Duurzaam vervoer

[0:00:00] Goedemorgen, ik heet u van harte welkom bij het commissiedebat duurzaam vervoer van de commissie Infrastructuur en Waterstaat.

[0:00:09] Allereerst heet ik de staatssecretaris de heer Aartsen van harte welkom bij het debat en natuurlijk ook de leden die aanwezig zijn.

[0:00:16] Dat is de heer Van Asten van D66, de heer Heutink van de PVV, mevrouw Van der Plas van de Boer Burgerbeweging, de heer Sjoeds van de VVD en de heer Goudswaard van jaar 21.

[0:00:26] En ik zal zelf aan het einde van dit debat spreken namens de fractie van GroenLinks Partij van de Arbeid.

[0:00:31] Ik zou in eerste instantie willen voorstellen aan de leden dat ze vier interrupties aanhouden.

[0:00:35] We zijn niet met heel veel leden, dus mocht de tijd het toelaten is het ook mogelijk om daar nog meer interrupties aan toe te voegen als u ze allemaal niet te lang maakt, zeg ik daar ook gelijk bij.

[0:00:45] En dan geef ik allereerst het woord aan de heer Van Asten van D66.

[0:00:49] Dank, voorzitter.

[0:00:51] Nederland staat voor grote opgave op het gebied van wonen, mobiliteit en leefbaarheid.

[0:00:55] Deelmobiliteit biedt hier een directe en bewezen oplossing.

[0:00:59] Inmiddels zijn ruim 40.000 deelvoertuigen actief.

[0:01:03] Aangezien 1 deelauto 9 tot 14 privéauto's vervangt, betekent dat veel minder verkeersdruk en ruimte voor woningen, groen en schone lucht.

[0:01:12] Daarmee is het geen bijzaak, maar een volwaardig onderdeel van een toekomstbestendig mobiliteitssysteem.

[0:01:17] Juist daarom is het problematisch dat een heldere wettelijke en fiscale definitie van deelmobiliteit nog altijd ontbreekt.

[0:01:24] In 2022 nam de Kamer al de motie van Ginneke aan met het verzoek de regering om zo'n definitie te formuleren.

[0:01:29] Daar is wel een brief over gekomen, maar nog steeds geen volledige en handhaafbare definitie.

[0:01:34] Dat levert problemen op, zoals dat je het verschil tussen huren en delen niet goed kan vastleggen, onzekerheid over de bijtelling, MRB-vrijstellingen en mobiliteitsbudgetten.

[0:01:46] Dus kan de staatssecretaris alsnog met een volledige en eenduidige definitie van deelmobiliteit komen die deze fiscale en juridische onzekerheden wegneemt.

[0:01:55] Er zijn 21 grootschalige woningbouwlocaties aangewezen.

[0:01:59] Unieke kans.

[0:02:00] De ontwikkeling van deze locaties en de inzet op deelmobiliteit zouden onlosmakelijk met elkaar verbonden moeten zijn.

[0:02:07] Bij nieuwe gebiedsontwikkelingen moet vanaf het begin rekening worden gehouden met actieve mobiliteit en deelmobiliteit.

[0:02:13] Essentieel voor de leefbaarheid en voor de betaalbaarheid van woningbouw.

[0:02:17] De huidige handreiking biedt zeker waardevolle inzichten, maar gezien de noodzaak om snel te bouwen, vraagt dit om stevige regie vanuit het Rijk.

[0:02:25] Dus hoe gaat de staatssecretaris concreet sturen op de structurele inbedding van deelmobiliteit bij deze 21 grootschalig bouwlocaties?

[0:02:33] dan over actieve mobiliteit gesproken.

[0:02:36] Elke kilometer die wordt gelopen of gefietst bespaart uitstoot en draagt bij aan gezondheid en leefbaarheid.

[0:02:41] Precies de kern van dit programma.

[0:02:43] Maar hoe wordt nu specifiek invulling gegeven aan deze pijler?

[0:02:47] En kan de staatssecretaris ook aangeven hoe dit geborgd wordt bij nieuwbouw en bestaande wijken?

[0:02:54] Dan de Europese context.

[0:02:56] Met steun van Nederland, helaas, zijn de CO2-doelen voor de automotive sector in de Europese Unie afgezwakt.

[0:03:02] Dat maakt het bereiken van klimaatneutrale mobiliteit in 2050 lastiger.

[0:03:07] Welke aanvullende nationale maatregelen neemt de staatssecretaris om dit doel alsnog binnen bereik te houden?

[0:03:13] En hoe gaat hij elektrisch rijden verder stimuleren, ondanks deze afgezwakte Europese kaders?

[0:03:20] Dan tot slot over de laadinfrastructuur.

[0:03:25] Mijn vraag namens de D66-fractie is aan de staatssecretaris welke opvattingen hij heeft over bidirectioneel laden en met welke gerichte maatregelen dit zou kunnen worden opgeschaald met de kans om het overvolle stroomnet te ontlasten.

[0:03:41] En dan tot slot.

[0:03:41] We hebben gisteren als commissie een petitie ontvangen, ook van Grondvang voor Verandering.

[0:03:46] Het gaat over de mogelijkheid die gemeenten zouden hebben om voor

[0:03:49] Laadstations op plekken waar nu nog tankstations liggen.

[0:03:56] We zien dat de grote gemeenten van het land het lukt om daar beleid op te voeren, om daar veranderingen in te brengen tussen nu en 10, 15 jaar.

[0:04:06] Maar veel kleinere gemeenten waar die kansen ook liggen, daar is simpelweg geen capaciteit voor.

[0:04:10] Dus mijn vraag zou zijn, ziet de staatssecretaris kans om elektrisch rijden voor inwoners en voor de ondernemers beter bereikbaar te maken?

[0:04:19] En is hij bereid gemeenten hierbij actief te ondersteunen op het gebied van die laadinfra waar nu tankstations zijn?

[0:04:28] Voor mij een eerste termijn.

[0:04:31] Dank voor uw bijdrage, meneer Van Asten.

[0:04:33] Ondertussen heet ik ook mevrouw Swinkels van het CDA.

[0:04:35] Van harte welkom bij dit commissiedebat.

[0:04:37] En dan geef ik graag het woord aan de heer Heutink namens de PVV-fractie.

[0:04:41] Voorzitter, al ruim een jaar worden ondernemers in Nederland gepest met verschrikkelijke zero-emissiezones.

[0:04:48] Waar zij het eerste half jaar nog enigszins werden ontzien, is het inrijden van een binnenstad met een goed werkende brandstofbus nu per definitie illegaal.

[0:04:57] Wie had dat voor mogelijk kunnen houden?

[0:04:59] Het is treurig, voorzitter, het is triest, maar het is bovenal keihard.

[0:05:04] Boetes incasseren.

[0:05:05] Ik som even een aantal cijfers op.

[0:05:08] Den Haag, 5000 boetes.

[0:05:10] Tilburg, 4000 boetes.

[0:05:12] Maastricht, 2400 boetes.

[0:05:15] En mochten er dan nog mensen die denken, ja, dat valt allemaal toch wel mee, dan presenteer ik u Rotterdam.

[0:05:20] Voorzitter, in Rotterdam zijn er sinds 1 juli meer dan 14.000 boetes uitgedeeld aan ondernemers.

[0:05:26] 14.000.

[0:05:28] Het zijn ondernemers die gewoon hun boterham willen verdienen.

[0:05:33] Ziet de staatssecretaris ook dat dit gewoon een recept voor een bak ellende is.

[0:05:38] Graag een reactie hierop.

[0:05:40] Voorzitter, de PVV zegt schaf die verschrikkelijke milieugevangenissen af.

[0:05:45] En dat kan ook gewoon per AMVB.

[0:05:47] En laat er tot die tijd geen één meer bijkomen.

[0:05:51] Want was het niet het kabinet, voorzitter, die zei dat ondernemers er klaar voor waren?

[0:05:57] Nou, voorzitter, dat blijkt achteraf de grootste leugen ooit.

[0:06:01] Want ik zal u een verrassing vertellen, dat zijn ze helemaal niet.

[0:06:04] Het aantal ondernemers dat een ontheffing nodig heeft, loopt nog steeds op.

[0:06:08] Er worden duizenden dagontheffingen per maand uitgedeeld en dat is maar de vraag hoeveel bedrijven er door deze ellende failliet zijn gegaan.

[0:06:16] Graag ontvang ik hierover de cijfers van de staatssecretaris.

[0:06:19] Concreet, hoeveel bedrijven zijn failliet gegaan, hebben betalingsproblemen of hebben hun werkzaamheden in de binnenstad gestopt omdat zij niet in staat zijn gebleken om een peperdure elektrische bus te kunnen betalen.

[0:06:32] En verder, voorzitter, wil ik het nog hebben over het schrappen van de CO2-rapportageverplichtingen voor werkgevers met meer dan 100 medewerkers.

[0:06:40] Goed dat het kabinet de motie van de Kamer gaat uitvoeren, maar er moet me toch wel echt iets van het hart.

[0:06:47] Het was het kabinet, het was een kabinet waar de VVD in zat die deze regel heeft ingevoerd.

[0:06:53] Het is een kabinet waar de VVD in zit die deze regel nu in opdracht van de Kamer weer moet gaan schrappen.

[0:07:00] Maar om nu te zeggen dat u deze regel als onderdeel van het paradenpaadje van uw collega Karremans gaat schrappen in het kader van het reduceren van regeldruk,

[0:07:09] Ja, dat is toch wel echt de grootste bosklopperij die ik ooit heb gezien.

[0:07:12] Wat een onzin.

[0:07:14] Als de Kamer er niet was geweest, had u geen vinger uitgestoken om deze regel te schrappen.

[0:07:19] En dan nu in opdracht, een opdracht van de Kamer, claimen als een VVD-overwinning, waar

[0:07:25] de VVD campagne mee heeft gevoerd, nota bene.

[0:07:28] Ja, voorzitter, in normale mensentaal noemen we dit soort grapjes gewoon hypocriet.

[0:07:33] En dan tot slot wil ik nog aandacht voor het ETS2-systeem.

[0:07:36] Mijn collega hier rechts naast mij, die zal het er heel erg blij mee zijn.

[0:07:41] Nou, wij vinden het verschrikkelijk.

[0:07:43] Een nieuw systeem waardoor brandstofproducenten CO2-kosten gaan doorberekenen.

[0:07:47] Meneer Grinwis van de ChristenUnie was de eerste die de gemiddelde brandstofprijs naar 2,23 euro heeft laten stijgen.

[0:07:54] maar er komt straks nog 26 cent bij.

[0:07:57] Eerst moet de automobilist zich laten uitmelken door het kabinet, vervolgens door de ChristenUnie en als dat nog niet erg genoeg is dan rooft de Europese Commissie de portemonnee van de automobilist.

[0:08:07] Nog verder leeg.

[0:08:08] Het is natuurlijk de natte droom van links, dat weten we allemaal, maar de

[0:08:13] Realiteit is dat niemand straks nog kan tanken.

[0:08:17] Want welke gek gaat meer dan 2,50 euro per liter brandstof betalen... als je voor bijna de helft minder kunt tanken in Duitsland?

[0:08:27] Denkt u nou werkelijk dat Nederlanders gekke henkie zijn?

[0:08:30] Natuurlijk gaan ze massaal de grens over om te tanken... om boodschappen te doen en sigaretten te kopen.

[0:08:36] Mensen laten zich niet langer kaalplukken.

[0:08:39] En mijn vraag aan de staatssecretaris is wat...

[0:08:41] Gaat u eraan doen, meneer de staatssecretaris, of blijft u vooral Nederland zo onaantrekkelijk mogelijk maken?

[0:08:49] Dank u wel.

[0:08:49] Dank voor uw bijdrage, meneer Uytek.

[0:08:51] Dan geef ik nu graag het woord aan mevrouw Van der Plas van de Boer-Burgenbeweging.

[0:08:56] Dank u wel, voorzitter.

[0:08:58] Ja voorzitter, ik ga het toch over Schiphol hebben.

[0:09:01] Wat de afgelopen weken is gebeurd, of de afgelopen week met het totale chaos op Schiphol door het winterweer.

[0:09:10] Mevrouw van Klas, ik kon u breken heel even.

[0:09:12] Het staat in principe niet op de agenda om het vandaag over Schiphol te hebben.

[0:09:16] Ik sta u toe om even op de actualiteit in te gaan, maar laten we er geen Schiphol debat van maken zou ik nu willen vragen.

[0:09:23] Ja voorzitter, dit gaat over duurzaam vervoer en dat heeft met de DI's te maken en de milieuregels op Schiphol.

[0:09:29] Dus dit is juist dé plek om het hier over te hebben.

[0:09:34] Daar heeft u deels gelijk en tegelijkertijd als Kamercommissie gaan we erover welke stukken we betrekken bij een debat.

[0:09:40] Als de rest van de Kamer het prima vindt en de staatssecretaris er geen bezwaar tegen heeft om daar antwoord op te geven, wil ik het gerust toestaan.

[0:09:47] Maar we hebben als Kamer ook natuurlijk, houden we er vaak aan vast dat de stukken die we agenderen, dat we die bespreken.

[0:09:52] U heeft ook gelijk dat het betrokken kan worden bij duurzaam vervoer, maar laten we in ieder geval geen groot luchtvaartdebat van maken, zou ik u nu willen vragen.

[0:09:59] Nou, voorzitter, dat is gewoon onzin wat u zegt, met alle respect.

[0:10:04] Kamerleden gaan over hun eigen woorden en over hun eigen inbrengen.

[0:10:08] Wij zijn gekozen volkstegenwoordigers en wij kunnen hier praten over wat wij willen.

[0:10:14] Ik kan mijn eigen onderwerpen kiezen en ik kan mijn eigen woorden kiezen.

[0:10:18] En zolang dat allemaal binnen de lijnen van fatsoen blijft, mag dat gewoon.

[0:10:23] Dus deze commissie hoeft helemaal geen toestemming aan mijn traject.

[0:10:27] het over Schiphol te hebben.

[0:10:29] Ik ga graag verder.

[0:10:30] Afrondend, u heeft ruimte om bij het debat de duurzaam vervoer in principe inderdaad daar luchtveld aan te koppelen.

[0:10:36] Tegelijkertijd is het wel zo dat we aparte luchtveiligheidsdebatten hebben en dat we dit niet geagendeerd hebben voor het debat.

[0:10:41] Ik staat u toe, dat heb ik u ook al aangegeven, maar wel enigszins beperkt dat we er niet een groot luchtveiligheidsdebat van maken.

[0:10:47] Dat is de vraag die ik aan u stelde en dan geef ik u nu het woord.

[0:10:50] Ja, voorzitter, ik ga gewoon zeggen wat ik wil en hoelang ik dat wil.

[0:10:53] Dus als ik dat alle minuten wil doen, dan ga ik dat doen.

[0:10:56] Dus ik ga even verder.

[0:11:00] Nog even beeldschetsend.

[0:11:01] Ik zie dat mevrouw Swinkels een vraag of een punt van orde heeft.

[0:11:09] We wachten even op de startbel van vandaag.

[0:11:53] Mevrouw Swinkels.

[0:11:55] Ja, dank voorzitter.

[0:11:56] Nou, misschien heeft die bel ons nog wat geholpen.

[0:11:59] Ja, ik had een punt van orde, want ik wil u toch als voorzitter even bijvallen.

[0:12:02] Gelukkig heb de agenda van vandaag voor dit debat.

[0:12:05] Zou ik het ook fijn vinden als we bij de orde van dit debat blijven?

[0:12:09] Mevrouw van der Pas gaat inderdaad over eigen inbreng, maar heeft gisteren ook bij de regeling van werkzaamheden voorgesteld om een separaat debat over Schiphol te hebben.

[0:12:17] Daarop is een reactie gekomen vanuit verschillende partijen, waaronder de onze, om het bij het begrotingsdebat te betrekken van volgende week.

[0:12:23] Het staat er vrij om het er ook vandaag over te hebben, maar ik zou haar willen aanmoedigen om ook een deel daarvan die inbreng te bewaren voor volgende week, zodat we het er met elkaar onderling ook over kunnen hebben.

[0:12:32] En dat we het nu vandaag ook over de punten kunnen hebben die er vandaag opstaan.

[0:12:36] Ja, ik snap het punt en ik wil zo ook gerust door de heer Heutink het woord willen geven.

[0:12:40] Een van de redenen waarom ik het ook aangaf was omdat we hier met de staatssecretaris van Infrastructuur zitten, niet met de minister, die ook niet over lucht gaat, waardoor ik ook als voorzitter dacht misschien is het toch niet verstandig om hier een breed luchtvaartdebat van te maken, maar mevrouw Van der Plas heeft aangegeven.

[0:12:53] Ik wil het hier wel bij betrekken, in principe mag het wel bij het commissiedebat duurzaam vervoer, daar heeft ze gelijk in, ook al hebben we geen stukken geagendeerd.

[0:12:59] Dus ik heb haar die permissen inmiddels ook al gegeven als voorzitter.

[0:13:03] Ik zie wel dat de heer Heutink er nog wat van wil zeggen.

[0:13:05] En ja, mevrouw Van der Plas heeft de discussie ook gezien.

[0:13:09] Ik acht haar ook ertoe in staat om dat ook mee te nemen in haar bijdrage.

[0:13:12] Dat komt vast goed.

[0:13:13] En dan geef ik de heer Heutink nog kort het woord.

[0:13:15] En dan gaat dan het woord naar mevrouw Van der Plas.

[0:13:17] En dan zou ik haar ook graag aan haar bijdrage willen laten starten.

[0:13:20] Ja, voorzitter, in al die jaren dat ik hier in de Kamer zit, heb ik nog niet eerder meegemaakt dat we hier nu een gesprek hebben over dat een Kamerlid niet mag bepalen welke stukken hij of zij wil agenderen in een commissiedebat.

[0:13:32] In een procedurevergadering stellen wij vast welke stukken aanhanger worden gemaakt aan een commissiedebat, maar het staat een Kamerlid vrij om te bepalen welke stukken zij al dan niet in een commissievergadering wil agenderen.

[0:13:44] kabinet spreekt die met een mond staatssecretaris is volgens mij ervaren genoeg om dat te kunnen vliegen is onderdeel van duurzame mobiliteit wat u daar dan ook van vindt dus dat we hier een discussie aan zich al over hebben dat is niet oké en dat wil ik je toch gezegd hebben want als dat de morgens gaat zijn van deze commissie dan hebben we toch echt met elkaar nog wel een hoe noemen we dat iets over te stoeien de komende weken

[0:14:09] Ja, eigenlijk wil ik dat niet doen.

[0:14:11] We hebben al geconcludeerd dat mevrouw Van der Plas de overluchtvaart mag hebben.

[0:14:15] Ik heb het ook aangegeven.

[0:14:16] Ik heb tegelijkertijd daarnaast ook gezegd dat het wel gebruikelijk is dat we met elkaar stukken agenderen van het debat en dat daarnaast inderdaad volledig de ruimte is om het debat treden te trekken.

[0:14:24] Volgens mij was het al geconcludeerd.

[0:14:26] Dus wat mij betreft was het niet nodig geweest om hier nog opnieuw een discussie over te hebben.

[0:14:29] Afijn, wat mij betreft beginnen we nu met de bijdrage van mevrouw Van der Plas.

[0:14:35] Dank u wel en ik vind het wel fijn dat de totale chaos op Schiphol nu al heel zoveel aandacht heeft gekregen in de eerste minuten van dit debat.

[0:14:45] Voorzitter, de reizigers standen op Schiphol, hotels waren overvol, een woordvoerder die doodleuk zegt dat mensen maar beter naar huis kunnen gaan terwijl de treinen amper niet rijden.

[0:14:57] Er was ook nog een IT-storing bij ProRail namelijk.

[0:15:00] En als je geen visum had en het vliegveld niet mocht verlaten, wat moest je dan?

[0:15:03] Dan moest je soms meerdere dagen met honderden anderen op een klapbedje slapen.

[0:15:07] Veel mensen konden gewoon nergens naartoe.

[0:15:09] Schiphol was een opvanglocatie geworden in plaats van een fatsoenlijke luchthaven.

[0:15:13] En we zijn het lachertje van de wereld geworden.

[0:15:15] Het weer heeft Schiphol niet in de hand.

[0:15:17] Hoe Schiphol omgaat met dit weer wel.

[0:15:19] Dit soort winterweer komt eens in de vijf tot tien jaar voor en BBB begrijpt dat je van een luchthaven die is ingericht op milde winters niet kan verwachten dat ze structureel voorbereid zijn op winters zoals we die in Scandinavië kennen.

[0:15:32] Maar zelden hebben we gezien dat het zo uit de hand gelopen is als nu.

[0:15:35] En waarom zijn we eigenlijk wel bezig met het maken van beleid rondom uitzonderlijke weeromstandigheden zoals overvloedige regenval en extreme hitte?

[0:15:44] Maar zijn we niet bezig met uitzonderlijke winterse omstandigheden, vraag ik de staatssecretaris.

[0:15:49] Want ook wintersweer heeft, zoals we allemaal gezien hebben, de potentie ons land helemaal lam te leggen als we daar niet goed op zijn voorbereid.

[0:15:56] De afgelopen dagen waren er nergens ter wereld zoveel vertragingen en annuleringen als hier.

[0:16:01] En dan gaat er gewoon structureel iets fout.

[0:16:03] En waar was de directie van Schiphol en waarom is tijdens de sneeuwchaos op Schiphol zelfs gekozen om schaarse de-icing capaciteit in te zetten voor buitenlandse concurrenten, terwijl eigen KLM vrachttoestellen aan de grond bleven.

[0:16:17] Het ultieme pijnpunt van deze ellende is het feit dat Schiphol pakweg tien jaar terug heeft besloten

[0:16:22] maar één de-icing-locatie te behouden bij één startbaan, waardoor vliegtuigen eerst kilometers rondjes moeten rijden, overduurzaam gesproken, voordat ze de-iced kunnen worden.

[0:16:33] En ik heb een aantal vragen.

[0:16:34] Welke draaiboeken liggen er vandaag de dag klaar vanuit zowel Schiphol als KLM?

[0:16:38] Is dat in het geval van KLM nog steeds de zogenoemde iceman-procedure?

[0:16:42] Waarom is deze nu niet uitgevoerd?

[0:16:45] Achterstaatssecretaris, is het na de totale chaos van afgelopen week wenselijk dat er op Schiphol maar één centrale de-icing locatie is in plaats van dat dit bij de startbanen zelf gebeurt, zoals bij veel andere vliegvelden het geval is?

[0:16:56] En is er vanuit de overheid een wettelijke regel waardoor Schiphol niet meer de-icing locaties zou kunnen openen?

[0:17:02] Of is het echt een regel die Schiphol zichzelf heeft opgelegd?

[0:17:06] Kan de staatssecretaris uitleggen hoe het mogelijk is dat bij KLM het einde van de voorraad die icing glycol in zicht kwam, terwijl dit een lang houdbaar en voorspelbaar noodzakelijk middel is bij winterweer?

[0:17:18] En vindt de staatssecretaris het terecht dat de buitenlandse concurrenten voorrang kregen?

[0:17:23] Kan de staatssecretaris aangeven of KLM en Schiphol werken met strategische reserves en seizoensbuffers voor de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de de

[0:17:40] gezien de grote maatschappelijke gevolgen voor reizigers en het totale vervoersysteem.

[0:17:45] De weermodellen gaven al twee weken vooraf aan dat er een uitzonderlijke situatie met sneeuw en ijs op komst was in Nederland.

[0:17:52] En waarom maken we dus wel beleid op andere modellen, want heel Nederland is gebaseerd het beleid op allerlei modellen, en niet op deze modellen?

[0:17:59] Zijn de voorspellingen voldoende serieus genomen?

[0:18:02] En zo nee, waarom niet?

[0:18:04] Voorzitter, dat wat betreft Schiphol.

[0:18:07] Dan de klimaatneutrale mobiliteit.

[0:18:12] Mevrouw Van der Plas, u heeft een interruptie op het vorige punt van de heer Heutink.

[0:18:18] Ik ben toch wel heel erg benieuwd, want de minister van Luchtvaart is een BBB-minister.

[0:18:23] Dus ik ben wel heel erg benieuwd of mevrouw Van der Plas al met hem heeft gesproken.

[0:18:28] Mevrouw Van der Plas.

[0:18:29] Jazeker.

[0:18:32] kort antwoord.

[0:18:41] Zo ziet u dat af en toe een kort antwoord veel krachtiger is dan een lang antwoord.

[0:18:45] Mevrouw van der Plas vervolgt u betoog.

[0:18:47] Heeft nog 22 seconden trouwens.

[0:18:49] Oh, dan wordt dat lastig.

[0:18:56] Nee, dan hou ik dit hier even bij en misschien als ik straks weer terugkom, ik moet straks even weg, dat ik dit in de tweede termijn kan doen.

[0:19:04] Maar dan wil ik mijn 22 seconden afsluiten met steun geven aan de woorden van ADH Heutink en met name op het gebied van de accijns van benzine.

[0:19:14] We hebben gisteren weer gezien dat

[0:19:16] Nederland massaal de glimts over gaat om te tanken.

[0:19:19] En ook op die manier maken wij Nederland helemaal kapot.

[0:19:21] Niet alleen voor de ondernemers, maar ook voor de gewone burger die de tankstationprijs niet meer kan betalen.

[0:19:28] Dank u wel.

[0:19:29] Dank voor uw bijdrage, mevrouw Van der Plas.

[0:19:31] We hebben net het reglement van orde er wel even bijgepakt.

[0:19:35] Het is zo dat wij als Kamercommissie een onderwerp besluiten om daar een debat over te houden.

[0:19:40] Dat leden daar in principe wel geacht worden om ook aan het onderwerp te houden en dat dit wel op het randje zat, zeg ik wel in de eerlijkheid, ook richting mevrouw Van der Plas.

[0:19:48] omdat we al een luchtvaartcommissiedebat hebben en dat er toch enigszins van afgeweken is.

[0:19:53] We hebben het niet toegestaan, maar in het vervolg wil ik toch vragen om de leden daar terughoudend in te zijn om een debat te breed te trekken.

[0:20:00] Ik geef nu het woord aan de heer Sjoeds van de VVD.

[0:20:04] Dank u wel.

[0:20:05] Voorzitter, de VVD onderschrijft de noodzaak van verduurzaming van vervoer.

[0:20:08] Tegelijkertijd kan deze transitie alleen slagen als ze realistisch, uitvoerbaar en economisch verantwoord is.

[0:20:14] Geen onnodige complexiteit,

[0:20:15] ongelijk speelveld of schade voor ondernemers en vitale sectoren alsjeblieft.

[0:20:20] Op het dossier Red 3 is vooruitgang geboekt, maar ondanks mijn bijdrage tijdens het twee minuten debat Maritiem blijft er sprake van ongelijk speelveld in Europa, met name ten opzichte van België waarvoor maatregelen zijn genomen door de staatssecretaris.

[0:20:33] In hoeverre adresseren door de staatssecretaris aangekondigde mitigerende maatregelen deze ongelijkheid daadwerkelijk?

[0:20:40] Doen ze dat volledig vanuit de binnenvaart, hoor ik van niet.

[0:20:43] In de tweede termijn zal ik dat nader duiden.

[0:20:46] Voorkomen echt dat koplopers worden afgeremd door extra nationale complexiteit, deze maatregelen?

[0:20:54] Hoe loopt het met Duitsland?

[0:20:56] In het kader van de aangekondigde voortgangsbrief over toezeggingen en moties rond massabalanssystematiek vraag ik de staatssecretaris of in die toegezegde brief ook expliciet ingegaan kan worden hoe het gelijkspeel wordt geborgd zonder nationale koppen en op sectorale issues met genomen Red 3 maatregelen.

[0:21:14] Om die verduurzaming van de transportsector haalbaar en betaalbaar te houden is een multi-fuel approach nodig.

[0:21:20] Neem dat alstublieft mee in de nadere toelichting over Red 3 en massabalans.

[0:21:24] Nederland hanteert naar verluidt tot heden ook een van de EU-commissaris afwijkende filosofie als het gaat om duurzame luchtvaartbrandstof, SAV.

[0:21:34] Ook daarover ga ik in de tweede termijn verder.

[0:21:37] Dan ZE-zones.

[0:21:38] De staatssecretaris rapporteert dat de invoering van zero-emissiezones tot nu toe redelijk soepel verloopt.

[0:21:43] Slechts een klein deel van de ontheffingsaanvragen wordt afgewezen.

[0:21:47] In de voorthangsrapportage van 13 juni wordt gerept over signalen van MKB Nederland en ONL over knelpunten rond ontheffingen, uniformen, regelgeving en laadinfrastructuur.

[0:21:57] Daar wordt verder niet op ingegaan.

[0:21:59] Kan de staatssecretaris toelichten welke oplossingen of aanbevelingen deze organisaties hebben aangedragen

[0:22:04] en wat daarmee is gedaan.

[0:22:06] Ook zouden ondernemers hun activiteiten verleggen naar gebieden buiten zero-emissiezones vanwege versnipperd en knellende regels, zo horen wij.

[0:22:15] Herkent de staatssecretaris dit?

[0:22:17] Deelt hij de observatie dat eventuele marktverlegging niet leidt tot verduurzaming, maar enkel tot verplaatsing?

[0:22:23] Doemt op termijn eventueel uitval van het aanbod op in ZE-zones?

[0:22:27] Is de staatssecretaris bereid dit te valideren en de twee maandelijkse rapportages aan te vullen

[0:22:34] met signalen van koepelorganisaties en vanuit de zero-emissiezone zelf.

[0:22:38] U heeft een interruptie op dit punt, heer Sjoerds.

[0:22:40] Allereerst zag ik de heer Huiting en daarna mevrouw van der Plas.

[0:22:43] Meneer Huiting.

[0:22:45] Ja voorzitter, ik hoorde VVD zeggen dat de transitie naar duurzaam vervoer realistisch, uitvoerbaar en betaalbaar moet zijn.

[0:22:52] Nou ja, als we iets kunnen concluderen over de zero-emissiezones is dat het alle drie niet is.

[0:22:56] Sterker nog, meneer Schutz geeft net ook aan dat bedrijven het niet trekken, dat bedrijven de binnenstad gaan mijden en dat het dus voor grote problemen gaat vormen.

[0:23:04] Nu hadden we de VVD twee jaar geleden die met mij en de PVV voorop liep om die zero-emissiezonnes tegen te houden.

[0:23:12] Inmiddels hebben ze zich daarbij neergelegd en laten ze het allemaal maar gebeuren.

[0:23:15] Mijn vraag is, gaat meneer Schuud nu samen met de PVV zorgen dat die zero-emissiezonnes er niet gaan komen?

[0:23:21] Of in ieder geval niet meer komen en dat we ze zoveel mogelijk gaan afschaffen?

[0:23:24] Of blijft het bij cijfertjes opnemen in een rapportage en vervolgens moeten die ondernemers het maar uitzoeken?

[0:23:29] Ik hoor het graag van de VVD.

[0:23:32] Ja, voorzitter.

[0:23:33] De heer Huiting spreekt steeds in uitroeptekens.

[0:23:37] Ik begin maar bij de vraagtekens en dan zien we daarna wel.

[0:23:40] Ik wil het graag valideren en op basis van die validatie.

[0:23:44] Wij horen geluiden, maar het gaat er wel om een totale plaatje te hebben en daar wil ik eventueel naar handelen, maar niet op basis van deze vraag met een uitroepteken.

[0:23:54] De heer Huiting, uw derde interruptie.

[0:23:56] Nou ja, voorzitter, dat kan meneer Schudert-Bachert realiseren totdat hij ons weegt, maar het zijn wel ondernemers die hier last van hebben.

[0:24:03] Het zijn mensen die hun boterham moeten verdienen.

[0:24:07] En tegen de VVD zeg ik Den Haag vijfduizend boetes, Rotterdam veertienduizend boetes.

[0:24:13] Er worden tienduizenden of tienduizenden zijn de ontheffingen al uitgegeven.

[0:24:18] We hebben ondernemers die vertrekken.

[0:24:20] We zien zelfs het aantal faillissementen stijgen.

[0:24:23] De cijfers zijn

[0:24:24] Duidelijk, de ondernemers zijn er niet klaar voor.

[0:24:27] En dan kunnen we het aan de staatssecretaris vragen om die cijfers die we al hebben, nog een keer opnieuw te laten valideren.

[0:24:33] We hebben ze en de VVD vertikt het dus blijkbaar om nu maatregelen te nemen om voor die ondernemers te gaan staan en te zorgen dat die ondernemers hun ding kunnen doen en dat is ondernemen.

[0:24:43] En ik verwacht ook van de VVD en ik hoop dat ze daar nu mee gaan, is dat ze pal gaan staan voor die ondernemers en gaan zeggen, we moeten die zero risico's nu... Gaat u nog een vraag stellen, meneer Huiting?

[0:24:52] Ik was er niet mee bezig, dus als u mij in de gang wilt laten gaan, dan zou dat fijn zijn.

[0:24:57] U bent al meer dan een minuut aan het woord, dus vandaar dat het wel richting een vraag mocht gaan.

[0:25:03] Dat gezegd hebben we.

[0:25:04] De heer Sjoerds.

[0:25:05] Ja, zelfde antwoord.

[0:25:07] Grappig, de PVV vraagt de VVD om pal voor ondernemers te gaan staan.

[0:25:12] Dat doen wij altijd, alleen wij doen dat wel in de juiste volgorde.

[0:25:15] We beginnen niet eerst met roepen en gaan dan vragen naar omstandigheden.

[0:25:18] Wij horen geluiden, die laat ik valideren.

[0:25:20] En op basis van de antwoorden en wat daarna komt, daarmee gaan we verder.

[0:25:26] Ik wil er nog wel even op doorgaan.

[0:25:31] De VVD profileert zich als de ondernemerspartij.

[0:25:35] De partij die minder regels wil, sterke economie.

[0:25:40] Het is ondernemers, ondernemers, ondernemers, ondernemers.

[0:25:43] Met name in de verkiezingscampagne.

[0:25:46] Maar aan de andere kant is het ook

[0:25:49] Een partij die allerlei rare klimaatmaatregelen wil nemen, wat juist de ondernemers treft.

[0:25:57] Ik wil aan de heer Schutz vragen.

[0:26:00] De heer Heutink heeft net een aantal cijfers opgenoemd van het aantal boetes wat wordt uitgedeeld.

[0:26:04] En ik kan de heer Schutz zeggen van ja, het gaat op zich best wel goed met die zero-emission zones, want er worden

[0:26:10] bijna geen ontheffingen afgewezen.

[0:26:13] Nee, ammohula zou ik zeggen.

[0:26:15] Maar er worden wel, ik weet niet hoeveel, duizenden boetes uitgedeeld aan ondernemers die daar gewoon hun werk willen doen.

[0:26:21] Wat vindt de heer Schutz van dat hoge aantal boetes wat de heer Heutink heeft opgenoemd?

[0:26:26] En dat zijn waarschijnlijk nog niet eens de meest actuele cijfers.

[0:26:31] Die zorgen die delen we ook wel met elkaar en boetes horen daar zeker ook bij.

[0:26:36] Geeft dat totale beeld maar het punt dat ik naar voren breng is juist dat we de kwaliteit van ZE zones helemaal niet alleen maar moeten beoordelen aan de hand van de hoeveelheid aanvragen die zijn afgewezen zoals in het rapport staat.

[0:26:48] Vandaar dat ik ook vragen stel over, klopt het beeld wat wij horen van ondernemers?

[0:26:52] Ja, wij spreken ze ook, die aangeven dat ze hun activiteiten verleggen en eigenlijk die ZE zones niet meer ingaan.

[0:27:00] Nou, er zijn er kennelijk ook ondernemers die dat wel doen, in grote getalen, als die cijfers kloppen, maar ik heb geen enkele reden om daar aan te twijfelen.

[0:27:06] Betrek dat daarbij, maar laten we dan een discussie voeren en uiteindelijk nou handelen.

[0:27:12] Naar aanleiding van de validatie van dat geheel.

[0:27:15] Meer vraag ik niet.

[0:27:16] Op zich ben ik het daar helemaal wezenlijk niet met u oneens.

[0:27:19] Ik vind alleen dat we niet hier moeten gaan roepen en straks dan gas moeten gaan terugnemen.

[0:27:24] Het totale beeld maakt of wij goed omgaan met ZE zones of niet.

[0:27:28] En ik denk dat daar zorg bij is.

[0:27:30] En die deel ik, maar ik doe het eerst nog even met de vraagteken en niet met de uitroeptekens van de heer Heutink.

[0:27:35] Het woord is aan de heer Goudswaard van JA21.

[0:27:38] Hij heeft ook een interruptie voor u. Oh, excuus.

[0:27:40] Mevrouw van der Plassen heeft een vervolg vandaag.

[0:27:41] Mevrouw van der Plassen heeft een vervolg.

[0:27:42] Nee, ik wil daar nog even een vervolg op geven.

[0:27:46] Want als we de VVD mogen geloven, met name in de verkiezingscampagnes, dan is het ondernemers voor en ondernemers na.

[0:27:53] Na de campagne is dat altijd weer heel anders, want er worden ondernemers juist weer getroffen door de regels die hier ook door de VVD worden gesteund.

[0:28:01] En die zero-emissiezones, ja sorry, ik vind het gewoon totale onzin.

[0:28:05] Daar gaan we de wereld echt niet mee redden.

[0:28:06] Daar gaan we echt niet die 0,00036 graden van heer Jetten mee halen.

[0:28:13] Maar de ondernemers die gaan er wel aan kapot.

[0:28:15] En mijn concrete vraag is nu aan de VVD, en dat doe ik dan via de heer Schuurt.

[0:28:20] moeten die zero-emissiezones, moet dat niet gewoon helemaal compleet worden afgeschaft?

[0:28:24] Er wordt al zoveel gedaan op het gebied van duurzaamheid.

[0:28:27] Dan in zo'n zero-emissiezone, dat je loodgieter, dat je de elektricien, dat de zonnepanelenlegger niet eens meer in de stad kan komen.

[0:28:35] Dat is toch gewoon complete waanzin?

[0:28:39] Ik weet niet wat complete waanzin is.

[0:28:41] Gisteren hebben we hier een technische briefing gehad waarbij is aangegeven namens het PBL dat we de doelen niet halen.

[0:28:49] Dus ook zero-emissieszones kunnen wel degelijk een nuttige bijdrage leveren.

[0:28:55] En ik begon deze bijdrage ook door te zeggen dat de VVD de noodzaak van verduurzaming van vervoer onderschreeft.

[0:29:01] Tegelijkertijd kan deze transitie alleen slagen als hij realistisch, uitvoerbaar en economisch verantwoord is.

[0:29:06] Dus mevrouw Van der Plas moet me geen woorden in de mond leggen over wat er in verkiezingstijd in haar ogen is gezegd.

[0:29:11] en wat we in haar ogen daarna niet doen.

[0:29:14] Ik zou daar ook bij haar partij op terug kunnen komen, maar ik vind dat dat niet batig is aan de discussie die we met elkaar hier hebben over duurzaam vervoer.

[0:29:22] Maar dat is het perspectief van de VVD.

[0:29:24] En in dit stadium stellen wij de vragen met vraagtekens en nog niet met uitroeptekens.

[0:29:30] Dan gaan we nu wel naar de heer Goudswaard.

[0:29:33] Ja, een korte interruptie had ik nog, richting de heer Schutz.

[0:29:36] Ja, eigenlijk, voorzitter, als ik dit zo hoor, dan liggen we niet heel erg uit elkaar, want ik hoor de VVD zeggen van wij hechten veel waarde aan level playing field.

[0:29:47] Nou, als blijkt dat deze zero-emissiesondes voor een dusdanige verstoring zorgen voor de Nederlandse ondernemers ten opzichte van

[0:29:55] concurrenten bijvoorbeeld in grensregio's, dan kan ik dus ook uit de woorden van de heer Schutz halen dat hij voornemens is om op relatief korte termijn te gaan kijken van nou hoe kunnen we dit gaan bijstellen, want het schiet zijn doel voorbij.

[0:30:14] Zie ik dat goed?

[0:30:15] Zou u dat kunnen bevestigen voor mij?

[0:30:17] Aan beide zijden van deze vergadertafel word ik verlokt om uitspraken te doen na de eventuele validaties.

[0:30:27] Wat ik hier zeg, ook aan de heer Goudsvaart, is dat ik de signalen serieus neem, ook die boetes waar de heer Heutink net over heeft, de signalen die mevrouw Van der Plas aangeeft en ook de vraag van de heer Goudsvaart.

[0:30:37] Maar ik wil echt eerst het totale beeld hebben.

[0:30:40] Kloppen die beelden?

[0:30:41] Ik heb het net ook gehad over het verleggen van ondernemersactiviteiten

[0:30:45] in de zin dat ondernemers niet meer die ZE zones ingaan en dat dat eventueel uit zou kunnen lopen tot uitval van het aanbod.

[0:30:54] Ja, dat zijn serieuze zaken waar je naar moet kijken, maar om nou op voorhand al aan te geven wat ik straks voornemend zou zijn te gaan doen terwijl ik de antwoorden van de staatssecretaris nog helemaal niet heb gehad.

[0:31:05] Ik snap dat het me gevraagd wordt, maar in dat kader vind ik dat het past in goed bestuur om als je de vraag stelt met een vraagteken toch wel eerst even te luisteren naar de antwoorden.

[0:31:15] En dan nemen we het de zijne tijd over.

[0:31:19] De heer Uyten, uw laatste interruptie.

[0:31:20] Nou ja, voorzitter, het zou de VVD het zieren als ze ook richting ondernemers met uitroeptekensallen gaan spreken.

[0:31:27] Want het zijn geen signalen, het zijn gewoon keiharde cijfers.

[0:31:30] We hebben de boetes, we hebben de ontheffingen.

[0:31:34] En elke ontheffing blijkt voor elke geldverwonende ondernemer die er gewoon niet klaar voor is.

[0:31:39] Het zijn keiharde cijfers.

[0:31:41] Dus mijn vraag is, wat heeft de VVD nog meer nodig om in te zien dat al deze cijfers gewoon de facto een ramp voor ondernemers zijn?

[0:31:50] Wat heeft de VVD nu werkelijk nog meer nodig van de staatssecretaris... ...dan de kadercijfers die wij net in onze bijdrage hebben opgelezen... ...zodat zij, ook na al die ondernemers, ook met uitroeptekens gaat spreken?

[0:32:05] De validatie.

[0:32:10] U vervolgt de bedrag.

[0:32:13] Ja, in dat kader.

[0:32:14] Voorzitter, de Rijksoverheid dient ook zelf het goede voorbeeld te geven.

[0:32:18] Hoe verhoudt de recente aanschaf van 200 fossiele aangedreven pick-ups zich daarmee?

[0:32:25] Over vitale en gespecialiseerde sectoren.

[0:32:27] De vereniging afvalbedrijven waarschuwt ons voor risico's voor de continuïteit van riolerings- en afvaldiensten, voor gespecialiseerde voertuigen ontbreken of veiligen en toegestaande alternatieven.

[0:32:39] De productiecapaciteit is beperkt.

[0:32:41] Kosten zijn aanzienlijk hoger en de ADR-wetgeving is nog niet gereed.

[0:32:45] Uit de gespecialiseerde logistiek, bijvoorbeeld in de entertainmentsector,

[0:32:48] hoor ik dat elektrische voertuigen vanwege veiligheidsrisico's niet overal mogen komen in de ZE-zones.

[0:32:54] Denk aan monumentale theaters, stadiontunnels en evenementenhallen.

[0:32:57] Erkent de staatssecretaris dat vitale en gespecialiseerde sectoren maatwerk nodig hebben, zolang volwaardige alternatieven ontbreken?

[0:33:05] Ziet de staatssecretaris het overleg met bijvoorbeeld de geconditioneerde vervoerssector als een bruikbaar formaat

[0:33:10] om ook met andere deelsectoren met specifieke omstandigheden samen te werken, juist bij vitale sectoren, en is hij bereid dit voormak breder toe te passen.

[0:33:19] Ook watersportondernemers zien versnipperd beleid.

[0:33:22] Sommige gemeenten zweren fossiel aangedreven pleziervaartuigen met korte overgangstermijnen, terwijl voldoende laadinfrastructuur ontbreekt door netcongestie.

[0:33:31] Is de staatssecretaris bereid deze sector actief te betrekken met realistische alternatieven?

[0:33:37] En herkent hij de signalen van bereikbaarheidsissues en omzetderving bij jachthavens?

[0:33:42] Dan de nationale agenda.

[0:33:45] Hoe gaat de staatssecretaris middelgroot en logistieke bedrijven concreet helpen nu netcongestie hun belemmerd?

[0:33:53] Worden ruimere of langere ontheffingsmogelijkheden overwogen ten aanzien van prijstransparantie?

[0:33:58] Hoe beoordeelt de ACM momenteel de mate van transparantie bij laadinfrastructuur?

[0:34:03] Excuses, maar dit is echt uw laatste vraag.

[0:34:05] U bent 30 seconden over uw tijd heen.

[0:34:06] We moeten ons wel met elkaar aan de tafel houden.

[0:34:07] Ik wilde alleen nog even vragen hoe het staat met de aanzetregeling en dat is het.

[0:34:11] Dat is doorgekomen.

[0:34:12] Dan is het woord aan de heer Goudswaard van de fractie van JA21.

[0:34:16] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:34:18] Voorzitter, verduurzaming in samenwerking met ondernemers, dat kan verstandig en haalbaar zijn, maar helaas zien we vaak het tegenovergestelde.

[0:34:26] Want afgelopen weekend sprak ik een autodealer die een onaangename brief van de RDW ontving, voortvloeiend uit de wet vrachtwagenheffing, een wet waar JA21 altijd tegenstander van is geweest.

[0:34:39] Deze ondernemer gebruikt meerdere grote bestelauto's zoals Mercedes Sprinters, aannemersbussen, autotransporters, de gewone werkauto's die overal in Nederland rijden.

[0:34:49] En deze voertuigen zijn technisch sterk, maar bewust en volledig legaal teruggekeurd tot onder de 3500 kilo.

[0:34:55] Juist om binnen de wet te blijven en niet als vrachtwagen behandeld te worden.

[0:35:00] En nu wordt gezegd, vanaf juli dit jaar, telt dat ineens niet meer.

[0:35:04] Diezelfde bestelauto die wordt dan als vrachtwagen aangemerkt.

[0:35:09] En een ondernemer die zo'n bestelauto, pakweg 40.000 kilometer per jaar gebruikt, op zich niet heel veel, die ziet zijn kosten echt exploderen.

[0:35:19] Want die vaste wegenbelasting die verdwijnt en de rekening die stijgt van circa 1.000 euro per jaar naar 4.000 euro per jaar.

[0:35:28] Een kostenstijging van 400% voor exact dezelfde bestelauto en er exact

[0:35:34] Hetzelfde werk.

[0:35:37] En een groot deel van het geld, ja, wat die heffing opbrengt, dat gaat naar subsidies voor duurzaam vervoer.

[0:35:42] Want wij proberen af te kicken van benzine en krijgen daar een kobaltverslaving voor terug.

[0:35:48] Want elektrisch rijden is weliswaar niet fossiel rijden aan de uitlaat.

[0:35:52] Maar zolang accu's niet volledig circulair zijn, blijven we afhankelijk van eindige delfstoffen zoals kobalt.

[0:36:00] Dat allemaal gezegd hebben de elektrische bestelauto's zijn op dit moment gewoon extreem duur, zwaar, hebben weinig laadvermogen en een beperkt bereik.

[0:36:11] En voor veel ondernemers is er simpelweg geen realistisch alternatief.

[0:36:15] Dus kan de staatssecretaris dan bevestigen dat die wet vrachtwagenheffing niet expliciet voorschrijft dat legaal tot onder de 3500 kilo teruggekeurde bestelauto's alsnog als vrachtwagen moeten worden behandeld en acht hij het proportioneel

[0:36:30] dat exact diezelfde bestelauto bij exact hetzelfde gebruik nu opeens wordt geconfronteerd met een lastenstijging van 400 procent.

[0:36:40] Dan nog even over de zero-emissiezones.

[0:36:42] Wie heeft het hier niet genoemd?

[0:36:44] Die controversiële emissiezones.

[0:36:46] Wat blijkt?

[0:36:46] Klanten, meiden, winkels in deze zones.

[0:36:49] En ondernemers, het MKB, die hebben wederom het nakijken.

[0:36:53] Want uit die monitor ligt de bedrijfswagens uit 2025.

[0:36:57] Blijkt uit rondgang bij 620 bedrijven dat minder dan de helft van ondernemers

[0:37:02] overweegt om een emissieloze bedrijfswagen aan te schaffen om te voldoen aan die duurzaamheidseisen in deze zones.

[0:37:09] Dus we hebben het dan over een daling van 10 procent ten opzichte van twee jaar eerder.

[0:37:14] En een vraag aan de staatssecretaris.

[0:37:16] Ja, waarom kiest Nederland voor een grootschalige invoering van zero-emissiezones terwijl andere landen zoals Duitsland, België, Frankrijk, Spanje veel terughoudender zijn en beperken tot pilots?

[0:37:27] En hoe voorkomt de staatssecretaris dat Nederlandse ondernemers hiermee op

[0:37:31] achterstand worden gezet ten opzichte van hun Europese collega's.

[0:37:35] Want de staatssecretaris die onderkent toch ook het belang van het level playing field.

[0:37:41] En dan nog iets over mestvergisting, dus een hele andere afslag.

[0:37:45] Maar ik noem het toch, JA20 ziet kansen in gerichte opschaling van mestvergisting als onderdeel van een realistische energieaanpak.

[0:37:53] Want mestvergisting vermindert methaanemissies in de landbouw en levert tegelijkertijd hernieuwbare energie op.

[0:37:59] Dus door dat expliciete koppelen aan de brandstoftransitieverplichting ontstaat volgens ons een logische verbinding tussen landbouwbeleid en verduurzaming van onze mobiliteit.

[0:38:10] levert aan toonbare milieuwinstop zonder het verdienvermogen van boeren of transporteurs onder druk te zetten.

[0:38:17] Dus is de staatssecretaris dan ook bereid om biomethaan uit mestvergisting expliciet te erkennen als volwaardige bijdrage aan de verduurzaming van het transportsector binnen het bestaande verplichtingkaart?

[0:38:29] Dank voor uw bijdrage.

[0:38:30] Dank u wel, voorzitter.

[0:38:31] Het woord is aan mevrouw Swinkels, die spreekt namens het CDA.

[0:38:35] En ik vraag de heer Goudswaard of hij zijn microfoon nog even uit wil zetten.

[0:38:38] Dan kan ook de kijker thuis mevrouw Swinkels zien als ze spreekt.

[0:38:41] Het woord is aan u.

[0:38:45] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:38:46] En laat ik beginnen om te zeggen dat we iedereen aanmoedigen om te kiezen voor de duurzaamste vorm van mobiliteit, namelijk lopen en fietsen.

[0:38:53] Het liefst zonder accu, maar ook elektrisch fietsen biedt natuurlijk weer nieuwe mogelijkheden.

[0:38:57] Zo lees ik terug dat meer mensen ook op deze manier het treinstation weten te bereiken.

[0:39:01] En dat gaat de goede kant op.

[0:39:03] Voor het CDA staat voorop dat we door willen gaan met stimuleren van duurzaam vervoer en het ondersteunen van burgers en ondernemers om deze overstap te maken.

[0:39:11] De ontwikkeling van elektrisch rijden is al jaren geleden ingezet.

[0:39:14] Vele innovaties, samenwerking, opschaling hebben plaatsgevonden, maar we zijn er nog niet.

[0:39:19] Het gaat niet alleen om de koplopers, we willen ook de massa, de middengroep meekrijgen.

[0:39:23] En dat vraagt de komende periode om nieuwe inspanningen, maar vooral ook om een betrouwbare overheid die doorzet en niet terugkomt op de ingezette koers.

[0:39:32] Ook willen wij knelpunten in de praktijk helpen oplossen.

[0:39:35] In onze ogen kan elektrisch vervoer ook onderdeel zijn van die oplossing, bijvoorbeeld als je kijkt naar netcongestie.

[0:39:40] Netbewust of zelfs bidirectioneel laden doen ze intreden.

[0:39:43] Zo was ik afgelopen vrijdag in Utrecht op werkbezoek bij We Drive Solar en My Wheels, waar ze laten zien dat dat werkt.

[0:39:50] Vraag aan het kabinet, kan het kabinet toezeggen op korte termijn met een oplossing te komen voor het probleem van dubbele energiebelasting?

[0:39:56] Vraagcreatie naar volledig elektrische auto's van het liefst Europese makelij is goed.

[0:40:00] Echter zien we ook nog veel elektrische leaseauto's na enige tijd naar het buitenland vertrekken.

[0:40:04] Terwijl wij juist ook een goede tweedehandsmarkt willen creëren zodat het aanbod van betaalbare auto's voor de particulieren toeneemt.

[0:40:10] Deelt het kabinet deze wens en kan zij toezeggen om een aantal oplossingsrichtingen hiervoor te komen en de Kamer daarover te informeren.

[0:40:17] Electrische deelauto's kunnen zeker ook in steden bijdragen aan de leefbaarheid.

[0:40:20] Wij zouden graag woningcorporaties in staat willen stellen om dit aan bewoners aan te bieden als een dienst van algemeen economisch belang.

[0:40:27] Vanuit de sector klinkt een duidelijke oproep voor heldere juridische definities voor zulke deelmodaliteit.

[0:40:33] Voor ons ligt een opdracht om die te bieden.

[0:40:35] Gaat dit kabinet daar een voorstel toe doen?

[0:40:38] De overstap naar elektrisch rijden brengt ook uitdagingen met zich mee als je kijkt naar de beschikbaarheid en de leeftijden van voertuigen, de uitbreiding van laadinfrastructuur.

[0:40:46] Bij dat laatste vraag ik ook graag aandacht voor twee zaken, namelijk de verzorgingsplaatsen en de VVEs.

[0:40:51] Is het plan voor het stopcontact op land, waarbij eerlijke toegankelijke markt ontstaat voor snelladers, gereed met uitgangspunt dat verkeersveiligheid geborgd is?

[0:41:00] En ten aanzien van de laadpaden bij de VVEs, wanneer kunnen we het wertsvoorstel rondom de notificatieregeling verwachten en per wanneer treedt die dan ook in werking?

[0:41:08] Ten aanzien van de zero-emissiezones.

[0:41:11] Wat ons betreft mogen gemeenten zelf bepalen of ze die instellen.

[0:41:14] Het CDA is voor landelijke ontheffingen.

[0:41:16] Die moet je niet overal opnieuw hoeven aanvragen.

[0:41:19] En dat is gelukkig ook goed geregeld.

[0:41:20] En dit jaar zijn er weer versoepelingen gekomen.

[0:41:23] Wij willen graag van de staatssecretaris weten hoe de handhaving verloopt.

[0:41:26] Het is belangrijk om te handhaven, maar dat dient ook rechtvaardig te gebeuren.

[0:41:30] Het CDA ziet ook graag administratieve verlichting voor het MKB.

[0:41:33] De uitzondering voor... Oh, excuus.

[0:41:36] Ik wacht heel even, voorzitter.

[0:41:50] De uitzondering voor het registreren van zakelijke woon-werkverkeer is daar een goed voorbeeld van en dat kunnen we wel volgen onder de voorwaarde dat mkb bedrijven ook ondersteuning krijgen bij bijvoorbeeld hun fietsplan.

[0:41:59] Hoe kijkt het kabinet daarnaar?

[0:42:01] Zodat we tegelijkertijd ook die regeldruk kunnen verminderen.

[0:42:03] Tot slot wil ik graag aandacht vragen voor het zwaardere transport, namelijk vrachtwagens, afvalwagens en de binnenvaart.

[0:42:09] Ook zij willen de stap zetten, maar staat die nog wat meer in de kinderschoenen?

[0:42:13] Want voertuigen zijn vaak drie keer zo duur en de afschrijvingstermijn langer.

[0:42:17] Mooi dat het kennisprogramma tot 2027 is verlengd.

[0:42:20] Ik zie ook een noodzaak voor realistische overgangsregeling voor bijzondere voertuigen in niche sectoren.

[0:42:26] Zo attendeerde een reguleringsbedrijf mij op recente aanschaf, aangeschafte kolkenzuiger, code 19.

[0:42:32] die een vrijstelling heeft tot 2030, wat veel te kort is.

[0:42:35] 13 jaar zou veel realistischer zijn.

[0:42:39] Kan de staatssecretaris die bijzondere voertuigen, inclusief termijnen, ook inventariseren?

[0:42:43] Wij steunen overigens ook op basis van de bijmengverplichting van de Red 3 de inzet van biobrandstoffen, mits het aanstrengende kwaliteitscriteria voldoet.

[0:42:51] Belangrijk om dit te vermelden, want ook zij hebben die investeringszekerheid voor de lange termijn nodig.

[0:42:56] Voorzitter, ik rond af.

[0:42:57] Wij zien dat de samenwerking cruciaal is als het gaat om zulke opgaven.

[0:43:01] Of je nu een energiehub of een laadplein wilt realiseren of eenduidige regels in het hele land wilt voor een gelijkspeelveld ook in Europa.

[0:43:08] De komende jaren zullen we als Kamerleden goed in de gaten blijven houden wat er speelt en gaan we ervoor zorgen dat stimulerend beleid ook werkbaar is.

[0:43:14] Dank u wel.

[0:43:15] Dank voor uw bijdrage.

[0:43:16] U heeft nog een interruptie van de heer Goudsvaart van de fractie van JA21.

[0:43:20] Ja, dank u voorzitter.

[0:43:21] Ik hoorde volgens mij mevrouw Swinkels net iets zeggen over het CDA die is geïnteresseerd in het handhaven van de zero-emissiesondes.

[0:43:30] Volgens mij hoorde ik haar zeggen.

[0:43:32] Maar ja, ik heb hier bijvoorbeeld een staatje voor me.

[0:43:35] Er is een motie natuurlijk ingediend en we krijgen om de twee maanden allerlei rapportages over

[0:43:40] de verstuurde waarschuwingsbrieven.

[0:43:44] Dus er is heel veel data inzichtelijk over hoe gaan gemeentes om met die vreselijke zero-emissiezones.

[0:43:52] Maar wat voor informatie is mijn vraag dan concreet richting mevrouw Swinkels.

[0:43:55] Wat voor informatie heeft het CDA dan nog meer nodig?

[0:44:00] Mevrouw Swinkels.

[0:44:01] Ja, dank voor de vraag.

[0:44:04] Wij denken dat het belangrijk is om wel in de gaten te houden of het ook rechtvaardig is wat er gebeurt in de handhaving.

[0:44:08] Dus als je keer op keer een boete krijgt, dat lijkt ons onwenselijk.

[0:44:12] Dus ook dat termijn, dat je weet wanneer de boete er is, dat je dan niet nog een keer een boete krijgt de dag erna.

[0:44:18] Dus dat zou ik graag van de staatssecretaris willen weten, op welke manier dat op dit moment gebeurt.

[0:44:22] En verder is het gewoon aan gemeenten om wel te kunnen handhaven op de zero-emissiezones, wat wat ons betreft ook een lokale aangelegenheid is.

[0:44:31] Als ik het dan goed begrijp, dan zegt het CDA van wij zijn volslagen content met het feit dat ondernemers worden beboeten in deze zero-emissiezones.

[0:44:44] Maar het is niet de bedoeling dat dubbele boetes worden uitgedeeld, want dan gaan we een beetje wiebelen.

[0:44:50] Daar worden wij niet vrolijk van.

[0:44:51] Dat is eigenlijk het punt wat mevrouw Swinkels aangeeft.

[0:44:56] Mevrouw Swinkels, u mag reageren.

[0:44:58] Ja, dank.

[0:44:58] Ik zal kort op reageren.

[0:45:00] Het klopt dat daar inderdaad onze frustratie zit.

[0:45:02] Dus dat is inderdaad het punt.

[0:45:04] En daarbij wil ik ook wel opgemerkt hebben dat er heel veel ondernemers zijn die wel over willen stappen op elektrisch rijden.

[0:45:09] Dus ik vind het ook belangrijk om dat beeld recht te zetten, want het wordt nogal hier wat uitvergroot.

[0:45:14] Ik heb ook de brief gelezen van de staatssecretaris en die geeft juist aan dat er heel veel zaken ook heel goed verlopen rondom de zero-emissiezones.

[0:45:21] Dus ik denk dat het heel belangrijk is ook om die rust te bieden en vanuit landelijke overheid niet allerlei stampijten veroorzaken die gewoon onterecht is.

[0:45:27] Ik denk dat het heel erg belangrijk is om die verantwoordelijkheid te dragen.

[0:45:31] En vooral een betrouwbare overheid te zijn die haar beleid voortzet.

[0:45:36] En niet terugkomen op allerlei regels.

[0:45:38] Laat staan om die regels ook niet te handhaven.

[0:45:40] Want ja, dan kunnen we hier allerlei dingen gaan bedenken in Den Haag.

[0:45:42] En dan kan die ondernemer nergens van op aan.

[0:45:44] Die ondernemer die wil weten waar hij aan toe is.

[0:45:46] En dit is dus precies de reden, wat collega's hier doen.

[0:45:49] Precies de reden waarom ondernemers nu in onzekerheid zitten.

[0:45:52] Omdat ze niet weten waar ze aan toe zijn.

[0:45:55] En dat willen wij als CDA juist wel bieden.

[0:45:59] De heer Goudswaard heeft zijn laatste interruptie.

[0:46:03] Ja, nou, het is duidelijk dat CDA hier een hele duidelijke stelling kiest voor het feit van, nou, wij zijn voor zero-emissiezones.

[0:46:11] Wij zijn koploper in Europa op dit gebied.

[0:46:15] We zien dat het ook bij heel veel ondernemers er niet op zit te wachten.

[0:46:19] En wat mevrouw Swinkels nu onverlet niet meldt, natuurlijk, is dat ondernemers ook geen keuze hebben.

[0:46:26] U zegt zo van, heel veel ondernemers willen het.

[0:46:28] Nou ja, het zal wel moeten, want ze worden daartoe gedwongen.

[0:46:31] En dat is een hele belangrijke nuance waar u hier compleet aan voorbij gaat.

[0:46:37] En ik denk dat juist een overheid heel erg gezond kan zijn wanneer hij of zij laat zien van een bepaald beleid wat wij hebben ingezet, dat blijkt toch achteraf niet goed te werken, laten we dan zoeken naar bijstelling.

[0:46:51] Nou, u gelooft daar volgens mij op dit gebied niet zozeer in, maar dat is goed dat dat dan nu duidelijk wordt.

[0:46:59] Mevrouw Zinkens, u mag reageren.

[0:47:02] Ja, dank, voorzitter.

[0:47:03] Die constatering deel ik gewoon niet.

[0:47:05] Het woord gezond viel.

[0:47:07] Dit doen we volgens mij omdat we een schonere lucht willen in onze steden, in onze gemeenten.

[0:47:11] Het is hartstikke belangrijk om ervoor te zorgen dat dit wel gaat werken.

[0:47:14] En we gaan het opschalen wanneer we juist dit beleid ook steunen en verder uitdragen.

[0:47:19] We zien dat ook de prijs, de aanschafprijs van voertuigen al enorm is verlaagd, omdat dus die opschaling plaatsvindt.

[0:47:25] En ik vind het terecht, de vragen die ook net werden gesteld, als je bijvoorbeeld kijkt naar die Mercedes Sprinter, dat zijn hele goede vragen, want daarmee kunnen we ervoor zorgen dat het aantrekkelijk blijft om die overstap te maken en dat we die knelpunten wegnemen.

[0:47:37] Maar wat we hier niet moeten doen, is een soort bom leggen onder die ziromese zonnes en een ander beleid dat dit juist kan ondersteunen in die ontwikkeling richting de toekomst, die juist ook heel veel voordelen biedt voor leefbaarheid in onze steden en dorpen.

[0:47:50] Mevrouw van der Plas.

[0:47:53] Ja, voorzitter, mevrouw Swinkels zegt inderdaad, ondernemers willen gewoon weten waar ze aan toe zijn.

[0:47:59] Nou, ondernemers wisten waar ze aan toe waren voordat de zero-emissiezones er waren.

[0:48:06] Wisten ze precies waar ze aan toe waren, want dan konden ze gewoon met hun busje een stad in en dan konden ze gewoon hun werk gaan doen bij burgers thuis.

[0:48:14] Dus ze wisten waar ze aan toe zijn.

[0:48:15] Dus laten we ons helemaal meeslepen in een narratief

[0:48:20] dat dit allemaal moet gebeuren, terwijl we ook zien dat diesel- en benzineauto's in de afgelopen jaren al gewoon veel schoner zijn geweest.

[0:48:30] Er wordt een beetje een beeld geschapen, alsof we hebben wat schone lucht, dat het allemaal uit de jaren zeventig die stinkende diesels- en benzineauto's overal rondreden.

[0:48:41] Maar de benzine is afschoon.

[0:48:42] Auto's zijn al gewoon schoner geworden.

[0:48:44] Het enige wat we nu doen,

[0:48:45] Is het ondernemers gewoon onmogelijk maken op dit moment, die nog niet toe zijn aan elektrisch vervoer, om die het werk mogelijk te maken?

[0:48:54] En ziet het CDA dit probleem dan niet?

[0:49:01] Ja, dank voorzitter.

[0:49:02] Nou, ik denk dat het meer een ontwikkeling is over de langere termijn.

[0:49:05] We hebben ook milieuzones al voor jaren gehad in gemeenten en daar werden ook steeds de eisen verder aangescherpt.

[0:49:12] We proberen het met elkaar volgens mij te kijken hoe we met behulp van technologie die steeds verder ontwikkeld.

[0:49:18] ondernemers kunnen steunen in die overstap, in die transitie te maken.

[0:49:23] En ik denk dat het heel erg belangrijk is dat we daar dan niet voor gaan liggen als politiek, maar juist gaan kijken hoe kunnen we ze verder helpen om te zorgen dat al die bedrijven dat ook kunnen meemaken.

[0:49:30] Dat is wat ik hier probeer te doen.

[0:49:32] Nou, ik hoorde net naast mij ook van een collega een hele terechte vraag.

[0:49:35] vanuit de praktijk hoe kunnen we ervoor zorgen dat dat ook echt ondersteund wordt in de praktijk en daar wil ik het gesprek over voeren en niet om allerlei dingen hier tegen te houden want dat is inderdaad heel verstorend voor al die ondernemers die juist kansen zien die willen ondernemen die ook kunnen moeten anticiperen op overheidsbeleid en dat wordt op dit moment door een aantal partijen volgens mij vrij onmogelijk gemaakt.

[0:49:59] Mevrouw van der Plassen haar laatste interruptie.

[0:50:03] De milieuzones in gemeenten, daar hebben we van gezien wat daar gebeurde.

[0:50:09] in die milieuzones.

[0:50:10] Dat betekent dat in de ring om de milieuzones heen daar steeg juist het fijnstofuitstoot en daar gingen meer outside mensen omwegen maken.

[0:50:21] Dus dat helpt allemaal niet.

[0:50:23] Maar de antwoord op mijn vraag is niet gegeven.

[0:50:29] Ziet het CDA nou niet dat een groot deel van de ondernemers het gewoon onmogelijk gemaakt wordt om gewoon hun werk uit te voeren

[0:50:39] Ben het.

[0:50:40] burgers, bij bedrijven, voor gemeenten, omdat zij niet in die zero-emissiezone mogen of een ontheffing moeten aanvragen of anders een boete krijgen.

[0:50:52] En daardoor dat het die ondernemers gewoon heel moeilijk gemaakt wordt, terwijl er aan de andere kant al heel veel maatregelen zijn en worden genomen om schoner te gaan rijden, schoner, stiller, zuiniger.

[0:51:04] Daar zijn autofabrikanten al mee bezig, ondernemers zijn daar zelf al mee bezig.

[0:51:09] En ziet het CDA, ziet hij dat niet, dat die ondernemers hier gewoon een nek omgedraaid worden?

[0:51:17] Volgens mij geeft mevrouw van der Plas antwoord op haar eigen vraag.

[0:51:21] Die hele industrie en die ondernemers zijn ermee bezig omdat de overheid er dus ook achter staat en dat elkaar dus ook enorm versterkt.

[0:51:28] Dus het is heel erg belangrijk om dat met elkaar vol te houden en natuurlijk ook een menselijke maat als overheid te houden om te kijken hoe kunnen we ook de mkb bedrijven meekrijgen, hoe kunnen we knelpunten overkomen.

[0:51:39] Maar het heeft dus geen zin om erop terug te komen.

[0:51:42] We zien dus juist dat de business case, met name voor de wat lichtere voertuigen, al ontzettend is verbeterd in de afgelopen jaren.

[0:51:48] Juist omdat we met elkaar vasthouden aan die koers.

[0:51:50] Juist omdat die opschaling plaatsvindt.

[0:51:52] Dus ik denk dat het heel onverstandig is als ondernemers nu bijvoorbeeld nog een nieuwe diesel zouden aanschaffen.

[0:51:57] Daarmee snijden ze zichzelf in de vingers als ze kijken naar het businessmodel voor hun eigen bedrijf voor de toekomst.

[0:52:04] Dus ik zou graag willen zoeken de komende jaren samen met de BVB hoe we vanuit de Kamer ondernemers kunnen ondersteunen en wat duidelijkheid kunnen bieden en dat we dat op een tempo doen zodat zij dat ook kunnen meemaken.

[0:52:17] Ook de heer Schutz heeft namens de VVD een vraag voor u.

[0:52:20] Ja het is meer een observatie van waar we het nog niet over hebben.

[0:52:23] Het is ondernemers pesten en uitknijpen en dergelijke.

[0:52:26] Maar een deel van het verhaal is natuurlijk ook dat er veel ondernemers zijn die al wel die stap hebben gemaakt.

[0:52:31] Die dus wel hun aanschaf hebben gedaan om permanent binnen de regels zonder een ontheffing in die zero-emissies zones te kunnen gaan.

[0:52:41] Dus als we het hebben over ondernemers moeten we het wel over het hele spectrum hebben.

[0:52:45] Daarnaast is het zo dat boetes, dat is uiterst relevant, maar wel vooral om te begrijpen, wordt er nu een boete uitgeschreven omdat iemand niet wil, dus die zich willens en wetens niet conformeert aan die regel die die gemeente heeft gesteld.

[0:53:01] Of is dat een boete omdat hij zich zakelijk gedwongen voelt naar die afspraak te gaan, maar eigenlijk de stap die een gemeente vraagt te maken het niet kan maken.

[0:53:09] Juist die groep, die is relevant.

[0:53:11] En ik vraag mevrouw Swinkels of zij die benadering ook heeft.

[0:53:14] Dus kijken naar waarom gaat het mis met veel boetes.

[0:53:18] Is dat willen of kunnen?

[0:53:19] En als het kunnen is, waar ligt dat dan?

[0:53:21] En wat is de oplossing?

[0:53:22] En laten we ook vooral aan ondernemers denken die al wel hebben geïnvesteerd en die stap hebben gezet.

[0:53:26] Wat vind mevrouw Swinkels daarvan?

[0:53:28] Mevrouw Swinkels.

[0:53:30] Ja, dit was dus precies mijn punt zojuist.

[0:53:33] Er zijn heel veel andere ondernemers ook, en er werd net een groep uitgelicht, maar er zijn heel veel ondernemers die wel plannen maken of al de overstap hebben gemaakt op zero-emissievervoer en daar hun nek ook voor uitsteken.

[0:53:44] Dat is ook ondernemen en dat moeten we niet vergeten in deze discussie.

[0:53:48] En het klopt, er is volgens mij ook een uitzonderingsgrond voor die vrijstelling als het gaat om netcongesti.

[0:53:52] Dan heb je het over het kunnen.

[0:53:55] bedrijven, die zitten gewoon gevestigd op een bedrijfterrein of een andere locatie, waar ze gewoon echt met de handen in het haar zitten, want ze hebben geen mogelijkheid tot het aanleggen van laadinfrastructuur.

[0:54:05] En dan mag je daar een uitzondering voor maken, vinden wij.

[0:54:07] En daarom zijn we ook tevreden met de ruimere uitzonderingsgronden die daarvoor gelden.

[0:54:13] En dat ze dat kunnen.

[0:54:14] Maar we mogen dat niet als een excuus gebruiken om dan de boel maar te frustreren.

[0:54:18] Ik denk dat het belangrijk is dat we blijven nadenken over hoe we ondernemers weten te ondersteunen.

[0:54:23] En ja, ik zie dat met vertrouwen tegemoet.

[0:54:26] Dank u wel.

[0:54:27] Ik dank u voor uw bijdrage en dan zou ik de heer Van Asten willen vragen of hij kort het voorzittershap over zou kunnen nemen, zodat ik de bijdrage naar het Bezoekingspartij van de Arbeid kan doen.

[0:54:35] Ja, dat wil ik uiteraard graag doen.

[0:54:36] En dan wil ik graag ook de heer De Hoop gelijk het woord geven om de inbreng te doen namens de partij GroenLinks Partij van de Arbeid.

[0:54:42] Dank u wel, voorzitter.

[0:54:43] Voorzitter, laat ik beginnen met goed nieuws.

[0:54:45] De export van giftige benzine naar Afrika is flink afgenomen.

[0:54:48] Blijkt uit de evaluatie waar GroenLinks Partij van de Arbeid om vloeg.

[0:54:51] Ook wordt er gewerkt aan de export van dit beleid in Europa.

[0:54:54] En het leidt helaas niet tot een sterker moreel besef bij de oliesector.

[0:54:58] De gifmengers zijn gelijk op zoek gegaan naar nieuwe sluiproutes.

[0:55:01] En ik zou de staatssecretaris willen vragen wat hij daar aan wil doen met zijn collega's in Europa.

[0:55:06] En heeft de ILT genoeg capaciteit om hier blijvend de nodige aandacht aan te besteden?

[0:55:11] En ook over de zero-emissiezone zou ik toch ook goed nieuws willen toelichten, namelijk dat 99,8 procent van de voertuigpassage zero-emissiezones voldoet aan de eisen.

[0:55:24] Ik zou er ook complimenten aan die gemeenten en de ondernemersorganisaties willen geven die hier hun leden zo goed op hebben begeleid en ook gemeentes die dat in goede banen hebben geleid, zeker gezien het feit dat de Kamer het de afgelopen periode daar niet makkelijker op heeft gemaakt.

[0:55:39] En laten we niet vergeten dat 1,2 miljoen Nederlanders een longziekte hebben en dat het heel belangrijk is om ons vervoer dan ook duurzamer te maken.

[0:55:47] Ook mijn motie om deelmobiliteit te integreren in de mobiliteitskaarten van ambtenaren wordt uitgevoerd met een proef van zes maanden.

[0:55:56] De vraag is wel of automobilisten op basis van de proef van zes maanden hun reisgedrag structureel gaan aanpassen.

[0:56:03] Of gaat het helemaal niet om woon-werkverkeer, maar vooral om een voertuigenpool van de buitendienst.

[0:56:07] Wat elektrisch laden betreft kan ik mij volledig aansluiten bij de bijdrage die ik vanuit D66 daar ook hoorde.

[0:56:15] En als het gaat over de deelvervoer zou ik ook graag zien dat het meer verankerd wordt in de wet personenvervoer.

[0:56:21] Er is nu nog geen juridische definitie van deelvervoer als het daar om gaat.

[0:56:25] Ik vind dat een serieuze belemmering voor de groei van deelvervoer.

[0:56:28] Van verzekeringen tot parkeervergunningen.

[0:56:30] buurtcollectieven tot subsidies of belastingafspraken.

[0:56:34] We hebben echt een goede definitie nodig.

[0:56:36] En de staatssecretaris is met Crow en de VNG in gesprek over uniforme definities, maar ik zou graag zien dat die ook in de wet universeel dan toepasbaar zijn.

[0:56:46] En ja, kan dat dan ook niet gedaan worden voor alle vormen van commerciële autoverhuurders tot de buurtbakfietscollectief of ov-fietsen.

[0:56:54] En ik vraag het ook vanuit mijn andere portefeuille wonen.

[0:56:57] We bouwen nu woonwijken met lagere parkeernormen.

[0:57:00] En dat is goed nieuws.

[0:57:01] Van 0,2 of zelfs lager, goedkoper.

[0:57:04] En sneller kun je bouwen, meer oog voor groen en het milieu.

[0:57:08] Maar er moet vooraan in de planmakerij ruimte zijn voor deelauto's.

[0:57:11] En die ook gerealiseerd worden en actief worden aanbesteed.

[0:57:14] En ook wordt het tijd dat deelvervoer op meer terreinen als OV wordt behandeld.

[0:57:19] Bijvoorbeeld fiscaal, zoals een lager btw-tarief.

[0:57:22] Ik zou heel graag zien dat dat ook in de nieuwe regeerakkoord geregeld wordt.

[0:57:26] En dan kom ik gelijk ook bij iets waar ik vind dat het wel misgaat.

[0:57:28] En dat is de werkgebonden personenmobiliteit.

[0:57:34] We zien nu dat bedrijven van 250 werknemers en ook 100 werknemers daar weer meer ruimte krijgen om daar niet stap op te zetten waarvan wij als GroenLinks Partij van Arbeid vinden dat het wel nodig is.

[0:57:46] Ik ben het niet vaak eens met de heer Heutink, maar hij heeft wel gelijk dat de actie van Karremans om maar zoveel mogelijk regels af te schaffen wat ons betreft hier niet op toepasbaar is.

[0:57:57] Als je daar dan voor kiest dat het dan wel heel raar is om dat op deze manier toe te passen en ik vind het heel erg onverstandig om te doen.

[0:58:03] Maar als je dan die keuze maakt om je daar dan achter te verschuilen, vind ik toch wel een aparte.

[0:58:08] Wat ook onverstandig is, is het uitstel van de CO2-normen voor de auto-industrie naar 2035.

[0:58:13] 25% minder EV's.

[0:58:16] En dat is voor ons vervelend, maar vooral ook voor landen als Duitsland en Frankrijk in een China-stage te juichen.

[0:58:21] Ik vind dat onbegrijpelijk.

[0:58:23] En ik zou de staatssecretaris willen stimuleren om EV-gebruik meer mogelijk te maken in Nederland, te zorgen voor betaalbare ook publieke laadplekken.

[0:58:32] Het is toch veel ongelijkheid tussen mensen die een elektrische auto hebben en zonnepanelen op het dak hebben en mensen die dat niet kunnen betalen.

[0:58:38] En wij vinden dat dat eerlijker moet worden.

[0:58:40] En op die manier kunnen we duurzaam vervoer echt inrichten in Nederland.

[0:58:43] Tot zover, voorzitter.

[0:58:45] Dank voor uw bijdrage.

[0:58:46] En dan draag ik gelijk het voorzitterschap weer aan u over.

[0:58:50] Dank en dan gaan wij een half uur schorsen tot half twaalf en dan gaan wij dan verder met de eerste termijn van de staatssecretaris.

[0:58:57] Mevrouw van der Plassen heeft een kort... Ja, ik zal bij de tweede termijn niet aanwezig zijn vanwege het begrotingsbegrip buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking, maar ik wil wel even aangeven dat mijn medewerkers hier blijven meekijken en ook de antwoorden van de staatssecretaris op mijn vragen

[0:59:17] zullen meenemen.

[0:59:19] Dus het is niet uit desinteresse, maar overlappende debatten.

[0:59:23] Vanzelfsprekend succes met uw debat en dan gaan wij nu schorsen.

[1:33:05] Ik heropen het commissiedebat duurzame mobiliteit en daarbij geef ik graag de staatssecretaris het woord voor zijn eerste termijn.

[1:33:12] En het helpt denk ik bij de bij de wat als zij ook kan schetsen in wat voor blokjes zij de beantwoording zal doen.

[1:33:17] Het woord is aan de staatssecretaris Aadse.

[1:33:20] Dank u, voorzitter.

[1:33:22] Ik zal eerst kort wat zeggen over duurzame daanvervoer, wat inleidende woorden, misschien goed.

[1:33:27] Daarna zal ik ingaan op de Zero Emission Zones, daar begin ik mee.

[1:33:31] Daarna zal ik iets zeggen in het algemeen over elektrisch vervoer en emissievrije voertuigen.

[1:33:37] Dan ga ik even door over netcongrestie en de laadinfrastructuur in Nederland.

[1:33:42] Iets over duurzame brandstoffen.

[1:33:44] Daar zal ook het RD3-onderdeel van uitmaken.

[1:33:46] Deelmobiliteit is veel over gesproken.

[1:33:49] En tot slot het kopje over.

[1:33:53] En dan hoop ik dat wij al die vragen hebben beantwoord.

[1:33:55] En als dat niet zo is, dan trekt u of uw collega's ongetwijfeld aan de bel.

[1:33:59] En dan gaan we daar ons best voor doen.

[1:34:01] Voorzitter, we spreken vandaag over duurzaam vervoer.

[1:34:04] Volgens mij een belangrijk onderwerp omdat iedereen in Nederland van links tot rechts gebaat is bij een schone en een leefbare omgeving, zowel voor jezelf als voor toekomstige generaties.

[1:34:17] De diverse politieke kleuren zal ongetwijfeld accentenverschillen zijn.

[1:34:21] De een zal het milieu en het klimaat wat prominenter vooropstellen.

[1:34:25] Anderen zullen een schone leefomgeving eerder vooropstellen.

[1:34:28] Technologische innovaties en economische kansen die deze technologie ook biedt, vooropstellen.

[1:34:35] Maar ook als we kijken naar wat op dit moment allemaal in de wereld gebeurt, dan zien we een wereld die steeds ruiger wordt, steeds onbetrouwbaarder wordt.

[1:34:44] En als je dan voor een belangrijk...

[1:34:46] ...een aspect als mobiliteit.

[1:34:47] Mobiliteit staat gelijk aan vrijheid.

[1:34:50] Maar ook de logistieke krachten van Nederland... ...waar wij toch al eeuwenlang op het gebied van logistieke mobiliteit... ...onze boterham mogen verdienen.

[1:34:58] Als je dan afhankelijk bent van je brandstof... ...van landen als Rusland, China, Saudi-Arabië... ...andere landen waar toch een hoop mee van doen is de laatste tijd...

[1:35:09] Met een beetje pessimisme bleek het niet heel veel beter gaat worden de komende jaren.

[1:35:13] Is het verstandig dat je dus inzet op deze transitie naar duurzame mobiliteit via alternatieve brandstoffen?

[1:35:21] Dus al met al, ongeacht wat je politieke kleur is, is het denk ik een belangrijke stap om met elkaar te maken.

[1:35:28] En ik denk dat we kunnen concluderen dat er een hoop zaken goed gaan en dat er ook een aantal uitdagingen zijn.

[1:35:34] Ik denk dat dat echt een mooie balans is waar we op dit moment op zitten.

[1:35:37] Als je naar de cijfers gaat kijken, dan zie je dat inmiddels 7 procent van het totale wagenpark in Nederland elektrisch is.

[1:35:44] Ik zeg, dat is niet heel veel.

[1:35:45] Als je gaat kijken hoe snel het gaat.

[1:35:47] In 2020, vijf jaar geleden, in het begin van het jaar, zaten we nog op 2 procent.

[1:35:54] Dat is echt een forse stijging.

[1:35:56] Mevrouw Swinkels zei dat volgens mij heel goed.

[1:35:59] Je begint bij die koplopers, maar als zo meteen de randvoorwaarden goed geregeld zijn en het wordt meer mainstream, dan komt die massa...

[1:36:05] Als we het goed hebben georganiseerd, en dat is onze taak ook vanzelf, en als het gaat om de laadinfrastructuur we hebben in Nederland, zijn we echt wereldkampioen.

[1:36:13] Laadpunten.

[1:36:15] We spreken veel over netcongressie, maar ik zal er zo wat meer over zeggen.

[1:36:18] Maar we hebben gewoon een miljoen, meer dan een miljoen laadpunten in Nederland op dit moment, als je alles bij elkaar optelt.

[1:36:25] Er komen iedere maand 1.600 laadpunten bij.

[1:36:29] Extra laadpunten, iedere maand weer 1.600.

[1:36:31] Dat zijn enorme aantallen.

[1:36:33] als je dat berekent, wat dat per dag doet.

[1:36:37] Dus er gaan dingen goed.

[1:36:39] Tegelijkertijd hebben we ook uitdagingen en ik denk dat dat ook het belangrijkste is in ons beleid, dat we goed kijken naar een aantal zaken.

[1:36:45] De eerste is betaalbaarheid.

[1:36:47] Hoe zorgen we ervoor dat duurzaam vervoer ook betaalbaar is voor iedereen of betaalbaar wordt, dat we dat stapje voor stapje ook doen?

[1:36:55] Hoe zorgen we ervoor dat het beschikbaar is?

[1:36:57] Dat zal, we zien in de koplopers, dat die auto's beschikbaar zijn.

[1:37:01] Je ziet nu dat de andere categorieën, de A-segmenten, dat die ook steeds beschikbaarder worden, dat dat ook steeds meer gaat komen, die markt moet ook op gang komen, dat het gewoon over betaalbare, ik noem het even clichématig, huis-, tuin- en keukenauto's, dat dat nu ook langzaam begint te komen.

[1:37:18] En dat zien we ook

[1:37:19] Als je met autoleveranciers praat, dat dat heel langzaam op gang begint te komen.

[1:37:22] Dat is positief, maar dat geldt natuurlijk ook voor allerlei andere, wat ze dan noemen moeilijkere voertuigen, specifieke voertuigen voor specifieke doeleinden.

[1:37:30] Die zijn wat minder goed beschikbaar.

[1:37:32] En daar moeten we dus iedere keer goed aandacht voor hebben in alles wat we doen.

[1:37:35] Ik denk dat het gemakspunt, vooral voor persoonlijk vervoer, dat het eenvoudiger is om ook over te stappen.

[1:37:40] Dat er geen grote drempels zijn.

[1:37:42] Ik denk dat dat echt continu aandacht vergt.

[1:37:44] Hoe maak je het zo eenvoudig mogelijk voor mensen als het gaat om prijstransparantie, als het gaat om die laadpassen, om het goed kunnen vinden van laadinfrastructuur.

[1:37:52] Dat is met name voor de consumentenmarkt en de tweedehandsmarkt natuurlijk een belangrijke aspect.

[1:37:57] En hoe zorgen we er nou voor dat die randvoorwaarden die er zijn, dat die ook echt goed op orde zijn.

[1:38:03] ...beschikbaarheid, dat zijn allemaal onderdelen van die randvoorwaarden.

[1:38:07] En zoals altijd met een beweging, dat gaat met horten en stoten... ...dingen gaan soms goed, dingen moeten soms aandacht hebben... ...en dat proberen we in het totaal de dingen goed te doen... ...zodat je uiteindelijk ook die beweging op een goede manier kunt gaan maken... ...waarbij we ook steeds betrouwbaarheid in het oog moeten houden van beleid... ...dat is denk ik een hele belangrijke, maar ook internationaal... ...hoe we ons daartoe verhouden in het speelveld.

[1:38:32] dat we dat meenemen.

[1:38:35] Voorzitter, dat misschien even vooraf over de algemene lijn en mijn algemeen verhaal ten aanzien van duurzaam vervoer.

[1:38:42] Dan zal ik nu wat verder ingaan op een aantal andere aspecten die ik heb genoemd.

[1:38:50] En dan begin ik bij de Zero Emission Zones, waar we het veelvuldig over hebben gehad, sowieso al vaker in de Kamer.

[1:38:58] En ik denk dat het goed is om toch, om maar even de bramers gezegd uit de kast te halen, de kerk even terug in het midden van het dorp moeten plaatsen.

[1:39:05] Want de Zero Emission Zone is eigenlijk, zoals alle zaken die met mobiliteit en verkeer en vervoer te maken hebben in dit land, vooral een lokale bevoegdheid.

[1:39:15] De gemeenten, de 321 gemeenten die we in Nederland hebben, bepalen in welke straat er auto's mogen rijden, fietsers mogen rijden, brommers mogen rijden, vrachtwagens mogen rijden.

[1:39:27] Dat proberen we in Nederland zo lokaal als mogelijk te doen.

[1:39:29] Dat gebeurt al jaren.

[1:39:31] Bij mij in het dorp mogen op sommige gedeeltes wel vrachtwagens rijden, sommige gedeeltes niet.

[1:39:36] Bij mij in het dorp mogen trekkers op een bepaald moment wel rijden, soms niet, afhankelijk van de oogstperiode.

[1:39:42] Dat gebeurt lokaal in Nederland en ik denk dat dat heel verstandig is.

[1:39:45] Want een stad als Amsterdam is natuurlijk een hele andere verkeerslocatie dan bij mij in Ter Heide, waar ik zelf woon.

[1:39:52] Mooi Brabants dorp.

[1:39:53] Dus daar zitten gewoon verschillen in.

[1:39:55] En dat gebeurt al sinds jaar en dag.

[1:39:57] Dat geldt ook voor parkeertarieven, dat geldt ook voor ontheffingsbevoegdheden, dat geldt voor milieuzones.

[1:40:02] Dat is in beginsel dus ook een lokale aangelegenheid.

[1:40:07] Je kunt daar van alles van vinden op landelijk niveau.

[1:40:10] Ik kan daar als staatssecretaris dingen van vinden, ik kan daar als VVD'er met een kniphoog van parkeertarieven alles vinden.

[1:40:17] Maar het is natuurlijk wel zo dat dat in beginsel een lokale aangelegenheid is.

[1:40:20] En als u dan ook de enorme behoefte voelt om dat...

[1:40:24] te wijzigen.

[1:40:26] Er zijn over een paar maanden gemeenteraadsverkiezingen.

[1:40:28] Dat is een uitgelezen moment om ook voor die gemeentes op te bepalen wat ze wel en wat ze niet doen.

[1:40:34] Waar ze die zero emissions zones hebben, wanneer ze die willen hebben, hoe ze die inrichten, hoe ze omgaan met hun handhavingsbeleid.

[1:40:42] Dat is echt een lokale aangelegenheid, nogmaals net als een aantal andere zaken.

[1:40:45] Ja, het wettelijk kader is in Nederland natuurlijk op landelijk niveau geregeld.

[1:40:52] Maar dan kom je dus precies op het punt waar we natuurlijk... U heeft daar met mijn voorganger ook uitgebreid over gesproken.

[1:40:59] Je komt op twee keuzes.

[1:41:00] Je kunt namelijk zeggen, we gaan de zero emissions afschaffen.

[1:41:05] Aan een paar nadelen, namelijk daar ben je al gauw een jaar of anderhalf tot twee mee bezig als je dat wilt doen.

[1:41:10] Dan is in de tussentijd een hele hoop onzekerheid, et cetera.

[1:41:13] En los je daarmee dan het probleem op wat hier ook vandaag wordt opgedragen?

[1:41:17] Het antwoord daarop is nee.

[1:41:18] Want dan krijg je geen zero-emission-zones, maar de oude milieuzones.

[1:41:22] Maar dan krijg je dus in Rotterdam een ander beleid dan in Amsterdam.

[1:41:25] En op al die andere plekken krijg je allemaal verschillende ontheffingen, krijg je allemaal verschillende type beleid.

[1:41:31] En dan kom je dus weer in de situatie dat die marktkamer die de ene keer

[1:41:34] in die stad staat, een andere keer in die stad staat, dat hij door de bomen het bos niet meer ziet.

[1:41:39] Vandaar dat wij hebben gezegd, en mijn voorganger ook al, laten we nou inzetten op maximale landelijke harmonisatie, dat je zoveel mogelijk landelijk probeert duidelijk te maken, niet meer die enorme rijen met verkeersborden, maar dat landelijk zegt we bieden één verkeersbord, zodat het gewoon duidelijk is wat er wel en wat er niet mag.

[1:41:57] Laten we nou inzetten op een centraal loket waarin je duidelijk maakt hoe het met die

[1:42:04] met die ontheffingen zitten.

[1:42:07] Want de zorgen die er zijn, er zijn een aantal zorgen uit over, ja wat moet je nou doen als een voertuig niet beschikbaar is.

[1:42:18] Wat moet je nou doen als je bijvoorbeeld een bijzonder voertuig hebt, bijvoorbeeld omdat je een handicaptenvervoer hebt?

[1:42:26] Wat moet je doen als er in jouw specifieke branche nog geen voertuig beschikbaar is?

[1:42:31] Wat moet je doen, dat is ook vaak gezegd, als er bedrijfseconomische omstandigheden zijn?

[1:42:35] Omdat je anders verlied dreigt te gaan, zoals een aantal van de Kamerleden heeft gezegd.

[1:42:41] Wat doe je als er geen netcongressie beschikbaar is?

[1:42:43] Wat doe je als er behoorlijk twee jaar voor je pensioen zit en het uiteindelijk helemaal niet meer loont om een investering te doen?

[1:42:49] Het antwoord daarop is, dan kunt u een ontheffing aanvragen.

[1:42:52] Dus al die zorgen die ook hier in het debat zijn gewisseld, die kennen een plek in het beleid.

[1:42:57] Het is niet dat wij met oogkleppen op, met een blinddoek op, dat al die gemeenten rondrennen.

[1:43:04] Al die zorgen die zijn natuurlijk bekend en daarom is het ook, denk ik, ook in de cijfers goed zichtbaar dat het redelijk soepel loopt.

[1:43:11] Altijd betere verbeteringen, daar zijn we ook in gesprek met de brancheorganisaties over.

[1:43:17] Maar al met al, voorzitter, al die zorgen die zijn...

[1:43:22] die proberen wij ook echt via die ontheffingen op een goede manier te doen.

[1:43:29] Nogmaals, met respect voor het lokale beleid.

[1:43:31] Uiteindelijk is het de lokale gemeenteraad die besluit om het wel of niet te doen.

[1:43:34] Het alternatief, namelijk een nog grotere lappendeken, vind ik ook zeer onwenselijk, juist voor ondernemers.

[1:43:40] En daarom is mijn beleid vooral inzetten op een zo soepel mogelijk traject en op het inzetten van het zo landelijk mogelijk regelen van ontheffingen en harmonisatie.

[1:43:52] Dat misschien in algemene zin, voorzitter, over de Zero Emission Zones.

[1:43:56] Er zijn nog een hele paar specifieke vragen gesteld.

[1:43:59] De heer Sjoerds vroeg mij over de aanbevelingen van MQA Nederland en ONL.

[1:44:05] Wij zijn met beide partijen ook in gesprek.

[1:44:07] Zij vormen ook onderdeel van de uitvoeringsagenda Zero Emission Zones.

[1:44:13] En wij zullen dat ook blijven doen, die gesprekken voeren.

[1:44:16] De heer Sjoerds vroeg mij ook om de signalen van de koepelorganisaties, om die mee te nemen in de rapportages.

[1:44:24] Dat kan ik toezeggen.

[1:44:25] We doen het met een tweemaandelijkse rapportage.

[1:44:27] We hebben goed moeten nadenken of we dat tot het eind der tijden zouden willen houden, of dat we over de frequentie nadenken, maar voor nu blijven we dat netjes doen.

[1:44:35] Dus ik kan toezeggen dat we daardoor koepelorganisaties en de signalen die we daar aan het ontvangen, dat we die ook even separaat meenemen.

[1:44:42] Even als de marktverschuivingen, waar ook vaak over gesproken is.

[1:44:45] Het lijkt me goed als we die signalen over die marktverschuivingen ook meenemen.

[1:44:49] Wij zijn wel op dat dat ook een afweging is lokaal.

[1:44:52] Lokaal zou moeten worden afgewogen wat het beleid doet met het wel of niet beschikbaar zijn van een loodgieter in een bepaald gebied als je daar een zero-emissionszone is.

[1:44:59] Echt de verantwoordelijkheid van de lokale wethouders en de lokale gemeenteraden om daar verantwoordelijk voor te zijn.

[1:45:06] Maar we kunnen dat natuurlijk altijd meenemen in die rapportages.

[1:45:09] Mevrouw Swinkels vroeg mij nog over de kolkenzuigers en wat wij doen als die niet emissieloos beschikbaar zijn.

[1:45:21] Of we gaan zorgen voor een betere overgangsregeling na 2030.

[1:45:24] Het antwoord daarop is ja.

[1:45:26] We zijn op dit moment aan het kijken wat doen we nou met die vangnetten en die regelingen na 2030.

[1:45:31] Dat is nog best een complexe puzzel vanwege inderdaad ook al die voertuigcodes, et cetera.

[1:45:35] Ze zijn er even goed op aan het broeden hoe dat moet, maar we moeten inderdaad daar wel een beslissing over gaan nemen over wat we doen na 2030 en hoe we het met die vrijstelling inschakelen.

[1:45:45] Dus dat heeft zeker onze aandacht.

[1:45:47] De heer Goudswaard.

[1:45:49] Ja, 21 vroeg mij nog hoe het zit, het verschil tussen Nederlandse ondernemers en Europese concurrenten.

[1:45:57] Het is zo dat de zones ook zeker gelden voor buitenlandse voertuigen met buitenlandse kentekens.

[1:46:04] Wat dat betreft is er een level playing field.

[1:46:06] Tot slot, voorzitter, op dit blokje.

[1:46:09] De heer Soets vroeg mij nog over hoe wij logistieke bedrijven gaan helpen die nu last hebben van de netcongrestie.

[1:46:16] En daarbij wil ik dus wijzen dat sinds 1 januari van dit jaar de landelijke ontheffing dus ook bestaat voor netcongrestie, dat ze dat kunnen aanvragen bij het centraal loket en dat die voor twee jaar geldig is in beginsel en gratis is te verlengen.

[1:46:31] En ik blijf dit ook weer moment door.

[1:46:33] Dat ten aanzien van de zorgmissies van ons, voorzitter.

[1:46:35] Dank, staatssecretaris.

[1:46:36] Ik zag al drie vingers omhoog gaan tijdens uw bijdrage.

[1:46:40] Allereerst zag ik de heer Heutink van de PVV.

[1:46:43] Ja, voorzitter, de staatssecretaris zegt dat de invoering van zero-emissiezones eigenlijk best wel soepel verloopt, terwijl we dus duizenden boetes zien.

[1:46:52] We zien ook duizenden ontheffingen.

[1:46:56] En ik heb de staatssecretaris gevraagd om daarop te reageren en dat heeft hij niet gedaan.

[1:47:00] Want voorzitter, elke ontheffing betekent dat er gewoon een bus zo'n zero-emissiezone in rijdt.

[1:47:05] Wat ons betreft prima.

[1:47:07] Toen, wat mij betreft, mag iedereen zo'n zero-emissiezone inrijden.

[1:47:11] Maar feit is wel dat als je dat koppelt aan duurzaamheidsdoelstellingen, dat het dus gewoon een wassen neus is.

[1:47:17] dat hoe meer ontheffingen je af gaat geven, ja dat doet natuurlijk niks met de schone lucht als dat al zou helpen.

[1:47:24] Dus mijn vraag is voorzitter, ik wil dat de staatssecretaris gaat reflecteren op de uitspraak dat het allemaal wel soepel verloopt en dat er terwijl er aan de andere kant duizenden boetes zijn en ook duizenden ontheffingen worden afgegeven wat dus zegt dat de ondernemers er niet klaar voor zijn.

[1:47:40] Dus ik wil daar wel een uitgebreide reactie over aan de staatssecretaris.

[1:47:43] De staatssecretaris.

[1:47:44] Ja, voorzitter, wat ik probeer aan te geven... ...is juist vanuit het perspectief van ondernemers... ...dat dat is het perspectief wat ik centraal stel.

[1:47:51] Het loopt wel eens aan de gemeenteraad om te bepalen... ...of ze wel of geen zero-emission-zone zouden willen.

[1:47:57] En als ze dat hebben gedaan, en dat gebeurt op meerdere plekken in het land... ...dan is het mijn verantwoordelijkheid om in te zetten op... ...dat het zo landelijk zo goed mogelijk geharmoniseerd wordt... ...en dan juist vanuit dat perspectief van ondernemers.

[1:48:09] En u kunt het mij moeilijk kwalijk nemen, zeg ik tegen de heer Heutink...

[1:48:13] dat ik het dan positief vind dat op het moment dat een ondernemer zegt het lukt mij niet om vanwege bedrijfseconomische redenen een zero-emission-voertuig aan te schaffen, dat ik het dan positief vind dat we in ons systeem die ondernemer een ontheffing geven omdat hij het niet kan.

[1:48:30] Ik ga niet ondernemers dwingen tot het onmogelijke.

[1:48:32] Dus ik vind dat een positief aspect van ons beleid, dat als een ondernemer zegt ik kan het niet, dat we dan zeggen is goed, dan krijgt u een ontheffing.

[1:48:42] Waar de staatssecretaris die ondernemers toe dwingt is een grote administratieve romslomp waar ze elke maand doorheen moeten om zo'n ontheffing opnieuw aan te vragen.

[1:48:51] Dat is waar die ondernemers last van hebben en uiteindelijk zullen ze worden gedwongen om zo'n bus aan te schraffen.

[1:48:57] Nou niet op ons geweten, maar voorzitter ik heb nog

[1:48:59] een andere vraag aan de staatssecretaris en dat gaat eigenlijk en dat was mevrouw Svinkels die kwam daar net mee en ja die heeft eigenlijk de staatssecretaris ook een beetje geholpen want die stelde dus voor om al die ondernemers een keer te bekeuren.

[1:49:14] En daarna niet meer, want het moest rechtvaardig zijn.

[1:49:17] We moesten niet meerdere malen een boete uitgeven, want dat was niet rechtvaardig voor al die ondernemers.

[1:49:22] Nou ja, een boete kost 120 euro voor bestelbusjes, 320 euro voor vrachtwagens.

[1:49:27] Dat is natuurlijk stukken goedkoper dan de aanschaf van een peperdure elektrische bus.

[1:49:32] Dus mijn vraag is, zou dat eigenlijk niet een heel goed idee zijn, dat wij gewoon dan één keer die boete gaan betalen, en dat we dan permanent die serumitiezones kunnen afschaffen.

[1:49:41] Dus dank aan het CDA daarvoor.

[1:49:43] De staatssecretaris.

[1:49:45] Voorzitter, dit zijn hele goede bijdragers, alleen ik denk dat deze bijdragers niet in de Tweede Kamer de Staten-Generaal thuishoren, maar toch echt in de gemeenteraden, waar die zero-emission-zone is.

[1:49:54] Wij gaan als Tweede Kamer, mogen we alles iets van winnen.

[1:49:57] Dat is alleen maar goed, denk ik.

[1:49:58] Alleen ik denk dat we ook eerlijk moeten zijn.

[1:50:00] Dit is een lokale bevoegdheid, een lokale overheid, een lokale gemeente.

[1:50:04] Ik noemde net het voorbeeld van mijn dorp.

[1:50:06] Bij mij bepaalt de wethouder wat er in mijn straat mag rijden en wat er niet in mijn straat mag rijden.

[1:50:12] en hoe hard ze daar mogen rijden en of ze daar wel of niet mogen parkeren en of ze daar wel of niet gratis mogen parkeren.

[1:50:18] Dat zijn allemaal zaken die we gelukkig, zeg ik maar even, in Nederland lokaal hebben geregeld en dat geldt hier dus ook voor.

[1:50:25] En dat maakt volgens mij de stem, volgens mij is het op 18 maart aanstaande bij de gemeenteraadsverkiezingen desto belangrijker dat mensen gaan stemmen en ook over dit soort onderwerpen hun stem laten horen, omdat daar in de gemeenteraden dit soort beleid wordt bepaald en dan kun je daar ook input op uitoefenen.

[1:50:38] Voorzitter, dit is echt totale onzin.

[1:50:42] In het regeerprogramma, waar ook de staatssecretaris zich nog steeds aan heeft gecommitteerd, staan een aantal zaken.

[1:50:49] Eén, ja, het is een lokale bevoegdheid.

[1:50:51] Maar twee, is er wordt bezien hoe

[1:50:54] op welke manier er aan zero-emissiezones worden uitgesteld.

[1:51:00] Het is een opdracht aan deze staatssecretaris.

[1:51:02] Het is aan alle kanten gefaald.

[1:51:05] Maar de staatssecretaris vergeet er even bij te zeggen dat hij het mandaat heeft en de bevoegdheid heeft om per AMVB de RvV 1990 te wijzigen en daarmee de datum van de ingang van het verkeersbord te bepalen.

[1:51:19] überhaupt het verkeersbod te bepalen en daarmee dus de facto kan zorgen dat die zero missie zones zijn nekken worden omgedraaid.

[1:51:26] Hij wil dat niet, dat is een ander verhaal, omdat hij bang is dat hij de toren van al die gemeenten over zich heen gaat krijgen.

[1:51:32] Ik zou zeggen beste staatssecretaris, heb daar maar lak aan en ga gewoon die zero missie zones afschraffen.

[1:51:38] Dat zou het verzoek zijn aan de staatssecretaris.

[1:51:42] De staatssecretaris.

[1:51:43] Toch met permissie, maar we moeten hier geen fabels gaan vertellen.

[1:51:47] Het is zo, inderdaad, ik kan het woord zero-emissions-zones afschaffen en nogmaals, dan blijft nog steeds de bevoegdheid van gemeenten om te bepalen wie waar rijdt, gelukkig maar in welk dorp en welke stad in Nederland.

[1:51:59] En als je dan de zero-emissions afschaft, maar daar komen milieuzones voor terug op precies dezelfde plekken die het nu is, maar het enige verschil is dat een ondernemer die niet kan betalen,

[1:52:08] ...in iedere gemeente apart een ontheffing moet aanvragen... ...terwijl die nu bij ons lokale centrale loket een ontheffing kan aanvragen... ...dan kies ik eerder voor het systeem waarbij er misschien een andere naam is... ...maar waar wel op landelijk niveau een ontheffing kan worden verleend... ...op het moment dat er bedrijfseconomische omstandigheden zijn... ...op het moment dat jij met een voertuig rijdt voor gehandicaptenvervoer... ...op het moment dat jij geen voertuig kan aanschaffen omdat je bij netcongressie zit.

[1:52:29] Al dat soort zaken.

[1:52:30] Daar kun je nu centraal, landelijk, een ontheffing voor aanvragen.

[1:52:37] Mijn vraag is om dat af te schaffen, want dat gebeurt namelijk met dit voorstel.

[1:52:40] Ik denk dat dat onverstandig is, om centraal de landelijke ontheffing af te schaffen, want dan breng je alleen maar ondernemers verder in het probleem.

[1:52:49] Dan gaan we door naar de heer Sjoeds van de VVD.

[1:52:52] Dank aan de staatssecretaris voor de toezegging om ook de rapportages van Koepels mee te nemen in de voortgaande

[1:52:59] toekomstige rapportages.

[1:53:02] Ik had alleen ook gevraagd naar wat was nou die input van MKB Nederland en ONL op 13 juni terug in de tijd.

[1:53:09] En ik kan me voorstellen dat u dat misschien nu niet woordelijk weet.

[1:53:12] Mag ook in de volgende rapportage.

[1:53:14] Maar het stond er zo nadrukkelijk zonder dat er stond wat er werd gezegd.

[1:53:18] We hebben vandaag een vurig debat over wat we met zero emissies zones moeten en we krijgen ook een uitleg wat we kunnen.

[1:53:25] Maar ik vind het wel belangrijk om met name ook

[1:53:28] om de discussie die we zo even hebben gehad, om die te laten voeden door wat koepels daarvan vinden en met name die.

[1:53:34] Ten tweede hoor ik de staatssecretaris zeggen van geef nou een kans aan het centraal loket.

[1:53:40] Dat doe ik graag, zeker als twee procent van de ontheffingen worden afgewezen.

[1:53:44] Ik stel alleen wel vast op de feedback die wij horen dat de horizon qua tijd, de staatssecretaris zegt twee jaar, maar dat kun je verlengen.

[1:53:53] De zekerheid die ondernemers zoeken is ja, maar dan.

[1:53:56] En dan heb je ook nog die categorie die elektrisch niet mag.

[1:54:00] Je mag nou eenmaal niet met een elektrische vrachtwagen in een stadion.

[1:54:04] Dat heeft niks met milieuzone te maken.

[1:54:06] Dat heeft te maken met brandveiligheid.

[1:54:08] Ook voor die sectoren moeten we daar wel antwoorden op hebben.

[1:54:10] Daar heb ik de staatssecretaris

[1:54:12] nog niet over gehoord.

[1:54:14] Dan houden we het hier bij.

[1:54:15] De heer Sjoerdsons heeft al twee vragen in deze interruptie gesteld.

[1:54:18] Ja, maar dit is allemaal niet beantwoord.

[1:54:21] Dat zal.

[1:54:22] Laten we dan eerst de staatssecretaris even de mogelijkheid geven om de twee vragen die u nu al gesteld heeft in deze interruptie te beantwoorden en dan kunnen we dan kijken of er nog behoefte is aan de vervolgvraag.

[1:54:31] Staatssecretaris.

[1:54:32] Laat ik met de eerste vraag beginnen en toezeggen dat we inderdaad die periode van twee jaar even opnieuw bekijken en dat we ook naar die overgangstermijnen kijken voor na 2030, dat we dat daar even meenemen.

[1:54:43] De beginsel is zo twee jaar, je kunt gewoon gratis verlengen, maar ik snap dat dat misschien, er zit op zich ook een rationale achter waarom je twee jaar kiest.

[1:54:50] Ik snap ook dat dat misschien onnodig onzekerheid kan opleveren bij ondernemers.

[1:54:55] Dus laat mij even bezien bij het moment waarop we over die 20-30 periode erna gaan bekijken of het niet verstandiger is om dan misschien iets langer dan twee jaar te noemen.

[1:55:05] Het is nu wel mogelijk, dat blijf ik wel echt zeggen.

[1:55:07] Dus de ondernemers hoeven zich geen zorgen te maken, maar ik snap wel...

[1:55:10] dat het misschien onnodig onzekerheid oplevert.

[1:55:13] Dus dat kan ik toezeggen.

[1:55:16] De punten van ONL van juni dit jaar, dat is alweer een half jaar geleden, daar staat u mij toe.

[1:55:22] Ik weet, we hebben het geadresseerd in de brief, er is daarna ook een gesprek geweest en er zijn daarna werkafspraken gemaakt met ONL, dus dat is geborgd.

[1:55:29] Als u mij vraagt wat er specifiek is gezegd, moet ik daar echt even in de tweede termijn op terugkomen.

[1:55:34] Dat kunnen we wel doen.

[1:55:35] Dan weten we in ieder geval dat die samenwerking met ONL ook op deze manier

[1:55:39] ook nadrukkelijk zijn geborgd.

[1:55:43] Een vervolgvraag van de heer Schiets?

[1:55:44] Ja, eentje.

[1:55:45] Dat is het beeld of de staatssecretaris herkent of er al marktverlegging plaatsvindt en verschraling van aanbod in de zero-emissionszone.

[1:55:56] Staatssecretaris.

[1:55:58] Ja, voorzitter, dat is heel moeilijk om te zeggen.

[1:56:03] Daar hebben we geen standaard meetmethodiek voor.

[1:56:06] Dus ik heb daar geen hele specifieke signalen over.

[1:56:09] Dat betekent niet dat het niet gebeurt.

[1:56:11] Dat betekent alleen dat ik die signalen nu niet heb.

[1:56:14] Maar naar aanleiding van dit debat zal ik ook nogmaals in die rapportages dit punt ook specifiek uitvragen bij de gemeente.

[1:56:21] En zullen we ook actief vragen

[1:56:24] ...bijvoorbeeld aan MQM Nederland of ONL... ...of zij echt hele concrete marktverleggende situaties ook tegenkomen.

[1:56:36] GESPREKSLEIDER.

[1:56:37] Allereerst heeft mevrouw Swinkels een interruptie.

[1:56:40] Ja, ik kan me voorstellen dat mevrouw Swinkels ook op hetzelfde punt wil interrumperen.

[1:56:45] Dus ik zit even te kijken als de heer Huiting... Nou, dan geven we eerst de heer Huiting het woord op hetzelfde punt.

[1:56:50] Nou ja, het is niet echt een interruptie, maar nog een aanvullende vraag over het verleggen.

[1:56:56] Want ik heb natuurlijk ook gevraagd net of de staatssecretaris kan uitzoeken hoeveel bedrijven failliet zijn gegaan, betalingsproblemen hebben, naar aanleiding van die zero-emissiezones.

[1:57:05] Daar heeft hij niet op gereageerd, maar ik kan me zo voorstellen dat als hij toch

[1:57:08] die gesprekken gaat voeren met ONL en met gemeenten, dat die dat dan ook mee kan nemen in die rapportages.

[1:57:17] Ja, voorzitter, ik denk dat dat lastig vast te stellen is, maar ik kan het zeker altijd vragen.

[1:57:22] Ik wijs er alleen wel op dat op een moment dat een onderneming failliet dreigt te gaan vanwege het feit dat die in een zero emissions zone niet inkomt, dan valt dat onder het kopje bedrijfseconomische omstandigheden, kan die een landelijke ontheffing krijgen bij het centrale loket.

[1:57:37] Het is natuurlijk een keuze bij een ondernemer of hij wel of geen ontheffing wil aanvragen, maar het beleid is in ieder geval zo dat als iemand failliet dreigt te gaan,

[1:57:46] ...die een aanvraag moeten aanvragen.

[1:57:48] Sjoerd zei terecht dat 2 procent wordt afgewezen.

[1:57:51] Dus daar zit ook het knelpunt niet.

[1:57:55] En ook bij betalingsproblemen valt dat onder bedrijfseconomische omstandigheden landelijk.

[1:57:59] En daarbovenop is er ook nog een hardheidsclausule op gemeentelijk niveau.

[1:58:02] Dus ik wil toch even aangeven, dit soort situaties zouden in principe moeten worden gedekt... ...als een ondernemer zelf een ontheffing aanvraagt.

[1:58:10] Maar we gaan dat zeker ook navragen bij de ondernemers... ...en komen daar netjes op terug.

[1:58:14] Vrouw Swinkels namens het CDA.

[1:58:17] Ja, dank u wel en dank aan de staatssecretaris voor de eerste beantwoording.

[1:58:21] Dank ook voor de toezegging ten aanzien van die kolkenzuigers zonder code 19.

[1:58:26] Ik was wel benieuwd, kan de staatssecretaris dan ook in meenemen de mogelijkheid om toe te werken naar een landelijke ontheffing tot 2035 als hij daar nog op aan het broeden is?

[1:58:37] En een tweede vraag, dat was eigenlijk een gemiste vraag, maar de heer Heutink is er al over begonnen, over het rechtvaardige beboeten.

[1:58:45] Daarvan was ik wel benieuwd of dat kan worden meegenomen in de rapportages, zodat we in ieder geval inzicht hebben in het functioneren van die handhaving die door de gemeente plaatsvindt.

[1:58:55] Staatssecretaris.

[1:58:57] Nee, voorzitter, zeker dat laatste kunnen we gewoon uitvragen aan de gemeentes.

[1:59:00] U heeft ook gezien, de rapportages zijn eigenlijk niet meer of minder dan de uitvragen van de gemeente, die wij netjes ook doorzetten naar de Kamer, dat was het verzoek.

[1:59:07] Dus dit verzoek kunnen we daar zeker aan toevoegen.

[1:59:09] Het is wel aan de gemeente om zijn antwoord te aangeven, zeg ik eventjes daarbij.

[1:59:13] En als het gaat om de landelijke ontheffing, dit is precies ook waar we nu op roeden, dus eens.

[1:59:18] Daar zitten aan alle beide kanten voor en nadelen aan.

[1:59:22] Vandaar dat we er nog op aan het broeden zijn.

[1:59:24] Maar inderdaad, daar zijn we over aan het nadenken en wat daar verstandig is om te doen.

[1:59:31] Ja, dan een kleine vervolgvraag daarop.

[1:59:33] Dan ben ik natuurlijk benieuwd wanneer de Kamer daarover geïnformeerd kan worden, zodat daar ook wat duidelijkheid over kan komen.

[1:59:39] Ja, dan leg ik precies de vinger op de zere plek, omdat dit ook echt zo'n onderwerp is dat we ons moeten afvragen of dat nog aan mij is als demissionaire staatssecretaris of dat het onderwerp is wat je ook aan mijn eventuele opvolger, wie dat ook mogen zijn, of je dat zou willen overlaten.

[1:59:56] We zijn nu nog echt even aan het broeden

[1:59:58] Wat behelst dat dan?

[2:00:00] Moet dat nu?

[2:00:01] En past dat nog binnen het mandaat van dit kabinet?

[2:00:06] Dus ik vind het even moeilijk om daar nu antwoord op te geven.

[2:00:13] Dat is de antwoord van de staatssecretaris.

[2:00:17] Ik denk dat ik nog één vraag gelijk van de instituut kan beantwoorden.

[2:00:19] Dat gaat over de zorg van ONL van 13 juni.

[2:00:26] Zij hebben gevraagd om specifieke ontheffingen

[2:00:31] en uniforme regels ten aanzien van voldoende... en ook ten aanzien van voldoende laad in infra.

[2:00:38] Die ontheffing en die uniforme regels hebben we ook onderdeel gemaakt van het beleid ten aanzien van het centrale loket.

[2:00:43] We hebben 2024 ook het lokale loket geopend.

[2:00:47] En inmiddels zijn er ook die voldoende laadpunten die we dus ook stimuleren met subsidies.

[2:00:53] Dat is wat we hebben besproken met ONL.

[2:00:57] Maar ik zal ook die concrete punten nog even op rij zetten.

[2:01:02] Dan kunt u door naar het volgende blokje, staatssecretaris.

[2:01:05] En als ik het goed heb is dat het blokje elektrische voertuigen algemeen.

[2:01:17] Dat gaat over de elektrische voertuigen.

[2:01:21] Er zijn een paar losse vragen over gesteld, dus ik zal de introductie hier eventjes overslaan met uw goedkeuring en dat het voor de tijd ook verstandig is.

[2:01:30] De heer Sjoerds vroeg mij specifiek over de recente aanschaf van 200 fossiel aangedreven pick-ups door Rijkswaterstaat.

[2:01:38] Het is inderdaad zo dat ook, dat geldt ook voor de overheid,

[2:01:41] niet altijd een geschikt Zero Emission alternatief voorhanden is.

[2:01:48] Ik wijs er wel op dat als het gaat om het Rijkswagenpark de overheid ook echt probeert daarin een voortrekkersrol te hebben en ook een voorbeeldrol te hebben.

[2:01:58] Ik denk dat het heel frustrerend is voor mensen die oprecht hun best doen, ondernemers die hun best doen, we hebben dat in Amsterdam gezien, ondernemers die hun best doen om over te stappen en dan horen dat de gemeente dieselvelderswagens heeft besteld.

[2:02:12] Dat is niet lekker voor het draagvlak van dit soort beleid.

[2:02:15] Dus ik denk dat het ook onze eer te na is om dat goed te doen.

[2:02:19] Ik wijs erop dat het Rijkswagenpark

[2:02:22] Dan reken ik even voor het gemak ministerie van Defensie niet mee, want dat vertekent het beeld, denk ik.

[2:02:27] Ik denk dat niemand daar... Iedereen met gezond verstand ook wel snapt dat dat een oorkategorie is in dit soort transities.

[2:02:34] Maar dan zit je op 61 procent, wat inmiddels al het Rijkswagenpark, wat zero emission is.

[2:02:42] En in 2025 is dan 86 procent van alle nieuwe voertuigen, die zijn aangeschaft,

[2:02:50] in het Rijkswagenpark is 86 procent zero-emissie.

[2:02:54] Dus dat is volgens mij wel passende bij die voortrekkersrol.

[2:02:58] En voor de Rijksoverheid gelden exact dezelfde regels als voor ondernemers.

[2:03:05] Dus als zij een zero-emissionszone in willen, dan zullen ook zij netjes een ontheffing moeten aanvragen.

[2:03:14] De heer Soetsma vroeg mij of ik erkende dat vitale en gespecialiseerde sectoren maatwerk nodig hebben, zoals bijvoorbeeld bij geconditioneerd transport.

[2:03:24] Als het erop is, ja.

[2:03:26] Dat is ook precies die groep bedrijven, hard to abate noemen we dat dan, groep bedrijven die

[2:03:34] ...moeilijk over te zetten en we hele specifieke voorwaarden aan zijn te stellen.

[2:03:38] En daar proberen we ook echt te kijken hoe kun je dat met vrijstellingen regelen.

[2:03:42] Bijvoorbeeld voor betonwagens hebben we nu zo'n vrijstelling voor gespecialiseerde voertuigen.

[2:03:46] En er is ook een kon van hand duurzame reinigingsvoertuigen... ...om dit goed handen en voeten te geven, omdat er gewoon hele specifieke gevallen zijn... ...maar je gewoon logisch snapt dat dat gewoon heel ingewikkeld is om dat te doen.

[2:03:59] De WWD vroeg mij inderdaad ook naar het effect van de stimuleringsregelingen voor vrachtwagens zoals Aanzet.

[2:04:05] Laatste drie woorden met hoofdletter.

[2:04:06] wat het effect is van de Silk en de Swim tot nu toe.

[2:04:10] Ik kan u melden dat de effecten positief zijn en dat ze ook werken.

[2:04:14] Inmiddels zijn er 1.700 emissievrije en watersoftrucks hierdoor ondersteund.

[2:04:20] We zien ook dat het groeiende aantal emissievrije vrachtwagens in drie jaar tijd is gegroeid van 200 naar ruim 2.000.

[2:04:29] Van de Silk is nog niet bekend wat de effecten zijn, omdat die net zijn gestart.

[2:04:33] Voor de kijkers thuis, voorzitter, dat merk ik ook even op.

[2:04:36] SWIM staat voor subsidieregeling waterstof in mobiliteit.

[2:04:40] AANZET staat voor afschaf subsidie zero-emissietrucks.

[2:04:43] En SILK staat voor subsidie voor minder vrachtwagenkilometers in de logistieke sector.

[2:04:48] Dan kunnen we het allemaal volgen.

[2:04:50] Dan tot slot de vragen over de tweedehandsmarkt.

[2:04:55] Dat is denk ik de volgende uitdaging waar we op gaan komen.

[2:04:58] Als die nieuw verkoop zich voordoet, hoe gaan we dan om met die tweedehandsmarkt?

[2:05:04] Ik zeg u daar ook wel bij, dat is in het begin zo'n nieuw kabinet om daar nieuw beleid over te formuleren.

[2:05:09] Daar zal ongelooflijk ook een prijskaartje aan hangen.

[2:05:12] Wat ik met mijn hoedanigheid probeer te doen, is alle goede ideeën die er zijn, er zijn bijvoorbeeld ideeën over een e-timerregeling of inruilregelingen voor oudere auto's, dat je dat soort ideeën probeert goed uit te werken en klaar te leggen voor een eventuele opvolger, zodat hij of zij daar een vliegende start mee kan maken.

[2:05:32] Dat ten aanzien van elektrische voertuigen.

[2:05:35] Ik zag mevrouw Swinkels als eerste, het hoort ze nu.

[2:05:40] Ja, dank, voorzitter, ten aanzien van de laatste toezegging die is gedaan.

[2:05:46] Ik begrijp dat daar inderdaad ook een volgd kabinet zich over kan gaan buigen, maar zou deze staatssecretaris dan in ieder geval wel een brief naar de Kamer willen sturen met mogelijke maatregelen, oplossingsrichtingen die er zijn, zodat daar ook voor de komende tijd naar gekeken kan worden?

[2:06:05] De staatssecretaris.

[2:06:07] Die we ook in hebben gediend bij het Klimaatfonds.

[2:06:18] Laten we even kijken hoe we dat netjes in een brief kunnen sturen.

[2:06:22] Het is inderdaad zo dat normaal bij de voorjaarsnota en dan komt ook de voorstel die we indienen voor het Klimaatfonds komen deze meestal naar voren.

[2:06:29] Ik denk dat op basis van wat we hebben liggen, kansen in kaart, het rapport en

[2:06:34] Alles wat er nu op de zeef ligt, dat wij daar even een brief over kunnen sturen met een aantal opties.

[2:06:42] Ik blijf er wel bij dat het dan wel even een beleidsarme brief wordt.

[2:06:45] Daar gaan we geen voor- of nadelen of geen richting in kiezen omdat ik dat ook echt vind dat dat aan een nieuw kabinet is, omdat er ook een prijskaart aan hangt.

[2:06:54] Op welke termijn, dat is bij de voorjaarsnoten dan?

[2:06:56] Dat zal ik voor de voorjaarsnoten daar aan sturen.

[2:06:59] Dank.

[2:07:00] Vervolgvraag van mevrouw Sinkels.

[2:07:02] Ja, dank voor deze toezegging en volkomen begrijpelijk dat het op die manier wordt gepresenteerd dan.

[2:07:09] Dat is akkoord.

[2:07:10] Ik had ook een aantal vragen in mijn eerste inbreng gesteld over onder andere bidirectioneel laden, maar ik kom misschien in een volgend blokje nog.

[2:07:19] Dan wacht ik dat nog even af.

[2:07:21] Dank u wel.

[2:07:22] Dan tellen we deze interruptie niet mee.

[2:07:23] Dan geef ik nu het woord aan de heer Sjoeds.

[2:07:26] Ja, dank u. In de eerste termijn refereerde ik en dat leidde tot een vraag die nog niet beantwoord is.

[2:07:32] Dat u in overleg bent met die geconditioneerde vervoersector, zeg maar vrachtwagens met een koelsysteem erop, en dat u daarin samen op weg gaat.

[2:07:43] Ik heb in de eerste termijn de vraag gesteld, zou u dat overleg misschien willen uitbreiden, juist met die categorie waar ook mevrouw Swinkels het over had.

[2:07:50] de vereniging afvalbedrijven, waarvan men zegt van ja, we hebben geprobeerd om tafel te komen, daar is het niet gelukt.

[2:07:56] Zou dat format niet kunnen helpen om, nou ja, juist ook een beetje die zorgen uit die sectoren te halen?

[2:08:02] En dan is het een kleine brug en die heb ik ook in mijn eerste termijn genoemd om het van elektrische voertuigen naar elektrische vaartuigen te hebben.

[2:08:10] Ook de recreatievaart is zo'n sector.

[2:08:12] Komt die in een volgend blokje of?

[2:08:14] Oké, dan hou ik even m'n hoed.

[2:08:16] De recreatievaart zit in het bokje Vavaria.

[2:08:22] Overig, inderdaad.

[2:08:24] Er is wel een confinant nu duurzame reinigingsvoertuigen.

[2:08:29] Dus dat gaat over afvalbedrijven in de reinigingssector.

[2:08:33] Dus ik zit even te zoeken waar nu de spraakverwarring misschien ook zit.

[2:08:38] Maar laat me anders hier even op het tweede termijn op terugkomen, want als er is een confinant duurzame reinigingsvoertuigen, dan zouden deze partijen aan tafel moeten zitten.

[2:08:45] Er is ook geen...

[2:08:47] ...reden om deze partijen niet aan tafel te hebben.

[2:08:49] Dus als die wens er is, ik kan nog even dubbelchecken of dat zo is... ...en of we die wens dan kunnen invullen, want volgens mij hebben we die gedeelde wens... ...zowel van de instituties als van mij om die aan tafel te hebben... ...want dat is nou juist de weg voorwaarts, iedere sector is anders... ...en heeft dus hele specifieke gevallen.

[2:09:04] Dus laten we dat per sector ook vooral goed organiseren met die convenanten.

[2:09:08] GESPREKSLEIDER.

[2:09:08] Voorzitter, om de secretaris te helpen met die checkvraag.

[2:09:11] Het gaat hier om de vereniging afvalbedrijven.

[2:09:14] Dus een check van zit-ie erbij of zit-ie er niet bij.

[2:09:17] Zit-ie erbij, dan is het geen issue.

[2:09:18] Zit-ie er niet bij, dan weten we waar we het over hebben.

[2:09:21] Dat gaan we even checken.

[2:09:22] En dan kom ik daar even in de tweede termijn op terug.

[2:09:24] Dank voor de toelichting.

[2:09:25] Ik kijk of er nog interrupties op dit blokje zijn.

[2:09:27] Dat is niet het geval.

[2:09:29] Dus dan kan de staatssecretaris door naar zijn volgende blokje.

[2:09:37] Dat gaat dus over de laadinfrastructuur en netcongrestie.

[2:09:43] Aan de ene kant is dat natuurlijk een veelgehoord probleem.

[2:09:46] Aan de andere kant proberen we ook echt goed te kijken in de Nationale Routekaart hoe we dat zo kunnen organiseren.

[2:09:54] dat dat ook echt wel kansen biedt.

[2:09:56] Het is niet één of nul.

[2:09:58] Er zijn allerlei creatieve oplossingen op bedrijventerreinen, gedeeld met laadpalenhubs, met laadpleinen op bedrijventerreinen, met op van elkaarspunten gebruikmaken, slim delen van stroom, slim laden, maar ook het terugleveren, het directioneel laden.

[2:10:21] En ik werk dan op dit moment ook aan een nationale routekaart, bidirectioneel laden.

[2:10:26] Dat is een hele mond vol.

[2:10:28] Omdat inderdaad dat wel eens waar een van die versnellingen en kansen kan zijn om daar waar de problemen ten aanzien van netcongressie echt hard nekkig zijn, dat je dit slim kan organiseren.

[2:10:40] Dat geldt zowel voor de particuliere markt natuurlijk als voor de zakelijke markt.

[2:10:44] Ik kan u toezeggen dat ik deze nationale routekaart voor de zomer met uw Kamer kan delen, dat wij samenwerken met een Europese coalitie van landen hierop en samenwerken met marktpartijen om dit te kunnen opschalen.

[2:10:59] En ik zal dan ook het punt van mevrouw Swinkels over de dubbele energiebelasting, het is daar een knelpunt, dat we dat hier ook in mee kunnen nemen in deze routekaart om dit te adresseren.

[2:11:10] Dat zal echter wel natuurlijk een besluit vragen van een nieuw kabinet richting belastingplan, maar dit kunnen wij zeker ook in ieder geval adresseren in die nationale routekaart, zodat een nieuw kabinet daar ook netjes een beslissing op kan maken.

[2:11:24] De heer Van Asten vroeg mij...

[2:11:27] of wij bereid zijn om gemeenten te ondersteunen bij de transitie naar snellaadstations?

[2:11:34] Ja, is daarop het antwoord.

[2:11:36] Wij hebben een nationale agenda laadinfrastructuur, juist met de bedoeling om per gemeenteel met die gemeentes te helpen.

[2:11:43] Waar lopen zij tegenaan?

[2:11:44] Ik mocht zelf ook spreken op de nationale conferentie op het gebied van duurzaam vervoer.

[2:11:50] Dus ik denk dat het verstandig is.

[2:11:51] U sprak over, sorry, de heer Van Assen sprak over een petitie grond voor verandering.

[2:11:56] En ik denk dat het verstandig is om te kijken dat ook deze partijen dan kunnen aansluiten bij die nationale agenda laten investeren.

[2:12:04] Want dat is de plek waar alle partijen, ook netbeheerders, gemeenten, provincies, et cetera, et cetera, aan tafel zitten.

[2:12:14] De heer Schoets vroeg mij naar de prijstransparantie.

[2:12:20] Daar was ook een vraag van de heer Van Asten over.

[2:12:23] Sinds 2020 heeft de ACM geen nieuw oordeel meer gegeven ten aanzien van de prijstransparantie.

[2:12:29] Wat we echt wel zien in de landelijke benchmarks, is dat de prijstransparantie op dit moment aan het stagneren is.

[2:12:36] Dus zijn wij een nieuw gesprek gestart met de ACM hierover.

[2:12:40] En ik kan u toezeggen dat ik in juni de Kamer zal informeren over de nieuwe inzichten ten aanzien van prijstransparantie in de laadinfrastructuurbrief.

[2:12:51] Juni van dit jaar.

[2:12:54] Tot slot dit blokje, de vraag over het plan Stopcontact op land, wanneer dat gereed is.

[2:13:03] Het leerprogramma Stopcontact op land is op dit moment afgerond en aan het uitvoeringsplan wordt op dit moment gewerkt.

[2:13:09] Veiligheid is daar zeker over een punt wat in dat uitvoeringsplan wordt meegenomen.

[2:13:12] Het voornemen is nu om in 2027 met de eerste veilingen van de verzorgingsplaatsen te starten.

[2:13:19] Ik zeg er natuurlijk wel bij dat dat een hangijzer is waar ik graag naar verwijs naar de minister van INW.

[2:13:30] Dit is natuurlijk een langlopende discussie al met allerlei gevoeligheden.

[2:13:33] Dus dit is in ieder geval het voornemen van het kabinet, maar wel verstandig om daar nog inhoudelijk verder over te spreken, denk ik, met de minister van Innovatie en Waterstof.

[2:13:43] GESPREKSLEIDER 1 Ik zag de heer Sjoerds het woord zijn noemen.

[2:13:45] GESPREKSLEIDER 2 Ja, voorzitter, met de enige aarzeling.

[2:13:48] De aarzeling zit hem in het feit of het misschien tenloopste langs is gekomen en ik dat heb gemist.

[2:13:53] In de brief, en daar heb ik ook in eerste termijn naar verwezen, wordt aangegeven dat met name middelgrote bedrijven in de logistiek een probleem hebben, want die moeten een grotere netaansluiting hebben.

[2:14:04] Dat betekent dus dat je in het kader van netcongestie wel eens die grotere aansluiting niet kan krijgen.

[2:14:12] Zijn er voor die bedrijven oplossingen anders dan later in het congestie wel grotere aansluitingen bieden door bijvoorbeeld die ontheffing langer door te lopen?

[2:14:21] Het kan geadresseerd zijn, maar daar ben ik niet helemaal zeker van.

[2:14:25] Vandaar de checkvraag.

[2:14:28] Stijn, en dan bedoelt de heer Schutz over de zero-emission-zones.

[2:14:34] Door de ontheffing.

[2:14:35] Ja, want uiteindelijk wordt je daar gemeten

[2:14:40] Nee, de helden.

[2:14:41] Ja, die ontheffingsmogelijkheid is er.

[2:14:43] En netcongressie is daar een landelijke ontheffingsmogelijkheid voor.

[2:14:49] In het begin zo'n twee jaar en daarna gratis te verlengen.

[2:14:52] Wat ik net al aan de heer Sjoerds en ook aan mevrouw Zwinkers heb toegezegd, is we zullen nog eens even kijken of die twee jaar, of dat niet onnodig onzekerheid met zich mee brengt.

[2:15:01] Want er zit een rationale achter.

[2:15:03] Maar ik kan me voorstellen inderdaad dat bedrijven denken, ja, over twee jaar is misschien mijn netcongressie ook nog niet opgelost.

[2:15:07] En dan?

[2:15:08] Misschien is het dan verstandig om te kijken, als we dat vrij zeker weten, bijvoorbeeld met een brief van de netbeheerder, dat je dan die twee jaar wat kan oprekken alvast, zodat je iets meer zekerheid hebt aan de voorkant.

[2:15:24] Dan gaan we naar de duurzame brandstoffen en er zijn een aantal vragen ook over de RED-3 gesteld.

[2:15:33] Ik wijs er extra wel op dat de RED-3 met terugwerkende kracht wordt ingevoerd op 1 januari 26, maar op dit moment nog ter behandeling voorlicht in de Eerste Kamer.

[2:15:44] De RED3 is natuurlijk een Europese verplichting, ik denk een goede verplichting, voor het bijmengen van biobrandstoffen, zodat je aan de ene kant partijen die het op dit moment lastig vinden om over te stappen naar elektriciteit of waterstof, dat je die toch de mogelijkheid biedt om CO2 te besparen met biobrandstoffen.

[2:16:06] Ik denk dat dat the best of both worlds is in de fase waarin we nu zitten.

[2:16:12] De RD3 is een Europese verplichting die Nederland dus samen met alle andere landen moet doorvoeren.

[2:16:19] We hebben daar flink over gesproken met ons in de Kamer.

[2:16:21] En ik heb de afgelopen maanden voor een dilemma gestaan.

[2:16:28] Dat gaat over wat doen we nou met de inwerkingstreding.

[2:16:32] met naliggende landen van Duitsland en België.

[2:16:36] Dat is echt een flink dilemma geweest, omdat wat we zien, is dat Duitsland heeft besloten om de verplichting niet te laten gelden voor scheepsvaart.

[2:16:45] Dat heeft als consequentie dat daardoor de automobilisten dan meer zullen moeten betalen daarvoor.

[2:16:49] Dat is een keuze die Duitsland wel heeft gemaakt, die Nederland niet heeft gemaakt.

[2:16:53] Dat vind ik ook verstandig en daar hebben we ook met uw Kamer over gesproken.

[2:16:56] En Duitsland heeft besloten om, net als Nederland, dus de scoop inhoudelijk is afwijkend,

[2:17:01] maar de tijdspad is exact hetzelfde als in Nederland, 1 januari met terugwekkende krachten 26.

[2:17:08] Het ingewikkelde is dat België het spiegelbeeldig heeft gedaan.

[2:17:12] Namelijk heeft gezegd, de scheepsvaart zit er in principe wel onder en ondanks het feit dat Nederland een MOU met België heeft afgesloten ten aanzien van de inwerkingstradingsdatum is het waarschijnlijk dat België 1 januari 27 als inwerkingstradingsdatum heeft.

[2:17:31] We zitten daar echt in een heel ingewikkelde spiraal, of hoe noem je dat, een heel ingewikkelde spagaat moet ik zeggen, waarbij beide landen spiegelbeeldiger doen en waardoor wij als Nederland daartussenin zitten.

[2:17:42] Ik ben begonnen met een pittig gesprek te voeren met de Belgische ambassadeur hierover, omdat ik ook vind dat we elkaar nu niet het leven zuur moeten maken, maar moeten proberen als landen, helemaal in dit hoekje van Europa, het behoort als het gaat om scheepsvaart, niet te gaan lopen concurreren op

[2:17:56] tijdstippen waarin we Europese wetgeving, die we uiteindelijk allemaal moeten invoeren, in laten gaan, waardoor je bunkerconcurrentie gaat krijgen.

[2:18:05] Het lijkt mij met alles wat er in de wereld speelt erg onverstandig dat we dat op dit kleine stukje aarde met elkaar gaan doen.

[2:18:13] En ik heb aangegeven dat ik het jammer vind dat dit op deze manier loopt.

[2:18:16] Dat is één.

[2:18:17] Ik heb ook toegezegd in de Kamer dat ik daar ook met de Belgen over zou spreken.

[2:18:21] Dat heb ik dus ook gedaan.

[2:18:23] En ik heb gekeken naar het nemen van mitigerende maatregelen en die hebben we dus ook genomen.

[2:18:29] En ook dit was weer een dilemma omdat je aan de ene kant de koplopers hebt die belangen hebben, je hebt de brandstofleveranciers die iets al hebben ingekocht en nu te maken krijgen met afwijkende situaties, maar ook natuurlijk de belangen van de scheepsvaart en het risico op bunker concurrentie en het verschuiven van die markt.

[2:18:46] Dus ik kan u echt zeggen dat was best wel een ingewikkeld dilemma.

[2:18:49] Ik heb er met al die partijen ook over gesproken.

[2:18:51] Wat zijn de oplossingen?

[2:18:52] Ik heb daar geprobeerd een oplossing in het midden te zoeken die voor alle partijen misschien net niet, net wel is.

[2:18:58] Maar het is soms in een democratie denk ik verstandig om te doen, ergens in het midden uit te komen.

[2:19:03] Dus wat we besloten hebben is om de percentages

[2:19:07] in 2026 voor de scheepsvaart om die te wat minder te laten zijn, zodat we de pijn een beetje verdelen over zowel de brandstofleveranciers, de koplopers, de scheepsvaart en een beetje in het midden uitkomen.

[2:19:19] En dat betekent dat hiermee dus het prijsverschil voor de bunkerdiesel tussen Nederland en België wordt gedempt, niet helemaal wordt weggenomen, maar wel wordt gedempt en dat we

[2:19:31] op basis van wat we nu weten, dat dat een goed compromis is geweest.

[2:19:35] En zoals toegezegd in de Kamer, monitoren wij jaarlijks de ontwikkelingen die deze verplichting heeft in omringende landen, zowel voor de brandstofleveranciers als voor de producenten.

[2:19:49] Dat misschien in het algemeen.

[2:19:52] Even kijken.

[2:19:56] Daarmee heb ik dus ook de vraag van de juist beantwoord over koplopers die worden afgeremd hierdoor.

[2:20:03] Het eerlijke antwoord is dus ja.

[2:20:05] Maar we hebben dat echt geprobeerd in een goede balans te doen en voor iedereen zeg maar een beetje pijn te laten pakken en op die manier ook te verdelen met elkaar.

[2:20:16] Meneer Soets vroeg mij ook hoe het met Duitsland zat.

[2:20:20] Nou, dat heb ik net aangegeven dat die qua tijd hetzelfde zitten als in Nederland, maar dat zij gekozen hebben om geen verplichting op te leggen aan de scheepsvaart.

[2:20:28] Onze inzicht is dat er in de huidige marktomstandigheden dit geen probleem hoeft te zijn in Nederland, maar wij blijven dat wel monitoren.

[2:20:37] Dan de massabalanssystematiek, waar de heer Sjoerds naar vraagt.

[2:20:41] Ook daar heb ik natuurlijk veel over gesproken met voorgangers van u een aantal maanden geleden.

[2:20:48] En of ik daar in de volgende voortgangsbrief in zou willen gaan.

[2:20:52] Het antwoord daarop is ja, dat wil ik graag doen.

[2:20:56] We hadden eigenlijk al gehoopt, dat had de Europese Commissie ook toegezegd, om voor het einde van 2025 er een update te geven

[2:21:04] ...hoe het zit met het verduidelijken van die regels.

[2:21:07] Want hier zit dus het probleem... ...Nederland volgt de Europese regels hier.

[2:21:14] Als die de ene kant op gaan, zullen wij het ene doen... ...en als die de andere kant op gaan, zullen we die het andere doen.

[2:21:18] Het probleem is nu dat er onduidelijkheid is... ...waardoor een land als België... België was het, hè?

[2:21:23] Ja, want als België een andere interpretatie daarop nahoudt van die regels.

[2:21:27] En dat vinden wij niet goed.

[2:21:29] Vandaar dat wij hebben aangedrongen en dat op dit moment nog steeds doen bij de Europese Commissie.

[2:21:34] Kom nou met die verduidelijking.

[2:21:35] Dan weten we wat de regels zijn en dan zullen zowel Nederland als België zich daaraan houden.

[2:21:40] Want een gelijkspeelveld is altijd in het belang van Nederland.

[2:21:44] De heer Goudsvaart vroeg mij over de mestvergisting en ik kan u melden dat in de brandstoftransitieverplichting dat deze meetelt, de biomethaan meetelt als een volwaardige hernieuwbare brandstof.

[2:22:00] Daarmee heb ik volgens mij de vragen.

[2:22:02] Ik probeer het te beantwoorden over de RED3, voorzitter.

[2:22:06] Ik ben door uw interruptie zijn.

[2:22:08] Ja, dat is leuk, voorzitter, maar ik heb een derde van mijn bijdrage over ETS2 gehad en de staatssecretaris heeft er geen woord over gesproken.

[2:22:19] Dat zit in het kopje open, voorzitter.

[2:22:23] Dit gaat over RD3, de andere verplichting.

[2:22:28] Geduld is dus gewoon... Ik zal mijn blokje structuur gaan evalueren, voorzitter.

[2:22:32] Ik kijk of er een ander Kamerlid is dat nog een interruptie zou willen plegen in het blokje.

[2:22:37] Dat is niet het geval.

[2:22:38] Dan gaat de staatssecretaris door met z'n volgende blokje.

[2:22:50] Voorzitter, dat is het blokje deelmobiliteit en daar is het ook veel over overgegaan.

[2:22:56] En ik denk dat de deelmobiliteit een mooi

[2:23:02] Een mooie modaliteit is die op dit moment bestaat.

[2:23:08] Ik denk alleen wel dat het goed is om ook een beetje hier ook weer het midden op te zoeken.

[2:23:13] Op dit moment is 0,09 procent van alle auto's in Nederland een deelauto.

[2:23:18] Dat is heel, heel, heel, heel gering.

[2:23:20] Dus dat staat ook echt nog in de kinderschoenen.

[2:23:23] Ik denk ook, als je gaat kijken naar hoe Nederlanders auto's gebruiken en hoe Nederlanders auto's ervaren, dat dit nooit de kurk gaat worden waar ons mobiliteitsbeleid op drijft.

[2:23:35] Ik denk dat dat belangrijk is om dat wel even...

[2:23:37] ook hier neer te zetten.

[2:23:39] Ik denk wel dat het een mooie aanvulling is op de hele mobiliteitsmits die er is en dat in heel veel sommige gevallen het ook verstandig is om dat op die manier goed te doen.

[2:23:50] Bijvoorbeeld in binnensteden, bijvoorbeeld voor

[2:23:55] ...mobiliteit van wat je soms voor je werk nodig hebt.

[2:23:59] Ik ben zelf op werkbezoek geweest.

[2:24:02] Kade van Laat heeft gestuurd bij de WhatHub op de Maasvlakte.

[2:24:06] Dat is een heel ingewikkeld terrein om dat te bereiken... ...met het openbaar vervoer of de OV-fiets, kan ik u zeggen.

[2:24:13] Dus één van onze mensen in ieder geval...

[2:24:16] had gelukkig de toegang tot een deelauto hierop.

[2:24:19] Voor dit soort situaties is dat natuurlijk heel fijn, als je niet zelf in bezit bent van een auto, dat je voor dit soort toepassingen dat kan gebruiken.

[2:24:27] En daarom denk ik dat het goed is dat we dit ook volwaardig en goed meenemen in het mobiliteitsbeleid, maar ook niet de illusie werken dat dit nou de oplossing voor alle problemen gaat zijn in de mobiliteitsmix en dat alle Nederlanders ooit in het bezit zijn van een deel...

[2:24:43] Hier ga ik al de mist in, voorzitter.

[2:24:45] Dat alle Nederlanders ooit gebruik gaan maken van deelmobiliteit.

[2:24:51] We moeten het stimuleren, juist de plekken daar waar het volgens mij echt een goede oplossing kan zijn.

[2:24:55] Waar de ruimtegebrek een probleem is en waar het druk is.

[2:24:59] waar je eenmalig gebruik hebt, of voor mensen die nu geen auto kunnen bezitten omdat het te duur is, omdat ze er geen plek voor hebben, omdat ze er te weinig gebruik voor maken.

[2:25:08] En als ze dan naar een plek moeten waar weinig openbaar vervoer is, of waar je niet met de fiets kunt komen, dat het daar dus een mooie oplossing voor is.

[2:25:15] En dat betekent dus dat we het goed moeten regelen.

[2:25:18] En daar waren een aantal vragen over gesteld.

[2:25:19] De heer Van Asten vroeg mij over de definitiekwestie, omdat je die ook op een aantal plekken wil kunnen toepassen, bijvoorbeeld in fiscaliteit, bijvoorbeeld als weggever, dat je dat goed kan organiseren.

[2:25:33] Dus ik kan u gaan toezeggen dat ik ga werken aan een definitie van deelmobiliteit.

[2:25:40] En dat we dus gaan kijken hoe je met modeldefinities kunt gaan werken, zodat je die toe kunt gaan passen op de verschillende doelstellingen, maar ook mee kunt nemen in de fiscaliteit en de handhaving.

[2:25:54] Dit is natuurlijk wel een flink klusje, want dat heb je natuurlijk niet zomaar toegepast, omdat er allerlei verschillende modaliteiten zijn.

[2:25:59] Maar ik kan u toezeggen dat wij aan de slag gaan met modeldefinities voor deelmobiliteit.

[2:26:06] En ik zal de Kamer op de hoogte houden van de voortgang.

[2:26:08] Dan gaat u ongetwijfeld vragen wanneer.

[2:26:10] Dan ga ik even naar rechts kijken, zodat ik niet mensen onnodig over de klinge ga, qua tijdsdruk.

[2:26:16] Maart?

[2:26:20] Ik krijg hier het advies dat we dat in april gaan doen.

[2:26:23] Ik hoop dat u daarmee genoegen neemt.

[2:26:25] Heel goed, fijn.

[2:26:28] Dus zo ook de vragen over de pilot voor deelmobiliteit van ambtenaren.

[2:26:33] Ik noemde net al het voorbeeld waar de succesvolle gebruikers van de pilot voor deelmobiliteit van ambtenaren waren.

[2:26:42] Dus die waren zeer content, wat ik in ieder geval N is 1 heb begrepen.

[2:26:46] Dus dat is positief.

[2:26:48] De PILOT is ook bedoeld, denk ik, voor woon- en werkverkeer en voor het zakelijke gebruik.

[2:26:52] En wij verwachten in die eerste zes maanden ook wel een goed beeld te kunnen ophalen hiermee.

[2:26:57] Maar dit is juist ook zo'n toepassing waarbij je het optioneel aanvullend mogelijk maakt voor ambtenaren om dit te doen.

[2:27:05] En ik denk dat dat enorm goed is om dat zo op die manier te doen.

[2:27:08] Als het gaat om de structurele invulling bij de 21 nieuwbouwlocaties, dan wijs ik er wel op dat dat echt ook wel lokaal aangewezen is, dat lokaal de gemeente dat moet beslissen, of dat daar past bij de lokale context en dat het dus aan de gemeente zelf is om dat op die manier in te vullen.

[2:27:29] Dat, voorzitter, ten aanzien van de deelmobiliteit.

[2:27:31] Ik zie de heer Van Asten, dat hoort u nu.

[2:27:35] Dank voor die definitie daarmee te komen, erg nuttig.

[2:27:40] En over die 21 gebieden, het is inderdaad zo dat gemeentelijke autonomie daar natuurlijk werkt.

[2:27:47] Als oud-wethouder kan ik daar alleen maar heel blij mee zijn.

[2:27:49] Alleen hier gaat het natuurlijk wel om dat er een enorme landelijke opgave ligt voor het bouwen van die tienduizenden woningen.

[2:27:55] dat daar deelmobiliteit echt absoluut noodzakelijk is.

[2:27:58] Ik merk toch enige terughoudendheid en enthousiasme bij de staatssecretaris over het gebruik van deelmobiliteit, behalve de ene keer dat hij daar zelf gebruik van maakte naar de maagstvlakte.

[2:28:08] Maar het punt hier is nou precies dat

[2:28:12] gemeentes daarmee worstelen om dit voor elkaar te krijgen.

[2:28:16] Dat ontwikkelaars het niet voor een langere termijn kunnen vastleggen.

[2:28:20] Vervolgens wordt er gezegd ja dan is de vraag er niet.

[2:28:22] En vervolgens is de deelmobiliteit er dan niet.

[2:28:24] Terwijl die hele wijken worden nu met alle subsidies zowel van INW als van Vro.

[2:28:30] Worden daar neergezet met het idee dat mensen daar minder eigen auto's hebben.

[2:28:36] Dus toegewezen zijn op de mobiliteiten van lopen, fietsen,

[2:28:40] OV en die deelmobiliteit.

[2:28:42] Dus vandaar dat wij wel degelijk een grote rol zien in het aanbieden of in ieder geval het structureren van het aanbod van deelmobiliteit.

[2:28:51] En eigenlijk ook naar aanleiding van die Leidraad Deelmobiliteit in vastgoed en gebiedsontwikkeling van natuurlijk deelmobiliteit.

[2:28:57] Er komen goede voorstellen uit, alleen daaruit komt wel, en uit eigen ervaring, ook mijn NS1 leg ik dan op tafel, dat dat absoluut wel noodzakelijk is.

[2:29:06] Dus de terughoudendheid, daar zou ik graag nog een reactie op willen hebben.

[2:29:11] Ja, voorzitter, ik ben teruggehouden, nogmaals, omdat ik denk dat het echt ook aan gemeenten zelf is om dat in te vullen.

[2:29:16] Ik zie niet hoe een landelijke overheid deelmobiliteit moet gaan aanbieden of moet gaan structureren.

[2:29:21] Het zijn private initiatieven die dat moeten doen.

[2:29:25] En als je daar lokaal ruimte aan wil geven, zal dat ook echt in een lokale context.

[2:29:28] moeten.

[2:29:29] Wij proberen natuurlijk met kennisoverdracht dat op een goede manier te doen.

[2:29:33] Wij proberen dat met pilots te doen.

[2:29:35] We hebben gisteren ook de michtbrief naar uw kamer mogen sturen.

[2:29:39] Ook daar wordt geld uitgetrokken, ook op het verzoek van uw kamer, voor pilots rondom inclusieve deelmobiliteit.

[2:29:47] Om daar pilots mee te doen, om dat ook goed te faciliteren.

[2:29:50] Ik denk dat dit ook echt iets is wat in een lokale context zich moet gaan ontwikkelen.

[2:29:55] Dat de markt ook zich moet gaan ontwikkelen.

[2:29:57] We hebben dat ook met deelscooters gezien.

[2:29:58] wat een enorme opkomst had, nou, dat is positief.

[2:30:02] Toen denk ik dat er ook vanuit een leefbaarheidsperspectief, dat hoef ik de heer Van Assen hier in het Haagste niet te vertellen, daar ook weer een aantal nadelen uit voortkwamen en dat het dan ook belangrijk is om dat te doen op lokaal niveau, maar zeker als de gemeenten behoefte hebben aan betere landelijke handvaten, bijvoorbeeld met die definities, dan denk ik dat de landelijke overheid dat moet organiseren.

[2:30:24] Vandaar dat ik ook die toezegging heb gedaan voor die landelijke modeldefinities.

[2:30:31] U kunt verder, staatssecretaris.

[2:30:36] Dan kom ik bij het dikke mopje over.

[2:30:40] En dan begin ik met de vragen van mevrouw Van der Plas, die zijn gesteld over Schiphol.

[2:30:46] Daar ga ik echt verwijzen naar de minister van INW.

[2:30:50] Er is gisteren door uw Kamer gevraagd om een brief te sturen over de situatiedag.

[2:30:54] Die zullen wij als ministerie netjes sturen.

[2:30:57] We hebben volgende week de begrotingsbehandeling, waar ook deze onderwerpen aan bod komen.

[2:31:01] Er zijn heel veel vragen gesteld over private bedrijven.

[2:31:05] Schiphol en KLM, iets waar het beleid van INW los van staat.

[2:31:11] Dus die kan en ga ik dus ook niet in dit debat beantwoorden.

[2:31:15] Het is echt aan het ministerie... Sorry, aan de minister en vervolgens ook aan die partijen zelf om daarop te beantwoorden.

[2:31:26] Dan, voorzitter, even kijken.

[2:31:28] Er zijn een paar vragen gesteld.

[2:31:30] Dat gaat over de emissienormen, de CO2-emissienormen.

[2:31:35] Daar loopt op dit moment een debat over in Europa.

[2:31:38] We hebben als Nederland daarin geprobeerd een

[2:31:42] middenpositie te bepalen.

[2:31:45] We hebben daarin gezegd, ook in richting een aantal moties, vreemde moties die zijn aangenomen in uw kamer, het kabinet heeft de belijn dat het belangrijk is om koers te houden in Europa op het gebied van elektrificatie door middel van die CO2 normen, maar dat dat altijd een middel moet zijn en nooit een doel op zichzelf.

[2:32:03] Het verbod op verbrandingsmotoren is een middel om er te komen, niet een doel.

[2:32:08] En dat als er knellende punten zijn, dat je daar oog voor moet hebben.

[2:32:12] Vandaar dat wij eerst afwachten wat de Europese Commissie daar in de evaluatie over zegt.

[2:32:16] Die hebben we inmiddels binnen.

[2:32:18] Wij broeden op dit moment op een BNC-visie, die zullen we ook naar uw Kamer toe sturen.

[2:32:22] Maar in iedere lijn, ook in de Europese Raad,

[2:32:25] Ik heb ook een aantal keer gezegd, volgens mij moeten we ook hier weer steeds het midden vinden.

[2:32:28] Voor het overgrote deel van de mobiliteit zal elektrificatie het belangrijkste zijn.

[2:32:33] Het is ook belangrijk om daar koers op te houden, op die manier.

[2:32:37] Maar dat er ook wel een aantal specifieke gevallen zullen zijn, waarin je die hard-to-abate-situaties of zaken waar het wel noodzakelijk is, voor de long range bijvoorbeeld, waar je ziet dat...

[2:32:48] een vorm van verbranding in combinatie met elektriciteit toch een mogelijkheid is.

[2:32:55] Dat is denk ik ook het gesprek wat we in Brussel moeten voeren.

[2:32:57] Laten we hier geen ideologische totempalen van maken, de ene kant op of de andere kant op, maar gewoon heel praktisch kijken, hoe zorgen we ervoor dat die massabeweging

[2:33:05] Ik noemde dat net gekscherend al, huistuin- en keukenauto's.

[2:33:08] Maar dat die grote beweging voor het overgrote deel van personenauto's, dat dat gewoon netjes en betaalbaar en beschikbaar elektrisch wordt.

[2:33:15] En dat er dan situaties zijn waar je zegt, hier knelt het echt, hier wordt het vervelend.

[2:33:20] Dat je daar ook voor moet hebben.

[2:33:21] Dat is in ieder geval de pragmatische lijn die ook in Brussel zal hanteren.

[2:33:28] Even kijken, dan de fietsmobiliteit, er zijn een aantal vragen over gesteld.

[2:33:36] Actieve mobiliteit, zoals we dat dan op het ministerie noemen, actieve mobiliteit, dat maakt ook echt integraal onderdeel uit van de modaliteitenmix.

[2:33:46] en dat we dat ook proberen mee te nemen juist in de hele woningbouwopgave.

[2:33:49] Dus we hebben middelen vrijgesteld voor de WOMO-gelden en ook daar is echt in die verdeling ook actieve mobiliteit meegenomen, zodat je juist bij die nieuw te bouwen wijken goed aan de voorkant nadenkt hoe ga je daar de fiets een goede plek in geven en kun je die combi ook maken tussen fiets, auto, fiets, OV, dat dat heel belangrijk is om dat te doen.

[2:34:16] Dan, voorzitter, de watersportsector, de harmonisatieslag daar.

[2:34:24] Als het gaat om een lokaal beleid zitten we ook hier weer met het feit dat het een lokale afwegging is, dat we daar niet over gaan.

[2:34:32] Ik zie het natuurlijk wel knellen.

[2:34:33] Laten we bij deze vraag nog heel even terugnemen naar de tweede termijn.

[2:34:37] Ja, anderhalf termijn.

[2:34:39] Ik neem dus heel even mee terug naar de tweede termijn, omdat de vraag van de justitie ook wel is hoe gaan we om met ondernemers die aangeven dat zij graag ook in gesprek willen met hoe kunnen we dit harmoniseren.

[2:34:50] Dus ik kom daar even op de tweede termijn op terug, zodat ik daar goed antwoord op kan geven.

[2:34:54] Dan de vereniging van eigenaren, wanneer die komt en hoe die gaat helpen.

[2:35:01] De notificatieregeling valt onder de ministerie van mijn collega Van Vro.

[2:35:06] Ik kan namens haar melden dat medio 26 het wetsvoorstel wordt verwacht.

[2:35:11] Dan hebben we een aantal vragen gesteld over de administratieve verlichting van het midden- en kleinbedrijf.

[2:35:17] Zoals eerder gezegd, ik kan u melden, dat heb ik al eerder aan u gedaan, dat het kabinet besloten heeft om de rapportageverplichting voor het midden- en kleinbedrijf om die af te schaffen.

[2:35:27] Ik denk dat dat een belangrijk signaal is.

[2:35:29] Ik denk dat deze, net als heel veel regels overigens,

[2:35:33] ...ooit is bedoeld als een goede intentie en een goede bedoeling... ...om bewustwording bij het midden- en kleinbedrijf... ...voor verduurzaming en het CO2-gebruik van werknemers... ...het woon-werkverkeer van werknemers om die vorm te geven.

[2:35:50] Alleen dat we gewoon vanaf dag één hebben gezien... ...dat dat wat ingevoerd door heel veel ondernemers... ...vooral als een papieren tijger is ervaren.

[2:35:56] En dan kun je gaan vingerwijzen, kun je zeggen het is dienstens schuld, het was die idee, die is een idee of die heeft daartoe besloten.

[2:36:05] Dat is een tijdje gebeurd.

[2:36:08] Ik ben van de school... Volgens mij is het dan vooral belangrijk dat je een beslissing neemt.

[2:36:11] Dat heb ik gedaan toen ik ongeveer een maand staatssecretaris was en besloten om die rapportageverplichting voor het midden- en kleinbedrijf af te schaffen.

[2:36:20] Dat zijn we nu heel snel in de ingang aan het zetten en ik heb in de tussentijd gevraagd

[2:36:24] aan de gemeente om terughouden te zijn met de handhaving daarop.

[2:36:28] En volgens mij moeten we dat op die manier altijd doen bij regels.

[2:36:30] Vaak is iets een goed idee.

[2:36:32] En als het dan in wordt gevoerd, als het dan geen goed idee meer blijkt te zijn, dan moet je volgens mij ook gewoon durven om dat besluit te nemen.

[2:36:39] En ik denk dat het heel verstandig is dat we dat op die manier doen.

[2:36:45] Dan de... Ik heb nog heel veel, dus... Ja, ik heb heel veel plaatjes nog.

[2:36:56] Ja.

[2:37:02] Mevrouw Swinkels had nog een interruptie.

[2:37:04] Ik kijk wel ook naar de tijd.

[2:37:05] We hebben ook nog een tweede termijn.

[2:37:07] Dus als u uw interruptie in de tweede termijn kwijt kan, schilt het misschien qua tijd.

[2:37:11] Maar dat laat ik aan u ter overweging.

[2:37:15] Ja, mijn interruptie gaat precies over de twee concrete punten die de staatssecretaris net heeft behandeld, dus het lijkt me handig om het nu door te vragen.

[2:37:22] Ten aanzien van die notificatieregeling was ik benieuwd, treedt die dan ook daadwerkelijk meteen in werking vanaf de zomer?

[2:37:30] Die vervolgvraag had ik gesteld.

[2:37:32] En ten aanzien van het afschaf van die rapportageverplichting, daarvan had ik gezegd, steun daarvoor, mits we dus dan ook wel kijken hoe we kleinere bedrijven ook ondersteunen met duurzame mobiliteit, bijvoorbeeld met het opstellen van een fietsplan.

[2:37:44] Kan de staatssecretaris dat dan wel toezeggen, dat dat wel gebeurt?

[2:37:48] De staatssecretaris.

[2:37:50] Ja, voorzitter, het laatste kunnen wij toezeggen.

[2:37:52] Er is een cover-subsidie en ook informatievoorzieningen zijn beschikbaar.

[2:37:56] En best practices, zoals fietsregelingen, staan centraal bij het RVO-informatiepunt.

[2:38:01] En ook de Zet de Knop Om-campagne, die wordt daarin meegenomen.

[2:38:08] Dus dat kan ik toezeggen.

[2:38:10] Als het gaat om het wetsvoorstel van VRO, daar kan ik echt geen antwoord op geven.

[2:38:13] Dat zit echt bij de minister van Vrouw.

[2:38:15] We hebben doorgekregen dat medio 26 het wetsvoorstel komt.

[2:38:18] Hoe dat exact zit, dat zult u toch echt aan mijn collega moeten vragen.

[2:38:25] Dan, voorzitter, de heer De Hoop over de export van giftige brandstoffen.

[2:38:30] Het is inderdaad zo dat we daar een stap op hebben gezet, maar dat het voor Nederland altijd belangrijk is dat we dat ook in internationaal context doen.

[2:38:38] Vandaar dat Nederland initiatief heeft genomen voor brede internationale afspraken.

[2:38:42] en zijn op dit moment al afspraken met de Benelux-Unie.

[2:38:46] We zijn op dit moment bezig om die uit te breiden naar ofwel andere landen ofwel de gehele Europese Unie.

[2:38:51] En dat doen we ook in samenspraak met de Inspectie voor Leefomgeving en Transport.

[2:38:56] De heer Goudswaard stelde een vraag over de vrachtwagenheffing.

[2:38:59] Hij had daar ook een hele concrete casus bij.

[2:39:03] Ik moet die in beginsel verwijzen naar de minister.

[2:39:05] De minister is verantwoordelijk

[2:39:06] de vrachtwagenheffing.

[2:39:09] Maar ik heb ook al goed gehoord wat u heeft gezegd in deze casus.

[2:39:13] Volgens mij is dit een belangrijk signaal.

[2:39:15] Dus wat ik zal doen, voorzitter, ik zal deze casus die de heer Goudswaard heeft uitgesproken, zal ik delen met de minister.

[2:39:25] Vragen om dit signaal ook even serieus te nemen, zoals we met alles doen.

[2:39:29] En ook verzoeken om daar even op korte termijn op terug te komen.

[2:39:33] We hebben volgende week de begrotingsbehandeling, dus ik zal de minister verzoeken om daar tijdens of voorafgaand aan de begrotingsbehandeling even netjes op terug te komen, zodat de heer Goudsma dat ook kan betrekken bij de begrotingsbehandeling waar we elkaar hopelijk gaan zien.

[2:39:48] Even kijken, dan heeft de heer Heutink mij nog een vraag gesteld over ETS.

[2:39:55] Ik denk dat het goed is om te melden dat bedragen die hij noemde niet overeenkomen met wat op dit moment de benzine kost.

[2:40:02] Het kabinet heeft natuurlijk besloten om de accijnskorting door te trekken.

[2:40:08] Dat is volgens het kabinet in ieder geval verstandig om te doen.

[2:40:12] De Kamer heeft daar in het Belastingplan een ander oordeel over geveld.

[2:40:18] Dat is niet de verantwoordelijkheid van het kabinet.

[2:40:22] Wij hebben een eerste voorstel gedaan.

[2:40:23] Wij dachten en denken nog steeds dat dat verstandig is voor de mensen die afhankelijk zijn van de auto.

[2:40:31] Als het gaat om ETS, dan moet ik natuurlijk ook eerlijk zijn, dat is niet iets wat alleen in Nederland gaat gelden.

[2:40:37] Dat gaat juist ook in Duitsland gelden.

[2:40:39] Op dit moment zien we dat het prijsverschil tussen Nederland en Duitsland ongeveer 15 cent

[2:40:46] is en dat eigenlijk al jarenlang op die 15 cent zit.

[2:40:53] Het is natuurlijk zo, hoe hoger de benzine in Nederland is, hoe aantrekkelijker het ook wordt, gewoon simpelweg in absolute euro's om dan vervolgens de grens over te gaan.

[2:41:04] Omdat hoe hoger de prijs hier in Nederland is, hoe vervelender het is om je auto vol te gooien, zeg ik ook even als particulier persoon.

[2:41:10] Dus die tracks zien we natuurlijk al een tijdje gebeuren.

[2:41:16] De lopende gesprekken over ETS2 en die zullen wij ook als Nederland voeren in Europees Verband.

[2:41:26] Volgens mij heb ik dan alle vragen zo goed als mogelijk geprobeerd te beantwoorden in het blokje over.

[2:41:32] Ik geef de heer Van Astendoort.

[2:41:35] Ja, ik had er maar even gewacht om te dachten, nou ja, dan komt het bij overig.

[2:41:39] Maar ik vond hem vrij fundamenteel, de vraag die ik stelde.

[2:41:43] Het ging namelijk over de veranderende Europese context.

[2:41:46] Die steun die Nederland heeft uitsproken om inderdaad de CO2-doelen voor de automotive sector te verlagen, zorgt er wel voor dat wij natuurlijk uiteindelijk in 2050 die klimaatneutrale mobiliteit veel lastiger gaan bereiken.

[2:41:59] Daar zijn dus extra maatregelen nodig.

[2:42:01] En ik was eigenlijk wel van de staatssecretaris benieuwd welke extra maatregelen daar dan voor in plaats komen.

[2:42:07] Staatssecretaris.

[2:42:09] Er zitten een paar aannames in het verhaal van de heer Van Asselen die niet helemaal correct zijn.

[2:42:14] Nederland heeft niet actief gepleit voor het verlagen van de CO2-normen in Brussel.

[2:42:20] Wat wij hebben gezegd in reactie op de moties die ook in deze Kamer zijn ingediend, hebben wij dat vrij consistent ook zo beantwoord.

[2:42:27] is dat wij het doel voor elektrificatie steunen en dat het daarmee logisch is dat die CO2-normen op dit moment gelden, maar dat die CO2-normen niet een doel op zichzelf zijn, niet een heilige graal zijn, maar dat dat een middel is om ervoor te zorgen dat wij elektrificatie van het wagenpark mogelijk maken.

[2:42:49] En dat als we zien dat het knelt, dat je dan ook open moet staan voor de situaties waarvoor het knelt.

[2:42:55] Vandaar dat wij hebben gezegd, wij houden niet principieel vast aan de verbod op de verbrandingsmotor, maar je moet openstaan voor de evaluatie.

[2:43:03] Die evaluatie is nu gekomen.

[2:43:05] Wij zijn bezig om een BNC-fietsje te maken.

[2:43:09] Sorry, de Europese Commissie heeft een voorstel gedaan voor 90 procent.

[2:43:12] en dan die andere 10% op een andere manier in te vullen.

[2:43:16] Wij moeten, denk ik, even goed kijken hoe dat past.

[2:43:18] Wat ik al zei, ik denk dat hier vooral een pragmatische houding verstandig is, niet een ideologische discussie waarbij de verbrandingsmotor, het verbod in 2035, een soort van totempaal is, waarbij je gewoon ook echt even pragmatisch kijkt voor welke voertuigen is het gewoon verstandig om die CO2-normen vast te houden.

[2:43:36] Waar is dat ook geen enkel probleem of waar is dat een beperkt probleem wat je kan oplossen met andere mitigerende maatregelen en waar zie je dat het gewoon echt wel knelt of pijn doet en moet je dan ook openstaan voor die knelpunten.

[2:43:49] Dat is de houding die ik ook richting mijn collega's in Brussel

[2:43:52] Ik heb uitgesproken van nieuwe nationale maatregelen ten aanzien van dit voorstel.

[2:43:56] Er is op dit moment geen sprake.

[2:43:59] We liggen op koers als het gaat om de mobiliteitsdoel en we proberen ieder jaar bij de KEV en ook bij de Voorjaarsnota te kijken welke maatregelen we op dat moment moeten nemen, gelet op de markt, om die doelen vast te houden.

[2:44:13] Dank staatssecretaris, gaan we nu door naar de tweede termijn en dan zou ik als eerste de heer van Asten namens D66 het woord willen geven.

[2:44:22] Ja, wilde ik nog met dit op gaan schrijven wat dan de tweede termijn werd op deze laatste opmerking van de staatssecretaris, maar die pak ik dan gelijk op.

[2:44:32] Ik ben blij met de beantwoording, behalve op de laatste vraag door de staatssecretaris.

[2:44:39] De toezegging voor grond voor verandering om te kijken hoe gaan we dat doen met die gemeentelijke laadstations waar nu nog tankstations zitten.

[2:44:45] Is daar een mogelijkheid voor transitie?

[2:44:47] Heel fijn dat die kunnen aansluiten bij die gesprekken.

[2:44:54] Het punt van die deelmobiliteit, ik had hem hier opgeschreven, voor niet alle Nederlanders is dit een oplossing, maar wel voor een heleboel.

[2:45:02] Dus ik denk dat we hier juist nog aan de vooravond staan van een grote toekomst van die sector van de deelmobiliteit.

[2:45:08] En we hebben hem keihard nodig, zoals ik al in de interruptie aangaf.

[2:45:12] Anders kan er simpelweg niet gebouwd worden.

[2:45:15] Je kan niet in hoge dichtheden bouwen en tegelijkertijd maximale parkeernormen voor privé.

[2:45:20] auto's houden en dat zal in de Randstad net even anders liggen dan in Brabantse dorpen, zeg ik daarbij.

[2:45:30] De tien nieuwe steden zullen juist hier heel veel baat bij hebben, dus laten we daar koploper in zijn.

[2:45:36] Dus ik broed daar nog op om er toch nog met een motie te komen in een debat wat ik hierover zou willen hebben.

[2:45:45] Als dat het geval is zult u nu een twee minuten debat aan mij vragen.

[2:45:49] Bij deze graag.

[2:45:50] En dan beëindig ik het stuk toch nog weer over die EU-wetgeving.

[2:45:58] Wij zitten net op het andere spoor, de staatssecretaris en ik, en niet zozeer over van welke stemming is er dadelijk in Europa en welke beslissing wordt genomen, of dat nou wel of niet die 90 procent is.

[2:46:09] Ik zou voor zijn om de autolobby vanuit sommige landen niet direct hun zin te geven.

[2:46:16] Maar, en dan kom ik tot mijn afronding, voorzitter.

[2:46:20] Het gaat wel effect hebben.

[2:46:23] En als het effect is dat hier in Nederland langere tijd auto's met verbrandingsmotoren hierdoor gaan rondrijden, betekent dat het lastiger wordt om klimaatneutrale mobiliteit in 2050 te bereiken.

[2:46:33] Dat betekent, als wij dat doel wel voor ogen houden, dat we andere maatregelen nodig hebben.

[2:46:39] En ik vraag dus ook aan de staatssecretaris, welke maatregelen zijn dan mogelijk?

[2:46:45] Helder.

[2:46:45] Ik heb het bij het begin van de tweede termijn nog niet helder genoeg gezegd.

[2:46:48] In de tweede termijn hebben we een derde spreektijd van de eerste termijn.

[2:46:51] Dat betekent dat ieder één twintig aan spreektijd heeft.

[2:46:54] Ik geef nu het woord aan de heer Heutink.

[2:46:57] Voorzitter, de landelijke gemiddelde adviesprijs voor brandstof is vandaag 2,24 euro, zeg ik tegen de staatssecretaris, voordat hij denkt zomaar Kamerleden te kunnen corrigeren op feiten.

[2:47:09] Dit zijn de feiten.

[2:47:10] En het feit is ook dat twee derde van die brandstofprijs bestaat uit belastingen en accijns.

[2:47:15] Automobilisten worden gewoon uitgemolken en met EETS2 wordt dat nog vele malen erger.

[2:47:22] Voorzitter, tot slot, ik wil nog even één ding zeggen en dat gaat over die rapportage.

[2:47:28] Ik word eigenlijk een beetje moe van de stoerdoenerij als het gaat over de besluiten die de staatssecretaris allemaal wel niet neemt.

[2:47:36] Want het is meer dan normaal dat als de Kamer vraagt om een besluit in te trekken of om een regel te schrappen,

[2:47:45] dat de staatssecretaris dat gewoon doet en dan niet hier vervolgens gaat zeggen oh kijk ik ben hier de goede staatssecretaris en ik heb dit besluit genomen en kijk mij eens goed zijn.

[2:47:57] Nee voorzitter, het was een opdracht van de Kamer en het is de normaalste zaak van de wereld dat de staatssecretaris dat zonder een grote broek aan te trekken dat gewoon uitvoert en dat wil ik er nog even bij laten.

[2:48:10] Dan geef ik het woord aan de heer Sjoeds namens de VVD-fractie.

[2:48:13] Ja, dank u voorzitter.

[2:48:16] Over het ongelijk speelveld.

[2:48:18] Dank aan de staatssecretaris voor het eerlijke antwoord dat de worsteling die hij had leidde tot een tussenoplossing.

[2:48:25] Die tussenoplossing op basis van zeer recente gegevens die mij bereikt heeft bij de binnenvaart.

[2:48:30] Die lopen wat mij betreft wel tot een eerdere evaluatie dan over een jaar.

[2:48:34] Dat over een jaar doen is prima.

[2:48:36] Maar de actualiteit vergt juist vanwege die prijsprikkels en het gevaar van bunkeren en meer ga ik er niet over zeggen.

[2:48:42] want het is strategisch en daarom gevaarlijk.

[2:48:44] Zou ik de staatssecretaris wel willen vragen of hij eerder, misschien eigenlijk al wel deze maand, kort wil sluiten met de binnenvaart om te kijken van hoe werkt dat nu uit in de praktijk.

[2:48:56] Ik wil ook nog vragen over bijmengen, of dat met betrekking tot bijmengpercentages eventueel zou leiden tot een verhoging, bijvoorbeeld

[2:49:04] van 20 of zelfs 30 procent, met name met het oog op farmen.

[2:49:09] En dan ten aanzien van de toezegging over de Kamerbrief om de massabalans systematiek de volgende keer te bespreken.

[2:49:18] Dat was al een toezegging die in de brief zat, zoals we die vandaag behandelden.

[2:49:22] Of hij daar uitdrukkelijk ook de luchtvaartbrandstof bij wil betrekken, omdat het wachten op de verduidelijking van het standpunt van meneer Jurgensen als EU-commissaris

[2:49:33] Die is er inmiddels al een tijdje, maar er zit ook een verschil hoe wij daarnaar kijken en anderzijds België en Duitsland die fysiek leveren niet per se noodzakelijk vinden, wat wij wel doen.

[2:49:43] Dus er zit een verschil van benadering.

[2:49:45] En ik kom tot een afronding, voorzitter, ik vrees niet.

[2:49:48] Dat vraagt een nadere reactie, ook op het rapport van Royal NLR en de administration of SAF deliveries via SEBS.

[2:49:58] Laatste punt, en dat gaat over bevestigingen, over recreatievaart.

[2:50:02] Dat gaat inderdaad over de harmonisatie.

[2:50:04] Niet als vraag, wilt u alstublieft tegen de gemeente zeggen dat ze het niet doen, maar wel om vanuit hetzelfde perspectief, zoals we dat met wegvervoer doen, om te kijken dat het geen lappendeken wordt, omdat het anders een bewegend doel wordt.

[2:50:14] En dat was het voorzitter.

[2:50:16] Het woord is aan de heer Goudswaard van JA21.

[2:50:18] Die hoeft geen tweede termijn te voeren.

[2:50:19] Ik kijk naar mevrouw Swinkels namens het CDA.

[2:50:22] Dank, voorzitter.

[2:50:23] Al onze vragen zijn beantwoord.

[2:50:25] Dus dank aan de staatssecretaris.

[2:50:27] We willen wel graag ook deelnemen aan twee minuten debat om eventuele aanmoedigingen te doen.

[2:50:32] Dus dat laat ik bij deze weten.

[2:50:35] Dat kan via de plenaire Giffie, maar dat komt ongetwijfeld helemaal goed.

[2:50:39] Gezien de tijd zal ik even afzien van mijn tweede termijn namens de Groninger Partij van de Arbeidsfractie.

[2:50:45] En dan vraag ik de staatssecretaris of hij direct kan beantwoorden.

[2:50:48] Ja, de staatssecretaris kan direct beantwoorden.

[2:50:50] Ja, voorzitter, dank.

[2:50:54] Er zijn een paar opmerkingen gemaakt.

[2:50:56] Aanmoedigers zijn altijd welkom.

[2:50:59] We proberen te kijken, als het gaat om deelmobiliteit en dat soort zaken, hoe kunnen we dat ook echt vormgeven?

[2:51:03] En als het gaat om de EU-wetgeving, wij verzien daar op dit moment geen effect in, ook omdat het voorstel zich nog moet uittrillen.

[2:51:11] Het is nu een voorstel van de Europese Commissie, daar gaan we nog over spreken.

[2:51:14] Maar onze pragmatische instant is nou juist... Ik moet ook eerlijk zijn, de Kamer heeft tot twee keer toe een hele stevige motie aangenomen over dit voorstel.

[2:51:23] Wij proberen daar als kabinet...

[2:51:24] We moeten een goede middenpositie inpakken.

[2:51:30] hard-to-abate-situaties, voertuigen waarin het heel ingewikkeld is om op die termijn een volwaardig alternatief elektrisch te hebben.

[2:51:40] Daar zijn ook allerlei andere varianten voor mogelijk en daar probeer je volgens mij ook goed naar te zoeken.

[2:51:47] Dus nogmaals een beetje in de balans op te blijven, wel de doelstellingen proberen te halen, maar niet een middel tot een heilig doel te verklaren.

[2:51:55] Dat zal ook alvast de lijn van het BNC-fietsje zijn.

[2:52:00] De heer Heutink heeft het een en ander gezegd over de CO2-rapportageverplichting.

[2:52:06] Volgens mij heeft de Kamer daar ook al regelmatig aan, in ieder geval voorgangers van mij, aangedrongen om dat te doen.

[2:52:13] Toen ik aantrad was dat nog niet het geval en daarom heb ik in dat precies gedaan wat de heer Heutink mij vroeg, namelijk het besluit nemen om

[2:52:21] om het af te schaffen.

[2:52:24] Dat hebben we ook zo gedaan.

[2:52:26] Als het gaat om de massabalans, we proberen daar zo snel mogelijk duidelijkheid over te krijgen.

[2:52:31] Ik zal zo nog een paar specifieke vragen van de instituut beantwoorden.

[2:52:36] Als het gaat om de R&D 3, de mitigerende maatregelen, hoe die nu uitwerken.

[2:52:40] Onze signaal is dat dat in de prijs op dit moment nog niks doet.

[2:52:43] Dus die signalen hebben wij niet.

[2:52:46] Maar ik vind dat ik altijd dit soort signalen serieus moet nemen.

[2:52:50] Dus ik denk dat het verstandig is dat wij even het gesprek zullen aangaan met de scheepsvaartsector om even uit te horen wat is daar nu de situatie.

[2:53:00] Ik ga er wel duidelijk over zijn.

[2:53:01] Ik ga niet nog meer maatregelen op dit moment nemen, want het is echt een hele precaire balans.

[2:53:06] Maar ik denk dat het wel goed is om even de signalen op te halen, zodat we dat weten, zodat we dat ook eerder dan de monitoring

[2:53:13] mee kunnen nemen.

[2:53:15] Even kijken.

[2:53:22] Dus dat is de vraag over de mitigerende maatregelen van de R&D3, van de EU-studies.

[2:53:30] Welke acties onderneemt de staatssecretaris om meer feem in diesel te kunnen bijmengen?

[2:53:36] De EU-brandstofkwaliteitsrichtlijn stelt 7 procent feem op de markt moet zijn.

[2:53:44] In Nederland doen we dat.

[2:53:45] In Nederland doen we dat, B7.

[2:53:47] Tot 10% mag, als het wagenpark dat aan kan, TNO, tonen aan dat het zowel... dat voor veel vrachtwagen onbekend is, of de garantie... Dit is geen lekkere zin.

[2:54:04] Het zijn allemaal punten die in de tweede termijn nog allemaal zijn gesteld.

[2:54:08] Ik heb ook nog een setje vragen over de SAV-wetgeving.

[2:54:12] Ook die is vrij technisch.

[2:54:14] Vindt u het goed dat ik daar even schriftelijk gewoon netjes op stuk kom?

[2:54:16] Anders ga ik nu dingen voorlezen en dan doen we alles in de vluchtigheid.

[2:54:20] Terwijl dat zou niet volgens mij recht doen aan de vragen die er zijn gesteld en ook niet aan de antwoorden die zijn uitgewezen.

[2:54:27] Ik doe dat even schriftelijk af als u dat goed vindt.

[2:54:32] Dat was ook de vraag.

[2:54:35] Dan voldoet de staatssecretaris op die manier voldoende aan het verzoek.

[2:54:38] Heel graag.

[2:54:39] De heer Soets vroeg mij nog of de vereniging afvalbedrijven, ze zijn aangesloten bij het convenant.

[2:54:44] We hebben dat even nagevraagd en zij zijn op dit moment geen lid van het convenant.

[2:54:49] Echter, iedereen die wil aansluiten is natuurlijk van harte welkom.

[2:54:53] Dus wij zullen de koffie klaarzetten en contact opnemen en uitnodigen om daar aan deel te nemen.

[2:55:02] En dan tot slot de laatste vraag over de watersportsector.

[2:55:07] Wat ik wil zeggen, het is in beginsel een lokaal...

[2:55:09] lokale aangelegenheid, maar ik kan wel toezeggen dat wij ook daar even het gesprek over zullen opnemen over waar nou specifiek behoefte aan is en hoe we dat op een goede manier kunnen doen.

[2:55:21] Ik ga niet het hele beleid overnemen, dan kom ik op hetzelfde punt ten aanzien van de

[2:55:28] Zero Emission Zones, maar kijken of er landelijke harmonisatie, landelijke handreikingen, gesprekken met VNG, noem het maar op, mogelijk zijn, zodat het voor ondernemers wat fijner wordt.

[2:55:40] Dat kan ik toezeggen.

[2:55:41] Dus we gaan ook graag het gesprek aan met de watersportsector.

[2:55:45] Alleraadse uitspreid van de heer Schoets heel kort.

[2:55:48] Ja, het gaat om de voorkoming van een lappendeken en gaat vooral het gesprekken met het watersportverbond en Hiswa Reekron.

[2:55:55] We zullen met hen contact opnemen om dat te doen.

[2:56:00] Dan dank ik de staatssecretaris voor de beantwoording.

[2:56:04] Stel ik vast dat de heer Van Asten een twee-minuten-debat heeft aangevraagd en dan hebben we nog een lijst met toezeggingen die ik met u voorbij zal lopen.

[2:56:12] De eerste toezegging.

[2:56:13] In de voortgangsrapportages over zero-emissiezones worden voortaan ook de signalen van de koepelorganisaties meegenomen.

[2:56:20] Ook zal hierin worden ingegaan op eventuele marktverschuiving in zero-emissiezones en op de mogelijkheid voor rechtvaardig beboeten.

[2:56:28] Dat is een toezegging aan de heer Sjoeds en mevrouw Swinkels.

[2:56:30] Tweede toezegging.

[2:56:32] In de volgende voortgangsrapportage komt de staatssecretaris nog even terug op de inbreng van ONL van 30 juni jongsleden.

[2:56:40] Dat is een toezegging aan de heer Sjoeds.

[2:56:42] De derde staatssecretaris... De derde staatssecretaris.

[2:56:45] Ik hoop niet dat we die nog krijgen.

[2:56:46] Die hebben we al.

[2:56:48] De Kamer wordt voor de voorjaarsnoda schriftelijk geïnformeerd over de mogelijke maatregelen en de oplossingsrichtingen voor het stimuleren van de tweedehandsmarkt voor elektrische auto's.

[2:56:59] Dat is een toezegging aan mevrouw Swinkels.

[2:57:02] De vierde toezegging.

[2:57:04] Voor de zomer ontvangt de Kamer de nationale routekaart bidirectioneel laden.

[2:57:09] Hierin wordt ook het probleem van dubbele energiebelasting geadresseerd.

[2:57:12] Dat is ook een toezegging aan mevrouw Swinkels.

[2:57:15] De vijfde toezegging.

[2:57:17] In juni dit jaar wordt de Kamer in de laadinfrastructuurbrief geïnformeerd over de nieuwste inzichten over prijstransparantie, de aanleiding van het contact met de ACM.

[2:57:26] Toezegging aan de heer Sjoeds en de heer Van Asten.

[2:57:29] Zesde toezegging.

[2:57:29] In de volgende brief over RET3 zal de Kamer worden geïnformeerd over de massabalanssystematiek.

[2:57:35] Toezegging aan de heer Sjoeds.

[2:57:37] De zevende toezegging.

[2:57:38] In april wordt de Kamer geïnformeerd over de stand van zaken ten aanzien van het opstellen van landelijke modeldefinities voor deelmobiliteit.

[2:57:45] Toezegging aan Van Asten en De Hoop.

[2:57:47] Acht.

[2:57:47] De Kamer ontvangt tijdens of voorafgaand aan de begrotingsbehandeling een reactie op het signaal van het lid Goudswaard over bestelauto's tot 3500 kilo.

[2:57:57] Toezegging aan de heer Goudswaard.

[2:57:58] De staatssecretaris zei

[2:57:59] op het laatst nog dat hij schriftelijk terugkomt op een aantal openstaande vragen.

[2:58:04] Ik kijk naar de staatssecretaris en de leden of er iets mij ontgaan is.

[2:58:08] Ik kijk toch nog heel kort naar de heer Sjoeds.

[2:58:10] Ja, ik denk twee dingen.

[2:58:12] Eén, dat bij die brief ook de luchtvaart wordt betrokken.

[2:58:15] En ten tweede dat u het gesprek aangaat met die recreatievaartsen.

[2:58:19] De staatssecretaris knikt, dan noteren we dat, dan wil ik iedereen die dit debat mogelijk heeft gemaakt danken, de mensen op de publieke tribune, de mensen die thuis het debat gevolgd hebben, de staatssecretaris en de leden van deze commissie en dan sluit ik deze vergadering.