NZA/JA over de Stand van de Jeugdzorg

[0:00:02] Welkom allemaal bij deze technische briefing over de stand van de jeugdzorg.

[0:00:07] Die wordt georganiseerd door ons, maar verzorgd door de NZA en door de jeugdautoriteit.

[0:00:14] Ik heet de gasten dan ook van harte welkom.

[0:00:17] Dat zijn Annemieke van der Laan, directeur jeugdautoriteit tot 1 januari 2026.

[0:00:23] Anouk Matthijsen, directeur toezicht van de Nederlandse Zorgautoriteit.

[0:00:27] En Jan Kik, expert jeugd.

[0:00:29] nu van de Nederlandse zorgautoriteit.

[0:00:33] En dan kijk ik even naar de kant van de Kamer.

[0:00:35] Daar zijn aangeschoven de heer Van Houwelingen van Forum voor Democratie, de heer Hamstra van het CDA, mevrouw Sijnaven van D66 en mevrouw Wendel van de VVD.

[0:00:47] En we hebben afgesproken dat eerst de presentatie verzorgd gaat worden.

[0:00:51] Die duurt waarschijnlijk een minuut of twintig.

[0:00:53] En daarna dan zijn de leden in de gelegenheid om een vraag te stellen en die worden dan beantwoord en uiterlijk

[0:00:59] Hoofd 5, sluiten we deze bijeenkomsten af.

[0:01:04] Dus ik geef nu aan jullie het woord om de presentatie te houden.

[0:01:09] Hartelijk dank en dank voor de uitnodiging.

[0:01:13] De jeugdautoriteit die inderdaad per 1 januari is opgegaan in de NZA, publiceerde jaarlijks een stand van de jeugdzorg en de laatste is afgelopen najaar uitgekomen en daar hebben we gekozen voor het thema 10 jaar na de decentralisatie.

[0:01:29] Wat waren de ambities?

[0:01:30] Wat zien we nu?

[0:01:31] Waar staan we nu?

[0:01:32] Welke knelpunten zien we en vooral wat is het handelingsperspectief?

[0:01:37] En we hebben er inderdaad heel bewust voor gekozen om hier samen te zitten.

[0:01:42] Ik was inderdaad directeur-bestuurder van de jeugdautoriteit, dus het is onder mijn verantwoordelijkheid uitgebracht.

[0:01:48] Maar inmiddels valt het onder de NZA, dus goed dat wij hier samen aanwezig kunnen zijn.

[0:01:57] Dit kan ik zo bedienen.

[0:01:59] In de kern, waar gaat het over?

[0:02:02] Ieder kind en gezin moet kunnen rekenen op jeugdzorg als dat nodig is.

[0:02:06] Dat is het vertrekpunt.

[0:02:10] Tien jaar decentralisatie en inmiddels een jeugdwet.

[0:02:16] Waar staat het nu?

[0:02:18] Om te beginnen de verwachtingen waarmee de decentralisatie in 2015 in werd gegaan.

[0:02:28] Het idee was de jeugdzorg veel meer dicht bij de jeugdige en het gezin te organiseren.

[0:02:37] En daarmee het versterken van het problemenplossend vermogen van kinderen, jongeren, hun ouders en hun sociale omgeving.

[0:02:44] Het bevorderen van opvoedvaardigheden ook door dat dichterbij brengen, lokaal organiseren.

[0:02:50] meer aandacht voor preventie en zo vroeg mogelijk kunnen signaleren wat speelt er en hoe kunnen we daar zo goed mogelijk op ingrijpen.

[0:03:01] En als follow-up daarvan het tijdig bieden van juiste hulp op maat.

[0:03:07] Met als uitgangspunt het gezin is één geheel, één plan, één regisseur op lokaal niveau die dat helpt organiseren.

[0:03:17] En tot slot een belangrijke om te noemen, de ambitie om de regeldruk te verlagen.

[0:03:28] Wat zien we in de praktijk na 10 jaar?

[0:03:32] Dat dat heel weerbarstig is.

[0:03:36] Het aantal jeugdige dat een vorm van jeugdhulp krijgt is gestegen.

[0:03:41] 15 jaar geleden was dat 1 op de 20, nu is het 1 op de 7.

[0:03:45] We zien een flinke toename van het aantal jeugdzorgaanbieders, maar dan vooral aanbieders van lichtere vormen van zorg.

[0:03:52] We zien de beschikbaarheid van specialistische jeugdzorg onder druk staan.

[0:03:58] De regeldruk is toegenomen in plaats van de geambieerde afname daarvan.

[0:04:04] En wat wel belangrijk is om te noemen, is we zien grote verschillen tussen de gemeenten en de regio's.

[0:04:13] En over de beweging naar preventie is het wel goed om te zeggen, die komt moeizaam tot stand, maar dat is iets wat we breed in de hele zorg zien.

[0:04:25] Investeren op preventie, terwijl je speelt met financiële druk, arbeidsmarkt tekorten, is gewoon een hele spannende.

[0:04:35] Plus, als jij investeert als aanbieder in preventie, weet jij ook niet of de baten daarvan ook bij jou terecht gaan komen.

[0:04:43] Daar gaat altijd tijd overheen.

[0:04:45] Dus dat is gewoon een hele ingewikkelde.

[0:04:51] Dan een plaatje van het gebruik en de kosten.

[0:04:55] Ik noemde al meer jeugdige in zorg.

[0:04:57] De kosten zijn ook in verhouding daarmee exponentieel gestegen.

[0:05:03] We zien vooral een toename van lichtere vormen van zorg.

[0:05:05] We zien dat de trajecten langer duren, maar ook duurder zijn per jeugdige.

[0:05:11] en het gemiddelde van meer trajecten.

[0:05:15] Dus de bovenste lijn is de lijn van de kosten, de groene lijn is de lijn van het beschikbare budget en de blauwe lijn, de onderste, of tenminste, hij eindigt onder, is het aantal jeugdigen met jeugdzorg.

[0:05:32] Dan over de financiële druk bij gemeenten.

[0:05:37] Gemeenten zijn dus eindverantwoordelijk voor de uitvoering van alle vormen van jeugdzorg.

[0:05:44] Dat betekent dat zij signaleren, ondersteunen bij het regelen van de zorg, het helpen organiseren van passende jeugd, jeugdhulp, jeugdzorg en het bevorderen van lokale samenwerking.

[0:06:01] Terwijl het aantal jeugdigen toenam met 27 procent zijn de kosten, ik noemde het al exponentieel, zijn toegenomen met 125 procent.

[0:06:13] We houden dat jaarlijks bij.

[0:06:14] Het laatste jaar dat we volledig in beeld hebben is 2024.

[0:06:17] Daar zien we een tekort van 0,83 miljard.

[0:06:22] 90 procent van de gemeente geeft meer uit dan ze hebben begroten.

[0:06:30] Dan de beschikbaarheid van specialistische jeugdzorg.

[0:06:35] Daar zien we wachttijden, daar zien we personeelstekorten.

[0:06:38] We zien dat de afbouw van jeugdhulp moeizaam gaat, omdat er nog onvoldoende alternatieven beschikbaar zijn.

[0:06:47] Die alternatieven vergen investering, die kosten tijd.

[0:06:51] Dan moet je vaak naar kleinschalige reformen bijvoorbeeld, of zorg aan huis.

[0:06:55] Dat is ingewikkeld om te organiseren.

[0:06:59] De meeste gecertificeerde instellingen zijn niet in staat om aan de wettelijke termijnen en richtlijnen hierover te voldoen.

[0:07:07] En ook hier zien we wel verschillen tussen de gemeentes en ook wel tussen de regio's.

[0:07:15] Dan de financiële positie van aanbieders.

[0:07:19] Licht positief.

[0:07:20] We zien een herstel.

[0:07:22] Sinds 2022 zien we langzaam en zeker een lichte verbetering.

[0:07:28] Wel moet ik erbij zeggen dat het kwetsbaar is.

[0:07:33] De marges zijn beperkt.

[0:07:35] We zien nog steeds zo'n 10% van de aanbieders die geen winst maken.

[0:07:39] En een winstmarge van 2 tot 3 procent is nodig om financieel gezond te zijn en om voor de langere termijn verzekerd te zijn dat je passende zorg, goede zorg kan leveren.

[0:07:58] We zien dat in 2024 9 procent van de kleinere aanbieders nog verliesgevende was en van de grotere 25 procent.

[0:08:06] De middelgroten zitten daar tussenin.

[0:08:14] Ik wou dat ik hier kon zeggen dat er hele simpele oplossingen voor de hand liggen.

[0:08:22] Dat is niet het geval.

[0:08:23] Ik zou de sector ook tekort doen als ik dat zou beweren.

[0:08:26] Maar wat wij als onze jeugddeskundigen wel zien, is dat er een aantal hardnekkige patronen echte structurele stappen in de weg zitten.

[0:08:37] En kort gezegd komt dat erop neer dat er te weinig keuzes worden gemaakt, dat alle betrokken partijen veel te veel op elkaar wachten en dat we het ongemakkelijke gesprek uit de weg gaan.

[0:08:48] Wat ik daarmee bedoel is dat de jeugdhulp vaak de weg lijkt van de minste weerstand.

[0:08:57] Zodra er iets speelt bij een jeugdige...

[0:09:00] wordt er vrij snel naar een vorm van jeugdhulp gegrepen.

[0:09:06] Terwijl wat wij terug horen van de professionals is dat heel veel van de problematiek bij jeugdigen eigenlijk veroorzaakt wordt door factoren die buiten het kind liggen.

[0:09:17] Dus bijvoorbeeld prestatiedruk, problemen, stress thuis door de ouders die in vechtscheiding liggen of door financiële problemen.

[0:09:29] Problemen op school, dat zijn allemaal factoren waarvan wij zeggen, dan moet je in de sociale omgeving naar oplossingen kijken en niet meteen een greep doen naar jeugdhulp.

[0:09:44] Dus daar is het maatschappelijke debat hard nodig.

[0:09:50] Jeugdzorg moet er zijn voor de complexe gevallen waar het echt nodig is.

[0:09:54] En als we niet durven te begrenzen, dan komt die sector alleen maar verder onder druk.

[0:09:59] En dat is ook wel de reden dat wij zeggen van, er wordt snel, als dan weer iets in de media komt dat er iets niet goed gaat, wordt er gegrepen naar we moeten draaien aan de knoppen van het stelsel.

[0:10:09] Terwijl wij zeggen nou, dat heeft pas zin als je eerst wel die keuzes durft te maken.

[0:10:16] Anders blijft het kabbelen.

[0:10:20] Er is heel veel behoefte aan duidelijke definities.

[0:10:25] Dat raakt ook aan het maken van keuzes.

[0:10:28] Wat we zien is dat bijvoorbeeld een aantal van de hele fundamentele termen uit de wet eigenlijk niet nader gedefinieerd zijn.

[0:10:34] Denk aan wachttijden, beschikbaarheid.

[0:10:37] En wat we in de praktijk zien is dat dat heel veel ruis veroorzaakt.

[0:10:40] Dus heldere definities kunnen heel veel rust brengen in die sector.

[0:10:47] En nou ja, het voeren van het lastige gesprek, dat gaat dus ook over die maatschappelijke waarden en wat voert wel en niet thuis in jeugdzorg.

[0:10:56] Dan het wachten op elkaar, wat ik daar nog over kan zeggen.

[0:10:59] Als voorbeeld, de wet Rijkwijten is in de maak.

[0:11:03] Die kan helpen om

[0:11:06] beter te definiëren wat hoort wel en niet thuis in jeugdhulp.

[0:11:11] Het punt is dat ten eerste zo'n wetstraject, dat hoef ik u niet te vertellen, dat kan ontzettend lang duren.

[0:11:19] En ten tweede weten we ook nu al, zo'n wet kan zeker helpen, maar gaat dat ook niet allemaal oplossen.

[0:11:25] Dus wacht niet op de komst van zo'n wet, maar kijk ook wat er vandaag gebeuren kan.

[0:11:33] Daarmee kom ik aan het eind van de toelichting op de stand van de jeugdzorg.

[0:11:40] De jeugdautoriteit is inderdaad per 1 januari opgegaan in de Nederlandse Zorgautoriteit.

[0:11:45] Die heeft ook allerlei ambities om met deze mooie sector verder te gaan.

[0:11:49] Daarom speel ik hem door aan Anouk Matthijssen.

[0:11:55] Ja, dankjewel.

[0:11:56] En dit is ook voor ons een mooie gelegenheid, zeg maar, om ook te kunnen laten zien waar de nieuwe wet verbeteringsbeschikbaarheid, nou ja, de Nederlandse zorgautoriteit ook een positie geeft in het jeugddomein, want dat is eigenlijk wat dus ook de wet regelt, dat wij, ja, eigenlijk het jeugddomein waar we voorheen geen verantwoordelijkheid hadden, dat dat dus nu wel geregeld is.

[0:12:18] En wij wilden jullie ook echt meenemen in waar stond de jeugdautoriteit in hun taak en rollen en verantwoordelijkheden voor en wat geeft de wet eigenlijk aan ons ten aanzien van taken.

[0:12:32] Je moet je zo voorstellen, wij nemen de taken van de jeugdautoriteit over en gelukkig nemen we ook de kennis en de expertise en de mensen over.

[0:12:39] Dus dat betekent dat we niet helemaal van begin hoeven te beginnen, maar wel echt ook met die deskundigheid en expertise en eigenlijk ook wat de jeugdautoriteit de afgelopen jaren heeft gebouwd, daar kunnen wij mooi op voortbeduren en proberen we ook uit te bouwen.

[0:12:55] Maar er zijn ook wel echt nieuwe taken die tot ons komen, dus wij zullen de komende tijd ook echt de ruimte en de tijd nodig hebben om dat goed vorm te geven.

[0:13:06] Ik wil jullie graag even meenemen in deze informatieplaat waarin wat ons betreft ook eigenlijk de kern staat van de nieuwe jeugd taken van de NCTA.

[0:13:16] Dus nogmaals, wij nemen taken over van de jeugdhoudtijd, maar de wet geeft ons wel

[0:13:22] eigenlijk de formalisatie van die taken.

[0:13:26] De jeugdautoriteit heeft de afgelopen jaren veel gedaan, zeg maar, vanuit ook de positie die ze hadden in het veld.

[0:13:33] En voor ons brengt eigenlijk de nieuwe wet ook wel dat er wat meer duidelijkheid is over ook wat er van gemeente- en zorgaanbieders mag worden verwacht en ook eigenlijk welke verplichtingen de wet ook aan hun brengt.

[0:13:46] En dat biedt natuurlijk ook wel een stukje kansen.

[0:13:49] Er zijn eigenlijk drie nieuwe kerntaken die de kern van het werk weergeven.

[0:13:59] Want de focus vanuit ons van de Nederlandse zorgartijd is eigenlijk de beschikbaarheid van jeugdzorg.

[0:14:04] De wet zegt het al, wet verbetering en beschikbaarheid, maar daar ligt de focus van onze rol.

[0:14:11] en verantwoordelijkheid in.

[0:14:14] Eén taak, de eerste taak eigenlijk, die ik er even wil uitlichten, gaat echt om de vroegsignalering.

[0:14:20] En dat gaat met name... Daarop de kern is de risico's die er kunnen zijn, ook echt daadwerkelijk tijdig in kaart kunnen brengen.

[0:14:29] Dat doen wij en dat gaan we... Dat deed de Jeugdautoriteit al, dat nemen we ook over, dat doen we aan de hand van...

[0:14:37] meldingen, signalen die bij ons binnenkomen, maar ook onze eigen datapositie.

[0:14:42] En die datapositie, daar zit ook weer een verplichting, die verkrijgen wij doordat de wet heeft geregeld dat de aanbieders ook informatie gaan aanleveren, zowel financiële gegevens als andere gegevens die nodig zijn, zeg maar, om ook

[0:14:58] ...nou ja, dreigende tekorten of dreigende discontinuïteit... ...wat eerder te kunnen signaleren.

[0:15:04] Dus op casustiekniveau, op regionaal, lokaal niveau.

[0:15:08] En dat geldt eigenlijk ook voor de gemeentes.

[0:15:11] En wij noemen dat ook wel early warning system.

[0:15:13] Dus tijdig, op basis van informatie en data kunnen...

[0:15:17] signaleren en daarnaast gebruiken we daarmee een draaiboek continuïteit van jeugdzorgaanbieders, dus dat is een convenant wat ook al onder de vlag van de jeugdautoriteit liep met de veldpartijen en die hebben wij ook als entità mee overgenomen.

[0:15:37] Daarnaast is een tweede taak stelselonderzoek, dus een van de producten die Annemiek net heeft toegelicht, stand van de jeugdzorg, is eigenlijk een van de producten die ook tot stand is gekomen op basis van informatie die de jeugdautoriteit ook al tot zich kon nemen en wij nemen eigenlijk

[0:15:55] het stelselonderzoek als taak ook over.

[0:15:58] Dat betekent dat op basis van informatie en data die tot ons komt, we eigenlijk een soort blik, spiegel, monitor van de sector kunnen brengen, zodat ook

[0:16:11] Het veld, gemeente en aanbieders, branchepartijen, maar ook overheidspartijen daar hun voordeel mee kunnen doen om ook te zien welke ontwikkelingen er zijn in de sector.

[0:16:22] Denk aan inderdaad bijvoorbeeld het financiële beeld van de jeugdzorgaanbieders.

[0:16:28] Een voorbeeld van een onderzoek die we ook doen gaat onder andere bij de consortia.

[0:16:36] Het samenwerkingsverband van jeugdzorgaanbieders binnen gemeentes.

[0:16:41] Wat hebben zij nodig?

[0:16:42] Hoe functioneren ze?

[0:16:45] Dat soort onderzoeken moet je dan eigenlijk ook aan denken en die gaan we ook continueren.

[0:16:50] Dus eigenlijk wat meer onze monitoringsfunctie en rol die we hebben.

[0:16:55] En de derde taak die erbij is gekomen is het toezicht op de financiële bedrijfsvoering en ook de openbare jaarverantwoording.

[0:17:04] Dus het feit dat aanbieders jaarlijks hun openbare jaarverantwoording moeten publiceren, dat moeten zij nu ook al.

[0:17:11] via de lijn van de inspectie, dus de inspectie jeugd- en gezondheidszorg, en die taak nemen wij over van de IgE.

[0:17:18] Dus die laatste taak, die gaan in per 1 januari 2027, en dat komt omdat dat wat meer een terugkijkende taak is, om het maar even zo te zeggen.

[0:17:29] Daarnaast wil ik even uitlichten dat wij ook een meldpunt in het leven roepen.

[0:17:36] Die is ook al actueel per 1 januari en die heeft ook echt de focus op beschikbaarheid van de jeugdzorg en is een meldpunt wat voor eenieder is.

[0:17:47] Dus dat betekent eigenlijk dat op het moment dat er zorgen zijn

[0:17:50] bij ouders als bij organisaties ten aanzien van onacceptabele lange wachttijden of signalen rondom dreigende discontinuïteit, dus wel eigenlijk van de beschikbaarheid van jeugdzorg.

[0:18:05] Denk aan signalen die er zijn rondom aanbieders of in een gemeente.

[0:18:09] dan kunnen ze dat melden bij ons.

[0:18:15] Wel belangrijk om te benadrukken, ook in termen van verwachtingen, dat dat niet gaat om individuele klachten, want daar zijn echt wel andere meldpunten voor.

[0:18:24] Op het moment dat individuele klachten en casustiek bij ons gemeld worden, dan leiden we dat door.

[0:18:29] Dus dan proberen we dat zo goed mogelijk door te leiden bij de instanties die ik hier ook op de sheet heb gezet, zodat de loketfunctie en het...

[0:18:39] zoveel als mogelijk doorverwijzen naar andere meldpunten, wel op een zorgvuldige manier gebeurt.

[0:18:49] Ja, als laatste, en vooral, denk ik, omdat deze briefing met name ook moet gaan over de inhoud en ook over het verhaal wat Annemiek juist ook aangegeven heeft, waar we met z'n allen wat mee kunnen.

[0:19:01] Wij willen wel echt benadrukken om onze rol

[0:19:05] voor het stelsel en voor de jeugd ook dat werk te kunnen doen, is toch echt ook wel het blijven investeren in data kwaliteit.

[0:19:13] Zowel het veld als wij als overheidspartijen voelen we echt als een nadrukkelijke verantwoordelijkheid en hebben wij ook nodig.

[0:19:20] als entità om dat uit te voeren, maar we zien ook dat we daar echt behulpzaam willen zijn aan gemeenten en aanbieders, zodat zij hun rol wat beter kunnen uitvoeren.

[0:19:31] Dus dat blijvend investeren in die datakwaliteit en ook beschikbaarheid van data is toch echt belangrijk.

[0:19:37] Annemiek zei het al, we zien toch wel met de nieuwe wet en de wetgevingsgesprekken die daarover plaatsvinden, de wet Rijkwijd is daar denk ik een voorbeeld van, is dat de heldere duiding over wat jeugdzorg, jeugdhulp is,

[0:19:52] waar een jeugdige met zijn ouders recht op heeft.

[0:19:58] Ja, daar moet echt wel meer tempo in gemaakt worden.

[0:20:06] En ook het maatschappelijke gesprek, want we zien toch ook wel dat er een toename is, ook van lichtreform, van zorg.

[0:20:14] En wij zien ook dat met de huidige arbeidsmarkttekorten

[0:20:18] die verdringing op daar waar het echt gaat over de beschikbaarheid van specialisten, jeugdzorg ook onder druk komt te staan.

[0:20:25] Dus je zult met elkaar ook dat maatschappelijke gesprek of het ongemakkelijke gesprek, zoals Annemiek net noemde, blijvend moeten voeren.

[0:20:33] Daar willen we als NTT een rol in blijven spelen, om dat ook samen met alle partijen te doen, maar is wel hard nodig, denken wij.

[0:20:41] En als laatste, want dat is toch echt waar we het voor doen, het is echt belangrijk, zeg maar, dat die jeugd er ook kan blijven meedoen.

[0:20:49] En ik denk dat wij daar met z'n allen een verantwoordelijkheid voor hebben, maar ook als Nederlandse zorgautoriteit, ja, zullen we daar ons steentje aan bij willen dragen.

[0:21:03] Heel veel dank voor jullie heldere presentatie.

[0:21:07] Dan gaan we nu kijken of er vragen zijn bij de Kamerleden.

[0:21:10] Die zijn er ongetwijfeld.

[0:21:11] We hebben afgesproken dat we het zo doen dat een Kamerlid stelt een vraag, dan komt er een antwoord en dan gaat de buurt naar de volgende.

[0:21:17] Er kan natuurlijk af en toe nog ruimte zijn voor een kleine vervolgvraag, maar laten we gewoon proberen om het op deze manier te doen.

[0:21:23] Het houdt en het gesprek levendig en het zorgt ook hopelijk voor dat we heel veel verschillende onderwerpen kunnen aanraken.

[0:21:30] Dus ik ga eerst naar de heer Van Houwelingen.

[0:21:32] U heeft vast wel een vraag.

[0:21:33] Ja, meerdere vragen zelfs.

[0:21:35] Heel veel dank voor de presentaties, erg interessant.

[0:21:37] Dank ook voor het rapport.

[0:21:38] Ja, mijn eerste vraag gaat dan maar gelijk over die specialistische jeugdzorg.

[0:21:41] Want wat ik vaak hoor, en dat hoor ik, dat hoeft natuurlijk niet gek te zijn, maar dat er relatief weinig aanbieders zijn omdat ze weinig winst op kunnen maken.

[0:21:52] En dat is mijn vraag, want er is dus veel, hoor ik net van uw lichte jeugdzorg, is het dan misschien zo, even wat ik nu maar zelf bedenk, hoor, dat die tarieven zijn niet allemaal goed.

[0:21:58] Is het dan niet zo dat het te makkelijk op de lichte jeugdzorg verdiend kan worden?

[0:22:02] En dat de specialistische jeugd zo te bekijken afkomt in die tarieven.

[0:22:06] Ja, ik laat het gewoon even aan u, wie er dan antwoordt.

[0:22:14] Ja, dat is iets wat wij wel veel uit het veld terughoren.

[0:22:18] En dat zou dan ook, zoals dat in het jargon genoemd wordt, een perverse prikkel zijn voor aanbieders, om zich vooral op die lichtere vormen van zorg te richten, omdat daar meer winst te behalen is.

[0:22:35] En wat daar ook nog een rol bij speelt, is dat voor die meer specialistische zorg vaak ook hoger opgeleid

[0:22:43] personeel nodig en we weten natuurlijk allemaal dat er vreselijke arbeidsmarkt tekorten zijn in de jeugdzorg en die tekorten zijn het ergst bij met name het hoger opgeleid personeel zoals ja, denk aan kinderpsychiaters.

[0:23:00] Dus dat speelt denk ik ook een rol bij waarom juist de beschikbaarheid van die specialistische jeugdzorg een probleem is.

[0:23:11] Dat is een hele korte vervolgvraag, maar dat is gelijk mijn vervolgvraag eigenlijk.

[0:23:15] Wordt er dan wellicht bij u over gesproken om die tarieven aan te passen?

[0:23:18] Misschien wat minder dus voor de lichte jeugdzorg en wat meer voor de specialistische jeugdzorg?

[0:23:25] Ja, er zijn al jaren natuurlijk ook discussies over tarieven tussen gemeenten en aanbieders.

[0:23:34] Wat je vaak hoort is dat de aanbieders zeggen ja, de tarieven zijn te laag.

[0:23:38] Gemeenten zeggen dan weer van ja, maar wij hebben helemaal geen goed inzicht in de kostprijs.

[0:23:45] Er worden natuurlijk wel kostprijsonderzoeken uitgevoerd, maar dat wordt ook weer allemaal op lokaal en regionaal niveau gedaan, waardoor je daar ook weer natuurlijk lokale en regionale verschillen krijgt.

[0:23:59] Misschien is het goed om daar aanvullend aan te geven dat de tarieven daar gaan, echt de gemeente is over.

[0:24:07] Dus daar hebben wij als NZA vanuit de nieuwe wet geen rol of geen verantwoordelijkheid in.

[0:24:18] Dank.

[0:24:18] Dank ook voor de heldere gegeven presentatie.

[0:24:21] Ik sluit aan op een van de hardnekkige patronen die jullie aangeven ook in jullie rapport en in de presentatie net, namelijk bijvoorbeeld dat partijen wachten op elkaar.

[0:24:29] Hoe zien jullie dit in relatie tot de stelselverantwoordelijkheid van Den Haag, van het kabinet, van de staatssecretaris in dit geval?

[0:24:36] Hoe kijken jullie daarnaar?

[0:24:44] Ja, het is een lastige vraag.

[0:24:47] Kijk, wat je ziet is de verantwoordelijkheid is lokaal belegd, maar tegelijkertijd zie je ook dat een aantal zaken enorm geholpen is als dat landelijk gestimuleerd wordt.

[0:25:03] En, nou ja, concreet, de voorbeelden van heldere definities, maar ook bijvoorbeeld wat wij zien in de contractering,

[0:25:13] Nu mag elke gemeente zelf bepalen hoe ze de contracten opstellen, welke voorwaarden ze eraan stellen, welke tarieven eraan worden gekoppeld.

[0:25:22] Wij zien dat dat heel veel ruis en gedoe oplevert.

[0:25:28] En wij denken dat het heel veel rust kan brengen als je bijvoorbeeld landelijk kan zeggen vanuit de stelselverantwoordelijkheid, we geven bijvoorbeeld een aantal,

[0:25:39] vormen en dan kan je lokaal kiezen van wat past bij ons en wat we willen bijhanteren.

[0:25:45] En nu is het een brei.

[0:25:48] Je ziet dat vooral die grotere aanbieders, die zitten vaak in 20, 30, soms wel 100 gemeenten.

[0:25:55] Ga er maar aan staan met je inkoopafdeling om allerlei verschillende contractvormen af te sluiten met allerlei verschillende verantwoordingseisen.

[0:26:03] Dat is wat ons betreft wel iets waar het echt wel kan helpen en rust kan brengen.

[0:26:09] en ook minder lasten als daar iets meer structuur in komt?

[0:26:13] Ja, dus misschien daaraan te vullen, de roep om zeg maar meer standardisatie en eigenlijk ook duidelijke definiëring en standardisatie, ja, gaat wel helpen.

[0:26:27] En ik ben het met Annemiek eens dat dat dan ook wel vanuit landelijke overheid, dus vanuit VDS, een belangrijke rol in kan spelen.

[0:26:38] Absoluut.

[0:26:40] Ik zie nog een vervolgvraag en even de microfoons uitzetten als u klaar bent met praten.

[0:26:44] Ja, meneer Amsterdam.

[0:26:44] Ja, ik zeg heel eerlijk dat precies in die laatste zin, dat is al het antwoord op mijn vraag namelijk.

[0:26:48] Zit u daar een rol in weggelegd vanuit de stelsel verantwoordelijkheid en u zegt ja, dat zie je mij wel zitten.

[0:26:53] Ook wanneer het gaat om die standardisatie die we ook terugzien in de hervormingsagenda dus.

[0:27:01] Dank u wel.

[0:27:03] En ook vanuit mij dank voor jullie aanwezigheid en presentatie.

[0:27:07] Ik wil er even doorgaan op het punt wat net gemaakt is.

[0:27:10] Want als het gaat om standardisatie, bedoelt u dan standardisatie in scherp neerzetten van welke type of welke zorgvormen heb je?

[0:27:19] Of standardisatie in wijze van bekostiging?

[0:27:24] Ik ben even zoekend naar waar gaat die standardisatie over wat jullie betreft?

[0:27:31] Mijn opmerking zat op het verhaal van Annemiek ten aanzien van de voorbeelden van contractvormen.

[0:27:37] Je ziet nu eigenlijk dat er binnen gemeentes dus verschillende contracteringsvormen worden gebruikt.

[0:27:44] We weten gewoon dat het helpt op het moment dat daar meer eenduidigheid of eenvormigheid in plaatsvindt.

[0:27:52] Over de bekostiging, ja, daar gaf ik net al even echt aan.

[0:27:57] Ik vind dat een... Daar hebben wij nu geen rol en geen verantwoordelijkheid in.

[0:28:03] Dus dat reikt... Daar wil ik mijn antwoord even bij laten.

[0:28:08] Mevrouw Wendel?

[0:28:10] Dank, voorzitter.

[0:28:13] Ik ben benieuwd.

[0:28:14] Ik hoor jullie zeggen, zeg ik trouwens, sorry, ik hoor u zeggen, zeg ik via de voorzitter, dat de wet rijkheid rijk wijten.

[0:28:24] Zo, lange dag vandaag.

[0:28:25] gaat helpen, maar dat die het niet allemaal gaat oplossen.

[0:28:31] En u geeft ook aan dat u hoopt dat wij het lastige gesprek gaan voeren.

[0:28:35] Ik kijk even opzij en ik ben daar meer dan toe bereid en mijn collega's hiernaast, mij ken ik ook op die manier, al in de korte tijd dat ik hier zit.

[0:28:45] Dus die uitdaging gaan we aan, zou ik zeggen.

[0:28:47] Dan ben ik benieuwd welke keuze zou u hopen dat wij vandaag of morgen gaan maken?

[0:28:52] Vraag ik via de voorzitter.

[0:28:57] Ja, zorginhoudelijk, daar doen we geen uitspraken over, dat laten we echt aan de professionals.

[0:29:03] Ik weet wel dat, je noemde de wet Rijkwijten, en nogmaals, wat ik daarover zeg is, ik denk dat zo'n wet kan helpen, maar hij zit nog in de pen, dus ik kan er ook nog geen harde uitspraken over doen.

[0:29:19] Ja, ik weet dat daar gesproken wordt bijvoorbeeld over dyslexie, dat soort zaken.

[0:29:23] Alleen dat zijn dingen waar wij inhoudelijk, en dat zal ook de NZA doen, verre van afblijven.

[0:29:29] Want daar hebben wij de expertise niet over.

[0:29:31] Dat is echt iets voor met de professionals.

[0:29:35] Dan heb ik zelf ook nog een vraag en die gaat over het meldpunt.

[0:29:39] Want er komt een meldpunt bij de NCA en in uw antwoorden gaf u aan van ja, we kunnen daar niet inhoudelijk op ingaan, maar we geleiden het dan door.

[0:29:47] Want er zijn ook voldoende andere plekken, maar in mijn beleving zijn die er niet.

[0:29:51] Ik krijg en ik denk de collega's ook regelmatig berichten binnen van jongeren, van ouders, van hulpverleners, die lopen helemaal vast.

[0:29:59] en die zijn ook al vastgelopen bij de inspectie, want die gaan er niet inhoudelijk over, zijn al vastgelopen vaak bij de gemeente, want die heeft bijvoorbeeld bepaalde contracten niet, en die willen dan ergens dat iemand zorgt voor een doorbraak.

[0:30:10] En mijn vraag is dan, bent u niet bang dat het meldpunt er onbedoeld weer toe leidt, dat er weer eigenlijk een loket komt dat weer mensen doorstuurt, waar toch binnen de NZA mensen druk mee zijn, maar wat wel zorgt voor een volgende teleurstelling?

[0:30:25] En hoe gaan we dat met elkaar voorkomen?

[0:30:27] Want dat lijkt me echt weer niemandsbelang.

[0:30:30] Ja, ik vind dat een terechte vraag, want ja, die zorg hebben wij ook, in de zin dat je dat wilt voorkomen.

[0:30:38] Wat belangrijk is, is dat het meldpunt dus echt open staat wel voor op het moment dat er zorgen zijn over de beschikbaarheid, dus tekorten zeg maar vanuit...

[0:30:48] vanuit de jeugdgroep, van zijn ouders en ook vanuit organisaties.

[0:30:52] Dus als het echt die focus heeft vanuit beschikbaarheid, dan nemen wij die signalen wel degelijk op ons en dan horen ze ook onder onze verantwoordelijkheid.

[0:30:59] Waarom ik echt de uitsplitking maakte ten aanzien van individuele casustiek, daar hebben wij niet de verantwoordelijkheid voor, maar ook niet de kennis en expertise voor.

[0:31:11] een jeugdige echt geleid van A naar B, daar is echt de gemeente als verantwoordelijke voor.

[0:31:18] Stel dus dat wij meerdere meldingen over één gemeente gaan krijgen of over één regio gaan krijgen waarvan we zien dat dat structureel stelselmatig terugkomt, ja dan is dat voor ons natuurlijk wel degelijk een trigger of een signaal zeg maar om daarop te acteren.

[0:31:34] En dan heb ik ook nog een vervolgvraag, want dan is de vraag waarin verschilt dit van wat de inspectie ook al doet?

[0:31:42] En twee is een hele concrete situatie die denk ik wij allemaal wel kunnen kennen.

[0:31:48] Een ouder komt naar ons, dochter of zoon, heeft een eetstoornis, loopt helemaal vast, wachtlijst enzovoort.

[0:31:55] Meldt dat aan ons, vraagt, nou, u bent Kamerlid, u kunt er vast wel wat aan doen.

[0:31:58] Nou, dat kunnen wij niet.

[0:31:59] En wij zeggen, nou, klop eens aan bij de NZA.

[0:32:03] Wat kunnen jullie in zo'n situatie?

[0:32:04] Nogmaals, dus individueel voor dit gezin niet direct meteen iets, dus eigenlijk niet, want daar wil ik wel echt heel helder zijn over de verwachtingen, maar wel de optelsom van het feit, zeg maar, dat bijvoorbeeld in die regio of in de gemeente zeggen tekorten zijn voor mensen met eetstoornissen of misschien mogelijk, zeg maar, überhaupt landelijke tekorten zijn voor eetstoornissen, dan zullen wij dat ook echt signaleren en daar zal op moeten gaan.

[0:32:32] geacteerd worden, om het maar even dan een beetje activistisch te zeggen.

[0:32:38] Voor de andere vraag, wat is het verschil tussen wat de inspectie doet en wat wij doen?

[0:32:44] De focus ligt bij ons echt op de beschikbaarheid.

[0:32:47] Alle meldingen die echt gaan over kwaliteit en veiligheid, daar gaat de inspectie echt over.

[0:32:52] Dat is het onderscheid.

[0:32:55] Meneer Van Houwelingen.

[0:32:56] Ja, dank u voorzitter.

[0:32:57] Ja, ik had hier ook een vraag over, want ik wil het toch wat scherper krijgen, want het is een groot probleem.

[0:33:01] En die wachtlijst, ik weet, in Den Haag is het zo, als het om medische kinderdagcentra gaat, er zijn wachtlijsten van twee, drie jaar, waardoor het moeilijk is om kinderen naar school te sturen, want dan weet je niet of ze schoolbaar zijn.

[0:33:10] Dat geeft heel veel problemen.

[0:33:11] En stel nou ouders, dat is een breed probleem hier in Den Haag.

[0:33:14] En men doet meldingen bij u, u krijgt allerlei meldingen binnen.

[0:33:18] Wat kan u dan doen?

[0:33:19] Want dan kan u natuurlijk een melding bij de gemeente Den Haag maken en zeggen ja, we kunnen ook niks aan doen.

[0:33:24] Maar wat gebeurt er dan in zo'n geval?

[0:33:29] Kijk, de optilsom van de informatie maakt dat wij onze informatiepositie breder en verdiepender maken.

[0:33:39] Op basis daarvan zullen wij onze melding en onze informatiepositie nog breder maken en kunnen we ook daadwerkelijk met de gemeenten en de aanbieders daar

[0:33:52] Echt kijken, klopt het, is er ook echt een tekort aan die vorm van zorg?

[0:33:59] Ultimo, zeg maar, gaat het over het feit, dat noemen we natuurlijk de interbestuurlijk toezicht, dan zullen wij veel meer richting de staatssecretaris ook gaan aangeven.

[0:34:07] Die gemeente en aanbieders hebben... Daar is echt een tekort aan beschikbaarheid van zorg.

[0:34:13] Daar zal op moeten geacteerd worden.

[0:34:14] En dan is het ook aan de staatssecretaris om daarin verder te acteren.

[0:34:20] Maar kan dan, stel, oké, dat escaleert helemaal.

[0:34:23] Op een gegeven moment de staatssecretaris zegt ook de gemeente, je moet er nu extra in komen.

[0:34:26] En dan misschien zegt de gemeente Den Haag ook nog wel, ja, we kunnen niet meer inkopen, de mensen zijn er niet.

[0:34:31] Is er iets afdwingbaar?

[0:34:33] Of is het dat op een gegeven moment echt iets moet gebeuren?

[0:34:37] Of is het meer, ja, wat druk en op een gegeven moment dat iemand zegt, bijvoorbeeld de gemeente Den Haag, ja, sorry, het spijt ons.

[0:34:42] Is het dus eigenlijk een inspannings- of een resultaatsverplichting?

[0:34:45] Dat is eigenlijk mijn vraag.

[0:34:46] Van wie?

[0:34:47] Even voor de duidelijkheid.

[0:34:48] Ja, is er iemand die dus in laatste instantie daar echt aan zijn mouw kan worden getrokken?

[0:34:53] Ja.

[0:34:55] Kijk, het interbestuurlijk toezicht maakt, zeg maar, dat de staatssecretaris daarin natuurlijk best wel ver kan gaan om in gesprekken ook te gaan met de gemeente en de zorgaanbieders al daar, of althans in ieder geval richting de gemeentes.

[0:35:07] Op het moment dat er echt sprake is van arbeidsmarkttekort, wat we natuurlijk ook wel zien wat breder in de sector, ja, dan zullen we met elkaar ook veel meer naar... Je kunt niet nieuwe medewerkers maken, om het maar even zo te zeggen.

[0:35:20] Dus we zullen dan toch...

[0:35:21] ook een brede verantwoordelijkheid hebben om echt de zorg te krijgen daarvoor die dat echt nodig hebben.

[0:35:27] Dus dan zullen er keuzes moeten gaan maakt worden in die schaarste omgeving.

[0:35:31] Het is een beetje een potentiële casus natuurlijk, maar ja.

[0:35:34] U kunt geen medewerkers maken, maar zou er dan wel bijvoorbeeld iets van dwang richting de gemeente?

[0:35:39] Want misschien kun je dan tegen de gemeente zeggen, ja, de tarieven moeten omhoog.

[0:35:41] Ik vraag aan aanbod, tarieven.

[0:35:42] Dus je hebt gewoon te lage tarieven voor dit, lelijk woord, product ingekocht.

[0:35:46] Dus kan op z'n minst u als autoriteit of de staatssecretaris eisen van de gemeente, ja, het komt ook een beetje door jullie, want jullie stellen die tarieven te laag, waardoor ja, inderdaad, het onvoldoende aanbod is.

[0:35:57] Kan zoiets.

[0:35:58] Ja, goed om even aan te geven dat wij dus niet die bevoegdheid hebben richting de gemeente.

[0:36:04] Dus wij hebben de signalerende, adviserende rol, zeg maar in dit geval, richting de staatssecretaris en die zal ermee moeten doen, want hij denkt wat goed doet.

[0:36:16] Meneer Hamstra.

[0:36:18] Dank.

[0:36:20] In jullie rapport hebben jullie het ook over de keuze die uit de weg worden gegaan.

[0:36:24] Er werd daarnet door collega Wendel gepraat over de wet Rijkwijten die er aankomt, hopelijk voor de zomer, ligt hier bij de Kamer.

[0:36:31] U geeft daar ook in aan van, nou ja, wat zou onder Joost zou kunnen vallen?

[0:36:35] Wat niet zou een keuze gemaakt kunnen worden in het kader van specialistische jeugdbescherming, jeugdregalisering en de rest dan niet?

[0:36:40] En waarin dan ook de vraag gesteld wordt, Joost, zijn er dan alternatieven

[0:36:45] voor handen, voor die lichte vorm van jeugdhulp.

[0:36:50] Hoe kijkt u daartegen aan, ook in discussie die gevoerd wordt in het kader van de sociale basis, civil society, dat soort zaken, waar het gemeente vrij is om dat zelf in te kunnen vullen, daar zou dan ook willekeurig kunnen ontstaan, en die discussie die we ook net gevoerd hebben, dat er al verschillen zijn tussen gemeenten, hoe kijkt u daar dan naar?

[0:37:06] Creëren we dan niet alsnog een tweede probleem?

[0:37:09] Wat wij zien is dat er lokaal wel voorzichtig, maar er zijn mooie voorbeelden waar binnen de gemeente gekeken wordt of binnen de regio en samengewerkt wordt tussen de verschillende domeinen.

[0:37:25] Dus dan een voorbeeld is dat er één loket is waar alle jeugdigen met een hulpvraag terechtkomen en waar heel gericht gekeken wordt in samenwerking met politie.

[0:37:40] In dit voorbeeld speelt de kerk ook een belangrijke rol in die gemeente.

[0:37:45] Met de partijen om het kind heen, dus school, gezin.

[0:37:50] om te kijken, om goed te kunnen beoordelen van wat is hier nou de oorzaak van het probleem, wat is het probleem en wat past het best om het op te lossen.

[0:37:59] En daar zijn in dit soort voorbeelden zijn de resultaten positief.

[0:38:05] Het is natuurlijk een opkomend iets en het is een heel spannend iets, want het zijn ook voorbeelden van gemeenten die wel

[0:38:12] toch het lef hebben om de keuze te maken, we gaan bepaalde vormen van jeugdhulp niet meer vergoeden.

[0:38:18] Het probleem is daar dat gezinnen dan letterlijk aankloppen bij de buurgemeente en zeggen, oh, maar daar word ik wel geholpen.

[0:38:25] En ja, dan los je het niet op.

[0:38:30] Dus raakt dit aan uw vraag?

[0:38:35] Ja, op zich wel.

[0:38:36] Ik ben wel een beetje benieuwd hoe dat dan gaat wanneer die gezinnen aankloppen bij een buurgemeente, want volgens mij kan dat toch helemaal niet, want je bent toch ingegreven bij een gemeente en dan kun je toch niet zomaar gaan shoppen bij een buurgemeente, dus die zie ik zelf dan... Volgens mij kan dat helemaal niet.

[0:38:52] Wij hebben uit het veld wel verhalen gehoord dat mensen dan gewoon om die reden verhuizen.

[0:38:59] Dat zal waarschijnlijk niet om hele lichte zorg vormen, dat gaat dan waarschijnlijk, maar...

[0:39:06] Dat schijnt te gebeuren.

[0:39:12] Dank u wel, voorzitter.

[0:39:14] Zowel in het rapport als nu in de presentatie wordt aangegeven afbouwgesloten jeugdzorg, dus jeugdzorg plus zonder voldoende alternatieven.

[0:39:23] Hebben jullie suggesties voor hoe je de opbouw van die alternatieven zou kunnen versnellen?

[0:39:29] Dus dat is de algemene vraag en daarbij ook de specifieke vraag van zien jullie daarin ook een rol voor de kinderen- en jeugdpsychiatrie?

[0:39:36] Omdat we uit onderzoek weten dat er eigenlijk voor een groot deel dezelfde doelgroep zit.

[0:39:41] Maar dus eerst algemeen en dan specifiek.

[0:39:45] Ja, dat is een hele goede vraag, maar die is ook heel moeilijk te beantwoorden.

[0:39:49] want als die makkelijk te beantwoorden was, dan zouden die alternatieven natuurlijk al zijn.

[0:39:56] Je moet daarbij bedenken dat gesloten jeugdhulp, wat dan jeugdzorg plus genoemd wordt, dat komt niet heel veel voor, ik geloof uit mijn hoofd dat er momenteel iets van 500 plaatsen bezet zijn in heel Nederland.

[0:40:11] En dat zijn gevallen die hele intensieve zorg nodig hebben en die vaak ook

[0:40:19] letterlijk opgesloten moeten worden voor hun eigen veiligheid of voor de veiligheid van anderen.

[0:40:26] Dus ja, je kunt al bedenken dat het niet heel makkelijk is om dan alternatieven voor die gesloten zorg te vinden.

[0:40:35] Er wordt wel geëxperimenteerd met alternatieven, maar dan gaat het soms om hele intensieve begeleiding bijvoorbeeld.

[0:40:46] Door dubbele 24-uursbegeleiding, ja dubbele 24-uursbegeleiding, dat kost dus 6 fte per etmaal.

[0:40:54] Dus ja, je kunt wel begrijpen dat dat heel snel heel erg duur gaat worden, dus daar wordt er ook wel gekeken van kunnen we het niet op andere manieren oplossen.

[0:41:05] Er wordt momenteel gewerkt aan wat dan hybride voorzieningen genoemd wordt.

[0:41:11] Dus dat zijn voorzieningen voor zowel jeugdigen met een machtiging voor een gesloten plaatsing als andere jeugdigen.

[0:41:20] Dat zijn dan vaak ook hele kleinschalige voorzieningen met heel veel begeleiding, wat natuurlijk ook weer

[0:41:28] duur is.

[0:41:30] Daar wordt mee geëxperimenteerd, maar nog niet heel erg lang, dus we hebben nog niet heel veel zicht op de...

[0:41:37] Het resultaat daarvan, wij zijn wel van plan om in het kader van de monitor jeugdzorg plus die ieder kwartaal uitkomt en die is door de jeugdautoriteit ontwikkeld om het aantal plaatsen en de bezettingsgraad van de gesloten jeugd te monitoren.

[0:41:56] En die monitor wordt door de NSDA ook voortgezet.

[0:41:59] En we zijn nu aan het kijken hoe we ook bijvoorbeeld beter zicht kunnen krijgen op de beschikbaarheid en bezetting van die zogenaamde hybride voorzieningen en ook andere alternatieven.

[0:42:15] Wat ik hier nog wel aan toe zou willen voegen, is dat wij wel heel veel terug horen van aanbieders die gesloten jeugdzorg leveren.

[0:42:23] Dat toch ook wel een beetje, in ieder geval hun beleving is dat op basis van een aantal incidenten die groot zijn uitgemeten in de media, vrij snel besloten is, we gaan dat afbouwen, dat willen we niet meer.

[0:42:36] Waardoor ze als bijeffect ook kampen met negatieve beeldvorming.

[0:42:40] Terwijl wij zien ook aanbieders die echt heel erg hun best doen

[0:42:43] Dit is een categorie jeugdige die echt niet zomaar op straat kan worden gezet.

[0:42:48] Die hebben hulp nodig.

[0:42:54] snel dat allemaal moest worden afgebouwd, terwijl het opbouwen van alternatieven is.

[0:42:59] Het is tijdintensief, wat Jan net vertelde.

[0:43:03] Het is vaak duur.

[0:43:04] Het moet goed georganiseerd worden dat je het of aan huis levert of bijvoorbeeld in gezinshuizen.

[0:43:09] Maar dat kost natuurlijk tijd.

[0:43:10] Het moet soms letterlijk fysiek gebouwd worden.

[0:43:14] Dus dat is ook een element dat daar een belangrijke rol speelt.

[0:43:19] En die hybride voorzieningen, zijn dat dan voorzieningen die geïnitieerd worden door de jeugd GGZ en of JNO-aanbieders of zijn dat voorzieningen die geïnitieerd worden vanuit de kinder- en jeugdpsychiatrie?

[0:43:38] Wordt het vanuit de jeugdwet betaald of wordt die vanuit de ZVW betaald?

[0:43:45] Vanuit de jeugdwet.

[0:43:47] Een gesloten jeugdhoop wordt altijd vanuit de jeugdheid gefinancierd.

[0:43:55] Mevrouw Wendel.

[0:43:57] Dank, voorzitter.

[0:43:58] De administratieve last in de zorg in zijn algemeen is torenhoog, maar nu blijkt uit onderzoek dat het nergens zo hoog is als in de jeugdzorg.

[0:44:07] Dat vind ik zorgelijk en dat lees ik ook terug in het rapport waar we vandaag over spreken.

[0:44:12] Dus ik ben wel benieuwd hoe we de administratieve last in de jeugdzorg zouden kunnen verminderen.

[0:44:19] Heeft u daar concrete opties voor?

[0:44:23] Dat vraag ik via de voorzitter uiteraard.

[0:44:26] Ik vermoed dat Jan er nog veel meer heeft dan ik, maar een van de voorbeelden die wij heel veel horen is inderdaad, ik noemde net al het voorbeeld in mijn verhaal over

[0:44:36] de inkoopaanbieders die in veel gemeentes zitten en met allerlei verschillende contractvormen en tariefstellingen en verantwoordingseisen te maken hebben.

[0:44:46] Ik weet van grote aanbieders dat ze hun inkoopafdeling in de afgelopen twintig jaar van een halve FTE hebben moeten uitbreiden naar tien FTE om dat allemaal te kunnen bolwerken en soms het nog met moeite allemaal rond te krijgen.

[0:45:02] Dus dat is in ieder geval één hele concrete.

[0:45:05] Jan?

[0:45:07] Ja, een bepaalde mate van standardisatie, en dat met name als het gaat om administratieve procedures, die zou daar natuurlijk heel erg bij kunnen helpen.

[0:45:21] In de zorgverzekeringswet heb je bijvoorbeeld gestandardiseerde productcodes.

[0:45:25] In Limburg is het hetzelfde als een gebroken been in Groningen.

[0:45:30] In de jeugdzorg is ieder product in

[0:45:34] Meer dan 300 gemeenten heeft een andere product gehouden.

[0:45:37] Dus er zijn duizenden product gehouden.

[0:45:40] En als je, wat net al te sprake kwam, als grote aanbieder in honderd gemeenten werkt, dan ga er maar aan staan om dat te organiseren.

[0:45:50] Er zijn natuurlijk al wel de afgelopen jaren initiatieven geweest voor de ontwikkeling van standaarden, om aan standaardisatie te werken.

[0:46:00] Wij hebben daarvoor een onderzoek naar gedaan.

[0:46:03] En daar kwam uit naar voren dat die standaarden wel zijn, dat sommigen ook wel werken.

[0:46:09] Bijvoorbeeld de VNG heeft bijvoorbeeld een model voor contractstandaarden ontwikkeld.

[0:46:15] Maar wat je dan in de praktijk ziet, is dat heel veel gemeenten dat model dan wel gebruiken, maar er toch weer dingetjes aan gaan veranderen, waardoor het uiteindelijk toch weer in iedere gemeente anders is, ondanks dat die model standaard er is.

[0:46:32] De belangrijkste conclusie van dat onderzoek was eigenlijk dat die standaarden vrij blijvend zijn, omdat ze niet verplicht zijn.

[0:46:47] Heeft meneer Van Houwelingen kennelijk een dringende vervolgvraag op?

[0:46:51] Ja, inderdaad, dat was sowieso een vraag die ik had, want ik lees het ook in uw rapport en dan hoor je vaker van, nou, dan moeten we het standaardiseren, misschien wel landelijk verplicht maken, maar ik probeer het even te begrijpen, want gemeentelijk komt heel veel product in, ook potloden, weet ik veel, schoonmaakdiensten, en daarvan zullen we nooit eisen van softwarepakketten van, dat moet landelijk gestandardiseerd voorgeschreven worden, dus wat maakt dit dan zo uniek?

[0:47:14] En dat is ook eigenlijk mijn vraag van, als dit dan zo'n groot probleem is, ik probeer te begrijpen,

[0:47:18] Zo'n zorgaanbieder kan toch zeggen tegen gemeenten, nou ja, dit is onze standaardvoorwaarden.

[0:47:23] Als je het beseft op je eigen manier wil doen, kan, maar ja, dan wordt het duurder.

[0:47:27] Dus ik ben een beetje huiver voor waar we nu naartoe lijken te gaan, een beetje dat landelijk verplicht.

[0:47:33] Waar wordt daarop voor gesorteerd lijkt het wel, gezien die vragen die ik dan heb.

[0:47:41] Nou ja, we weten gewoon uit de praktijk dat dit dus voor heel veel aanbieders een groot probleem is.

[0:47:46] En je ziet ook, wat ik al zei, het waait heel erg af daarin van andere vormen van zorg.

[0:47:55] Ik ben wel eens op werkbezoek geweest bij een aanbieder die ongeveer de helft van zijn omzet uit ZVW-zorg haalde en de andere helft uit jeugdzorg.

[0:48:06] Maar die had één FTE in dienst.

[0:48:09] ook maar even wat te noemen, voor de ZVW-administratie en 10 voor de Jurgenszorgen-administratie, voor dezelfde omzet.

[0:48:17] Dus om aan te geven waar die veelheid aan productcodes, verantwoordingsvormen, contractvormen etc.

[0:48:26] waartoe leidt.

[0:48:29] Kan een jeugdzorg aanbieder dan niet, misschien gezamenlijk ook, van zeggen, nou dit wordt ons standaardcontract.

[0:48:35] En dat hebben ze een standaardcontract.

[0:48:36] En ja, prima als de gemeente er niet in mee wil gaan, we gaan niet verplichten, maar dan moet je wat extra gaan betalen.

[0:48:41] Waarom komt dan vanuit die markt, zou ik bijna zeggen, daar geen oplossing voor?

[0:48:49] Ik denk dat het voor ons vrij lastig te beantwoorden is, dat dit echt een vraag is voor de jeugdzorgaanbieder zelf, waarom ze dat niet zouden kunnen.

[0:48:56] Ik denk wel, mijn collega geeft net het antwoord zeg maar op van, wat ervaren jullie als mogelijkheden voor vermindering van administratieve lasten, wat wij gehoord hebben gewoon vanuit

[0:49:07] Onze contacten met het veld is dat de verscheidenheid van die productcodes, dus uiteindelijk tot aan de werkvloer, dus dat de zorgprofessional daar last van heeft.

[0:49:17] Dus wij willen hier niet de politieke afweging werken of je wel of niet een landelijke standaardisatie moet doen, maar wij zien gewoon dat de grote verscheidenheid van die productcodes administratieve lastendruk met zich meebrengt.

[0:49:32] Ik heb nog een vraag aan jullie over het melden eigenlijk, maar dan wat structureler.

[0:49:39] Mijn vraag is, zijn jullie ook contacten met bijvoorbeeld de kinderombudsman?

[0:49:43] Ik noemde net ook al de inspectie, mijn voorbeeld.

[0:49:46] In het debat toen we het ook hadden over de nieuwe taken van de zorgautoriteit, zei de staatssecretaris, ouders moeten zich altijd eerst melden bij de gemeente.

[0:49:55] Je hebt nog veel meer instanties natuurlijk, veilig thuis instanties.

[0:49:59] Is daar structureel contact mee om ook eigenlijk al die meldingen die binnenkomen op een stapel te kunnen leggen en op die manier structureel te zien waar het misgaat of waar tekorten zijn?

[0:50:11] Het mijlpunt is nu per 1 januari actueel.

[0:50:17] De Nederlandse zorgautoriteit heeft vanuit onze bredere functie en rol een natuurlijke samenwerking met onder andere de inspectie die je noemt.

[0:50:27] Dat hebben we nog niet in de breedte, zeg maar, met andere instanties.

[0:50:33] Ik vind het wel een interessant idee, een interessante gedachte.

[0:50:36] Het is nu nog niet, op dit moment nog niet actueel.

[0:50:42] Ik zou me zo kunnen voorstellen dat als wij de komende tijd eens gaan zien wat voor meldingen komen daar nu binnen, of dat niet veel meer opportunistisch is.

[0:50:49] Voor ons is dit voor het eerst dat wij een meldpunt doen

[0:50:52] als Nederlandse zorgautoriteit die ook echt gericht is richting burgers.

[0:50:57] Wij krijgen wel eens burgermeldingen zeg maar vanuit onze rol die we hebben in de wet langdurige zorg en de zorgverschrenkingswet.

[0:51:05] Dat proberen we altijd zo goed als mogelijk door te geleiden zeg maar naar of een zorgkantoor of een verzekeraar of daar waar de instantie is.

[0:51:12] De gemeente is in eerste instantie echt verantwoordelijk om ervoor zorg te dragen dat hij voor zijn inwoners de juiste zorg organiseert.

[0:51:24] Dus het is nadrukkelijk belangrijk dat het kind en zijn ouders zich daar wel in eerste instantie melden als dat nodig is.

[0:51:33] En Breda, even los van individuele meldingen, is er of gaan jullie structureel overleg organiseren met al die andere instanties die zich bezighouden met jeugdzorg om op die manier dus wat volledige beeld te kunnen krijgen van waar het aanbod in het land is en waar het ook aan ontbreekt?

[0:51:55] Ik vind het een goede suggestie.

[0:51:57] Is nog niet wat we nu hebben georganiseerd.

[0:52:01] Dus ik neem hem even mee.

[0:52:05] Ik kijk nog even naar links of jullie nog vragen hebben.

[0:52:09] Ja?

[0:52:10] Ja, daarom.

[0:52:11] Meneer Halmstra misschien eerst dan.

[0:52:13] Oh, ja.

[0:52:14] Nee, ik heb zeker nog wel vragen.

[0:52:16] Jullie geven nu ook al aan in het kader van de Rijkwijte dat gemeenten ook zelf ook al keuzes kunnen maken daarin.

[0:52:23] Kunnen jullie me daar een beetje in meenemen?

[0:52:24] Want gemeenten hebben ook de plicht tot jeugdzorg, zeg maar.

[0:52:28] Dat is een zorgplicht waaraan ze moeten voldoen, zeg maar.

[0:52:30] Dus welke vrijheid hebben zij daar dan in?

[0:52:36] Zij mogen zelf de keuze maken in de verordeningen die ze maken, wat zij daar wel en niet in opnemen.

[0:52:46] Dus zij kunnen de keuze maken om bepaalde vormen van jeugdhulp niet te contracteren.

[0:52:54] Misschien een volgvraag.

[0:52:55] Zegt u dan ook dat de keuzes die nu in het rapport staan, die misschien ook wel in de nieuwe wet Rijkwijdte landen, dat die nu ook al gemaakt kunnen worden door gemeenten?

[0:53:06] Dat kan nu al?

[0:53:08] Dat kan, dat klopt.

[0:53:09] We zien alleen in de praktijk dat gemeenten dat heel ingewikkeld vinden, omdat er ook een hele politieke druk op zit en maatschappelijk natuurlijk een heel spannend iets is.

[0:53:18] En wat ik zeg, laten we eerlijk zijn, er komen gemeenteraadsverkiezingen aan.

[0:53:22] Het kan een hele impopulaire besluit zijn om te zeggen van wij gaan die vormen hier niet meer vergoeden, terwijl we weten dat in de gemeenten om ons heen dat wel vergoed wordt.

[0:53:33] Dank.

[0:53:37] Ik vind het namelijk een hele terechte vraag van mijn collega en volgens mij raakt het ook exact de discussie over waar we naartoe moeten met elkaar.

[0:53:50] U heeft bij ons natuurlijk de oproep gedaan om het lef te hebben, om het moeilijke gesprek te voeren en om moeilijke keuzes te maken.

[0:53:59] Kan ik dat dan ook opvatten als ik doorga op wat mijn collega vroeg, dat dit tegelijkertijd een oproep is om te doen naar gemeenten om dit lastige gesprek te voeren en dan natuurlijk onderling om het besluit binnen een gemeente te nemen, maar om ook gezamenlijk met buurgemeenten daarin te overleggen en samen op te trekken.

[0:54:17] Absoluut, ja.

[0:54:19] Nee, die oproep is zeker niet alleen aan u gericht.

[0:54:21] Die oproep is eigenlijk landelijk gericht aan alle partijen die hier een rol in spelen.

[0:54:27] Dus inclusief, nou ja, dat was de jeugdautoriteit, dat is nu NZA, daar hoor ik hem ook heel duidelijk om armen.

[0:54:32] maar ook de landelijke politiek, het ministerie, maar ook zeker daar waar de verantwoordelijkheid in eerste instantie belegd is en dat is lokaal, absoluut.

[0:54:43] Alleen het kan enorm steunen als je als landelijke partijen je invloed dusdanig inzet om dat wel te stimuleren.

[0:54:53] Wij zien waar de knelpunten ontstaan.

[0:54:56] Ik noemde net de spanning voor gemeenten om dat soort keuzes te maken.

[0:55:00] Daar kan het gewoon enorm helpen als er landelijk ook wat ruggensduin is.

[0:55:07] Mevrouw Seynaf.

[0:55:09] Dank u wel, voorzitter.

[0:55:12] Jullie geven ook aan, en volgens mij is dat ook breder bekend, van we zien grote verschillen tussen gemeenten.

[0:55:17] Zien jullie daar ook rode draden in?

[0:55:19] In die tien procent gemeenten die het wel binnen de financiële kaders doen?

[0:55:28] Nou, dat is een goede vraag.

[0:55:32] En het antwoord is dat we dus eigenlijk helemaal geen patronen zien, wat dat betreft.

[0:55:39] Daar hebben we natuurlijk wel naar gekeken.

[0:55:41] Als je naar die verschillen tussen gemeenten kijkt, dan zie je ook niet een beeld van...

[0:55:52] We hebben niet genoeg data, maar we hebben wel wat data.

[0:55:56] Ik bedoel, we weten bijvoorbeeld, we kunnen per gemeente kijken van... wat is het percentage jeugd met jeugdzorg?

[0:56:06] Wat geven gemeenten uit aan jeugdzorg?

[0:56:08] Wat geven ze uit per jeugd?

[0:56:09] En dan zie je daar eigenlijk... geen enkel patroon in terug.

[0:56:17] En die verschillen heb je dus tussen regio's, maar je hebt ze ook binnen regio's.

[0:56:22] En ja, waarschijnlijk is dat toch een logisch gevolg van de decentralisatie, omdat het dus in iedere gemeente gewoon alles op een ander meer gedaan wordt.

[0:56:34] Wat natuurlijk tot gevolg kan hebben dat in de ene gemeente je zo veel meer gebruikt wordt, dat die in de andere gemeente misschien niet veel meer gebruikt wordt, maar wel veel duurder is.

[0:56:47] Maar nee, daar zien we geen patronen in.

[0:56:52] Dan heb ik hierop nog een vervolgvraag.

[0:56:54] Daarna kijk ik nog naar links voor de laatste eventueel dringende vragen, maar dan gaan we ook iets eerder afsluiten.

[0:57:00] Dat komt ook omdat we wat meer leders hebben aangemeld.

[0:57:03] Die hebben zich kort voor dit overleg afgemeld.

[0:57:05] Dus we hebben volgens mij redelijk ruim al wat vragen kunnen stellen.

[0:57:09] Mijn vervolg op mevrouw Sejnaven is

[0:57:12] Wat jullie de komende tijd van plan zijn om te doen, wat een van de nieuwe taken wordt om gemeenten ook te kunnen ondersteunen, hoe moet ik dat voor ons zien?

[0:57:20] Gaan jullie actief langs bij gemeenten waarbij je bijvoorbeeld ziet dat het vastloopt of ziet dat op een andere manier uit?

[0:57:30] Ja, we continueren dus ook wel gewoon de rol die de jeugdautoriteit ook had.

[0:57:34] Dus daar waar er regio's zijn, zeg maar, die vastlopen, dus gemeenten en zorgaanbieders, daar zullen de collega's ook aanwezig zijn.

[0:57:43] Dat is al, zeg maar, gewoon binnen het draaiboek en confinante spraken die er ook al waren.

[0:57:47] Wat extra gaat komen de komende jaar, daar zijn we gewoon

[0:57:52] op dit moment mee bezig om de organisatie in te richten, dus met name ook de datastroomkant, is dat we natuurlijk steeds meer informatie binnen gaan krijgen.

[0:58:00] En die informatie willen we gewoon op een wat meer hulpmiddelig gebied, zeg maar, naar buiten brengen.

[0:58:06] Dus denk ook aan spiegels, maar denk ook aan producten die die monitoring ook veel meer op landelijk en tussen regio's en gemeentes.

[0:58:14] Dus in eerste instantie

[0:58:15] is het gericht op de Nederlandse zorgidentiteit die zich ook wat meer kenbaar maakt in het jeugddomein en ook kennis maakt met de sector.

[0:58:26] Daar zit dus ook een wederkerigheid in.

[0:58:28] En de andere kant is het dat we in staat worden gesteld steeds meer om meer informatie binnen te halen, want de nieuwe wet geeft ons ook die mogelijkheid.

[0:58:36] En dan zullen we vanuit daar ook proberen de sector zoveel mogelijk te helpen.

[0:58:41] En we willen dat graag met de sector doen.

[0:58:43] Dus waar is er behoefte aan op basis van waar het veld, zowel de gemeente als de aanbieders, tegenaan loopt.

[0:58:53] Ik kijk nog even naar links.

[0:58:54] Er zijn hele dringende vragen.

[0:58:55] Mevrouw Wendel steekt haar hand op.

[0:58:58] Mevrouw Wendel nu als eerste, ja.

[0:59:01] Dank u wel, voorzitter.

[0:59:03] Ik denk mooi om mijn laatste vraag hoopvol af te sluiten.

[0:59:07] Mijn vraag is dan ook, u vertelde dat er grote verschillen zitten tussen gemeenten en regio's in hoe de jeugdzorg is ingericht.

[0:59:15] Ik ben wel benieuwd of er ook hoopvolle voorbeelden zijn waarvan u zegt van, komissie VWS gaat er nou eens gezamenlijk naartoe om daar uw lessen uit te trekken en om dat mee te nemen naar Den Haag.

[0:59:31] Nou, die goede voorbeelden zijn er wel, alleen daar zien we ook weer echt niet heel veel lijn in.

[0:59:39] Verweil Jonker heeft een paar jaar geleden een onderzoek gedaan naar gemeenten die hun financiën redelijk op orde hebben als het gaat om jeugdzorg.

[0:59:47] die zagen ook niet echt heel veel overeenkomsten tussen die gemeenten.

[0:59:52] Wat daar een rol bij kan spelen natuurlijk, is de lokale context.

[0:59:57] Er wordt heel vaak gezocht naar zogenaamde good practices, maar iets wat in gemeente A heel goed werkt, werkt in gemeente B misschien wel helemaal niet, omdat de lokale context anders is.

[1:00:10] In algemene zin,

[1:00:12] weten we wel dat er wel bepaalde dingen zijn die gemeenten kunnen doen.

[1:00:16] Bijvoorbeeld we zien dat met name het voeren van een consistent beleid, dat lijkt wel te helpen.

[1:00:24] Dus niet iedere twee jaar dingen heel erg op de schop gooien.

[1:00:30] Maar echt zeg maar de goede voorbeelden of het ei van Columbus of hoe je het wil noemen, nee dat is er waarschijnlijk gewoon niet.

[1:00:40] Ik zou er wel op willen aanvullen dat de voorbeelden die we zien... Kijk, daar kunnen we niet van zeggen... We kunnen wetenschappelijk aantonen dat dit de weg is om te gaan... en helemaal eens met wat Jan zegt, elke lokale context is een andere.

[1:00:57] Maar wij zien wel gemeenten... De rode draad die ik dan wel durf te noemen in de voorbeelden... waar we zien dat het goed gaat, is dat er toch...

[1:01:07] ...wel dat lef wordt getoond om bepaalde keuzes te maken... ...van wat contracteren we wel en niet... ...en dat er samengewerkt wordt over de grenzen van de domeinen heen.

[1:01:16] Ik noem een voorbeeld waar samen wordt gewerkt met onderwijs.

[1:01:22] In dit geval, ik kan het best noemen, ik ben op werkbezoek geweest in de gemeente Woudenberg.

[1:01:26] Daar speelt ook de kerk een grote rol.

[1:01:28] Dat is natuurlijk in elke gemeente weer heel anders.

[1:01:31] Maar daar leidt die samenwerking, biedt al die partijen die je spreekt heel veel rust.

[1:01:37] En dat de jeugdige die aankomt kloppen in ieder geval zo gericht mogelijk geholpen wordt.

[1:01:45] Ook door het organiseren in één loket.

[1:01:47] Een in de media wel bekend voorbeeld is Veendam.

[1:01:52] Weet ik ook de feiten niet van, maar daar weet ik ook dat dit soort elementen wel een rol spelen.

[1:01:56] En er is een handje vol van dit soort voorbeelden die denk ik zeker de moeite waard zijn.

[1:02:02] Mevrouw Sijndaven.

[1:02:04] Dank u wel, voorzitter.

[1:02:06] Ik wil nog even naar de wet raken bij de jeugdzorg die er aan zit te komen.

[1:02:11] Volgens mij hebben jullie ook gezegd, als we kijken naar het grote gebruik van jeugdzorg als het gaat om lichte vragen... Nee, ik ga bij jullie architect blijven.

[1:02:23] Er lijkt sprake van onderbehandeling van zware zorgvragen en overbehandeling van lichte zorgvragen.

[1:02:28] Ik hoorde in jullie toelichting van die wet Rijkwater, die kan helpen om te zorgen dat er meer ruimte komt voor die zware zorgvragen.

[1:02:38] Net zoals dat je maatschappelijk debat nodig hebt, dus je hebt veel meer nodig dan dat.

[1:02:42] Maar als we kijken naar die wet, wat zijn nu vanuit jullie ervaringen, waar moeten wij op letten als die wet naar ons toe komt?

[1:02:56] Dat vind ik heel moeilijk te zeggen, omdat ik de wet nog niet gezien heb.

[1:03:03] Ja, punt.

[1:03:05] Ja.

[1:03:09] Dat is het ingewikkelde plus, wat ik eerder in een ander context al meldde.

[1:03:13] Het is niet aan een toezichthouder om uitspraken te gaan doen, hij is zorginhoudelijk.

[1:03:19] Dus daar blijven we ook heel ver van, daar hebben wij ook geen mening over.

[1:03:22] Alleen wel wat je terughoort vanuit de sector en vanuit de professionals, waar zij zien inderdaad overbehandeling, onderbehandeling, daar de focus op leggen.

[1:03:38] Meneer Hamstra.

[1:03:40] Dank.

[1:03:40] Ik dacht dat het tot half vijf al is.

[1:03:41] Ik doe twee korte vragen als dat goed is.

[1:03:45] Ja, ik doe het heel kort.

[1:03:46] Misschien ook wel goed om te zeggen dat in de situatie van Boudenberg, daar is ook een stichting opgericht voor die sociale basis.

[1:03:51] Dat helpt denk ik daar ook in de jeugdzorgkosten.

[1:03:54] Eerste vraag is, we zien dat sinds de transitie 2015 dat het aantal jeugdzorg met 70% is toegenomen de kosten 125%, dat staat ook bij jullie.

[1:04:06] Hoe komt dat?

[1:04:07] Is de complexiteit toegenomen?

[1:04:10] Waar zit dat in?

[1:04:11] Dat is de gestapelde zorg, dat zou ook nog kunnen.

[1:04:13] Dat is één.

[1:04:14] Twee, de rol van de toegang.

[1:04:17] Dus het versterken van de toegang, et cetera.

[1:04:19] Hoe kijken jullie daarnaar?

[1:04:20] Zien jullie daar ook nog een knop om aan te draaien, zodat we de instroom wat meer kunnen beperken?

[1:04:32] Er zijn natuurlijk wel verklaringen waarom die kosten zoveel sterker gestegen zijn dan het aantal jeugden met jeugdzorg.

[1:04:40] Want inderdaad, zelfs als je dat voor inflatie corrigeert, dan is het natuurlijk nog een... Wat we daaraan zien is dat jeugdigen langer hulp krijgen, ze krijgen meer trajecten en de trajecten zijn duurder.

[1:04:58] En heeft dat dan te maken met de complexiteit van de zorg waardoor dat zo is?

[1:05:03] Hoe ziet u dat?

[1:05:05] Daar hebben we geen zicht, cijfermatig geen zicht, dat zou kunnen maar cijfermatig hebben we daar geen zicht op.

[1:05:13] Toen stond ik een paar vragen over een ander onderwerp, jeugdbescherming.

[1:05:17] Ik begrijp dat het mogelijk is om na die nog even kort informeel na te zetten.

[1:05:21] Zo kan ik het ook doen.

[1:05:22] Jij kan ze nu vragen, maar ik kan misschien ook... Dat de voorzitter wil, dus ik laat dat aan de gasten ook.

[1:05:31] In ieder geval de sprekers geven aan dat er straks nog even tijd is om na te praten.

[1:05:37] Heel fijn.

[1:05:39] Dan rond ik deze bijeenkomsten af, maar niet voor de sprekers te bedanken.

[1:05:44] Fijn dat jullie zo'n overzichtelijke presentatie hebben gegeven en ook antwoorden gaven op de vele vragen die we hadden aan de kant van de Kamer natuurlijk.

[1:05:53] Dank voor alle aanwezigheid en alle gestelde vragen.

[1:05:57] Wij zullen waarschijnlijk jullie informatie ook allemaal meenemen in het wetgevingsoverleg begrotingsonderdeel jeugd.

[1:06:02] Dat is op 2 februari.

[1:06:04] Dan bespreken wij het onderdeel jeugd van de begroting van de VWS.

[1:06:08] Dus heel veel informatie die we hebben gekregen kunnen wij daarin meenemen en dat gaat waarschijnlijk ook gebeuren.

[1:06:14] Dan wil ik de ondersteuning ook bedanken en dan sluit ik deze bijeenkomst.

[1:06:18] Dankjewel.