BHO-begroting en ODA-systematiek

[0:00:00] Goedemorgen.

[0:00:02] We gaan beginnen.

[0:00:04] Mijn naam is Erik van den Burg.

[0:00:06] We hebben vandaag een technische briefing.

[0:00:10] Dat betekent dat ik zo eerst het woord ga geven ter rechterzijde voor de toelichtingen.

[0:00:15] Als dat het geweest is, ga ik naar de Kamerleden die vragen kunnen stellen.

[0:00:18] Het is een technische briefing, dus dat betekent ook technische en neutrale vragen en geen politieke vragen.

[0:00:24] En voor de rest hebben we een uur de tijd om de begroting toegelicht te krijgen.

[0:00:30] En dat gaat gebeuren door een drietal mensen.

[0:00:34] Steven Collet, plaatsvervangend directeur-generaal internationale samenwerking.

[0:00:38] Daarnaast Stephanie Roels, plaatsvervangend hoofdbegrotingszaken en ODA-coördinator.

[0:00:44] En tot slot, maar zeker not least, Daniel Adam, senior beleidsmedewerker ODA.

[0:00:49] En met uw welnemen wil ik het eerst het woord geven aan de heer Collet.

[0:00:54] Dank u wel, voorzitter, en dank u wel voor uw gastvrijheid om hier vandaag te mogen zijn.

[0:00:59] Ik wil degenen die nieuw zijn in de Kamer feliciteren, ook vanuit het perspectief van de ambtenaren en degenen die hun termijn voortzetten natuurlijk ook.

[0:01:10] Wij hopen op een vruchtbare samenwerking.

[0:01:12] In onze rol is dat de samenwerking ondersteunend aan de politiek en dat begint vandaag ook met deze technische briefing.

[0:01:20] over de begroting van buitenlandse handel en ontwikkelingshulp.

[0:01:25] Een begroting die wat eigenaardigheden kent ten opzichte van andere begrotingen, waaronder de ODA-systematiek.

[0:01:30] Dus daarom is het ook fijn dat we daar aan de voorkant, als we straks half januari de volksverhandelingen hebben,

[0:01:38] ...een gelegenheid zijn om dat toe te lichten, hoe die systematiek werkt.

[0:01:41] Dus dat zullen we graag doen vandaag.

[0:01:44] We zijn ook blij dat er weer twee nieuwe rapporteurs zijn benoemd in uw commissie... ...waardoor we ook met die rapporteurs verder kunnen werken aan de agenda... ...die we hebben gestart met de vorige rapporteurs.

[0:01:56] En dat alles wat ons betreft, en dat is natuurlijk ook onze...

[0:02:00] ...voeden wij ook onze verantwoordelijkheid... ...om die begroting nog inzichtelijker te maken... ...omdat het voor deze commissie, denk ik, het belangrijkste wetgevingsmoment is... ...en de begroting zo transparant mogelijk moet zijn.

[0:02:13] En daar doen we allemaal elke dag ons best voor.

[0:02:16] We hebben een presentatie waarbij we die systematiek van onze begroting proberen toe te lichten.

[0:02:22] We stellen het zeer op prijs als u daar vragen bij heeft.

[0:02:25] Het idee is dat ik daar mijn collega's, die daar echt expert op zijn, het woord voor geef.

[0:02:32] Zij zullen dat kort toelichten.

[0:02:33] Ik denk dat dat in maximaal een kwartier kan.

[0:02:36] We kunnen het daarna aan vragen doen, maar als u tussendoor vragen heeft, dat is aan u, voorzitter.

[0:02:42] We doen het na, dat houdt het wat overzichtelijker.

[0:02:44] Dus eerst u drieën en dan ga ik naar de linkerzijde kijken.

[0:02:54] Goedemorgen.

[0:02:57] We hebben een presentatie met vier korte onderdelen.

[0:03:01] Allereerst wil ik u graag meenemen in het begrotingsproces.

[0:03:05] Daarna het verschil tussen de homogene groep internationale samenwerking en de ODA-systematiek, kort toelichten.

[0:03:11] Dan staan we stil bij de keuzes van met name het afgelopen kabinet, maar ook voorgaande kabinetten op ODA.

[0:03:17] En tot slot de BHO-begroting 2026, zoals die aan u verstuurd is en behandeld zal worden in januari.

[0:03:28] O, die.

[0:03:30] Het begrotingsproces van de BO-begroting volgt de Rijksbegrotingsproces.

[0:03:36] In een moment in het jaar zijn we bezig met de voorbereiding T-1 voor de begroting in het jaar T. De uitvoering vindt plaats in het jaar T en de verantwoording over dat jaar T vindt plaats in T-1.

[0:03:56] Dit is voor de BO-begroting niet anders dan voor andere begrotingen.

[0:04:00] De BHO-begroting is hoofdstuk 17 van de Rijksbegroting en ODA staat op meerdere begrotingen van de Rijksbegroting.

[0:04:09] Op Prinsjesdag heeft u de BHO-begroting 2026 ontvangen.

[0:04:14] U heeft ook nog begrotingswijzigingen voor het lopende jaar ontvangen.

[0:04:19] De september-substitutorenbegroting en de tweede substitutorenbegroting van dit jaar zijn de laatste vorige week verstuurd.

[0:04:28] Wij hopen uw vragen volgende week te ontvangen.

[0:04:35] In Nederland hebben wij een rijksbrede budgettaire overzichtsconstructie van alle buitenlandactiviteiten.

[0:04:42] Dat is de HAGIS, de homogene groep internationale samenwerking.

[0:04:46] Die homogene groep internationale samenwerking, HAGIS, die omvat ODA-budget en non-ODA-budget.

[0:04:53] De HAGIS wordt gecoördineerd door de minister van Buitenlandse Zaken.

[0:04:56] De budgetten staan op meerdere begrotingen van het Rijk en de totale omvang van de HAGIS in 2026 is 8,2 miljard.

[0:05:04] ...waarvan 6,7 miljard ODA en 1,5 miljard non-ODA.

[0:05:10] De staatssecretaris voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp... ...coördineert de ODA-inzet van haar eigen begroting, de BHO-begroting... ...en ook de andere begrotingen met ODA-budgetten.

[0:05:22] Deze uitgave, dit ODA-budget, heeft een specifiek doel.

[0:05:25] Het doel is om de sociaal-economische ontwikkeling... ...van lage- en middeninkomenslanden te stimuleren... ...en ook steun te verlenen aan mensen in nood.

[0:05:34] En ik kom zo terug op die specifieke definitie en hoe die tot stand komt.

[0:05:38] De ODA-omvang van de rijksbrede buitenlandse portefeuille, zoals ik noemde... ...is 6,7 miljard in 2026.

[0:05:48] En 3,4 miljard van dat ODA-budget staat op de BNO-begroting.

[0:05:54] En de BNO-begroting heeft een budget met een omvang van ongeveer 600 miljoen... ...wat ten goede komt aan handel.

[0:06:03] De ODA-systematiek in Nederland wordt bepaald door het ODA-budget... ...wat gekoppeld is aan het BNI.

[0:06:12] We hebben... In dat ODA-budget wordt door de OESO-DAC... ...een internationale organisatie, die zetelt in Parijs.

[0:06:22] Die stelt dus richtlijnen op wat kwalificeert als ODA... ...en welke uitgaven niet als ODA kwalificeren.

[0:06:29] En zoals ik noemde, deze activiteiten zijn primair gericht op laag- en middeninkomenslanden.

[0:06:35] Het meeste staat op de BAO-begroting, maar ook op andere begrotingen, zoals bijvoorbeeld financiën, VWS, die ook activiteiten in het buitenland ontplooien.

[0:06:45] Daarnaast bieden de OESO-DAC-richtlijnen ook ruimte om andere activiteiten in Nederland te bekostigen uit ODA.

[0:06:53] Zo wordt bijvoorbeeld in Nederland één derde van het apparaat van buitenlandse zaken bekostigd door ODA, inclusief het postenetwerk, omdat deze mensen, deze middelen, maken ook mogelijk dat we deze ODA-uitgaven kunnen doen in het buitenland.

[0:07:09] Ook een deel van de EU-aftrachten op de BZ-begroting is odable.

[0:07:13] De EU implementeert immers ook ODA-activiteiten, zoals humanitaire hulp of programma's zoals Global Gateway.

[0:07:21] Het deel wat ODA-able is aan de Nederlandse afdracht komt ten laste van het ODA-budget.

[0:07:29] Daarnaast is het mogelijk om de eerstejaarsopvang van asielzoekers uit daklanden in Nederland te financieren uit ODA.

[0:07:38] Dit geldt voor het volledige bedrag tot en met 2026.

[0:07:41] En vanaf 2027 wordt maximaal 10% van het ODA-budget beschikbaar gesteld voor deze kosten in Nederland.

[0:07:50] Dit betekent dat het ODA-budget in omvang kan variëren, ook gedurende het jaar.

[0:07:56] Allereerst de hoogte, het ODA-plafond, wordt beïnvloed door het BNI, waar het aan gekoppeld is.

[0:08:03] Maar ook binnen het ODA-budget is er sprake van schommelingen in de uitgaven, bijvoorbeeld op het gebied van asiel.

[0:08:10] En dat betekent dat het BHO-budget daarmee mee beweegt, mee fluctueert.

[0:08:17] Wij hebben sinds 2018 het verdeelartikel, het zogenaamde bufferartikel 5.4, op de BHO-begroting toegevoegd om die fluctuaties in dat ODA-budget zoveel mogelijk op te vangen.

[0:08:31] Dit plaatje probeert daar inzage in te geven.

[0:08:35] U ziet de oranje box in het midden.

[0:08:38] Artikel 5.4 vangt de hoogte van het ODA-budget op.

[0:08:43] De schommelingen in de hoogte.

[0:08:45] Primair beïnvloed door de koppeling aan het BNI.

[0:08:48] Want als het BNI stijgt, stijgt ook het ODA-budget.

[0:08:51] Als het BNI krimpt, daalt het ODA-budget.

[0:08:55] Daarnaast benoemden we al de overige ODA-uitgaven en toerekeningen.

[0:08:59] Die kunnen ook in omvang variëren.

[0:09:02] Dat wordt in eerste instantie opgevangen door dat artikel 5.4, zodat uiteindelijk het ODA-budget op de BAO-begroting, wat ten goede komt aan de programma's voor mensen in laag- en middeninkomenslanden,

[0:09:16] en ook voor handelsstimulerende maatregelen zoveel mogelijk continuïteit kan hebben.

[0:09:26] Het ODA-budget in het geheel goed uit te putten, heeft de BHO-begroting als een programmabegroting ook overprogrammering.

[0:09:35] Dat betekent dat we altijd extra programma's uitvoeren, want er is in de geopolitieke omstandigheden en de variërende omstandigheden waar deze programma's vaak plaatsvinden, sommige programma's kunnen niet doorgaan of worden vertraagd en daarom sturen we op overprogrammering.

[0:09:56] In deze komende twee slides ziet u nog de verdeling van het ODA-budget tussen de verschillende begrotingen.

[0:10:04] De grote lichtblauwe box linksonder is de BHO-begroting met 3,4 miljard.

[0:10:10] Het grootste aandeel van het ODA-budget.

[0:10:14] Daarna volgt asiel en migratie, buitenlandse zaken, maar ook OCW voor uitgaven in Nederland en financiën zit in het kleine stukje rechts.

[0:10:24] En dan op de volgende slide ziet u

[0:10:27] de omvang van de BHO-begroting binnen de Rijksbegroting.

[0:10:31] De Rijksbegroting is 555 miljard en dat hele kleine streepje bovenin bij het pijltje is de 3,5 miljard van de BHO-begroting.

[0:10:43] Wilden we graag met u stilstaan bij de budgettaire effecten van de kabinetskeuzes?

[0:10:53] Zal ik even wachten?

[0:11:08] De budgettaire effecten van keuzes van het kabinet.

[0:11:12] We hebben twee onderwerpen die we graag vandaag voor het voetlicht wilden brengen.

[0:11:20] Allereerst de B&E-koppeling en andere keuzes met een neerwaartseffect op het ODA-budget.

[0:11:27] Om te beginnen de B&E-koppeling.

[0:11:31] Het ODA-budget is eigenlijk van oudsher gekoppeld aan het B&E.

[0:11:35] En zoals ik zei, als het B&E stijgt,

[0:11:37] ...is er meer te verdelen, stijgt het ODA-budget mee en vice versa.

[0:11:42] Vanaf 1975, toen de internationale norm van de OESO werd gepresenteerd... ...en Nederland zich daarbij aansloot, was 0,7 daarbij de streefvaarde.

[0:11:54] In het voorjaar van 2024 is eigenlijk voor het laatst op deze manier... ...het ODA-budget gekoppeld aan het BNI op basis van 0,7 procent van het BNI.

[0:12:08] Eerdere kabinetten hadden ook structurele besluiten genomen, bezuinigingen en intensiveringen.

[0:12:14] Dus tot en met het voorjaar 2024 werd het ODE-budget bepaald door 0,7% van BNI, minder bezuinigingen, plus de intensiveringen.

[0:12:24] Dat betekende dat we niet op 0,7% eindigden.

[0:12:28] Daarover komt straks nog een kort overzichtsslide.

[0:12:32] In de zomer van 2024 is niet geactualiseerd.

[0:12:37] Dat wil zeggen dat het budget wat bij de groei van het BNI... ...van de zomer ten opzichte van het voorjaar 2024... ...had kunnen vertaald worden in het ODA-budget... ...niet is meegenomen in de budgetten van de ontwerpbegroting 2025.

[0:12:57] Vervolgens is in het voorjaar 2025...

[0:13:00] ...is het ODE-budget wel weer geactualiseerd, maar aan een andere koppeling.

[0:13:04] Aan een koppeling aan de economische ontwikkeling.

[0:13:08] Dus dat betekent niet meer 0,7 als uitgangspunt... ...maar de ontwikkeling van de economie.

[0:13:14] Als voorbeeld, als de economie met één procent...

[0:13:17] ...gestegen zou zijn, gegroeid zou zijn, dan zou het ODA-budget ook met 1% mee hebben gegroeid.

[0:13:23] Volgens die koppeling is in het voorjaar het ODA-budget bijgesteld... ...maar de plak, zoals we die noemen, het tussenliggende stukje... ...van het voorjaar 24 naar de zomer 24, is niet meegenomen.

[0:13:38] U ziet het in het overzicht in de tabel onderin.

[0:13:43] Links ziet u de bedragen zoals die zouden...

[0:13:47] ...zijn kunnen verwerkt op basis van de koppeling van 0,7... ...waarbij de bovenste regel laat zien wat toegevoegd had kunnen worden... ...als bijgesteld was in de zomer voor de ontwerpbegroting 2025.

[0:14:00] De onderste regel laat zien wat had toegevoegd kunnen worden... ...aan het ODA-budget in het voorjaar van 2025... ...als gekoppeld zou zijn geweest aan 0,7.

[0:14:13] Het rechterdeel, op dit moment in de begrotingen, laat zien wat is toegevoegd.

[0:14:17] ...voor de ontwerpbegroting 2025 nul... ...en in het voorjaar 2025 de onderste reeks... ...op basis van een koppeling aan de economische ontwikkeling.

[0:14:31] De ontwikkeling van het ODA-budget is derhalve als volgt in een grafiek samen te vatten.

[0:14:39] In eerdere jaren ongeveer rond de 0,7.

[0:14:43] Vanaf 2012 zien we een trendbreuk met een daling.

[0:14:48] De maatregelen van de voorgaande kabinetten zijn vermeld, Rutte 2, Rutte 3, Rutte 4.

[0:14:58] ...vanaf 2025.

[0:15:03] En daarna... Ja, het is een beetje klein op de slide.

[0:15:06] Maar u ziet aan het einde, dat zijn vanaf 2027... ...wanneer de extensivering, dus de bezuiniging van het kabinet schoof... ...2,4 miljard, ook is doorgevoerd.

[0:15:19] Met die koppeling aan de ontwikkeling van BNI... ...stabiliseert de ODA-prestatie.

[0:15:24] En die schommelt dan rond de 0,44 procent.

[0:15:35] In de afgelopen periode hebben we ook met het kabinet-Schoof nog additionele maatregelen die een weerslag hebben gehad op de BHO-begroting en op het ODA-budget.

[0:15:48] Allereerst de maatregel extensivering van het kabinet-Schoof, dus een bezuiniging.

[0:15:52] En daarnaast de specifieke opdracht om gerichte keuzes voor ontwikkelingshulp te maken.

[0:15:58] Die zijn verwerkt in de beleidsbrief ontwikkelingshulp.

[0:16:02] En het budget op de BAO-begroting concentreert zich nu op het bevorderen van de wederzijdse en Nederlandse belangen.

[0:16:11] Handel, economie, migratie, veiligheid en stabiliteit.

[0:16:14] En de Nederlandse inzet op kernthema's waar Nederland goed in is en Nederland ook op bevraagd wordt.

[0:16:18] Voedselzekerheid, water en gezondheid.

[0:16:21] En daarnaast humanitaire hulp.

[0:16:23] De bezuinigingen vinden hun weerslag, met name op de onderwerpen vrouwen, rechten en gender, onderwijs, klimaat, maatschappelijk middenveld en multilaterale samenwerking.

[0:16:34] En dat in de volgende slide, in de BHO-begroting, kunnen we laten zien hoe dat zich in kleurtjes

[0:16:43] ...uitlicht, hoe die budgetten nu vorm hebben gekregen.

[0:16:49] Het afgelopen voorjaar is ook de EU-toerekening van het ODA-budget verhoogd.

[0:16:56] Dat is ingepast binnen het ODA-budget.

[0:16:59] En een extra taakstelling op de loon- en prijsbijstelling is ook met ODA betaald.

[0:17:06] De taakstelling op de overheid, met name de bezuiniging op 22 procent al geheel verzacht naar 10 procent voor het postenet, is ook met programmamiddelen uit de BO-begroting bekostigd.

[0:17:23] In de volgende slide hebben we een overzicht van het totaal maatregelen en het effect op het ODA-budget.

[0:17:32] En onder de streep ziet u dat de bezuinigingen naar de toekomst toe oplopen tot 2,7 miljard.

[0:17:45] Dan tot slot de BHO-begroting 2026.

[0:17:50] Dit is het overzicht van alle artikelen van de begroting.

[0:17:55] De BHO-begroting bestaat uit vijf artikelen.

[0:17:58] En wij hebben gepoogd in deze kleurtjes aan te geven hoe de ODA-budgetten specifiek worden ingezet voor de Nederlandse belangen en de thema's waar Nederland goed in is.

[0:18:12] Op artikel 1.3 ziet u in het oranje... Het is niet heel goed leesbaar, vrees ik.

[0:18:18] Maar de kern is dat de budgetten van handel...

[0:18:22] ...voor migratie en voor veiligheid en stabiliteit... ...die zijn eerst verlaagd met de prorata-beschuiniging... ...na het hoofdlijnenakkoord in de ontwerpgroting 25... ...en krijgen we nu weer intensiveringen om uit te komen... ...op ongeveer een half miljoen per... Half miljard, pardon.

[0:18:44] Half miljard vijfhonderd miljoen per belang.

[0:18:49] En de thematische inzet ook daar...

[0:18:51] Het geldt dezelfde logica.

[0:18:53] We hebben eerst ProRata bezuinigd voor de ontwerpbegroting 2025 en in de huidige begroting 2026 zijn de groeipaden weer opnieuw ingezet, zodat daar de besteding het meest geconcentreerd, gefocust kan plaatsvinden.

[0:19:09] En ook voor humanitaire hulp.

[0:19:13] Tot slot hebben we nog, omdat de briefing specifiek inging op de ODA-systematiek, maar we wilden ook graag aan u voorlichten hoe de BHO-begroting op artikel 1.1 en artikel 1.2 ook non-ODA-budgetten bevat.

[0:19:29] Die zijn naast het ODA-budget voor handel, wat in totaal een bedrag van ongeveer 600 miljoen per jaar beslaat, zijn deze budgetten op artikel 1.1 en 1.2 non-ODA.

[0:19:43] In het hoofdlijnakkoord was afgesproken dat handelsbudgetten niet geraakt zouden worden door de bezuinigingen.

[0:19:49] Dus de reeksen zijn meerjarig doorgetrokken.

[0:19:53] Wat wel het geval was, was dat deze budgetten niet gecorrigeerd werden voor loon en prijs.

[0:19:58] Dat betekende dat de reële waarde van deze budgetten daalde.

[0:20:02] In het voorjaar 2025 is afgesproken dat deze budgetten wel geïndiceerd zullen worden.

[0:20:07] Dus vanaf 2026 zullen deze budgetten meegroeien en dat betekent dat de reële waarde van deze budget in de toekomst min of meer gelijk zal blijven.

[0:20:21] Hierbij ben ik aan het einde gekomen van de presentatie.

[0:20:27] We zien graag uw vragen tegemoet.

[0:20:30] Nou, dan gaan we kijken of die er zijn.

[0:20:31] Ik denk het wel.

[0:20:32] En ik stel voor dat we het per blokje van twee doen.

[0:20:34] En ik ga gewoon van links naar rechts.

[0:20:36] Dus dan begin ik met mevrouw Van Arck.

[0:20:41] Hartelijk dank voor deze toelichting.

[0:20:45] Ik had wel een beetje moeite.

[0:20:47] Ik dacht van misschien heb ik een bril nodig, maar misschien denk ik nu echt.

[0:20:52] Maar de toelichting erbij, dat hielp in ieder geval.

[0:20:56] Mijn vraag, in eerste instantie van... U vertelde over die overprogrammering.

[0:21:04] Is dat ook te zien aan de begroting?

[0:21:07] Kunnen wij dat ergens helder zien, hoe dat in elkaar steekt?

[0:21:14] Mijn tweede vraag is... Op dit moment begrijp ik dat we op 0,44 procent uitkomen.

[0:21:22] De systematiek is niet helemaal hersteld.

[0:21:24] Als die systematiek wel hersteld zou zijn, hoeveel zouden we dan zitten?

[0:21:32] Dan doen we mevrouw Kreuger en dan gaan we daarna terug naar de beantwoording en dan doen we de heren daarna.

[0:21:39] Dank voorzitter en dank voor de presentatie.

[0:21:44] Mijn vraag ging eigenlijk over het gat wat ontstaan is toen in het voorjaar 2024 die actualisatie niet plaatsvond tussen de zomer en om welk gat gaat dit.

[0:21:58] Dus als dat wel was gebeurd,

[0:22:00] Hoe had dat eruit gezien op de begroting?

[0:22:04] En mijn tweede vraag is of er iets te zeggen is over het aandeel, eerstejaarsopvang, hoe groot dat is als onderdeel van de ODA-gelden, of dat toe is genomen, hoe die ontwikkeling uitziet.

[0:22:21] Dank u wel.

[0:22:21] Ik kijk naar de rechterzijde voor de beantwoording.

[0:22:25] Een van u drieën.

[0:22:33] U vraagt naar de overprogrammering.

[0:22:36] Die is zichtbaar op artikel 5.4.

[0:22:42] Dus gedurende het jaar werken we met verschillende extra programma's om te zorgen dat waar een programma vertraagt, dat dat opgevangen kan worden door een ander programma.

[0:22:51] Als we uiteindelijk daadwerkelijk overprogrammeren, dat betekent meer budget uitgeven dan er is, dan ziet u dat op artikel 5.4 en dat is zichtbaar op de verschillende begrotingsmomenten.

[0:23:00] De afspraak is daarover om het dan terug te betalen binnen drie jaar, dus dat wordt op die manier rechtgetrokken.

[0:23:10] U noemde de koppelingen aan 0,44.

[0:23:18] Wat toegevoegd zou zijn geweest in het voorjaar van 2025, is de bovenste regel aan de linkerkant.

[0:23:31] Dat is cumulatief.

[0:23:33] Het staat 319, 336, 364.

[0:23:38] Dan trekken we die door.

[0:23:42] Meerjarig is dat de reeks die je doortrekt.

[0:23:53] Het gaat dus om een bedrag van 320 miljoen wat toegevoegd zou zijn geweest aan het ODA-budget.

[0:24:04] Het percentage als dat toegevoegd zou zijn geweest... Ik kijk even naar Daniel.

[0:24:10] Dan is dat 0,02 procentpunt daarbovenop.

[0:24:20] Ja.

[0:24:21] Dank u wel.

[0:24:21] Dan ga ik naar de heer Bemenga.

[0:24:25] Dank u wel, voorzitter.

[0:24:27] Eigenlijk een bijna hetzelfde type vraag, maar dan als het gaat om die 10 procent eerstejaars asielopvang.

[0:24:37] Want ik begrijp dat dat dus inderdaad pas 10 procent geldt na 2026.

[0:24:44] Wat zou dat hebben betekend als dat dus eerder het geval was?

[0:24:52] En de heer Dekker.

[0:24:59] Ja, dank.

[0:25:00] Mijn eerste vraag was eigenlijk om een afdruk van de slides te krijgen, maar die is al beantwoord, dat is dus heel mooi.

[0:25:05] Die tel ik dus ook niet als vraag.

[0:25:06] Gelukkig, gelukkig.

[0:25:08] Wat mij opviel was dat een groot bedrag voor Oekraïne staat in 2026 en de jaren erop niet, wat ik vreemd vond.

[0:25:15] En ik vroeg me af of Gaza bijvoorbeeld, daar wordt ook hulp verleend, staat er niet op.

[0:25:20] Wat is daar de reden van?

[0:25:25] Ik heet de twee nieuwe leden, althans een nieuwe bij deze vergadering, welkom.

[0:25:30] De afspraak is dat ik per twee vragen laat stellen op de presentatie.

[0:25:35] Nu heeft u die gemist.

[0:25:36] Maar ongetwijfeld, u krijgt hem nu uitgereikt.

[0:25:39] En anders heeft u misschien ook nog vragen.

[0:25:40] Maar nu eerst even terug voor de beantwoording.

[0:25:48] Ook mevrouw Kreuger vroeg nog naar de kosten voor de eerstejaarsopvang.

[0:25:55] Dat wordt ook weergegeven in de begroting, per begrotingsmoment wat de bedragen zijn die ten goede komen aan eerstejaarsasielopvang.

[0:26:12] Dus het percentage, we zitten nu met de uitgaven boven de 10 procent.

[0:26:17] Dus als de maatregel nu al, de asielcap in de Volksmond, als die nu al in werking zou zijn, dan zouden we minder betalen aan de eerstejaarsopvang van asielzoekers in Nederland dan nu het geval is.

[0:26:30] Vanuit het ODA-budget?

[0:26:31] Vanuit het ODA-budget, vanuit de BAO-begroting, ja.

[0:26:34] Ja, de voorzitter knikte, maar dat moet je helemaal niet doen, want de voorzitter zit hier neutraal te zijn, maar heeft toevallig iets gedaan in het verleden in die richting.

[0:26:40] Maar de voorzitter heeft geen mening.

[0:26:42] De tweede vraag van de heer Mamenga.

[0:26:45] Ja, dus als op dit moment de asielcap al in werking zou zijn, dan zouden we meer budget voor de BHO-begroting overhebben.

[0:26:54] Want uit dat ODA-budget wordt nu meer dan 10 procent betaald aan de eerstejaarsopvang voor asielzoekers.

[0:27:02] En we hebben ook het percentage wat het nu is, want het is dus meer dan 10, maar het is meer dan 10, 40 of 11?

[0:27:09] Nee, 14 ongeveer, ja.

[0:27:10] Het is niet een verdere tienvoud, nee.

[0:27:17] En dan als ik mag in antwoord op de heer Dekker, voor de vraag over het budget voor Oekraïne en voor Gaza.

[0:27:23] Voor Oekraïne is het zo dat u dat inderdaad op één plek of in één jaar treft, omdat dat uit algemene middelen wordt toegevoegd.

[0:27:31] Dus op jaarbasis beslist het kabinet wat de uitgaven zijn, zowel militair als niet-militair, voor Oekraïne.

[0:27:39] En die worden dan op jaarbasis ook toegevoegd aan de begroting.

[0:27:42] Dus die komen erbij.

[0:27:44] Wat betreft Gaza is dat anders.

[0:27:46] Voor Gaza, zoals uw commissie weet, is er afgelopen jaar en het jaar daarvoor heel veel geïnvesteerd in humanitaire hulp voor Gaza.

[0:27:56] Is de situatie op dit moment zo

[0:27:58] Een broze vrede lijkt te zijn en wordt er dus ook gekeken naar wat kunnen we doen op het gebied van wederopbouw.

[0:28:05] En uw Kamer had daar in het verleden ook een wens om dat alvast voor wederopbouw geld te reserveren en ook uit te geven.

[0:28:15] Er is dus ook via UNICEF voor water is er afgelopen periode 20 miljoen euro geïnvesteerd in het herstel van watervoorzieningen in Gaza.

[0:28:27] Maar er is dus niet een structurele post op de begroting, in antwoord op uw vraag.

[0:28:32] Dank u wel.

[0:28:33] Dan gaan we naar, hij raden het al, de heer Ogeveen.

[0:28:36] Dank u, voorzitter, en dank voor de presentatie.

[0:28:40] Ja, niet hele wereldschokkende vragen van mijn kant.

[0:28:44] Het enige waar ik eigenlijk mee zat, werd gezegd dat zo'n 600 miljoen, dat is gereserveerd voor de bevordering van internationale handel.

[0:28:57] Daar werd dan niet op bezuinigd, als ik het goed begreep, maar het werd niet geïndexeerd, wat eigenlijk de facto wel een bezuiniging is.

[0:29:05] Zijn daar effecten van te merken in de methodes en het werken van BUAOS ten opzichte van internationale handel?

[0:29:17] En waar wordt de impact het meest gevoeld?

[0:29:24] En ik kijk eventjes naar mevrouw Teunissen, maar ik kan me ook... Ja?

[0:29:27] Ja, nee, u mag helemaal los.

[0:29:29] Althans, net als de anderen mag u een vraag stellen.

[0:29:32] En neutraal, want we hebben geen politieke vragen.

[0:29:34] Dank u wel, voorzitter.

[0:29:35] Ja, ik kwam wat later binnen.

[0:29:36] Ik dacht eerst, ik ga gewoon luisteren.

[0:29:38] Maar ik zie toch wel dat er een vraag opkomt over klimaatfinanciering.

[0:29:42] De beleidsbrief daaruit sprak natuurlijk dat kernthema's worden... voedselzekerheid, water en gezondheid.

[0:29:50] Nou, ik dacht, zit er dan helemaal geen klimaatfinanciering...

[0:29:53] In dit budget meer, hoe is dat verdeeld?

[0:29:58] Onneutrale vraag, voorzitter.

[0:29:59] Het is hartstikke neutraal.

[0:30:01] Ik ben trots op u. En we pakken nog eventjes de heer Markeshouwer ermee en dan gaan we daarna weer naar de tweede ronde voor iedereen.

[0:30:07] Maar eerst de heer Markeshouwer.

[0:30:08] Veel dank, voorzitter.

[0:30:09] Ik ben helemaal een makkelijke klant voor u, want ik excuseer me alleen dat ik ietsje later was.

[0:30:14] Het begin, volgens mij, wordt wel uitgezonden, dus dat kan ik nakijken.

[0:30:19] Dit ziet er heel helder uit, dus dank u wel.

[0:30:22] Goed, dan even de twee vragen die gesteld zijn.

[0:30:26] Ik zal de vraag van de heer Hogeveen beantwoorden.

[0:30:31] U noemde het handelsbudget, 600 miljoen op de begroting van 2026.

[0:30:36] Dat is de gecombineerde inzet op handel vanuit de non-ODA en de ODA-budgetten.

[0:30:42] ...op artikel 1.1 en 1.2 staan met name de non-ODA-budgetten... ...die werden niet geïndexeerd in het verleden... ...en die worden nu wel geïndexeerd met de ingang van 2026.

[0:30:55] Dit budget is primair gericht op het investeringssysteem... ...en dus bijvoorbeeld, we weten ook... ...contributies en dergelijke, imvo valt daaronder, onder artikel 1.2...

[0:31:09] is de inzet voor Nederlandse handelsbevordering en investeringsbevordering.

[0:31:14] Handelsmissies bijvoorbeeld zitten daarin.

[0:31:18] Onder artikel 1.3, dat is ODA-budget, kijken we ook naar de wederzijdse handel.

[0:31:23] Dat zijn programma's die bedoeld zijn om de lokale werkgelegenheid te versterken, het lokale investeringsklimaat te versterken, waardoor ook Nederlandse bedrijven daarvan kunnen profiteren.

[0:31:37] Ter aanvulling, als ik mag, voorzitter, dat ODA-budget wordt niet geïndiceerd?

[0:31:43] Nee, dat groeit mee met het BNI.

[0:31:45] Ja, pardon.

[0:31:47] Dus dat wordt aangepast als het BNI groeit, zou ik dan zeggen.

[0:31:51] Het is uiteraard helemaal goed als je met z'n tweeën of zelfs met z'n drieën antwoordt, alleen toch steeds even de microfoon aan en uit, want anders kan de camera het niet aan.

[0:31:58] En dan raakt hij op hol en dan krijg je een mannelijke stem bij een vrouwelijke hoofd en omgekeerd.

[0:32:03] Dan gaan we nu proberen het mannelijke stem bij het mannelijke hoofd in antwoord op mevrouw Teunissen.

[0:32:08] Als het gaat om klimaatfinanciering, de beleidsbrief ontwikkelingshulp stelt dat Nederland zijn aandeel blijft leveren aan internationale klimaatfinanciering.

[0:32:17] Uit het Hagis verzamelverslag blijkt dat ook.

[0:32:23] Kunt u dat terugzien, ook hoe dat in elkaar steekt.

[0:32:26] In die beleidsbrief staat ook dat dat gebeurt

[0:32:29] door enerzijds een aantal internationale klimaatfondsen daaraan te blijven deelnemen.

[0:32:35] Dat ziet u ook op dit plaatje en waarschijnlijk beter op uw slides onder artikel 2.3.

[0:32:40] Daar ziet u dus een lijn die niet naar nul gaat, maar die op 200 miljoen euro blijft.

[0:32:46] En tegelijkertijd heeft het kabinet ook gesteld dat de klimaatinspanning, met name ook gericht op adaptatie, via voedselzekerheid en water gebeurt.

[0:32:58] En het kabinet heeft ook gesteld dat dat ook op andere artikelen gebeurt, voor zover relevant uiteraard, mits het niet ten koste gaat van de Nederlandse handelsbelangen.

[0:33:14] Dan gaan we voor een tweede ronde, want daar is tijd voor.

[0:33:16] En dan begin ik weer van vooraf aan.

[0:33:18] Dus als mevrouw Van Ark nog... Het hoeft niet, mag wel.

[0:33:21] Mevrouw Van Ark.

[0:33:26] Ik heb nog een vraag over het postenetwerk.

[0:33:32] U gaf aan dat uit het ODA-budget ongeveer een derde van het BZ-apparaat, inclusief het postenetwerk, wordt besteed, met het BZ-apparaat erbij.

[0:33:44] Kunt u aangeven wat de bezuinigingen op het postenetwerk financieel doen, zeg maar, over de jaren heen?

[0:33:52] ...specifiek voor alleen het postenetwerk.

[0:33:55] En misschien kunt u ook al wat toelichten over de consequenties daarvan.

[0:34:00] Dus meer financieel, maar ook wat het dan in feite betekent, ja.

[0:34:06] En mevrouw Kreuger?

[0:34:08] In januari heeft de toenmalige minister aangegeven... ...dat het budget samenwerking maatschappelijke organisaties... ...slechts 30 procent is van de financiering die NGO's krijgen uit ontwikkelingshulp.

[0:34:21] ...wat is die andere 70 procent, waar kan ik die vinden op de begroting?

[0:34:28] En ik doe meneer Babenga er nog even bij.

[0:34:32] Wat aardig, voorzitter.

[0:34:33] Dank u wel.

[0:34:34] Ik had een vraag over de lokale investeringsklimaat versterken... ...in relatie tot de nul die ik eigenlijk zag bij onderwijs.

[0:34:47] Zit daar een relatie tussen?

[0:34:51] Dus welke gevolgen heeft het eigenlijk dat het budget nu op nul zit, juist ook voor de investeringsklimaat lokaal?

[0:35:02] Dan ga ik weer naar u, want dan maken we er twee blokjes van, drie van... En dan kunnen we weer door.

[0:35:07] Dank u wel.

[0:35:08] En dan is het op mevrouw Van Arck.

[0:35:12] ...de ODA-bijdrage aan de bezuiniging van het postenet, die heeft u hier kunnen zien.

[0:35:18] Als ik de vraag goed begrijp, dan vraagt u breder naar... ...wat is de totale bezuiniging van het postenet.

[0:35:23] Die staat in de begroting buitenlandse zaken... ...en wij zijn zo gericht op buitenlandse handel en ontwikkelingshulp... ...dat we die niet uit ons hoofd weten.

[0:35:30] Wij kunnen die u nasturen.

[0:35:32] of de verwijzing naar sturen naar die begroting van buitenlandse zaken waar dat in staat.

[0:35:38] Uw tweede vraag ging over de... Wat betreft het postnet, ging over de impact die dat heeft.

[0:35:44] Er is een discussie met de Commissie Buitenlandse Zaken over de impact als het gaat om het sluiten van een aantal posten.

[0:35:50] En ook de taakstelling betekent ook dat er dus in de kosten van het postenet wordt gesneden, als je het zo mag zeggen.

[0:35:59] En dat geldt zowel om het personeelsbestand als ook de huisvesting bijvoorbeeld.

[0:36:04] Maar het geldt ook voor de kosten in Den Haag.

[0:36:08] De Commissie Buitenlandse Zaken heeft de minister van Buitenlandse Zaken verzocht om besluiten pas te nemen na de begrotingsbehandeling Buitenlandse Zaken.

[0:36:20] Ten aanzien van de vraag over de 30 procent NGOs, de 30 procent financiering via het kader voor NGOs en de 70 procent financiering aan NGOs daarbuiten.

[0:36:41] Sinds jaar en dag al geeft deze begroting

[0:36:44] stuurt deze begroting op resultaten en niet op kanalen.

[0:36:48] En kanalen in het jargon zijn dus de verschillende uitvoeringskanalen.

[0:36:51] Dus of het multilateraal is, of via NGO's, of via bedrijven.

[0:36:56] Dat betekent dat het kabinet daar ook niet op stuurt, maar wel kan uitrekenen hoeveel dat is.

[0:37:06] En het staat dus ook niet in de begroting, omdat daar niet op gestuurd wordt.

[0:37:09] Die 70 procent betekent dat er in ieder van die artikelen die wij hebben laten zien

[0:37:14] Heel uitgebreid wordt samengewerkt met NGO's, zowel internationale, lokale als Nederlandse NGO's.

[0:37:20] En dat zal ook wel moeten om bijvoorbeeld doelen te bereiken op het gebied van water of het gebied van voedselzekerheid of gezondheidszorg.

[0:37:27] Dus dat betekent dat er 30 procent gericht is op gerichte NGO-financiering via het maatschappelijk middenveld, lokaal en Nederlands.

[0:37:38] En 70 procent komt uit al die verschillende artikelen waar volop wordt samengewerkt met NGO's.

[0:37:44] Dan een reactie op de heer Bamenga over de investeringen die we doen vanuit ontwikkelingshulp in het investeringsklimaat en hoe dat zich verhoudt tot de nul op onderwijs.

[0:37:58] Als ik uw vraag goed begrijp, dan impliceert hij dat onderwijs belangrijk is ook om te kunnen investeren en om een economie te kunnen laten groeien.

[0:38:05] Het kabinet heeft aangegeven dat voor zover dat specifiek toeziet op investeringen die we doen in die zogenaamde combinatielanden, die landen waar we met hulp en handel werken, dat daar dus ook projecten zijn die baat hebben bij beroepsonderwijs.

[0:38:22] En die worden dus ook uit het artikel 1.3 dan vervolgens gefinanceerd.

[0:38:31] Dank u wel.

[0:38:31] Dan gaan we naar het tweede blokje.

[0:38:34] En tenzij de heer Markuszower zich bedenkt, doe ik dan de drie overige.

[0:38:38] Dus begin ik met... Nu wel.

[0:38:41] Dan maak ik er een blokje van vier van.

[0:38:42] Eén groot feest.

[0:38:44] Eerst de heer Dekker.

[0:38:46] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:38:47] Ik heb één vraag over die verhoging van de EU-toenrekening ODA... ...die ingepast is binnen het ODA-budget.

[0:38:54] Is dat terug te vinden?

[0:38:55] ...op 5,4 nog te verdelen in verband met BNI en of toerekeningen?

[0:39:00] Is dat die lijst op... Dat is niet genoemd, maar op de BNO-begroting.

[0:39:05] Dat gaat dan over een verschil van een paar honderd miljoen.

[0:39:10] Wordt dat verklaard door die EU-toerekening?

[0:39:13] Ja, dat is mijn vraag.

[0:39:16] Dan de heer Hogeveen.

[0:39:18] Dank, voorzitter.

[0:39:20] Ik heb één vraag in het verlengde van collega Bamenga.

[0:39:24] En dat is eigenlijk, als we kijken naar wat ik net vroeg, die non-ODA, dus de handelsbevordering, aan de andere kant wat wel binnen ODA valt.

[0:39:33] Waar ligt die grens?

[0:39:34] Dus bijvoorbeeld het verstrekken van micro-kredieten in...

[0:39:38] Opkomende economieën, valt dat onder non-ODA of onder ODA?

[0:39:43] En bijvoorbeeld inderdaad dus ook het bevorderen van het investeringsklimaat, onderwijs, rechtsstaat en dergelijke.

[0:39:48] Wanneer valt iets onder handel, commerciële handel, en wanneer valt het meer onder ontwikkelingssamenwerking?

[0:39:55] En mevrouw Teunissen.

[0:39:57] Ja, dank voorzitter.

[0:39:59] De bezuinigingen op Unra, waar kan ik die terugzien?

[0:40:03] Onder welke post vallen die?

[0:40:04] En klopt het dat inderdaad de budgetten naar andere organisaties zijn gegaan?

[0:40:10] En last but not least.

[0:40:12] Dank u wel, voorzitter.

[0:40:13] Met uw toestemming twee korte kleine technische vraagjes.

[0:40:17] Naar aanleiding ook van een artikel dat ik vorige keer had gelezen in de Telegraaf, en dat had ik ook bij het debat gebracht.

[0:40:25] Gelden dus van de begroting BHO, gaan die ook via de EU?

[0:40:31] En zo ja, waar zie ik dat terug en om welke bedragen gaat het dan?

[0:40:35] En meer algemeen, zowel die bedragen als meer algemeen, hoe meten we de effectiviteit van de, met name de ODA-gelden, maar misschien ook de handel?

[0:40:47] Is er een soort effectiviteitstoets en waar kunnen we die dan op een gegeven moment vinden?

[0:40:58] Dank u wel voor de vragen.

[0:40:59] De heer Dekker, over de EU-toerekening.

[0:41:04] De ODA-component van de EU-afdracht is verhoogd in het voorjaar van 2025.

[0:41:10] Ongeveer 60 miljoen structureel wordt toegevoegd aan de BZ-begroting en in mindering gebracht op de BAO-begroting.

[0:41:18] Dus u ziet de min bij BAO en die stukken, met name de eerste suppletorenbegroting voor 2025.

[0:41:26] Mevrouw Teunissen, de vraag over UNRWA.

[0:41:31] Dat is op artikel 4.

[0:41:33] Onder humanitaire hulp ziet u de bijdrage aan UNRWA en ook de overige budgetten.

[0:41:47] Dank u wel.

[0:41:47] Hij staat niet aan.

[0:41:48] De afdrachten aan de EU staan op de BZ-begroting.

[0:41:54] Daar wordt goed uitgesplitst waar dat uit bestaat en wat de omvang daarvan is.

[0:41:58] En het ODA-percentage, of de ODA-deel daarvan, zoals ik noemde in de beantwoording aan de heer Dekker, op de BIO-begroting.

[0:42:06] En voordat ik meneer Hogeveen probeer te beantwoorden, ik zie mevrouw Teunissen zoeken in de handouts en daar staat dat detail niet in.

[0:42:14] Mijn collega bedoelde artikel 4 op de begroting, dus de begroting 2026.

[0:42:19] Als u daar nog vragen over heeft, heel graag.

[0:42:22] De heer Hoogveen vraagt waar de grens ligt tussen handel en OS wat betreft de budgetaire systematiek.

[0:42:28] De budgetaire systematiek is bepaald door de zogenaamde ODA-criteria.

[0:42:32] Dus in de OESO, waar mijn collega het net over had, wordt bepaald wat ODA-able is, dus wat je mag.

[0:42:37] ...budgeteren onder de ODA-begroting.

[0:42:41] En dat is ook voor ons wat wij dan hanteren.

[0:42:44] Dus bijvoorbeeld als je een handelsmissie met Nederlandse bedrijven organiseert... ...naar Vietnam, als voorbeeld.

[0:42:51] Vietnam staat op de lijst van ODA-landen, is niet meer het armste land ter wereld... ...maar is wel nog steeds een hulpontvangend land.

[0:42:57] Een handelsmissie met Nederlandse bedrijven is niet ODA-able.

[0:43:00] Dat mag je niet onder het ODA-budget doen, want dat is een missie met Nederlandse bedrijven.

[0:43:05] En dat wordt hier georganiseerd.

[0:43:07] Als we in Vietnam werken aan het verbeteren van het ondernemingsklimaat, bijvoorbeeld in de kweekvissector, dan kan het zo zijn dat daar Nederlandse bedrijven als afnemer baat bij hebben of dat we met Nederlandse bedrijven samenwerken, omdat zij als marktpartij kunnen zorgen dat die kweekvis daar de standaarden haalt die onze markt wil.

[0:43:30] Het werk wat daar geschiet om met die lokale kweekvissector en de overheid verbeteringen door te voeren, dat is wel ODA.

[0:43:36] Dus ik probeer op die manier als voorbeeld uit te leggen waar het verschil zit.

[0:43:41] Dank u wel.

[0:43:43] We hoeven elf uur niet vol te maken, maar we kunnen nog wel een rondje doen.

[0:43:49] En de heer Markeshouwer voelt zich in ieder geval nog niet helemaal bediend, dus die krijgt nog een antwoord en dan hebben we daarna nog een derde rondje.

[0:43:56] En dat bent u ook niet, excuse daarvoor.

[0:43:58] U vroeg ook hoe meten we de effecten, of het werkt, of het helpt.

[0:44:03] Binnen ontwikkelingssamenwerking is een aantal decennialang al een praktijk van externe, onafhankelijke evaluatie.

[0:44:12] Elk subartikel wat u ziet op de begroting, dus elk begrotingssubartikel,

[0:44:19] Dat wordt één keer in de zeven jaar geëvalueerd onafhankelijk.

[0:44:23] Daar is een evaluatiedienst van het Rijk die zijn eigen programmering opstelt en ook zijn eigen rapportages naar de Kamer stuurt.

[0:44:29] Die heet de IOB.

[0:44:31] En die evaluaties zijn gebaseerd op data die de programma's moeten aanleveren.

[0:44:36] Dus in alle contracten die wij sluiten met uitvoerders, of dat nou een NGO is of een bedrijf of een VN-organisatie of iets anders, daarin wordt aangegeven wat wij verwachten aan data, zodat die evaluatie ook kan plaatsvinden.

[0:44:49] En de begrotingsartikelen die hebben een logica, namelijk een doel en een inzet op instrumenten en hoe je dat doel denkt te kunnen bereiken.

[0:44:59] Wij zijn met u, de voorgangers van uw rapporteurs, zijn we aan de slag geweest om dat nog verder te verbeteren, deels te vereenvoudigen, omdat het een heleboel bureaucratie oplevert voor iedereen, maar deels ook effectiever te maken, zodat het meer inzicht en transparantie oplevert voor u. En wij hebben de intentie om daar met de nieuwe rapporteurs ook mee door te gaan.

[0:45:20] Dank u wel.

[0:45:22] GESPREKSLEIDER.

[0:45:23] Gaan we nog een keertje van het begin.

[0:45:25] En als u wil, mag u.

[0:45:27] Graag.

[0:45:29] Ik heb nog een vraag over artikel 5.1, multilaterale samenwerking.

[0:45:35] Als ik het goed in de begroting zie, dan zie ik in 2017 een soort dipje.

[0:45:41] Daarna groeit het budget weer aan.

[0:45:42] Kunt u wat duiding geven of daar ook wel bezuinigingen... Zitten daar ook bezuinigingen in gecalculeerd... op misschien verschillende onderdelen die eronder vallen?

[0:45:50] Of is het eigenlijk meer een investering?

[0:45:52] Dus hoe moeten we dat zien?

[0:45:56] Uiteraard, mevrouw Kreuger.

[0:45:59] U ook.

[0:45:59] Ik had een opvolgvraag net over die vraag... over die 30 procent naar maatschappelijke organisaties.

[0:46:05] Is van die 70 procent dan per begrotingsartikel te rapporteren... hoeveel er dan gaat naar maatschappelijke organisaties?

[0:46:13] En mijn andere vraag is een beetje... dat ik even verward ben.

[0:46:17] Er is die slide met maatregelen ODA-budget... waarin die 2,6, 2,7, 2,7 miljard bezuinigingen...

[0:46:25] In 2027 en verder.

[0:46:27] En de slide met de BHO-begroting.

[0:46:30] En hoe kan ik die 2,7 miljard, als ik dan kijk naar de kolom 2027, 2028, 2029, zie ik die niet terug?

[0:46:39] Dus hoe lees ik dat goed?

[0:46:44] Meneer Bamenga, nog een vraag?

[0:46:47] Dank u wel, voorzitter.

[0:46:50] Ik had een vraag, ook met betrekking tot de effectiviteit.

[0:46:54] We hebben onlangs een IOB-evaluatie toegestuurd gekregen... ...over de sociale vooruitgang.

[0:47:01] En daarin stond in ieder geval, tenminste zo kon ik het lezen... ...dat er best wel wat, nou ja, effecten zijn behaald, laat zo zeggen... ...op allerlei terreinen, maar eerder...

[0:47:13] hoorde ik in ieder geval in de discussies dat er juist weinig vooruitgang was geboekt, zeker op het gebied van veiligheid en stabiliteit in het kader van de Grote Merenregio.

[0:47:25] Hoe moet ik dit lezen?

[0:47:27] Wat is eigenlijk, hoe moet ik het zeggen, doorslaggevend?

[0:47:32] Is het inderdaad de IOB-evaluaties of zijn het de gesprekken die wij hier tussendoor voeren hierover?

[0:47:41] Dan kijk ik weer naar u voor de antwoorden.

[0:47:45] Dank u wel.

[0:47:45] Een reactie op de vraag van mevrouw Van Ark over het aandeel multilateraal.

[0:47:49] Dat is artikel 5.1 op de begroting.

[0:47:54] Met de beleidsbrief ontwikkelingshulp is dat artikel gekort.

[0:47:56] En dat is gekort op die VN-organisaties met een algemeen mandaat, bijvoorbeeld UNDP en UNICEF.

[0:48:08] En dan heb ik het specifiek over de vrijwilligen of de algemene bijdrage aan die organisaties.

[0:48:13] De logica daarachter van het kabinet in die beleidsbrief is dat

[0:48:18] ...dat we weliswaar het werk van die organisaties waarderen... ...op het gebied van onze specifieke thema's die in de begroting staan... ...en daarop ook financieren.

[0:48:27] Maar dat we in de woorden van het kabinet... ...de positie die Nederland heeft gehad in die organisaties... ...die vaak in de top vijf zat, dat dat ook naar de top tien kan.

[0:48:38] En als er toch bezuinigd wordt... ...dat het dan ook zinvol is om op die thema's waar Nederland...

[0:48:44] ...belang bij heeft of expertise op heeft de bezuiniging te ontzien... ...zoals mijn collega aangaf.

[0:48:49] Dus dat is een structurele bezuiniging.

[0:48:51] Dat daar in de opbouw naar jaren toe misschien een paar miljoen... ...en dat is nog steeds heel veel geld, hou me te goede... ...maar in deze begroting nog bijkomt of afgaat, dat kan ik nu niet verklaren.

[0:49:02] Maar als u daar verklaring op wil, dan kunnen we dat zeker nog naleveren.

[0:49:06] Ten aanzien van de vraag, en als ik hem niet goed heb begrepen, dan hoor ik het ook graag, maar de vraag was volgens mij of het mogelijk is om per artikel inzicht te geven in hoeveel procent naar maatschappelijke organisaties gaat.

[0:49:22] Zoals ik aangaf, is dat niet de begroting systematiek, maar als de Kamer daarom vraagt, dan kan de minister dat inzicht bieden.

[0:49:32] Met een kleine winstwaarschuwing dat ik niet zeker weet of we dat dan ook nog helemaal kunnen uitsplitsen naar wat voor soort maatschappelijke organisaties.

[0:49:39] Dus als u het zou willen voor Nederlands, lokaal, internationaal, dan is dat heel lastig.

[0:49:43] Waarom?

[0:49:44] Omdat ons managementinformatisch systeem dan gaat zoeken op contracten en daar komt dan niet altijd helderheid uit.

[0:49:50] Bijvoorbeeld omdat Unicef zowel een kantoor in Nederland heeft als in New York, als nog in 15 andere plekken.

[0:49:55] Dus dat is wat ik er technisch bij wil meegeven.

[0:50:00] Ten aanzien van de vraag over de 2,7 miljard, dat gaat mijn collega beantwoorden.

[0:50:08] En dan loop ik, als ik het goed vind, even verder naar meneer Bamenga over sociale vooruitgang en uw vraag.

[0:50:14] Wat is nou doorslaggevend voor besluitvorming?

[0:50:18] Vanuit een technisch niveau, vanuit onze verantwoordelijkheid, is natuurlijk een IOB-evaluatie heel belangrijk en kijken we op basis van die evaluatie wat werkt, wat niet.

[0:50:28] En proberen wij in onze advisering aan de politiek ook dat goed mee te laten wegen in de besluitvorming.

[0:50:36] Waarbij, als je bijvoorbeeld een voorbeeld neemt van sociale vooruitgang,

[0:50:40] ...wordt er generiek iets gezegd en gaat het toespitsen op een specifiek thema... ...dan wel een geografie, zoals de Grote Meren, zoals u aangeeft... ...dan kan dat natuurlijk nog anders zijn.

[0:50:48] Dus het is niet per definitie zo dat als het in algemene zin waar is... ...dat het ook op een specifieke geografie waar is.

[0:50:54] Uiteraard is het uiteindelijk een politiek besluit... ...wat het kabinet voorstelt aan de Kamer en wat de Kamer daarmee doet.

[0:51:02] Misschien dan nu naar de vraag over de 2,7 miljard.

[0:51:08] Het verschil zit in het ODA-budget en de BHO-begroting.

[0:51:18] De maatregelen hebben effect op het ODA-budget, wat voor het hele Rijk is en waarbij de BHO-begroting

[0:51:23] in het geval van de 2,4 miljard direct de grootste gevolgen voelt.

[0:51:34] Dus dat is het verschil.

[0:51:36] En misschien nog in aanvulling op het inzicht in de hoeveelheid bestedingen via NGO's.

[0:51:43] ...wel een algemeen, niet uitgesplitst, maar voor de gegevens van 2023... ...want dat zijn de gegevens die we nu kunnen ophalen... ...is ongeveer 25 procent van al onze bestedingen... ...gaat via het maatschappelijk middenveld.

[0:51:59] En ik geef mevrouw Kreuger, want die snapt even iets niet rondom die 2,7, en dan ga ik naar meneer Dekker, hoor, die hoeft niet in paniek te raken.

[0:52:06] Mevrouw Kreuger.

[0:52:07] Nee, dus die 2,4 miljard bezuiniging, hè, 2027, 2028, 2029, hoe zie ik die op de tabel met de WHO-begroting, aangezien dat niet... toch, daar zit toch onderaan de streep niet een bezuiniging van 2,4 miljard.

[0:52:27] Dus hoe verhouden die twee zich?

[0:52:32] Heeft u me of ga ik eerst even naar meneer Dekker?

[0:52:35] Ja, ga ik eerst even naar meneer Dekker?

[0:52:39] Ja, dank u wel.

[0:52:39] Ik heb een vraag over de omvang van dat bufferartikel.

[0:52:44] 5.4.

[0:52:45] 5.4.

[0:52:45] Is die tekening een beetje representatief van wat de omvang zou kunnen zijn of is dat veel kleiner?

[0:52:52] Waar hebben we het over in percentage termen?

[0:52:55] De omvang van 5.4.

[0:52:58] ...was de vraag van de heer Dekker.

[0:53:00] Meneer Hogeveen, het slaat over.

[0:53:02] Mevrouw Teunissen.

[0:53:04] Ja, voorzitter, ik vroeg me nog af hoe de bevordering van de Nederlandse landbouw... ...hoe die is onderverdeeld tussen LVVN, de begroting, en de BHO-begroting.

[0:53:14] Dus bijvoorbeeld de landbouwattentie- netwerken, waar zitten die onder?

[0:53:19] En dan kijk ik even naar meneer Markuszower.

[0:53:21] Niet?

[0:53:22] Dan waren dit ook de laatste vragen en dan ronden we daarna af.

[0:53:26] de 2,7 nog even op terugkomen van mevrouw Kreuger en dan de heer Dekker over 5,4 en daarna gaan we naar mevrouw Teunissen en landbouw.

[0:53:41] Het bedrag van 2,4 miljard is de bezuiniging op ODA en die is ten laste gekomen van de verschillende begrotingen die ODA-budget hebben, waarbij BHO de grootste klap heeft opgevangen.

[0:53:56] Maar ook OCW, niet meer financiën, dat is teruggedraaid.

[0:54:02] Dus de 2,4 miljard is niet alleen bij BHO ingeboekt.

[0:54:07] Daarnaast ziet u in het oploop van het budget van de BHO-begroting, daar zit ook de koppeling aan het BNI weer in.

[0:54:18] Dus het ODA-budget groeit over de jaren, waardoor het effect van de bezuiniging van 2,4 miljard in zekere zin gedempt wordt.

[0:54:27] Dus dat zijn de twee factoren die zich niet heel simpel laten vertalen in één grafiek of een tabelletje.

[0:54:35] Voor de omvang van 5,4, dat wordt ook in de begroting meegegeven.

[0:54:40] Dus we proberen er op elk begrotingsmoment zo transparant mogelijk over te rapporteren.

[0:54:45] Op dit moment staat 5.4 in de min, want daarbij kan ook aangegeven worden dat een deel van de bezuinigingen, van de 300 miljoen, de 500 miljoen en nu de 2,4, is ook uit de buffer opgevangen.

[0:54:59] Zodat we in ieder geval in eerste instantie, wilde het kabinet ook de lopende verplichtingen gestand houden, gestand doen.

[0:55:08] Daar heeft de buffer een belangrijke rol in gespeeld.

[0:55:14] Op de buffer wordt ook, en u ziet hier het oplopende reeksje, nogmaals, het excuus voor het kleine beeld, maar hopelijk op uw slide.

[0:55:24] Het is onderaan de een-na-onderste reeks, 5,4, nog te verdelen.

[0:55:29] U ziet, in 2026 staan we daar in de min.

[0:55:32] Daarna loopt het op en dat wordt ook zo behouden... ...om die asieltoerekening te kunnen financieren.

[0:55:42] GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER 2.

[0:55:43] En dan landbouw.

[0:55:45] Ja, dus we bouwen eigenlijk een soort spaarpotje op voor andere tijden.

[0:55:51] En dat doen we in de plus en in de min.

[0:55:53] Dan over landbouw.

[0:55:55] De kosten van het landbouwattaché-netwerk, als voorbeeld van mevrouw Teunissen, die staan niet op de ODA-begroting, worden ook niet uit ODA gefinancierd.

[0:56:04] U kunt ze wel terugvinden in de zogenaamde HAGIS, dus die verzamelgroep, en dan staan ze op de begroting van LVVN.

[0:56:13] Dank u wel.

[0:56:14] Volgens mij zijn er heel veel vragen gesteld en gaf u ook echt op een hele mooie wijze kort, bondig en duidelijk antwoord.

[0:56:21] Dus dank aan u drieën voor deze presentatie.

[0:56:25] Dank aan de commissie voor het hier zijn.

[0:56:27] En daarmee sluit ik de vergadering en gaan we op andere plekken het land dienen.