomzijn verantwoordelijkheidvooreenduurzamerewereldte nemen,inproblemen.Degroenebanken,dieervoor zorgdendaterzoTMn8mld.geïnvesteerdwerdingroene innovaties,wordenkeihardgetroffendoordeafschaffing vandegroenfondsen.Datzijnnotabenedebankendie nietverantwoordelijkzijnvoordefinanciëlecrisisomdat zijwélinvesteerdenindereëleeconomieennietin financiëlefatamorganaTMs.Endatterwijldescheepvaart- cvTMsmogenblijvenadverterenmetonwaarschijnlijke belastingaftrekpostenŒ legnu 10.000inenontvang 18.000terugvandefiscus;defiscusweetervan Œdie opgeenenkelewijzemetduurzaamheidsamenhangen. DeafschaffingvandeGroenfinancieringstaathaaksop hetliberaledenkenvandeWDenhetrentmeester- schapsdenkenvanhetCDA.Hieropkrijgikgraageen reactievandeminister-president. DereactiesopdeonthullingenvanWikiLeaksŒde heerAssangeisvanmorgengearresteerdŒlijkenzich vooralterichtenopeenaanvalopdebrengervanhet nieuws.Deminister-presidentheeftaangegeven nietop elkesnippertewillenreageren ,maarinhetkadervan hetNon-proliferatieverdragzijnwijgehoudenmeete werkenaanhetverminderenvanhetkernwapenarsenaal. Datkanalleenalswijdaaroverduidelijkgeïnformeerd zijn.AIdecennialangisheteenpubliekgeheimdatop vliegbasisVolkelAmerikaansekernwapensliggen opgeslagen,maarmenmagvandevolksvertegenwoor- digingnietverwachtendatdiehaarwerkdoetopbasis vaneenpubliekgeheim.Kandeministerpresident klip-en-klaarvertellenoferAmerikaansekernwapensin onslandzijnopgeslagenen,zoja,hoeveeldaterzijnen waarzezijnopgeslagen?Daaropkrijgikgraageen reactie.Totslotdedierenpolitie.Deminister-presidentheeftin eeninterviewgezegd Achja,jemoetweleenswat enministerDonnerdachtdathetomdeaanschafvan politiehondenzougaan.Erzijnnoggeenaanwijzingen dathetkabinetserieusaandeslagwilomdiereneen beterleventegeven.Ikkrijggraageenconcreteupdate opditpunt. Deheer TenHoeve (OSF):Voorzitter.Eennieuwe regeringvraagtookeennieuwepositiebepalingvan politiekepartijen.Voorcoalitiepartijen,voorgedoogpar- tijennatuurlijkenookvooroppositiepartijenligtdat redelijkduidelijk,maarvooreenpartijalsdemijne,niet gebondenaanderegeringmaarooknietaaneen oppositierol,isdeuitgangspositieminderduidelijk, immersnietgestuurddoorsympathieofantipathie.Dat goldtenaanzienvanvorigeregeringenenhetgeldtook tenaanzienvandezeregering.Dezeregeringisgeen traditionelemeerderheidsregering.Zijbereiktinde TweedeKamerimmerseenmeerderheiddoordesteun vaneenpartijdieblijkbaarongeschiktisalsechte coalitiepartner.Wijhebbengeenneigingomditals zodanigalsoneerbaartebeschouwen,ookalzouhet zekernietonzeeerstekeuzezijngeweest.Enikconsta- teerdatderegeringregeertendeindrukgeeftstabielen tegendeomstandighedenopgewassentezijn.Daarin kandusgeenbelemmeringliggenvooreenzakelijken eerlijkebenaderingvanwatonsterbeoordelingwordt voorgelegdquarichtingenquaconcretemaatregelen. Dathebiktrouwensbijnaiedereenhierhorenzeggen. Concreetgeldttrouwensvoorbijnaallesdatwijeerst nogmaarmoetenzienwaterprecieskomtenhoede plannenerpreciesuitzullenzien,maaropeenaantal puntenhebikwelzorgen.Daargaikeerstopin.Ermoet bezuinigdworden,ookopnatuur,maardeeersteindruk isdatontwikkelingenafgebrokenwordenwaarinalveel geïnvesteerdisendiebovendienzekeroptermijndeels tochweeropgepaktzullenmoetenworden.Voltooiing vandeehsblijftimmersnoodzakelijk,ookalmagdaarbij welherijktwordennaaroppervlakennaarinvulling.Als deregeringerdaarbijvanwiluitgaandatdeagrarische sectorbinnendeehsnatuurkanlevereneninstand houden,zijnwijhetdaarmeeeens,maarditbetekentwel datervaakfundamenteelandersgeboerdmoetworden, dateenbijhetdoelpassendregimeingesteldmoet wordendatookduurzaamenbetrouwbaarbekostigd wordtendataangepastewaterstaatkundigemaatregelen eninrichtingsmaatregeleninstandgehoudenmoeten worden.Zietderegeringditookzoofbedoeltzijtoch eenvoudigdatalleontwikkelingvandeehsmoetworden afgebroken?Nederlandmoetweermobielworden.Daarzijngrote investeringenvoornodig,maarikdenkdathet,ookmet spitsstrokenenextrawegen,onmogelijkblijftomdefiles debaastewordenalsergeenvormvanbeprijzingkomt. Dekilometerheffingisafgeblazen.Daarklaagiknietover, wantdatwaseenmegalomaanendusvoormislukking vatbaarsysteem.Erisechternatuurlijkheelveel mogelijkmetsimpeleresystemendieeenbeperkt gebied,bijvoorbeeldeenstad,beprijzenendaardoorook veelinvloedhebbenopdeverkeersstromenineenveel grotergebied.Wilderegeringnoggebruikgaanmaken vanhetmarktmechanismedooreenextraprijstevragen opplaatsenwaarveelteveelmensenveeltevaakmet hunautowillenrijden?Ofwilzijechtzondersturingalles aandeautomobilistoverlaten,dusinfeite:allewegen gratis?Deplannenmetbetrekkingtotimmigratieroepen twijfelsop.Hetisduidelijkdatonzemaatschappijniet meerinstaatisomeenovermaataanculturele vreemdelingenteverwerken.Maarerisnietalleen sprakevaneenbegrijpelijkereactieophetverliesvan KoffemanEersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-36 vertrouwdemilieus,maarookvanpurexenofobiebij mensendiedaarobjectiefgeziennietechtaanleidingtoe hebben.Hetisdevraagofdatmetsteedsstrengere maatregelenverholpenmoetofkanworden;inwendige zendingligtmisschienmeervoordehand.Hetisde vraagofbijnaallenoodzakelijkeenminofmeerredelijke maatregelenintussennietalzijngenomen.Hoeveel strengerkanhetnog,metofzonderdeEU,zonderaan echtevluchtelingentekorttedoenenzonderdat gezinsherenigingvrijwelonmogelijkwordt?Iscriminali- seringvanillegaalverblijfverstandigalswetochalleen achterboevenaangaandienuookalonderhetstrafrecht vallen?Ofwillenwetochmeerenstoppenwestraksde illegalekinderendienunogmethunoudersopstraat gezetworden,indegevangenis?Ikbennietzogerustop hoehetnualis,laatstaanophoehetwordt. Ennudeanderekant.Alsdeprovincieszichconcen- trerenophunkerntakenenderegeringdaarbijbereidis grotendeelsaftezienvandeeigeninvloedopdie terreinen,bijvoorbeelddoordelenvanRijkswaterstaaten deDienstLandelijkGebiedondertebrengenbijde provinciesŒditiseenconcretevraagvoordeminister- presidentŒenalsderegeringerdanooknoginslaagt omhetbestuurindeRandstadopteschalentoteen provincieGroot-HollandendeWgr-plusregioTMste ontmantelen,danheeftzijvoorgoedbewezenknopen doortekunnenhakken. DeopheffingvanhetFESzalikgraagsteunen.Hetis beterhetaardgasgeld,nudaternogis,tegebruiken vooraflossingvandestaatsschulddanomaldatinhet noordenverdiendegeldinhetwestenuittegeven.Indat verbandlijktdecentralisatievanhetregionaalecono- mischbeleidenmeernadrukopderegionaleontwikke- lingsmaatschappijenmijeenuitstekendidee.Alsergeld is,tenminste. Hetzalniemandverbazendathetvoornemenomtot eentaalwetvoorhetFriestekomen,mijnbijzondere sympathieheeft.Devakdepartementenwillende specifiekesituatienogweleensvergeten,dushetzou goedzijnomsnelmetdevoorbereidingentebeginnen. Daarbijkunnendanmisschienhetadviesvande commissie-Hoekstraovertaakenbevoegdhedenvanhet provinciaalbestuurvanFrieslandŒwanneerwordtdat eindelijkopenbaar?ŒendeaanbevelingenvandeRaad vanEuropaoverhetFries,betrokkenworden.Nuerweer provincialeverkiezingenaankomen,lopenwijtrouwens altegeneenconcreetpuntop.Deformulierendienodig zijnomdeeltekunnennemenaandeverkiezingenzijn alleeninhetNederlandsbeschikbaar.Ikweetdatde kandidatenvanmijnpartijhetvervelendeninconsequent vindenomvoorhetdeelnemenaandeStatenverkiezin- genvoordeprovincieFryslânNederlandstalige formulierenenookdeeigenverklaringinhetNederlands temoeteninleveren.Datgeldtoverigensnietalleenvoor hen.Omdatteveranderen,moetbijministeriëleregeling ookeenFriestaligmodelvastgesteldworden.Zoude regeringdatopkortetermijnnogwillenrealiseren?Veel werkishetniet. Misschienkanderegeringookeensserieuskijken naareenanderpunt,eenpuntmeteenhoogprincipege- halte.Denaamvanonskoninkrijkgaatterugtotde periodevanBourgondischeenHabsburgselandsheerlijk- heid,toenvoorheteerstsprakewasvan deNederlan- denofLageLanden .Daarmeewerdenwordtnog steedshethelegebiedaangeduiddatnuNederland, BelgiëendeFranseNederlandenbeslaat.Na1581 bestonddeRepubliekderNederlandennaastTMsKonings Nederlanden,zodatnoordenzuidbeidedegemeen- schappelijkenaam Nederlandenblevenvoeren.Ofin hetLatijn Belgica,BelgicaFoederata ,derepubliek,en BelgicaRegia ,TMsKoningsNederlanden.Na1815heette hetverenigdekoninkrijk KoninkrijkderNederlanden ,in hetFrans RoyaumedesBelgiques ,ennadesplitsing blevenweerbeidedelendenaamvanhetgeheelvoeren, KoninkrijkderNederlanden enRoyaumedeBelgique ,KoninkrijkBelgië.HetKoninkrijkderNederlandenomvat nutrouwensookdelandenindeWest:Aruba,Curaçao, SintMaartenennatuurlijkdeBES-eilanden.Isde regeringhetmetmijeensdathetzinvolisditkoninkrijk metdezenaamaanteduiden,ookalwordterbijhet voetballenweleens Hollandgeroepen,zoalswijook weleens Engelandzeggenalswijeigenlijkookde Schottenbedoelen?Isderegeringhetmetmijeensdat wijerzelfookverantwoordelijkvoormoetenwillenzijn datdezenaamookinhetbuitenlandindediversetalen officieelgebruiktwordt?Weetderegeringdatinhet Nederlandsepaspoort,hetmeestofficiëledocumentdat wijhebben,invierEU-talennietdevertalingvan KoninkrijkderNederlanden staat,maardevertaling vanKoninkrijkHolland ?Terwijlinaldietalende uitdrukkingvoor Nederlanden,PaysBas ,bestaaten ookgebruiktwordt.Zouderegeringmaatregelenwillen nemenomonsopreistesturenmeteenNederlands paspoortennietmeteendocumentdatbinnendeEU, metinstemmingvanderegering,als Hollandspaspoortkanwordengelezen?Hetismijbekenddateenheel aanzienlijkdeelvandezeKamerdaarprijsopzoustellen, eneigenlijkzouhetmijtegenvallenalsdatnietookgeldt voorderegeringzelf.Maardathoorikgraag.Ikwacht graagenmetvertrouwendereactievandeminister- presidentaf. Deheer Yildirim (Fractie-Yildirim):Voorzitter.Toenikop 18september1980vanuitIstanbulnaarNederland vluchtte,wasik17jaaroud.Opdiezelfdedag,18sep- tember1980,pleegdeeenmilitairregimeeencoupen namdemachtover.Vanmijnnegendejaartotaanmijn vluchthebikmoetenervarenwatarmoedeentweede- lingbetekent,watdegevolgenzijnvanhetaanzettentot haatvanwegeafkomstengeloof;hoeonmenselijk martelingenenmassamoordenzijn;hoeonmenselijkhet iswanneerjealsmenslevenslangkuntworden opgeslotenvanwegejemeningofhethebbenvaneen anderevisie.Mijnpolitiekeactiviteitenenmijnlidmaat- schapvandeSPkomendaarvandaan.Hetheeftmijn politiekevisieenmijnkijkopdesamenlevingbepaald. Mijnervaringeninmijnjeugdvormendebasisvoormijn maatschappelijkdenken. IkkenNederlandalseenlandvanbeschavingen tolerantie,eenlandwaarsprakeisvansolidariteit,waar desterkstenbereidzijndezwaarstelasttedragen.Datis nusterkveranderd.Zelfsikbenlangzaamaanpessimisti- schergewordenoverdezebelangrijkekenmerkenvandit land.Sommigenvanonszijnergeborenensommigen hebbenervoorgekozenomhiertekomenwonen.Het lijktnuvoorveelmensenopeenlangdurigenachtmerrie. Datwordtveroorzaaktdoordemaatregelenvandit kabinetmeteengedogendepartijinhetkielzog.Nuis Nederlandgeenlandmeerwaarsprakeisvanvanzelf- sprekendesolidariteit.Detweedelingneemttoe.De TenHoeve EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-37 beschavingindevormvanzorgzamevoorzieningen brokkeltlangzaamaf. Hetpolitiekeklimaatwordtbepaalddooreenpartijdie aanzettottweedeling,totangstenhaatindesamenle- ving.HetnieuwekabinetvanCDAenVVDheeftzich latengijzelendoordepolitiekvanWilders.Zijnpro- grammawordtnudoordezecoalitieuitgevoerd.Datdoet mijsomsdenkenaandetijdvandeopkomstvaneen dictator,vóórdeTweedeWereldoorlog:toenwaren migrantenenmensenmeteenandergeloofook zondebokvandepolitiek,toenwerddoorverschillende groepenenorganisatiesooksamengewerktmetandere landen.Voorzitter,ubegrijptdatmijnfractiebijdebestudering vanhetregeerakkoorddehandelwijzevanditkabinet heeftbeoordeeldalseenverlengstukvandieuitsluitings- politiek.Mijnfractieisteleurgesteldoveraldiemooie woordenvanpolitiekepartijentijdensverkiezingen: beloftenoverhetbewakenvandeeenheidinde samenleving;hetopkomenvoordegewonemanmet eengewonebaan;voormensenmeteenbeperking,die zijnaangewezenopsocialewerkvoorzieningen;over studeren,datvooreeniedermogelijkzoumoetenzijn; overhettegengaanvandetoenemendeuitsluiting;over beterekansenvoortoekomstigegeneraties.Wijzijn teleurgesteld,wantmetdemaatregelenvanditkabinet zalstuderenalleenmogelijkzijnvoorleerlingenwier oudersmeergeldhebben. Erblijftsprakevanarmoede,ookalseengezineen gewonebaanheeft.Depremieseneigenbijdragen nemenindrievoudtoe.Alshetgaatomdevraagwiein Nederlandmagwordentoegelaten,kiestditkabinet wederomvoorderijken;eengewonearbeiderkan Nederlandnietmeerin.Deinburgeringscursussen wordenonbetaalbaar.DecultuursectorinNederland schreeuwtomhulpenenigeoverlevingskansen.Doordit kabinetkunnennietalleenstudentenenmigranten,maar ookmensendiejarenlanghardhebbengewerkt,niet meerrekenenopAOW.DeAOW-leeftijdwordtverhoogd, detoeslagvoorpartnerswordtverlaagd. Onderditkabinetisnietalleendearmeremens,maar ookdenatuurdeklos.Ineenswordtgestoptmet investereninnatuur,inrobuusteverbindingszones.Zelfs bestaandeprojectenkunnennietwordenafgerond.Uit dezeenveleanderevoorbeeldenconstaterenwijdat Nederlandeenlandaanhetwordeniswaardeieder- voor-zich-mentaliteitwordtgestimuleerd,waartweede- lingenhaattoenemenenwaarvooralderijkenworden ontzien.Ookmijnfractiebegrijptdaterbezuinigdmoet worden,maardatkanookanders.Bezuinigingenopde inburgeringscursussenkunnen,bijvoorbeeld,inkomens- afhankelijkwordengemaakt.Steldeaanschafvandie extradureJSFuit.Zorgervoordatwerkgevershun maatschappelijkeverplichtingnakomen,doormensenuit socialewerkvoorzieningenindiensttenemen,inplaats vandezenteisolereninhunuitkering.Rekenafmetde toenemendehaatindesamenlevingenstaniettoedat racismepolitiekwordtgekanaliseerd.Datzijnmaar enkeleideeënvoorhoehetanderskan,zonderde waardigheidvanmensenaantetasten.Mijnfractiedaagt hetkabinetuitommetmaatregelentekomenomde armekantvanNederlandteontzien,diedebeschaving inNederland,ondanksdetoenemendearmoede,instand houden;dietoekomstigegeneratieseenkansgevenom temogendromenvaneenbeteretoekomst,waaringeen sprakeisvanhaatenverdeeldheid. Deberaadslagingwordtgeschorst. Devoorzitter:Wensteenvandeledennoghetwoordin eerstetermijn?Datisniethetgeval. Ikverzoekderegeringom,zoalsafgesproken,de vragendieschriftelijkkunnenwordenbeantwoord,tijdig vóór17.00uurschriftelijktebeantwoorden.Ikzaleen overzichtlatenmakenmetderestantenvandespreektijd voordefracties. Ikschorsdevergaderingtot17.00uur. Devergaderingwordtvan14.42uurtot17.00uur geschorst.Devoorzitter:Deingekomenstukkenstaanopeenlijst dieindezaalterinzageligt.Opdielijsthebikvoorstel- lengedaanoverdewijzevanbehandeling.Alsaanhet eindevandevergaderingdaartegengeenbezwarenzijn ingekomen,neemikaandatdeKamerzichmetde voorstellenheeftverenigd. (Dezelijstis,metdelijstvanbesluiten,opgenomenaan heteindevandezeeditie.) Yildirim EersteKamerAlgemenepolitiekebeschouwingen 7december2010 EK1010-38

Deel via

Gepubliceerd

24-12-2010 00:00

Laatst gewijzigd

24-12-2010 00:00

Bron

Officiële Bekendmakingen

Categorie

Parlementaire documenten|Documenten Eerste Kamer|Handeling (plenaire verslagen)

BASIS		PRO
	Volg live het politieke nieuws
	Makkelijk zoeken in politieke documenten
	Eigen dossiers aanmaken
	Directe notificaties
	Bookmarks
	Inzicht in de politieke agenda
	Persoonlijk dashboard
	Volledige ondersteuning 1848 team

Maar €100 per maand