Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT)

[0:00:00] Aan de orde is vandaag het debat over het noodoverleg miljardenprogramma Investuur, Ruimte en Transport, kortweg genaamd het MIRT.

[0:00:08] Ik wil als eerste iedereen van harte welkom weten hier op de publieke tribune en ook de mensen die dit eventueel op afstand volgen, hartelijk welkom.

[0:00:16] Hartelijk welkom aan de minister en de statiesecretaris en de ambtelijke ondersteuning.

[0:00:20] Welkom aan de leden.

[0:00:21] We gaan er een mooi debat van maken vandaag.

[0:00:24] We hebben tot acht uur de tijd.

[0:00:26] Misschien met een beetje effectieve gader hebben we dat niet nodig, maar we gaan dat zien met elkaar.

[0:00:31] We gaan allereerst beginnen met de inbreng vandaag van de rapporteur woningbouw en mobiliteit.

[0:00:37] Daarna zal ook het kabinet reageren op de inbreng van de rapporteur.

[0:00:41] En daarna zullen we beginnen met de eerste termijn aan de kant van de Kamer.

[0:00:45] Dus ik wil graag

[0:00:47] Ja, de heer Van Assen.

[0:00:49] Het woord geven, gaat aan.

[0:00:50] Dank voorzitter.

[0:00:51] U vergat denk ik de S nog bij rapporteurs, want na mij zal de heer De Hoop nog spreken.

[0:00:56] Samen rapporteur op dit onderwerp.

[0:01:01] Dank voor de mogelijkheid om dan samen op te mogen treden voor dit programma woningbouw en mobiliteit.

[0:01:07] Zowel de woningbouw zelf als het zorgen voor goede bereikbaarheid van de woningbouwlocaties blijven de komende jaren zeer belangrijke opgave voor zowel het Rijk als alle decentrale overheden.

[0:01:18] Wij zullen onder meer ingaan op de voortgang en financiën van het eerste pakket van 7,5 miljard, het tijdig signaleren van risico's en de samenhang tussen woningbouw en infrastructuur, de informatiewaarde van de voortgangsrapportage, de verdeling van het tweede pakket van 2,5 miljard en op de toekomstige samenwerking met de centrale overheden.

[0:01:38] In de recente voortgangsrapportage over 2024 en de Meertbrief wordt gemeld... ...dat van de 7,5 miljard voor het eerste pakket... ...inmiddels circa 700 miljoen euro is afgeroomd.

[0:01:52] Dat is niet gebeurd bij specifieke uitkeringen... ...zoals de taakstelling van het kabinet-Schoof voorschreef... ...maar bij de netwerkinvesteringen in vijf wegenprojecten... ...waarbij onder meer de A50, A7, A8 en de A4 zijn gepauseerd.

[0:02:05] 357 miljoen hiervan is ingezet binnen het programma woningbouw en mobiliteit.

[0:02:10] Het resterende deel van 358 miljoen is ingezet voor andere opgaven binnen het mobiliteitsfonds.

[0:02:21] Hiermee zijn weliswaar de budgetten van de specifieke uitkeringen aan de decentrale overheden ontzien, maar er is wel budget verdwenen voor de bereikbaarheid van woningbouwlocaties, terwijl hiervoor een aanzienlijke budgetbehoefte bestaat.

[0:02:36] We hebben hierbij de volgende vragen.

[0:02:38] Waarom worden niet de gehele afgeroomde budgetten ingezet voor andere onderdelen van het programma woningbouw en mobiliteit?

[0:02:46] Wat zijn de gevolgen van het pauseren van de netwerkinvesteringen en het afromen voor de woningbouw en voor de bereikbaarheid?

[0:02:52] Welke middelen blijven beschikbaar voor de gepauseerde wegprojecten?

[0:02:57] Voorzitter, dan het tijdig signaleren van risico's.

[0:03:00] Het programma is in beweging gekomen.

[0:03:01] De uitvoering van de maatregelen is gestart.

[0:03:04] De vraag is wel of we haperingen bij de ontsluiting van de woningbouwlocaties tijdig in beeld hebben, zodat die ook aangepakt kunnen worden.

[0:03:12] De decentrale overheden signaleren breed dat er risico's zijn die gevolgen kunnen hebben voor de scoop van de projecten, de financiële haalbaarheid en of de tijdsplanning.

[0:03:22] Veelgenoemde risico's zijn prijsstijgingen en vertragingen door procedures en capaciteitsproblemen.

[0:03:28] Ook een veranderend politiek-bestuurlijk draagvlak wordt als risico genoemd.

[0:03:32] Hierbij is de vraag of deze vertragingen, kostenstijgingen en andere tegenvallers tijdig worden gemeld als ze zich echt gaan voordoen en hoe de minister daarmee omgaat.

[0:03:42] De gegevensverzameling voor de jaarlijkse voortgangsrapportage vindt immers pas enige tijd na afloop van het begrotingsjaar plaats.

[0:03:49] Zo heeft de Kamer pas voor het kerstreces de voortgangsrapportage over 2024 ontvangen.

[0:03:55] Waarin onder meer te lezen is dat de oplevering van de mobiliteitsmaatregelen bij de regeling woningbouw op korte termijn achterloopt op de planning.

[0:04:03] We hebben hierbij de volgende vragen.

[0:04:05] Hoe stelt de minister vast of de maatregelen volgens planning worden uitgevoerd en goed aansluiten op de woningbouw zelf?

[0:04:11] Worden hiervoor de bestuurlijke overleg in het voor- en najaar benut?

[0:04:16] Wat is de reden dat de oplevering van maatregelen voor de WOKT achterloopt op de planning?

[0:04:21] Wat zijn hiervan de gevolgen voor de betrokken woningbouwlocaties?

[0:04:25] Is de vertraging inmiddels ingelopen nu we een jaar verder zijn of is deze juist groter geworden?

[0:04:31] En kan de minister de Kamer in de junibrief over de voortgang van het MERT ook informeren over actuele ontwikkelingen binnen het programma of de voortgangsrapportage over het voorgaande jaar meesturen?

[0:04:43] In de voortgangsrapportage zelf zijn duidelijke verbeteringen te zien die het ministerie naar aanleiding van de verzoeken van onze voorganger heeft aangebracht.

[0:04:51] Dat geldt bijvoorbeeld voor de grafieken over de voortgang van de bereikbaarheidsmaatregelen en de woningbouw en voor de verdere beschrijving van de risico's.

[0:04:58] Dank voor deze responsiviteit en ook dank voor de toelichting die we ambtenaren ons eerder deze maand hebben gegeven.

[0:05:06] Een goede samenhang tussen de woningbouw en infrastructurele maatregelen is van cruciaal belang voor een geslaagde aanpak van de woningbouwopgave.

[0:05:15] Onze voorganger heeft hier al diverse malen aandacht voor gevraagd.

[0:05:19] De begrotingsrapporteurs van de commissie-VRO hebben ook gevraagd om de aansluiting tussen woningbouw en bereikbaarheid periodiek inzichtelijk te maken en de Kamer te informeren over knelpunten die ze gaan voordoen.

[0:05:30] Vanwege dit grote belang van een goede samenhang hebben wij de volgende vragen aan de minister.

[0:05:35] Hoe bewaakt de minister vanuit de regiefunctie in het programma de samenhang tussen woningbouw en de bereikbaarheidsmaatregelen?

[0:05:42] Kan in de voortgangsrapportages op het niveau van de individuele locaties worden gerapporteerd over deze samenhang in de planning en over de risico's en voortgang, zodat kan worden gesignaleerd dat deze samenhang al dan niet wordt bedreigd?

[0:05:55] Kan dit tenminste worden gedaan voor de grootschalige projecten, de netwerkinvesteringen en de schaalsprongen?

[0:06:01] Daarnaast hebben we nog enkele verzoeken over de voortgangsrapportages.

[0:06:06] Kunnen de risico's concreter worden uitgewerkt in kans van optreden, impact op de planning en kosten en maatregelen om deze risico's te beheersen?

[0:06:14] Kan het hoofdstuk financieel weer worden gerapporteerd over alle onderdelen van het programma en niet alleen over de subsidieregelingen, zodat de voortgangsrapportage weer een totaalbeeld biedt?

[0:06:26] Voorzitter, dan was dit mijn onderdeel van dit rapport.

[0:06:30] Dank u wel.

[0:06:31] Dan geef ik het woord aan lid Hoop.

[0:06:33] Dank u wel, voorzitter.

[0:06:34] Ik zal verder gaan over de betrekking van brede welvaart in het programma woningbouw en mobiliteit.

[0:06:39] Daar hebben we het in deze commissie al eerder over gehad.

[0:06:41] Eigenlijk hadden doelstellingen en streefwaarden voor brede welvaart natuurlijk al bij de start van het programma geformuleerd moeten zijn, zodat ze ook een rol hadden kunnen spelen bij de afweging tussen de maatregelen en de verdeling van de middelen.

[0:06:53] Nu wordt aangekondigd dat in de volgende voortgangsrapportage een referentiebeeld wordt opgenomen dat daarnaast zal worden gebruikt voor de monitoring van de woonmolocaties.

[0:07:03] Wij onderstrepen nogmaals dat wij het als commissie van groot belang vinden dat goed wordt gemonitord hoe de brede welvaart zich rond nieuwe woningbouwlocaties ontwikkelt.

[0:07:13] Dan kom ik nu bij de verdeling van de 2,5 miljard die het kabinet schoof heeft toegevoegd.

[0:07:18] Deze middelen zijn in principe verdeeld over de decentrale overheden.

[0:07:21] De Kamer moet dit nog goedkeuren en de regelingen moeten nog worden gepubliceerd.

[0:07:26] 1,3 miljard wordt ingezet voor de woningbouw op korte termijn met 145.000 nieuwbouwwoningen.

[0:07:32] En 1,2 miljard wordt gereserveerd voor de bereikbaarheid van de grootschalige woningbouwgebieden met 128.000 nieuwe woningen.

[0:07:39] En voor beide regelingen zijn meer goede voorstellen gedaan dan gehonoreerd konden worden.

[0:07:45] En dat geldt ook voor de voorstellen van nieuwe grootschalige woningbouwgebieden die in de ontwerpnota ruimte zijn aangewezen.

[0:07:52] Alkmaar, Apeldoorn, Helmond, Hengelo en Schede waar we recent ook antwoorden op kamervragen over ontvingen.

[0:07:59] En de minister blijft met deze gebieden in gesprek en de Kamer wordt hierover in het voorjaar geïnformeerd.

[0:08:04] Maar het is aan een nieuw kabinet om keuzes te maken.

[0:08:07] Wat zijn de gevolgen voor de woningbouw in de gebieden waarvan de voorstellen niet zijn gehonoreerd?

[0:08:13] Voor de noordelijke provincies, Groningen, Friesland en Drenthe, en ook voor Zeeland, concludeert de minister dat het zinvol is om gezamenlijk met de regio te onderzoeken wat het effect is van het toepassen van generieke rendementseisen voor de landelijke WOKT-regeling en op de WOKT-voorstellen.

[0:08:31] En de vraag is of een landelijke woonbouwregeling recht kan doen aan de verschillen in woningbouwopgaven in verschillende regio's.

[0:08:38] Mede in het licht van het uitgangspunt dat elke regio telt.

[0:08:42] Wij hebben hierover de volgende vragen.

[0:08:43] Kan de minister toelichten in hoeverre en waarom voorstellen van de noordelijke provincies en Zeeland voor de WOKT nu minder hoog scoren en ook minder budget krijgen dan andere provincies?

[0:08:54] Wat zijn de mogelijkheden voor deze provincies om hun woningbouwlocaties dan goed te ontsluiten?

[0:08:59] En in een meertbrief van 13 januari is te lezen dat de rijksbijdrage tot aan het moment van uitkeren jaarlijks wordt geïndexeerd met het door het ministerie van Financiën uitgekeerde IBOI-prijsbijstellingspercentage.

[0:09:13] Op die prijsbijstelling is echter twee keer deels beslag gelegd door het kabinet.

[0:09:17] Bij de voorjaarsnota 2025 werd 50% ingehouden en in de meertbrief wordt aangekondigd dat bij de voorjaarsnota 2026 weer een percentage zal worden ingehouden.

[0:09:26] Deze inhoudingen van de prijsbijstelling werken meerjarig door en zorgen dus voor structurele tekorten.

[0:09:32] Wat zijn de gevolgen van het inhouden van de prijsbijstellingen voor de uitvoering van het programma woningbouw en mobiliteit?

[0:09:38] In hoeverre krijgen deze tralen overheden last van deze kortingen op de prijsbijstelling?

[0:09:43] Dan kom je tot slot bij de langjarige samenwerking tussen rijk en decentrale overheden en omgang met onzekerheden die verbonden zijn aan meerjarige infrastructurele projecten.

[0:09:54] De minister schrijft in de brief van 17 oktober dat bij de middelen voor woningbouw en mobiliteit die de afgelopen jaren beschikbaar zijn gesteld onvoldoende rekening is gehouden met scoopwijzigingen, tegenvallers, omgevingsfactoren, realistische doorlooptijden en instandhoudingskosten.

[0:10:08] Bij de grotere midprojecten leidt dit tot vertraging en moeizame gesprekken over de dekking van de extra kosten.

[0:10:14] Kan de minister aangeven hoe hij de komende jaren de samenwerking met de decentrale overheden voor zich ziet, mede in het licht van budgettaire uitdagingen van het kabinet?

[0:10:23] Is voldoende flexibiliteit ingebouwd in het programma woningbouw en mobiliteit om te kunnen omgaan met financiële tegenvallers en dreigende vertragingen?

[0:10:31] En in hoeverre worden deze risico's gedeeld door het Rijk?

[0:10:35] En welke mogelijkheden zijn er om bij tegenvallers te herprioriteren, budget toe te voegen of te versoberen?

[0:10:41] Voorzitter, tot zover onze bijdrage als rapporteurs woningbouw en mobiliteit.

[0:10:45] Dank aan collega Van Asten en ook de GIFI voor de ondersteuning.

[0:10:49] Ik dank u wel voor uw inbreng als rapporteurs.

[0:10:52] Ik kijk even

[0:10:54] En de minister zal als eerste u voor een antwoord gaan voorzien.

[0:10:58] Houdt toegang.

[0:11:03] Goedemorgen.

[0:11:04] Dank aan de nieuwe rapporteurs woningbouw en mobiliteit, de heer De Hoop, de heer Van Asten, voor hun inbreng en de vragen.

[0:11:13] En voor ik overga tot de beantwoording van de vragen van de rapporteurs, nog een aantal korte, algemene opmerkingen.

[0:11:20] De staatssecretaris en ik, als mede de minister van VRO, zijn erg blij dat er door alle regio's zoveel goede proposities voor woningbouw en mobiliteit zijn ingediend.

[0:11:31] En hiermee hebben we op de BO's, MIRT, eerder in de maand januari afspraken kunnen maken over zo'n 3,4 miljard euro aan woningbouw, mobiliteitsmiddelen en gebiedsbudget, waarmee de regio veel mooie projecten kan ontwikkelen.

[0:11:47] Hiermee kunnen we echt aan de slag.

[0:11:49] Helaas kunnen we zelfs met al deze middelen niet alles doen op basis van de inhoud van de voorstellen wat we ook hadden willen doen.

[0:11:59] En dat betekent dat er ook veel kwalitatief goede voorstellen nu niet gehonderdeerd zijn, zoals die van de nieuwe grootschalige woningbouwgebieden in Alkmaar, Apeldoorn, Helmond, Hengelo en Enschede.

[0:12:12] maar ook goede voorstellen van kleinere steden zijn niet altijd gehonoreerd.

[0:12:18] En dat doet natuurlijk pijn, maar we gaan ze zeker niet weggooien.

[0:12:22] Deze projecten blijven dicht bij ons liggen, niet zozeer op een plank, maar worden dynamisch gemaakt, als het aan mij ligt, en komen we daar ook weer op terug, want die staan gewoon eigenlijk gewoon gereed om ingezet te gaan worden als die financiële plaat wat beter gaat komen.

[0:12:41] We blijven in gesprek en het is aan een nieuw kabinet om hier keuzes op te maken, zoals ik net ook al hoorde, waarbij de ingediende proposities als basis kunnen gaan dienen.

[0:12:53] Ook gaan we gezamenlijk met de regio onderzoeken, zoals is ook al eens aangegeven, wat het toepassen van deze generieke rendementseisen voor de landelijke woningbouw op korte termijn betekent voor de voorstellen voor de provincies Groningen, Friesland, Drenthe en Zeeland.

[0:13:08] En wellicht moet je daarna

[0:13:10] nog wat breder gaan trekken, want het rapport van de RLE was ook duidelijk.

[0:13:14] Elke regio telt.

[0:13:17] Een aanzet voor dit onderzoek is onlangs met de betrokken provincies al gedeeld en hiervan zal echt op korte termijn al gezamenlijke opdrachtbeschrijving worden opgesteld.

[0:13:28] Dus dit is niet iets wat we over een jaar gaan doen.

[0:13:32] Dan ga ik nu over tot de beantwoording van de gestelde vragen.

[0:13:36] De heer Van Asten, waarom worden niet de gehele afgeroomde budgetten ingezet voor andere onderdelen voor het programma WOMO?

[0:13:43] Er is geen sprake geweest van afromen.

[0:13:46] Er moesten bij de voorjaarsbegroting keuzes worden gemaakt en daarbij is gekozen om 1,8 miljard van de vijf gepauseerde wegenprojecten te herprioriteren om projecten die wel maakbaar en uitvoerbaar zijn doorgang te kunnen laten vinden.

[0:14:00] En circa zo'n 700 miljoen daarvan was afkomstig vanuit het WOMO-programma voor netwerkversterkingen.

[0:14:08] Daarvan was 358 miljoen euro nodig voor de dekkingsopgave op het mobiliteitsfonds.

[0:14:15] Zoals het tekort op de A27, Houten-Hooi-Polder en de Via 15, Nijmegen-Arnhem.

[0:14:20] Projecten waarvan de verschillende regio's aandringen op realisatie omdat ze nodig zijn voor de algehelijke bereikbaarheid van al die woningbouw.

[0:14:28] En bij het verdelen van de middelen in 2022 ging men ervan uit dat deze netwerksversterkingen gerealiseerd zouden worden.

[0:14:35] De rest van het budget blijft binnen het programma woningbouw en mobiliteit, ten behoeve van bijvoorbeeld de ondersteuning van de projecten Groningen, Doordrecht en Haarlem, als mede het opvangen van de spukkorting voor de gemeenten in het gehele land.

[0:14:49] We zetten het budget dus in om dit alsnog voor elkaar te krijgen.

[0:14:55] De heer Van Asten, wat zijn de gevolgen voor het pauzeren van de netwerkinvesteringen ten aanzien van de woningbouw en de bereikbaarheid?

[0:15:02] Nou, dit heeft, ik zal het heel kort even neerzetten, een negatief effect op de bereikbaarheid.

[0:15:07] Het moeten pauzeren van de projecten heeft een breed effect.

[0:15:11] En die netwerkinvesteringen zijn niet met specifieke afspraken gebonden aan de woningbouwprojecten.

[0:15:16] maar dragen wel bij aan de bereikbaarheid van wonen, werken en vrienden in de verschillende regio's.

[0:15:22] INW is en blijft in het kader van de MERT in gesprek met deze regio's, continu kan ik u vertellen, over de gevolgen van het pauzeren.

[0:15:31] En helaas had ik geen andere mogelijkheid.

[0:15:35] De heer Van Asten, welke middelen blijven beschikbaar voor deze wegprojecten gepauzeerd?

[0:15:41] Het budget van vijf gepauzeerde wegprojecten is geherprioriteerd binnen het Meert en het Walmo.

[0:15:47] En voor één van deze projecten, de A6 Almere, Oostvaarders en Lelystad, is het projectbudget met 153 miljoen euro behouden voor de toekomstige herstart.

[0:15:59] van het project, mede met het oog op de ontwikkeling van de woningbouw welke we in Lelystad voorzien.

[0:16:06] En voor de A7-A8 Amsterdam Hoorn is nog eens 20 miljoen euro gereserveerd voor het hiermee samenhangende project Guisweg.

[0:16:15] En voor de A4 Burger V1 N14 is circa 3 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de fietsverbinding tussen Leidschendam, Voorburg en Leiden.

[0:16:25] En voor de twee overige projecten, de A50 en de A16, is geen budget meer beschikbaar.

[0:16:32] En daar zeg ik bij vooralsnog.

[0:16:35] De heer Van Asten, hoe stelt de minister vast of de maatregelen volgens planning worden uitgevoerd en goed aansluiten op de woningbouw zelf?

[0:16:42] Nou, we hebben een jaarlijkse monitoring.

[0:16:44] De realisatie van de afgesproken mobiliteitsmaatregelen en de woningbouwaantallen worden jaarlijks gemonitord.

[0:16:50] Gemeenten die de rijksbijdrage hebben ontvangen via de SPUC zijn verplicht om een jaarlijkse single information, single audit, excuus voor de Engelse terminologie, verantwoording aan te leveren.

[0:17:01] En hierin wordt zowel de realisatiestand van de woningbouw als de voortgang van deze middelen, de mobiliteitsmiddelen, opgenomen.

[0:17:08] En aanvullend worden jaarlijkse voortgangsgesprekken gevoerd met de gemeenten die een rijksbijdrage hebben mogen ontvangen.

[0:17:16] En de voortgangsinformatie van netwerkinvesteringen en schaalsprongen wordt jaarlijks geactualiseerd in het Meert-overzicht.

[0:17:24] En uiteraard heb ik ook nog bestuurlijke overleggen.

[0:17:27] We hebben net een hele ronde gehad.

[0:17:28] Ik vond dat zeer nuttig, gaat op detail, maar voor alle regio's heb ik daar goede feedback van gekregen en dat is gewoon regulier dat we de gesprekken met waterschappen, met wethouders, met gedeputeerden daarmee voeren.

[0:17:43] Wordt ook goed geagendeerd, genotuleerd.

[0:17:47] De heer Van Asten, de bestuurlijke overleggen en het najaar.

[0:17:50] Worden die ervan mee benut?

[0:17:52] Het korte antwoord is ja.

[0:17:53] Ik had u dat net al eventjes aangegeven.

[0:17:56] En daar horen ook de bestuurlijke overleg van de Meert bij, geactualisering van de plannen van aanpak, beheersingprogramma woningbouw en mobiliteit.

[0:18:07] De heer Van Asten, wat is de reden dat de oplevering van maatregelen van het WOKT achterloopt in opzichte van de planning?

[0:18:14] Het klopt dat vier van de elf in de 2024 geplande infra-maatregelen zijn gerealiseerd.

[0:18:21] De overige zeven zijn nog in realisatie.

[0:18:24] En de redenen die door gemeenten vaak genoemd worden als oorzaak van de vertraging zijn prijsstijgingen, bezwaren en beroep,

[0:18:34] Daar hebben we het vorige week ook heel even over gehad.

[0:18:37] Krappe capaciteit bij de gemeente en de markt en een veranderende politieke bestuurlijke draagvlak.

[0:18:42] Gemeenten kunnen op verzoek de kennis van het expertteam woningbouw inzetten ter ondersteuning met het omgaan met deze risico's.

[0:18:50] Net als bepaalde bouwteams in Noord-Holland bijvoorbeeld vanuit een provincie.

[0:18:55] Wij zien dat als een rijkstaak om daar ook de gemeenten bij te helpen.

[0:19:01] En bij het uitblijven van voortgang van een project kan ook, en ik doe dat niet graag, terugvordering van de subsidie een uiteindelijke uitkomst zijn.

[0:19:11] Want we hebben immers ook nog andere projecten op die plank liggen.

[0:19:16] De vertraging is inmiddels ingelopen, nu we een jaar verder zijn.

[0:19:19] Of is deze juist groter?

[0:19:21] Nou, vanaf juli dit jaar krijgen we een nieuwe voortgangsinformatie-rapportage over het voorgaande jaar van de gemeente.

[0:19:28] Op dit moment kan ik dus nu nog niet zeggen of de vertraging is ingelopen of groter is geworden.

[0:19:35] Ik zal de Kamer hierover informeren met de voortgangsrapportage 2025, welke met de meerdbrief van dit najaar naar de Kamer gestuurd zal gaan worden.

[0:19:48] Kan de minister de Kamer in juni ook informeren over de actuele ontwikkelingen binnen het programma of de voortgangsrapportage over het voorgaande jaar meesturen?

[0:19:57] Ik kan de Kamer met een meerbrief in juni informeren over de actuele ontwikkelingen en de trends op het gebied van de WOMO, zover ik die signalen ontvang.

[0:20:07] Het lukt mij niet om de voortgangsrapportage over 2025 toe te sturen.

[0:20:12] Om de administratieve lasten van de gemeente te beperken is gekozen om aan te sluiten bij het reguliere aanleveren van de jaarverantwoording.

[0:20:20] Dit was ook conform het verzoek van uw Kamer.

[0:20:23] Het lukt mij om die reden niet om in juni de voortgangsrapportage over 2025 toe te sturen.

[0:20:29] Vaker uitvragen van informatie wijkt af van de eerder gemaakte bestuurlijke afspraken en zou een aanzienlijke verzwaring van de administratieve lasten voor de gemeente betekenen.

[0:20:40] Maar dat betekent ook een additionele impuls vanuit INW wat daarvoor nodig is.

[0:20:46] Daar is echt extra inzet voor nodig.

[0:20:48] Op dit moment, zoals u weet, is het allerhens aan dek.

[0:20:54] De heer Van Asten, bewaking van de regiefunctie vanuit INW voor de samenhang tussen woningbouw en de bereikbaarheidsmaatregelen.

[0:21:01] Bij het toekennen van de middelen zijn de voorstellen getoetst op de samenhang tussen woningbouw en bereikbaarheidsmaatregelen.

[0:21:09] In de voortgangsrapportage monitoren we jaarlijks de voortgang van zowel de bereikbaarheidsmaatregelen als de woningbouw als mede ook echt de belangrijke samenhang daartussen.

[0:21:20] En gezamenlijk met het ministerie van VRO voeren we jaarlijks

[0:21:24] Voortgangsgesprekken met de gemeente.

[0:21:28] In de voortgangsrapportage op het niveau van de individuele locaties worden gerapporteerd over de samenhang.

[0:21:34] De heer Van Asten.

[0:21:36] In de volgende voortgangsrapportage wil ik proberen om het inzicht te bieden over de samenhang tussen de voortgang in de woningbouw en de meerderprojecten.

[0:21:45] Maar ik wil zover niet gaan om een programma breed over de individuele projecten te rapporteren.

[0:21:50] Dat gaat ook hier tegen de afspraken in met de gemeente over het delen van gevoelige informatie, marktinformatie vanuit de bouw over deze projecten.

[0:22:02] We werken aan het samenbrengen van de beide vrouw

[0:22:05] en INW beschikbare informatie over de voortgang van de woningbouw in de grootschalige woningbouwgebieden, zodat er meer inzicht ontstaat over de voortgang.

[0:22:16] De heer Van Asten vraagt of de risico's concreter kunnen worden uitgewerkt in de kans van optreden, impact op de planning en de kosten en de maatregelen om de risico's zo goed mogelijk te beheersen.

[0:22:29] De risico's van de voortgangsrapportage worden op geaggregeerd niveau gerapporteerd en het delen van de risico's per gemeente kan gevoelig liggen omdat gemeenten vertrouwelijke voortgangsinformatie aanleveren bij ons.

[0:22:42] onder toezegging dat deze informatie alleen op een geaggraveerd niveau zal worden gedeeld.

[0:22:48] En omdat het risicoprofiel per gemeente verschilt, zou het concreter rapporteren dan ook echt maatwerk vergen.

[0:22:55] En dan hebben we het over meer dan 200 individuele projecten.

[0:23:00] Dat vraagt op dit moment dan heel veel capaciteit, terwijl wij zien daar de meerwaarde op dit moment alleen maar beperkt.

[0:23:09] voor die enorme opgave.

[0:23:11] Maar dan moeten we misschien nog een keer de discussie gaan voeren wat dan wel acceptabel is.

[0:23:16] Maar op dit moment is het gewoon echt een enorme inspanning om dat te kunnen doen.

[0:23:22] De heer Van Asten vraagt of het hoofdstuk financieel weer kan worden gerapporteerd over alle onderdelen van het programma en niet alleen over de subsidieregelingen.

[0:23:32] In het hoofdstuk financieel van de voortgangsrapportage wordt er gerapporteerd over uitgaven voortkomend uit de specifieke uitkeringen WOMO.

[0:23:41] De nieuwe specifieke uitkeringen uit de 2,5 miljard zullen bij de volgende voortgangsrapportage aan deze tabel worden toegevoegd.

[0:23:49] Netwerkinvesteringen, als mede schaalsprongen, zijn niet in dit overzicht opgenomen omdat de voortgang van deze type investeringen per project wordt bijgehouden in het MIRT-overzicht en in het hoofdstuk Mobiliteitsfonds van de Rijksbegroting 2026.

[0:24:08] De heer De Hoop vraagt, wat zijn de gevolgen voor de woningbouw?

[0:24:12] En we hebben het daar ook over die vier grootschalige woningbouwlocaties, die heb ik net uitgesproken, die heeft de heer De Hoop ook uitgesproken, nu deze niet zijn gehonoreerd.

[0:24:22] En de gemeenten geven aan dat de realisatie van de totale woningbouwaantallen vertraging oploopt als er geen financiering wordt gevonden voor de noodzakelijke inframaatregelen.

[0:24:33] Het ministerie van Vroom en INW, zoals ook al hier net is aangegeven, blijven in overleg op hoogambtelijk niveau met de vier nieuwe grootschalige woningbouwgebieden wat de exacte gevolgen zijn voor dit besluit om in deze fase onderstreept

[0:24:50] geen inframaatregelen toe te kennen.

[0:24:53] En daarbij wordt ook gekeken naar wat wel kan, bijvoorbeeld met het toegekende gebiedsbudget om vertraging zoveel mogelijk te voorkomen.

[0:25:02] En dit gesprek, en we zijn daarmee bezig, kan input leveren voor de besluitvorming van een nieuw kabinet.

[0:25:09] Ik heb net aangegeven, dit zijn goede projecten en zijn echt top of mind.

[0:25:15] en worden zelfs nog beter.

[0:25:17] Maar dat geldt ook voor de projecten die niet grootschalig zijn, vanuit kleinere gemeenten, die kwalitatief ook erg goed waren.

[0:25:25] De heer De Hoop vraagt in hoeverre en waarom scoren de voorstellen voor de noordelijke provincies en Zeeland voor deze WOKT-middelen nu

[0:25:33] minder en weet wij hebben staatssecretaris en ik hebben ook echt elke regio telt willen onderstrepen ten aanzien van de eerder gemaakte afspraken over die toekenningscriteria dus het viel ons ook op we hebben daar een aanpassing op gedaan maar dan nog steeds

[0:25:49] zie je een verschil.

[0:25:51] En de afgewezen voorstellen zijn deels op indieningsvereisten, maximum bijdragen per woning, daar was het echt om te doen.

[0:25:59] The biggest bang for your buck in het Engels voor de woningbouw op korte termijn.

[0:26:04] Het bestedingsdoel

[0:26:06] of de afwegecriteria, bijvoorbeeld de noodzaak van de voorgestelde infra voor de woningbouw en de realisatietermijn.

[0:26:13] En bij de prioritering op rendement werd ten opzichte van de andere provincies relatief slecht gescoord.

[0:26:20] Waarom dit het geval is, wordt dus op korte termijn nader onderzocht met betreffende regio's.

[0:26:27] Misschien dat je dat nog wat gebreider wilt gaan doen, maar dat we in ieder geval die uitvraag hetzelfde doen.

[0:26:32] We trekken daar gewoon gezamenlijk in op.

[0:26:36] En met de provincies gaan we dat verder onderzoeken, komen we weer bij elkaar en hebben we daar een afdronk met uw Kamer ook over.

[0:26:44] De geprioriteerde voorstellen op rendement leveren per euro rijksbijdrage minder woningen op dan een ander goed beoordeeld voorstel.

[0:26:53] De heer De Hoop, wat zijn de mogelijkheden voor deze provincies om hun woningbouwlocaties goed te ontsluiten?

[0:27:00] Het aantal afgevallen voorstellen, lees in deze fase, in deze provincies laat zien dat in deze provincies behoefte blijft bestaan aan middelen voor de ontsluiting van woningbouwlocaties en dat op basis van de gestelde criteria inhoudelijk goede plannen klaar liggen.

[0:27:18] De 2,5 miljard aan woningbouw, mobiliteitsmiddelen is volledig verdeeld.

[0:27:23] En dit is dan ook aan een nieuw kabinet om verdere keuzes te maken ten aanzien van een toekomstig potje.

[0:27:30] Ik heb daar veel vertrouwen in, want we hebben zoveel woningen met elkaar te bouwen.

[0:27:36] Veertien voorstellen uit deze provincies zijn afgevallen.

[0:27:40] Acht voldeden er niet aan de gestelde criteria en zes voldoen wel aan de criteria, maar zijn afgevallen op de prioriteringsrendement.

[0:27:50] En bij de BO Meerts Noord en Zuidwest hebben we dan ook echt aangegeven dat we daar met elkaar die rendementscriteria nog een keer goed tegen het licht gaan houden.

[0:28:03] De heer De Hoop, wat zijn de gevolgen van het inhouden van de prijsbijstellingen voor het programma woningbouw en mobiliteit?

[0:28:11] Ja, en dat vind ik een pijnlijk puntje.

[0:28:17] Conform de vastgelegde afspraken keert INW de verkregen prijsbijstellingen uit en voor 2025

[0:28:27] gaat het om 1,65 procent.

[0:28:29] En bij sommige projecten vergt dit wellicht wel een extra inspanning om met de beschikbare budgetten uit te komen.

[0:28:35] Maar weet deze prijsbijstelling, dat is nog echt onderdeel van verdere discussie met uw kabinet en ook met in het kabinet en met uw kamer.

[0:28:48] En dan kijk ik ook echt naar de voorjaars nota.

[0:28:53] ten aanzien van effectuering, et cetera.

[0:28:54] Maar ik geef u hier het antwoord van wat de impact is.

[0:28:59] En in hoeverre krijgen decentrale overheden last van deze kortingen op de prijsbijstelling?

[0:29:05] Omdat een deel van de projectbudgetten al voor 2025 naar de gemeente is overgeboekt, raakt de korting uit 2025 maar een deel van de budgetten.

[0:29:16] Dit neemt niet weg dat voor decentrale overheden het wellicht uitdagender wordt om binnen budget te blijven.

[0:29:23] De heer De Hoop, kan de minister aangeven hoe hij de komende jaren de samenwerking met de decentrale overheden voor zich ziet, ook kijkende naar de budgettaire uitdagingen van het kabinet?

[0:29:36] Ik zou ook bijna willen zeggen, wellicht worden we op vrijdag in een andere realiteit wakker, ten aanzien van wat daarin gaat staan of niet, maar dat is iets wat ik even aan de voorkant meegeef.

[0:29:49] Ik heb nog wel te maken, zoals in de wereld van hier en nu.

[0:29:52] Rijk en regio zien de woningbouw en bereikbaarheid echt als een gezamenlijke opgave.

[0:29:57] En de verdeling van die 2,5 miljard euro, de heer De Hoop, was echt een schoolvoorbeeld hoe wij interdepartementaal, ook zo'n woord, maar met VRO, maar ook met de lokale, regionale overheden,

[0:30:10] een enorm goede samenwerking hebben gecreëerd.

[0:30:12] Dit zou je eigenlijk op andere gebieden ook nog eens een keertje moeten gaan bekijken.

[0:30:16] Denk bijvoorbeeld aan de NAS, de klimaatstrategie waar we mee naar uw kamer komen in 2026.

[0:30:23] Alle overheden, iedereen is betrokken.

[0:30:25] En de terugkoppeling die ik heb gekregen is dat die samenwerking ook echt waardevol is.

[0:30:31] We laten elkaar in mijn optiek, ook al is er misschien geen 2,5 miljard meer, niet los, want je informeert elkaar heel erg goed.

[0:30:39] Samenwerken vanuit een ieders eigen rol en verantwoordelijkheid om de gemaakte afspraken na te komen.

[0:30:45] Dit samenspel is zeer waardevol.

[0:30:49] De flexibiliteit voor het WOMO om om te kunnen gaan met financiële tegenvallers en ook dreigende vertragingen.

[0:30:58] In hoeverre worden deze risico's gedeeld door het Rijk?

[0:31:02] In het plan van aanpak beheersing programma woningbouw en mobiliteit dat onlangs is geactualiseerd en tegelijkertijd met de meerdbrief

[0:31:10] is gedeeld met u, kunt u de mate van flexibiliteit van het programma teruglezen.

[0:31:17] Flexibiliteit is op verschillende niveaus ingebouwd.

[0:31:20] Het totale budget van 7,5 miljard, kabinet Rutte, de 2,5 miljard, kabinet Schoof,

[0:31:28] uit de mobiliteitsfonds ten behoeve van investeringen in bereikbare woningbouw is taakstellend.

[0:31:34] En indien er sprake is van een wijziging als gevolg van financiële tegenvallens of vertraging, wordt er eerst gekeken of dat opgelost kan worden binnen het huidige pakket van de maatregelen.

[0:31:46] Hierbij kan er ondersteuning geboden worden vanuit het expertteam, waar ik het net al even over had, expertteam woningbouw, om te adviseren over optimalisaties of ook over eventuele versoberingsopties.

[0:31:59] En als er sprake is van een wijzigingsvoorstel buiten de gestelde kaders, zullen de bewindspersonen moeten instemmen met de wijziging.

[0:32:07] En de aangepaste afspraken worden dan ook vastgelegd in de diverse bestuurlijke overleggen die we dan met elkaar hebben.

[0:32:15] Mij wordt ook gevraagd welke mogelijkheden er zijn om bij tegenvallers te herprioriteren, om budget toe te voegen of te versoberen.

[0:32:24] Hiervoor zijn duidelijke afspraken opgenomen in het plan van aanpak programmabeheersing en de rijksbijdrage aan gemeenten en projecten uit te middelen voor woningbouw en mobiliteit, zoals ik net ook aangaf, zijn taakstellend en ook daarna onderdeel van een bestuurlijk overleg.

[0:32:45] Zo ver?

[0:32:47] Zo ver, voorzitter.

[0:32:48] Dank u wel.

[0:32:49] Kijk eens aan.

[0:32:50] Ik kijk nog wel even naar de rapporteurs, of dat nog tot reacties leidt.

[0:32:56] Ik geef als eerst nog even het woord aan de heer Van Asten gaat er aan.

[0:33:02] Ja, dank.

[0:33:03] Dank voor de beantwoording, zeer uitgebreid.

[0:33:04] Dus moeten we even snel weer terug gaan kijken.

[0:33:09] Het was druk aan het meeschrijven hierbij.

[0:33:12] Ja, dat ging...

[0:33:15] over de mogelijkheid van terugvordering.

[0:33:19] Die wordt genoemd bij woningbouwlocaties, bij vertragingen, et cetera.

[0:33:24] Dat geldt waarschijnlijk ook bij de laatste beantwoording over de taakstellendheid van opdrachten.

[0:33:33] Wanneer?

[0:33:36] Eigenlijk zit het net op het andere punt.

[0:33:38] Is het Rijk nou eigenlijk de partner van lagere overheden in dit soort projecten of alleen de subsidieverlener ervoor?

[0:33:47] Want dat is namelijk, hoe pak je taakstellendheid op?

[0:33:50] Je kan het afspreken met elkaar, maar op het moment dat je nog steeds samen het een goed idee vindt om woningbouw en ontsluiting te pakken, welke rol zie je dan voor jezelf nog als overheid?

[0:33:59] Of is het dan, nou ja, gemeentes moeten

[0:34:00] puur efficiënt zijn.

[0:34:02] Als dat niet lukt, dan is het klaar en dan mag het geld terug.

[0:34:06] Dat vond ik een eerste vraag.

[0:34:15] Dan...

[0:34:22] Ja, zat ik ook nog bij het punt over de rapportages.

[0:34:28] Op zich een begrip daarvoor dat we de lage overheden niet met veel meer rapportageverplichtingen moeten opzadelen.

[0:34:34] Er wordt al druk genoeg gerapporteerd erop.

[0:34:37] Maar ik zit daar wel met een timingsissue.

[0:34:40] Als wij pas zelf natuurlijk gaan zien dat wij vlak voor kerst 2025 de voortgangsrapportage 24 krijgen,

[0:34:48] Terwijl de financiële druk er best hard op zit, met zelfs dat er wordt gesproken over terugvordering is in het uiterste geval de mogelijkheid, dan is er natuurlijk ook voor de Kamer geen enkele manier meer om echt tijdig bij te kunnen sturen, omdat wij voortgangsrapportages met daarin die risico's pas vrij laat zelf in het vizier krijgen.

[0:35:10] Dus hoe kunnen wij daar nou een rol op pakken om bij te sturen en dat goed in de gaten te houden?

[0:35:18] Op de beantwoording even laat.

[0:35:24] Ja, dank u wel.

[0:35:24] Dan de heer De Hoop.

[0:35:27] Ja, twee korte vragen over de verdeling nog van de middelen.

[0:35:30] In de brief die de minister in november naar de Kamer heeft gestuurd, zien we wel heel duidelijk de bedragen die per project uitgegeven worden, maar niet, is mijn beeld, de scores op de afwegingscriteria vanuit verschillende regio's.

[0:35:45] Zouden die nog met de Kamer gedeeld kunnen worden?

[0:35:48] En de minister geeft ook aan dat de staatssecretaris en de minister zelf ook nog opnieuw gekeken hebben naar de verdeling en daar ook bij gestuurd hebben.

[0:35:57] Ik zie daar niet iets over staan in de beslisnotas.

[0:36:00] Kan dat ook gedeeld worden met de Kamer?

[0:36:02] Waarom de bewindspersonen daar nog geschoten hebben richting verschillende regio's?

[0:36:06] Want daar de afweging is geweest vanuit het kabinet.

[0:36:11] Dank u wel, de minister.

[0:36:13] Dank u wel.

[0:36:13] De staatssecretaris zal even ingaan op uw vraag op dat gebied.

[0:36:17] Een klein gedeelte, inderdaad, die afweging daar.

[0:36:21] Ik gaf net ook al aan, elke regio telt een aantal zaken voor uw informatie, anders had dat project van Zeeland er nog niet eens op gestaan.

[0:36:30] Viel mij in ieder geval op.

[0:36:33] De heer Van Asten, ik zie ons echt

[0:36:35] als een partner.

[0:36:37] De mensen hebben echt goede overleggen, maar we moeten het wel binnen het budget doen met elkaar.

[0:36:42] Ik heb nog niet een project terug hoeven te trekken en het geld opnieuw hoeven te herbestemmen, laat dat ook helder zijn, maar wanneer het zich zou voordoen is dat wel echt

[0:36:52] ja, de stok achter de deur die we hebben, wanneer een ander project in de wacht staat, die we dan wel kunnen vlot trekken.

[0:36:59] Maar dat heb ik nog niet meegemaakt.

[0:37:01] Het is wel echt een mogelijkheid om dat te kunnen terugvorderen.

[0:37:05] Ja, ik heb het nog niet gedaan.

[0:37:07] Ik zie ons echt als een partner met de overheden wanneer het moeilijk wordt en dat we dan ook nog eens echt naar maatwerk gaan kijken met elkaar, alvorens we dan tot zo'n middel gaan komen.

[0:37:18] En het timingsissue, projecten duren erg lang, maar ik ga nog eens goed kijken wat we kunnen doen zonder die administratieve lasten te verhogen, hoe die timing goed synchroniseert met elkaar en of we daar nog alle slimmigheden op tafel hebben gelegd.

[0:37:34] Want het moet niet zo zijn dat we dan...

[0:37:36] een sturingsmiddel overschieten, omdat het net een maand te laat is aangeleverd.

[0:37:41] Hebben we daar nu echt de scherpte met elkaar gezocht of niet?

[0:37:44] Maar projecten duren wel erg lang.

[0:37:46] Ik ga hier met de regio in overleg, gewoon bij zo'n bestuurlijk overleg, om daar eens een keer de diepte met elkaar te zoeken op de timing.

[0:37:54] En dat koppel ik dan terug aan u. Of we daar nog slagen zouden kunnen maken.

[0:37:58] Zover, voorzitter.

[0:37:59] Dank u wel.

[0:38:00] Dan geef ik nu even het woord aan de staatssecretaris.

[0:38:01] Gaat uw gang.

[0:38:03] Ja, dank, voorzitter.

[0:38:05] en inderdaad goed om nog even kleuring te geven aan dat proces.

[0:38:12] Sowieso, dat zei ik bij de begrotingsbehandeling ook al, een enorm lastige keuze geweest, omdat we eigenlijk, waar ze van kwaliteit hebben gekeken op het voorlag, je twee keer zoveel projecten en dus ook twee keer zoveel woningen had kunnen bouwen.

[0:38:25] Ik denk dat het ook wel belangrijk is om te zeggen dat alle maatregelen die erin staan in het begin soort gemeentelijke aangelegenheden zijn.

[0:38:30] Het is ook de verantwoordelijkheid van de gemeente om dat te doen, maar ik denk dat het heel goed is

[0:38:34] om juist ook woningbouw als uiting vanuit de infrastructuur om dat centraal te zetten.

[0:38:40] Dat is ook de reden van de WOMO-gelden.

[0:38:43] Dus dat is gebeurd.

[0:38:45] Ja, dan is het op basis van de criteria een lijst daarvoor beschikbaar gekomen.

[0:38:50] Vanuit het kabinet hebben we gezegd, een aantal dingen moeten we nog naar kijken.

[0:38:54] De eerste is inderdaad het aspect van elke regio telt.

[0:38:59] Daar hebben we vooral gekeken naar de witte vlekken.

[0:39:02] Zeeland is zo'n fameus voorbeeld waarbij je zegt ja het kan niet zo zijn dat een provincie volledig zonder zit.

[0:39:10] Dus dat is iets wat we daar hebben uitgelegd.

[0:39:13] Ik moet eerlijk zeggen dat, dat hebben we ook tegen de bestuurders uit het noorden ook aangegeven, zowel in bilaterale gesprekken als in de gesprekken die we gehad hebben bij

[0:39:23] De michtbesprekingen, dat we misschien in retrospectief ook aandacht hadden moeten besteden aan de lichtgrijze vlekken, noem ik het maar even.

[0:39:34] Dat was denk ik ook wel verstandig geweest.

[0:39:37] Maar goed, op een gegeven moment zit je ook in een proces en je wilt ook recht doen aan die criteria die je aan de voorkant hebt afgesproken.

[0:39:42] En het is natuurlijk ook zo, hoe meer je natuurlijk gaat schuiven en hoe meer kleuring je gaat geven in zo'n lijst, ja, dan vallen er ook aan de andere kant projecten ook weer af.

[0:39:52] Dus dat is een continue balans die je zoekt.

[0:39:55] We hebben ook nog gekeken naar een aantal bijzondere projecten of hooginprojecten.

[0:39:59] Vanuit FRO zit dan het aspect van MPLV, is daar natuurlijk een onderdeel van.

[0:40:03] wat daarin belangrijk is, maar natuurlijk ook bepaalde aanplassementen waar je weet dat je hiermee ook impact kunt creëren om voor de rest, verder dan alleen maar wat er op WOMO zit, maar ook nog daarna een stap te kunnen zetten.

[0:40:17] Dat zijn allemaal elementen die je laat meewegen daarin.

[0:40:21] Ik denk al met al dat we op een pakket zijn gekomen waarin we goede stappen vooruit zetten, de balansingen.

[0:40:27] Dat wij zelf hebben gezegd, maar moeten we een paar dingen doen, ik denk dat dat verstandig is.

[0:40:31] En dat heeft VRO volgens mij ook toegezegd, de afgevallen grootschalige projecten, Alkmaar, Helmond, Hengelo, dat daar nog vanuit VRO ook nog door wordt gesproken.

[0:40:41] We hebben daar ook heel bewust gezegd, we bieden die ook aan aan de formatietafel namens de beide ministeries.

[0:40:47] Want als je de ambitie hebt, en ik kan me zo voorstellen dat veel politieke partijen die ambitie hebben om meer woningen te bouwen in Nederland, dan liggen er gewoon hele goede pakketten klaar om die stap snel te kunnen zetten, zowel grootschalig als op korte termijn.

[0:41:02] Dus dat is actief aangeboden.

[0:41:04] Dus dat blijft ook op de plank liggen, wat in ieder geval beide ministeries betreft.

[0:41:10] En we hebben naartoe gezegd, richting met name de noordelijke provincies, dat, gelet op het feit dat ik zei over die lichtgrijze gebieden, dat het verstandig is om daar ook nog eens in naar te kijken.

[0:41:20] We hadden daar een goede gesprek over, van hoe komt het nou dat die zo laag scoren op die criteria die wij hanteren.

[0:41:26] Daar zijn een aantal verklaringen voor.

[0:41:28] En daar moeten we gewoon naar kijken

[0:41:30] middels een correctiefactor, middels een ander instrument, maar dat moet wat meer geïnstitucialiseerd worden in die criteria.

[0:41:36] Ik denk dat dat een van de punten is die we daarin hebben opgenomen.

[0:41:39] Ik blijf zeggen, het is natuurlijk gewoon verdeling van schaarste, het verdelen van teleurstellingen versus beleidschap.

[0:41:45] Dat blijft altijd een lastige puzzel als je probeert dat zo objectief mogelijk te doen en ook politiek te wegen wat er speelt.

[0:41:52] Laten we vooral hopen dat een nieuw kabinet ook met eenzelfde ambitieniveau ook zo financieel mogelijk doorgaat met dit soort projecten.

[0:41:59] Want er liggen gewoon goede projecten en het zou zonde zijn als daar niks mee gebeurt.

[0:42:03] Tot zover voorzitter.

[0:42:07] Ik dank u wel.

[0:42:08] Volgens mij zijn we dan aan het einde gekomen van het termijn van de inbreng van de rapporteurs.

[0:42:13] Ik wil u

[0:42:14] Als rapporteurs wil ik ook hartelijk danken namens de commissie, als u voorzitter.

[0:42:17] Dank voor het gedaane werk en natuurlijk ook dank aan de ondersteuning voor de hulp bij het maken van de inbreng van de rapporteurs.

[0:42:23] Dank ook aan de beantwoording daarop van het kabinet.

[0:42:28] Dat betekent ook dat wij nu zijn aangekomen aan de... eerst maar aan de kant van de Kamer.

[0:42:34] Ik wil te voorstellen om gewoon de rij af te gaan.

[0:42:36] U weet uw spreektijd, staat in de convocatie.

[0:42:40] Ik zou willen voorstellen om in eerste instantie vier interrupties toe te staan op elkaar.

[0:42:44] Even kijken of dat lukt.

[0:42:46] Als dat gewoon nette, korte interrupties zijn, dan kunnen we eventueel nog wat bijplussen als dat nodig is.

[0:42:52] Maar dat zal dan van de lengte van de interrupties afhangen.

[0:42:54] Ik wil het woord graag geven voor de inbreng in de eerste termijn aan de kant van de Kamer, aan de heer De Hoop, namens GroenLinks Partij voor de Arbeid.

[0:42:59] Dank u wel, voorzitter.

[0:43:01] Ik wil het debat eigenlijk beginnen met nog een informatieverzoek.

[0:43:04] Ik ben heel erg blij met de geactualiseerde lijst van de financiële opgave, een update van de lijst grinders die we voor de verkiezingen hebben gehad.

[0:43:12] Alleen miste ik daar nog wel een aantal zaken als het gaat over Medes Weert.

[0:43:16] Op pagina 29 staat daar

[0:43:18] dat op verzoek van de Raad van State INW een nadere motivatie van het tracébesluit heeft gegeven en het aan de Raad van State is om tot een oordeel te komen.

[0:43:27] Maar er staat ook gezien de lange tijd, het vaststellen van het tracébesluit en de definitieve uitspraak,

[0:43:33] En excessieve prijsstijgingen is het beschikbare budget onvoldoende.

[0:43:38] Dat is met de Raad van State gedeeld, dat er een grove schatting is van het minimale tekort.

[0:43:44] Maar dat staat niet in deze brief.

[0:43:46] En ik vroeg mij af dat als het met de Raad van State gedeeld is, waarom het niet met de Kamer gedeeld kon worden en of daar nog aan voldaan kon worden.

[0:43:53] Dus dat is eigenlijk vooraf nog een informatieverzoek.

[0:43:56] Ik kijk even naar de minister voor het informatieverzoek, wat hij daarover kan toezeggen.

[0:44:09] U mag daar straks ook even over terugkomen.

[0:44:10] Ik kom er zo snel mogelijk op terugkomen.

[0:44:12] Ja, helemaal goed.

[0:44:14] Dit ook vervolgt u met uw betogenheid.

[0:44:16] Dank voorzitter, want ik vind dat wel relevant voor de verdeling van de middelen en ook omdat er morgen gestemd wordt over een motie waarvoor dat ook wel relevant is, denk ik.

[0:44:23] Voorzitter, tijdens de begrotingsbehandeling is al uitgebreid gesproken over de forse en toenemende tekorten voor onderhoud, de oplopende achterstanden en de grote maatschappelijke risico's die dit met zich meebrengt.

[0:44:36] En ik zag grote eengezindheid in de commissie dat we dit moeten oplossen en een stevige opdracht moet komen aan het nieuwe kabinet.

[0:44:43] Er moet geld bij, maar we zullen ook moeten heroverwegen waar we wanneer in investeren.

[0:44:48] En de plannen en ambities van 10 tot 15 jaar geleden zijn gemaakt, die zijn gemaakt onder andere gesternd.

[0:44:54] En dat onvermindend willen doorzetten is niet verantwoord en brengt ons niet de infrastructuur die wij en toekomstige generaties nodig hebben.

[0:45:01] En dat gaat niet alleen om het zinvol besteden van geld, maar ook om het creëren van netwerken die ook op de lange termijn duurzaam en zinvol zijn.

[0:45:08] Die het grootste probleemoplossende vermogen hebben en die ook daadwerkelijk kunnen worden uitgevoerd.

[0:45:13] Met het geld dat we hebben, maar ook de mankracht en binnen de wetgeving een afspraak over natuur, klimaat en luchtkwaliteit, verkeersveiligheid en bereikbaarheid.

[0:45:22] Afgelopen zomer is voor de derde keer bevestigd door de rechter dat boeren uitkopen om met hun stikstofrechte snelwegen of vliegvelden aan te leggen dat dat niet mag.

[0:45:31] Alle vrijkomende stikstof gaat eerst naar de natuur totdat die voldoende is hersteld.

[0:45:36] En de conclusie is dat Nederland dus grotendeels stil ligt nog steeds vanwege de stikstofproblematiek.

[0:45:42] Dat constateren geeft ons ook de ruimte om mensen en middelen verstandiger en productief in te zetten voor onderhoud en duurzame alternatieven.

[0:45:50] De overprogrammering waar we afgelopen jaren om vroegen om zo de productie overeind te houden, is zelf grotendeels stil te komen vallen.

[0:45:56] Zoals Transport en Logistiek Nederland het verwoordde, we zijn niet eerlijk over wat wel of niet uitvoerbaar is en daardoor verliest het meer zijn functie en wordt het vooral een wensenlijstje.

[0:46:06] En in navolging van de oproep van de logistieke sector wil ik de minister vragen om de nu onuitvoerbare projecten serieus te heroverwegen.

[0:46:15] Wat is nog de toegevoegde waarde?

[0:46:16] Wat zijn de geactualiseerde kosten?

[0:46:19] Wat zijn de maatschappelijke opbrengsten?

[0:46:23] Wat zijn de realiseerbare alternatieven?

[0:46:25] En ook hiervan zou ik graag nog een goed onderbouwde lijst willen hebben voor het meerdebat van komende zomer.

[0:46:31] Voorzitter, er zijn meer ontwikkelingen die niet goed genoeg gaan.

[0:46:35] Tegen de afspraken inneemt het autogebruik weer toe, vooral met veel woon-werkverkeer.

[0:46:40] In het Klimaatakkoord heeft de regering afspraken gemaakt over het terugdringen van autogebruik.

[0:46:45] Welke extra maatregelen kunnen we hierop verwachten?

[0:46:48] En ook de multimodaliteit staat onder druk.

[0:46:51] Dat kwam ook al ter sprake bij het duurzaam vervoer en de begroting.

[0:46:54] Maar juist slim gebruik van onze netwerken kan heel veel problemen oplossen.

[0:46:59] We hebben het infrafonds getransformeerd naar een mobiliteitsfonds zodat we meer multimodale en verkeersvraagbesparende oplossingen kunnen realiseren.

[0:47:07] Iets dat meestal zonder stikstofproblemen of grote aannemerscombinaties kan.

[0:47:12] Dus waarom staan die niet bovenaan het lijstje?

[0:47:15] Dan twee laatste punten over het doel en systematiek van het MIRT.

[0:47:18] Het MIRT moet Nederland ontsluiten en bereikbaarheidsproblemen oplossen.

[0:47:22] Maar het is niet hetzelfde als het bestrijden van files.

[0:47:25] Een file is niet maatgevend voor een bereikbaarheidsissue.

[0:47:27] Er zijn vaak slimmere manieren om bereikbaarheid en mobiliteit te faciliteren dan asfalteren.

[0:47:32] Bijvoorbeeld verkeersspreiden of functies zoals wonen en werken dichter bij elkaar brengen of alternatieve modaliteiten faciliteren.

[0:47:40] Ik kom dat nog veel te weinig tegen en ik wil graag dat de minister hier heel nadrukkelijk naar kijkt als we het onuitvoerbare myrtlijstje gaan heroverwegen.

[0:47:53] Dank u wel, voorzitter.

[0:47:54] Ik hoorde de heer De Hoop boeren noemen en nou las ik afgelopen week ook dat GroenLinks PvdA wel graag wil samenwerken met het minderheidskabinet.

[0:48:09] En nou vraag ik me eigenlijk af wat kunnen boeren dan van GroenLinks PvdA verwachten als er wordt samengewerkt?

[0:48:16] en ligt gedwongen onteigening van boeren op basis van stikstof, ligt dat ook op tafel.

[0:48:23] Is dat een taboe of zegt GroenLinks PvdA, dat gaan wij niet doen.

[0:48:31] Wat betreft onteigeling van boeren is gezien onze insteek vorige week niet iets veranderd als eerder.

[0:48:41] Namelijk dat wij willen kijken hoe kun je samen met boeren het stikstofprobleem oplossen.

[0:48:46] Hoe kun je ervoor zorgen dat de boeren op locaties dicht bij Natura 2000, dat we daar een oplossing voor vinden.

[0:48:52] dat mensen vrijwillig uitgekocht kunnen worden.

[0:48:55] En er kunnen scenario's ontstaan waarbij dat gedwongen moet.

[0:48:58] Maar ik denk hoe eerder je samen met boeren aan tafel zorgt voor perspectief dat daarbij gedwongen uitkoop niet zo snel nodig is.

[0:49:06] En hoe langer het duurt, hoe eerder je daar terechtkomt.

[0:49:08] En GroenLinks spreekt van de ANWB heel graag van het stikstofslot af.

[0:49:12] En dat is een van de punten waarop wij met het kabinet willen samenwerken, omdat het voor woningbouw en infrastructuur, maar ook voor boeren zelf ontzettend belangrijk is.

[0:49:22] Goed, ik constateer dat het minderheidskabinet aangeeft eventueel over te gaan tot gedwongen onteigening van boeren op basis van stikstof.

[0:49:32] GroenLinks, PvdA, is daar ook mee eens.

[0:49:35] Dus ik wens de boeren heel erg veel sterkte de komende tijd.

[0:49:40] Maar denkt de heer de hoop nou echt dat het levenswerk afpakken van boeren, dus het gedwongen onteigenen, dat dat dan de natuur gaat herstellen?

[0:49:52] Komt het dan goed met de natuur en waarop baseert de hoop dat?

[0:49:58] Het beeld wat mevrouw van Plas schetst vind ik niet terecht.

[0:50:02] Ik ben zelf boerderzoon, ik weet heel goed wat het betekent dat je je eigen plek hebt waar je boert.

[0:50:08] En tegelijkertijd zitten we ook met de stikstofcrisis en moeten we kijken hoe los je dat op.

[0:50:12] Wat ik constateer en wat ik ook heb proberen aan te geven in mijn inleiding is dat heel veel infraprojecten stil liggen omdat wij Nederland niet van een stikstofslot halen.

[0:50:22] En wat ik zelf soms ingewikkeld vind

[0:50:23] is dat de partijen, met name aan de rechterzijde en ook de partij van Mevrouw van der Plas, heel erg boos zijn af en toe als er bepaalde projecten niet doorgaan.

[0:50:31] Maar dat komt omdat er bewindspersonen van diezelfde partijen Nederland nog niet van het stikstofslot hebben gehaald.

[0:50:37] En dat vind ik soms wel ingewikkeld, omdat ik ervan overtuigd ben als wij met elkaar een daadkrachtige stikstofaanpak hebben, dat inderdaad knooppunthoevelaken in Gelderland verbreed kan worden en aangepakt kan worden.

[0:50:47] Maar als we dat niet doen, gebeurt dat niet.

[0:50:49] Daar help je boeren niet mee en dan haal je Nederland niet van de stikstofslot.

[0:50:52] En dat is het probleem wat wij hier neerleggen en ook iets wat GroenLinks Partij van de Arbeid nadrukkelijk wil oplossen en ook iets wat het afgelopen kabinet helaas wederom niet heeft opgelost.

[0:51:02] Ook graag korte antwoorden, kortere antwoorden graag.

[0:51:05] Mevrouw van der Plas.

[0:51:06] Nou, Nederland zit in een stikstoffuik omdat wij in Nederland redeneren op basis van een modellenwerkelijkheid.

[0:51:13] Wij hebben een stikstofwet in elkaar geflanst, niet wij, want ik zat nog niet in de politiek, dan was het wat mij betreft nooit gebeurd.

[0:51:20] Een stikstofwet in elkaar hebben geflanst die ons zo danig gewurgd heeft in juridische regelgeving dat we daar niet meer uitkomen.

[0:51:29] Dat is wat er aan de hand is.

[0:51:31] En als de heer De Hoop blijft doorgaan met die modellenwerkelijkheid, samen met dit minderheidskabinet, dan zullen we er nooit uit komen.

[0:51:41] Ik wacht even tot ze het antwoord heeft, dan kan ik eventueel verder gaan.

[0:51:51] Ja, voorzitter, ik deel die constatering van mevrouw Van der Plas niet.

[0:51:54] Wat ik zelf constateer is dat het BBB heel erg goed is in het problematiseren van een aantal benodigde maatregelen om uit de stikstof slot te komen, waarvan niet alleen GroenLinks Partij van de Art, maar ook de rechter zegt dat het nodig is en dat je het eerst moet inzetten voor natuurherstel, maar het daadwerkelijk oplossen van het stikstofprobleem.

[0:52:10] Dat het bewinspersoon van BBB niet gelukt is, dat is niet alleen slecht voor de landbouw, maar ook voor de benodigde infrastructuur die we in Nederland nodig hebben.

[0:52:18] Mevrouw Van der Plas.

[0:52:20] Voorzitter, de rechter is geen ecoloog.

[0:52:22] Nee, dus de rechter zegt van dat moet want het is ook goed voor de natuur.

[0:52:27] De rechter zegt dat omdat wij onszelf gewurgd hebben in dwingende wet en regelgeving.

[0:52:34] Dat is waar een rechter aan toetst.

[0:52:36] En het is ook al langer bekend dat stikstof

[0:52:41] niet het probleem is voor de natuur.

[0:52:46] Je hebt natuurgebieden waar stikstofgevoelige natuur is en daar waar stikstof een probleem is, daar kun je dat aanpakken.

[0:52:52] Maar droogte bijvoorbeeld, hydrologie, menselijke activiteiten, dat geeft veel meer druk op de natuur dan alleen stikstoffen.

[0:53:02] Dus ik vind het gewoon opnieuw weer heel erg dat hier de boeren weer verantwoordelijk worden gehouden

[0:53:08] van het op slot zetten van Nederland.

[0:53:10] En dat is niet gebeurd, dat komt omdat we hier dwingende wet- en regelgeving hebben.

[0:53:14] Het is geen vraag, maar ik wilde hier wel mee afsluiten.

[0:53:17] Dank u wel.

[0:53:17] De heer De Hoog, misschien wilde u nog op reageren en anders... Nou ja, niet meer dan dat mevrouw Van der Plas mij woorden in de mond legt die ik zelf niet eens uitgesproken heb.

[0:53:26] En dat ik toch de stelligheid waarvan mevrouw Van der Plas dit schetst en toch het gebrek aan daadkracht van haar eigen minister, denk ik, ons niet geholpen heeft.

[0:53:36] Verder zou ik graag verder gaan met mijn bijdrage.

[0:53:38] Daarnaast is mijn fractie toch wel deels verbolgen over de verdeling van de woningbouw en bereikbaarheidsmiddelen, waar ik zojuist als rapporteur ook al over mocht spreken met collega Van Asten.

[0:53:51] Ik vind het echt onbegrijpelijk dat er slechts 0,4 procent, dat is 4 promil,

[0:53:56] van de middelen naar de drie noordelijke provincies gaat, en dat wanneer je Zeeland erbij optelt, dat je dan nog op 1,2% uitkomt.

[0:54:03] En ja, die 4 promille, de staatssecretaris noemde het een grijze vlek, ik vind het ook een behoorlijk witte vlek.

[0:54:11] De staatssecretaris zegt lichtgrijs, maar dan nog, het is echt ontzettend weinig.

[0:54:15] En hoe kan het dat hier dan niet verder bijgestuurd is op de onevenredige verdeling door een van beide bewindspersonen?

[0:54:22] En ik kan mij herinneren bij de presentatie van het rapport Elke regio telt, dat een van de commissarissen van de koningen uit Noord-Nederland, uit Groningen was het geloof ik, zei, waar bent u nou, die kreeg de vraag, waar bent u nou het meest bang voor?

[0:54:33] Toen zei hij de macht ter gewoonte.

[0:54:35] Op het moment dat er schaaste is aan middelen,

[0:54:38] Dan het eerste waar dan het geld naar toe gaat zijn toch vaak de grote steden, omdat we dan altijd kijken naar rendement.

[0:54:44] En dat is eigenlijk wat hier nu weer gebeurt.

[0:54:46] Als je toetst op rendement, als je toetst op maatschappelijke kosten en baten, zul je altijd zien dat dit soort regio's benadeeld worden.

[0:54:53] En dat kan dan misschien niet de intentie zijn, maar wel de uitkomst.

[0:54:55] En ik vind het heel erg jammer dat toch sinds het rapport elke regio telt dat hier niet genoeg veranderd is.

[0:55:01] Voorzitter, net als bij de weginfra zien we dat er grote tekorten zijn voor het spoor.

[0:55:05] En als we willen voorkomen dat het Nederlandse spoor Duitsland achterna gaat, moeten we de komende jaren fors meer investeren in onderhoud en zorgen dat de budgetten toereikend zijn.

[0:55:14] Veel onderdelen van het drukberede Nederlandse spoornetwerk gaan richting het einde van de levensduur.

[0:55:19] Ik noem slappe bodem en de spoordijken.

[0:55:22] Reizigers ervaren hier nu al hinder van, want er zijn vaker snelheidsbeperkingen, er moeten lichtere treinen worden ingezet met minder capaciteit en er zijn vaker werkzaamheden.

[0:55:30] En ook als er in de toekomst vaak militair materieel voor het spoor vervoerd moet worden, moeten we echt fors meer investeren in bestaande spoornetwerken.

[0:55:39] Een van de financiële problemen is dat het instandhoudingsbudget voor spoor niet realistisch is en structureel niet wordt geïndexeerd.

[0:55:49] Dat is een noodzakelijke randvoorwaarde om de kwaliteit van het bestaande spoornetwerk te garanderen.

[0:55:55] Het is op de langere termijn juist ook goedkoper, want goedkoop is immers duurkoop.

[0:56:00] Graag een reactie van de staatssecretaris daarop.

[0:56:02] Voorzitter, ik kom nu bij mijn vragen rond concrete projecten en regionale problemen die om een oplossing vragen.

[0:56:08] En ik begin uiteraard, ik hoop dat u het mij niet kwalijk neemt, in het noorden en met Friesland.

[0:56:14] Bij het vorige mit vroegen we in de Kamer om een oplossing voor de afsluitdijksluizen.

[0:56:20] We begrijpen vanuit de regio dat het proces goed verloopt, dus laat ik positief beginnen.

[0:56:24] Dank daarvoor zeg ik ook aan de minister.

[0:56:27] En hoe ziet hij het vervolgproces rondom de afsluitdijk?

[0:56:32] Waar ik mij grote zorgen over maak is de haven van Terschelling.

[0:56:35] Dat is misschien geen midproject, maar de omvang en het regionale belang van de werkzaamheden vraagt denk ik wel om een groter aandeel van het Rijk.

[0:56:42] Hoe kan de staatssecretaris hier op korte termijn bij helpen?

[0:56:45] De vaarroute Lemmerweg-Delcelle kent vier bruggen die

[0:56:48] zelfs vijf bruggen die gerenoveerd moeten worden.

[0:56:51] En dat is een enorme ingreep met ook grote gevolgen voor het verkeer in de regio.

[0:56:56] Dus dat gaat niet allemaal tegelijk.

[0:56:58] Maar lokaal vrees men de staat van verschillende bruggen die nu al zo slecht is, waardoor die eerder vervangen moeten worden om de bereikbaarheid op pijl te houden.

[0:57:06] Hoe loopt het tijdspad tot 2030 geloof ik, of tot 2035, dat die bruggen vervangen zouden worden?

[0:57:12] Is dat nog steeds het tijdspad waaraan voldaan kan worden?

[0:57:14] Of zouden sommige bruggen misschien al eerder aangepakt moeten worden?

[0:57:18] En wat is de stand van zaken van de uitvoering van de motie van BBB en GroenLinks Partij van de Arbeid?

[0:57:22] In de motie pier ik de hoop over het uitfaceren van dieseltreinen in Noord- en Oost-Nederland.

[0:57:28] Welke dieseltreinen moeten nog geëlektrificeerd worden en wat voor tijdspad staat hiervoor?

[0:57:33] Voor het spoor aquaduct bij Leeuwarden, wat op termijn waarschijnlijk goedkoper is dan de nieuwe brug, is nog een tekort van 214 miljoen.

[0:57:43] Dat kan de regio niet alleen opbrengen.

[0:57:45] Wat kan het kabinet hierop doen om toch te voldoen aan de MIR-systematiek en hier ook stappen te zetten?

[0:57:51] Voorzitter, dan de Gerrit Krolbrug in Groningen.

[0:57:54] We hebben daar recent al een paar keer over gesproken en we hebben ook veel brieven gekregen van omwonenden.

[0:57:58] Dit weekend ook grote acties nog in Groningen die duidelijk maken hoe belangrijk deze plek is voor de bereikbaarheid.

[0:58:04] Een noodbrug, een tijdelijke brug of desnoods een pontje, maar ook iets om op een veilige manier met je fiets naar de overkant te komen.

[0:58:12] is toch wel extra nodig.

[0:58:14] En ik dank de minister voor de toezegging dat hij hier nogmaals met de lokale bestuurder naar wil kijken.

[0:58:19] Wij horen ook vanuit de regio dat men bereid is om te kijken naar cofinanciering.

[0:58:24] Ik hoop dat de minister echt die handschoen oppakt om in de tussentijd te zorgen voor tijdelijke oplossingen.

[0:58:30] Voorzitter, nu staat deze brug natuurlijk niet op zichzelf.

[0:58:33] Ik heb eerder ook gevragen gesteld over de brug bij Urmond in Limburg, maar ook over verschillende plekken in Nederland waar bruggen en de veiligheid daarvan onder druk staat.

[0:58:42] En ik vind dat dat nog te vaak voorkomt en dat we dan vaak omrijd botjes neerzetten voor automobilisten en fietsen.

[0:58:50] Maar we moeten de komende jaren heel veel bruggen renoveren in Nederland.

[0:58:53] En ik vraag eigenlijk de staatssecretaris waarom Rijkswaterstaat en INW niet meer inzetten op de aanschaf van pontjes om flexibeler om te gaan met dit soort situaties en meer pontjes in te zetten om dit soort problemen op te lossen omdat we aan kunnen zien komen dat dit soort situaties zich de komende jaren nog meer voor gaan doen.

[0:59:11] Voorzitter, ik kan het meerdebat niet voeren zonder aandacht te besteden ook aan de Lelylijn.

[0:59:15] Het beschikbare budget is, zoals we al vaker hebben besproken, tot onze spijt vrijwel volledig weg.

[0:59:21] Deze week komt gassant Klaas Knop met zijn rapportage en ik hoop dat we daarna echt snel concrete stappen kunnen gaan zetten en ik roep het kabinet en de toekomstige coalitie op om noordelijke regio's niet opnieuw teleur te stellen.

[0:59:34] Voorzitter, dan door naar Drenthe en Overijssel.

[0:59:37] Daar zit ik ook met onveilige N-wegen.

[0:59:40] En er wordt gekeken naar de aanpak en de wegverbreding, maar mijn vraag is, kan er ook niet toch gekeken worden naar rijbaanscheidingen?

[0:59:47] Want het grootste risico bij smalle N-wegen zit hem in frontale botsingen op hoge snelheid.

[0:59:52] En een snelle en effectieve oplossing is dan een lagere snelheid met een stalen rijbaanscheiding in het midden.

[0:59:57] Dat is qua schaal iets wat je, denk ik, buiten het meert om zou kunnen doen,

[1:00:01] waar geen stikstofruimte voor nodig is, geen extra asfalt, geen bomen voor omgezaagd hoeven worden en het lijkt mij enorm effectief.

[1:00:08] Zijn dat ook oplossingen waar naar gekeken wordt?

[1:00:11] Verder wil ik het belang benadrukken van het oplossen van de knelpunten op het spoor tussen Amsterdam Deventer en Twente.

[1:00:17] Dat is niet alleen goed voor de verbinding tussen het oosten van het land en de randstad, maar ook cruciaal van belang voor een snelle treinverbinding richting Berlijn.

[1:00:25] Dat gaat om verschillende punten, onder andere het vierde perron in Deventer.

[1:00:29] Hoe denkt het kabinet hieraan te kunnen bijdragen?

[1:00:32] Want nu kunnen reizigers ook echt verbeteringen ervaren bij het knooppunt Flessehals-Meppel.

[1:00:37] Hoe zit het met de spoorverdubbeling bij Deventer-Swolle?

[1:00:40] En hoe loopt het neertproces voor de Nederzakselijn?

[1:00:43] Gelderland, de aanpak van knooppunt Hoevelaken zit helaas hopeloos vast.

[1:00:48] En het is niet uit te leggen, kopte de Gelderlander afgelopen week.

[1:00:52] En helaas weten we eigenlijk nog steeds wel wat de oorzaak daarvan is, namelijk stikstof.

[1:00:56] Hoe kan het dat de minister met zijn collega van LVVN er niet toe heeft kunnen bewegen om dit probleem daadkrachtig op te lossen?

[1:01:03] En de maakbaarheid zit hem in de planning van de capaciteit van de Rijkswaterstaat en de aannemers.

[1:01:07] Niet stikstof, maar de vergunbaarheid ligt daar wel.

[1:01:10] Wat kunnen we daar op korte termijn toch nog verwachten?

[1:01:13] Noord-Holland.

[1:01:14] Voorzitter, wat we echt niet kunnen oplossen zonder geld, maar wel elke cent waard is, is het Zuidasdok over de A10.

[1:01:20] We zijn al heel ver, maar het is heel complex en van grote waarde voor de hele regio en voor de toekomst ook van internationale treinen.

[1:01:27] De vertraging door de kostenoverscheiding resulteerde in heel veel extra kosten.

[1:01:31] Dit nu niet fixen is onnodig duur.

[1:01:34] Het Zuidaksusdok en het doortrekken van de Noord-Zuidlijn naar Schiphol hebben wat GroenLinks-partijen van de arbeid echt prioriteit.

[1:01:40] Want het is cruciaal voor de verbindingen naar het noorden, oosten en zuiden en biedt veel meer ruimte voor de internationale treinen omdat het reguliere spoor ook wordt ontlast.

[1:01:48] Hier moeten we dus echt met urgentie aan doorwerken.

[1:01:51] Wat kunnen we van de staatssecretaris verwachten?

[1:01:53] De verkeerschaos die we kunnen zien aankomen is het afsluiten van de IJtunnel in Amsterdam.

[1:01:58] 60.000 auto's per dag die een alternatieve route moeten vinden.

[1:02:02] Die kunnen we, denk ik, in de stad niet echt kwijt.

[1:02:05] Maar het is bijna allemaal lokaal verkeer.

[1:02:07] Wat wordt er geregeld om deze mensen op de fiets te krijgen of in het OV?

[1:02:10] Of zetten we in op een omleiding richting de A10?

[1:02:15] Maar dat leidt denk ik alleen tot nog maar meer files.

[1:02:18] Een ander heikelpunt waar we in het recente CDSpoor ook over hebben gehad is het spoorknooppunt Haarlem.

[1:02:25] Uit de midbrief maar ook uit de regio begrijpen we dat de gesprekken nog niet het gewenste resultaat hebben opgeleverd.

[1:02:31] Dit debat staat grotendeels in het teken van grote financiële tekorten.

[1:02:35] In Haarlem dreigen we nu onnodig 50 miljoen over de balk te gooien omdat we toekomstbestendige herinrichting en het vervangen van oude wissels lostrekken.

[1:02:45] En ook toekomstige dienstregeling uitbreiding komt in gevaar.

[1:02:49] Zeer onverstandig.

[1:02:50] Graag de toezegging van de staatssecretaris dat hij zich gaat inspannen om alsnog heel snel tot een positief resultaat te komen.

[1:02:57] Voor zit er dan nog twee asfaltpunten over Utrecht die in elkaars verlengde liggen ook.

[1:03:02] Letterlijk.

[1:03:03] Als je nu op de website van de Rijkswaterstaat kijkt, staat er bij de planning voor de A27 Houtenhooipolder start 2024 klaar onbekend.

[1:03:12] We zijn net begonnen, maar lijken nu al de controle kwijt te zijn over de planning en de kosten.

[1:03:17] Wat is de minister zijn verwachting voor de planning?

[1:03:20] Want de A12, A27 Amede zweert, ook die heeft echt alle ingrediënten om een technisch verkeerskundige en toch ook financiële ram te worden.

[1:03:29] terwijl het alternatief op vrijwel alle punten beter scoort.

[1:03:33] We zijn nog niet te laat om te kiezen voor een slimmere oplossing en ik heb hier niet voor niks vorige week ook een motie over ingediend.

[1:03:43] In de brief van afgelopen vrijdag lazen we dat het budget inmiddels onvoldoende is.

[1:03:47] INW heeft nadere cijfers aan de Raad van State gegeven, wederom de vraag of die ook met de Kamer gedeeld kunnen worden.

[1:03:54] Voor de regio Utrecht is de meerwedenlijn van cruciaal belang.

[1:03:58] Mijn fractie is blij met de rijksbreiddagen en hopelijk kunnen Rijk en regio samen snel de vervolgstappen zetten.

[1:04:05] Heer De Hoop, ik wil even opwijzen dat u inmiddels een minuut van uw tweede termijn heeft gebruikt.

[1:04:11] U bent lekker bezig met een rondje Nederland, dus dat wilt u waarschijnlijk ook afmaken.

[1:04:14] Maar ik wijs u er wel even op dat u dat in ieder geval zelf in de gaten heeft.

[1:04:19] Daar was ik van op de hoogte, maar mijn inschatting is dat ik geen 7 minuten in de tweede termijn nodig heb.

[1:04:24] Dan kom ik bij Zuid-Holland.

[1:04:29] Hier maakt mijn fractie zich zorgen over de kosten van de schaalsprong van de oude lijn.

[1:04:34] Er is een tekort van 2 miljard.

[1:04:35] Hoe gaat het kabinet met de regio hier samen een oplossing voor vinden?

[1:04:38] Verder maken wij ons ook zorgen over het feit dat er nog geen budget is voor het herstel van de HSL via ducte.

[1:04:43] is er inmiddels zicht op de kosten en of dit deels verhaald kan worden omdat er constructievouten zijn gemaakt.

[1:04:50] Dan Zeeland.

[1:04:50] Voorzitter, treinreizigers in Zeeland krijgen door de ERTMS-proef langdurig te maken met hinder.

[1:04:55] Eerder hebben we als Kamer aangedrongen op goede compensatie.

[1:04:58] Hoe staat het met de plannen daarvoor?

[1:04:59] En is er al zicht op de mogelijkheden om de Zeeuwse lijn in de toekomst aan te kunnen sluiten op de HZL?

[1:05:04] En ook de Zeelandbrug is in verkenning, van groot belang voor de bereikbaarheid van de regio.

[1:05:09] En ook moet wat ons betreft hier zo snel mogelijk een oplossing voorkomen.

[1:05:13] Voorzitter, Noord-Brabant.

[1:05:15] We weten allemaal dat de regio Eindhoven met onder andere ASML enorm belangrijk is voor onze economie.

[1:05:20] En het is daarom ook belangrijk dat de bereikbaarheid hier zo snel mogelijk op orde komt, zodat de economie hier op een duurzame manier kan groeien.

[1:05:28] En er is daarom een grote opgave bij station Eindhoven.

[1:05:32] Dat moet snel aangepakt worden, zodat onder andere ook de intercity naar het roergebied kan worden gestart.

[1:05:38] Ook hier ontbreken voldoende middelen.

[1:05:40] Welke mogelijkheden ziet het kabinet om samen met de regio snel volgende stappen te kunnen zetten om te voorkomen dat de economische groei achterblijft als gevolg van uitstel van investeringen?

[1:05:49] En dan tenslotte voorzitter Limburg.

[1:05:50] De Kamer is vorig jaar op werkbezoek geweest in Weert Hamond om te spreken over de heropening van het spoor tussen Nederland en het Belgisch Limburg.

[1:05:58] De Belgische trein staat al klaar om de grens over te rijden.

[1:06:01] Alleen moet het spoor bij Weert nog aangepast worden.

[1:06:04] Welke mogelijkheden ziet het kabinet hier om samen met de Belgen met bijvoorbeeld Europees geld te werken aan de heropening van deze lijn?

[1:06:11] En ik weet dat deze staatssecretaris ook voorzitter was van de commissie van de contactgroep België, waar ik ook met veel plezier mee bezig ben geweest.

[1:06:19] Dus ik ga ervan uit dat hij dat met enthousiasme omarmt.

[1:06:22] En tot slot nog de vraag hoe het staat met het gesprek over het afzien van de sloop van de spoorbrug bij Maastricht.

[1:06:28] Dank.

[1:06:31] Dank voor uw bijdrage.

[1:06:32] Dat resulteert dan in dat u vier minuten over heeft voor de tweede termijn.

[1:06:37] Dan weet u dat voor de voorbereiding daarvan straks.

[1:06:40] Dank voor uw inbreng.

[1:06:40] Het woord is aan mevrouw Van der Plas namens de BBB-fractie.

[1:06:43] Uitgang.

[1:06:45] Ja, dank u wel.

[1:06:47] Voorzitter, als je door Nederland rijdt dan geniet je gewoon van het landschap.

[1:06:53] En als je terugkomt in Nederland vanuit andere landen, dan denk je, wat zitten de wegen hier toch allemaal goed in elkaar.

[1:07:01] Maar dat is geen vanzelfsprekendheid.

[1:07:04] We hebben grote investeringen nodig om onze infrastructuur ook op orde te houden.

[1:07:08] De groei van Nederland valt op staat met de aanleg en het onderhoud van onze bruggen, wegen, tunnels en dijken en spoorlijnen.

[1:07:15] En of het nu gaat

[1:07:16] om onze regio's economisch te versterken, het land bereikbaar te houden of mensen simpelweg veilig van A naar B te laten komen.

[1:07:24] En voor BBB is in dit notaoverleg maar één belang, in de regio en in de stad, waarop we kunnen vertrouwen dat mobiliteit geen luxe wordt.

[1:07:33] En juist dat vertrouwen staat op steeds meer plekken onder druk.

[1:07:37] Het kabinet heeft meerdere regio's aangewezen als nieuwe, grootschalige woningbouwgebieden.

[1:07:42] En daar ligt een forse en hoognodige opgave voor onze woningcrisis.

[1:07:46] Dan gaat het hier om tienduizenden woningen in sommige regio's, oplopend tot ruim dertigduizend woningen richting 2035, zoals ook in Mert 2026 wordt benoemd.

[1:07:58] En voor de mensen thuis die niet weten wat Mert is, dat is het meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport.

[1:08:04] Die aanwijzing schept wel verwachtingen, maar wat BBB ziet in meerdere 2026 is dat de uitvoering achterblijft.

[1:08:12] Zonder bereikbaarheid is er geen woningbouw, zo simpel is het.

[1:08:16] En zonder hoognodige investeringen om deze nieuwe woningbouwlocatie te ontsluiten en te verbinden, blijven ambities papieren tijgers en kan de minister van Volksartsvesting de ambities niet ten volle realiseren.

[1:08:27] Is de minister het daarmee eens?

[1:08:29] Het belang van de samenhang tussen woningbouw en mobiliteit wordt onderschreven, maar er ontbreekt duidelijkheid over wanneer en hoe de benodigde infrastructuur volgt.

[1:08:39] Regio's moeten nu tempo maken, terwijl het rijk blijft hangen in uitstel.

[1:08:44] Hoe verantwoord de minister dat regio's worden aangewezen voor grootschalige woningbouw, terwijl in meerd 2026 geen concreet besluitmoment is vastgelegd voor de bijbehorende infrastructuur, terwijl zonder die investeringen de woningbouw simpelweg stilvalt?

[1:09:01] Voorzitter, dan de grote spoorverbindingen in het noorden en het oosten van het land.

[1:09:04] De Lelylijn en de Nederstrakse Lijn, we hebben het vorige week ook al over gehad, zijn geen prestigeprojecten.

[1:09:10] Dat zijn strategische verbindingen voor bereikbaarheid, woningbouw, economische ontwikkeling en spreiding van groei.

[1:09:16] Juist ook buiten de Randstad.

[1:09:18] En in de schriftelijke beantwoording van de begrotingsbehandeling van de afgelopen week wordt erkend dat volledige realisatie tijd kost en geldt, uiteraard, en dat begrijpt BBB.

[1:09:28] Tegelijkertijd lezen we in meer 2026 dat deze verbindingen vooral in de lange termijnperspectieven tot 2040 en verder zijn geplaatst.

[1:09:38] Maar dat mag geen reden zijn om niets te doen, zoals we vorige week ook al aangeven.

[1:09:42] En juist daarom hebben wij gepleit voor een gefaseerde aanleg van de Lelylijn, zodat regio's niet nog decennia hoeven te wachten op perspectief.

[1:09:51] En in de begrotingsbehandeling gaf de minister aan dat de vraag of een gefaseerde aanleg van de Lelylijn wenselijk is, dat dat aan een nieuw kabinet is.

[1:09:59] Maar kan de minister dan in ieder geval aangeven of binnen mogelijke plannen voor gefaseerde aanleg

[1:10:07] of die al klaar liggen, waaraan gewerkt wordt of de projecten die al klaar liggen, ruimte is om te beginnen met een verbinding tussen Groningen en Drachten.

[1:10:17] En welke mogelijkheden ziet de minister nog binnen zijn termijn om bij zowel de Lelylijn als de Nederzakse lijn vorderingen te maken?

[1:10:23] Dit hoeft niet groot te zijn, want het kan waarschijnlijk ook niet, maar ik ben wel benieuwd welke ruimte er nog is.

[1:10:30] Voorzitter, in de meerderbrief van januari wordt het belang van station Deventer voor de bereikbaarheid van Oost-Nederland expliciet erkend.

[1:10:37] En Deventer is naast de mooiste stad van het land, met het mooiste plein van het land, met het mooiste voetbalstadion van het land, van de mooiste voetbalclub van het land,

[1:10:48] is het ook een bovenregionaal knooppunt waar meerdere hoofdverbindingen samenkomen richting Zwolle, Amersfoort, Arnhem en Twente.

[1:10:57] En daarmee speelt het station een sleutelrol in het dagelijks woon-werkverkeer en in de verdere groei van de regio.

[1:11:03] Tegelijkertijd zien we dat de praktijk achteruit gaat.

[1:11:07] Door capaciteitsgebrek worden treinen op belangrijke corridors structureel ingekort.

[1:11:12] Dat betekent minder vervoerscapaciteit op de lijnen waar dagelijks tienduizenden reizigers van afhankelijk zijn.

[1:11:19] Meer druk op het wegennet en een directe rem op regionale doorstroom en ontwikkeling.

[1:11:25] En in meer 2026 lezen we vooral analyses, terwijl het knelpunt zich nu al manifesteert.

[1:11:31] Analyse alleen helpt reizigers niet verder.

[1:11:34] Zonder zicht op besluitvoering en uitvoering wordt het probleem vooruitgeschoven, terwijl de gevolgen vandaag al voelbaar zijn.

[1:11:42] En wil de minister het belang van de aanpak van station Deventer meenemen in adviezen aan een volgend kabinet om op te pakken?

[1:11:49] En daarbij is vooral de noodzakelijke capaciteitsuitbreiding waaronder het vierde perron

[1:11:53] van groot belang voor de regio.

[1:11:56] En ik wijs de minister ook op de vele steunbetuigingen die zijn gedaan door meerdere steden voor dit pleidooi.

[1:12:05] Voorzitter, de grensregio's.

[1:12:06] Of het nu gaat om noord, oost of zuid, steeds weer zien we dat deze regio's extra afhankelijk zijn van een goede infrastructuur, terwijl ze vaak als laatste aan bod komen.

[1:12:16] En in de Mert 2026 wordt dit ook erkend, maar zonder duidelijke vertaling naar investeringsprioriteiten.

[1:12:23] En voor BBB zijn grensregio's geen randgebieden, maar volwaardige delen van Nederland.

[1:12:29] Ook delen van Nederland die vaak niet op Rotterdam of Den Haag gericht zijn, maar juist op de regio's over de grens in Duitsland en België.

[1:12:38] Slechte bereikbaarheid werkt hier direct door in de economie, voorzieningen en leefbaarheid en vergroot juist de afstand tot werk en onderwijs.

[1:12:46] En hoe borgt de minister binnen het MIRT dat grensregio's niet structureel achterblijven bij investeringen in bereikbaarheid, terwijl ze juist extra afhankelijk zijn van een goed functionerend netwerk?

[1:12:57] Voorzitter, de N50.

[1:12:58] Al jaren is de N50 een weg waar het vaak misgaat.

[1:13:02] Gewonden, doden en de zorgen over verkeersveiligheid zijn al vaak aangekaart, maar totdat de N50 veilig is, zal BBB dit blijven aanstippen.

[1:13:11] In meerder 2026 wordt veiligheid benoemd als prioriteit, maar tegelijkertijd blijft de N50 vastzitten in taakstellende budgetten en vertraging, terwijl juist op deze weg het aantal ernstige ongevallen al jaren boven het landelijk gemiddelde ligt.

[1:13:25] En voor BBB is dat niet acceptabel.

[1:13:27] Veiligheid mag niet afhankelijk zijn van rekenkundige beperkingen.

[1:13:31] En wij hebben een motie klaar liggen op dit punt.

[1:13:35] Voorzitter, afrondend, het meert 2026 laat zien dat keuzes moeilijk zijn.

[1:13:40] En dat begrijpt BBB.

[1:13:42] Maar keuzes niet maken is ook een keuze.

[1:13:44] En die keuze raakt nu vooral de regio, de grensgebieden en de veiligheid van mensen.

[1:13:49] Voorzitter, ik rond af.

[1:13:51] Ik heb nog twee vragen.

[1:13:55] Ik heb begrepen dat de minister op werkbezoek gaat naar Ameland voor wat betreft de watertactie.

[1:14:03] Kan de minister ons even meenemen daarin wat daar de inzet gaat worden en wat de Amelanders kunnen verwachten?

[1:14:11] Ik wilde graag ook nog een verstand van zaken op het gebied van de haven van Terschelling.

[1:14:16] Daar hebben we het vorige week ook uitgebreid over gehad.

[1:14:18] in het begrotingsdebat en ik neem aan dat er wel contact al is geweest de afgelopen dagen en ik wilde graag weten van de minister wat daar nog de mogelijkheden voor zijn en wat daar dus de stand van zaken voor is.

[1:14:33] Dank u wel.

[1:14:35] Dank u wel.

[1:14:35] U heeft een minuutje van uw tweede termijn gebruikt en u heeft ook nog een interruptie van de heer De Hoop voor wat extra spreektijd.

[1:14:41] Ja voorzitter, ik heb een vraag over de N50, want ik ben het met mevrouw van der Plas eens over de noodzaak om die aan te pakken.

[1:14:47] Ik denk dat Sammoet de Rauwe, de burgemeester van Kampie, wel vijf keer is geweest met een petitie de afgelopen jaren om die weg aan te pakken.

[1:14:54] Nu is het zo dat bij de vorige voorjaarsnota het even leek dat de BBB geslaagd was om daar geld voor vrij te maken.

[1:14:59] Helaas is dat toen net niet gelukt.

[1:15:02] Wat voor mogelijkheden ziet mevrouw van der Plas dan nu om die N50 nog aan te pakken?

[1:15:05] Want met geld te schuiven wordt misschien ingewikkeld.

[1:15:08] Dus wat is de oplossing die BBB dan nu voor zich ziet?

[1:15:12] Ja, terechte vraag.

[1:15:14] De N50 viel er bij de voorjaarsnota inderdaad helaas net uit en dat kwam omdat wij toch nog een potje wilden houden voor de Lelylijn, want als dat op nul zou komen, nul is nul, dan is er gewoon niks meer.

[1:15:28] Nou ja, ik heb een motie eigenlijk klaar liggen.

[1:15:32] Er zijn bestuurlijke afspraken gemaakt over de meerverkenning waarvoor 200 miljoen klaarstaat.

[1:15:41] En dat voor de start van de meerverkenning het grootste deel van de benodigde middelen al beschikbaar moet zijn en dit voor de A27 al het geval is.

[1:15:52] En dat dit de mogelijkheid geeft om binnen het gereserveerde bedrag van die 200 miljoen ook ruimte te maken voor het verbeteren van de veiligheid op de N50.

[1:16:00] Dus ik ga later op de dag de regering verzoeken om te kijken of binnen dit bedrag voor de MIRT-verkenning A27-Zeewolde-Eemnes 150 miljoen kan worden gereserveerd voor de verkenning en 40 miljoen kan worden ingezet voor een fysieke rijbaanscheiding tussen Kampen en Ramspol.

[1:16:19] Ik neem aan dat de heer De Hoop dat een heel goed idee vindt.

[1:16:23] Hij kan dit meetekenen als hij wil.

[1:16:25] De heer De Hoop gaat erop reageren.

[1:16:27] Nou, voorzitter, ik moet zeggen dat dit ook goed klinkt, want ik vind juist in de tijd dat we beperkte stikstofruimte hebben, dat we inderdaad meer moeten inzetten op rijbaanscheidingen op N-wegen.

[1:16:36] Dus het klinkt als een sympathieke motie en ik wacht de reactie van het kabinet af.

[1:16:40] Ik vind het verstandig.

[1:16:42] Dank u wel.

[1:16:44] Dan gaan we naar de inbreng van de heer Stoffer namens de SGP.

[1:16:46] Gaat uw gang.

[1:16:49] Dank, voorzitter.

[1:16:51] Ik begin met de instandhoudingsopgave, want dat is een race tegen de klok.

[1:16:55] Naast extra geld zijn ook slimme keuzes nodig en dat verbandt een eerste vraag.

[1:17:00] We kunnen honderden miljoenen euro's besparen door risicogericht te werken met behulp van sensoren, data en modellen.

[1:17:06] Dat geven vele experts aan.

[1:17:08] En als ik zou vragen, wordt hier maximaal op ingezet?

[1:17:11] Dan ga ik ervan uit dat het antwoord vast ja zal zijn.

[1:17:14] Daarom is mijn echte vraag, hoe wordt deze aanpak zodanig verankerd in de organisatie dat de kansen ook echt gepakt gaan worden?

[1:17:22] Voorzitter, ik dank de minister voor de brief over het miljardenplan in standhouding.

[1:17:26] En het gaat mij erom dat voor aannemersbedrijven tien jaar of verder vooruit duidelijk is welke projecten op de markt zullen gaan komen, zodat ze hier ook gewoon op in kunnen spelen.

[1:17:35] En voor ons als Kamer is het goed om inzicht te hebben in de concrete investeringsopgave op langere termijn.

[1:17:40] En volgens mij vinden we elkaar in de wens om bij de jaarlijkse actualisering van het miljardenplan zover mogelijk vooruit te laten kijken.

[1:17:48] De indexering van rijksbijdrage aan projecten vindt plaats aan de hand van de generieke index bruto overheidsinvesteringen.

[1:17:55] Maar de praktijk leert dat bouwkosten sneller stijgen dan die generieke indexering en dat daardoor projecten klem komen te zitten.

[1:18:02] Mijn vraag is hoe kunnen de bewindslieden ervoor zorgen dat deze indexering beter gaat aansluiten bij de actuele bouwkostenontwikkeling?

[1:18:10] Voorzitter, ook nieuwe aanlegprojecten blijven nodig.

[1:18:12] De afgelopen jaren is flink geïnvesteerd in lokale ontsluiting van woningbouw.

[1:18:17] Het zijn weer nieuwe verkeersbewegingen op de hoofdwegen.

[1:18:19] Daar moet de schop dan dus ook in de grond, zeg ik tegen de beoogde nieuwe coalitie.

[1:18:25] We zijn benieuwd wat in de plannen staat die wellicht eind deze week

[1:18:28] onze kant op komen.

[1:18:30] Voorzitter, verschillende provincies, in het bijzonder die in het noorden en Zeeland, de collega's hiervoor refereerden er ook al aan, zijn teleurgesteld over het minimale aantal projecten voor woningbouw en mobiliteit dat is toegekend.

[1:18:40] Het gros van de middelen gaat naar de randstad.

[1:18:42] En dan is de vraag hoe zo elke regio telt.

[1:18:46] Want veel kleine en middelgrote projecten maken samen ook veel woningen en qua inpassing eenvoudiger.

[1:18:52] En mijn vraag is hoe kijken de bewindstrijden hierop terug?

[1:18:54] Voor enkele grootschalige woningbouwprojecten in Hengelo, Enschede en Apeldoorn is wel gebiedsbudget toegekend, maar geen infrabudget.

[1:19:03] Ja, dan zou je toch eigenlijk moeten constateren dat deze projecten niet van de grond gaan komen.

[1:19:07] En mijn vraag is, wat is het perspectief hiervoor?

[1:19:11] Voorzitter, dan een aantal concrete projecten.

[1:19:13] Ik begin met Hoevelaken.

[1:19:15] Ja, de heer Ginwits heeft een vraag voor u, heeft Stoffer.

[1:19:18] Dus daar gaan we heen.

[1:19:19] De heer Ginwits.

[1:19:20] Ja, ik gun mijn collega wat extra spreektijd.

[1:19:24] Ik vraag aan collega Stoffer.

[1:19:27] Hij benoemt heel terecht het punt van Hengelo en woningbouwplannen zonder geld voor bereikbaarheid.

[1:19:32] Toont het ook niet aan dat we hier als rijksoverheid veel te sectoraal werken, dat we dit eigenlijk gebiedsgerichte instrumenten nodig hebben om dit gebiedsgericht te ondersteunen.

[1:19:41] Want nu kan het zo zijn dat we dus wel geld voor woningbouw uittrekken als rijk, maar niet voor bereikbaarheid.

[1:19:46] En dan willen we dus blijkbaar wel een thuis geven.

[1:19:49] Maar thuis komen, dat blijft dus een grote vraag.

[1:19:52] We kunnen het antwoord wel dromen, denk ik.

[1:19:54] Wat is dat?

[1:19:54] Ja, voorzitter, ik zou gewoon ja kunnen zeggen.

[1:19:56] Sterker nog, ik ben zelf civiel ingenieur en toen ik dat net was, toen had je nog een beetje vrije tijd, met een aantal vrienden hadden wij dan zo'n studieclub.

[1:20:04] En dat was bij bepaalde symposia-zaken ingediend, want je zei van eerst de infra en dan pas gaan bouwen.

[1:20:10] Dat antwoord bedachten we 25 jaar geleden natuurlijk al, dus ik kan er alleen maar ja op zeggen.

[1:20:16] Eigenlijk denk ik dat we hier met elkaar, zoals we hier zitten, het erover eens zijn.

[1:20:21] Ik schat in dat het kabinet en de ambtenaren ook exact hetzelfde zullen zeggen en toch komen we niet toe.

[1:20:26] Dus inderdaad, dat gebiedsgerichte, ik denk dat we het nog meer moeten verinnerlijken en nog meer dat aan de voorkant met elkaar op gaan pakken.

[1:20:33] En ik ben echt niet negatief over alles, want er zijn natuurlijk een aantal goede voorbeelden de afgelopen periode bovengekomen.

[1:20:39] Hengelo en schreeuwen Apeldoorn zijn er ongetwijfeld nog meer, maar daar zie je het dan net niet de goede kant op gaan.

[1:20:45] Dus helemaal eens en laten we elkaar gewoon wat dat betreft de schouders eronder zetten, er aardig voor blijven vragen en ook gaan zorgen dat we het steeds meer gaan verinnerlijken met elkaar.

[1:20:55] De heer Geen werd er nog aan vervolgd.

[1:20:56] Ik zag u bewegen.

[1:20:57] Nee, in dit geval.

[1:20:58] Ja, u heeft vier interrupties inderdaad.

[1:21:00] U bent er zuinig op.

[1:21:02] Hartstikke goed.

[1:21:02] De heer Stoffer vervolgt uw betoog.

[1:21:05] Goed, voorzitter.

[1:21:06] Dan ga ik verder met knoop met Hoevelaak.

[1:21:08] De Kamer heeft gezegd dat de aanpak van knoop- en toevallige prioriteit moet krijgen en dat er in ieder geval gestart moet worden met een gefaseerde aanpak.

[1:21:16] Nu ligt er een plan van aanpak voor de eerste stap, variant 4, maar de minister zegt ik doe er niks mee tot die stikstofoplossing er is.

[1:21:22] Dat schiet natuurlijk niet op.

[1:21:23] Want stikstof is bijna overal een knelpunt en we kunnen wat dat betreft toch niet met de armen over elkaar blijven zitten.

[1:21:30] Mijn vraag is, wil de minister gezien de Gelderse stikstofaanpak en de salderingsmogelijkheden de voorbereidingen van variant 4 gewoon doorzetten?

[1:21:39] Voorzitter, dan stations.

[1:21:40] Want de regio Zuidplas gaat aan de slag met onderzoek naar nut en noodzaak van een eventueel nieuw station Zuidplas-Westergauwe.

[1:21:47] Het Rijk ziet er weinig in en houdt zich afzijdig.

[1:21:50] En ik zie ook bij andere voorstellen voor stations, behalve bij de oude lijn, weinig enthousiasme.

[1:21:55] Eerder is een SGP-motie aangenomen om te kijken naar stations bij Barneveld-Noord en Stroe op de lijn Amersfoort-Apeldoorn.

[1:22:01] En die is ook aangenomen.

[1:22:02] Maar ik hoor er weinig meer over.

[1:22:04] Dus, ja, voorzitter, als we mensen vanuit de auto en de trein willen krijgen, dan zullen we stations moeten bouwen.

[1:22:09] En ook uitbreiden.

[1:22:10] Zoals in Deventer.

[1:22:11] Daar had mijn buurvrouw het zojuist al over.

[1:22:13] Inderdaad, een hele mooie stad.

[1:22:15] Ik ken nog mooier, hoor.

[1:22:18] Of doet de SGP daar voor het eerst mee aan de verkiezingen, dus het kan een nog betere stad worden.

[1:22:23] Ja, ik noem het maar even.

[1:22:24] Maar het is denk ik ook van belang om een intercity-status te geven aan stations zoals Harderwijk, daar zal de voorzitter het vast ook mee eens zijn, en Utrecht-Lunetten.

[1:22:32] Maar zeker nu het wegennet steeds meer gaat vastlopen, neemt het belang van die stations gewoon toe.

[1:22:37] En mijn vraag is, waar blijft de proactieve inzet hiervoor?

[1:22:40] Want die twee minuten tijdverlies voor de één, is voor de ander het verschil tussen de auto of het OV, of zelfs misschien tussen een baan of geen baan.

[1:22:50] Voorzitter, de SGP pleit voor versnelling van het realiseren van station Dordrecht Leerpark.

[1:22:55] Er is budget beschikbaar, maar de aanleg wordt nu gekoppeld aan de ontwikkeling van station Dordrecht en de Oude Lijn.

[1:23:00] En dat betekent dat het zomaar naar achteren schuift.

[1:23:03] Mijn vraag is, wil de minister Dordrecht Leerpark als apart project behandelen en zo snel mogelijk de paal in de grond slaan?

[1:23:09] Het zou echt helpen om de A15 een beetje te ontlasten.

[1:23:13] De noodzakelijke verbreding van die weg staat in de ijskast en ik denk dat we daar echt nog wel een paar jaar op moeten wachten.

[1:23:20] Voorzitter, dan de Noord-Zuidlijn.

[1:23:22] Want een mogelijke verlenging van de Noord-Zuidlijn, waar al geld voor gereserveerd staat, is een potentieel coucoujon.

[1:23:27] Het Kennisinstituut Mobiliteit en andere experts wijzen op de mogelijkheid van een andere aanpak in en rond Amsterdam.

[1:23:34] Een opinie in De Telegraaf onlangs rappte daar ook over.

[1:23:37] En ze suggereren hoogfrequente metroverbindingen over bestaansspoor, het buiten de stad houden van intercity's en deze ook in te zetten voor het vervoer over lange afstanden.

[1:23:46] En dan zou het aansluiten van het metronetwerk op het spoornet voldoende kunnen zijn in plaats van aanleg van een nieuwe metrolijn.

[1:23:53] Of dat echt zo is, dan moet je gaan studeren.

[1:23:55] Dus mijn vraag aan de staatssecretaris is, zou hij deze variant willen meenemen in de onderzoeken die dit jaar plaatsvinden?

[1:24:01] Voorzitter, dan het spoor Gent-Terneuzen.

[1:24:04] Want het spoor is niet alleen van belang voor vervoer van mensen, maar ook van goederen.

[1:24:08] En in dit verband hoor ik graag waar de startbesluit voor verbetering en verlenging van het spoor tussen Terneuzen en Gent blijft.

[1:24:14] Het geld is gereserveerd, ook aan de Vlaamse zijde.

[1:24:17] En een startschot voor dit project zou toch een mooi saluutschot zijn bij het aanstaande vertrek van onze staatssecretaris.

[1:24:24] Dus ik zou zeggen, schiet op!

[1:24:25] Want dat is volgens mij zeer nabij.

[1:24:28] Voorzitter, de N-wegen, collega's hebben het zojuist al benoemd en we hebben het ook vorige week aan de orde gehad dat we moeten investeren in onze N-wegen voor verkeersveiligheid en doorstroming.

[1:24:38] En ik maak me zorgen over de gang van zaken bij onder meer de N35 en de N50.

[1:24:42] Bij de N50 Kampen-Ramspoolbrug is sprake van een groot budgettekort.

[1:24:46] En als er voldoende budget is, blijkt opeens sprake van een tekort aan personeel.

[1:24:50] De projecten N35 en N50 worden daarom niet opgepakt.

[1:24:53] Mijn vraag is, hoe wordt die afweging gemaakt, want het gaat toch ook over verkeersveiligheid?

[1:24:59] Sowieso hoor ik vanuit verschillende regio's terug dat ze geen inzicht krijgen in de verdeling van capaciteit bij Rijkswaterstaat.

[1:25:05] Dat maakt het lastig om plannen en verwachtingen hierop af te stemmen en het gesprek daarover aan te gaan.

[1:25:11] Ik begrijp dat er overleg komt met provincies.

[1:25:13] Is het inderdaad de bedoeling de bestuurlijke partners meer inzicht te geven in de capaciteitsverdeling en hen beter mee te nemen in de afwegingen die gemaakt gaan worden, is mijn vraag aan de bundsdiener.

[1:25:24] Afrondend, Zeeland met haar eilanden is gebaat bij goede calamiteitenroutes.

[1:25:29] De Vlakentunnel is daarbij een zwakke schakel.

[1:25:31] En er zijn daar regelmatige stremmingen.

[1:25:34] En het is goed dat de minister met Zeeland kijkt naar de aanleg van calamiteiten doorsteken, maar tegelijkertijd schrijft hij bij binnen de katers van de tunnelwet.

[1:25:42] En die zegt dat tweerichtingsverkeer in een tunnelbuis niet mag.

[1:25:45] En dat betekent dat de grootste kans doorsteek van de ene naar de andere kant van de snelweg gemist wordt.

[1:25:51] Mijn vraag is, is de minister bereid die wet, als dat veilig kan, zo nodig aan te passen?

[1:25:56] Want bij tijdelijk tweerichtingverkeer kun je de veiligheid borgen

[1:25:59] door snelheidsaanpassing Europese regels binnen in ieder geval die ruimte.

[1:26:03] En daar laat ik het bij, voorzitter.

[1:26:05] Dank u wel.

[1:26:07] De heer Gemmers heeft nog een interruptie voor u en ik wil u graag mededelen dat u een minuutje van uw tweede termijn heeft gebruikt.

[1:26:14] Heer Gemmers, ga er aan.

[1:26:15] Nou ja, meneer Stoffer heeft gewoon een veel te veel goede punten in te brengen in veel te weinig spreektijd.

[1:26:19] We hebben meer collega's vandaag last gehad.

[1:26:21] Mijn vraag is, ik miste het punt van de A24, de Blankenburgtunnel, waar heel veel mensen op een negatieve verrassing worden geconfronteerd als ze daar eens een keer doorheen rijden.

[1:26:33] Mensen uit de buurt weten dat je daar tol moet betalen.

[1:26:35] Mensen die daar minder regelmatig doorheen reizen, komen nogal eens op de koffie.

[1:26:40] Moeten we daar gewoon zo mee doorgaan?

[1:26:43] Moeten we inderdaad wat de minister zegt, een kwestie van wennen?

[1:26:47] Of moeten we gewoon constateren in ons Nederlandse infrastructurele netwerk, hebben we gewoon heel weinig tolwegen en toltunnels, twee, en dan moeten we gewoon mee stoppen?

[1:26:57] Of drie hebben we er, de Keeltunnel, de West-Scheldtunnel van vrachtverkeer en dan deze.

[1:27:02] Is het niet tijd om daar eens een punt van te maken en dat stoppen?

[1:27:06] Voorzitter, mooie vraag.

[1:27:08] Vorige week bij de begroting hebben we het ook aangekaart en de heer Grimwis met mijn collega Vlag hebben het ook eerder bij de Algemeen Financiële Beschouwingen aangekaart.

[1:27:16] Ja, op zich denk ik dat het goed is om ermee te stoppen, alleen komt dan gelijk een dekkingsvraagstuk.

[1:27:21] Dus ik ben ook wel benieuwd of de nieuwe coalitie daar de komende tijd iets van vindt.

[1:27:25] Ik vind het te gemakkelijk om dan te roepen van, doe het maar niet.

[1:27:28] Ik heb wel vorige week gevraagd van, zou je niet op z'n minst, dat kan deze minister nog doen, kijken, kun je die boetes er niet een jaar afhalen?

[1:27:35] Natuurlijk dacht ik misschien ook een dekkingsvraagstuk, maar dat je eerst in ieder geval op z'n minst, als het niet lukt om het eraf te halen, nog een jaar gewenning geeft, want mensen zijn er nog niet aan gewend.

[1:27:44] Dat zou ik de eerste stap vinden, maar uiteindelijk de lange stip de horizon.

[1:27:48] Ja, we komen misschien toch op een heel ander bekostingsvraagstuk.

[1:27:51] Dat is echt de grote toekomstvraag.

[1:27:55] Maar er vanaf van bepaalde delen dat doen, ja, ik denk dat het uiteindelijk verstandiger is.

[1:28:00] Maar dank voor de vraag.

[1:28:02] Ik zou de eerste tantie in willen zetten.

[1:28:03] Ik ben benieuwd wat de minister daarvan vindt, natuurlijk.

[1:28:05] Dat vragen we vast samen.

[1:28:07] Laten we eerst eens een jaartje eraan wennen en kijken of we dan die boetes voor het eerste jaar eraf kunnen halen.

[1:28:13] Dank u wel.

[1:28:14] Dan geef ik nu het woord aan de heer Van Asten namens D66.

[1:28:18] Ja, dank.

[1:28:19] Ja, Nederland, klein land, dicht bebouwd en de opgaven op het gebied van de aanleg van infrastructuur zijn groot.

[1:28:25] En dat levert lastige puzzels op.

[1:28:27] En als Haagse wethouder had ik al genoeg van die puzzels.

[1:28:30] Maar als Kamerlid krijg ik er nog een paar dozen puzzels bij, namelijk over heel Nederland.

[1:28:35] En dit meer het overleg waar alle projecten de revue passeren, is dan ook het belangrijkste overleg dat we over die puzzels voeren.

[1:28:43] Maar een belangrijkste uitgangspunt daarbij is, als je beperkt geld hebt, moet je dat op een zo slim mogelijke manier inzetten.

[1:28:50] En volgens mij laten we op dit moment nog wel eens de kansen lopen om dat slim te doen.

[1:28:56] Een concreet voorbeeld daarbij is die Nederzakse lijn.

[1:28:59] Goed dat we perspectief geven aan Oost-Nederland, maar als je daar dan met de mensen in die regio spreekt, zeggen ze, we hebben geen middelen voor de woningbouwambities daarbij gekregen.

[1:29:09] Ze moeten nu de komende jaren met de pet in de hand naar Den Haag voor extra geld voor woningbouw.

[1:29:14] En dat dat niet altijd makkelijk gaat, blijkt wel uit de verdeling van die...

[1:29:20] KT, dank u wel.

[1:29:21] Middelen.

[1:29:23] Wokt is dan misschien toch het meest makkelijke.

[1:29:27] Dus ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe dat is gegaan.

[1:29:28] Er wordt een beslissing genomen van de Neder-Zaksenlijn, wordt aangelegd.

[1:29:35] volgens geen middelen om de woningbouw daar omheen.

[1:29:37] Dus we gaan een lijn aanleggen die een waarde op zich heeft, dat ontken ik niet, maar wel dat we dus niet die potentie daarvan gebruiken.

[1:29:44] Dat vind ik dus niet een slimme manier van investeren.

[1:29:47] Hoe gaan die discussies nou tussen de ministeries van INW en Vro?

[1:29:52] Een ander punt over de mobiliteitsmaatregelen die moeten worden genomen om woningbouw mogelijk te maken.

[1:29:57] Welke eisen stelt het ministerie aan het beperken van het privé-autogebruik in een gebied?

[1:30:03] Want door te sturen op lage parkeernormen, het garanderen van deelmobiliteit en OV en natuurlijk veilige en directe fiets- en wandelroutes, kan de noodzaak van dure fysieke ingrepen deels beperkt worden.

[1:30:15] Maar wie bepaalt nou wat parkeernormen zijn in een gebied en of die ook daadwerkelijk streng worden genomen, zodat er minder behoefte is aan dit soort dure investeringen?

[1:30:28] Dan de niet toegekende projecten in de afgelopen ronde.

[1:30:32] Vorige week vroeg ik al aandacht voor de vier grootschalige woonbouwgebieden die niet bediend zijn.

[1:30:37] Collega's noemden dat net ook al.

[1:30:40] En de minister zegt eigenlijk dit is aan het nieuwe kabinet.

[1:30:43] Daar gaan we ons best natuurlijk voor doen.

[1:30:44] Maar wat ik niet hoorde in de beantwoording van de minister

[1:30:47] En wat voor me nog wat mistig blijft, is een totaal overzicht van de projecten die nu geen geld hebben gekregen bij de toekenningen voor de ontsluiting van woningbouw.

[1:30:55] En is het mogelijk om daar dan toch een finaal overzicht van te geven, ook met welke winst op woningbouw en arbeidsplaatsen daarbij te winnen is.

[1:31:03] Dan hebben wij als Kamer echt een overzicht wat de projecten wel en niet behelzen.

[1:31:10] Dan aandacht voor twee steden en de bijbehorende regio's die met toenemende verbazing naar de besluitvorming hier in Den Haag aan het kijken zijn.

[1:31:17] In Den Haag ziet men, of in Haarlem ziet men de huidige wissels straks vervangen worden rond het station, waardoor het tijdelang een zware hinder is voor reizigers, terwijl we weten dat over niet al te lange tijd weer nieuwe wissels moeten worden ingelegd.

[1:31:30] En in Eindhoven wordt het busstation aan grenzen aan het station nu aangepakt, de middelen worden beschikbaar gesteld, maar de uitbreiding van het station met de nieuwe perrons wordt niet direct meegenomen.

[1:31:40] waardoor de reizigers van en naar en door de lichtstad tweemaal zware hinder zullen gaan ondervinden.

[1:31:45] Begrijpt de budgettaire beknelling bij het ministerie natuurlijk al te goed, daar hebben we uitgebreid over gesproken.

[1:31:50] Daarom vraag ik me des te meer af waarom is gekozen voor de verdeling van middelen op de huidige manier, die ons uiteindelijk meer gaan kosten en meer hinder gaan opleveren.

[1:31:58] Met andere woorden, hebben we niet te veel projecten nu in één keer op de lijst gezet, terwijl we beter projecten totaal hadden kunnen doen.

[1:32:09] Dus daar ben ik eigenlijk wel benieuwd naar de mening van minister de staatssecretaris daarop.

[1:32:14] Als oud-voorzitter van de Verstedelijkingse Alliantie, het samenwerkingsverband van inmiddels acht gemeentes en de provincie Zuid-Holland rondom de Oude Lijn, ben ik toch wel zeer in mijn nopjes.

[1:32:24] Het harde werk geleverd door Regio en Rijk heeft geresulteerd in forse investeringen in de stations op deze lijn.

[1:32:30] En dan staat er zelfs bij een ongekend hoge maatschappelijke kostenbaat te scoren dat elke geïnvesteerde euro drie euro's oplevert.

[1:32:40] Kom nou nog maar eens om.

[1:32:41] Dit is echter fase 1.

[1:32:43] De viersporigheid blijft volgens alle partijen noodzakelijk voor het einddoel.

[1:32:47] Ook moeten er nog nieuwe stations op deze lijn worden gebouwd om de woningbouw te kunnen ontsluiten.

[1:32:52] Hiervoor wordt volgens de stukken een pakt gesloten.

[1:32:55] En hoe krijgen wij als Kamer inzicht in dat pakt en die onderdelen van dit omvangrijke project dat zo cruciaal is voor grootschalige woningbouw en economische ontwikkeling in de zuidelijke randstad?

[1:33:06] Er staat erbij dat er nog 2 miljard nodig is, maar dat rendeert dus blijkbaar maal 3, dus dat gaat 6 miljard opleveren.

[1:33:13] Soms is het ook een mooie snelle rekensom.

[1:33:17] Dan, voorzitter, wilde ik aandacht vragen voor doordrecht.

[1:33:22] De vervoer van de haven langs de drechtstreden loopt behoorlijk vast.

[1:33:27] De A15 wordt niet aangepakt op dit moment, waardoor goederenvervoer en daarmee natuurlijk ook het personenvervoer langzaam steeds meer vast gaat lopen.

[1:33:37] Mijn vraag is of de minister aan tafel omtafel wil met Rotterdam en de drechtstreden om de modelshift van wegverkeer naar vracht- en spoorverkeer mogelijk te gaan maken en daar afspraken over te maken.

[1:33:51] Dan een vraag over het Zuidasdok in Amsterdam.

[1:33:55] We hebben net een discussie gehad over het kaderstellend budget rondom het rapport wat de heer De Hoop en ik hadden opgeleverd namens de commissie.

[1:34:05] Ik maak mij zorgen over de versoberingsopties die worden voorgesteld en die nodig zijn.

[1:34:10] om alles binnen budget te houden wat de eis is.

[1:34:13] Dat klinkt langzaam aan de hand.

[1:34:15] Op het moment dat je van twee tunnelbuizen naar één tunnelbuizen ligt terug zou moeten gaan, klinkt dat toch een beetje als schrapen een spreadsheet rekensom maken.

[1:34:24] Wanneer stopt de mogelijkheid van versobering en komen de uitgangspunten van een project finaal onder druk te staan, waardoor je je eigenlijk zou moeten heroverwegen?

[1:34:33] En hoe ziet de staatssecretaris in dit geval de rijkwijden van dit project voor heel Nederland?

[1:34:38] En wat zijn dan ook de passende eisen die we aan dit project moeten opleggen?

[1:34:46] Mijn uitgangspunt van geen rails geen woning heb ik al een paar keer mogen zeggen.

[1:34:51] Dit omdat OV onontbeerlijk is als het gaat om de ontsluiting van grootschalige woningbouwgebieden.

[1:34:56] Eigenlijk voor alle woonwijken bestaat in aanbouw of nog gepland.

[1:35:00] Helaas loopt woningbouw in Nederland voor op de komst van hoogwaardig OV.

[1:35:03] En dat op zich kunnen we nog veel leren van gebiedsontwikkelingen onder andere Stockholm en Wenen, waar ik vrijgezellig studierij van heb gemaakt.

[1:35:10] Eerst de aanleg van de metrolijnen en dan pas de woningbouw.

[1:35:15] De regio Groningen-Drenthe heeft ook een mooie slogan erbij.

[1:35:18] Het uitgangspunt, de eerste paal is een haltpaal.

[1:35:21] Hiermee wordt OV geborgd voor de komst van de eerste bewoners.

[1:35:25] Ik ben benieuwd naar de aanpak of naar hoe de minister aankijkt tegen deze aanpak en of deze aanpak ook uit te werken is naar alle andere regio's waar afspraken over woningbouw worden gemaakt.

[1:35:36] Het is immers van groot belang dat bewoners vanaf het moment dat ze hun nieuwe woning betrekken een goed werkend alternatief hebben voor privéauto's.

[1:35:44] Zodat eenmaal eerst de privéauto toch voor het huis staat, dan is die mobiliteitstransitie een stuk moeilijker.

[1:35:51] Dan heb ik mijn pagina's niet genummerd, maar we zijn er weer.

[1:35:56] Voorzitter, dan de Gerrit Krolbrug werd al gezegd.

[1:36:00] In het begrotingsdebat werd ik positief verrast door de minister.

[1:36:04] Hij leek toch mogelijkheden te zien om de tijdelijke busbaanvariant of een andere variant voor de komende drie jaar toch mogelijk te maken.

[1:36:11] De meer dan 18.000 ondertekenaars van de petitie vond hij een flinke aanmoediging om toch nog naar de mogelijkheden om te kijken.

[1:36:21] Het begrotingsdebat stond onder een behoorlijke tijdsdruk om om drie uur klaar te zijn.

[1:36:25] Dus een uitgebreid debat over die mogelijkheden was niet helemaal mogelijk.

[1:36:28] Maar ik ben wel benieuwd welke mogelijkheden dat zijn en waar dat toe leidt.

[1:36:32] Dus graag antwoord van de minister daarop.

[1:36:35] Dan, voorzitter, zou ik nog heel Nederland door kunnen gaan, maar sommige collega's hebben dat al gedaan.

[1:36:40] Dus sluit ik af met een positief slot.

[1:36:43] Eindigend met een lichtpunt, want na vier jaar onzekerheid kregen we toch een maand geleden de brief met een blijde boodschap dat Rijkswaterstaat vuurtoren Lange Jaap gaat herstellen.

[1:36:54] En als inwoner van Den Haag geniet ik zelf van de Scheveningse vuurtoren en ik ken ook de verhalen goed van de mensen die het licht van de toren daarmee zijn groot geworden en voor wie het nog steeds een baken in hun leven is.

[1:37:05] Die waarde mogen we dus zeker niet onderschatten.

[1:37:07] Complimenters aan de minister.

[1:37:08] Naast alle grote opgaven die we hebben, die om alle aandacht vragen, wordt toch gekozen om ook een Nederlandse icoon te behouden.

[1:37:15] Dat geeft toch ook het vertrouwen dat we kunnen kiezen om te bouwen aan Nederland en dat voelt goed.

[1:37:21] Dank.

[1:37:22] Dank u wel voor uw inbreng.

[1:37:25] Dan is het woord nu aan de heer Grinwis namens de ChristenUnie.

[1:37:28] en kijken of hij er klaar voor is.

[1:37:30] Dat is het geval.

[1:37:31] Gaat uw gang.

[1:37:31] Voorzitter, dank u wel.

[1:37:32] Het spijt me dat ik mijn bijdrage moet beginnen met een iets wat zacherijnige constatering.

[1:37:36] De afgelopen periode is Nederland niet alleen tot stilstand gekomen, maar in de achteruit gezet.

[1:37:41] Alleen al de inhouding op de prijsbijstelling voor 2025-2026 van bijna 4 miljard,

[1:37:45] Tot 2040 zijn een enorme aanslag en wat mijn fractie betreft niet alleen een stille roof, zoals vorige week het gezegd, maar een regelrechte ramp voor een bereikbaar Nederland.

[1:37:54] Draai die inhouding op de prijsbestelling terug en voor de opvolgers voeren we een motie ingediend bij de financiële beschouwingen uit om investeringsfondsen te ontzien bij inhouding op loon- en prijsbestelling.

[1:38:03] Uit de actualisatie van de financiële opgave voor IMW, waarvoor dank blijkt dat op mobiliteit er tot 2050 zeker 90 miljard nodig is en voor de wateropgave meer dan 6 miljard, waarbij tal van opgave ook nog niet eens zijn gekwantificeerd.

[1:38:18] Dat betekent dat er tot 2050 elk jaar minstens 4 miljard bij moet.

[1:38:22] Oké, dat is dan inclusief de Lelylijn, maar nog zonder ontsluiting van nieuwe woningbouwlocaties.

[1:38:26] Wil je dat serieus doen?

[1:38:28] Dan ga je richting de 5 miljard per jaar.

[1:38:29] Ik begreep dat de coalitieonderhandelingen over de financiën nog lopen.

[1:38:33] Beknibbel daar niet op, is mijn dringende advies.

[1:38:36] Dan start ik mijn rondje Nederland en begin ik in het noorden.

[1:38:38] Met als vraag, telt elke regio nou echt?

[1:38:42] Het noorden kwam er met 0,36% van de middelen voor ontsluiting van nieuwe woningbouwlocaties zeer bekaard vanaf.

[1:38:47] Als ik Zeeland erbij betrek, ook een onderbedeelde regio, dan kom ik op slechts een dikke 0,6% van de 2,5 miljard voor de vier provincies, Drenthe, Friesland, Groningen en Zeeland, die toch echt een aanmerkelijk groter aandeel van de landelijke woningbouw opgaan voor hun rekening nemen, dan de totale WOCT-bijdrage doet vermoeden.

[1:39:04] Waarom?

[1:39:05] Ik vind het onbegrijpelijk, juist ook bij dit kabinet.

[1:39:08] Ik overweeg een motie hierop in tweede termijn.

[1:39:10] Dan kom ik bij de hoofdvaarweg Lemmerdelfzijl en dan het onderdeel Prinses Magietkanaal.

[1:39:14] Daar moeten vijf bruggen worden vervangen, maar er zitten slechts vier bruggen in de portfolio van Rijkswaterstaat om voor 2030 af te ronden.

[1:39:20] Lukt dat inderdaad voor 2030?

[1:39:22] En waarom zit die vijfde brug, Schuilenburg, er nog niet in?

[1:39:25] Over de Schelling, de Gerrit Krolbrug, de HRMK-Spoorbrug bij Deelwarden is een aquaduct nog wel haalbaar.

[1:39:31] De Lelylijn en de onveilige N-wegen, daar sluit ik mijn kortheidshalve aan bij collega De Hoop.

[1:39:37] Hoe gaat het nou echt met de verruiming van het sluiscomplex Kornwedderzand en de renovatie of vervanging van de spuissluizen?

[1:39:43] Ik ben in ieder geval blij dat mijn motie over de tijdelijke fietsbruggen van afgelopen jaar over de sluiscomplexen in de Afsluitdijk serieus is uitgevoerd en dat deze bruggen er komen.

[1:39:52] Ondanks dat de vorige minister geen idee had dat daar aan het begin dan wel het einde van de Afsluitdijk aan beide kanten een grapend gat zat in het glanzende fietspad, kan ik nu constateren eindgoed algoed.

[1:40:02] Voorzitter, we fietsen de Asselaardijk over en komen in Noord-Holland.

[1:40:05] En we stappen over op de trein.

[1:40:07] En op het spoor is de treurigheid troef.

[1:40:09] Zelfs redelijk lopende projecten worden nu geschrapt.

[1:40:11] Niet door stikstof, maar door geldtekort.

[1:40:13] De staatssecretaris heeft geen geld gevonden voor het amplissement Haarlem.

[1:40:17] En hier dreigt uitstel afsteld te worden.

[1:40:20] Want over een paar jaar alsnog het amplissement verbouwen kost straks 50 miljoen euro meer.

[1:40:24] Omdat de slimme combinatie met onderhoud die was bedacht niet meer mogelijk is.

[1:40:27] Als er vandaag geen oplossing komt.

[1:40:29] De staatssecretaris schrijft over andere potentiële knelpunten, maar noemt er geen één concreet.

[1:40:34] En voorzitter, die andere locaties kan het komende kabinet oplossen, maar Haarlem daar kan niet wachten, want de aanbesteding is de komende maand.

[1:40:42] Ik heb daarom een motie in mijn achterzak om deze verspilling van belastinggeld te voorkomen, maar hopelijk komt de staatssecretaris alsnog met een oplossing in zijn termijn.

[1:40:49] Bieden de middelen uit de geflopte onderwegpas geen soelaas.

[1:40:53] Voorzitter, ik snap dat de minister blij is dat de forse uitbreiding van de A6 Almere, Lelystad en de A27 Zeewolde, Eemnes weer wordt opgestart.

[1:41:00] Maar treinreizigers wachten al jaren op extra treinen.

[1:41:03] De komst van ERTMS is uitgesteld en duurt nog een paar jaar of duurt nog jaren.

[1:41:07] En de vraag is of ERTMS voldoende extra capaciteit oplevert voor twee extra treinen per uur.

[1:41:13] Ik lees dat deze toekomstige dienstregeling onder druk staat.

[1:41:16] En voorzitter, die dienstregeling zou al een compromis zijn.

[1:41:19] Er zou dan geen enkele intercity meer rijden tussen Almere en Amsterdam Centraal.

[1:41:22] en overigens ook tussen Amersfoort en Amsterdam Centraal.

[1:41:25] Voorzitter, de balans tussen de auto en het OV is rond Almere compleetsoek.

[1:41:29] De rode loper is straks uitgerold op een superbrede snelweg en met de trein kun je alleen maar over twee sporen boemelen tussen de centrale stations van de eerste en straks de vijfde stad van het land.

[1:41:39] En ondertussen komen er duizenden huizen bij in de polder.

[1:41:41] Kan de minister dat uitleggen?

[1:41:43] Of komt het nieuwe kabinet met een grote zak geld voor de uitbreiding van het spoor en voor aanleg van de IJmeer metro, IJmeerverbinding, zodat Almere Pampers en in de toekomst IJstad in het IJmeermarkt meer goed

[1:41:52] worden ontsloten.

[1:41:54] En waarom, met het herstarten van de Meertsverkenning A27C, wil de EMS ook niet de oude railverbinding tussen Utrecht, Hilversum en Almere meenemen in de verkenning met het station aan de oostkant van de gemeente Huizen?

[1:42:04] Langs de A27 is daar immers al ruimte voor gereserveerd.

[1:42:08] Kunnen de bewindspersonen dit toezeggen?

[1:42:10] En overigens met het geld voor de Merwede-lijn, ik ben blij overigens met het geld voor de Merwede-lijn, maar waar blijft de herstart van het knooppunt Hoevelaken?

[1:42:19] Kunnen bij Amersfoort in de tussentijd wel alvast meer geluidwerende maatregelen worden genomen?

[1:42:23] Want die zijn nu onvoldoende.

[1:42:24] Graag een toezegging.

[1:42:26] Het is bijrollen om het rondje Nederland bij te houden bij de heer Grimwis, maar dat zal ook vanwege de spreektijd zijn.

[1:42:33] Ik zat heel even op de spoorverbinding Utrecht-Almere om dat mee te nemen in de verkenning.

[1:42:39] Maar dan is het natuurlijk wel zo dat de MERT-verkenning vraagt om 75% zicht op financiën.

[1:42:44] Wil de heer Grimwis dit dan laten vallen en eindigen we dan dadelijk met wel een plan zonder enig zicht op financiën?

[1:42:50] En zijn we dan niet onze eigen teleurstelling aan het creëren in het land?

[1:42:53] Volgens mij heb ik eerder een motie ingediend of in ieder geval een toezegging ontlokt bij het kabinet om bij echt grote projecten nog eens goed naar die 65% financieringseisen te kijken, bijvoorbeeld bij de Lelylijn.

[1:43:07] Dit is natuurlijk een kleiner project.

[1:43:09] Wat hier het wrange is, in het verleden is dit een misproject geweest.

[1:43:16] Maar dat is volgens mij in 2018 definitief afgevoerd.

[1:43:19] Maar er is nog altijd een ruimtelijke reservering langs de A27 om die lijn aan te leggen.

[1:43:23] En als je zoveel, tienduizenden woningen gaat bouwen...

[1:43:26] Ook aan de oostkant van Almere.

[1:43:28] Dan is het toch bizar dat je niet daar ook gelijk nadikt over de aanleg van de spoorlijn van Almere via de oostkant van Huizen, Hilversum, zo naar Utrecht.

[1:43:37] Het is maar een klein stukje.

[1:43:39] Dus ik pleit daar heel erg voor.

[1:43:41] Ik snap heus wel dat het met de huidige spelregels misschien lastig is om mee te nemen.

[1:43:44] Maar misschien kan er wel toch aandacht aan worden gegeven in die matchverkenning die nu gaat lopen.

[1:43:49] En dat is mijn vraag.

[1:43:51] En ik vraag dus om creatief, ik vraag dus eigenlijk van deze ministers, van deze staatssecretaris en van de ambtenaren om argumenten hoe het wel kan in plaats van alleen maar te horen hoe het niet kan.

[1:44:05] Volgens mij is het naar tevredenheid beantwoord, zo te zien.

[1:44:08] Dus vervolgt uw betogen.

[1:44:10] Voorzitter, kom ik bij Oost.

[1:44:12] Ik denk wel, twintig jaar praten is er eindelijk geld voor het keerspoor in Harderwijk.

[1:44:16] Maar daarmee houdt het wat betreft het spoor wel op met het maatwerk in de midbrief.

[1:44:21] Er is nog steeds geen besluit over extra capaciteit voor de Berlijntrein met onder andere een extra perron in Deventer.

[1:44:25] Er is al veel over gezegd.

[1:44:27] Het is echt hartstikke hard nodig om de woningbouw te accommoderen, maar ook om dus internationaal te kunnen reizen en te stoppen met die wachttijd in Apeldoorn.

[1:44:36] Hoe gaan we dat nou dichterbij brengen, is mijn vraag aan de staatssecretaris.

[1:44:40] De flyover bij Arnhem velt op poort.

[1:44:41] Opnieuw is daar geen geld voor.

[1:44:43] Hierdoor staan dus de woningbouwplannen rondom Arnhem op losse schroeven.

[1:44:47] Hoe gaan we dat nou handelen?

[1:44:50] En het station in Staphorst is na al die jaren ook nog geen stap dichterbij.

[1:44:54] Hoeveel jaar moet Staphorst nog wachten?

[1:44:55] Vraag ik de staatssecretaris.

[1:44:56] En kan dit niet worden aangelegd in samenhang met de uitbreiding van het munitiedepot al daar?

[1:45:02] Maken we de verbinding tussen Defensie en INW wel voldoende?

[1:45:05] Grijpen we daar alle kansen?

[1:45:07] Over Hengelo Enschede sluit ik me aan met collega Stoffer.

[1:45:09] Inderdaad, de eerste paal in de grond is een haltepaal wat mij betreft.

[1:45:13] En waarom is de toezegging van toenmalig staatssecretaris Jansen nog niet uitgevoerd om met de regio in gesprek te gaan over het verminderen van geluids- en trillingsoverlast bij de spoorbruggen over de Maas en de Waal?

[1:45:22] En willen de bewindspersonen dan ook maar gelijk in gesprek met de regio voor een fietsbrug over de lek bij Culemborg?

[1:45:28] Dan kom ik bij Zuid-Nederland, de spoorbrug Maastricht.

[1:45:30] De staatssecretaris wil na een gesprek met België binnen een paar weken een besluit nemen over de sloop en dat terwijl er nog geen zicht is op een duurzame, snelle OV-verbinding tussen de steden Hasselt en Maastricht.

[1:45:40] Deze brug is een cruciale schakel voor de oplossing.

[1:45:42] In plaats van 10 miljoen voor betere OV gebruikt de staatssecretaris dit geld om de laatste kans op een OV-verbinding te slopen.

[1:45:48] De ChristenUnie roept de staatssecretaris op juist bruggen te slaan en met België te werken aan een plan voor heropening van de spoorlijn.

[1:45:54] Ik overweeg een motie op dit punt.

[1:45:56] Op Eindhoven Centraal sluit ik me aan bij collega Van Asten en ten slotte Zuidwest-Nederland.

[1:46:00] Voor wat betreft de Zeelandbrug sluit ik me aan bij collega De Hoop.

[1:46:02] Op Gent-Terneuzen bij Stoffer.

[1:46:04] En de Westerscheldetunnel, die wordt volgend jaar gerenoveerd.

[1:46:09] Wat is er nog te doen aan wel vier maanden afsluiting van de Oostbaanbuis richting Borstelen?

[1:46:14] Wanneer is de vierde Intercity naar Zeeland een feit en hoe gaat het met het flankerend pakket rondom de ERTMS-proef in Zeeland?

[1:46:22] Ik had het al eerder over onveilige N-wegen en in dit kader vraag ik ook bijzondere aandacht voor de N57 en N59.

[1:46:27] Ook de capaciteit van de N57 in relatie tot woningbouw vraagt om inzet van INW.

[1:46:31] Graag reactie.

[1:46:33] En de doodzakelijke verbreding van de A15 komt maar niet dichterbij.

[1:46:36] Vanaf juni gaat de Papendrechtse brug voor negen maanden eruit.

[1:46:40] Voor de tussentijd daarom de volgende vragen.

[1:46:41] Zijn die werkzaamheden ook echt binnen negen maanden afgerond?

[1:46:44] Vindt de minister het pakketflankeren een maatregel om verkeersoverlast tegen te gaan voldoende?

[1:46:48] En waarom dan?

[1:46:49] En is de minister bereid om in overleg met de regio Drechtsteden Rotterdam een pilot modelshift goederenvervoer te starten?

[1:46:56] En dan tenslotte rondom de oude lijn en Dordrecht Campus Leerpark.

[1:47:00] Ik sluit me helemaal aan bij volgens mij de vraag van collega Van Asten.

[1:47:05] Ik ben bang dat er nu zoveel geld aan het opknappen van bestaande stations wordt uitgeven dat die nieuwe stations er niet komen en dat nieuwe treinen nog niet gaan rijden tot zover.

[1:47:15] Dank u wel heer Ginwis.

[1:47:17] U heeft heel snel gesproken.

[1:47:18] Dat was bijna buiten adem voor een rondje Nederland.

[1:47:20] Dat heeft u toch een minuut van uw tweede termijn gekost.

[1:47:23] Dus dan weet u waar u voor staat straks.

[1:47:25] Maar de heer Stoffer wil u nog een wat extra spreekgeven.

[1:47:27] De heer Stoffer.

[1:47:28] Ja, voorzitter.

[1:47:29] Ik moest inderdaad ook mijn persnummer te volgen.

[1:47:31] Gelukkig zit ik een pausje in die commissie en dan komen er wel bekende termen voorbij.

[1:47:35] Maar heel knap om zoveel in een paar minuten te persen.

[1:47:39] De heer Grimmers eindigde met Dordrecht en hetgeen wat je de laatste week had blijft altijd langs te hangen.

[1:47:44] Ik heb ergens ook nog het station Dordrecht Leerpark aangekaart om dat misschien los te knippen van het geheel.

[1:47:50] Ik ben wel benieuwd hoe de heer Grimmers daar tegenaan kijkt.

[1:47:53] Ja, voorzitter, dat station Campus Leerpark moet er gewoon komen.

[1:47:57] Ik heb er vorig jaar ook over gepleit en toen een soort van halve toezegging gekregen.

[1:48:03] Ja en nee, we hebben er aandacht voor.

[1:48:05] Maar het eind van het liedje is dat er zoveel tekort is dat ik er echt van vrees.

[1:48:08] Als het losknippen kan helpen om het station te realiseren, dan ben ik er voor.

[1:48:12] Tegelijkertijd, ik weet niet of dat de kans vergroot, er is meen ik uit mijn hoofd 70 miljoen voor nodig.

[1:48:18] Dat moeten we gewoon linksom of rechtsom regelen.

[1:48:21] Het is echt zonde dat we die hele oude lijn en die woningbouw gaan aanpakken.

[1:48:25] En dat we dit station niet zouden toevoegen aan het geheel.

[1:48:30] Dus als het helpt...

[1:48:31] Dan omarm ik het, als het er maar komt.

[1:48:35] Volgens mij is het de heer Stoffer en mij allebei om te doen.

[1:48:38] En ook de heer Van Ast, als ik hem goed begrijp.

[1:48:40] Dus ik zou zeggen, staatssecretaris, kom zo maar eens over de brug.

[1:48:46] Kijk eens aan.

[1:48:47] De staatssecretaris is op zoek naar zijn portemonnee, zie ik.

[1:48:52] Daar zullen we straks in de eerste termijn aan de kant van het kabinet meer over horen.

[1:48:56] Afdoende beantwoord zie ik.

[1:48:58] Dan gaan we door naar de heer Goudsmaart voor zijn inbreng namens JA21.

[1:49:01] Gaat uw gang.

[1:49:03] Dank u, voorzitter.

[1:49:04] Ik hoop dat ik niet te veel tijd van mijn tweede termijn ga afsnoepen.

[1:49:08] We gaan het zien.

[1:49:09] Nederland staat voor een steeds groter mobiliteitsprobleem, want terwijl ons aantal inwoners en verkeersbewegingen blijven toenemen, neemt de beschikbare wegcapaciteit af door grootschalig onderhoud en noodzakelijke renovaties.

[1:49:23] Niet tijdig ingrijpen heeft grote gevolgen voor bereikbaarheid, economische bedrijvigheid en ook natuurlijk verkeersveiligheid.

[1:49:31] En de bewindslieden van INW staan in het voorwoord van het Meertoversicht 2026 stil bij de enorme opgave die voor ons ligt.

[1:49:39] Het pak zit te krap, eigenlijk te krap, zo valt te lezen.

[1:49:43] En dat komt niet alleen door beperkte financiële ruimte, maar ook door een tekort aan technische schoolpersoneel en hoe kan het ook anders, onvoldoende stikstofruimte.

[1:49:52] En het huidige stikstofslot is daarmee niet alleen een rem op bereikbaarheid en economie, maar werkt ook milieutechnisch volgens mij averechts, omdat het structureel files in stand houdt en daarmee leidt tot juist meer uitstoot.

[1:50:07] Daarbij valt overigens op dat er geen helder overzicht is van hoeveel middelen per MIR-project beschikbaar zijn en hoeveel stikstofruimte per project nodig en beschikbaar is.

[1:50:17] Zonder dit inzicht kunnen projecten feitelijk niet goed beoordeeld worden op haalbaarheid en prioriteit.

[1:50:25] Dan een kort stukje over de Lelylijn.

[1:50:27] Ik hoorde de heer De Hoop er ook over.

[1:50:28] Sinds de oprichting van jij in de Twintig pleit mijn partij voor de komst van de Lelylijn.

[1:50:33] Want zonder deze verbinding verslechtert het investerings- en vestigingsklimaat in onze regio, stagneert arbeidsdiversificatie en blijft talent wegvloeien.

[1:50:42] En die optelsom is helder en pijnlijk.

[1:50:45] Op lange termijn zetten wij de weerbaarheid en de leefbaarheid van onze landelijke gebieden op het spel.

[1:50:51] En we kijken dan ook met grote interesse uit naar de adviezen van de Lelylijn-gezant die op 30 januari worden gepresenteerd.

[1:50:58] En het kabinet moet deze kansen aangrijpen om het échec rond de geplunderde Lelylijn-gelden te herstellen.

[1:51:05] Maar mocht het budget van de Lelylijn alsnog worden aangevuld, dan blijft de ongemakkelijke vraag hangen.

[1:51:13] Hoe voorkomen we dat een volgend kabinet opnieuw niet het geduld kan opbrengen om toe te werken naar die 75%-eis?

[1:51:22] Dus hoe reflecteert de staatssecretaris op zoiets?

[1:51:27] Ondermijning is het gevolg van verschillende vormen van criminaliteit waarbij de grenzen tussen de boven- en onderwereld vervagen.

[1:51:35] En we zien dat criminaliteit zich steeds vaker verplaatst van de grote mainports naar de kleinere zee.

[1:51:42] en binnenhavens en dat wordt onderkend door opsporingsdiensten, ondernemers en politie en het vormt daarmee ook echt een groeiend probleem.

[1:51:52] Zes gemeenten waaronder hardelingen die bundelen inmiddels de krachten in strijd tegen georganiseerde ondermijnende criminaliteit.

[1:51:59] Ja, 21 onderschrijft het belang van deze initiatieven, maar constateert dat de beschikbare middelen onvoldoende zijn en bovenal vele al incidenteel van aard.

[1:52:09] Primair is dit een verantwoordelijkheid van Justitie en Veiligheid.

[1:52:15] Daar ben ik mij ter dege van bewust.

[1:52:17] Tegelijkertijd investeert het Rijk via het MIR niet alleen in havens en logistieke knooppunten, maar ook in de kleinere zeehavens.

[1:52:25] Deze investeringen zijn alleen toekomstbestendig als ondermijning structureel wordt meegewogen.

[1:52:31] Want de problematiek rondom sabotage en spionage op de Noordzee, ik verwijs even naar het programma, vorige week ook benoemd in de plenaire zaal, het programma Bescherming Noordzee Infrastructuur, laat zien hoe gemakkelijk ministeries langs elkaar heen kunnen werken.

[1:52:47] Dus hoe borgt de minister dat MIR-projecten ook in Kleine Zeehaven standaard worden getoetst op veiligheids- en weerbaarheidsaspecten in samenhang met het ministerie van JNV?

[1:53:00] En is de minister dan ook bereid om bij MIR-investeringen structureel aan te sluiten bij het platform onder mijning Kleine Zeehaven?

[1:53:09] Voorzitter, dan 20 januari bood een afwaardiging van de schelling de petitie geen toegang aan bij de commissie INW.

[1:53:17] Want halverwege 2026 volgt een nieuwe keuring van de Willem Barendskade.

[1:53:22] En bij afkeuring...

[1:53:24] dreigt uitval of beperking van de enige gemotoriseerde toegangsweg tot dit eiland.

[1:53:29] De gevolgen voor deze kleine eilandgemeenschappen zijn ingrijpend, niet alleen voor de bevoorrading van essentiële goederen, maar ook voor hulpdiensten, zorg en de regionale economie.

[1:53:40] Het doet jaar in de twintig deugd dat deze noodkreet is gehoord, wat onder meer blijkt uit de vele vragen en interrupties tijdens de tweede termijn van de begrotingsbehandeling van INW vorige week.

[1:53:51] De gemeente legt wat ons betreft terecht de vinger op de zere plek.

[1:53:56] Deze opgave staat in geen verhouding tot de financiële draagkracht van een zeer kleine gemeente.

[1:54:03] Een bijdrage van 3000 euro per inwoner is wat ons betreft dan ook buiten proportioneel.

[1:54:09] En welke garanties kan de minister vandaag geven dat de Rijk zal bijspringen op de voorkomen dat de Schelling vanaf 2026 wordt geconfronteerd met uitval of beperking van haar enige gemotoriseerde toegangs

[1:54:21] Weg.

[1:54:23] Voorzitter, langs de hoofdvaarweg Lemmerdelft-Zeil, het PM-kanaal, liggen vijf bruggen.

[1:54:31] En voor vier bruggen is een voorkeursoplossing vastgesteld en is ook budget gereserveerd.

[1:54:37] Desondanks lijkt de eerder uitgesproken planning om deze uiterlijk in 2030 te vervangen niet haalbaar.

[1:54:44] En intussen is onduidelijk of de bestaande bruggen gezien de huidige aslastbeperkingen en de staat van onderhoud duurzaam en veilig in gebruik kunnen blijven.

[1:54:54] Kan de minister duidelijkheid geven over de realistische planning voor vervanging van de vier bruggen waarvoor al budget is gereserveerd en het besluitvormingsproces in de termijn waarbinnen duidelijkheid komt over de toekomst van de brug

[1:55:09] van de Schuylenborg, waarbij verval van een verbinding wat de regio betreft geen uitgangspunt mag zijn.

[1:55:18] Dan de flessenhals Meppel.

[1:55:20] Ik heb al meerdere Kamerleden hierover gehoord.

[1:55:23] Gemiddeld heeft het traject richting Meppel negen uur per week last van storingen.

[1:55:29] Vraag aan de staatssecretaris.

[1:55:31] Is er inmiddels ook winst geboekt ten opzichte van 2024 als het gaat om de wekelijks uren aan storingen op dit traject?

[1:55:39] kan u ons wellicht verblijden met goed nieuws op dat vlak.

[1:55:43] Mijn dank gaat ook uit naar de heer Grinwis, omdat hij twee jaar geleden ruim 40 miljoen extra beschikbaar heeft weten stellen voor de aanpak van het spoorpunt problematiek bij Meppel.

[1:55:55] En volgens ProRail wordt het totale pakket aan maatregelen rondom Meppel in 2030 opgeleverd.

[1:56:03] En dat is heel fijn om te horen,

[1:56:05] Maar wij weten allemaal dat het vierde perron een relatief dure en bovenal belangrijk component is voor de aanpak van flessenhals.

[1:56:13] Een vraag aan de staatssecretaris.

[1:56:16] Wanneer wordt officieel gestart met de aanleg hiervan?

[1:56:20] Waarom is er dan tot op heden nog geen jaartal gecommuniceerd?

[1:56:25] Kunt u daar even bij stilstaan?

[1:56:29] Voorzitter, dan nog kort aandacht voor de Merwede-lijn.

[1:56:32] Ook meerdere Kamerleden hebben dit al genoemd.

[1:56:35] Geheel terecht werd dit punt ook tijdens het vorige noodoverleg meerd aangesneden door D66, VVD en CDA.

[1:56:43] Want de komende vijftien jaar maakt de metropole regio Utrecht ruim 165.000 nieuwe woningen mogelijk.

[1:56:50] En drie maanden geleden bracht ik een bezoek aan het Merwede Lab, een eigenarencollectief dat zich richt op

[1:56:57] innovatieve en duurzame gebiedsontwikkeling.

[1:57:00] En daarbij werd mij nog eens eens te meer duidelijk hoe groot de opgave is.

[1:57:05] Want zonder de merwede lijn is de bereikbaarheid van deze woningen die we gaan bouwen simpelweg niet te borgen.

[1:57:12] Een bussysteem kan op termijn simpelweg geen 80.000 reizigers per dag verwerken.

[1:57:18] Daarnaast ontlast de Merwedelijn bovendien de A2, de A12 en de A27 en vangt tot 75.000 dagelijkse autoritten af op de ring Utrecht.

[1:57:29] Daarmee voorkomt zij toekomstige files en is deze lijn van cruciaal belang voor het functioneren van de welbekende draaischijf van Nederland.

[1:57:38] En mijn vraag ook aan de minister is, of aan de staatssecretaris in dit geval, op welk moment verwacht de staatssecretaris dat de Rijnenburg-Tak wordt geïntegreerd in de besluitvorming over het voorkeursalternatief van de Merwede-lijn, zodat kan worden toegewerkt naar één samenhangende Merwede- en Rijnenburg-lijn?

[1:58:01] Dan nog, tot slot,

[1:58:04] treinstation Eindhoven Airport.

[1:58:06] Want waar Nederland vroeger gold als kweekvijver voor ondernemerschap, zien wij vandaag de dag dat steeds meer bedrijven twijfelen of Nederland nog wel het land is waar zij hun toekomst zien.

[1:58:15] Grote spelers zijn vertrokken en bedrijven als ASML geven aan dat het vestigingsklimaat onder druk staat door personeelstekorten, infrastructuurproblemen en ruimtegebrek.

[1:58:25] En in de Breempoortregio Eindhoven is daarom operatie Beethoven gestart, want die opgave is enorm.

[1:58:31] ASML verwacht in 10 jaar tijd 20.000 extra banen te creëren, met daarbovenop nog eens 45.000 banen bij toeleveranciers.

[1:58:41] Goede infrastructuur en bereikbaarheid zijn daarbij cruciaal voor economische groei.

[1:58:46] als voor een aantrekkelijke leefomgeving.

[1:58:49] En daarom wil JA21 graag inzetten op een station bij Eindhoven Airport, ook wel bekend als station 8.

[1:58:56] Voorzitter, kan de staatssecretaris aangeven of er op dit moment bestuurlijke commitment vanuit de regio is voor een station bij Eindhoven Airport en of er een onderbouwde mobiliteitsopgave ligt die opname in het MIRT daarbij rechtvaardigt?

[1:59:09] Voorzitter, daar wil ik het bij laten.

[1:59:11] Bedankt voor de tijd.

[1:59:14] Het was uw tijd en u heeft er tien minuten van gebruikt.

[1:59:16] Dat betekent dat u in de tweede te weinig vier minuten over heeft.

[1:59:20] Dat voor de administratie.

[1:59:22] Kijken of er interruptie zijn is niet het geval.

[1:59:24] Dan wil ik mevrouw Bosma het woord geven namens de CDA-fractie uit de gang.

[1:59:28] Dank u wel, voorzitter.

[1:59:30] Voorzitter, mijn eerste nota-overleg met, en ik wil u even meenemen naar het jaar 2016.

[1:59:38] Zoals misschien bekend, kom ik uit het mooiste deel van Friesland, namelijk gemeente de Frieske Marren.

[1:59:43] Via de polder kom je deze gemeente Belemmer binnen, via de A6, en na een kleine tien minuten sta je in de zomer regelmatig stil voor de brug over de Scarsterien.

[1:59:54] Als er in 2016 niet besloten was om de plannen voor een aquaduct te schrappen, dan was de situatie wezenlijk anders geweest.

[2:00:02] De reden voor het schrappen van dit plan was hoe actueel een gebrek aan financiële middelen.

[2:00:08] Als toenmalig enthousiast raadslid besloot ik samen met andere raadsleden om Den Haag naar Friesland te halen.

[2:00:14] De Kamerleden moesten met eigen ogen zien wat de grote fouten was gemaakt om dit plan te schrappen.

[2:00:20] Dit slaagde.

[2:00:21] Ze kwamen naar Friesland, dus de lobby was in gang gezet.

[2:00:25] Nu het vervallig.

[2:00:26] Vanuit Den Haag kregen we het signaal.

[2:00:29] We hebben het genoemd in het middebat.

[2:00:32] In mijn naïviteit dacht ik, nu komt het goed.

[2:00:35] Lang verhaal kort, we staan nog steeds stil voor de brug en nu ik in het kerstreces alle middenstukken verslagen en input gelezen heb, moet ik toch een beetje om mezelf lachen en dan met name om mijn naïviteit.

[2:00:48] In alle voorgaande debatten worden projecten meermaals genoemd, worden moties ingediend, maar de projecten zijn vaak niet of ten dele opgepakt.

[2:00:57] En de ironie is dat het noemen van projecten in dit overleg, ik zou zeggen ook gaat gebeuren, maar al is gebeurd en vergeef me het, ik ga het zelf ook doen.

[2:01:06] En ik hoop niet dat we daarmee onze eigen teleurstelling organiseren, zoals de teleurstelling die ik al tien jaar voel.

[2:01:13] Ik hoor graag een reflectie van de minister en de staatssecretaris hierop.

[2:01:17] Maar voordat ik aan mijn rondje begin, wil ik eens in algemeenheid iets zeggen.

[2:01:21] Het midboek is nog steeds te dun voor de regio.

[2:01:25] En bij de verdeling van de, ik noem ze maar even, wachtgelden, zien we tot onze schrik dat het Noorden en Zeeland er met de vooif vanaf zijn gekomen.

[2:01:33] Dat dit gebeurt ligt niet aan deze commissie.

[2:01:35] De indicatoren brede welvaart of bereikbaarheidsdoelen worden door elk Kamerlid genoemd.

[2:01:41] Het rapport Elke regio telt komt in dit debat veelvuldig aan bad en als klap op de vuurpijl zit deze commissie vol met regio-Kamerleden.

[2:01:50] Vraag aan de minister, hoe kan het dat het maar niet lukt om een methodiek te ontwikkelen waardoor de maatschappelijke effecten van infrastructurele keuzes worden meegenomen?

[2:02:00] Wat heeft u van deze commissie na alle inzet van mijn voorgangers nog nodig om dit wel te borgen?

[2:02:06] Dan nu het welbekende rondje Nederland.

[2:02:09] Omdat het mijn eerste middebat is, probeer ik het nogmaals op deze manier.

[2:02:14] Maar wat zou het mooi zijn dat we op termijn wat meer houvast krijgen door een strategische lange termijnvisie te ontwikkelen.

[2:02:20] En ik heb dit ook tijdens het begrotingsonderzoek commissie genoemd.

[2:02:25] Dan eerst de woningbouwmiddelen.

[2:02:28] In de inleiding noemde ik het geld wat Noord-Nederland en Zeeland hebben gekregen een fooi.

[2:02:33] En dat is het ook.

[2:02:34] Voor 8,59 procent, dat is naar Noord, is er aangevraagd.

[2:02:38] En in totaal voor deze Noord-Nederland en Zeeland is er minder dan 1 procent toegekend.

[2:02:43] Hoe kan dit?

[2:02:44] We hebben allemaal de mond vol van elke regio telt.

[2:02:48] Maar ik snap eigenlijk niet zo goed hoe de ministers, want het gaat ook om vrouw, deze verdeling hebben kunnen maken.

[2:02:54] Graag een reflectie hierop.

[2:02:56] Voorzitter, ik denk ook dat veel aanvragers van projecten die buiten de boot vallen zich afvragen wat er de volgende keer wellicht beter kan, waardoor ze meer kans maken.

[2:03:06] Kunt u een helderheid geven, bijvoorbeeld via een kamerbrief over de gehanteerde criteria, die is al eerder gevraagd, en waarom ze er niet bij zitten?

[2:03:14] We hopen natuurlijk op zo min mogelijk hobbels, maar bij een deel van de 100 plus projecten van de WAC zal soms de aanleg stil komen te staan of ontstaan er andere redenen waarom het beschikbare geld niet kan worden uitgegeven.

[2:03:28] Logischerwijs gaat dit dan eerst naar tegenvallers bij andere projecten, maar er zal ook een reservelijst zijn met projecten die het net niet gehaald hebben.

[2:03:36] Voorzitter, in die reservelijst lijkt het me logisch om een aantal projecten in regio's waar nu te weinig is toegevoegd, hoog te prioriteren.

[2:03:44] Uiteraard met inachtneming van de kansrijkheid van die projecten.

[2:03:47] Ik denk bijvoorbeeld aan Noord-Nederland, Zeeland, Etten-Leur, maar ook aan Os, wat dan een middelgrote stad is met grootstedelijke problemen.

[2:03:55] En er zijn er vast meer.

[2:03:56] Kunt u prioritering in die reservelijst aanbrengen en daarover communiceren?

[2:04:01] Ik denk dat we daarmee werken aan vertrouwen naar elkaar toe.

[2:04:04] Mijn collega Steen heeft bij de begroting VRO al vragen gesteld over het wegvallen van de inframiddelen voor Alkmaar, Apeldoorn, Enschede, Hengelo en Helmond.

[2:04:13] Zij zijn gestimuleerd om grote woningbaar locaties te worden.

[2:04:17] Daarmee laat je je aanspraak op middelen vanuit de wakt los.

[2:04:20] Dat weet je, maar vervolgens zijn ze grote locaties, wat we allemaal willen, want we willen meer bouwen, maar blijkt er geen geld voor jou als grote locatie te zijn.

[2:04:29] Dan val je dus heel hard tussen wal en schip, voorzitter.

[2:04:32] Ik hoor hier graag een reflectie van de minister op deze gang van zaken.

[2:04:36] Het is belangrijk dat we zaken samen doen, dus dat rijk, decentrale overheden, corporaties en bouwers het met elkaar doen.

[2:04:43] Dat is een belangrijke voorwaarde en je moet dus ook doen wat je zegt.

[2:04:48] Voorzitter, ik vind dat deze gebieden op zijn minst vooraan moeten komen te staan mocht er in de toekomst meer geld verdeeld worden voor infra bij grootschalige woningbouw.

[2:04:57] Graag een reflectie van de minister.

[2:05:00] Dan het rondje Zuid-Nederland.

[2:05:01] Te beginnen bij de verbetering van de A27 tussen Houten en Hooipolder.

[2:05:05] Door extra facering van de werkzaamheden neemt de doorloop tijd toe en daardoor de hinder op de wegen van de andere wegbeheerders zoals bijvoorbeeld sluipverkeer.

[2:05:13] Kan de minister op korte termijn een perspectief en een tijdspad schetsen?

[2:05:18] Spoorknoop Eindhoven.

[2:05:21] Daar sluit ik aan bij de eerdere inbreng van meerdere partijen, met name over de verseering.

[2:05:27] Mocht er gestart worden, kan het dan in één keer worden opgepakt.

[2:05:30] Vanuit Brabant wordt ook aangegeven dat het niet combineren van fasen op termijn veel duurder uitpakt.

[2:05:36] Zeeland en Brabant blijven zitten met de bereikbaarheid wanneer de problemen zijn op de A58, zoals bij Bergen op Zoom.

[2:05:42] We hebben hier eerder naar gevraagd en kregen als antwoord.

[2:05:45] Ten aanzien van het krooppunt Zoomland bij Bergen op Zoom is het op dit moment helaas niet mogelijk om een studie te doen naar dat traject.

[2:05:52] Zijn er veranderingen waardoor zo'n studie wel mogelijk is en kan de minister dat toezeggen?

[2:05:57] Dan naar Oost.

[2:05:58] Gelderland, maar ook Utrecht.

[2:06:00] En het veelvuldig genoemde, hier ook in deze commissie genoemde, Hoevelaken.

[2:06:06] In een motie is aangegeven dat we dit knooppunt van alle geposteerde projecten als topprioriteit zien.

[2:06:11] Daarnaast is er in de motie Grinwis verder, die verzoekt om met de regio's en gemeenten in gesprek te gaan om trenden A28, A2 en A15.

[2:06:20] hoe deze weer kunnen worden opgepakt.

[2:06:23] Kan de minister aangeven waartoe deze gesprekken hebben geleid?

[2:06:26] Over IJssel en de N-wegen, daar sluit ik aan bij de eerdere inbreng.

[2:06:31] en ook bij het vierde perron in Deventer.

[2:06:35] Flevoland.

[2:06:36] Ik noem bij deze provincie de Lelylijn, maar die kan natuurlijk ook genoemd worden en zeker genoemd worden bij Noord-Nederland.

[2:06:42] Er is in de vorige commissies al uitgebreid gesproken over het weghalen van de financiering door het huidige kabinet.

[2:06:49] We wachten het advies van gezant Klaas Knot eind deze week af.

[2:06:53] Dan als tweede de kazerne in Zeewolde.

[2:06:55] Dit heeft consequenties voor de druk op de wegen en de kunstwerken.

[2:06:59] Hoe wordt hiermee omgegaan als het gaat om de Nijkerkerbrug en de wegen?

[2:07:03] Zou de minister in overleg met betrokken gemeenten en provincies die druk in kaart willen brengen?

[2:07:08] Dan zijn we aangekomen bij Noord- en Zuid-Holland en Utrecht.

[2:07:13] Er is al eerder nagevraagd stand van zaken Zuidasdak en Haarlem het spoor.

[2:07:18] Hoe wordt er omgegaan met de bereikbaarheid van de A1, die in 2014 structureel dichtslipt tussen Kroop met Emnes en Muidenberg door woningbouw in de grens in de regio's?

[2:07:28] Dan het gemaal IJmuiden.

[2:07:30] Kan in de reflectie daarop van de minister ook ingegaan worden op de problematiek van de gemalen in de Afsluitdijk?

[2:07:36] En kan de minister inzicht geven in wat de consequenties zijn als er niets gebeurt en zo ja, op welke termijn dit speelt?

[2:07:42] Zuid-Holland.

[2:07:43] In het vorige middebat heeft de minister de volgende toezegging gedaan, namelijk.

[2:07:48] De minister gaat langs bij het projectbode Gravenboog en zal de Kamer informeren over de uitkomsten van die gesprekken.

[2:07:54] Wat zijn de uitkomsten van deze gesprekken?

[2:07:56] Ik heb deze namelijk niet kunnen vinden bij de stukken.

[2:07:59] Dan een vervolgvraag.

[2:08:00] Is de minister op de hoogte van de brief van VNO-NCW die pleitte voor het alvast aanleggen van één deel van de boog?

[2:08:07] Is de minister bereid om dit te onderzoeken?

[2:08:09] En we weten dat de regio financieel wil bijdragen.

[2:08:12] Utrecht, de Merweerlijst, sluit ik maar aan bij mijn voorgangers en dan Noord-Nederland.

[2:08:17] Over de wachtgelden heb ik het in het begin van mijn bijdrage al gehad.

[2:08:21] De veilige overstreek Gerrit Kralbrug in Groningen is ook eerder benoemd en mijn vraag aan de minister is of ik kan garanderen dat door de werkzaamheden aan deze brug geen onveilige situatie voor langzaam verkeer gaat ontstaan.

[2:08:34] Door de regio is ook aangegeven dat de brug misschien verzoberd kan worden zodat er een tijdelijke brug gecreëerd kan worden.

[2:08:39] Het is nu wel erg ver om fietsen.

[2:08:42] Is een tijdelijke brug een denkrichting?

[2:08:44] Voorzitter, al eerder gevraagd door anderen graag een stand van zakenflessen als Meppel, waar de Kamer nu al meerdere keren heeft bijgestuurd op financiën.

[2:08:52] Uiteraard zijn we blij dat er gestart wordt met het MIRT-verkenning Nederzakselijn.

[2:08:56] En in dit kader heb ik een vraag met betrekking tot de Eemshaven.

[2:09:00] Gaat deze haven een rol spelen in het kader van Defensie?

[2:09:03] En zo ja, zijn er mogelijkheden binnen het MIRT

[2:09:05] om in de midverkenning om financiering met Europees geld in het kader van dual use mee te nemen.

[2:09:11] Last but not least, Vriesland.

[2:09:13] Wat bedoelt u mij?

[2:09:13] Ik zou u graag even willen onderbreken, want u heeft een interruptie op een van de voorgaande punten van de heer De Hoofd.

[2:09:17] Oh, sorry.

[2:09:18] Ik had tempo er goed in.

[2:09:19] Zeker, dat heeft u zeker.

[2:09:21] Gaat te gang, de heer De Hoofd.

[2:09:22] Zou u uw microfoon even uit willen doen?

[2:09:23] Ja.

[2:09:25] Ik had een vraag over de Gerrit Krolbrug in Groningen, terecht ook wat mevrouw Boelsma daarbij aanstipt.

[2:09:30] 16.000 mensen die omfietsen, afgelopen week ook nog een grote actie.

[2:09:35] Wij krijgen zelfs signalen dat de lokale overheden ook bereid zijn om te kijken naar co-financiering, om te kijken wat voor oplossing kunnen we vinden.

[2:09:41] Zou het CDA een voorstel vandaag kunnen steunen als we de minister de opdracht geven om samen met de regio's te kijken wat voor tijdelijke oplossing kun je nou vinden, brug, pontje, om daar toch nog een keer een poging te doen om wel die Groningers te helpen die de komende jaren echt moeten omfietsen en dat echt iets doet met de bereikbaarheid daar in de regio.

[2:10:00] Mevrouw Bosma.

[2:10:00] Dank u wel voor deze vraag.

[2:10:02] Volgens mij was een van de motivaties van deze minister dat hij het geld niet

[2:10:14] dat hij het geld niet kon vinden.

[2:10:16] En ik ben dus ook heel benieuwd op wat voor manier dat dan geregeld moet worden, want we weten dat er geen geld is.

[2:10:22] Daarom stel ik ook die vraag, omdat er is aangegeven dat de brug eventueel versoberd zou kunnen worden en misschien liggen daar kansen.

[2:10:31] Dus ik wacht even de beantwoording van de minister af.

[2:10:34] En misschien heeft hij in de tussentijd iets heel moois, innovatiefs bedacht, waardoor het geregeld wordt in Groningen.

[2:10:40] En als dat niet zo is, dan wacht ik even af waar u mee komt.

[2:10:44] Dank u wel.

[2:10:44] Ik ga verder.

[2:10:45] Ik was in een hele mooie provincie.

[2:10:48] Ik was in Friesland.

[2:10:49] Met een hoog percentage Friesen in deze commissie zou je toch moeten denken dat het spoor aquaduct Leeuwarden er moet komen.

[2:10:56] Het VVD CDA abonnement stamt uit 2022.

[2:11:00] Graag een stand van zaken en update over welke volgende stap er aankomt.

[2:11:05] Om bij het spoor te blijven.

[2:11:07] De heer De Hoop heeft het er ook al over gehad, de verduurzaamheid van het spoor van Noord en Oost.

[2:11:13] In het spoordebat heeft de staatssecretaris aangegeven dat er in Q1 duidelijkheid komt over de systeemkeuze.

[2:11:19] Kan de staatssecretaris aangeven wat de vervolgstappen zijn in de tijd?

[2:11:23] Dan Terschelling.

[2:11:24] We hebben een petitie aangenomen, er zijn vragen over gesteld en de kade in Terschelling, mocht die wegvallen, heeft dat grote consequenties voor de bereikbaarheid.

[2:11:33] Niet alleen voor de eilandbewoners, maar ook voor de mensen die op het eiland komen.

[2:11:37] Graag een stand van zaken.

[2:11:39] En als laatste, en zeker niet ten minste belangrijker, de bruggen die aan vervanging toe zijn.

[2:11:45] We gaan er vanuit dat de vier bruggen zoals afgesproken in 2030 vervangen worden.

[2:11:50] Kan de minister dit toezeggen?

[2:11:52] En in dit kader missen we dus de eerder genoemde brug Skullenborg.

[2:11:55] Waar is deze gebleven?

[2:11:57] En als we het dan toch over de ontbrekende projecten hebben, ik ben toch wel heel erg benieuwd waar het aquaduct, waar ik in het begin over begon, ergens in die tien jaar gestrand is.

[2:12:07] Dank u wel.

[2:12:08] Tot zover mijn bijdrage.

[2:12:10] Ik dank u wel voor uw bijdrage.

[2:12:13] U bent netjes binnen de tijd gebleven, dus u heeft 11 minuten gebruikt.

[2:12:19] Dan gaan we nu naar de inbreng van de heer Kersiansen namens de PVV-fractie.

[2:12:24] Gaat u gang.

[2:12:25] Dank voorzitter en allereerst excuses dat ik wat later aansloot.

[2:12:29] Ik had een andere afspraak die ik helaas niet kon verzetten.

[2:12:31] En u begrijpt ook dat gezien de ontwikkelingen van vorige week dat er bij ons wat is geschoven met woordvoerders en dat ik tijdelijk hier het woord mag gaan voeren.

[2:12:41] Dus het zal u verbazen voorzitter, het is mijn eerste BOMert als Tweede Kamerlid.

[2:12:45] Ik heb wel enige ervaring ermee, maar goed, het is op zich voor mij een primeur, zeg ik dan maar.

[2:12:50] Zeker.

[2:12:50] En wij noemen het hier ook een notenoverleg.

[2:12:52] Dus aan die kant worden de bestuurlijke overleggen gedaan en aan deze kant voeren wij het notenoverleg.

[2:12:57] Het is wennen, ik snap het.

[2:13:00] Maar gaat uw gang voor u inbrengen?

[2:13:02] Ja, u kunt me altijd coördigeren natuurlijk, mocht het nodig zijn.

[2:13:06] Voorzitter, ik zeg hier namens de PVV, en laat me heel wel wezen, infrastructuur is natuurlijk al jarenlang helaas, zeg ik helaas, komend een kwel in Nederland.

[2:13:17] of je nou praat over asfalt waar spontaan gaten invallen, of je nou praat over tandenokconstructies met viaducten waardoor we een enorme ellende hebben, of je nou praat over spoor waar we natuurlijk ook continu tegen investeringen aanlopen, maar ook onderhoud met name op asfalt en spoor die ongelooflijk veel geld vragen.

[2:13:39] En dan kom je eigenlijk bij de discussie hoe moet je dit nou oplossen?

[2:13:42] En wat ik niet begrijp, voorzitter, is Defensie krijgt een vast percentage van de begroting.

[2:13:47] Waarom zetten deze bewindspersonen, en zeker de staatssecretaris met ogen op eventueel het volgende kabinet, waarom wordt er niet ingezet op een vast percentage van de begroting voor de infrastructuur?

[2:13:59] Dan kun je ook makkelijker combinaties zoeken.

[2:14:01] Dat werd net ook al gezegd, volgens mij door de heer Grimwis.

[2:14:04] De combinatie met de Defensie werd genoemd.

[2:14:06] Defensie heeft een aantal routes in gedachte van de kust, laten we zeggen, vanuit de havens richting het oosten van Europa.

[2:14:15] Nou, op het moment dat daarin geïnvesteerd moet worden, dan heb ik ook begrepen dat er binnen Defensie daar budget voor is gereserveerd.

[2:14:21] Dan zou het ook logisch zijn dat wij onze budgetten rondom infrastructuur inzetten op die punten waar dat nog niet het geval is.

[2:14:27] En dan kun je Defensie, even heel plat gezegd, laten opdraaien voor de kosten rondom die voor hun belangrijke knalpunten, voorzitter.

[2:14:34] Dat lijkt mij namelijk een hele logische conclusie.

[2:14:36] Wat ik daarnaast ook opmerkelijk vind, is de ambitie is ieder jaar één van de 22 gepasseerde meerdprojecten weer op te starten.

[2:14:47] Dat klinkt heel goed, maar we zijn 22 jaar verder voordat we het allemaal hebben gehad en de lijst zal niet korter worden.

[2:14:53] Sterker nog, er zullen in de komende jaren zonder ongetwijfeld ook weer projecten bij komen.

[2:14:57] Dus je bent altijd bezig met een inhaalslag.

[2:15:00] Hoe is het, los van het voorstel dat ik deed over een vast percentage van de begroting, hoe zien deze bewindspersonen zelf dat voor ogen?

[2:15:08] Is daar een versnelling mogelijk?

[2:15:10] Is daar überhaupt een andere werkwijze mogelijk?

[2:15:12] Er werd net gesproken over de 75% financiering.

[2:15:16] We hebben ook gezien in Duitsland hoe ze dat anders doen.

[2:15:19] En daar heb je op een gegeven moment tientallen jaren ellende op een snelweg, omdat het budget even op is.

[2:15:24] En dan moeten ze weer sparen.

[2:15:24] En als er weer geld is, gaan ze weer door.

[2:15:27] Dus hoe zien deze bewindspersonen dat zelf voor zich, voorzitter?

[2:15:30] En daarnaast natuurlijk, dat werd net ook al gememoreerd, ik dacht door de heer Van Asten, stikstof, financiën, capaciteit, dat zijn eigenlijk de drie bottlenecks.

[2:15:40] Ik heb begrepen dat capaciteit inmiddels niet meer de grootste bottleneck is, klopt dat?

[2:15:46] Hoe zit het dan met stikstof?

[2:15:49] En is het niet verstandiger om eens rustig te kijken?

[2:15:52] Ik bedoel, we hebben natuurlijk ook op andere beleidsterreinen wel eens geopperd om de kdw, de kritische depositowaarde, om die te verhogen naar één mol.

[2:16:01] Dan heb je heel veel discussie over stikstof heb je niet meer.

[2:16:04] Waarom wordt die stap niet gezet binnen het kabinet, voorzitter, denk ik dan maar?

[2:16:08] Even kijken.

[2:16:11] Er zijn een aantal projecten genoemd, ook door mijn collega's al eerder, waar wij blij van worden.

[2:16:17] De A6 tussen Almere-Buiten en Lelystad, wat hier wordt opgepakt, is denk ik een goede zet.

[2:16:24] De N50, waarbij ik nog wel wat twijfels heb van hoe gaan we daar dan mee door met het oog op de toekomst, ook op het gebied van veiligheid, maar ook het gebied van doorstroming.

[2:16:34] De N35 en N36 zijn volgens mij ook al genoemd door collega's hiervoor.

[2:16:38] Wat ik wel voor vraag heb is, als de bewindspersonen nou kijken naar de kaart van Nederland, welke regio's zijn er dan op dit moment eigenlijk tekort gedaan?

[2:16:48] met de voorstellen zoals die er nu liggen.

[2:16:50] En hoe wordt dat dan in de komende jaren hersteld?

[2:16:55] Want uiteindelijk moet je natuurlijk ook kijken naar de bereikbaarheid van totaal Nederland.

[2:16:58] En er werd net ook gezegd, elke regio telt.

[2:17:01] Maar als ik kijk naar welke projecten op dit moment voorrang krijgen, ik zie niet dat ze fout zijn.

[2:17:06] Alleen dat is volgens mij niet helemaal in lijn met elke regio telt.

[2:17:09] Dus graag een reactie daarop van de bewindspersoon, voorzitter.

[2:17:15] Even kijken.

[2:17:19] Even zien hoor.

[2:17:20] De benzineprijs schiet natuurlijk door het dak heen.

[2:17:22] Dat heeft ook weer effect op de kosten die een automobilist betaalt.

[2:17:29] En tegelijkertijd sta je overal in de file.

[2:17:31] Je ziet overal in de spits, op zeker dinsdag donderdag zie je enorme files in Nederland.

[2:17:37] Die kosten bakken met geld, heel veel ergernis en het is gewoon een bron van onveiligheid.

[2:17:43] Hoe zien de bewindspersonen dit voor zich?

[2:17:45] Kijk, een spits mijden klinkt allemaal heel leuk, maar als je gaat kijken wat de consequentie daarvan is, ga je daarmee gewoon simpelweg niet komen.

[2:17:53] want je kunt niet verwachten dat onderwijs maar even een half uur of een uurtje eerder of later begint.

[2:17:58] Hetzelfde geldt natuurlijk ook voor mensen die aan het werk moeten.

[2:18:03] Je kunt niet zomaar verwachten dat bedrijven hun complete business gaan aanpassen aan het feit dat wij infrastructuur helaas niet op orde hebben, voorzitter.

[2:18:13] Even kijken, hoor.

[2:18:15] Terwijl u even kijkt, heeft u in de tussentijd een interruptie van de heer Van Asten.

[2:18:19] Uiteraard.

[2:18:19] Ja, over dat laatste.

[2:18:21] We kunnen niet verwachten dat bijvoorbeeld scholen een half uur later beginnen.

[2:18:23] We hebben in deze regio, die ik dan goed ken, heel vaak juist gesproken om te kijken.

[2:18:29] Kan bijvoorbeeld de Haagse Hogeschool niet, al is het maar een kwartier tot twintig minuten later, beginnen om de studenten uit de hyperspits te halen?

[2:18:37] Volgens mij kan dat prima goed werken.

[2:18:39] Dan zorgen we dat die treinen net wat aantrekkelijker zijn voor de mensen

[2:18:43] wel ergens om negen uur zouden moeten zijn.

[2:18:47] Ik zie even niet waarom dat niet zou werken, dus ik zou graag daar wat meer uitleg over willen hebben.

[2:18:52] Ja, voorzitter, dank voor deze vraag, zeg ik richting de heer Van Asten.

[2:18:55] Ik zeg niet dat het niet werkt, ik zeg alleen het is niet de oplossing, want dit is namelijk niet voor het hele onderwijs in een bepaalde regio over de hele linie realistisch.

[2:19:04] Er zijn soms scholen die hier inderdaad kunnen spelen met een kwartiertje eerder of een kwartiertje later, of misschien zoals een half uur.

[2:19:10] Maar als je bijvoorbeeld kijkt naar het basisonderwijs, op het moment dat basisonderwijs een half uur eerder zou stoppen of een half uur langer zou doorgaan, kijk eens wat de consequenties zijn voor kinderopvang en dat soort zaken.

[2:19:22] Dus ouders die werken, moeten dan weer een oplossing daarin gaan zoeken.

[2:19:24] Daarom zeg ik, het lijkt makkelijk en als het kan worden gerealiseerd, is het een denkrichting.

[2:19:30] Maar ik denk dat uiteindelijk dat dit niet de oplossing is voor de problemen waarin we zitten.

[2:19:34] Zeker niet, omdat namelijk het aantal gebruikers van infrastructuur alleen maar zal blijven groeien de komende jaren.

[2:19:41] We moeten natuurlijk oppassen dat we niet alleen maar beren op de weg zien, want het kan wel is natuurlijk een betere slogan daarvoor.

[2:19:49] Het gaat natuurlijk om dat we maar zo'n ongeveer 10 procent van weg of spoor halen uit de hyperspits om ervoor te zorgen dat het verkeer wat er dan wel op zit, kan blijven doorvloeien.

[2:19:58] Dan zijn dit toch maatregelen die bij uitstek verder uitgewerkt moeten worden en zouden we toch veel meer op moeten gaan inzetten.

[2:20:04] Dat is dan toch ook een veel goedkopere oplossing dan alleen maar te werken aan extra verbreding of extra spoor, et cetera.

[2:20:11] Zodat we als we dan toch moeten prioriteren, want het geld zal niet spontaan veel meer worden, echt kunnen kiezen voor de projecten waar echt de bottleneck op dat moment zit.

[2:20:20] Ja, voorzitter, volgens mij hebben wij juist ook besloten dat het Rijk het voorbeeld zou geven.

[2:20:25] Rijksambtenaden zouden voornamelijk moeten proberen om de spits te mijden door anders te werken, vaker thuis of op een ander moment bijvoorbeeld het openbaar vervoer te pakken of de auto te pakken.

[2:20:35] Ik zeg ook net in mijn eerste beantwoording, het is niet zo dat ik per definitie zeg het is fout.

[2:20:39] Ik zeg alleen, het is soms te makkelijk gedacht dat we met deze oplossing een heel eind gaan komen.

[2:20:45] Het is een pleister op een wondje.

[2:20:47] En wat je dus krijgt is dat je eigenlijk niet de oorzaak aanpakt, want de oorzaak is gewoon wat de onvoldoende capaciteit is, zowel op weg als op spoor, om iedereen te verwerken.

[2:20:56] Dus eigenlijk ben je een gevolg, ben je aan het corrigeren in plaats van de oorzaak aanpakken.

[2:21:03] Dat is namelijk meer investeren in infrastructuur.

[2:21:06] Dat is namelijk volgens mij de enige oplossing.

[2:21:10] Dan hoor ik de heer Janssen toch zeggen dat we eigenlijk met het aanbieden van mobiliteit, dus de breedte van wegen, de breedte van spoorwegen, et cetera, ons volledig moeten richten op de vraag van het moment.

[2:21:26] En dat is met een groeiende bevolking een stijgende vraag.

[2:21:30] Dus om iedereen in die hyperspits maar te kunnen accommoderen, zouden we daar de infrastructuur op moeten

[2:21:35] moeten inzetten.

[2:21:37] Dat is toch eigenlijk een verspilling van middelen.

[2:21:39] Kunnen we toch beter spreiden over de dag, zodat we niet heel Nederland hoeven te asfalteren of miljarden en miljarden te investeren in iets wat alleen maar voor twee, drie uur per dag gebruikt gaat worden.

[2:21:52] Voorzitter, als de PVV de keus heeft tussen meer spreiden of meer aan de regio denken, om maar een voorbeeld te noemen, kiezen wij meer aan de regio.

[2:22:00] Er zijn regio's in Nederland waar ze überhaupt wel blij zijn als ze twee keer per dag gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer, om maar wat te noemen.

[2:22:07] Dan zeg ik liever dat mijn geld daarna wordt gespendeerd, dan dat wij het gaan spenderen aan meer spreiding in de Randstad, want in de Randstad namelijk, even in het grote geheel,

[2:22:16] Als je de hele Randstad vol blijft bouwen, wordt de vraag alleen maar groter.

[2:22:20] Dus je moet ook gaan bouwen, juist buiten de Randstad, er tegenaan.

[2:22:26] Maar daarmee voorkom je dat je iedere keer de druk krijgt in de spits in de Randstad.

[2:22:30] Dat is volgens mij de situatie.

[2:22:32] En op die manier zou je hem kunnen oplossen, voorzitter.

[2:22:35] Jans, vervolgt uw betrouw.

[2:22:38] Dank, voorzitter.

[2:22:43] Nou, de N36 heb ik overigens al genoemd, provincie Overijssel, één van de dodenwegen in Nederland, waar volgens mij veel te veel ongelukken gebeuren.

[2:22:51] Graag zou ik willen weten, hoe gaan we die dan beter aanpakken?

[2:22:56] Waarom wordt er überhaupt, als ik kijk naar de uitgaven die wij doen, waarom wordt er überhaupt beknibbeld op de verkeersveiligheid?

[2:23:02] Kan misschien de bewindspersoon daar eens een reflectie op geven?

[2:23:05] Want ik vind het tegenstrijdig aan ons streven om juist het aantal slachtoffers te willen beperken.

[2:23:10] Even kijken hoor.

[2:23:14] Nou, project Hoeverlaak is ook net volgens mij al langsgekomen, leende ons de vraag wel, en hoe gaan we daar nu in verder?

[2:23:20] In welke stap zitten we precies?

[2:23:21] En wat betekent dat voor de komende periode, ook qua overlast, maar ook qua wanneer uiteindelijk het project gerealiseerd is?

[2:23:28] ERTMS tussen Schiphol en Amsterdam-Lelystad, dat doel is in mijn optiek, voorzitter, vrij vaag omschreven.

[2:23:36] Kan misschien de staatssecretaris daar eens op reflecteren waarom dat traject met name op die manier is beschreven, voorzitter?

[2:23:47] Even kijken.

[2:23:47] U heeft een interruptie van de hele hoop.

[2:23:51] Voorzitter, allereerst fijn dat de PVV-fractie deelneemt aan het debat gezien misschien ook de ingewikkeldheden nu met de portefeuilleverdeling.

[2:23:58] Maar ik hoor de staatssecretaris nu ook richting openbaar of de voormalige staatssecretaris.

[2:24:03] Ja, het is niet voor niks dat ik staatssecretaris, de voormalige staatssecretaris nu ook over openbaar vervoer spreek.

[2:24:08] En ik moet eerlijk zeggen dat ik daar wel wat ongemak bij voel, omdat deze staatssecretaris zelf meegeschreven heeft met de voorjaarsnota.

[2:24:16] Ik denk in het meer traject ook nog bespreking heeft gehad.

[2:24:19] En het is toch een beetje een ongeschreven regel dat een voormalig bewindspersoon niet over zijn eigen portefeuille debatteert, zeker niet op zo'n korte termijn.

[2:24:27] Dus ja, ik zou eigenlijk de staatssecretaris vanuit dat perspectief eigenlijk willen vragen, dus misschien niet mijn rol, maar ik doe het toch of hij zich bij de wat meer kant van de minister kan houden en niet zozeer over het OV-deel.

[2:24:39] Want ik voel daar toch ongemak bij en het is toch een soort ongeschreven regel dat de voormalige staatssecretaris niet over zijn eigen portefeuille spreekt, zeker niet als hij ook nog een aandeel heeft gehad bij deze begroting.

[2:24:49] Ja, voorzitter.

[2:24:50] Ik ben het niet eens met de heer Doop.

[2:24:53] En om de heel simpele reden, ik heb net aan het begin even heel kort samengevat.

[2:24:57] Wij zijn onze beide woordvoerders helaas kwijtgeraakt vorige week.

[2:25:01] Dan breekt nood wet en ik doe dit tijdelijk als woordvoerder en misschien ook voor de heer De Hoop.

[2:25:07] Ik heb van tevoren heb ik de hoogste ambtenaar van het ministerie benaderd en ik heb hem dit netjes verteld.

[2:25:13] Net zoals de PA van de minister heb ik ook benaderd en heb ik ook netjes aangegeven dat dit de situatie is.

[2:25:18] Dus ik denk dat de heer De Hoop eerst moet nadenken voordat hij deze opmerking maakt, voorzitter.

[2:25:23] De heer De Hoop, u heeft geen interrupties meer, maar een punt van orde kunt u altijd maken.

[2:25:29] Het gaat natuurlijk over de orde van de vergadering.

[2:25:31] Dit is niet richting de staatssecretaris als persoon.

[2:25:34] Ik begrijp best dat hij dit zo goed mogelijk probeert te doen, maar de staatssecretaris weet ook, het staat misschien niet op papier als regel, maar het is toch een soort onafgesproken regel in deze Kamer dat voormalig bewindspersonen niet over hun eigen portefeuille

[2:25:49] debatteren.

[2:25:50] En dat gezegd hebbende, ja, ik zou toch het beroep op deze staatssecretaris willen doen om zich te houden tot het deel van de minister, waar hij misschien minder invloed op heeft gehad, maar ik vind het toch bezwaarlijk, voorzitter.

[2:26:00] En ik wilde dat wel gezegd hebben, ook als punt van orde.

[2:26:04] Helder, volgt u betoog?

[2:26:06] Ja, voorzitter, Helpland interesseert me geen zak.

[2:26:08] Sorry dat ik het op die manier zeg, maar zo is het wel.

[2:26:10] Ik weet niet of dat zo moet, maar u kunt gewoon uw betoog vervolgen.

[2:26:13] Het punt van orde is gemaakt en het staat u vrij om hier een inbreng te leveren.

[2:26:17] Het staat niet vermeld in ons reglement van orde, dus dat wil ik nog even benadrukken.

[2:26:24] Het punt van orde is gemaakt en mevrouw Bosma heeft interruptie.

[2:26:26] Na een interruptie misschien ook een punt van orde, want ik vind de opmerking niet netjes in deze commissie.

[2:26:32] Tot nu toe zijn wij goed met elkaar omgegaan in de woordkeuze.

[2:26:34] Ik zou willen voorstellen dat we dat hier niet gaan doen.

[2:26:41] Waarvan uit?

[2:26:41] Ik zou de heer Janssen willen vragen om zijn betoog te vervolgen.

[2:26:48] Dank u wel, voorzitter.

[2:26:50] Het was trouwens bijna het einde gekomen, zeg ik.

[2:26:52] A16 Rotterdam is volledig in gebruik genomen.

[2:26:57] Ten opzichte van de regio Zuid-West zullen we opmerken dat de A16 bij Rotterdam volledig in gebruik is genomen.

[2:27:04] Dat is volgens mij een goede ontwikkeling.

[2:27:08] Wat ik in elk geval wel, en dat is volgens mij net ook door een van de collega's genoemd, Dolwerth, de afvaart naar Ameland.

[2:27:14] Daar maken we ons wel zorgen om.

[2:27:16] Graag daar misschien een reflectie op vanuit de staatssecretaris, als ik mij goed herinner.

[2:27:23] Daarnaast, wat is de stand van zaken omtrent de verkenning A2N2 in de Breenpoortregio?

[2:27:30] Ik heb daar niet zo heel veel over kunnen lezen.

[2:27:32] Graag een reactie daarop van de minister, voorzitter.

[2:27:37] Even kijken.

[2:27:40] Daarnaast, ik had eigenlijk nog een vraag over die mitigerende maatregelen vanwege de gepasseerde projecten.

[2:27:46] Volgens mij uit mijn hoofd 206 miljoen.

[2:27:50] Hadden we dat geld niet op een andere manier kunnen inzetten of kan daar misschien nog op een of andere manier slimmer mee om worden gegaan?

[2:27:57] Want ja, nu is het eigenlijk zonder geld, noem ik het even, wat misschien wel noodzakelijk is, maar is daar nog een andere afweging die deze bewindspersonen zouden kunnen maken, voorzitter?

[2:28:11] Ja, daarnaast nog één vraag.

[2:28:13] Dat gaat eigenlijk over... We hebben nu ook beschikbaarheid natuurlijk van openbaar vervoer, onder andere.

[2:28:19] Alleen, hoe zit het dan met de veiligheid?

[2:28:23] Want het lijkt wel alsof iedere gemeente waar op dit moment een AZC is gevestigd, de veiligheid ook in het geding zou kunnen komen.

[2:28:30] Dus misschien ook even een reflectie van de staatssecretaris op dat onderwerp, voorzitter.

[2:28:36] Dank u wel voor uw bijdrage.

[2:28:39] Dan zou ik nu graag het voorzitsschap even willen overdragen aan de heer De Hoop, zodat ik namens de VVD-fractie ook een bijdrage kan leveren.

[2:28:49] Dan geef ik nu het woord aan de heer De Groot namens de VVD-fractie.

[2:28:53] Dank u wel, voorzitter.

[2:28:55] Voor de VVD is infrastructuur geen doel op zich.

[2:28:58] Breidbreid is de basis onder onze economie, onze veiligheid en onze woningbouwopgave.

[2:29:03] En juist daarom maakt de VVD zich zorgen.

[2:29:05] Niet omdat er geen plannen zijn, want die zijn er genoeg, maar omdat de uitvoering structureel achterblijft.

[2:29:11] En wie buiten deze zaal kijkt, ziet geen papierambities, maar vooral files, vertragingen, onveilige situaties en eigenlijk projecten, heel veel projecten die al jaren in voorbereiding zijn.

[2:29:23] En het ondermijnt niet alleen het vertrouwen van mensen en bedrijven, maar remt ook woningbouw en schaadt onze economische kracht.

[2:29:31] De VVD wil dit debat niet alleen gebruiken voor een rondje langs Nederlandse regio's en projecten, maar ook om het te hebben over tempo en prioritering.

[2:29:40] En tuurlijk, er voren straks nog wat projecten.

[2:29:43] Alhoewel er ook door veel collega's al over diezelfde projecten wat gezegd is.

[2:29:48] Voorzitter, laat ik beginnen met de kern.

[2:29:50] De afstand tussen plannen en realisatie is groot.

[2:29:53] Eigenlijk te groot geworden.

[2:29:55] Te veel meer projecten blijven hangen in verkenningen en planstudies.

[2:29:59] Terwijl de druk op ons netwerk toeneemt en knelpunten verergeren.

[2:30:03] Goed onderhoud is noodzakelijk, daar is geen discussie over, maar onderhoud mag niet structureel ten koste gaan van uitbreiding waar die aantoonbaar nodig en mogelijk is.

[2:30:13] Juist op plekken waar bereikbaarheid onder druk staat, waar verkeersveiligheid in het geding is en waar economische activiteit wordt afgeremd, moet het tempo omhoog.

[2:30:20] Mijn vraag aan de minister is dan ook helder.

[2:30:22] Welke concrete maatregelen neemt het kabinet om meer projecten sneller van planfase naar uitvoering te brengen?

[2:30:29] En waar ziet hij ruimte om procedures te versnellen zonder afbreuk te doen aan zorgvuldigheid en draagvlak?

[2:30:35] Want plannen maken is geen topprestatie.

[2:30:37] Het is wel belangrijk werk, overigens.

[2:30:39] Maar projecten uiteindelijk goed tot uitvoering brengen, dat is het wel.

[2:30:42] En dat zeg ik met dertien jaar ervaring in de uitvoering van infrastructuurprojecten.

[2:30:48] Voorzitter, dan de nationale weerbereid.

[2:30:50] De internationale veiligheidssituatie laat zien dat infrastructuur meer is dan civiele voorziening.

[2:30:56] Wegen, bruggen, spoorlijnen en knooppunten zijn cruciaal voor de verplaatsing van militair materieel, personeel en strategische voorraden.

[2:31:04] Nationale weerbaarheid vraagt om een robuust en redundant netwerk dat ook onder uitzonderlijke omstandigheden blijft functioneren.

[2:31:12] VVD vindt dat deze strategische dimensie explicieter moet worden meegebogen in de keuzes binnen het MIRT.

[2:31:18] Dat vraagt om structurele afstemming tussen Infrastructuur en Waterstaat en Defensie en om duidelijkheid over welke infrastructuur essentieel is voor militaire mobiliteit.

[2:31:28] Mijn vraag aan de minister is daarom welke projecten beschouwt het kabinet als cruciaal voor nationale weerbaarheid en militaire inzetbaarheid?

[2:31:34] En hoe wordt geborgd dat deze projecten binnen het meer daadwerkelijk prioriteit en de vereiste tempo krijgen?

[2:31:42] Voorzitter, dan het derde punt.

[2:31:43] Het raakt direct aan de dagelijkse werkelijkheid van heel veel mensen, woningbouw.

[2:31:47] Want iedereen in deze zaal weet

[2:31:49] Maar we moeten het dus ook consequent toepassen.

[2:31:53] Zonder bereikbaarheid is woningbouw niet mogelijk.

[2:31:55] Ontsluitingswegen, aanpassingen aan het hoofdnet en voldoende spoorkapaciteit zijn randvoorwaarden om woningbouw daadwerkelijk te kunnen bouwen.

[2:32:02] Niet per se alleen bij het straatje erbij.

[2:32:05] Dat moeten we ook doen.

[2:32:06] En bij een wijkje erbij kan een gemeente vaak zelf ook nog heel veel regelen.

[2:32:09] Maar bij grootschalige woningbouw of middelgrote woningbouwplannen van 1000 tot 10.000 woningen zijn op rijksniveau bereikbaarheidsinvesteringen nodig.

[2:32:17] En toch is bij de recente verdeling van middelen voor woningbouw, veel collega's hebben daar al iets over gezegd, verbleken dat de korte termijn het beschikbare budget voor mobiliteit simpelweg ontoereikend is.

[2:32:28] Het gevolg is dat goed voorbereide gemeenten met plannen die inhoudelijk op orde zijn, geen toekenning hebben gekregen.

[2:32:34] Het is hier al vaak genoemd, de grootschalige gebieden, Alkmaar, Apeldoorn, Helmond, Hengelo, maar ook gemeenten die goede plannen voor duizenden woningen hebben.

[2:32:42] Neem als voorbeeld bijvoorbeeld de gemeente Tiel, maar natuurlijk ook de regio's.

[2:32:48] Deze gemeenten lopen nu het risico dat hun woningbouw vertraagt, niet door gebrek aan ambitie of plannen, maar door ontbreken van financiering van noodzakelijke mobiliteitsmaatregelen.

[2:32:58] Voorzitter, dat vindt de VVD onwenselijk.

[2:33:01] Als het rijk grootschalige woningbouwgebieden aanwijst, dan moet de financiering van mobiliteit realistisch en toereikend zijn.

[2:33:07] En gemeenten die hun huiswerk hebben gedaan, mogen niet langdurig stilvallen.

[2:33:11] Samen met onder andere het CDA werken we daarom ook aan een motie om deze gemeentes dan ook, van de grootschalige gebieden, te bedienen.

[2:33:18] zodra er weer middelen beschikbaar komen.

[2:33:21] Mijn vraag aan de minister is of hij herkent dat een tekort aan deze middelen direct gevolgen heeft of welke gevolgen het heeft voor die woningbouwopgave en wat hij nog kan doen om dit knelpunt op te lossen.

[2:33:32] Voorzitter, dan de concrete wegknelpunten.

[2:33:35] Ik kom toch bij die projecten in Nederland.

[2:33:37] En niet per se om een lijstje af te vinken, maar omdat hier keuzes nodig staan.

[2:33:41] Ik begin, en het is hier vandaag al vaker iets over gezegd, bij knooppunt Hoevelaken.

[2:33:47] De Kamer heeft hier inmiddels meerdere keren duidelijke uitspraken over gedaan.

[2:33:50] De motie Veldman CS is aangenomen, waarin Hoevelaken expliciet is aangemerkt als prioriteit nummer 1 binnen de gebaseerde MIR-projecten.

[2:33:58] En in de vervolgmotie heeft de Kamer de regering verzocht te komen met een gefaseerde aanpak, inclusief het inrichten van een projectteam en afspraken met de regio.

[2:34:07] Voorzitter, de Kamer heeft zich hier uitsproken.

[2:34:10] Maar het kabinet blijft zeggen dat dit niet kan en het kabinet gaat notabene aan de slag met projecten in Flevoland waar geen filedruk is.

[2:34:17] Mijn vraag aan de minister is hoe dit kan en ik heb wederom een motie klaarliggen om het kabinet aan te sporen om wel aan de slag te gaan met die fasering van knooppunt Hoevelaken.

[2:34:28] Dan de A18 en N18 in de Achterhoek.

[2:34:31] Namens de VVD is door collega Veldman in eerdere debatten expliciet aandacht gevraagd voor deze corridor, onder meer door vragen te stellen over de voortgang en de inzet van eerder toegezegde middelen voor de N18.

[2:34:41] Deze inzet is niet vrijblijvend.

[2:34:43] Het gaat hier om structurele oost-westverbinding die van groot belang is voor de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en economische ontwikkeling in de regio.

[2:34:51] De knelpunten zijn bekend, de regionale ambities zijn ook duidelijk, maar de stap naar concrete besluitvorming die blijft uit.

[2:34:57] We vragen de ministeries hoe hij de A18 en A18 binnen het meer verder wil brengen richting besluitvorming en uitvoering en of hij bereid is samen met de regio te kijken welke vervolgstappen nodig zijn om dit structureel te verbeteren.

[2:35:11] Ik zou graag nog even kort willen stilstaan bij de verbinding tussen Flevoland en Gelderland bij Nijkerk.

[2:35:16] Collega Bolsma had het er ook al over.

[2:35:18] Er is een grote kazerne gepland in Flevoland en we weten dat richting de oost veel wegtransport van Defensie dan ook over die toch wel smalle sluis bij Nijkerk zal gaan.

[2:35:29] Ook daar heb ik een motie voorbereiding wat er nodig is om die verbinding, die sluis, toekomstbestendig te maken voor deze opgave.

[2:35:39] En als laatste wegknooppunt wil ik nog heel kort even stilstaan bij de N50, want deze weg praten we al over zolang ik hier in deze Kamer zit.

[2:35:47] En het heeft nadrukkelijke aandacht, vooral als het gaat over doorstroom en verkeersveiligheid nodig.

[2:35:52] Het is geen nieuw dossier, maar waar de VVD zal blijven aandringen op vooruitgang, wat dat ook mag zijn.

[2:35:59] Voorzitter, naast wegen wil ik kort ook nog even stilstaan bij een aantal urgente spoorknelpunten.

[2:36:05] En natuurlijk ben ik als inwoner van Harderwijk verheugd met de helden die beschikbaar zijn gesteld voor de keervoorziening en de mogelijke toekomst voor de intercity stop in Harderwijk.

[2:36:14] Maar daar blijft het niet bij.

[2:36:16] In Zeeland speelt namelijk de Zeeuwse spoorlijn binnen het compensatiebekend wit in de zeilen.

[2:36:22] ProRail heeft vastgesteld dat het gereserveerde budget van 45 miljoen euro onvoldoende is om alle afspraken, afgesproken maatregelen uit stap 1 te realiseren.

[2:36:32] En het compensatiepakket zelf staat niet ter discussie en dat mag ook niet.

[2:36:34] Maar wat zijn de stappen die de staatssecretaris dan voorstelt de komende jaren?

[2:36:39] Knooppunt Haarlem, het is hier al in het debat vaker genoemd.

[2:36:44] Er dreigen keuzes gemaakt te worden die later kunnen leiden tot kapitaalvernietigingen en hogere kosten.

[2:36:50] En mijn vraag aan de staatssecretaris is of hij samen met de regio wil voorkomen dat hier onomkeerbare en mogelijk duurdere keuzes worden gemaakt.

[2:37:00] Interruptie van de heer Grimis.

[2:37:02] Meneer Grimis.

[2:37:04] Voorzitter, zeer terecht dat ook collega De Groot hier aandacht voor vraagt.

[2:37:08] Eigenlijk vindt iedereen die het nog niet over Haarlem gesproken heeft in deze commissie, het kapitaalvernietiging wat hier dreigt te gebeuren.

[2:37:15] Over een maandje start de aanbesteding normaal gesproken.

[2:37:19] En hoever wil collega De Groot gaan om te voorkomen dat hier 50 miljoen euro wordt verbrand?

[2:37:26] Maar dat betekent dus dat je wel, want de brief van de kant van de kabinet was helder, ja, de middelen zijn er niet.

[2:37:31] Dat betekent dus dat je creatief moet nadenken over kasschijven, een nieuwe jaarschijf die beschikbaar komt en een coalitieakkoord waar mogelijk wat financiële ruimte in zit om dat risico te durven nemen.

[2:37:41] En durfde hier De Groot vandaag dat te doen om te voorkomen dat we 50 miljoen gaan verbranden?

[2:37:45] De heer De Groot.

[2:37:46] Het korte antwoord is natuurlijk dat de formatie loopt en nog niet afgerond is.

[2:37:51] Dus ja, oké.

[2:37:52] Dus dat is de eerste deel van het antwoord.

[2:37:54] Daar zijn we mee bezig.

[2:37:56] Dus daar zal ik geen uitspraken over doen en ook geen garanties voor opgeven van wat u dan ook van plan bent om daar voorstellen op te doen.

[2:38:04] Maar het zou zonde zijn als we 50 miljoen in de prullenbak gooien, dat is zeker waar.

[2:38:07] Dus ik ben aan het kijken welke innovatieve manieren en wegen deze staatssecretaris nog kan bewandelen om dat te voorkomen.

[2:38:15] Dat is eigenlijk de vraag die ik op tafel leg.

[2:38:20] Ja, voorzitter, ik wilde nog even stilstaan bij de spoortunnel Schiphol, want de noodzakelijke capaciteitsherbreiding dreigt hier te stagneren met het risico dat COVID-19 weglegt en dat de beperkingen voor snelterreinen en HSL-verbindingen blijven bestaan.

[2:38:35] De vraag aan de staatssecretaris is hoe voorkomt hij dat het uitstel hier leidt tot blijvende capaciteitsproblemen op één van de belangrijkste knooppunten van Nederland op het spoor.

[2:38:45] Voorzitter, ik zou hierbij dan... Ik laat slaan een aantal projecten over, omdat die door collega's zal zijn benoemd.

[2:38:54] Laatste vraag gaat het nog over de hogesnelheidsspoorlijn als internationale economische corridor.

[2:39:00] We hebben natuurlijk te maken met constructiefouten, snelheidsbeperkingen en verzakkingen die het betrouwbaarheid ondermijnen.

[2:39:09] En de vraag aan de staatssecretaris is hoe hij dit structureel op orde gaat brengen.

[2:39:14] Voorzitter, afgeronderd, de VVD wil dus geen papierambities, maar tastbare vooruitgang.

[2:39:19] Daar zit het hem in.

[2:39:20] Geen eindloze planvorm, maar echt die tempo richting die uitvoering.

[2:39:24] We moeten duidelijke keuzes maken.

[2:39:26] Infrastructuur is de basis onder woning, bouw, economie en onze veiligheid.

[2:39:29] En die basis, die moet op orde zijn en blijven.

[2:39:31] Dank u wel.

[2:39:33] Ik zie allereerst een interruptie van de heer Stoffer van de SGP.

[2:39:38] Ja, voorzitter, dank.

[2:39:40] De heer De Groot sprak onder andere over de N18.

[2:39:43] Mevrouw Veldman heeft daar in het verleden inderdaad ook over gesproken en volgens mij ook wat moties over ingediend.

[2:39:49] Wat is het toekomstperspectief waar de VVD met de N18 naartoe wil?

[2:39:53] Waar wordt aan gedacht?

[2:39:55] Meneer De Groot.

[2:39:57] Voorzitter, het is natuurlijk als eerste belangrijk dat er gewerkt wordt aan die verkeersveiligheid en doorstroming en dat het beschikbare budget dat we dat gewoon willen inzetten daarvoor.

[2:40:05] En dat lijkt nu niet te gebeuren, dus dat is als eerste stap 1.

[2:40:08] Dat is eigenlijk voor de korte termijn is dat het belangrijkste wat moet gebeuren.

[2:40:12] En dan daarna zullen wij kijken in alle lijstjes van wensen die er natuurlijk zijn in Nederland.

[2:40:16] Dus het gaat over wegen, wegverbredingen.

[2:40:18] En 50 heb ik ook genoemd.

[2:40:20] En 35 hebben we het al vaker over gehad.

[2:40:22] Het is natuurlijk een heel wensenlijstje.

[2:40:25] Als we dat zicht hebben, dan zullen we daar verder naar kijken.

[2:40:29] Dan kijk ik of er verder nog interrupties zijn.

[2:40:32] Dat is niet het geval.

[2:40:33] En dan geef ik het voorzitterschap weer terug aan de heer De Groot.

[2:40:37] Dank u wel.

[2:40:39] Als ik het dan goed heb, dan zijn we aan het einde gekomen van de inbreng aan de zijde van de Kamer, eerste termijn.

[2:40:47] Ik kijk even naar de klok.

[2:40:47] Het is kwart voor één.

[2:40:52] We gaan een uur schorsen.

[2:40:54] Dat uur is bedoeld voor de voorbereiding van het kabinet, voor de beantwoording aan de kant van het kabinet van de eerste termijn en direct als lunchpauze.

[2:41:02] En ik zou graag in herinnering willen brengen aan de minister dat er nog een informatieverzoek van de heer De Hoop is.

[2:41:10] Dus als de heer De Hoop daarmee geholpen zou kunnen worden, ofwel in de eerste termijn van de kant van het kabinet of nog daar vooruit vooraflopend, heel graag.

[2:41:19] Ik schors het debat tot kwart voor twee.

[2:41:22] Eet smakelijk allemaal.

[3:44:51] Ik heropen dit debat.

[3:44:53] Aan de orde is het noodoverlep Mert.

[3:44:57] In de schorsing heeft het kabinet zich kunnen voorbereiden op de beantwoordingen van de eerste mei van de kant van de Kamer, de vragen die gesteld zijn.

[3:45:07] Mijn verzoek aan de minister en de staatssecretaris is om het kort en bondig te houden.

[3:45:12] We hebben vorige week ook al uren met elkaar het debat gevoerd over de begroting, dus die herhalingen zijn niet nodig.

[3:45:18] Wilt u zich graag richten op de beantwoording van de vragen?

[3:45:21] En ik zou eerst voor de beantwoording aan de eerste mijn kant van het kabinet de minister het woord willen geven.

[3:45:26] Gaat uw gang.

[3:45:27] Dank u wel, voorzitter.

[3:45:30] Graag de commissieleden.

[3:45:31] Fijn dat we weer met uw Kamer het debat kunnen gaan voeren over het MERT, zo snel na de begrotingsbehandeling van vorige week.

[3:45:37] Tijdens de BO-merts van 5 tot en met 8 januari hebben we gesproken over de voortgang van de mertprojecten en de programma's door het gehele land.

[3:45:46] Hierover is uw Kamer ook geïnformeerd doormiddels de mertbrief.

[3:45:50] We hebben het zojuist gehad over de verdeling van de woningbouwmiddelen en het is goed dat we deze stappen hebben kunnen zetten met de grote woningbouwopgave die ook voor ons ligt.

[3:45:59] Echter ziet de situatie daarnaast er niet rooskleurig uit.

[3:46:03] Dat hebben we tijdens de begrotingsbehandeling ook al met elkaar kunnen vaststellen.

[3:46:07] Grote aanlegprojecten die nodig zijn om Nederland op termijn bereikbaar te houden, maar het lukt niet vanwege de beperkte financiële middelen, het gebrek aan stikstofruimte, krapte op de arbeidsmarkt, maar ook de noodzakelijke onderhoudsprojecten lopen hier tegenaan.

[3:46:23] We willen gezamenlijk inzetten op wat echt moet en daarna het afmaken van wat we nu in de portefeuille hebben door gepauseerde projecten zo snel mogelijk weer op te starten.

[3:46:33] En dat betekent dat onze prioriteit daar ligt.

[3:46:36] En dat betekent dus ook dat zolang deze situatie voortduurt,

[3:46:39] er een stop op nieuwe projecten is.

[3:46:42] Er is helaas alleen ruimte voor iets nieuws als daarvoor andere projecten worden geschapt en er tegelijkertijd voldoende zicht is op stikstofruimte en capaciteit.

[3:46:52] Dan ga ik nu over tot de beantwoording van de vragen en dat doe ik dan middels mapjes, voorzitter.

[3:46:59] Ik begin met het mapje Algemeen.

[3:47:05] Daarna zal de staatssecretaris het mapje algemeen pakken.

[3:47:09] Daarna ga ik in op de regio oost, noordwest, zuidwest, noord en zuid.

[3:47:19] En dat roeleren we met de staatssecretaris, voorzitter.

[3:47:23] Dank u wel.

[3:47:24] Ik zou graag aan de leden nog even willen melden dat we in principe ook hier weer in de vier interrupties toestaan.

[3:47:31] Mocht er meer nodig zijn, dan kijken we straks even.

[3:47:32] Maar in principe vier interrupties lijkt me prima.

[3:47:35] Dan volgt uw beantwoording.

[3:47:37] Dank u wel.

[3:47:39] Dan begin ik ook meteen met de heer De Hoop.

[3:47:41] Die had een informatieverzoek aan de voorkant neergelegd.

[3:47:45] Amede zweert, onvoldoende budget beschikbaar.

[3:47:47] Waarom is dat wel met de Raad van State gedeeld en nog niet met u als Kamer?

[3:47:53] En kan dat alsnog?

[3:47:54] De opdracht van de Raad van State is voor het tracébesluit

[3:47:58] A27-A12 een nadere onderbouwing gegeven op het gebied van stikstof.

[3:48:04] Dit had geen betrekking op financiën.

[3:48:07] In het geactualiseerd overzicht financiële opgaven mobiliteitsfonds is de A27-A12 genoemd.

[3:48:15] Daar kunt u uit opmaken dat het tekort groter wordt ingeschat dan 500 miljoen euro.

[3:48:20] En aan de Kamer is toegezegd dat het herroepelijk wordt

[3:48:26] Dat u geïnformeerd wordt over de raming.

[3:48:32] Tenminste, er wordt over de termijn en er wordt ook een nieuwe raming opgesteld.

[3:48:36] Dus ik ben ook op zoek naar 29 mol, meneer Jansen, zeg ik, over uw stikstofvraag.

[3:48:42] Met één mol ga ik... Oh, sorry, dat was hoeveel laken.

[3:48:45] Daar hou ik die even door de bar, ja.

[3:48:47] Maar ook, het zijn nogal wat zaken die niet met één mol zijn opgelost.

[3:48:53] De rest van de interruptie gaan we weer open.

[3:48:54] Hier op dit punt weer open.

[3:48:56] Voorzitter, dan even precies over dit punt.

[3:48:59] De staatssecretaris zegt er komt neer aan 500 miljoen bij.

[3:49:03] Is dat ten opzichte van de eerdere actualisatie van de lijst schimmis of is dat ten opzichte van wat er momenteel vrij is gemaakt voor de medesfeer?

[3:49:12] Even in alle scherpte.

[3:49:15] Dat is een extra, meneer Dout.

[3:49:21] Vervolgt u beantwoording.

[3:49:23] Dank u wel.

[3:49:25] Mevrouw van der Plas, hoe borgt de minister binnen meer dat de grensregio's niet structureel achterblijven bij investeringen in bereikbaarheid, terwijl zij juist extra afhankelijk zijn van een goed functionerend netwerk?

[3:49:39] Goed functionerende netwerken zijn van groot belang.

[3:49:41] We hebben ook niet voor niks elke regio telt.

[3:49:44] Maar omdat de bereikbaarheidsopgave in iedere regio anders is, zijn in de bestuurlijke overleggen Meert van begin januari met de regio de afspraak gemaakt de regionale bereikbaarheidsanalyses te maken.

[3:49:58] Hierin wordt ook expliciet een uitsnede gemaakt voor de grensregio's.

[3:50:04] En voor het vervolg wordt er gezamenlijk een voorstel uitgewerkt om de analyses te vertalen naar handelingsperspectief.

[3:50:12] Dat kan binnen het Meert-instrumentarium en dat is dan ook het pad wat we nu vooruit neerzetten.

[3:50:22] De heer De Hoop, onuitvoerbare projecten.

[3:50:24] Wat is realiseerbaar als alternatief?

[3:50:27] Is er een goed onderbouwde lijst voor de komende zomer mogelijk?

[3:50:31] En wat is de waarde van de onuitvoerbare projecten?

[3:50:35] De nut en de noodzaak van de gepauseerde projecten staan overeind.

[3:50:39] Voor een groot deel van de gepauseerde projecten zijn in afstemming met de regiovertegenwoordigers al alternatieve maatregelen vastgesteld of afgewogen.

[3:50:49] Hierover zijn afspraken gemaakt in het BO-MERT van het najaar 2024.

[3:50:55] Uitvoering van deze alternatieve maatregelen door de regio loopt.

[3:51:00] Er is geen budget beschikbaar voor aanvullende maatregelen.

[3:51:04] We zetten nu in op

[3:51:05] projecten en de nadere realisatie en de instandhouding.

[3:51:09] En ook zetten we in op de planfase van kleine kansrijke projecten.

[3:51:13] Ik kan u een update geven van deze lijst met kansrijke projecten en ik kan dat delen in de komende miertbrief van juni van dit jaar.

[3:51:22] Een besluit over de aanvullende middelen is dan aan een volgend kabinet.

[3:51:28] Deer De Hoop, omrijdbordjes en routes zetten de veiligheid onder druk.

[3:51:33] Waarom zet INW en Rijkswaterstaat niet in op meer pontjes voor dergelijke situaties?

[3:51:39] Nou, de pontjes en vervoer over water natuurlijk, zou je zeggen, maar het is ook niet altijd een alternatief.

[3:51:48] We hebben ook echt te maken met de nautische veiligheid, dus waar het kan en het mogelijk is, maar hier ook geldt, zijn de pontjes beschikbaar?

[3:51:58] Zet het zoden aan de dijk qua omrijdtijden of gaan de mensen dan niet wachten op zo'n pontje, want die heeft ook een tijd nodig om naar de overkant te gaan.

[3:52:07] Maar het is natuurlijk een heel erg knuffelbaar onderwerp.

[3:52:11] Als dit een oplossing is en we hebben pontjes beschikbaar, dan is dat ook logisch, want die weg die ligt er al, zijnde een vaarweg.

[3:52:17] Maar nautische veiligheid op vaarwegen is gewoon een belangrijk aandachtspunt.

[3:52:21] Rijkswaterstaat is daarom enigszins terughoudend met tijdelijke veerverbindingen, wanneer het dus om de drukke vaarroutes betreft.

[3:52:30] Voor de situatie bij de Gerrit Krolbrug wordt onderzocht, en dat heb ik vorige week ook aangegeven, wat er wel mogelijk is op dat gebied.

[3:52:38] Als een pontje mogelijk is en misschien een snelheidsbeperking vanwege dat nautische aspect, kijken we daar zeker serieus naar.

[3:52:50] De heer De Hoop, kan er gekeken worden naar een rijbaanscheiding op de N-wegen in Drenthe en Overijssel?

[3:52:56] Het aanbrengen van de fysieke rijbaanscheiding is geen kleinschalige of eenvoudige maatregel.

[3:53:03] Onze N-wegen kenmerken zich door een smal rijprofiel.

[3:53:07] waardoor rijbaanscheiding in de praktijk vaak niet makkelijk inpasbaar is.

[3:53:13] Dat vraagt om een grotere reconstructie en een wegverbreding wat vaak vraagt om een forse financiële inzet.

[3:53:20] Helaas is er voor meer rijbaanscheiding dan nu geen geld beschikbaar.

[3:53:25] We komen zometeen nog aan een aankondiging van mevrouw Van der Plas met betrekking tot de N50 te spreken, maar het is ook aan een nieuw kabinet om aanvullende beschikbare middelen te maken voor die fysieke rijbaanscheiding voor rijks- en wegen.

[3:53:42] En INW werkt aan een ontwikkeling van de strategische agenda verkeersveiligheid rijkswegen.

[3:53:47] Dus ik heb dat veiligheidsaspect echt ook, hebben we dat verder onderstreept.

[3:53:52] De heer Stoffer, we kunnen honderden miljoenen euro's besparen.

[3:53:56] Nou, kijk, dat hoor ik graag.

[3:53:58] Door risico gericht te werken met behulp van sensoren, met data.

[3:54:02] Zetten we daarop in.

[3:54:04] Nou, Rijkswaterstaat, maar ook ProRail, hecht veel waarde aan innovatie.

[3:54:08] en zetten daarbij in het kader van de instandhouding dan ook stevig op in.

[3:54:12] En Rijkswaterstaat werkt met kennis- en innovatieprogramma, wat we draaien, waarbij Rijkswaterstaat met behulp van digitalisering, AI, maar zelfs ook robotisering, het onderhoud kan optimaliseren en de productie nog verder kan vergroten en kan versnellen.

[3:54:28] Ter ondersteuning heeft Rijkswaterstaat een innovatieagenda en ook een innovatieloket.

[3:54:33] En ProRail heeft een digitaliseringsvisie opgesteld waarin datagedreven werken een centrale plaats in neemt, onder andere bij de uitvoering van onderhoud.

[3:54:44] En in dat kader is bij het BKN Spoor een langjarig onderzoek afgesproken om te kijken wat voor mogelijkheden er zijn voor verdere besparing op dat gebied.

[3:54:55] Een ander voorbeeld voor Rijkswaterstaat is het datagedreven asset management.

[3:55:00] Het toepassen van digital twins en het programma doelgericht digitaliseren.

[3:55:09] De herstoffer, de indexering van de rijksbijdrage aan projecten aan de hand van de generieke index bruto overheidsinvesteringen.

[3:55:19] In 2024 is invulling gegeven aan de motie van het lid Grinwis om de prijsbijstelling systematiek voor de fondsen te evalueren.

[3:55:28] Uit die evaluatie blijkt dat vooral vanaf 2020 de prijsstijgingen in de grond-, weg- en waterbouwsector, de GWW-sector en de IBOI extreem uit elkaar liepen door de coronacrisis en de Oekraïndercrisis.

[3:55:45] De huidige indexering en de bouwkostenontwikkeling lopen vanaf 2023 weer parallel met elkaar en het is niet uit te sluiten dat dit in de toekomst weer naar elkaar toe beweegt.

[3:55:57] Zoals in het verleden dit ook het geval is geweest.

[3:56:00] Het kabinet heeft daarom eind 2024 geconcludeerd dat op dit moment geen wijziging nodig is in de huidige prijsbijstellingssystematiek.

[3:56:11] Mevrouw Boelsma Hoekstra.

[3:56:14] Hoe kan het zijn dat het maar niet lukt met die maatschappelijke effecten?

[3:56:18] Nou, die geef ik zometeen door aan de staatssecretaris ten aanzien van de zaken SDE, waar we het al eerder over hadden, System Development Goals, en andere zaken op het gebied van brede welvaart.

[3:56:33] De heer Jansen, Defensie heeft een vast percentage.

[3:56:37] Waarom wordt er niet ingezet op een vast percentage van de begroting voor infra?

[3:56:43] We zien dat de uitgave aan infrastructuur als percentage van het bbp de afgelopen decennia steeds verder is afgenomen.

[3:56:50] Ik gaf vorige week daar ook voorbeelden van hoe we dat eigenlijk van een 2% bbp naar een 1,2% bbp nu zien.

[3:56:58] Dat is een aanzienlijke wijziging.

[3:57:00] Jaren 60 is daar wel een impuls geweest.

[3:57:04] Maar de keuze om budget te koppelen aan BBP is aan het volgende kabinet.

[3:57:09] Ik en de staatssecretaris hebben wel heel veel ruimte aan de organisatie gegeven en ook de formatietafel geïnformeerd.

[3:57:17] over de stand van zaken ten aanzien van infrastructuur.

[3:57:20] Ik denk dat dat in iedere krant zo'n beetje heeft gestaan en daar circuleren ook de percentages.

[3:57:27] Ik kijk ook rijkhalsend uit wat dat teweeg heeft gebracht, maar eens met uw zienswijze op dat onderwerp.

[3:57:33] De heer Jansen.

[3:57:35] Kdw verhogen.

[3:57:37] Waarom wordt die stap niet ingezet door het kabinet?

[3:57:40] De kritische depositiewaarde.

[3:57:43] En ik neem aan dat er daarop ook wordt gedoeld op de rekenkundige ondergrens in plaats van die kdw.

[3:57:51] En de minister van LVVN heeft uw kamer in december geïnformeerd over de stappen die nodig zijn voor een zorgvuldige invoering.

[3:57:57] We zijn nog op zoek naar juridische casus, onder andere.

[3:58:00] En die inzet is gericht op besluitvorming over invoering in het eerste kwartaal van dit jaar.

[3:58:05] Maar ook weer hier de kanttekening met een een mol.

[3:58:09] Ja, kom ik ook maar zover.

[3:58:11] De projecten die gepauzeerd zijn, praten we echt over significant meer.

[3:58:16] Mevrouw Boelsma-Hoekstra, de reserverlijst van de WOMO.

[3:58:19] Kunt u een prioritering geven in de reserverlijst en daarover communiceren?

[3:58:24] Er is gekozen om de volledige 2,2 miljard euro toe te delen aan voorstellen van gemeenten om de woningbouw te ondersteunen.

[3:58:31] Het optreden van risico's tijdens de uitvoering is niet ondenkbeeldig.

[3:58:36] Op de uitvoering van projecten is het plan van aanpak programmabeheersing van toepassing en de staatssecretaris zal zometeen ook nog het een en ander hierover gaan zeggen, maar er zal eerst naar de lopende projecten worden gekeken.

[3:58:50] We houden de lijst actueel als het aan ons ligt, zodat we eigenlijk een goede start hebben voor wanneer er

[3:58:59] op korte termijn nieuwe middelen worden toegekend.

[3:59:03] En dan kunnen we met een mogelijk nieuwe wegingsfactor, die we aan het onderzoeken zijn, deze zaken ook weer naar voren brengen.

[3:59:09] Want er waren natuurlijk ook projecten die in een regio waar al veel geld was toebedeeld, dan zou je daar echt dat regioteltaspect nader kunnen onderbouwen.

[3:59:24] De heer De Groot, mijn vraag aan de minister is of hij erkent dat er een tekort aan mobiliteitsmiddelen directe gevolgen heeft voor de woningbouwopgave.

[3:59:33] En wat hij nog kan doen om zoveel mogelijk van dit knelpunt op te lossen.

[3:59:40] al eerder aangegeven er waren te weinig middelen om alle goede voorstellen geld toe te kennen en de staatssecretaris zal zometeen ook nog het een en ander hierover meenemen ten aanzien van de deweging die wij hebben gedaan en de ingediende goede voorstellen kan een nieuw kabinet als basis gebruiken.

[3:59:58] De heer De Groot, welke concrete maatregelen neemt het kabinet om de MIRT-projecten sneller van planfase naar uitvoering te brengen?

[4:00:07] En waar ziet hij ruimte om de procedures te versnellen zonder afbreuk te doen aan de zorgvuldigheid en het draagvlak?

[4:00:14] De MIRT kent projecten op het gebied van OV, spoor, water, wegenvaarwegen, ruimte en transport.

[4:00:19] Veel van deze projecten vinden hun doorgang van planfase naar uitvoering.

[4:00:24] De meeste vertraging en stilstand zit op wegenprojecten door de stikstofproblematiek, de 25 kilometer, de beperkte uitvoeringscapaciteit en de financiële tekorten.

[4:00:36] Om het proces waar mogelijk te versnellen, wordt in het MIRT voorrang en prioriteit gegeven aan maakbare projecten en het afmaken van lopende infrastructuurprojecten in de realisatie.

[4:00:48] Zo wordt capaciteit ingezet op de planuitwerking van de A58, Eindhoven-Tilburg en de meerdverkenning A27.

[4:00:59] De heer Jansen, mitigerende maatregelen vanwege gepauseerde projecten, die zijn in feite allemaal uitgenut.

[4:01:06] Die zijn al bestemd, zijn ingezet.

[4:01:10] Maatregelen die nodig zijn om de gevolgen van pauzeren enigszins te verzachten, maar moet wel zin hebben.

[4:01:18] Als we nu zien dat het geen zin heeft, en dat is maar een onderdeeltje van een aantal zaken, dan kijk ik daar echt heel kritisch naar.

[4:01:24] En op een gegeven moment moet je dan ook zeggen, we stoppen ergens mee en we zetten het in andere zaken neer.

[4:01:28] Laat dat ook heel helder zijn.

[4:01:31] U heeft ook een bijlage toegevoegd gekregen.

[4:01:34] Maar dat is van campagne tot campagne en een campagne is slechts één van de mitigerende maatregelen.

[4:01:41] Ondermijning.

[4:01:42] De heer Goudswaard, goede vraag.

[4:01:44] Investeringen in kleine zeehavens, alleen toekomstbestendig als daar ook ondermijning in wordt meegenomen.

[4:01:51] Het ministerie van JNV staat hiervoor aan de lat, maar het ministerie van INW werkt in het kader van ondermijning in de havens natuurlijk goed samen met JNV.

[4:02:05] Ik mocht zelf nog even bij de zeehavenpolitie zijn in Rotterdam afgelopen vrijdag, maar hierbij wordt ook rekening gehouden met de kleine zeehavens.

[4:02:13] Tevens draagt het ministerie van JEV bij aan de opgave van ondermijningen via platform Kleine Zeehavens.

[4:02:20] En waar nodig, maakt INW verbinding met de MERT-projecten.

[4:02:26] INW kan eventueel aansluiten bij dat platform waar u het over heeft, maar ik weet ook niet goed wat daarvoor in-kindzaken zijn.

[4:02:35] Ik heb hier nu wel binnen het ministerie alle hens aan dek, maar het klinkt sympathiek.

[4:02:40] En als dat behapbaar is, dan moeten we daar zeker nog eens goed naar kijken.

[4:02:44] JNV is hier in de lead, maar INW, geef ik u hierbij aan, zou hier wat nauwerder bij betrokken kunnen worden, met z'n niet te gek woord qua bemensing, et cetera.

[4:02:55] Dus daar ga ik op induiken.

[4:03:00] Had u nog een vraag?

[4:03:03] Dank minister voor deze reactie.

[4:03:06] Als ik dit zo luister dan zou ik het heel erg op prijs stellen wanneer hier een toezegging uit kan rollen dat de minister zegt van ik zoek contact met dat projectteam wat is opgericht en ik kijk wat daarin dan de mogelijkheden zijn om met elkaar samen te gaan werken.

[4:03:29] Ja, minister.

[4:03:30] Voorzitter, gelet op de weerbaarheidsdiscussie die wij in Nederland hebben, is dat een volmondig ja?

[4:03:37] Kijk eens aan.

[4:03:38] De heer Jansen.

[4:03:42] Als de bewindspersonen kijken naar de kaart van Nederland, welke regio's zijn er dan echt tekort gedaan?

[4:03:47] Nou, voorzitter, ik heb u naar aanleiding van vragen vanuit de Kamer, de heer Pierik, twee overzichten gestuurd.

[4:03:54] De verhouding tussen Randstad en de regio bij de MIRT-investeringen van de afgelopen vijf jaar tot heden, en dat was 20 maart vorig jaar.

[4:04:04] en een verdieping met daadwerkelijk geïnvesteerde bedragen per provincie.

[4:04:09] Dat was op 13 juni 2025.

[4:04:12] En daaruit blijkt een redelijk evenwichtige spreiding.

[4:04:16] Redelijk evenwichtige spreiding tussen de Randstad en de regio.

[4:04:20] Dit weerspiegelt niet de aandacht van INW voor de verschillende delen van het land, omdat exclusief in standhouding is, projecten vaak in verschillende provincies liggen en er niet is gecorrigeerd voor het prijsspel.

[4:04:35] De heer Janssen, uiteraard.

[4:04:40] Dank voor de beantwoording.

[4:04:41] Een moment hoor.

[4:04:42] Minister, zou u de microfoon willen uitdoen?

[4:04:45] Dan kunnen mensen thuis ook de heer Janssen volgen.

[4:04:47] Dank voor de beantwoording.

[4:04:49] Kunt u misschien iets specifieker zijn over redelijk?

[4:04:54] De minister.

[4:04:55] Ja, dan moet ik die rapporten van vorig jaar... Ik heb die rapporten niet helemaal scherp op een netverlies gelet op de data, om dat nog eens even goed te bestuderen, wat dan redelijk is, kijkende naar elke regio telt, maar ook kijkende naar de WOMO-discussie, waar de staatssecretaris zometeen nog wat over gaat vertellen.

[4:05:15] Dus daar zouden we nog een keer een dieptijver op die rapporten moeten doen, of een afdronk daarvan, wat daar dan...

[4:05:21] de uitkomsten van zijn, die ik even niet zo beraad heb, maar anders kom ik daar nog terug op in de tweede termijn.

[4:05:28] Voorzitter, de heer Jansen, waarom wordt er beknippeld op verkeersveiligheid?

[4:05:34] Nou, er zijn scherpe keuzes nodig, zoals u weet, maar verkeersveiligheid, ja, dat is echt een prioriteit van INW.

[4:05:42] Tegelijkertijd staat het mobiliteitsfonds ook zwaar onder druk

[4:05:46] waardoor scherpe keuzes ook nodig zijn.

[4:05:49] We verbeteren de verkeersveiligheid met de huidige middelen die ervoor beschikbaar zijn, bijvoorbeeld via de diverse meerdprojecten.

[4:05:56] Daarnaast wordt onder andere ingezet op het verbeteren van verkeersveiligheid via het investeringsimpuls Verkeersveiligheid.

[4:06:03] Dat was een bedrag van 500 miljoen euro.

[4:06:06] Daar gaan we nu wel de laatste jaar in.

[4:06:08] We doen nog een wezemronde, als ik het zo mag noemen.

[4:06:11] met een co-financiering, instrumentarium, zeer succesvol en hier is ook echt een geografische afspiegeling dat de gemeente de weg naar dit geld ook weet te vinden.

[4:06:24] Maar ook de aanpak rijks en wegen en bijvoorbeeld het programma meer veilig.

[4:06:29] Het is aan een nieuw kabinet om nieuwe middelen, na dat jaar bijvoorbeeld voor de impuls, om dat dan veilig te stellen en te borgen.

[4:06:38] De heer Van Asten, welke eisen stelt het ministerie aan het beperken van privéauto gebruik in een bepaald gebied door te sturen op een lage parkeernorm?

[4:06:53] Het ministerie stelt geen eisen aan privé-autobus-zit in nieuwe woonwijken.

[4:06:58] Gemeenten bepalen zelf hun eigen parkeerbeleid.

[4:07:02] Ik kan me nog een project herinneren, Amsterdam Bay Area, waar een discussie was.

[4:07:06] Dat is in de buurt van Almere, Amsterdam.

[4:07:09] En dat moet dan passen bij de lokale context, want de Randstad is zeker niet ook Twente.

[4:07:17] Daar moet je iedere keer goed in de ogenschouw nemen.

[4:07:22] De heer De Hoop, multimodaliteit staat onder druk.

[4:07:25] Dat klopt, de heer De Hoop.

[4:07:29] Binnenvaart min 10%, spoor plus 0,2% wanneer we dat vergelijken met 2014.

[4:07:36] Wegtransport plus 10%, dus ik ga helemaal mee met uw betoog.

[4:07:41] Maar we hebben dan ook echt 9 miljoen euro beschikbaar gesteld voor die multimodaliteit.

[4:07:46] om juist te kijken van kunnen wij het spoor en de binnenvaart echt nog verder ondersteunen.

[4:07:53] Model optimum is misschien het betere woord in relatie tot een modelshift.

[4:07:59] Maar als u het heeft over andere multimodaliteiten, denk dan aan bijvoorbeeld de fiets mee.

[4:08:06] Daar hebben we ook allerlei soorten projecten die dan ook de weg weten te vinden naar de verschillende modaliteiten.

[4:08:13] U heeft een interruptie van de heer Van Asten.

[4:08:14] Vermoedelijk op het vorige punt nog.

[4:08:16] Dat ging nog over dat vorige punt dat we als Rijk geven natuurlijk een hoop subsidie voor ontsluiting van nieuwe, grootschalige woongebieden.

[4:08:27] En nu zegt de minister van ja, wij stellen daarbij dus eigenlijk geen eisen aan wat voor mobiliteitsbeleid een gemeente daarbij voert.

[4:08:34] Maar stel voor er wordt een woonwijk gebouwd waarin een gemeente zegt van bij ons vinden we het belangrijk dat er twee, drie auto's voor de deur moeten komen.

[4:08:40] Dat betekent

[4:08:41] dat er een forse autotoename is in het gebied.

[4:08:45] Op het moment dat dat dan op het lijstje komt ter beoordeling voor subsidies voor ontsluiting en daar gaat het doorheen, betalen wij daar dus eigenlijk meer aan.

[4:08:54] Is het niet de taak dan ook van het Rijk om daar juist wat meer op te sturen om efficiënt met ontsluitingsmiddelen op te gaan?

[4:09:01] Dank u wel.

[4:09:03] De Milieueffectrapportage, de commissie daarvan, die toetst daar wel op.

[4:09:08] Dat is dan wel terug naar de gemeente.

[4:09:09] Dus als Rijk hebben we hier dan geen rol.

[4:09:11] Dat is dan een vraag die u stelt.

[4:09:16] Op dit moment heb ik geen voorbeelden even paraat voor schijnende gevallen dat een gemeenteraad echt een hele andere kant op zou gaan, ook kijkend naar de adviezen die zij zelf inwinnen.

[4:09:28] Maar hier zouden we ook nog een keer de diepte op kunnen gaan zoeken met elkaar, als het Rijk hier een grotere rol zou moeten hebben, of wanneer er bepaalde schijnende gevallen zijn dat een gemeenteraad een advies van een meer naast zich neerlegt bijvoorbeeld.

[4:09:42] En de staatssecretaris zal hier zometeen ook nog wat over zeggen, kijkende ook naar het OV-aspect.

[4:09:48] De heer De Hoop, kan de minister nadrukkelijk kijken naar alternatieven, andere vormen van modaliteiten, verkeersspreiden, wonen, werken dichter bij elkaar te brengen?

[4:09:57] Ik kom zometeen ook nog op de Papendrechtse Brug en de

[4:10:03] Het project dat we via de verkeersonderneming hebben in de regio MRDH.

[4:10:09] Maar aanvullend op mijn vorige antwoord geef ik mee dat het kabinet op lange termijn inzet op het organiseren van nabijheid.

[4:10:15] En dat is bijvoorbeeld een belangrijk uitgangspunt van de ontwerpnota ruimte.

[4:10:23] De heer Jansen, ambitie is om elk jaar een gepauseerd project op te starten.

[4:10:27] Hij heeft er ook de tijd mee aangekoppeld.

[4:10:30] Dan ben je ook heel wat, als die ambitie één jaar is.

[4:10:33] En dat is nog steeds inderdaad de ambitie.

[4:10:36] Ook wordt gekeken of er projecten geknipt kunnen worden uitgevoerd.

[4:10:42] U heeft in juni van dit jaar, afgelopen jaar, een aanpak ontvangen over de herstart van dit soort gepauseerde projecten.

[4:10:51] En voor de herstart moet wel budget, uitvoeringscapaciteit, stikstofruimte beschikbaar zijn.

[4:10:57] Toch even terug nog naar hoeveelhaken.

[4:10:59] 1,6 miljard, 6 jaar en 29 mol.

[4:11:04] Dat zijn gewoon even in de notendop.

[4:11:08] Ja, waarom ik wel wil stappen, wil zetten en dat doe ik ook met de provincie Utrecht.

[4:11:14] We hebben het bij Omeert ook besproken met elkaar om te kijken of we aan die 29 mol toch echt wat kunnen doen.

[4:11:21] Want ik heb die afspraak.

[4:11:23] Ik heb ook moties van uw Kamer gehoord.

[4:11:26] Alleen, ik kan toch ook niet dat het onmogelijk wordt gebracht op dit soort getallen van zo'n 29 mol.

[4:11:32] Dus daar hoort een goede verkenning bij om te kijken wat kunnen we daar dan wel doen.

[4:11:36] Ik wil zeker niet stil gaan zitten.

[4:11:39] Ik heb met de heer Van Schie ook hier afspraken over dat we

[4:11:42] gezamenlijk met de kennis binnen het ministerie en binnen de provincie Utrecht, dat we elkaar wel vasthouden om stappen te gaan zetten om dit verder onder controle te krijgen.

[4:11:51] Of in ieder geval een wenkend perspectief, zodat ik wel invulling kan geven aan uw moties.

[4:11:58] De heer De Groot.

[4:12:02] 29 mol, dat is inderdaad in zikstof termen behoorlijk boven die 1 mol.

[4:12:09] Ik ben wel benieuwd welke van de gepauseerde projecten potentieel onder de 1 mol grens zouden kunnen worden uitgevoerd.

[4:12:17] De mensen die langs de A1 wonen nu en heel veel geluidsoverlast ervaren, die klagen ook in Amersfoort bijvoorbeeld terecht over dat de geluidwerende maatregelen die daar zijn getroffen, geluidsschermen, et cetera, gewoon niet voldoende soelaas bieden.

[4:12:33] Is de minister bereid om, zolang dat knooppunt niet is opgelost, alvast wel aan de slag te gaan met betere geluidwerende maatregelen?

[4:12:41] Want de mensen daar worden horendol van de herrie.

[4:12:46] Ik kom daar zo nog op terug ten aanzien van de geluidsschermen.

[4:12:49] Die zitten in een ander mapje, maar ik pak hem meteen voor een ander onderwerp.

[4:12:58] Eén mol, ja.

[4:12:59] Ik kom daarop terug op de tweede termijn van welke van die gepauzeerde projecten, maar ik zeg u alvast hier even informeel, ik wil dat bevestigd zien, geen enkele.

[4:13:09] We praten echt over gepauzeerde projecten die niet op één mol zijn gepauzeerd.

[4:13:13] Maar dat ga ik zometeen nog even voor u bevestigen, meneer Ginwis.

[4:13:17] De heer De Groot, welke projecten beschouwt het kabinet cruciaal voor de nationale weerbaarheid en de militaire inzet?

[4:13:24] En hoe krijgen we dat als prioriteit?

[4:13:25] Nou, er werd mij net ook het een en ander meegegeven als een reflectie.

[4:13:31] Toch iemand van buiten en ik zal niet te ver uitweiden, voorzitter, want ik heb u ook gehoord ten aanzien van de klok.

[4:13:36] Maar toch even, dit boek

[4:13:38] en ik gebruik een Engelse term, is de boulevard of broken promises.

[4:13:42] Dit moet een maakbaarheidsagenda gaan worden, dit moet een uitvoeringsagenda gaan worden.

[4:13:46] Dat is dan niet aan mij, dat zal voor de opvolgende zijn.

[4:13:49] Om hier met defensie, die wil ik er graag in zo meer systematiek ook bij hebben, ontbreekt op dit moment,

[4:13:55] om daar wel een enorme slag te gaan maken met elkaar.

[4:13:59] Maar als ik u net zo beluister, in het uurtje, dan zou dit boek morgen de shreddering kunnen gaan.

[4:14:04] Binnen drie nota-overleggen hebben we een dubbeldik boek weer terug.

[4:14:08] Ik heb uw bedragen.

[4:14:09] Uw wensenlijst zou ik eigenlijk even moeten kwantificeren in geld.

[4:14:13] Laten we ook daar goed naar kijken met elkaar.

[4:14:15] Ik snap, de gemeenteraadsverkiezingen komen eraan, maar het moet haalbaar zijn.

[4:14:19] Ook financieel.

[4:14:20] Maar ik heb hier wel ideeën over.

[4:14:22] Die ideeën geven wij ook mee.

[4:14:24] Hoe we die meerdsystematiek, hier hebben we ook over gesproken, met de regio op een andere manier zouden kunnen doen.

[4:14:29] Maar ik wil ook niet helemaal afbreuk doen aan de mensen die aan zo'n boek gewerkt hebben met elkaar.

[4:14:35] Maar de realiteitszin moet daar echt in terugkomen.

[4:14:38] Projecten moeten over die finishlijn getrokken worden, voorzitter.

[4:14:41] Zover even mijn kredekeur op dat gebied.

[4:14:44] De heer De Groot, welke projecten?

[4:14:45] Cruciaal.

[4:14:46] Onze hoofdinfrastructuur is cruciaal voor de nationale weerbaarheid en voor het kunnen verlenen van de Host Nation Support.

[4:14:53] En dat geldt zowel voor onze spoorwegen, de hoofdwegen en de vaarwegen als drie militaire corridors.

[4:14:59] Rotterdam, Vlissingen en de Eemshaven, de Tenté-corridors.

[4:15:05] De INW werkt intensief samen met Defensie om in kaart te brengen wat nodig is met het oog op die weerbaarheid en het geschikt maken van de infrastructuur voor grootschalige militaire transporten.

[4:15:19] Die plaat wordt ook steeds scherper wat we daar nu precies op die transportassen nodig hebben, op het gebied van spoor, op het gebied van weg, viaducten, et cetera.

[4:15:29] Een met defensie afgestemde prioriteitenlijst is op dit moment nog niet aanwezig.

[4:15:35] Ik weet wel, we werken daar heel hard aan, meer hierover binnenkort.

[4:15:39] Maar daarnaast geldt voor de uitvoering van opgaven op het terrein van weerbaarheid ook helaas dat daar onvoldoende financiële middelen zijn.

[4:15:48] Maar die koppeling met die 1,5 procent, natuurlijk, daar zijn we continu mee bezig.

[4:15:53] De staatssecretaris zal daar zometeen ook nog wat over vertellen.

[4:15:57] In het geactualiseerde overzicht met financiële opgaven dat uw Kamer vrijdag heeft ontvangen is specifiek het startpakket ten behoeve van de vergroting van militaire mobiliteit en weerbaarheid spoor genoemd.

[4:16:11] Hiervoor is 600 miljoen euro nodig.

[4:16:13] Op het totale tekort van 34,5 miljard euro voor instandhouding van de Rijkswaterstaatnetwerken is specifiek circa 1 miljard euro tekort bij vernieuwingsprojecten die gelegen zijn op de militaire corridors.

[4:16:27] Het geeft ons al een beeld en we zijn die plaat steeds scherper aan het maken met u en daar heeft ook Europa een rol.

[4:16:37] met de middelen die daar aanwezig zijn.

[4:16:39] De heer Jansen, ik hoor dat de capaciteit niet meer de grootste bottleneck is.

[4:16:45] Klopt dat en hoe zit het met stikstof?

[4:16:47] In de praktijk is de bottleneck een combinatie van stikstofproblematiek, de financiële plaat

[4:16:52] en de uitvoeringscapaciteit.

[4:16:54] En nu de aanlegprojecten gepauzeerd zijn, is er capaciteit naar de instandhouding geschoven.

[4:17:00] In het meerjarenplan instandhouding is uiteengezet hoe Rijkswaterstaat de productie van instandhouding verder verhoogt.

[4:17:07] Die is inmiddels echt opstoom.

[4:17:09] Denkt u aan de treintjes, denkt u aan allerlei meekoppelingen.

[4:17:14] Daarmee kan Rijkswaterstaat meer werk uitvoeren voor de instandhouding en is maakbaarheid niet meer de eerste beperkende factor, maar het gebrek aan financiële middelen.

[4:17:25] Voor aanleg geldt dat de stikstofproblematiek, de schaarse financiële middelen en de beperkte maakcapaciteit de komende periode nog wel beperkende factoren zullen blijven.

[4:17:35] Voorzitter, ik heb er nog twee voor het algemeen blokje.

[4:17:39] De heer Stoffer, hoe kijkt de minister aan tegen nog een jaar lang niet innen van de boetes?

[4:17:48] Ik heb ook even kijken, hier nog een paar cijfers had ik ten aanzien van de boetes voor de Blankenburgverbinding en die kom ik zo meteen daar nog even op terug.

[4:17:58] Dus die sla ik nog heel eventjes over, dat doe ik dan bij Zuidwest, waar die Blankenburgverbinding dan ook.

[4:18:04] daadwerkelijk is.

[4:18:06] De heer Jansen, de benzineprijs gaat door het dak.

[4:18:09] Effect op kosten op het automobilist, je staat in de file.

[4:18:13] Hoe ziet BWP dit voor zich, inclusief de reflectie op betalen naar gebruik?

[4:18:18] Het kabinet heeft oog voor de brandstofkosten.

[4:18:21] Ik had daar vorige week het een en ander over gezegd.

[4:18:24] Een paar weken voor de begrotingsbehandeling of de miljoenennota zaten we op die 1,6 miljard.

[4:18:29] De heer Grinwis heeft daar ook een motie op ingediend.

[4:18:32] Wij hebben dat wel vanuit INW verder aanhanger gemaakt bij financiën.

[4:18:37] Daar is ook op geacteerd.

[4:18:39] Maar er komen nog een aantal andere zaken.

[4:18:41] ETS was ook aangekaart door de heer Goudswaard.

[4:18:45] Wat dat dan betekent.

[4:18:47] Maar de tijdelijke accijnskorting is grotendeels teruggetrokken.

[4:18:52] Daarnaast kijkt het kabinet ook naar de autobelastingen op de langere termijn.

[4:18:57] In juni jongstleden heeft de staatssecretaris van Financiën de contourenbrief hervorming autobelastingen aan de Tweede Kamer gestuurd.

[4:19:06] In deze brief schetst het kabinet verschillende opgaven die raken aan de autobelastingen, zoals de bereikbaarheid en de betaalbaarheid van automobiliteit.

[4:19:20] Dank u wel.

[4:19:21] U heeft een interruptie van de heer Jansen.

[4:19:23] Zou u uw microfoon willen bedienen?

[4:19:25] Ja, de heer Jansen.

[4:19:27] Dank, voorzitter.

[4:19:28] Kijk, het probleem is, daarom kaard ik het ook aan, het verschil met Duitsland is op dit moment 30 cent.

[4:19:33] Het verschil met België is 50 cent.

[4:19:36] Dus het is nu zelfs interessant voor iemand uit mijn woonplaats, Almere, om gewoon vrolijk te gaan winkelen in een van die landen en vervolgens ook te gaan tanken.

[4:19:44] Dus hoe gaan we dit dan rechttrekken?

[4:19:46] Dit is toch niet realistisch op zich van de autogebruiker?

[4:19:50] dat deze verschillen zo groot zijn.

[4:19:53] De minister.

[4:19:54] Ja, voorzitter, ik heb ook gebruikgemaakt van de oproep van de heer Matleder in het verleden.

[4:20:00] Die had het geschetst wat het betekent, dat verschil.

[4:20:04] En dat wordt mogelijk nog groter, dus daar moet wel het een en ander aangepast worden, zou je zeggen.

[4:20:10] Wij hebben hier wel een stap gezet om het verschil kleiner te maken.

[4:20:15] Ik denk dat dat was in ieder geval de stap die gezet is.

[4:20:20] Maar in de toekomst, als dat verschil groter wordt, krijg je allemaal randverschijnselen erbij.

[4:20:26] Met inkopen, mensen die vanuit Almere, maar ik hoor al zelfs Katwijk aan zee.

[4:20:31] Ja, dat is wel echt waar je een knop met elkaar te bedienen hebt.

[4:20:34] Of daar een Europese oplossing voor in het vooruitzicht ligt, dat weet ik niet.

[4:20:39] Ik refereer toch even naar die autobrief en naar de plannen die wellicht een volgend kabinet hierover gaan afspreken, voorzitter.

[4:20:48] Dank u wel.

[4:20:51] Tot zover.

[4:20:52] Dan geef ik het woord aan de staatssecretaris.

[4:20:54] Dank, voorzitter, en dank aan de Kamerleden voor hun reacties.

[4:20:58] Mooi om hier vandaag het laatste debat van de hele cyclus van Mirth te hebben.

[4:21:04] Ik zal zo op de inhoud ingaan.

[4:21:05] Wat de minister ook terecht zegt, juist naar aanleiding van... ook dat we die hele cyclus met z'n tweeën hebben doorgelopen, we hebben besloten om een aantal dingen in gang te zetten.

[4:21:17] Ik denk dat de minister het terecht heeft gezegd over...

[4:21:19] The Valley of Broken Dreams, The Boulevard of Broken Promises, die dat boek is, en we gaan het zo over de financiële situatie hebben, dan zal dat nog duidelijker blijken als je gewoon gaat kijken per project hoe groot de gaten zijn.

[4:21:34] Ja, dat kun je je afvragen.

[4:21:35] Ik zal zo iets over David gaan zeggen.

[4:21:37] Tussen de 180 en 280 miljoen nodig hebben, er zitten nu 30 miljoen in.

[4:21:41] De vraag is, op basis van de huidige stand van zaken, of dat nog realistisch is om daar iedere keer over te praten.

[4:21:45] Of je moet besluiten om er meer geld in te stoppen of het af te voeren.

[4:21:49] Dat is een willekeurig voorbeeld, voorzitter.

[4:21:52] Maar dat zal zo op andere plekken nog veel vaker terugkomen.

[4:21:56] Wat we wel gezegd hebben, is van... Je zult wel moeten kijken of je een strategische hervorming kan inzetten van het MIRT.

[4:22:01] Er zitten een aantal voordelen in.

[4:22:03] in de huidige systematiek, maar vooral het ontbreken van een duidelijke nationale visie, nationale prioritering, en dan heb ik het over onderwerpen zoals de woningbouw, zoals militaire mobiliteit, zoals het economische verdienvermogen van Nederland.

[4:22:18] Die ontbreken echt fundamenteel in de systematiek die we hier met elkaar hebben.

[4:22:23] Ik denk dat het heel belangrijk is om bij een... Dat hebben we nu in gang gezet en ik hoop dat onze opvolgers dat ook op kunnen pakken verder.

[4:22:29] Dus dat als je gaat kijken van welke grote investeringen moeten we nou doen in ons land,

[4:22:33] dan is de midsystematiek misschien niet het meest geeigende om die vraag te beantwoorden.

[4:22:37] De midsystematiek is denk ik geschikt voor projecten die op lokaal of regionaal niveau spelen om daar onze rijksverantwoordelijkheid te nemen.

[4:22:46] Dat werkt denk ik heel erg goed.

[4:22:48] Maar de vraagstukken, welke investering moet het nou doen om die 100.000 woningen in Nederland te kunnen bouwen?

[4:22:53] Dat doen we nu met aparte woomhooghelden, maar dat zit niet fundamenteel in de MID-systematiek.

[4:22:59] Welke investeringen moeten we nou doen om ons land veilig en weerbaar te houden?

[4:23:03] Dat zit niet fundamenteel in de MID-systematiek.

[4:23:06] Ja, Defensie spreekt daar in mee.

[4:23:09] Ja, daar hebben we contacten over, heel goed contact inmiddels ook.

[4:23:11] met Defensie, maar ook zij zullen geen geld uittrekken voor infrastructuurprojecten.

[4:23:16] Dat zal echt binnen het Mobiliteitsfonds zelf genoemd worden.

[4:23:20] We hebben een onderzoek laten doen van 600 miljoen euro, dat dit nodig is als startpakket.

[4:23:24] Uiteindelijk is dat zo meteen ook een keuze.

[4:23:26] Doe je dat wel, dan heb je de voordelen dat je een weerbaar en veilig spoor hebt.

[4:23:30] Doe je dat niet, dan heb je die risico's te dragen op een gegeven ogenblik.

[4:23:34] Wij hopen de Kamer over daar eind van dit jaar te informeren over de hervorming van die systematiek.

[4:23:41] Dan naar het financiële plaatje.

[4:23:43] Ik heb zelf jarenlang aan de andere kant mogen zitten als Kamerlid en dan weet je dat het nooit zo heel slim is als bewindspersoon, helemaal niet als dubbel demissionair bewindspersoon, leunend op 26 zetels, om de Kamer te veel tegen de haren in te strijken.

[4:23:55] Maar ik ga toch een poging wagen vandaag, juist vanwege het belang van onze infrastructuur, omdat ik hoor heel veel leden de zorgen uitspreken over de financiële situatie.

[4:24:04] om vervolgens wel een rondje Nederland te doen met alle wensen die daar achter horen.

[4:24:09] En dat snap ik vanuit het belang van al die projecten.

[4:24:12] En het is ook verschrikkelijk moeilijk om die keuzes te maken.

[4:24:14] Maar inderdaad, als je optelt... Ik hoor een aantal keren compleet nieuwe lijnen.

[4:24:19] Ik hoor een aantal nieuwe stations genoemd worden, een aantal nieuwe aquaducten, fietsbruggen, een aantal nieuwe verbindingen, aftakkingen.

[4:24:27] Alles bij elkaar opgeteld zitten we bijna boven de 70 miljard zeg maar wat er nu in een paar uur over tafel heen gaat.

[4:24:34] Nog los van zaken die eigenlijk de verantwoordelijkheid zijn van gemeente en regio.

[4:24:38] Nog los van de zaken die achter de hoek komen kijken rondom militaire mobiliteit.

[4:24:43] is de situatie wel echt heel zorgelijk financieel.

[4:24:46] Dat denk ik dat het echt wel belangrijk is om te onderstrepen.

[4:24:49] Het geld is op en we moeten inmiddels echt al hele pijnlijke maatregelen nemen.

[4:24:53] Een van die pijnlijke maatregelen, laat ik daar maar gelijk mee beginnen, voorzitter, is de situatie in Haarlem.

[4:24:58] Ik ben het eens met iedereen die zegt het is hartstikke dom om dat niet te doen.

[4:25:02] Daar ben ik het mee eens.

[4:25:04] Maar er is geen andere keuze.

[4:25:06] Als thuis je spaarpot op is en de aannemer komt langs om het lekkende dak te repareren,

[4:25:11] en zegt dat alleen het repareren van het lek en het dak al meer geld gaat kosten dan je eigen spaapot, en dan vervolgens ook zegt, ja, kun je net zo goed ook dit meenemen en ook nog nieuwe kozijnen meenemen en ook nog een nieuwe vloer meenemen, dan is dat allemaal laag.

[4:25:24] Maar ja, de spaapot is op en dat geldt hier ook hier voor.

[4:25:28] We kunnen geen geld uitgeven wat er is.

[4:25:31] We kunnen simpelweg geen nieuwe verplichtingen aangaan als er nog grote tekorten zijn in de bestaande projecten.

[4:25:38] Ik zou het mijn leven een stuk makkelijker maken als ik dit gewoon zou toezeggen.

[4:25:40] Maar als je dat doet, dan weet je dat je het geld ergens anders moet weghalen.

[4:25:43] Dat kun je direct doen.

[4:25:44] Je kunt zeggen dat geld dat reserveren wij uit een project.

[4:25:47] Eén van de eerste dingen waar je naar in moet kijken is welke projecten zijn relatief vrij te besteden.

[4:25:52] Dan kom je bij de afvullende post Lelylijn.

[4:25:54] Daar kun je geld weghalen.

[4:25:55] Je kunt het weghalen uit de Noord-Zuidlijn.

[4:25:58] De Zuidasdok, dat zijn projecten waar de tekorten zo groot zijn dat de maakbaarheid op een gegeven moment in vraag komt.

[4:26:04] Je kunt het weghalen uit het Haringsma-kanaal, het aquaduct.

[4:26:07] Mevrouw Bulsma vroeg daarna.

[4:26:08] Daar staat nog 75 miljoen.

[4:26:10] Realisatiedag is ook maar de vraag wanneer je dat gaat doen.

[4:26:13] Ik noemde net al Deventer.

[4:26:14] Daar staat nog 30 miljoen.

[4:26:16] Op dit moment beschikbaar.

[4:26:19] Het gat is vrij groot richting de dingen.

[4:26:22] Ik weet dat ik met al deze projecten nu reacties uitlook, maar dat is wel de situatie wat die is.

[4:26:26] Het geld moet linksom of rechtsom ergens vandaan komen.

[4:26:29] Je kunt zeggen we halen het geld uit een volgende jaarschijf.

[4:26:32] Maar dat is het fundament van de mobiliteitsfonds.

[4:26:34] Het hele mobiliteitsfonds is een kaskuif.

[4:26:36] Al het geld wat er bijkomt aan de achterkant wordt pederijk naar voren gehaald om nu in de lopende gaten steeds te stoppen.

[4:26:44] Dat is de systematiek zoals we die nu kennen.

[4:26:48] Haarlemmer staat niet op zichzelf.

[4:26:50] We hebben nog een casus in Breda, we hebben nog een casus in Sittard, we hebben nog een casus in Maastricht, waarin we in een precies identieke situatie terecht zullen gaan komen.

[4:27:00] Dus hoe graag ik het ook zal willen, dit vraagt wel tot moedige of pijnlijke keuzes als we dit zouden willen.

[4:27:07] En daarom denk ik dat de beste manier om te doen is te zeggen, we doen geen nieuwe projecten meer.

[4:27:11] geen nieuwe verplichtingen meer.

[4:27:14] Haarlem, maar ook een situatie als Eindhoven, waar hierna gerefereerd werd, zijn nieuwe verplichtingen.

[4:27:18] En dat is onverstandig als je geen geld hebt voor je oude verplichtingen.

[4:27:22] Volgens mij heb ik een aantal reacties uitgelokt, voorzitter.

[4:27:25] Nou, en ook met het risico dat we het debat van vorige week over gaan doen, over hoeveel geld er tekort is en wat allemaal wel en niet kan.

[4:27:31] Kijk, ik snap dat dit nodig is om even aan te geven hoe de voorkeur in de stil zit, zou ik maar even zo zeggen.

[4:27:39] Maar laten we dit debat niet opnieuw opnieuw doen.

[4:27:41] Dat hebben we vorige week al gedaan.

[4:27:42] Als het over specifieke vragen gaat, dan geef ik daar nu de ruimte voor.

[4:27:44] De heer Gemis, gaat u maar.

[4:27:46] Voorzitter, dank u wel.

[4:27:48] Dan is mijn wedervraag aan de staatssecretaris waarom hij dan geen leiderschap heeft getoond in de brief die hij over HLM heeft geschreven.

[4:27:56] Want hij weet dat er uit de lengte of de breedte moet komen en dat het inderdaad te makkelijk is om naar een nieuwjaarsschijf te wijzen.

[4:28:05] Maar gezien het feit dat dit gevel gaat over een besparing van 50 miljoen, dat het zich afspeelt.

[4:28:10] En nu maak ik me natuurlijk impopulair in een deel van de regio, maar het zich afspeelt in dezelfde metropoolregio waar ook Zuidasdok speelt en Noord-Zuidlijn.

[4:28:20] ...projecten waarvan ik vind dat ze beide gerealiseerd moeten worden... ...maar waar de tekorten op dit moment zo groot zijn... ...waarom heeft de staatssecretaris er dan niet voor gekozen?

[4:28:27] Omdat je weet dat die projecten, de maakbaarheid daarvan... ...echt buiten proportie is op dit moment vanwege de grote tekorten... ...om daar dan de benodigde middelen uit te halen uit die reserveringen... ...om Haarlem, wat nu binnen een maand moet worden aanbesteend... ...om dat gewoon zodanig te realiseren dat je die 500 miljoen gaat besparen.

[4:28:48] Er zijn twee argumenten voor waarom we dat op die manier niet hebben gedaan.

[4:28:54] De eerste is de dimensionaire status van dit kabinet.

[4:28:58] Als je zo'n groot majeurproject zoals Zuidasdok en de Noord-Zuidlijn zou schrappen,

[4:29:05] of daar geld weghalen waarbij je het de facto schapt.

[4:29:12] Dan blijft het in de papieren werkelijkheid overeind, maar dan haal je het daar weg.

[4:29:17] Dan breng je de opvolgers ook weer in gevaar die voor 2026 al een verschrikkelijke moeilijke beslissing daar moet worden genomen.

[4:29:25] De minister gaat daar zo wat meer over zeggen.

[4:29:27] Maar er zal voor 26 in zo'n project moeten worden genomen om wel of niet door te gaan.

[4:29:33] Ook omdat het een lopend project is.

[4:29:35] En ook daar zijn de financiële tekorten zeer, zeer groot.

[4:29:38] Dat is één.

[4:29:39] Een tweede argument.

[4:29:41] Wij hebben ervoor gekozen om de lijn te kiezen, geen nieuwe projecten.

[4:29:44] Dus de bestaande projecten die in de systematiek zitten, daarvoor wil je dit doen.

[4:29:50] Als het gaat om Haarlem, dat is een nieuwe productstap die je daarin mogelijk wil maken.

[4:29:55] En dat past op dit moment gewoon niet.

[4:29:56] Die verplichting is in woord aangegaan, maar niet in financiën aangegaan.

[4:30:00] Dat past op dit moment niet bij de situatie zoals die nu is.

[4:30:05] Dank u wel.

[4:30:05] Mevrouw Boelsma.

[4:30:07] Dank u wel, voorzitter.

[4:30:09] Ik constateer dus dat we onze teleurstelling hier dus zelf organiseren met z'n allen, wat ik in de inleiding al zei.

[4:30:15] Maar waar ik wel van schrik is dat de staatssecretaris-voorzitter doet vanuit de regio die hier op tafel legt.

[4:30:22] En ik denk dat wij hier heel duidelijk hebben aangegeven dat we daar graag een stap op willen zien.

[4:30:27] Dat die niet haalbaar zijn, dat realiseer ik me op dit moment.

[4:30:30] Maar ik denk dat de beantwoording van de minister heel goed was over dat die projecten, dat die criteria bekeken worden over die woningbouwontsluiting.

[4:30:41] Maar dit vind ik wel een teleurstelling.

[4:30:46] Dan gaan er twee dingen door elkaar heen lopen.

[4:30:48] Ik zal zoiets zeggen over de woningbouwmiddelen.

[4:30:49] Dat zijn incidentele middelen die los van het Mobiliteitsfonds zijn uitgetrokken om de woningbouw los te trekken.

[4:30:57] De voorbeelden die ik net noem, dat zijn projecten, en ik denk dat mevrouw Bolsma daar gelijk in heeft, daarin organiseren we dus, en de minister zei dat terecht, op een of andere manier onze eigen teleurstellingen.

[4:31:08] Want we zetten dat in een boek.

[4:31:11] Daar zetten we een klein beetje geld in.

[4:31:14] Het voorbeeld waar mevrouw Bosman refereert, de 75 miljoen voor het aquaduct, is uiteindelijk door de Kamer zelf gereserveerd.

[4:31:21] Een klein beetje geld in.

[4:31:23] Want dan staat het in het boek.

[4:31:24] Dan zetten we dat geld daar neer.

[4:31:25] Weten we dat de sprong die je daarna moet maken om het totaal rond te krijgen enorm groot is.

[4:31:30] Dat is in heel veel projecten, ik noem er nu een aantal, maar als je ze doorbladert zul je dat op heel veel plekken zien.

[4:31:36] Dat is inderdaad die teleurstellingen die in dat boek zitten.

[4:31:39] En dat is denk ik terecht iets wat we met elkaar concluderen dat we daar vanaf zouden willen.

[4:31:44] De minister en ik vonden het te rigoureus om dat nu te gaan doen in dit halfjaar.

[4:31:48] We hebben wel gezegd, we gaan aan de gang een proces in gang zetten om te kijken hoe kun je die teleurstellingen op een andere manier vormgeven, zodat je wat meer naar een maakbaarheidsboek gaat in plaats van een teleurstellingenboek.

[4:31:57] Maar dat is wel de situatie zoals het nu financieel op dit moment is.

[4:32:02] We moeten het daar wel mee doen.

[4:32:04] En je probeert daarin een goede lijn te zoeken.

[4:32:06] En onze lijn is daar steeds.

[4:32:07] Geen nieuwe projecten toevoegen.

[4:32:09] Alleen nog maar bestaande projecten die er zijn.

[4:32:11] Kijken waar mogelijk.

[4:32:12] Maar heel veel antwoorden zullen zometeen zijn dat het zicht op een volledige financiering ver weg is nog.

[4:32:22] Voorzitter, ik snap een deel van de inbreng van de staatssecretaris, maar ik zou toch op één punt wel in willen gaan en dat is dat de staatssecretaris ook zegt nieuwe projecten.

[4:32:30] Maar als je bijvoorbeeld over Haarlem hebt, dat is natuurlijk zo'n project waar ook afspraken gemaakt zijn in de hoofdreelnetconcessie die de voorganger van deze staatssecretaris ook gemaakt heeft, bijvoorbeeld over de frequentie, waar wij natuurlijk ook gewoon verplichtingen hebben om aan te voldoen.

[4:32:44] En als de staatssecretaris dan zegt dat zie ik als nieuw project.

[4:32:47] Ja, dat vind ik wel in die zin enigszins bezwaarlijk, omdat dat ook gewoon afspraken zijn geweest die vanuit INW zijn gemaakt.

[4:32:53] Dus maakt de staatssecretaris daar ook nog een andere afweging in de hoofddril in het concessie, waar we zelf ook qua frequentie en dat soort zaken met de NS en voor reizigers afspraken gemaakt hebben, waar we ook gewoon aan moeten voldoen.

[4:33:07] De staatssecretaris.

[4:33:08] Ja, voorzitter, het ingewikkelde hier is dat die afspraak inderdaad is gemaakt in woord, maar dat daar de beschikbare middelen natuurlijk niet bij zijn geleverd.

[4:33:16] En dat vreekt zich nu op dit moment.

[4:33:18] Dat we gezegd hebben, dat is belangrijk dat dat daar op een gegeven moment plaats gaat vinden.

[4:33:22] Maar het feit is natuurlijk wel dat dat geld er niet is.

[4:33:25] En dan moet je naar de brede situatie kijken en dan moet je dat afwegen tegen andere afspraken die je ook gemaakt hebt, waar te weinig geld is geleverd.

[4:33:36] En dat is denk ik de balans die je continu moet zoeken.

[4:33:37] Maar op dit moment zien wij Haarlem als een nieuwe productstap, zoals we dat dan noemen.

[4:33:41] En dat is de lijn die we nu in ieder geval hebben gekozen.

[4:33:43] Ik denk dat het dan een nieuw kabinet is om, al dan niet met meer of minder middelen, weer een nieuwe afwerkingskade te maken.

[4:33:52] En dan heb je meerdere varianten.

[4:33:53] Je kunt die lijn kiezen die wij hebben gekozen.

[4:33:55] Geen nieuwe projecten, geen nieuwe stappen.

[4:33:58] Je kunt gaan schrappen.

[4:33:59] Je kunt grote projecten gaan schrappen tegenover kleine projecten.

[4:34:04] Maar het feit is wel gewoon dat er te weinig geld is voor alle projecten die op dit moment in de boeken staan.

[4:34:08] Dus dat is iets waar we op dit moment naar zoeken.

[4:34:10] En dat is een verschrikkelijk ingewikkelde... Het liefst zou ik hier hebben gezegd, ja, dit gaan we doen.

[4:34:14] Maar dit is wel helaas de situatie waarin we inzitten.

[4:34:17] En dan vind ik het ook onverantwoord om hier zoete broodjes te gaan verkopen, voorzitter.

[4:34:22] Dank u wel.

[4:34:24] Vervolgt u... Ja, voorzitter, dank.

[4:34:25] Er zijn een aantal vragen gesteld.

[4:34:27] En daar kan ik dan misschien deels hopelijk toch beter tegemoetkomen dan in het vorige punt over de woningbouwmiddelen.

[4:34:36] zeer beperkte gelden daar naar het noorden van Nederland.

[4:34:41] En ik probeerde dat net al wat te schetsen in mijn bijdrage over witte vlekken en zeer lichtgrijze vlekken, noem ik het maar even.

[4:34:50] Maar laat ik hier onomwonden ook namens de minister zeggen dat ik denk dat de meeste mensen die dit hebben opgebracht gewoon gelijk hebben, dat achteraf gezien we scherper hadden moeten zijn op de verdeling die er op dit moment in het noorden is geweest.

[4:35:02] Die getallen spreken voor zich en 0,6

[4:35:05] Dat procent had, geloof ik, de heer Grimwis en de heer De Hoop uitgerekend van het totale budget.

[4:35:09] Achteraf gezien, als je daar nu naar kijkt, denk ik dat we er eerlijk over moeten zijn dat dat niet iets is wat gewenst is op het hele plaatje.

[4:35:17] Ik denk dat het wel goed is om te schetsen dat die uitkomst daar niet bewust op is gestuurd, maar dat het echt een dilemma is geweest, ook in dit geval.

[4:35:24] Er is ongeveer een bedrag van 2,5 miljard beschikbaar geweest.

[4:35:29] waarin ook hele grote brokken hebben gezeten.

[4:35:31] Als je gaat kijken naar die verdeling tussen de regio en het Rijk, het overgrote deel van het budget is natuurlijk gaan zitten in de meerwedenlijn.

[4:35:40] Ook een nadrukkelijke wens van de Kamer, ook met een amendement vorige week bij de begroting.

[4:35:45] Bijna 600 miljoen euro bij de meerwedenlijn van die 2,5 miljard.

[4:35:50] Dat is een hele grote hap.

[4:35:52] Hetzelfde geldt voor de ouderlijn.

[4:35:54] Ook een belangrijk project in de Randstad, waar 200 miljoen euro is in gaan zitten.

[4:36:01] Dus achteraf gezien hadden wij denk ik scherper moeten zijn op de situatie in het noorden.

[4:36:05] Maar dan zeg ik wel, dat los je niet op door een willekeurig projectje in de Randstad van 17 miljoen euro ofzo te doen.

[4:36:13] Dan had je moeten kiezen voor...

[4:36:15] Voor een andere keuze zijn dit twee voorbeelden die dan op het lijstje afvallen waren gekomen.

[4:36:21] Dan heb je het dus over de oude lijn of de meerwedenlijn.

[4:36:25] Omdat dat enorme happen zijn in dat budget.

[4:36:28] Dus als je die vereniging echt een beetje evenredig wil zijn... Wat de minister ook al zei, we proberen echt te kijken of we die...

[4:36:37] projecten die al klaar liggen.

[4:36:39] We hebben daar ook heel erg mee geholpen, ook samen met de regio, complimenten voor alle ambtenaren ook, die daarin hebben meegeholpen om de kwaliteit van die projecten te doen.

[4:36:48] Ik zeg daar ook bij, het ontsluiten van nieuwe wegen, het ontsluiten van

[4:36:53] woningbouwprojecten is in behinstel een lokale en regionale verplichting, een verantwoordelijkheid die daar ligt.

[4:36:59] De WOMO-gelden, die 7,5 miljard en die 2,5 miljard, zijn extra geweest vanuit het Rijk om dit voor elkaar te krijgen.

[4:37:07] En we hopen natuurlijk, met elkaar denk ik allemaal, dat er meer van dit soort initiatieven zullen komen, zodat je dit soort woningbouw ook door kan zetten.

[4:37:15] Want een van de vragen was, erkent het kabinet dat er infrastructuurgelden voor woningbouw nodig zijn?

[4:37:20] Ja, absoluut.

[4:37:21] Ik denk dat juist als je woningen wil realiseren dat je moet inzetten op infrastructuurprojecten.

[4:37:27] Dus die liggen op de plank en daar kunnen we denk ik ook mee verder.

[4:37:31] Als het gaat om nog specifieke vragen over de afgevallen projecten, die kunnen wij helaas niet delen.

[4:37:37] Twee redenen.

[4:37:38] Een, een aantal gemeenten zelf heeft aangegeven dat ze het niet fijn vinden als die lijst wordt gedeeld.

[4:37:45] Dat hebben wij te respecteren, vind ik.

[4:37:47] En bij een aantal projecten is er ook sprake van vertrouwelijke informatie, bijvoorbeeld over bedrijven of gebieden die moeten worden heringericht of uitgekocht.

[4:37:58] Het zou onverstandig zijn om die lijst te delen.

[4:37:59] Dus helaas kan ik die lijst ook niet met uw Kamer delen om die redenen.

[4:38:08] Ik denk dat ik daar bij de laatste kan inkomen, dat dat soms gevoelig kan liggen bij gemeentes.

[4:38:14] Maar als we het nu hebben over er gaat te weinig geld naar het noorden, wat dan de afdronk is.

[4:38:19] We hoorden van er zijn uit mijn hoofd acht projecten die kwalificeerden überhaupt niet en zes wel, waarvan er dan een aantal nog wel door zijn gekomen.

[4:38:29] Dus zoveel zijn het er eigenlijk niet.

[4:38:31] Dus dan is het ook niet zo gek dat er maar weinig budget uiteindelijk die regio's op gaat.

[4:38:36] Wat is nou eigenlijk de afdronk?

[4:38:37] Is het ook over die acht projecten?

[4:38:40] Waarom zijn die nou eigenlijk niet doorgegaan?

[4:38:43] Er zijn grote gemene delen op die we daarop kunnen zetten waarom projecten voor het noorden niet doorgaan.

[4:38:49] Want anders praten we hier toch een beetje voor de bühne van dat we met z'n allen vinden dat er te weinig geld naar het noorden gaat, terwijl misschien de projecten er daar niet zijn.

[4:39:00] Ik vind het ingewikkeld om over afgevallen projecten nu heel specifiek iets te kunnen zeggen.

[4:39:06] Dat zal echt per project ook ongetwijfeld verschil hebben.

[4:39:13] Ik kan daar nu niks in de algemene zin over zeggen.

[4:39:17] Ik zit even na te denken hoe ik aan uw vraag tegemoet kan komen.

[4:39:24] Misschien... Laat mij hier in het tweede termijn even op terugkomen.

[4:39:27] Ik vind het ingewikkeld om nu te gaan speculeren op basis van een aantal projecten.

[4:39:33] Ook omdat gemeenten daar zelf iets over hebben aangegeven.

[4:39:35] Dus dat moet ik niet doen.

[4:39:36] Ik kom daar even in het tweede termijn op terug.

[4:39:38] Met uw goed nemen.

[4:39:42] Mevrouw Wolsma.

[4:39:46] Dank u wel.

[4:39:47] En ik snap ook dat dat delen niet kan.

[4:39:52] Nog even een kleine bevestiging.

[4:39:54] Er is dus een lijst nog waar nog projecten op staan die nu niet in aanmerking komen, maar die er wel zijn.

[4:40:00] De reserve is er wel gewoon.

[4:40:02] U kunt hem niet delen, maar hij is er wel.

[4:40:04] Ja, voorzitter, die is er wel.

[4:40:05] Sterker nog, we hebben die natuurlijk ook gequantificeerd, geloof ik, en ook aangeboden aan de informatietafel met de mededeling, mocht u nou de ambitie hebben om te investeren in woningbouw, dat is een willekeurig voorbeeld, dan zou het verstandig zijn, namens het ministerie in ieder geval, om geld verschikbaar te stellen voor infrastructuur.

[4:40:22] Omdat je die hier nu klaar hebt liggen, gaat dus ook niks opnieuw doen, want die projecten liggen echt.

[4:40:27] Het enige wat daarvoor nodig is, is extra middelen om te kunnen voldoen aan die doelstelling voor woningbouw.

[4:40:37] Voorzitter, tot slot nog een aantal vragen over de multimodaliteiten.

[4:40:42] En daar refereer ik ook even naar mijn antwoord tijdens de begrotingsbehandeling.

[4:40:47] De heer Van Assen begon daarover, onder andere vanuit het Rijk.

[4:40:51] Wij sturen vanuit het Rijk niet op wie welke modaliteit gebruikt.

[4:40:55] En ik denk ook dat het goed is om een beetje die discussie uit het verleden, waarin die modaliteiten, auto aan de ene kant, OV aan de andere kant, om die tegenover elkaar te stellen, waarbij de ene kant van het politieke spectrum het een zegt en de andere het andere.

[4:41:08] Ik denk echt dat we naar een situatie moeten waarin het en, en, en, en is.

[4:41:12] Al die vervoersmiddelen moet je volgens mij faciliteren.

[4:41:16] Op de ene plek zal het ene logischer zijn, op de andere plek zal het andere logischer zijn.

[4:41:20] en zorgen ervoor dat die complete bereikbaarheid een goede propositie heeft en dat hij daarop inzet.

[4:41:28] En dat is wat wij ook proberen te doen door beholte te faciliteren van die woningbouwontsluiting via die middelen.

[4:41:36] Tot zover, voorzitter, mijn intro.

[4:41:39] Dank u wel.

[4:41:41] We zijn een uur verder met twee intros.

[4:41:43] Dat doet me toch een beetje... Dat maakt me als voorzitter een beetje bang hoe we met de tijd eruit gaan komen.

[4:41:50] Ik hoor hier links dat we wel kunnen stoppen met het debat, want er is geen geld.

[4:41:56] Als dat een korte samenvatting van de beantwoording van de vragen is, dan mag dat van mij ook.

[4:42:00] Dat scheelt wel een paar mappie, voorzitter.

[4:42:05] Goed, ik wil het woord graag geven aan de minister, volgens mij voor regio Oost.

[4:42:10] Klopt, dank u wel, voorzitter.

[4:42:12] De heer Stoffer, hoe is de afweging gemaakt om de N35 en N50 nu niet op te pakken?

[4:42:18] Het klopt dat er bij de verkeersveiligheidsmaatregelen N50, Kampen-Ramspol, sprake is van een budgettekort.

[4:42:26] En er wordt daarom ook onderzoek gedaan naar versoberingen.

[4:42:29] Voor dit specifieke project is geen sprake van een tekort aan personeel.

[4:42:34] Er is ook een realisatieteam aan boord, zodat na een besluit over het vervolg zo snel mogelijk de realisatie kan worden voorbereid.

[4:42:42] Ik kan u niet een concrete datum nu noemen, maar we zitten er wel tegen aan tekenen dat we dat wel kunnen doen.

[4:42:48] Dus ik ben hier niet... Ja, dit gaat goedkomen in mijn optiek.

[4:42:56] De planstudies N35 en de Nijverdal-Wierde en de N50 Kampen-Kampen-Zuid, het zijn verschillende trajecten, die liggen op dit moment stil omdat er maar beperkt personeelcapaciteit is en de focus nu ligt op onderhoud en de instandhouding.

[4:43:12] En dat is dan ook de meest urgente opgave.

[4:43:15] Wel heb ik het bij het afgelopen bestuurlijk overleg meerd met de regionale bestuurders al daar afgesproken dat we gezamenlijk gaan bezien of en wanneer het mogelijk is deze projecten weer op te pakken en vlot te trekken.

[4:43:30] Overigens wordt er wel gewerkt aan de N35-verkenning Weidmen-Nijverdal en aan meer veilige maatregelen, ook tussen Weidmen en Nijverdal.

[4:43:41] Mevrouw Boelsma.

[4:43:43] De N50.

[4:43:44] Klopt het dat er actie wordt gezet op de wegafscheiding op het deel Kampen-Ramspol?

[4:43:50] Voor de verbreding tussen Kampen en Ramspol zijn nooit middelen beschikbaar gesteld.

[4:43:55] Deze zijn ook niet weggevallen.

[4:43:57] Er is inderdaad wel 21 miljoen euro beschikbaar voor de rijbaanscheiding tussen Kampen en Ramspol.

[4:44:04] En voor dit specifieke project is geen sprake van een tekort aan personeel.

[4:44:09] Ook al is een realisatieteam aan boord en nabesluit

[4:44:13] zullen we hier ook echt op terugkomen.

[4:44:16] En dat geldt ook voor de verkeersveiligheidsmaatregelen op de N36.

[4:44:22] De heer Jansen, met betrekking tot de N36, eventueel planning onderzoek.

[4:44:28] Mijn antwoord.

[4:44:29] Ondanks de ophoging van 115 miljoen euro voor de N36 met de voorjaarsnota 2025, blijft het budget onvoldoende om op de N36 in zijn geheel, conform de veiligheidsvoorschriften, een rijbaanscheiding toe te passen.

[4:44:46] En daarom wordt er momenteel bekeken wat er binnen het huidige budget wel mogelijk is

[4:44:51] om de gehele N36 veiliger te maken.

[4:44:55] De rijbaanscheiding is één aspect.

[4:44:58] Je hebt daar natuurlijk ook andere zaken.

[4:45:00] En daartoe heeft de Tweede Kamer ook met de motie-PIRIC omgevraagd.

[4:45:05] En dit versoberingsonderzoek is bijna gereed.

[4:45:08] En over de resultaten en het vervolg van de planstudie zijn gesprekken met de regionale bestuurders, waarna een besluit wordt genomen over het vervolg.

[4:45:18] De heer De Groot, de A18, de N18.

[4:45:21] Hoe wil de minister de A18-N18 binnen de meerd verder brengen richting besluitvorming en uitvoering?

[4:45:29] Nou, de Kamer is in 2025 geïnformeerd dat 7,3 miljoen beschikbaar is voor de verbetering van de verkeersveiligheid op deze N18.

[4:45:39] Ik heb hem net nog even erbij gepakt.

[4:45:41] Rijkswaterstaat werkt in nauwe samenwerking aan de uitwerking van deze plannen.

[4:45:46] Omdat aanvullende middelen uit een eerder amendement hebben geleid tot meer maatregelen voor verkeersveiligheid, hebben de maatregelen voor een langere voorbereidingstijd en de realisatie is dan verschoven naar 2027.

[4:46:04] Dat is mijn antwoord op dat, voorzitter.

[4:46:10] Nog twee vragen?

[4:46:13] Mevrouw Boesma, hoe kunnen de A28, A2, A15 weer worden opgepakt en waar hebben de gesprekken met de regio toe geleid?

[4:46:23] In juni 2025 heeft de Kamer een aanpak ontvangen over de herstart van deze gepauseerde projecten.

[4:46:30] En als onderdeel van de aanpak verkent INW de mogelijkheid om projecten in fase op te knippen.

[4:46:36] En voor enkele projecten zijn hier overal concrete afspraken tussen Rijk en regio gemaakt.

[4:46:42] Een voorbeeld zou ik u noemen voor het knooppunt Hoevenlaak, en we komen daar zo meteen nog even over de geluid over te spreken, maar daar heb ik met afstemming met de regio een plan van aanpak voor een gedeeltelijke aanpak opgesteld.

[4:46:58] Daarnaast zijn recent afspraken gemaakt om de stikstofopgave verder te verkennen en te verkennen welke ontwerpstappen er nog mogelijk zijn, zodat er een tijdig ontwerp ligt dat als basis kan dienen voor het vervolg.

[4:47:13] De heer Van Asten, willen de bewindspersonen dan ook maar gelijk in gesprek met de regio voor een fietsbrug over de lek bij Culemborg?

[4:47:24] Dat was niet u, dat was de heer Ginwis, ja.

[4:47:29] Ja, toch?

[4:47:31] In beginsel ligt de verantwoordelijkheid bij de regio zelf.

[4:47:34] Het ministerie heeft hiervoor geen budget gereserveerd binnen het mobiliteitsfonds.

[4:47:40] Zover, voorzitter Oost.

[4:47:42] Ik dank u wel.

[4:47:43] De staatssecretaris van Oost.

[4:47:44] En ik wil nog even memoreren dat ik nog nu de interrupties even aan het eind van elk blokje doe.

[4:47:50] Dus bewaar ze even als u ze heeft.

[4:47:52] Laat eerst even Winters vanuitpraten en dan kunnen de interrupties gedaan worden.

[4:47:55] Gaat uw gang, staatssecretaris.

[4:47:56] Dank, voorzitter.

[4:47:57] En ik begin bij de projecten rondom Deventer.

[4:48:00] Er zijn een aantal vragen over gesteld door de BBB, CDA, Partij van de Arbeid, GroenLinks... Sorry, GroenLinks, Partij van de Arbeid, ChristenUnie en SGP.

[4:48:09] De spoorverbinding tussen Amsterdam en Twente, verder door naar Berlijn, is natuurlijk een van de belangrijkere internationale spoorkorridors op dit moment.

[4:48:17] ProRail heeft een aantal onderzoeken gedaan van wat er nou nodig zou moeten zijn om dat te kunnen verbeteren.

[4:48:22] Er zijn een drietal maatregelen uitgekomen.

[4:48:25] Het vierde perron op station Deventer, snelheidsverhoging bij Hengelo-Oldenzaal en snelheidsverhoging bij Amersfoort-Apeldoorn.

[4:48:34] En hier komt weer een zin die vaker zal voorkomen.

[4:48:36] Er is op dit moment geen zicht op voldoende budget.

[4:48:38] Er is 30 miljoen euro beschikbaar en deze drie zaken zullen bij elkaar opgeteld gescheld tussen de 180 en de 280 miljoen euro gaan kosten.

[4:48:51] Op dit moment studeert het programma nog verder op

[4:48:55] De verkenningsfase zal na het eind van dit jaar afgelopen zijn en dan zal er moeten worden gekozen tussen het project of wat we dan noemen budgetspanning, namelijk of er geld voor beschikbaar is of niet.

[4:49:08] De SGP heeft mij de vraag gesteld over de intercity stations Harderwijk en Utrecht-Lunetten.

[4:49:15] Het is aan de NS om te bepalen welk station een intercity status of een sprinter status krijgt.

[4:49:22] Wij maken als INW alleen afspraken hoe vaak per uur een trein zou moeten stoppen per station.

[4:49:31] Maar de status zelf, dat ligt bij NS.

[4:49:34] Ik zeg er wel bij dat Harderwijk waarschijnlijk het meest kansrijk is van deze twee om in aanmerking te komen vanuit de NS voor zo'n intercity status.

[4:49:42] Dan het station Barneveld Noord en ook het station Stroe om die verder te onderzoeken.

[4:49:50] Op dit moment loopt er een onderzoek naar de nut en noodzaken daarvan.

[4:49:54] In het kader van de verwachting, ik denk dat het goed is om te melden dat hier dan twee afwegingen verder aan ten grondslag liggen.

[4:50:02] Dat zijn natuurlijk de kosten die hier met zich mee brengen om nieuwe stations te gaan opzetten.

[4:50:07] Zoal eerder gemeld, is op dit moment geen budget beschikbaar voor deze twee projecten, moet ik zeggen.

[4:50:13] En dat dit ook nog een discussie werkt over hoe vaak stopt een trein waar en wat doet dat vervolgens met de snelheid en bereikbaarheid van andere lijnen.

[4:50:24] Onder andere ook de corridor Amsterdam-Amersfoort-Twente.

[4:50:27] Dan vervolgens, voorzitter, de flyover bij Arnhem-Velperpoort.

[4:50:32] Inmiddels is dit MIT-onderzoek afgerond.

[4:50:36] En op dit moment lijkt het zo te zijn dat er vanuit de spoorste zijde geen reden is om een dergelijke vrije kruising aan te leggen.

[4:50:45] We wachten nog op de verdere uitkomsten van ontwikkelingen over de hele corridor.

[4:50:50] Die lopen op dit moment in het MIRT-onderzoek Utrecht, Arnhem, Duitsland.

[4:50:54] Het staat natuurlijk de gemeente Arnhem-Vrijhem zelf wel iets te doen met de ruimtelijke ontwikkelingen.

[4:50:59] En ook hierbij meld ik dat dit project niet is voorzien van geld op dit moment.

[4:51:04] Dan kijk ik naar deze stoffer, die heeft een interruptie.

[4:51:09] Ja, voorzitter, dank voor de beantwoording.

[4:51:11] Dat klinkt allemaal natuurlijk op zich heel logisch.

[4:51:15] Als ik even terugkom op de stations Barneveld, Noord en Stroe.

[4:51:18] We hebben natuurlijk eerder ook over het knoop- met-hoevelaken gesproken, waar dan wat gebaseerd gaat.

[4:51:22] En nou ja, ook als we het over de aantallen mollen hebben, waar straks nog op teruggekomen wordt, dat lijkt toch wel niet vandaag, morgen geregeld te zijn.

[4:51:32] Dit zou natuurlijk wel kunnen helpen om knoop- met-hoevelaken ook enorm te ontlasten.

[4:51:36] Dit zit allemaal net daarvoor, overstap van auto naar spoor.

[4:51:42] Ik geef het maar mee, maar het helpt denk ik wel als we... Bij de begroting zei de staatssecretaris dat we de luxe niet meer hebben om verschil te maken tussen auto's, treinen enzovoort.

[4:51:50] Nou, dat ben ik er helemaal mee eens.

[4:51:51] Dus dit kan helpen, dat geef ik maar mee.

[4:51:53] En wellicht helpt dat nog om eerst te kijken of we toch daar een zetje aan kunnen geven.

[4:51:57] Het hoeft geen luxe station te zijn.

[4:51:59] Ja, helder.

[4:52:00] Sober is genoeg.

[4:52:01] De staatssecretaris.

[4:52:02] Zo kennen we de heer Stoffer.

[4:52:04] Dit zal moeten blijken uit de nut- en noodzaakonderzoeken die op dit moment lopen.

[4:52:08] We verwachten dat dit rond de zomer afgerond zal zijn.

[4:52:18] Dank u wel.

[4:52:21] Ik weet niet of de staatssecretaris dat noemde, maar ik had ooit van toenmalig staatssecretaris Janssen een toezegging gekregen dat hij in overleg zou gaan met de regio over het geluid en trilling vrij maken, of in ieder geval minder geluid en minder trillingen bij de spoorbruggen over de Maas en de Waal.

[4:52:40] En dat overleg met de regio heeft nog altijd niet plaatsgevonden, terwijl dat echt wel een zorg is in dat gebied waar steeds meer woningen worden bijgebouwd, steeds meer mensen daar veel last van hebben, terwijl het met simpele dempers de problematiek ernstig te verhelpen is, de CQ ernstig te verminderen.

[4:52:59] Ik zit even te kijken of dat gesprek... Misschien moet ik Jans het zelf gaan zeggen.

[4:53:02] Het heeft plaatsgevonden.

[4:53:04] We zoeken het even uit, voorzitter.

[4:53:08] Excuse.

[4:53:08] Volgens mij... Zit het mapje Zuid?

[4:53:12] Nee, dat gaan we niet doen.

[4:53:13] Ik kom er bij Zuid even op terug, voorzitter.

[4:53:18] Allee, ik heb het opgestoken, voorzitter.

[4:53:20] Ik kom er al bij Zuid, kom ik er even op terug en dan zit het tweede te maken.

[4:53:24] Er loopt een hele rare lijn inmiddels in het gesprek hier.

[4:53:27] Ik probeer de orde een beetje te handhaven, staatssecretaris.

[4:53:31] Ik wil graag het woord geven aan de minister voor Noordwesten.

[4:53:34] Gaat uw gang.

[4:53:36] Ja, dank u wel, voorzitter.

[4:53:38] De heer Grindwis, waar blijft de herstart Hoevelaken?

[4:53:44] Kunnen bij Amersfoort in de tussentijd wel alvast wat meer geluidwerende maatregelen genomen worden?

[4:53:49] Graag een toezegging.

[4:53:51] Met de regio is eerder voor 100 miljoen euro een pakket aan maatregelen vastgesteld om de effecten van het pauzeren te mitigeren.

[4:53:59] En voor de geluidswerende maatregelen zijn er toen geen afspraken gemaakt.

[4:54:03] Mocht hier wel een geluidsnorm niet gehaald worden, dan zullen wij dit als Rijk ook moeten gaan oppakken.

[4:54:11] Zo nodig afzonderlijk van het project Hoevelaak.

[4:54:18] De heer De Groot, hoe kan het zijn dat het kabinet aan de slag gaat met de projecten in Flevoland zonder file druk en niet met het knooppunt hoeven laken, zoals de Kamer ook heeft verzocht?

[4:54:29] Voor het herstarter van het project moet er echt zicht zijn op die 1,6 miljard, afgezien daarvan de uitvoeringscapaciteit en de stikstofruimte, de hoeveelheid heb ik net aangegeven, dus daar ben ik echt verder mee met de provincie om elkaar daar verder te helpen, zodat we wel dat zicht gaan krijgen.

[4:54:49] En de meerdverkenning A27, zowel de EMS voldoet op dit moment wel aan deze voorwaarden.

[4:54:55] De aanpassing draagt bij aan de doorstromingsknelpunten op desbetreffende weg.

[4:55:03] En nog even over Hoevelaken.

[4:55:07] Toch, de heer De Hoop, de heer Stoffer, de heer Jansen, meerdere collega's hebben hier vragen over, meerdere kamerleden hebben hier vragen over gesteld.

[4:55:17] Hoe nu verder?

[4:55:18] En laat ik daar ook nog een paar zin aan toevoegen.

[4:55:21] In afstemming met de regio heb ik een plan van aanpak opgesteld waarin de vervolgstappen voor de gedeeltelijke aanpak van de A1, A28 knooppunt Hoevelaken zijn opgenomen.

[4:55:31] En voor het starten van een formele procedure is het noodzakelijk dat er zicht is op die stikstofoplossing waar we het net eventjes over hadden.

[4:55:41] En dit perspectief ontbreekt nog echt aan de horizon voor dit project.

[4:55:46] waardoor er op dit moment ook nog geen perspectief op realisatie is.

[4:55:51] De eerder aangenomen moties zijn daarom op dit moment niet uitvoerbaar.

[4:55:56] Gezien het belang van dit project blijf ik wel kijken naar de mogelijkheden.

[4:56:00] Daarom verken ik met de regio de mogelijkheden in een aanpak van deze stikstofopgave.

[4:56:06] Toch echt waar de schoen knelt.

[4:56:08] En daarnaast verken ik welke ontwerpstappen er voor de gedeeltelijke aanpak nodig zijn, zodat er tijdig een ontwerp ligt voor het vervolg.

[4:56:18] En ik verwacht de Kamer dit najaar te kunnen informeren over de uitkomst van beide verkenningen.

[4:56:24] Streep hieronder, zou ik zeggen, voorzitter.

[4:56:28] En als er zicht is op een stikstofoplossing, wordt het ook opportun om de middelen en de capaciteit beschikbaar te stellen voor een formele herstart.

[4:56:38] Mevrouw Boelsma.

[4:56:40] Hoe wordt er omgegaan met de bereikbaarheid van de A1 die in 2040 structureel dichtslipt tussen knooppunt Eemnes en Muiderberg door woningbouw in de aangrenzende regio's?

[4:56:50] Het klopt dat de grootschalige woningbouw in met name Utrecht, Amersfoort en ook Almere gevolgen zal hebben voor de bereikbaarheid langs de A1 en in de bredere regio Gooi en Wegstreek.

[4:57:02] Dit is ook het afgelopen jaar gebleken uit de impactstudie die is uitgevoerd naar de A27 en de A1.

[4:57:09] Op het bestuurlijk overleg meer 2026 hebben we daarom afspraken met de regionale partijen gemaakt dat bij de update van het multimodaal toekomstbeeld van het programma samenbouwen aan bereikbaarheid, SBAB, bekeken zal worden op welke manier de regionale en bovenregionale bereikbaarheid verbeterd kan worden.

[4:57:29] Het opstarten van de verkenning A27 Zeewolde-Eemnes is dan ook een belangrijke stap om de bereikbaarheid van deze regio te verbeteren

[4:57:37] en de groei van het autoverkeer op te vangen.

[4:57:42] De heer De Hoop, de IJtunnel.

[4:57:48] De wegbeheerder van de IJtunnel is de gemeente Amsterdam.

[4:57:52] Het ligt dan ook de eerste verantwoordelijkheid om maatregelen te treffen om de hinder door de afsluiting zoveel mogelijk te beperken.

[4:58:02] Het gebruik van de A10 als omleidingsroute leidt tot een extra belasting van het hoofdwegennet.

[4:58:09] De werkzaamheden in de IJtunnel zijn voorzien vanaf het jaar 2027.

[4:58:13] En over de werkzaamheden in en rondom Amsterdam vindt overleg plaats tussen onder andere de gemeente, Rijkswaterstaat en via het samenwerkingsverband Amsterdam Bereikbaar.

[4:58:26] De heer Grinwis, waarom herstarten, even kijken, EMNES gaat dit ook over, waarom met het herstarten van de meerdverkenning A27 ook niet de aloude railverbinding tussen Utrecht,

[4:58:41] Ja, die geef ik even aan de staatssecretaris.

[4:58:44] Ik pak hem hier.

[4:58:45] Eemnes, een heel verbinding.

[4:58:49] Nieuw?

[4:58:55] Oké.

[4:58:55] De opgave is om de doorstroming op de A27 te verbeteren.

[4:58:59] De oplossing hiervoor wordt gezien als uitbreiding van de wegcapaciteit tussen Zeewolde en Eemnes.

[4:59:04] In de verkenning zal nog breed naar de mogelijke maatregelen gekeken worden.

[4:59:08] Hierbij wordt ook gekeken naar niet-infra-alternatieven.

[4:59:11] Een nieuwe spoorverbinding is echter geen oplossing voor de opgave en zit daarom niet binnen de scoop van de verkenning.

[4:59:18] Meer informatie heb ik hier even niet over.

[4:59:22] Mevrouw Boelsma, kan de minister inzicht geven in wat de consequenties zijn ten aanzien van het gemaal IJmuiden en de spuimiddelen in Afsluitdijk en op welke termijn dit speelt?

[4:59:33] Ik probeer hier ook zo concreet mogelijk te zijn, zonder meteen al de concrete raming op straat te leggen, want we moeten nog echt naar de markt, dus het is een bandbreedte die wij ook gecommuniceerd hebben aan u.

[4:59:45] Maar ik heb de heer Ginwis ook gehoord, wat kan ik nog doen?

[4:59:50] Ook een pleidooi en een streep eronder bij de begrotingsdebatten.

[4:59:53] Als we niets doen aan het gemaal bij IJmuiden en de spuimmiddelen in de Afsluitdijk, ontstaat er ernstige wateroverlast.

[5:00:01] Het gemaal- en spuicomplex IJmuiden is sterk verouderd, 1940, en is daarom ook kwetsbaar.

[5:00:08] Op korte termijn is een besluit over het gemaal nodig en daarmee ook zicht op financiering met de bandbreedte die ik in de brief heb.

[5:00:16] gemeld.

[5:00:18] Dit is aan het nieuwe kabinet.

[5:00:21] Ook de bestaande spuimiddelen zijn einde levensduur en als gevolg van de klimaatverandering is vanaf het jaar 2035 behoefte aan een grotere afvoercapaciteit bij de afsluitteik, wat niet door de renovatie van de bestaande objecten gerealiseerd kan worden.

[5:00:39] Dus dat geldt voor zowel IJmuiden

[5:00:41] als dus voor de spuisluizen in de Afsluitdijk.

[5:00:44] Geen renovatie als optie.

[5:00:46] Hierbij is dan ook voor dat project, Afsluitdijk, zicht nodig op die financiering.

[5:00:52] Qua oordengrootte van Gemaal aan Muiden zit je ook in die oordengrootte, alleen dan voor de hele Afsluitdijk.

[5:01:00] Want daar zitten er twee.

[5:01:02] Kortom, als we niets doen, ontstaat er ernstige wateroverlast.

[5:01:06] En door het uitvoeren van levensduurverlengend onderhoud, echt binnen de veiligheidsmarges, is afvoer via de bestaande spuimiddelen in de afsluitdijk de komende jaren mogelijk.

[5:01:21] Ik ga nog gauw verder voortzetten.

[5:01:24] Zuidasdok.

[5:01:26] In 2025 zijn verdere stappen gezet in de realisatie van het Zuidhuisdok.

[5:01:36] Onder andere aan de openbaar vervoer terminal en het knooppunt Nieuwemeer.

[5:01:40] U heeft ook een mooie bijlage toegevoegd bij alle stukken.

[5:01:43] Ik weet niet of u dat allemaal heeft bekeken.

[5:01:45] maar ik vind dat ook een mooie afspiegeling van wat er allemaal is gedaan.

[5:01:50] En hierbij is meer duidelijkheid ontstaan over de risico's, de planning en de kosten.

[5:01:55] En ondanks de inzet op versoberingen en het voorkomen van meer kosten, is het verwachte tekort helaas verder toegenomen naar 1,1 miljard en tussen de 1,1 miljard

[5:02:07] en de 1,3 miljard.

[5:02:09] Er is afgesproken eind 2026 met de regio, we hebben veel overleg met de regio gehad over dit onderwerp, en daar is besloten om in eind 2026 de besluit over de financiering van de tunnel en het knooppunt Amstel.

[5:02:27] Eind 2026 is er meer zekerheid over de uitvoeringsprijs als mede het ontwerp.

[5:02:35] Ja, er zijn verschillende factoren.

[5:02:37] Dit gaat echt onder het groot glas, dit project.

[5:02:41] En daar kom ik ook op den duur bij u, hoe we dit soort toch even speciale projecten nog beter in de vingers kunnen gaan krijgen ten aanzien van die kostenoverscheidingen.

[5:02:54] Maar we hebben nu ook echt aangegeven dat we die versobering niet verder willen doen.

[5:03:00] En we hebben hem dus eigenlijk op een status quo gezet.

[5:03:02] Nu in overleg met de regio, want daar zit ook eigen geld in.

[5:03:07] En de vraag van de heer Van Asten, wanneer stopt de versobering en komen de uitgangspunten van het project onder hoge druk te staan?

[5:03:13] Wanneer moet je dit dan ook gaan heroverwegen?

[5:03:16] En hoe kijkt men aan tegen de rijkwijden van het project voor de rest van het land?

[5:03:20] In 2025 zijn verdere stappen gezet in de realisatie van het Zuidasdok.

[5:03:25] Ik refereer nog even naar dat document.

[5:03:30] We hebben hier nogmaals tegen elkaar gezegd dat we de noodzaak van het Zuidasdok, ook de gedeputeerde van Flevoland heeft hier ooit nog bij uw Kamer gepitcht over het belang van het Zuidasdok.

[5:03:43] Ja, zover voorzitter.

[5:03:44] De heer De Groot, hoe voorkomt u dat de capaciteitsuitbreiding van de Schiphol spoortunnel stagneert in verband met tekorten?

[5:03:53] Die zal ik hier neerzetten.

[5:03:57] Dat is aan een volgend kabinet.

[5:03:58] Voor het vergroten van de capaciteit rond Schiphol is de beoogde metro tussen Amsterdam en de Haarlemmermeer noodzakelijk, de OVAAH.

[5:04:08] En het herstel van de gebreken op de HSL heeft mijn volle aandacht.

[5:04:12] Ik werk daar ook hard met Infraspeed en met ProDrill aan.

[5:04:17] En voor beide geldt dat het aan het volgende kabinet is om hier beschikbare middelen voor vrij te maken.

[5:04:25] Mevrouw Boelsma Hoekstra, de kazerne, de munitiedepot ook.

[5:04:32] consequenties, et cetera.

[5:04:35] De kazerne in Zeewolde volgt uit het nationaal programma Ruimte voor Defensie, het NPRD.

[5:04:41] En dat valt primair onder de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris van Defensie in dit geval, waar ook de gebiedsprocessen voor zijn ingericht.

[5:04:50] En in het kader van deze gebiedsprocessen is door Defensie in het NPRD aangegeven dat samen met de regio in beeld wordt gebracht welke randvoorwaarden er bij defensieopgaven nodig zijn, bijvoorbeeld op het gebied van mobiliteit en doorstroming.

[5:05:04] Op dit moment is er nog geen compleet beeld van de infraopgaven die noodzakelijk zijn voor de defensieopgaven die volgen uit het NPRD.

[5:05:12] Weet wel, en dat gaf de staatssecretaris,

[5:05:14] Ook aan, en ik daarvoor ook, wij willen dat Defensie net als de gedeputeerde voor het BO Meert gewoon standaard aan tafel komt op het juiste niveau binnen de organisatie, voorzitter, ten aanzien van logistiek en mobiliteit.

[5:05:30] INW is op dit moment gewoon separaat in overleg met Defensie, maar meer dan apart.

[5:05:36] Wij houden elkaar echt goed vast.

[5:05:38] Zover, voorzitter.

[5:05:39] Noordwest.

[5:05:40] Ik kijk even, geen interrupties.

[5:05:43] De staatssecretaris.

[5:05:44] Dank, voorzitter.

[5:05:45] Oh, sorry.

[5:05:46] Ik zie toch nog een vraag van de heer Janssen.

[5:05:48] Sorry, Janssen.

[5:05:49] Gaat de gang aan de minister.

[5:05:50] Ja, voorzitter.

[5:05:51] Ik heb inderdaad één vraag voor de minister.

[5:05:53] Het gaat over Hoevelaken.

[5:05:54] Eén moment, heer Janssen.

[5:05:55] Ja, heel fijn.

[5:05:56] Dank u wel, minister.

[5:05:56] Gaat de gang.

[5:05:57] Het gaat over Hoevelaken.

[5:05:59] Ik bagatelliseer niets wat de minister zegt over alle knooppunten die hij daar tegenkomt, maar de Kamer heeft toch echt in hele grote meerderheid bij herhaling uitgesproken dat wij dat knooppunt aangepakt willen zien.

[5:06:12] Dus ik mag toch hopen dat dit ook in hoofdletters uiteindelijk richting informatietafel is gegaan en misschien ik dan ook even naar de staatssecretaris met een schuine oog kijk.

[5:06:22] Want het kan toch niet zo zijn dat iets wat de Kamer tot drie keer toe inderdaad heeft uitgesproken, dat dat stagneert omdat we met een aantal knelpunten zitten.

[5:06:30] En nogmaals, ik bagatelliseer ze niet, voorzitter, maar ik vind het wel lastig om dat dan zeg maar te accepteren, terwijl we dat bijna unaniem willen eigenlijk met elkaar.

[5:06:40] Dank u wel, de minister.

[5:06:41] Ja, wat zou ik hierop zeggen, meneer Jansen?

[5:06:44] Een aantal zaken.

[5:06:45] Een soort krisenherstel- instrumentarium, zoals de heer Goudswaard aangaf.

[5:06:52] Ten aanzien van de A2 met de ingekorfte vleermuis, een voorbeeld.

[5:06:56] Ik zit meteen in het strafrecht.

[5:06:58] Dus dan kan ik bestuurlijk lef tonen, maar wanneer ik 29 mol voor me kiezen krijgt, dat ik niet heb, dan kan ik hier allemaal toezeggingen doen.

[5:07:08] Ik heb drie moties.

[5:07:09] Ik hoor wat u zegt.

[5:07:10] Hoevelaken heb ik net echt neergezet bij u. Ik houd daar ook de gedeputeerden vast om een volgende stap te zetten.

[5:07:18] Maar hier moet wel echt een oplossing voor komen.

[5:07:22] En dan kunnen wij verder.

[5:07:25] We zitten niet stil.

[5:07:26] Dat wil ik zeker niet doen van we zetten het in de kast en tot die 29 mols opgelost doen wij helemaal niks.

[5:07:32] Zo zit ik niet in de wedstrijd.

[5:07:33] Maar ja, ik heb nu echt geen zicht erop.

[5:07:37] En dan denk ik bij mezelf ook van, er zijn andere projecten waar dat zicht wel is, maar hoeveel laken?

[5:07:44] We zijn bezig, alleen ik kan nu niet die 1.6 miljard, die zes jaar in gang gaan zetten, gelet op deze, ja, dit stikstofknelpunt.

[5:07:58] Dank u wel.

[5:07:59] Dan ga ik nu al naar de staatssecretaris voor Noord-West.

[5:08:04] Wat zei u?

[5:08:06] Noord-West.

[5:08:06] Noord-West, ja, voorzitter.

[5:08:07] Een vrij beperkt aantal vragen.

[5:08:10] De eerste ging over de Merwede-lijn en de Rijnumburg-lijn.

[5:08:15] Daar zijn een aantal vragen over gesteld.

[5:08:18] Onder andere hoe het met de aftakking zit, of die wordt geïntegreerd met het voorkeursalternatief.

[5:08:24] Op dit moment is het lastig om dat te zeggen,

[5:08:27] of en wanneer de Rijnumburg-TAC zal worden geïntegreerd met de Merwede-lijn.

[5:08:35] Dat heeft met een paar dingen te maken.

[5:08:36] Allereerst natuurlijk omdat er gewoon al een mitverkenning loopt om vooral ook snel toe te kunnen werken na dat voorkeursbesluit.

[5:08:44] Ik denk dat dat een belangrijke stap is.

[5:08:46] Op dit moment loopt er geen uitgebreid onderzoek naar de Rijnumburg-TAC.

[5:08:51] We hopen natuurlijk dat we snel kunnen toewerken aan een startbeslissing voor de MIRT-verkenning Rijn en Burglijn.

[5:08:58] Ook hierbij dien ik te zeggen dat hier geen middelen op dit moment voor beschikbaar zijn voor dat onderzoek.

[5:09:05] Dan ERTMS en de Saalcorridor.

[5:09:12] De heer Janssen en Grimwis hebben daar vragen over gesteld.

[5:09:16] Schiphol, Almere, Lelystad.

[5:09:20] Ik denk dat het belangrijk is om te onderkennen dat die extra tijden er zullen gaan rijden helemaal voor dat traject.

[5:09:28] Bij BO-MIT zijn afspraken gemaakt met de regio over het meer mogelijk maken daarvan en daarvoor is inderdaad ERTMS noodzakelijk.

[5:09:35] Op dit moment werken wij landelijk aan de uitrol, maar wanneer het op dit moment mogelijk is om dat ook op dit traject te kunnen gaan doen is lastig te zeggen.

[5:09:43] We mikken daar op dit moment op 2032.

[5:09:47] Dan de bereikbaarheid Almere-Eimer-verbinding, voorzitter.

[5:09:55] Ik kan de minister of staatssecretaris uitleggen waarom er meer asfalt ten opzichte van de trein beschikbaar is in de verbinding Amsterdam-Almere.

[5:10:06] Het is denk ik belangrijk om te zeggen dat Almere en Flevoland op dit moment multimodaal bereikbaar zijn, zowel nu als in de toekomst.

[5:10:13] Het programma Hoogfrequent Spoorvervoer werkt aan het mogelijk maken van extra treinen tussen Amsterdam en Almere.

[5:10:20] De IJmeerverbinding is voor de ov-bereikbaarheid van toekomstige Almere-Pampus van en naar Amsterdam voorlopig echt nog een stip op de horizon.

[5:10:29] Op dit moment zijn er onvoldoende financiële middelen beschikbaar om een MIRT-verkenning dan ook te starten.

[5:10:36] En dat waren de spoorse zaken ten aanzien van Noord-West, voorzitter.

[5:10:41] Ik dank u wel.

[5:10:42] Ik kijk even naar de leden.

[5:10:43] Als er geen interrupties zijn dan geef ik het woord weer aan de minister voor Zuidwest.

[5:10:48] Zuidwest en laat ik dan ook maar meteen beginnen met de Blankenburgverbinding.

[5:10:51] Als hoogheemraad mocht ik daarbij aanwezig zijn met de heer Madleder.

[5:10:55] Bij de opening onder andere, het hoogheemraadslab had daar een keerschot, een veiligheidsschot, wat er uitgehaald werd.

[5:11:03] En we zijn inmiddels een jaar verder en we zien toch wel echt nu een trend.

[5:11:07] Ook in die laatste maanden, waar we echt nog echt alles op alles zetten, want wij willen echt geen boetefabriek zijn.

[5:11:14] De boetes liggen nu op 1,8% en gaat naar beneden.

[5:11:18] Dat was 3%.

[5:11:20] We kijken nog echt even kritisch naar de beboording.

[5:11:23] We hebben extra beboordingen geplaatst bij de benzinestations, maar ik wil verder gaan dan dat.

[5:11:28] Ook de beboording zoals die op de weg is neergezet.

[5:11:31] en we zien ook uit de cijfers van die ANWB de situatie in Rotterdam doordat we hier gewoon meer wegcapaciteit hebben gecreëerd zorgt dat voor een betere doorstroming.

[5:11:43] We hebben wel echt nu een jaar neergezet met elkaar als zijnde van wennen en het wordt beter.

[5:11:50] Ik zou dan ook niet positief tegenover het voorstel staan om nu ja weer

[5:11:56] een stap verder te gaan, want dat schept ook onduidelijkheid naar de mensen die nu eigenlijk zien wat er gebeurt.

[5:12:06] Wij maken echt een stap op het gebied van de communicatie.

[5:12:10] We hebben ook echt een protocol dat als mensen een boete krijgen, die 1,8 procent, en dat gebeurt nog een keer, dat we een stopknop hebben.

[5:12:17] Weet, het enige manier om de mensen te benaderen is wel via de post.

[5:12:21] Dat heeft te maken met die privacy wetgeving.

[5:12:23] Dat is jammer.

[5:12:25] Anders had je daar iets sneller aan kunnen doen.

[5:12:30] We zetten een popeye op die communicatie.

[5:12:33] Wanneer we ook zien dat mensen een poging hebben gedaan om te betalen, is dat al meteen een aanleiding om ook te zeggen van u heeft het in ieder geval geprobeerd, we gaan geen boete doen.

[5:12:43] Dus coulance via het loket ten top.

[5:12:46] Ik denk dat dat de komende maanden nog duidelijker gaat worden en die cijfers gaat u krijgen.

[5:12:52] Bijna op weekbasis als het aan mij ligt.

[5:12:53] Moet ook kijken of dat allemaal behapbaar is.

[5:12:55] Maar we komen van ver en het wordt steeds beter, ook gelet, verwegen.

[5:13:00] de herinnering, waardoor we helaas toch die 9 euro in rekening moeten brengen.

[5:13:07] Waarom?

[5:13:07] Dat is ook wettelijk bepaald.

[5:13:09] Dat zijn ook die kosten.

[5:13:11] Daarbovenop heb je natuurlijk die 35 euro, wat daarna komt.

[5:13:16] Dus ik wil daar echt ook... Wij zijn geen boetefabriek.

[5:13:19] Ik wil dat dat op nul komt.

[5:13:20] Laat dat helder zijn als dat kan.

[5:13:22] En die kosten... We gaan zo meteen ook naar de Via 15, Arnhem-Nijmegen, zodat we dat systeem wat we nu met elkaar gebouwd hebben, zonder een poortje waar mensen moeten stoppen, om dat ook daar te dupliceren.

[5:13:36] Dan kun je het ook alweer verspreiden over meerdere projecten, waardoor die operationele kosten naar beneden zullen gaan.

[5:13:43] Maar ik kom bij het havenbedrijfsleven vandaan.

[5:13:45] Hoe blij waren de werknemers in de haven dat dit project toch door kon vinden?

[5:13:49] Wilt u een tunnel of wilt u geen tunnel, dan maar met tol 405 miljoen euro.

[5:13:54] Als we dat nu met elkaar kwijtschelden, dan kan dat ook.

[5:13:56] Maar dat heb ik niet, meneer Ginwis.

[5:13:59] Ik zie een verbetering.

[5:14:00] We gaan ook conform de wet dit goed evalueren.

[5:14:04] Eerste kwartaal krijgt uw Kamer daar een uitrol van.

[5:14:08] En brengt u dat dan ook nog een keer op?

[5:14:11] Maar deze cijfers van de laatste maanden stemmen mij heel positief met dat extra beentje dat wij bijzetten.

[5:14:18] Ja, is het ook hier gewoon alle hens aan dek, heb ik al gezegd, maar dit heeft echt mijn aandacht, want wij zijn geen boetefabriek.

[5:14:28] De Westerschelde-tunnel wordt volgend jaar gerenoveerd.

[5:14:31] Wat is er nog te doen aan vier maanden afsluiting van de Oostbuis richting Borsele?

[5:14:37] Volgend jaar, 2027 alweer, vinden herstelwerkzaamheden plaats van de betonschade in de Oostbuis van de Westerschelde-tunnel.

[5:14:46] relatief nieuwe tunnel en toch die betonschade.

[5:14:50] De Westerscheldetunnel wordt geëxporteerd door de NV Westerscheldetunnel en is eigendom van de provincie Zeeland.

[5:14:57] De planning van de werkzaamheden lopen daarom via de provincie en niet via het Rijk.

[5:15:03] En over de geplande werkzaamheden en het bereikbaarheidsplan vindt wel afstemming plaats met Rijkswaterstaat.

[5:15:15] En anders kom ik hier nog even op, ja... Ik had graag wat meer willen vertellen, laat ik het zo zeggen.

[5:15:22] Ik heb deze informatie nu even niet paraat, maar hier kom ik anders zometeen nog even op terug, meneer Ginwis.

[5:15:31] De heer Van Asten en de heer Grinwis.

[5:15:33] De A15 wordt niet aangepakt.

[5:15:35] Goederenvervoer en personenvervoer lopen vast.

[5:15:38] Kan de minister aan tafel om de model shift mogelijk te maken en afspraken te maken?

[5:15:44] We weten, we hebben 9 miljoen euro beschikbaar.

[5:15:47] We hebben hier ook de

[5:15:51] De vervoerregio, dat is een samenwerkingsverband, wordt ook geen kundedier, die daar allemaal in de regio Rijnmond plaatsvinden.

[5:15:59] Dus specifiek is dit gewoon zo meteen via Connect opengesteld.

[5:16:05] Hij is nu even gepauseerd, maar die middelen zijn in de Miljoenennota gecommuniceerd.

[5:16:10] Er loopt al enkele jaren een korte termijn aanpak in de uitvoering van de samenwerkingsorganisatie Zuid-Holland Bereikbaar.

[5:16:19] Dat was waar ik naar op zoek was.

[5:16:21] Voor ritvermijdingen en spitsmijdingen van die A15.

[5:16:24] Dat gaat dus verder dan alleen de campagne daarom trend waar we een evaluatie van hebben gehad.

[5:16:31] Zaken via breikers, het zijn zaken via een Zuid-Holland bereikbaar waar ook veel meer achter zit.

[5:16:37] En daar is 16 miljoen euro beschikbaar voor deze aanpak om dat voor te zetten voor de middellange termijn A15 2026-2035 om circa 5000 ritvermijdingen met het bedrijfsleven in overleg en of spitsmijdingen te realiseren.

[5:16:53] En daarbij wordt ingezet op de fiets en het openbaar vervoer.

[5:16:56] Ik had ook van u begrepen, goederenvervoer, die modelshift, daar begon ik net ook mee.

[5:17:02] Dus dat staat gewoon open en projecten kunnen via, waar we het net over hadden, Zuid-Holland Bereikbaar, via een connect, via de ondernemer Drechtsteden, kunnen daarop ingeschreven worden.

[5:17:16] Daarnaast lopen er allerlei projecten die het gebruik van spoor moeten stimuleren.

[5:17:20] 73 miljoen euro voor de goederenagenda die ik naar uw kamer heb gestuurd vorige week.

[5:17:28] Truckparkings zitten daar onder andere ook bij, maar ook het vergroten van de betrouwbaarheid van de Rotterdamse havenspoorlijn en de 740 meter terreinen.

[5:17:37] zitten daarin, zodat we dat kunnen vergroten, met ook gewoon als doel die A15 daar verder te ontlasten.

[5:17:47] Zover, voorzitter.

[5:17:48] De heer Grinwis, nog drie vragen.

[5:17:51] De heer Grinwis, zijn de werkzaamheden dan ook echt binnen negen maanden afgerond?

[5:17:56] En dat gaat dan over die Papendrechtse brug, waar veelvuldig over wordt gesproken.

[5:18:03] Het verkeersslot duurt negen maanden.

[5:18:05] Daarna is de weg nog een paar weekenden dicht in verband met het testen.

[5:18:10] Deze negen maanden zijn opgenomen in de planning van de opdrachtgever.

[5:18:13] Dus het antwoord is op dit moment alles zijn en staan op groen.

[5:18:17] Geen aanwijzing dat het elf maanden of tien maanden gaat duren.

[5:18:21] De heer Stoffer, de tunnelwet zegt dat er tweerichtingsverkeer in een tunnelbuis niet mag.

[5:18:26] Is de minister bereid deze wet zo nodig aan te passen?

[5:18:30] In het recente BOMeert van januari 2026 hebben Rijk en regio wel afspraken gemaakt om binnen de kaders van de tunnelwet waarvan u zegt van kunnen we dat ook gelet op de Europese context nog gaan oprekken om te kijken.

[5:18:45] of in de Vlakentunnel bij calamiteiten en of onderhoud tweerichtingsverkeer mogelijk kan worden toegelaten.

[5:18:52] Rijkswaterstaat de Vlakentunnel is op dit moment niet ingericht op tweerichtingsverkeer.

[5:18:57] Daarom onderzoekt het Rijk in aanloop naar renovatie welke aanpassingen nodig zijn om dat wel mogelijk te maken en zodat het ook veilig kan.

[5:19:07] Ook kijkt het Rijk nu naar de aanleg van calamiteiten doorstreken.

[5:19:12] doorsteken.

[5:19:13] In het hoogbelaste Nederlandse wegennetwerk zijn naast de Europese regelgeving extra verscherpingen in de nationale tunnelwetgeving doorgevoerd om de veiligheid van de weggebruiker te borgen.

[5:19:25] Daar wil ik liefst geen concessies aan doen.

[5:19:28] Veiligheid voorop, gaf u zelf ook al aan.

[5:19:30] En de Rijkswaterstaat, ook om dat aan te geven, werkt intensief samen met de provincie Zeeland voor deze verkeersbegeleiding, gelet op de situaties waar we vandaan komen.

[5:19:41] Zover mijn antwoord, meneer Stoffer.

[5:19:45] Dus ik ga kijken welke ruimte ik van u krijg op dat gebied.

[5:19:51] Meneer Stoffer, ga erom.

[5:19:52] Ja, voorzitter, op zich natuurlijk alle ruimte.

[5:19:55] Ik heb een motie klaarlegen waarbij ik de vraag heb of de regering de Kamer voor het volgende middebat kan informeren over de mogelijkheden die er zijn voor die aanpassing.

[5:20:04] Maar als de minister een toezegging zou kunnen dat het kabinet, en dat zal wellicht de opvolger zijn, ons daarover kan informeren voor het volgende middebat, van hoever dat staat enzovoorts, dan hoef ik de motie niet in te dienen, voorzitter.

[5:20:17] Dat is een toezegging.

[5:20:20] Dan gaan wij even noteren.

[5:20:23] Kijk even naar de leden.

[5:20:24] Andere interrupties, nu de vrouw... O, heeft nog even... Ah, kijk eens aan.

[5:20:29] We hebben hier gesmokkeld.

[5:20:30] Het blokje was nog niet af.

[5:20:32] Gaat te gang.

[5:20:33] Ja.

[5:20:35] De Bodegravenboog, ja.

[5:20:37] En daar ben ik ook geweest.

[5:20:40] In het vorige MIRT-debat heeft de minister de volgende toezegging gedaan.

[5:20:43] De minister gaat langs bij project Bodegravenboog en zal de Kamer informeren over de uitkomsten.

[5:20:48] In de MIRT-brief...

[5:20:51] Onder moties en toezeggingen op pagina 26 ben ik hierop ingegaan.

[5:20:56] Op verzoek van de Kamer is de regio bezocht en de problematiek besproken en met de provincie Zuid-Holland, de heer Zevenbergen was erbij, maar ook de wethouder was erbij, was ik daar aanwezig met ook

[5:21:12] Mijn collega en de gemeenteboog De Havereewijk heeft geconcludeerd dat er op dit moment geen budget, personele capaciteit en stikstofruimte beschikbaar is om hem aan te leggen.

[5:21:23] De provincie heeft wel ideeën over de Bodegaveboog, dus we zijn echt nog met elkaar in gesprek.

[5:21:32] We houden ook die cijfers goed bij elkaar.

[5:21:35] En dan zou ik zeggen van niet in dit meer te overleggen, maar wanneer we licht in een andere situatie zijn, komt die bodegravenboog echt boven drijven.

[5:21:44] Dus hij staat op het netvlies.

[5:21:46] We gaan nu wat meer richting korte landen kijken, maar ja, we zijn ons huiswerk aan het doen, ook voor die gefaseerde.

[5:21:53] Ja, aanlegmogelijkheden.

[5:21:55] En ik wil dan van de provincie, de opvolger van de heer Zevenbergen, ook horen welke ideeën dan echt daar zijn.

[5:22:00] Want ze hebben geen gebruik gemaakt van een ander potje wat we beschikbaar hebben.

[5:22:05] Dus wellicht is dat nog iets.

[5:22:09] Dank u wel.

[5:22:10] Nu bent u echt aan het einde van het blokje.

[5:22:11] We houden tempo erin.

[5:22:13] Ik zou graag om vier uur over willen gaan naar de tweede termijn.

[5:22:17] Staatssecretaris, doe je best.

[5:22:19] Zeker, voorzitter.

[5:22:19] We hebben een paar projecten in het openbaar vervoer en spoor als het gaat om Zuid-West.

[5:22:25] Dan begin ik bij de oude lijn.

[5:22:27] Er zijn een aantal vragen gesteld over de oude lijn en vooral de combinatie met de stations rondom Dordrecht en de situatie daarom trend.

[5:22:39] Zoals al eerder gezegd, we kunnen nu echt een stap gaan maken met de outline dat het wat positief is.

[5:22:44] Voor de vier nieuwe stations, waaronder dus ook Dordrecht Leerpark, wordt het onderzoek eind dit jaar afgerond.

[5:22:52] Om met alle nieuwe stations en ook de daarvoor nodige vier sporen het verder te kunnen gaan, zijn er extra middelen nodig.

[5:22:59] Op dit moment hebben het Rijk en regio samen al geïnvesteerd.

[5:23:03] Het gaat om een bedrag van ongeveer 340 miljoen euro voor de regio Dordrecht.

[5:23:10] En we moeten zorgen dat er nog wat financiering bij komt, waarbij we ook bewust naar de regio kijken als het gaat om co-financiering en ook de verdedigingssleutel, de verdedigingssleutel die we daar normaliter ook hanteren.

[5:23:26] Dan, voorzitter, wind in de zeilen.

[5:23:28] Er zijn een aantal vragen over gesteld welke stappen we daarop zetten.

[5:23:33] Er zijn inderdaad afspraken gemaakt destijds met de provincie Zeeland.

[5:23:39] ProRail start vanaf eind 2027 met de uitvoering van een aantal kleinere overwegmaatregelen om zo de derde trein per uur te kunnen laten.

[5:23:49] rijden, om ervoor te zorgen dat hij op het lange termijn kan blijven rijden, moet ook daar financieel worden gezocht naar extra middelen, om dat ook echt voor de lange termijn, onder andere de overwegen in Goes en Roosendaal, om die te kunnen aanpakken, om dan die derde trein mogelijk te maken.

[5:24:11] Daarnaast loopt er inderdaad ook een onderzoek naar de uitkomsten van de vierde trein.

[5:24:15] De uitkomsten zullen we bekijken en een rekening houden met natuurlijk de situatie in Zeeland en ook daar moet worden gekeken naar de financiële situatie om dat mogelijk te maken.

[5:24:26] Dan de ERTMS-proefbaanvak Zeeland.

[5:24:30] Een aantal vragen daar over hoe het dan zit met de hinder daaromtrend.

[5:24:36] Wij spannen ons in, samen met de spoorsector en de natuurlijke partijen, om maximaal de hinder op het proefbaanvak te beperken.

[5:24:44] We snappen dat dit een vervelende situatie is.

[5:24:47] Daarom zijn er ook afspraken gemaakt met Zeeland over een maatregelenpakket.

[5:24:51] voor hinderbeperking en het verbeteren van de betrouwbaarheid.

[5:24:55] De maatregelen worden momenteel verder uitgewerkt, maar gezien het testen en het beproeven op zijn vroegst in 2029 zal beginnen, is hier nog ruim de tijd voor.

[5:25:05] Daarnaast werken we ook samen met servicepartijen aan de implementatie van het pakket wind in de zijden.

[5:25:10] Zoals ik al zei, ik onderzoek onder andere ook de mogelijkheid van een vierde trein per uur en een aansluiting van de HZL.

[5:25:18] Ik meld daarbij dat daar geen middelen op dit moment voor gereserveerd zijn.

[5:25:21] Dan rilgent neusen.

[5:25:26] Op dit moment bereiden wij de startbeslissing daarvoor voor.

[5:25:31] Dit is een grensoverscheidend project.

[5:25:35] ProRail voert nu met voorbereiding uit voor die startbeslissingen.

[5:25:38] We hopen dat dit jaar te kunnen nemen.

[5:25:40] Ook zijn we in intensief gesprek met mijn Belgische collega.

[5:25:44] Die hoop ik volgende week tijdens een diner ook te kunnen spreken.

[5:25:46] Onder andere hier over om ervoor te zorgen dat we hier ook weer een stap op kunnen zetten.

[5:25:51] Tot zover, voorzitter.

[5:25:52] Ik dank u wel.

[5:25:54] Dat loopt tot interrupties.

[5:25:55] De heer Van Asten.

[5:25:57] Ja, dank.

[5:25:58] Ik had om gevraagd in het kader van de oude lijnen over dat pact waarover gesproken werd in de stukken.

[5:26:03] Wat wij daar als Kamer van meegaan krijgen, hoe wij daarover worden geïnformeerd.

[5:26:08] Ja, de heer staatssecretaris.

[5:26:12] En anders even misschien wel in de tweede termijn op terugkomen.

[5:26:16] Ja, we kunnen daar bij de volgende meetbrief gewoon over terugkomen als we het pakket hebben uitgesproken met de regio.

[5:26:21] Dank.

[5:26:22] Heer Geen Wiss.

[5:26:23] Ja, voorzitter, ik weet dat de provincie en het Rijk in goed overleg zijn over een pakket met tegenflankerende maatregelen om het hinder van de EHTMS-proef in Zeeland tot het minimale te beperken.

[5:26:41] Maar ik hoor toch ook wel dat er nu onderwijsinstellingen in Zeeland, de Hogeschool van Zeeland,

[5:26:48] Nu al een beetje merken dat nieuwe studenten zich dan maar niet inschrijven in Zeeland, maar net aan de Brabantse kant, omdat de trein er een aantal maanden uit gaat in 29.

[5:27:01] Dus het klinkt allemaal nog heel ver weg.

[5:27:03] Maar vanaf nu dat maatregelenpakket ook goed communiceren en proberen studenten ertoe te verleiden of jongeren die moeten gaan kiezen voor een studie, dat ze niet daarom hun studiekeuze voor Zeeland op een lager pitje zouden zetten.

[5:27:18] Dat is wel heel erg belangrijk.

[5:27:19] Ziet de staatssecretaris deze opgave, omdat de marges zijn natuurlijk in Zeeland met een wat kleinere bevolking en wat minder onderwijsinstellingen zijn wel vrij dun.

[5:27:32] Nee, voorzitter, dat is zeker bekend en daarom is het ook belangrijk om te blijven herhalen dat we een maatregelenpakket hebben afgesproken.

[5:27:39] De uitwerking werkt natuurlijk wel even tijd.

[5:27:41] Nogmaals, het gaat ook over 2029, dus dat is natuurlijk ook... We hebben het ook nog wel eventjes wat dat betreft, maar ik snap wel natuurlijk de zorg.

[5:27:47] Maar laat ik daarom duidelijk herhalen, het is en blijft de bedoeling dat Zeeland ook bereikbaar zal blijven, ook tijdens deze proef.

[5:27:55] En we gaan dus ook alles op alles zetten om die hinder zo min als mogelijk te laten zijn.

[5:28:00] Dat is waar we naartoe werken natuurlijk.

[5:28:05] Ja, ik dank u wel.

[5:28:06] Dan is het woord aan de minister voor Noord.

[5:28:11] Het zal met belangstelling gevolgd worden hier door een aantal leden.

[5:28:13] Gaat uw gang.

[5:28:14] Zeker.

[5:28:14] Noord.

[5:28:15] En laat ik hem dan ook maar meteen bij de hoorns vatten.

[5:28:17] De haven van Terschelling.

[5:28:19] De heer De Hoop.

[5:28:21] Mevrouw van de Plas.

[5:28:22] De heer Goudswaard.

[5:28:24] Maar ook mevrouw Oelsma Hoekstra.

[5:28:28] Ja, die hebben daar ook vragen over gesteld.

[5:28:31] En ik heb daar vorige week natuurlijk ook het een en ander over gezegd.

[5:28:36] Daar zat een dag tussen.

[5:28:39] In maart is er een vervolgoverleg tussen de partijen.

[5:28:43] In december is er overleg geweest tussen de gemeente, de provincie, ministerie van BZK en INW.

[5:28:50] Wij hebben ook aangegeven, tenminste, we hebben ook echt kennis en kunde.

[5:28:53] Er zijn verschillende varianten.

[5:28:55] Eentje heeft ook te maken met een betonningslocatie van Rijkswaterstaat.

[5:29:03] of dat handig is om te doen of niet.

[5:29:05] We zijn er nog niet uitgesproken, maar wat ik wel wil doen is dat wij in maart verder spreken en dat ik voor maart ook een brief stuur naar de minister van de BZK om ook vanuit die kant het belang, de noodzaak van die kade onder zijn haar ogen te brengen.

[5:29:26] Ik zal het op kort termijn doen, voorzitter, dus dat

[5:29:28] Ik wil een brief uitdoen naar BZK zodat wij als Rijk dit goed voorbereid hebben wanneer we de regio tegemoet treden.

[5:29:41] Ik ga daar ook de provincie bij betrekken.

[5:29:44] Dit wordt ook een bestuurlijk overleg, als het aan mij ligt, of dat dan meteen in maart is of daar vlak achter.

[5:29:51] Even kijken wat handig is, maar er gaat geen lange periode overheen.

[5:29:54] Hier moet zo snel mogelijk duidelijkheid over komen.

[5:29:57] Maar als ik kijk naar gewoon onze juridische aspecten, dan moet ik het wel ergens vandaan zien te halen.

[5:30:04] Ik zie ook dat de gemeente hierop bewogen heeft, hartstikke goed.

[5:30:08] Ik ga die puzzel proberen te leggen, maar dat betekent wel dat we hem ergens vandaan moeten gaan halen.

[5:30:16] En dat is dan de uitdaging aan het ministerie van INW om dat in overleg met de regio te realiseren.

[5:30:24] En hier u ook over terug te koppelen, want van verschillende van u krijg ik hem hier terug.

[5:30:31] Dus ik ga mijn uiterste doen op dit onderwerp.

[5:30:43] Het werkbezoek Ameland, Watertaxi.

[5:30:45] Ik heb het rapport van Marin.

[5:30:47] Dat gaat een deze dagen naar u toe.

[5:30:52] En daarin staat dat onder bepaalde voorwaarden wij een snelheidsverhoging zouden kunnen gaan doorvoeren.

[5:30:59] Dat is voor de nacht.

[5:31:02] Veiligheid voorop, daarom ook echt het maar in.

[5:31:07] Ik heb de aanbevelingen al gezien in de vergaande conceptvariant.

[5:31:12] Ik ga in overleg met de ondernemers in kwestie.

[5:31:14] Ik wil daar een mooie strik omheen gaan doen binnen de kaders en dat gesprek ook met u gaan voeren, zodat we dit dossier kunnen gaan afronden, voorzitter.

[5:31:27] De vaarverbinding Ameland, een reflectie erop.

[5:31:30] De heer Jansen, Holwert, maken ons zorgen over de vaarweg.

[5:31:35] Dat is dan niet het snel varen, maar dat is dan echt de vaarweg.

[5:31:37] Ga naar reflectie.

[5:31:39] In september 2025 heb ik de Kamer geïnformeerd over het programma van IJssen over de concessie Friese waddenveren vanaf 2029.

[5:31:50] Ja, wat dat betreft is het besluit genomen voor het uitvoeren van een meerverkenning bereikbaar Ameland.

[5:31:56] Voor de verkenning en het oplossen van de problematiek van de vaargeul heeft het ministerie 250 miljoen euro gereserveerd.

[5:32:06] Mevrouw Boelsma.

[5:32:08] Eemshaven.

[5:32:09] Gaat deze haven een rol spelen in het kader van defensie?

[5:32:13] En zo ja, zijn er mogelijkheden binnen de meerdverkenning om financiering met Europees geld in het kader van due use mee te nemen?

[5:32:19] Ja, de Eemshaven speelt reeds een rol in het kader van defensie.

[5:32:23] En op dit moment, as we speak, momenteel worden externe financieringsbronnen onderzocht.

[5:32:29] De Eemshaven is net als Rotterdam en North Sea Ports in Vlissingen.

[5:32:34] aangewezen als host nation support haven en onderdeel van het 10T Europese netwerk.

[5:32:40] Wij onderzoeken of er mogelijkheden zijn voor financiering met Europees geld voor het versterken van deze drie militaire corridors.

[5:32:49] De heer Van Asten en mevrouw Boelsma, hoe verder met de Gerrit Krolbrug?

[5:32:55] Nou, de essentie van het antwoord is, ik ga echt nog even goed kijken.

[5:32:59] U heeft ook de plaatjes gezien.

[5:33:02] Ik heb nog meer bruggen.

[5:33:04] Daar ga ik het zo meteen... Ja, ook nog even kijken.

[5:33:18] Dus daar speelt wat.

[5:33:19] Ik laat het zo formuleren.

[5:33:25] Ik wil ook echt aangeven dat ik het erg vervelend vind voor de regio dat er zoveel aanvaringen hebben plaatsgevonden.

[5:33:36] De verzekering van rederijen.

[5:33:40] Het gaat maar zover.

[5:33:41] Dat betekent dat, en de heer De Hoop had het over 36 en dit vanaf het jaar 2000, dat kan niet de bedoeling zijn.

[5:33:49] Dus ik ga echt met de sector in overleg wat hier mogelijk is.

[5:33:52] Dit moet tot een tot een einde gaan komen.

[5:33:54] Deze cijfers moeten

[5:33:56] echt naar beneden.

[5:33:58] Nul bestaat wellicht niet, maar ik schrik gewoon van deze cijfers, maar ook van de financiële bedragen en ook van de hinder die dit veroorzaakt.

[5:34:08] We hebben natuurlijk ook te maken met een aantal technische zaken, dus ik wil maar even alles in de bredere zin pakken.

[5:34:14] Dus de Gerrit Krolberg, ik ga ook daar kijken, net als in Terschelling, wat we hier kunnen doen.

[5:34:20] U heeft de cijfers ook tot u kunnen nemen, 11 miljoen euro voor een tijdelijke oplossing, terwijl ik graag dat geld voor het Noorden betitel als zijnde voor iets wat structureel duurzaam is.

[5:34:30] Duurzaam is in gaat lang mee.

[5:34:32] Maar alle opties liggen op tafel alvorens wij dat gesprek in het noorden gaan voeren.

[5:34:39] Het is niet zo dat we al iets uitsluiten.

[5:34:41] Ik zou ook nog eens naar die pontjes kijken en dat we dan ook daar op het juiste niveau met de regio dit gesprek gaan voeren met elkaar.

[5:34:52] De heer Janssen, waar is het aquaduct over de Scars Terrine?

[5:35:01] Dat is de kant van nu, he, mevrouw Broesma?

[5:35:02] Ja.

[5:35:04] Gestrand de afgelopen jaar.

[5:35:08] Ja.

[5:35:09] In 2013 heeft het kabinet besloten om te bezuinigen op het infrastructuurfonds waarbij eveneens het aquaduct is geschapt.

[5:35:17] Zover de geschietvorming.

[5:35:19] Het project is de afgelopen jaren niet naar boven gekomen als een mogelijke opgave mede gezien de financiële ruimte.

[5:35:29] Ja, zover het antwoord.

[5:35:32] De Friese bruggen.

[5:35:33] Nou, nu hebben we er ook één te pakken.

[5:35:35] De noodzaak voor het aanpakken van de Friese bruggen is volkomen duidelijk.

[5:35:40] En daarom is om 29 januari aanstaande komende donderdag een extra bestuurlijk overleg gepland met de provincie Friesland en de betrokken gemeenten om het over de aanpak en de planning te hebben.

[5:35:54] Zoals ik net al aangaf, ik vind het erg vervelend.

[5:35:58] Hier is het laatste woord zeker nog niet over gezegd.

[5:36:02] Maar dat mensen moeten omlopen, moeten omfietsen of moeten omrijden.

[5:36:07] Rijkswaterstaat kijkt op alle plekken waar het

[5:36:10] Dat in dat geval is een nauwe samenwerking met de regio om die hinder zoveel mogelijk te beperken.

[5:36:16] En we werken met een portfolioaanpak, gelet op de veelvoud van de bruggen, het gebundeld aanpakken van deze beweegbare bruggen om ze zo snel, maar ook zo efficiënt mogelijk aan te pakken.

[5:36:28] Dat is meekoppelen, waar we het net over hadden over een ander onderwerp.

[5:36:31] Waarom pak je niet meteen wat mee?

[5:36:33] Dit is zo'n mooi voorbeeld van zo'n portfolioaanpak.

[5:36:37] En dit vraagt om voorbereidingstijd.

[5:36:39] wat doorwerkt in de vervangingsdata.

[5:36:42] En we gaan daarna ook als een exponentiële curve van wiskundevoer, gaan we ook daar tijd goed maken.

[5:36:50] Dus we nemen nu net wat meer tijd voor die eerste brug, maar dat gaan we zo meteen verder inlopen.

[5:36:56] Maar ondanks deze portfolioaanpak en die exponentiële versnellingscurve,

[5:37:03] Ja, hebben we toch echt wel een deadline van 2030, wat niet voor die tijd gerealiseerd zal zijn, maar in de jaren daarna.

[5:37:12] Maar ja, we willen hier wel zo goed mogelijk aan vasthouden.

[5:37:15] Als daar wel zicht is dat het langer gaat duren, communiceren we dat ook.

[5:37:19] En deze zomer zeg ik u hierover een brief toe waarmee het Kamer inzicht krijgt in de planning.

[5:37:29] Dus de planning van die bruggen pakken we daarbij.

[5:37:33] Maar dan heb ik er nog eentje en dat is het zuurtje.

[5:37:37] De brug Schuilenburg.

[5:37:40] Die is niet in deze bruggenportfolio meegenomen omdat deze nog niet zover in het merkproces is verwoorderd.

[5:37:47] als de andere vier.

[5:37:49] Er is tijd nodig voor een goede voorbereiding, het regelen van de veiligheid en de bereikbaarheid voor zowel het weg- en het vaarwegverkeer.

[5:37:56] En daar heb ik ook echt een zorgvuldige afstemming nodig met die bestuurlijke partners.

[5:38:01] En op de 29ste praten we daar dan ook verder over.

[5:38:05] Over de bruggen in Friesland heb ik zo het idee, voorzitter, dat het laatste woord ook nog niet uitgewisseld is met uw commissie.

[5:38:14] Korn Werderzand.

[5:38:16] De heer Grinwis, de heer De Hoop.

[5:38:20] Ja.

[5:38:22] Koorn Werderzand, een zeer belangrijk thema, maar dit is ook een onderwerp waar ik u vraag om goed naar de ingenieurs van het ministerie te luisteren.

[5:38:37] Een aantal van u heeft zo'n studie ook genoten.

[5:38:42] Dit wordt uitdagend.

[5:38:45] Aan de andere kant, wij draaien niet weg voor een uitdaging.

[5:38:52] Maar wij praten hier wel over een niet zomaar iets.

[5:38:56] Kornwerderzand.

[5:38:57] Ik actualiseer momenteel de ramingen voor verruiming van het sluiscomplex samen met de provincies Friesland, Flevoland en Overijssel.

[5:39:05] En daarbij speelt een behoorlijke verziltingsopgave die gewoon complex is.

[5:39:10] En daar hebben we net wat meer nog in de vingers nodig.

[5:39:13] In het tweede kwartaal van dit jaar zijn de ramingen hiervoor bekend.

[5:39:19] De ingenieurs zijn bezig.

[5:39:21] En dan kan ik, de minister, het besluit nemen met de verschillende regionale bestuurders over de scoop, de risicoverdeling, als mede de dekking.

[5:39:32] En aan de bestaande spuimiddelen wordt op dit moment levensverlengend onderhoud uitgevoerd.

[5:39:38] Maar dit is een beetje een winstwaarschuwing voor ze terwijl ik hier geef.

[5:39:42] Dit zou zomaar eens wat kostbaarder kunnen zijn als dat we op dit moment nog denken.

[5:39:47] Maar in Q2 zijn die ramingen gemaakt.

[5:39:52] Zover, voorzitter.

[5:39:54] Ik dank u wel, de heer Geenwits.

[5:39:56] U heeft alleen geen interrupties meer.

[5:40:00] Maar ik zou er graag wel een extra willen toestaan, sowieso.

[5:40:04] Maar dat doet ook bij iedereen als dat nodig is.

[5:40:06] Gaat uw gang.

[5:40:07] Ja, voorzitter.

[5:40:08] Dank u wel voor uw coulance.

[5:40:10] En de vraag aan de minister, want hij zegt het een beetje met een zorgelijk gezicht over Kornwedderzand.

[5:40:15] Dat we heel goed moeten gaan luisteren naar wat technisch mogelijk is.

[5:40:20] Ik kan me van waar deze zorgen, want tot nu toe was het iedere keer van ja, we hebben in het verleden geld gereserveerd, maar dat was te weinig.

[5:40:28] Toen hebben we vorig jaar in die deal waarin de Lelylijnpot is geplunderd, maar wel een aantal mooie projecten van geld is voorzien, zoals een hele zakslijn, maar ook cornwederzand.

[5:40:38] Nou ja, dan kunnen we dat toch eindelijk eens gaan realiseren.

[5:40:42] En nu zie ik allemaal een bezorgde frons op het gezicht van de minister verschijnen.

[5:40:49] Wat is hier aan de hand?

[5:40:50] Gaat het veel meer kosten of is het misschien zodanig technisch ingewikkeld dat we misschien helemaal geen bredere sluis en langere sluis krijgen daar in Coor-Weddersand?

[5:40:59] Wat bedoelt de minister precies te zeggen?

[5:41:06] U vraagt wij draaien.

[5:41:08] De regio wil dit ook.

[5:41:10] Dus ik ga echt die extra mijl om dat plaatje goed te schetsen.

[5:41:14] Maar als ik kijk naar de situatie waarin we nu zijn, zitten we echt op het technisch uiterste.

[5:41:22] We hebben hier te maken met de zoetwater buffer van Nederland.

[5:41:26] Het IJsselmeer.

[5:41:28] En daar maak ik me zorgen over.

[5:41:31] Gelet op de zoutproblematiek die we bijvoorbeeld in Amsterdam hebben gezien.

[5:41:36] IJmuiden.

[5:41:37] We praten hier echt over een enorme verbreding en verdieping.

[5:41:41] Met enorme bruggen.

[5:41:43] Met een tijdslijn.

[5:41:45] Aan de andere kant...

[5:41:47] U roept wij draaien, wij gaan die plaat voor u leggen.

[5:41:50] Zeker ook gelet op de gesten die u heeft gedaan met de middelen.

[5:41:54] Maar het zou zomaar eens kunnen dat we hier een andere plaat voor u gaan neerleggen.

[5:41:58] En dat is dan het echte verhaal wat ik dan u ook ga voorleggen.

[5:42:02] Mijn zorgen zitten in die oordegrootte.

[5:42:05] Dus de zoetwaterbuffer van Nederland hebben we mee te maken.

[5:42:11] En dat zal u, de heer Stoffers, als civiel ingenieur, of u als vanuit de WEUR, ook zometeen die plaat kunnen leggen.

[5:42:19] Wij schetsen daar gewoon een technisch verhaal.

[5:42:21] Ik ga hier niet zeggen dat niks mogelijk is, absoluut niet.

[5:42:24] Dus dit is een uitdaging.

[5:42:26] En hier gaat u de komende tijd ook nog over hebben.

[5:42:29] En dan die ramingen.

[5:42:30] Maar dit is wel zo eentje dat ik kijk van nou, ik heb drie top drie op het gebied van water.

[5:42:35] IJmuiden, Afsluitdijk, Koermerdersland.

[5:42:39] Die staan.

[5:42:41] Helder.

[5:42:41] Daar word ik af en toe wel eens wakker van.

[5:42:43] Nou, ik zal lekker blijven slapen.

[5:42:45] Dat is voor iedereen het beste.

[5:42:46] Maar ik snap wat u bedoelt.

[5:42:47] Ik kijk nog even.

[5:42:50] Mevrouw Boelsma heeft nog een interruptie.

[5:42:52] Gaat uw gang.

[5:42:54] Dank u wel, voorzitter.

[5:42:56] Dank voor de heldere, eerlijke beantwoording.

[5:42:58] Ik heb nog een kleine volgvraag op de Schelling en de Gerrit Kralbrug.

[5:43:02] Heb ik het goed gehoord dat u zegt blijf even op uw handen zitten, want ik ga er heel hard mee aan de slag en ik denk ook wel dat ik het rondkrijg.

[5:43:11] Zo voelt het bij mij wel een beetje en kunnen wij daarvan uitgaan of ben ik nu te enthousiast?

[5:43:19] Erik, ik ga hier echt met een open vizier in en ik hoor rook.

[5:43:23] Zoveel partijen die dit ook aanhangig hebben gemaakt.

[5:43:26] Ik geef even geen garanties, maar ik geef wel de garantie dat ik tot het uiterste ga.

[5:43:35] Voorzitter, allereerst dank voor de beantwoording van de minister waarin hij op verschillende dossiers in Noord-Nederland echt de hand reikt en met verschillende overheden in gesprek wil gaan.

[5:43:44] Ik zou toch nog over terschelling één vraag willen stellen, want ik heb een beetje zorgen over het tijdspad, omdat in juni er al eigenlijk financiële besluiten moeten worden genomen, omdat anders de toevoer van zowel goederen, maar zelfs ook misschien wel mensen naar terschelling in het geding komt.

[5:44:01] Dus zou de minister ook bij de brief die hij naar de Kamer stuurt een tijdspad willen schetsen waarin hopelijk hij daarmee mijn zorgen ook wegneemt dat die financiering op tijd rond is.

[5:44:11] Dus dat we daar ook een beeld bij hebben dat tijdspelt hoe hij dat met BZK ziet.

[5:44:18] Ja, dank u wel, voorzitter.

[5:44:19] Ik ga op, zodra dat overleg ook heeft plaatsgevonden, dit zou net kunnen in de tijdspannen.

[5:44:24] Je zei met de regio, daar hebben we hier ook over gesproken.

[5:44:27] Het wordt wel krap en dat zetten we op papier.

[5:44:31] Mocht er dan nog kink in de kabel komen, dan wordt u geïnformeerd.

[5:44:34] Maar die tijdsplanning wil ik dan meteen meegeven zodra de bestuurlijk overleg heeft plaatsgevonden.

[5:44:40] Er is alles op gericht om dat, ja, gelet op het aspect wat u net noemde, om dat te voorkomen.

[5:44:48] Dank u wel.

[5:44:50] De staatssecretaris voor Noord.

[5:44:52] Dank, voorzitter.

[5:44:53] En dan begin ik bij de Lelylijn.

[5:44:56] Daar hebben we al vaker over gesproken, dus ik zal niet herhalen wat ik daar vorige week en die week daarvoor over heb gezegd, maar dat ik uitkijk naar het rapport van Klaas Knot om daar weer hernieuw het perspectief te bieden aan de mensen in het noorden.

[5:45:08] Er zijn wel een aantal vragen gesteld over de ramingen.

[5:45:12] Op dit moment zitten de ramingen ongeveer tegen de 15 miljard aan voor de traject Lelylijn Groningen.

[5:45:21] Het is een dure lijn daar zo op het Veengebied om aan te leggen.

[5:45:25] Dus dat zorgt ervoor dat het wel ingewikkeld is.

[5:45:27] Op dit moment staat er op de aanvullende post een bedrag van 657 miljoen euro die daar nog staat voor de Lelylijn.

[5:45:37] Dat zijn dus de ramingen waar rekening mee is gehouden.

[5:45:40] Er zijn dan ook vragen gesteld over de ramingen ten aanzien van Groningen-Duitse grens.

[5:45:44] Ja, ook dit gaat om forse bedragen.

[5:45:47] De exacte berekening is niet gedaan, maar dan heb je het over een bedrag tussen de 3,3 miljard en de 12,1 miljard.

[5:45:54] Voor in ieder geval het Nederlandse deel om dat te doen.

[5:45:57] En als het gaat om de inschatting, mevrouw Van der Plas vroeg mij dat nog, over het dracht in Groningen, dan heb je het over een bedrag van 4 miljard.

[5:46:08] Dan de vragen over de Nederlandse zaksenlijn.

[5:46:11] Die loopt op dit moment volgens planning.

[5:46:13] We hebben daar de startbeslissing inmiddels van genomen.

[5:46:16] Er loopt nu een zienswijze procedure waarbij iedereen kan aangeven wat hij of zij daarvan vindt.

[5:46:21] Die procedure loopt nog vier weken.

[5:46:23] Daarna wordt er een reactienota opgesteld.

[5:46:25] Tegelijkertijd is ProRail inmiddels aan de slag voor de aanbesteding van het ontwerp van de lijn.

[5:46:31] En we hopen dat volgens planning de midverkenning eind 2028 zal worden afgerond.

[5:46:37] Als het gaat om de koppeling met de woningbouw, de heer Van Asten vroeg daar... Nou ja, het is op dit moment niet duidelijk hoe de lijn exact zal gaan lopen.

[5:46:45] We weten dus nog niet waar de stations zullen komen en waar het dus best ook de woningbouw kan worden gepleegd.

[5:46:53] Als dat bekend is zal vervolgens ook vanuit VRO en ook de regio worden gekeken hoe je de lijnen het beste kan laten aansluiten om te plannen woningbouw.

[5:47:02] waarbij ik erop wijs dat het in principe de verantwoordelijkheid is van de gemeente zelf om de ontsluiting van woningbouwgebieden ook rondom seizoensgebieden te laten verlopen.

[5:47:14] Dan de HHMK Spoor Aquaduct waar vragen over zijn gesteld.

[5:47:20] Het tekort daar is op dit moment 214 miljoen euro.

[5:47:24] We zijn in gesprek met de regio.

[5:47:27] Vanuit het Rijk is 75 miljoen euro gereserveerd.

[5:47:29] en vanuit de regio 25 miljoen of iets meer dan 25 miljoen.

[5:47:33] Dus op dit moment is het beschikbare budget ontoereikend om een MIRT-verkenning te starten.

[5:47:39] Tijdens het BO-MIRT 25 is afgesproken met de regio te verkennen welke mogelijkheden er zijn ter vervanging van dit project binnen het bestaande budget.

[5:47:49] En we hebben afgesproken dat we bij BO-MIRT 26 ook een stap gaan zetten om het besluit te nemen over de toekomst van dit project.

[5:48:00] Dan de flessenhals Meppel, voorzitter.

[5:48:06] Dit jaar begint ProRail met de werkzaamheden aan het sporen om het robuuster te maken.

[5:48:13] En we hopen hierdoor ook dat de storingen in de toekomst zullen gaan afnemen.

[5:48:17] De aanleg van het vierde perronspoor is op dit moment in voorbereiding.

[5:48:21] De huidige planning is dat het projectbesluit kan worden genomen in 2029, waarna de aanleg van het vierde perronspoor zal kunnen starten.

[5:48:29] Dit komt door de middelen die zijn vrijgemaakt bij de voorjaarsnota-besluitvorming van afgelopen jaar.

[5:48:35] Dan tot slot het station Staphorst.

[5:48:37] Daar is een vraag over gesteld door de heer Grimwes.

[5:48:40] Binnen de huidige dienstvereniging en ook met de huidige infrastructuur is het gewoonweg fysiek, dus dit keer niet financieel, maar fysiek niet mogelijk om een nieuw station daarin te passen en toe te voegen op de lijn naar Groningen.

[5:48:56] Daar hebben we de Kamer ook al reeds eerder over geïnformeerd.

[5:48:59] Tot zover, voorzitter.

[5:49:22] Mijn hele bijdrage op dit stuk was juist omdat die twee, woningbouw en de mobiliteit van de Nederlandse artsenlijn, nou niet direct goed op elkaar aangesloten lijken te zijn.

[5:49:33] En het antwoord leidt nog niet tot heel veel geruststelling.

[5:49:39] Ik mag toch hopen dat we dadelijk wel de nieuwe stations, zoals die komen, aanleggen, precies op een gebied waar we dan ook fors woningbouw gaan, oftens fors voor die regio, grootschalig woningbouwlocaties gaan inrichten.

[5:49:52] We kijken nu vooral waar je het beste die trein kan laten lopen.

[5:49:59] En dat zal logischerwijs ongetwijfeld ook met dorpen te maken hebben, daar waar woningbouw is.

[5:50:04] Maar dit is natuurlijk wel een enorme investering die je doet en je moet ook wel slim nadenken hoe je die trein dan vervolgens laat lopen.

[5:50:10] Dat die ook kansrijk is om uitgevoerd te worden.

[5:50:12] Dus daarin zal je een balans moeten vinden.

[5:50:13] Dus enerzijds de plannen die er zijn en anderzijds de logica van zo'n lijn.

[5:50:17] Dus dat gebeurt in zo'n verkenning.

[5:50:20] Dan ga je met elkaar nadenken waar ga je wat neerleggen.

[5:50:23] En daar zit woningbouw ongetwijfeld ook in.

[5:50:27] Maar dat moet zich allemaal wel zetten, uiteraard.

[5:50:31] Dus dat moet je samen met elkaar doen en dat gebeurt in zo'n verkenning.

[5:50:33] Vandaar ook dat je vervolgens de hele procedure nu doorloopt met een zienswijze procedure, een inspraak bij inkomsten, et cetera, et cetera, het hele participatietraject.

[5:50:44] Ja, dank u voorzitter.

[5:50:48] Een korte vraag aan de staatssecretaris, want als ik nu kijk op de website van ProRail, dan wordt daar heel duidelijk gesteld van het totale maatregelenpakket rondom Meppel, dat leveren wij in 2030 op.

[5:51:01] Als ik nu luister naar de staatssecretaris, als het gaat over dat vierde perron, wat gewoon een buitengewoon belangrijk component is voor de aanpak van de flessenhals.

[5:51:11] Kan ProRail die belofte dan ook nakomen dat de totale maatregelenpakket in 2030 wordt opgeleverd?

[5:51:21] Kan de staatssecretaris daar echt even concreet op reageren?

[5:51:26] Dank u wel.

[5:51:27] De staatssecretaris.

[5:51:30] De korte termijnmaatregelen hebben realisatie 2030 inderdaad.

[5:51:35] Dan gaat het over de verhoging van de robuustheid.

[5:51:38] Als het gaat om de middellange termijnmaatregelen, dan hebben we het over realisatie 2032.

[5:51:45] Dan heb je het over de snelheidsverhoging, kortere reistijden, de mogelijkheid tot nieuwe treinstations in de dienstregeling op te nemen op het traject.

[5:51:52] Voor de lange termijn maatregelen dan hebben we het over realisatie na 2030.

[5:51:58] Dat gaat over de frequentieverhoging van en naar Groningen tot vier treinen rijden in de spits.

[5:52:06] Uw vraag ging specifiek over het vierde peron.

[5:52:12] Dat wordt in 2032 opgeleverd.

[5:52:17] Dank u wel.

[5:52:19] We houden tempo erin, want we hebben nog 10 minuten.

[5:52:22] Dan gaan we door naar de tweede termijn.

[5:52:25] Laatste blokje als het goed is.

[5:52:27] Zuid.

[5:52:28] Ik niet.

[5:52:34] De heer De Hoop, op de Rijkswaterstaat-website staat enkel de start vermeld en verder niks ten aanzien van de A27, houten hooi polder.

[5:52:45] Op de website is aangegeven dat het onbekend is

[5:52:49] wanneer het project gereed zal zijn.

[5:52:50] En dat heeft ermee te maken dat de afronding van de ontwerpfase, inclusief de prijsplanning van de verschillende onderdelen, nog moet plaatsvinden.

[5:52:59] Ik verwacht dat die ontwerpfase, de afronding daarvan, inclusief de prijsvorming, medio 2026 gereed zal zijn.

[5:53:07] En na die afronding zal de Kamer geïnformeerd worden, medio 2026, over de financiële effecten.

[5:53:17] Ik heb dit medio oktober ook gemeld aan de regio in een reactiebrief die u in afschrift heeft gekregen.

[5:53:25] Naar verwachting zal de planning meerdere jaren naar achteren schuiven.

[5:53:29] Dit zoals ook aan de Kamer gemeld in de voorjaarsnota van het jaar 2025.

[5:53:37] Dan mevrouw Boelsma, A27 Houtenhooi-Polder, hinder door langere doorlooptijd.

[5:53:43] Door extra fasering van de werkzaamheden neemt de doorlooptijd toe en daardoor de hinder op de wegen, waaronder ook het sluipverkeer.

[5:53:50] Kan ik op korte termijn perspectief bieden en een tijdspad schetsen?

[5:53:55] De zorgen worden herkend en ook gedeeld.

[5:53:57] Met fasering van de realisatie zal de hinder langer duren.

[5:54:02] De grootste knelpunten zullen daarom als eerste worden aangepakt.

[5:54:09] Zo wordt er enorm hard gewerkt om met de beschikbare middelen zoveel mogelijk voortgang te creëren, zoals afgelopen zomer bij knooppunt Hooipolder.

[5:54:18] Mooi staaltje, al zeg ik het zelf.

[5:54:20] Hier is binnen 100 uur een complete onderdoorgang ingeschoven.

[5:54:25] In een reactiebrief aan de regio heb ik aangegeven dat de regiomedio dit jaar geïnformeerd wordt over de nieuwe planning.

[5:54:33] De heer Grinwis, er is aandacht nodig voor de N57, maar ook de N59.

[5:54:40] Ook de capaciteit van de N57 in relatie tot woningbouw vergt meer inzet van INW.

[5:54:47] Er wordt ruim 18 miljoen euro geïnvesteerd in de N57 vanuit de beschikbare 280 miljoen euro pot.

[5:54:55] Voor kleine verbeteringen van het autonetwerk en of doorstroming.

[5:55:00] Dat is ook het potje, mevrouw Boelsma, waar de bodegrafenboog een aanvraag op zou kunnen doen.

[5:55:06] Het betreft de aansluiting N57 Nieuweweg.

[5:55:10] De capaciteitsuitbreiding van de N57 en N59 is niet mogelijk vanwege een gebrek aan budget, personele capaciteit en stikstofruimte.

[5:55:20] De heer Jansen, wat is de stand van zaken van de verkenning A2-N2 Brainportlijn?

[5:55:25] De verkenningen van de A2-N2 en de Brainportlijn zijn gestart en de eerste participatiebijeenkomsten hebben plaatsgevonden.

[5:55:33] Voor de A2-N2 wordt gewerkt aan het uitwerken van kansrijke oplossingsrichtingen.

[5:55:39] Belangrijk daarbij is de vraag of een tracé voor de Brainportlijn over de A2-N2 zal gaan lopen.

[5:55:46] De bestuurlijke kerngroep van deze verkenningen voert daar in februari het gesprek over.

[5:55:52] De planning is om in het jaar 2027 een voorkeursalternatief vast te stellen en de verkenning af te ronden.

[5:56:00] Over de voortgang zal uw Kamer op de reguliere momenten worden geïnformeerd.

[5:56:05] Mevrouw Boelsma, de laatste voorzitter.

[5:56:08] Ten aanzien van het knooppunt Zoomland, bij Bergen op Zoom,

[5:56:11] is het op dit moment helaas niet mogelijk om een studie te doen naar dat traject.

[5:56:16] Zijn er inmiddels wel mogelijkheden hiervoor?

[5:56:19] Op dit moment geen budget, personele capaciteit en stikstofruimte beschikbaar om de capaciteit van knoop in het zomerland uit te breiden.

[5:56:27] Ik acht het daarom op dit moment niet opportun om een onderzoek te doen naar knoop in het zomerland.

[5:56:32] Het is een beetje een jammerlijke afdronk als laatste, maar we doen ook heel veel dingen wel, mevrouw Bulsma.

[5:56:40] Dank u wel.

[5:56:41] Dat leidt niet tot interrupties van de leden.

[5:56:42] Dan zou ik graag het woord willen geven aan de staatssecretaris voor zijn laatste blokje.

[5:56:47] Wat de staatssecretaris allemaal nog te melden heeft, dat doet u in dit blokje alstublieft.

[5:56:51] Ik heb nog een blokje overig, voorzitter.

[5:56:53] Ja, daar mag u gelijk mee doorgaan.

[5:56:55] Gaat u nou de regio Zuid in het blokje overig?

[5:56:58] Nee hoor, ik laat u eerst het blokje Zuid doen en dan doet u er gelijk achteraan overig.

[5:57:02] Nee, gelukkig.

[5:57:03] Dat is het belangrijkste.

[5:57:04] Dank.

[5:57:05] Voorzitter, de bereikbaarheid van de Breempoortregio, er zijn een aantal vragen over gesteld.

[5:57:10] Het is belangrijk om te melden dat de Breempoortregio Eindhoven economisch gezien een belangrijke factor voor Nederland is en dat daar ook de infrastructuur daarom dient worden aangepast.

[5:57:21] Samen met de minister werken we dan ook aan het doorstel van de planuitwerking A58 Eindhoven-Tilburg.

[5:57:28] de verkenning A2 en A2, maar ook het station Eindhoven Centraal die we natuurlijk willen aanpakken, maar ook aanvullende mobiliteitsmaatregelen zoals bus op de vluchtstrook en een werkgeversaanpak.

[5:57:41] Ten aanzien van de spoorknoop Eindhoven, waarom die niet integraal kan worden opgepakt?

[5:57:46] Ook hier is het antwoord weer financieel.

[5:57:48] We begrijpen de wens voor de integrale

[5:57:50] aanpak, maar extra geld gaat uiteindelijk ten koste van investeringen elders.

[5:57:58] We hebben op dit moment besloten vooral extra budget te gebruiken voor de eerste stap en dus niet voor de derde stap qua uitbreiding.

[5:58:04] We hebben echt gekeken wat is nu strikt noodzakelijk nodig.

[5:58:06] Dat is de eerste stap.

[5:58:08] Vergen financiële overwegingen kunnen we die andere stap op dit moment niet zetten.

[5:58:15] De verbinding Eindhoven-Düsseldorf.

[5:58:18] We werken met de regio en ook met Duitsland samen aan de start van de verbinding Eindhoven-Düsseldorf eind 2026.

[5:58:25] En we hopen dat de investeringen hiervoor gereed zijn in 2026.

[5:58:30] Voor Venlo zijn de maatregelen voorzien in 2030.

[5:58:34] We onderzoeken momenteel welke tijdelijke maatregelen we rondom Venlo kunnen nemen om die internationale trein sneller te laten rijden.

[5:58:41] Dan de vraag over Weert Hammond, voorzitter.

[5:58:45] Dit is al een lang gekoesterde wens die er al een tijd ligt.

[5:58:50] Aan het begin van de vergadering zei ik al, en al vaker genoemd, dat we ook echt willen kijken naar nationale projecten binnen de nationale MIRT-strategie, hoe je economisch gezien de boel kan versterken.

[5:59:02] En dit is daar wel een hele bijzonder, omdat we op dit moment bezig zijn met een onderzoek naar wat kun je nou met de verbinding tussen Brainport en Brussel.

[5:59:11] Want dat is zo'n economisch traject.

[5:59:12] Als je gaat kijken naar de Brainport-regio, economisch gezien enorm veel belang voor ons land.

[5:59:18] Maar als jij met het openbaar vervoer naar Brussel zou willen vanaf Brainport, dan ben je vaak drieënhalf uur onderweg en moet je drie of vier keer overstappen met de trein.

[5:59:26] Het liefst heb je daar natuurlijk een rechtstreekse verbinding.

[5:59:29] Op dit moment zijn we aan het onderzoeken, kun je dat nou combineren met Weert Hammond?

[5:59:31] Ik spreek er ook met mijn Belgische collega middelkort over, om te kijken of er een rechtstreekse verbinding tussen Brainport en Brussel mogelijk is via die verbinding Weert Hammond.

[5:59:41] En dan zou je dus de Brainport-Brussellijn gaan krijgen.

[5:59:44] Dit is een van die nationale projecten die we ook in het kader van

[5:59:47] de strategische hervormingen van het micht op dit moment aan het onderzoeken zijn.

[5:59:53] Daarmee beantwoord ik ook gelijk de vraag van de heer De Hoop over hoe ik mijn verleden als voorzitter van de Nederland-België-commissie in het parlement probeer vorm te geven, te kijken of we dit nog op de rails kunnen zetten om daarmee te voort te spreken, voorzitter.

[6:00:07] Als het gaat om de spoorbrug bij Maastricht, op dit moment lopen daar nog gesprekken over.

[6:00:12] Kijk, we hebben dat besluit in het verleden genomen, niet omdat we het leuk vinden om spoorbruggen af te breken of om spoorrails op te doeken, maar omdat de brug op dit moment een nautisch knelpunt vormt, omdat er een probleem is met de bevaarbaarheid daar op dit moment.

[6:00:27] Dus er is een probleem.

[6:00:29] Tegelijkertijd zien we dat de rails daar al lange tijd uit gebruik is.

[6:00:36] En dat er ook nul initiatieven op dit moment is om daar te komen tot een spoorverbinding.

[6:00:44] Dus dan is natuurlijk de vraag wel gerechtvaardigd, wat doe je daarmee?

[6:00:47] Laat je dat nautische knelpunt bestaan met de illusie dat daar ooit nog een trein gaat rijden zonder dat daar concrete plannen liggen.

[6:00:55] Dat is denk ik nu het vraagstuk.

[6:00:56] In het verleden hebben we ervan gezegd, dat gaan we doen, het sloopen van die brug.

[6:01:00] Je ziet dat daar nu wat bezwaren, belemmeringen en emoties over vrijkomen.

[6:01:07] Dat wordt op dit moment gewogen met de internetconsultatie.

[6:01:10] Ook hier spreken we binnenkort over met de Belgen.

[6:01:13] Ook hier spreken we over met Limburg, welk besluit we hier moeten nemen.

[6:01:17] Het is een lastige situatie.

[6:01:19] Maar ja, ik wijs ook wel heel bewust op de situatie op het gebied van de nautische veiligheid die daar op dit moment plaatsvindt.

[6:01:25] Even kijken, de toezegging van mijn voorganger, staatssecretaris Jansen, die nog niet is uitgevoerd om met de regio in gesprek te gaan over de trillingsoverlast.

[6:01:40] De uitvoering van het werk aan het project.

[6:01:44] PHS Metre Bokstel, waar de spoorbrug op dit moment ligt, is gestart.

[6:01:49] ProRail treft op deze corridor de wettelijk verplichte maatregelen tegen geluid en trillingen.

[6:01:54] En daarbovenop is er zo'n 15 miljoen euro ingezet voor bovenwettelijke maatregelen onder het tegengeluid.

[6:02:00] INW doet met de regionale partners veel aan hinderbeperking.

[6:02:04] En al begrijp ik ook wel dat daarmee niet alle overlast en hinder bij omwonenden kan worden weggenomen.

[6:02:09] Dit hebben we overigens wel in het contact met de regio uitgelegd hierover.

[6:02:15] En het aanbod van mijn voorganger voor een gesprek hierover met de regio staat dan ook nog steeds.

[6:02:22] Dan station 8 Eindhoven.

[6:02:28] De vraag of het bestuurlijk commitment is vanuit de regio en vanuit ons.

[6:02:33] Het antwoord daarop is ja, dat commitment ligt er.

[6:02:36] Het is natuurlijk alleen de vraag nu hoe je dat op een goede manier vormgeeft.

[6:02:39] En daarom zijn we aan de slag met een integrale gebiedsvisie.

[6:02:42] Eindhoven, Noordwest, Best, Veldhoven.

[6:02:45] Tot zover, voorzitter.

[6:02:47] Oh, wacht even.

[6:02:48] Volgens mij heeft u nog een kopje.

[6:02:49] Ja, heel goed.

[6:02:50] Dit gaat goed.

[6:02:51] Dit gaat de goede kant op.

[6:02:52] Hier ben ik blij mee.

[6:02:53] Dit was in ieder geval Zuid.

[6:02:57] Ja, kopje overig.

[6:02:58] Kopje overig, voorzitter.

[6:02:59] De uitfasering diesel treinen.

[6:03:03] Ja, we zitten met flinke stappen als het gaat om de verduurzaming van het spoor.

[6:03:06] Dat doen we mede met het geld uit het Klimaatfonds.

[6:03:10] Dus we hebben een bestuursoverenkomst getekend voor de elektrificatie Almelo-Marienberg.

[6:03:15] En we kijken op dit moment welke vervolgstappen er nodig zijn.

[6:03:19] Daar komt allereerst de techniekstap bij kijken.

[6:03:22] Als het dan gaat over onder andere de lijnen Leeuwarden-Meppel en Groningen-Meppel, ook hier wijs ik er wel weer op dat deze ambitie op dit moment niet gedekt is met geld.

[6:03:31] Dus als je dit uiteindelijk wil gaan doen, zul je daar ook behoorlijk hoeveelheid geld van moeten uittrekken.

[6:03:37] dan de kosten van de HZL herstel.

[6:03:40] Wij werken op dit moment nog aan een totale kostenraming en we hebben van ProRail nog geen formele raming gekregen.

[6:03:47] Die hopen we wel op korte termijn ook te krijgen.

[6:03:51] Op dit moment onderzoeken we ook verder de aansprakelijkheid die we hier kunnen krijgen.

[6:03:57] Vooruitlopend daarop heb ik al wel een brief gestuurd om partijen in gebreken te stellen en aansprakelijkheid daarop te kunnen claimen.

[6:04:06] Hoe zit het met de veiligheid van het openbaar vervoer, zeker in gemeentes met een AZC?

[6:04:14] Vraag van de heer Janssen.

[6:04:17] Voor mij is, heb ik al vaker gezegd, is veiligheid in het openbaar vervoer een enorm belangrijk speerpunt.

[6:04:23] Vandaar dat ik ook heb besloten om daar extra geld voor uit te trekken.

[6:04:25] Onder andere ook geld voor het beveiligen van station

[6:04:33] Maar hezen, om daar extra beveiliging mogelijk te maken en samen met de minister van A&M zetten we ook flinke stappen om het openbaar vervoer veiliger te maken, waaronder ook toegang tot, hebben de minister en ik besloten om te komen tot toegangverlening aan het vreemdelingenregister, zodat er makkelijker en sneller boetes kunnen worden uitgedeeld.

[6:04:58] De heer Van Asten vroeg mij nog of woningbouw nou voor op de komst van de HOV Groningen-Drenthe loopt.

[6:05:07] De uitspraak over de eerste paal is een haltepaal.

[6:05:11] Uit de ingediende voorstellen voor de woningbouw en mobiliteit blijkt dat de meeste gemeenten qua bereikbaarheid en vooral het openbaar vervoer

[6:05:17] Als we goede randvoorwaarden ook zien voor woningbouw, en dit is ook terug te zien in de toekenningen, zijn veel, bijna 52 procent van de voorstellen, is openbaar vervoer geweest als het gaat om de woonmogelden.

[6:05:32] De oude lijn heb ik beantwoord, Lelaar, heb ik overantwoord.

[6:05:35] Dat was het kopje Varia, voorzitter.

[6:05:36] Nou, hartstikke fijn.

[6:05:37] Kijk eens hoe snel het dan ook gaat, hè.

[6:05:39] Dan gaan we even kijken of zowel het kopje Zuid als het kopje over Varia van de staatssecretaris nog tot interrupties leidt.

[6:05:47] Ik zie dat dat niet het geval is.

[6:05:48] Dan zijn we aan het einde gekomen van de beantwoording aan de kant van het kabinet door de minister en de staatssecretaris.

[6:05:53] Ik schors voor vijf minuten en dan gaan wij door naar de tweede termijn aan de kant van de Kamer.

[6:05:58] Vijf minuten, niet allemaal weglopen, blijf in de buurt.

[6:06:02] Vijf minuten schorsing.

[6:11:48] Ja, dames en heren, ik wil het debat weer hervatten.

[6:11:54] Dames en heren, ik wil het debat weer hervatten.

[6:11:57] Graag uw aandacht.

[6:11:59] We zijn toegekomen aan de tweede termijn aan de kant van de Kamer in dit noodoverlegmeert.

[6:12:08] We hebben hier een lijstje met de spreektijden per Kamerlid wat nog open ligt.

[6:12:14] Ik zou willen voorstellen om

[6:12:17] ...elk lid gewoon het woord geven, vermoedelijk moties of de laatste vragen stellen... ...en als het nodig is, korte vragen toestaan naar elkaar toe.

[6:12:28] Maar laten we kijken of we de tweede termijn snel kunnen doen met elkaar... ...zodat we straks nog even kunnen schorsen... ...en voor de dinerpauze dit debat kunnen afronden.

[6:12:37] Ik kijk al even naar de heer De Hoop of hij er klaar voor is.

[6:12:40] Gaat uw gang.

[6:12:42] natuurlijk nooit helemaal, maar ik zal mijn best doen voorzien.

[6:12:44] Ik ga eerst mijn moties voorlezen en dan zal ik dan nog wat anders zeggen.

[6:12:48] Laten we beginnen bij de Gerrit Krolbrug.

[6:12:50] Ik ben heel blij met de beweging die de minister de afgelopen week heeft gemaakt om ook het gesprek met de regio aan te gaan.

[6:12:56] En daarom heb ik met een aantal leden motie ingediend om de minister daar ook verder toe te bewegen en hopelijk dat dat ook tot een uitkomst leidt.

[6:13:03] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateert dat de Gerrit Krolbrug in Groningen al in 2021 is aangevaren

[6:13:09] waar de vervanging nog een aantal jaar op zich laat wachten, constateren dat 16.000 fietsers per dag gebruik maken van de brug en de bereikbaarheid voor veel Groningers onder druk komt te staan.

[6:13:18] Overwegend dat er sinds 2000 alleen al in Groningen maar liefst 36 bruggen zijn aangevaren, verzoekt het kabinet samen met de lokale overheden te komen tot een tijdelijke oplossing die recht doet aan de impact die het ontbreken van een oeververbinding voor fietsers heeft op de stad in Groningen.

[6:13:31] verzoekt het kabinet tevens om hierbij een tijdelijke brug of desnoods een pontje te heroverwegen.

[6:13:37] Het gaat over tot de orde van de dag, de hoop, Grimwis, Stoffer en Goudswaard.

[6:13:42] De tweede motie.

[6:13:43] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat de Rijksoverheid voor de instandhoudingen voor MIP-projecten in beginsel worden geïndexeerd volgens IBOI-systematiek, maar dat dit onder indexatie ligt van de daadwerkelijke kosten volgens de GWW-index die ProRail hanteert en dat het kabinet besloten heeft om ook op de

[6:14:00] IBOI-indexering te bezuinigen, constateren dat door het niet adequate indexeren een structureel tekort ontstaat van circa 150 miljoen per jaar tot 2040 en dat op langere termijn de onderhoudskosten hierdoor juist hoger zullen zijn, verzoekt de regering om in afstemming met ProRail in gesprek te gaan over de toekomstige indexering, de risico's van niet adequate indexering kaartenbrengen, de Kamer hierover

[6:14:21] Voor de behandeling van de voorjaarsnood, het informeren, gaat over tot de orde van de dag.

[6:14:25] De hoop Grinwis-Goudswaard-Stoffer.

[6:14:28] Mijn laatste motie.

[6:14:29] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat de OV-knoop Breempoort-Eindhoven van cruciaal belang is voor de economische ontwikkeling en de woningbouw in de regio Eindhoven en breder in de regio Zuidoost-Nederland.

[6:14:39] Overwegend dat de OV-knoop Breempoort-Eindhoven van groot belang is voor het verbeteren van de internationale spoorverbinding tussen Eindhoven en het Duitse Roergebied.

[6:14:47] Ik verzoek de regering om op korte termijn met de regering over Eindhoven in gesprek te gaan over vervolgstappen en financiering.

[6:14:52] De Kamer die over te informeren gaat over tot de orde van de dag.

[6:14:55] De hoofdstoffer Goudswaard Grimwis.

[6:14:58] Dan heb ik nog even, dus dan wil ik een aantal zaken nog langslopen.

[6:15:01] Allereerst de noordelijke lijnen.

[6:15:03] Ik hoorde de staatssecretaris daar zeggen dat de lijnen Groningen-Meppel en Leeuwarden-Meppel geëlektrificeerd zouden worden, maar dat waren toch echt andere lijnen.

[6:15:11] Het gaat namelijk om de lijnen Harlingen-Sneek-Stavoren en het gaat over de lijn, even kijken of ik het goed zeg, Groningen-Meppel-Leeuwarden.

[6:15:26] Maar in ieder geval was er ook een verwarring in de lijnen die de staatssecretaris noemde.

[6:15:32] Dus alleen dat al is nog een reden om daar nog een keer aandacht op te vestigen.

[6:15:36] Maar ook dat er 8,5 miljoen liter aan diesel in die treinen zit per jaar wat naar buiten komt.

[6:15:42] 11,6 miljoen kilo CO2-uitstoot.

[6:15:46] 267.000 kilo stikstof.

[6:15:48] En we moeten voor 2035 voldoende aan nul emissie, ook op het spoor.

[6:15:52] Dus dat vergt volgens mij nog extra inzet.

[6:15:55] Ik ben geschrokken van de 500 miljoen extra weer bij Amelis Weert.

[6:15:59] Dat doet echt heel wat nog extra op het budget.

[6:16:02] Dus nog een reden om dat te heroverwegen.

[6:16:05] En ter schelling heel erg blij dat de minister de handschoenen oppakt om met de regio daar op korte termijn te kijken wat we kunnen doen om die verbinding in stand te houden, zowel voor goederen als alle mensen die naar het eiland willen ook deze zomer weer.

[6:16:17] Dank u voorzitter.

[6:16:18] Dank u wel.

[6:16:19] Het woord is aan mevrouw Van der Plas namens de BBB-fractie.

[6:16:21] U heeft drie minuten.

[6:16:23] Ja, dank u wel.

[6:16:24] Afgelopen voorjaar, tijdens de voorjaarsnota, toen is de N50 eigenlijk net eruit gevallen om te kijken naar financiering.

[6:16:34] En we hebben heel veel voor de regio's geregeld en het spijt mij echt heel zeer, zeg ik nu nog eens,

[6:16:40] steeds ook tegen de vertegenwoordigers van de gemeente Kampen die hier zitten en ook tegen de burgemeester en de inwoners, dat die N50 er net afviel.

[6:16:48] Maar ik heb direct gezegd, ook tegen de burgemeester, bij de eerste de beste gelegenheid ga ik ervoor proberen te zorgen dat de N50 wel aangepakt kan worden.

[6:16:58] En die belofte wil ik graag vandaag inlossen met een motie.

[6:17:05] Ik hoop dat de minister die ook oordeel Kamer kan geven, want het is dringend nodig dat de N50 wordt aangepakt.

[6:17:12] De motie luidt.

[6:17:13] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat er voor de A27 tussen Zeewolde en Eemnes bestuurlijke afspraken zijn gemaakt over een merktverkenning waarvoor 200 miljoen euro klaarstaat, overwegende dat de N50 een zeer onveilige weg is met veel ongelukken en dat een fysieke rijbaanscheiding noodzakelijk is om meer ongelukken te voorkomen.

[6:17:34] overwegende dat voor de start van een MIRT-verkenning het grootste deel van de benodigde middelen al beschikbaar moet zijn, en dit voor de A27 inmiddels het geval is, overwegende dat dit de mogelijkheid geeft om binnen het gereserveerde bedrag van 200 miljoen euro ook ruimte te maken voor het verbreden van de veiligheid op de N50, verbeteren van de veiligheid op de N50, verzoekt de regering om te kijken of dit bedrag

[6:18:01] voor de MIRT-verkenning A27-Zeewolde-Eemnes.

[6:18:05] 150 miljoen euro kan worden gereserveerd voor de verkenning en 40 miljoen euro kan worden ingezet voor een fysieke rijbaanscheiding op de N50 tussen Kampen en Ramspool en verzoekt de regering de Kamer hierover tijdig te informeren.

[6:18:20] Gaat over tot de orde van de dag.

[6:18:22] En deze motie dien ik in met waarde collega Stoffer.

[6:18:25] Mag ik nog één motie?

[6:18:26] We hebben in de instantie hier nog een vraag over van de heer Gewis.

[6:18:30] Voorzitter, deze motie klinkt volgens mij als een creatieve oplossing.

[6:18:34] Als ik mevrouw Van der Plas goed begrijp, dus voor de aanpak van de A27 is 200 miljoen nodig.

[6:18:41] 75% daarvan is 150 miljoen.

[6:18:44] En dus als je voor 75% de boel indekt nu en niet voor 100%, dan kun je dus 40 miljoen vrijspelen.

[6:18:51] Is dat de redenering?

[6:18:54] Oké.

[6:18:55] Nou, creatief en steun.

[6:18:58] Kijk, mevrouw Van der Plas, u heeft nog een minuut.

[6:19:00] Ja, en heel fijn om te horen dat er hier ook steun vanuit de Kamer voor is.

[6:19:05] Dan heb ik nog een laatste motie.

[6:19:07] De Kamer gehoord de beraadslaging constaterende dat volledige aanleg van de Lelylijn in één keer financieel onhaalbaar en voor wat betreft de besluitvorming complex is, overwegende dat een gefaseerde aanleg een realistische manier is daadwerkelijk van start te gaan, overwegende dat het traject Groningen-Drachten een logisch, overzichtelijk en uitvoerbaar eerste deel vormt,

[6:19:29] verzoekt de regering de gefaseerde aanleg van de Lelylijn als serieuze optie uit te werken met het traject Groningen-Drachten als eerste fase.

[6:19:38] Verzoekt de Kamer uiteindelijk voor de zomer van 2026 de Kamer te informeren over de benodigde stappen om dit traject planologisch en financieel startklaar te maken en gaat over tot de orde van de dag.

[6:19:52] Dan wil ik mij alleen nog excuseren.

[6:19:55] Het is niet heel erg chique, maar een kleine fractie van de grote debatten vandaag.

[6:20:00] Ik moet nu weer terug naar het mediadebat, dus ik ga ook weg, maar mijn beleidsmedewerker kijkt vanzelfsprekend mee.

[6:20:07] Ik groet u allemaal en wens u een veilige thuiskomst.

[6:20:10] Ja hoor, alle begrip.

[6:20:13] Dank u wel.

[6:20:14] De heer Stoffer, u heeft wel geteld twee minuten.

[6:20:16] Dat moet goedkomen, voorzitter.

[6:20:17] Ik heb ook twee moties namelijk.

[6:20:20] Maar ik zal eerst de minister en de staatssecretaris bedanken voor de beantwoording.

[6:20:24] We hadden natuurlijk veel meer gewild die 70 miljard die de staatssecretaris aankondigde enzovoort.

[6:20:29] Maar wie weet wat we met moties allemaal nog los krijgen.

[6:20:32] We gaan het zien.

[6:20:33] Nee voorzitter, dank voor de beantwoording.

[6:20:36] Ik snap heel goed in welk spectrum we zitten.

[6:20:39] De motie staat als volgt.

[6:20:41] De eerste is de Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterend dat Butcher is gereserveerd voor het project Reel Terneuze Gent, maar dat een startbeslissing uitblijft, verzoekt de regering een afstemming met de Vlaamse regering, zo snel mogelijk, liefst binnen een maand, een startbeslissing te geven voor het project.

[6:20:55] Deze motie is voorgesteld door de heer Sjoerdsma.

[6:21:04] De motie is voorgesteld door de heer Sjoerdsma.

[6:21:10] waar de beoogde verbreding is gepauzeerd, overwegend dat het budget is gereserveerd voor realisatie van het station Dordrecht Leerpark, van mening dat de procedure voor realisatie van station Dordrecht Leerpark niet onnodig of hankelijk gemaakt moet worden van andere projecten binnen het midproject Ouderlein en onnodige vertraging voorkomen moet worden, verzoekt de regering op korte termijn te starten met de procedure voor de daadwerkelijke realisatie van station Dordrecht Leerpark en gaat over tot de orde van de dag.

[6:21:34] En ook deze dien ik in met de heren Grinwis, De Hoop en Goudswaard.

[6:21:37] Dat was het, voorzitter.

[6:21:38] Dank u wel.

[6:21:39] Nou, ruim binnen de tijd.

[6:21:40] Het is een soort van twee minuten debat in snelheid, zou ik willen zeggen.

[6:21:43] Binnen de commissie hier wat.

[6:21:44] Netjes.

[6:21:45] We gaan door naar de heer Van Assen namens D66 en u heeft nog vijftien minuten, dus ik verwacht heel veel vuurwerk.

[6:21:51] Gaat u er even voor zitten, voorzitter?

[6:21:53] Nee, ook deze zou ik waarschijnlijk niet helemaal nodig hebben.

[6:21:58] Ik dank de minister en de staatssecretaris voor de beantwoording en respect voor de rondjes Nederland die op hoog tempo moesten worden gemaakt met alle wegnummers die voorbijkwamen, de kanalen en de rivieren deslans.

[6:22:11] Toch weer even de topo van de lagere school voorbij.

[6:22:14] Het laat alleen wel zien dat we natuurlijk een enorme waslijst hebben aan projecten in dit land.

[6:22:19] En eigenlijk het gros van die projecten die nu langzaam allemaal een beetje in de problemen beginnen te komen.

[6:22:24] Vanwege dan wel de stikstof, dan wel budgetten die ontoereikend zijn, dan wel de fasering die ontoereikend is.

[6:22:30] Wat natuurlijk eigenlijk wel vraagt om een groot debat over de manier waarop wij dit soort projecten aanvliegen.

[6:22:37] Want eigenlijk is het nu

[6:22:38] overal in het land beginnen we gesprekken, dan gaan we naar die 75% toe om te kijken of we dan echt een verkenning kunnen starten.

[6:22:48] Dan begint het ongemak vanaf daar, want eigenlijk is het niet te realiseren, dan zijn wij ook als Kamer, dat is eigenlijk ook net een motie worden ingediend, op het moment dat we dan eigenlijk het geld wel hebben voor een project, gaan we toch weer een stapje terug om naar de 75% te gaan zodat we iets anders kunnen financieren.

[6:23:04] Dat zegt niks over dat andere project, maar eigenlijk

[6:23:08] Zetten we alweer een hypotheek op de toekomst.

[6:23:11] Dat moet dus ook echt anders.

[6:23:13] En daar moeten we wat uitgebreidere tijd voor nemen dan nu in dit debat, want dat lukt mij zelf ook niet in 15 minuten.

[6:23:19] Maar het gesprek moet wel gevoerd worden, want anders blijven we... of gaan we alleen nog maar meer zagrijnig naar elkaar zitten kijken en gebeurt er uiteindelijk niet zoveel.

[6:23:29] Dat is misschien wel een hele negatieve kant, want er gebeurt natuurlijk met alle projecten die we wel uitvoeren behoorlijk wat goeds.

[6:23:36] Ik had twee moties in voorbereiding klaar liggen die ik nu ook niet ga indienen, want dat zijn moties die toezien op verandering van het systeem.

[6:23:45] Het gaat over de twee onderwerpen die ik heb aangedragen.

[6:23:48] De eerste ging over de mobiliteitsmaatregelen bij de woningbouwlocaties.

[6:23:52] Een discussie die ik met de staatssecretaris had over

[6:23:55] welke mobiliteitsmix gemeentes nu gaan inzetten om ervoor te zorgen dat zij woningbouw op een goede manier kunnen realiseren en welk bedrag zij dan eigenlijk tekortkomen voor mobiliteitsmaatregelen.

[6:24:10] Die twee gaan natuurlijk wel hand in hand, want op het moment dat daar door gemeentes of door regio's keuzes worden gemaakt die eigenlijk betekenen dat wij meer geld zouden moeten neerleggen voor die extra maatregelen.

[6:24:21] Dan zou je toch kunnen denken dat dat beter moet.

[6:24:24] Ik hoorde de staatssecretaris zeggen, ik hoop dat ik hem juist was heer, het is een kwestie van en, en, en, en, en.

[6:24:33] Ik heb er vijf geteld, misschien waren het er vier, misschien waren het er zes.

[6:24:37] Maar ik vind in mobiliteitslanden is NN-oplossing eigenlijk al een hele grote risico.

[6:24:42] Ik heb hem vaak ook in de Haagse Raad meegemaakt.

[6:24:44] Dan was het verkeersveiligheid is belangrijk en volledige toegang van de auto.

[6:24:48] Die NN bestaat vaak niet.

[6:24:50] Dus daar moeten we goed nog maar eens even de degels over gaan kruisen.

[6:24:54] Dat doe ik graag en volgens mij in...

[6:24:55] April stond dat strategische debat over het meerd.

[6:24:59] Dan ga ik daarop door en wellicht dat die motie dan alsnog het levenslicht zal zien.

[6:25:04] Hetzelfde als de andere die ik daarbij had en dat ging over de...

[6:25:08] De eerste paal is een haltepaal.

[6:25:11] De staatssecretaris gaf daar aan dat 52% van de aanvragen dat die eigenlijk met de OV te maken hebben.

[6:25:21] Dat vind ik eigenlijk nog te weinig.

[6:25:22] Er zouden meer mogen zijn.

[6:25:25] Maar goed, dat ligt ook aan de aanvraag.

[6:25:27] Maar dat was niet zozeer het punt wat ik hier wilde maken.

[6:25:31] Het punt was dat de OV dat is aangevraagd moet er zijn voordat die woningbouw er is.

[6:25:36] En heel vaak bij dit soort projecten, dan zit het er wel in, alleen komt het na afloop van het project.

[6:25:44] Hand in eigen boezem zeg ik dan, bij de binkers hier in Den Haag, ligt die trambaan er ook nog niet, maar die huizen worden wel opgeleverd.

[6:25:51] Dat levert problemen op en zeker ook veel ongemak bij de bewoners die daar zijn.

[6:25:56] Dat moeten we volgens mij beter kunnen doen.

[6:25:58] Daar gaan we strategisch over doorpraten op 22 april.

[6:26:01] Vandaar dat ik deze motie dan ook nog even in de zak hou.

[6:26:05] Dan tot slot, voorzitter, nogmaals dank.

[6:26:11] Ik schrik inderdaad ook wel van enkele getallen.

[6:26:13] Die zijn genoemd de 500 miljoen die op de A27 tekort komen, de 29 mol stikstof die op hoeveel laken staat.

[6:26:22] Het land zit echt vast en daar moeten we echt doorheen.

[6:26:27] En tot alle laatste slot de Gerrit Krolbrug, blij dat de minister hier nog meer inging op wat hij nog van plan is te doen om te kijken of er hier toch een oplossing komt voor die vele, vele fietsers en wandelaars die hier dagelijks gebruik van maken.

[6:26:42] Tot zover, voorzitter.

[6:26:44] Dank u wel.

[6:26:45] 22 april staat het debat Keuzes en strategische bereikbaarheid gepland.

[6:26:51] Als start van de merkcyclus in deze Kamer, inderdaad.

[6:26:55] Dank u wel.

[6:26:57] De heer Grimm is twee minuutjes.

[6:26:58] Voorzitter, dank u wel.

[6:27:00] Drie moties.

[6:27:00] De Kamer, gehoord de beraadslaging, verzoekt de regering samen met alle betrokken partijen in Nederland en België onderzoek te doen naar de kansen van de Maaspoorbrug als onderdeel van een toekomstige hernieuwde spoorverbinding Maastricht-Hasselt.

[6:27:11] De Kamer te informeren over de resultaten zolang dit onderzoek loopt en er nog geen conclusies aan zijn verbonden, niet over te gaan tot het strappen van deze spoorbrug uit de hoofd-spoorweg-infrastructuur gaat over tot de orde van de dag.

[6:27:23] Samen met de collega's Stoffer, Goudswaard en De Hoop.

[6:27:26] Motie 2.

[6:27:27] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat op het laatste moment noodzakelijk vervangend onderhoud en de afgesproken vernieuwing van Amplacement Haarlem niet gecombineerd dreigen te worden, met als gevolg dat hierdoor op een later moment het station en de rails nogmaals intensief moeten worden verbouwd om voor de hele corridor Amsterdam-Haarlem-Den Haag te kunnen voldoen aan het in de concessie hoofdrailnet opgenomen aantal treinen per uur.

[6:27:50] Constaterende dat door een verbouwing in twee stappen de hinder voor reizigers toeneemt en de kosten ruim 50 miljoen hoger komen te liggen, dat het geval zou zijn bij een aanpassing in één keer.

[6:27:59] Overwegend dat de gemeente Haarlem bereid is het nu onbrekende bedrag van 62 miljoen euro zo nodig voor te financieren, verzoekt de regering de dreigende verspilling van 50 miljoen euro te voorkomen en binnen de meerjaren begroot in de komende tijd nogmaals te zoeken naar ruimte om Amplacement Haarlem in één keer toekomstbestendig te verbouwen en zo de komst van extra treinen mogelijk te maken.

[6:28:19] En hierover voor de aanbesteding begint duidelijkheid te verschaffen aan Rijk en Regio.

[6:28:23] Het gaat over tot de orde van de dag, samen met de collega's De Hoop, Stoffer en Goudsvaart.

[6:28:27] En voorzitter, we stemmen pas nadat het coalitieakkoord het licht heeft gezien.

[6:28:33] Dus dan zal de dekking ook aan de horizon verschijnen.

[6:28:37] En voorzitter, tenslotte de laatste motie.

[6:28:40] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateren we dat Drenthe, Friesland, Groningen en Zeeland nog geen 1% van de recent door het kabinet voor woningbouw en bereikbaarheid toegewezen middelen ontvangen en dat bijvoorbeeld de regio Groningen-Assen slechts 0,06% van de beschikbare 2,5 miljard voor bereikbaarheid van nieuwe woningbouwlocaties tegemoet mag zien, terwijl ze voorziet in 3,2% van de landelijke woningbouwopgave.

[6:29:00] Overwegend dat er een lijst is met afgevallen projecten waar geen wokt middelen.

[6:29:04] woningbouw op korte termijn meer voor beschikbaar waren, van mening dat elke regio telt en dat ook kleinere gemeenten met kleinere woningbouwopgaven in aanmerking moeten kunnen komen voor landelijke ondersteuning, verzoekt de regering binnen de lijst met afgevallen projecten voor werkmiddelen, zodra er weer middelen vrijvallen dan wel beschikbaar komen, voorrang te geven aan woningbouwprojecten in Drenthe, Friesland, Groningen en Zeeland, verzoekt de regering bij eventuele volgende investeringsrondes in woningbouw en

[6:29:27] ...de daartoe noodzakelijke infrastructuurregionalen... ...dus gebundelde lokale aanvragen mogelijk te maken... ...zoals dat bij de woningbouwimpuls ook het geval is... ...zodat de kans groter wordt dat financiële ondersteuning van het Rijk... ...evenwichtiger over ons land wordt gespreid.

[6:29:40] Dat gaat over tot de orde van de dag.

[6:29:41] Samen met de collega's De Hoop, Stoffer, Peter de Groot... ...Goudsvaart, Boelsma Hoekstra en Van Aster.

[6:29:46] Tot zover, voorzitter.

[6:29:47] En ik dank ook beide bewindspersonen voor de beantwoording in eerste termijn.

[6:29:51] En uw collega's mag u ook bedanken voor een klein beetje extra tijd.

[6:29:55] Ja.

[6:29:57] We weten dat u al dat lang van stof bent, maar ik dacht drie moties, wat een lange moties.

[6:30:02] Voorzitter, mijn tip is altijd de langste motie voor het laatst verwaren.

[6:30:07] Ja, want als iemand begonnen is met lezen is het toch moeilijk afkappen.

[6:30:12] Ik dacht, waar blijft die mooie motie toch, dacht ik.

[6:30:15] Gelukkig kunnen we ook een beetje plezier hebben vandaag, dat is altijd mooi.

[6:30:19] De heer Gouzenwaard, u bent aan de beurt, gaat de gang.

[6:30:23] Ja, dank voorzitter.

[6:30:24] Twee moties vanuit mijn kant.

[6:30:27] De eerste.

[6:30:28] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat georganiseerde ondermijnende criminaliteit zich in toenemende mate verplaatst van grote mainports naar kleinere zee- en binnenhavens.

[6:30:37] Constaterende dat het Rijk via het meer te investeren in infrastructuur en logistieke voorzieningen in kleine zeehavens, maar dat veiligheids- en weerbaarheidsaspecten daarbij niet standaard expliciet worden meegewogen.

[6:30:48] Overwegende dat investeringen in haveninfrastructuur alleen toekomstbestendig zijn wanneer zij gepaard gaan met adequate aandacht voor veiligheid, weerbaarheid en de aanpak van ondermijning.

[6:30:58] Overwegende dat effectieve borging van deze aspecten vraagt om structurele afstemming tussen het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het ministerie van Justitie en Veiligheid.

[6:31:08] ...verzoekt het kabinet om bij meerdere investeringen in kleine zeehaven... ...standaard een veiligheids- en weerbaarheidstoets toe te passen... ...in samenhang en afstemming met het ministerie van Justitie en Veiligheid... ...en de uitkomsten hiervan te betrekken bij besluitvorming over deze investeringen... ...en gaat over tot de orde van de dag.

[6:31:23] En deze dien ik in mede met de heer Grindwis en de heer Stoffer.

[6:31:29] En dan de laatste, voorzitter.

[6:31:31] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat de Lelylijn van groot nationaal belang is voor bereikbaarheid, economische ontwikkeling en leefbaarheid van Noord- en Oost-Nederland, constaterende dat in eerdere besluitvorming middelen die waren gereserveerd voor de Lelylijn zijn aangewend voor andere doelen, waardoor het vertrouwen in de continuïteit van deze reservering is geschaad.

[6:31:51] Overwegende dat het behalen van de vereiste 75% financiering vraagt om bestuurlijke zekerheid, voorspelbaarheid en langjarige financiële borging vanuit het Rijk.

[6:32:01] Overwegende dat het Mobiliteitsfonds ruimte biedt voor het aanhouden van geoormerkte reserveringen waarbij het begrotingsrecht van de Kamer volledig van toepassing blijft.

[6:32:10] verzoekt het kabinet de middelen van Leylijn als aparte expliciet geoormerkte reservering in het mobiliteitsfonds op te nemen en deze niet aan te wenden voor andere doelen zonder voorafgaande expliciete instemming van de Tweede Kamer en gaat over tot de orde van de dag en deze dien ik in samen met de heer Grinwis en de heer De Hoop.

[6:32:30] Nou dat was het voorzitter, dank u wel.

[6:32:31] Kijk eens aan, dank u wel.

[6:32:35] Dank u wel, voorzitter.

[6:32:36] Ik heb zo één motie, maar ik wil eerst heel even in zijn algemeenheid iets zeggen.

[6:32:39] Ik begon mijn betoog met, organiseren we hier niet onze eigen teleurstelling?

[6:32:46] Nou, van mij hebben we het daarover gehad en ik tel mijn zegeningen altijd, dus ik zal de positieve puntjes even uitlichten.

[6:32:54] En ik wil ook de minister en de staatssecretaris bedanken voor de beantwoording, maar ook de eerlijke beantwoording, want ik denk dat dat eerlijke verhaal wel heel belangrijk is en daar komen we gewoon ook verder mee.

[6:33:04] want we moeten elkaar wel serieus nemen, dus dank daarvoor.

[6:33:11] De positieve zaken die ik nog even wil benadrukken voor de verslaggeving en ook om even een beetje de focus op te leggen, dat is eigenlijk die wegingsfactoren voor die wachtmiddelen, dat er naar gekeken wordt en dat het voor een eventuele volgende trans goed met de regio wordt besproken.

[6:33:30] Ik vind het heel mooi dat dat opgepakt wordt, dus dank daarvoor.

[6:33:34] Het tweede punt is Gerrit Kralbrug en Ter Schelling.

[6:33:40] Ik heb heel goed geluisterd naar de minister en volgens mij is zijn intentie om het te regelen.

[6:33:47] Dat vind ik hartstikke mooi dus daar ben ik hem dankbaar voor en ik denk ook de gebieden waar het over gaat.

[6:33:53] Daarnaast heb ik ook in zijn algemeenheid van de minister gehoord de zorg om Trendbrugge en dat hij daarmee aan de slag gaat.

[6:34:00] Dus dank voor de beantwoording en dank ook voor die lichtpuntjes in een middebat waar we eigenlijk een beetje op onze handen zitten met z'n allen, waar de tribune heel erg vol is, maar waar we wel heel eerlijk moeten zijn dat het best lastig is om toch wat te realiseren.

[6:34:18] Ik heb een motie en die wil ik indienen.

[6:34:23] Die lees ik nu eventjes voor en dat gaat over de grootschalige woningbouwprojecten van steden die buiten de boot tussen Wallenschip zijn geraakt.

[6:34:34] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat Alkmaar, Apeldoorn, Hengelo, Enschede en Helmond zijn aangewezen als nieuwe grootschalige woningbouwgebieden en ze daarmee geen aanspraak meer maken op financiering vanuit de wachtgelden voor de infrastructurele ontsluiting van deze gebieden.

[6:34:52] Overwegende dat er voor deze vier gemeenten ook nog geen perspectief is op financiering vanuit de middelen voor de infrastructurele ontsluiting van grootschalige woningbouwlocaties.

[6:35:02] overwegende dat deze vier woningbouwgebieden daarmee tussenwallen in het schip vallen wat betreft financiering voor de noodzakelijke infrastructurele ontsluiting, overwegende dat de woningbouw in deze vier gebieden daardoor onnodig vertraging kan oplopen.

[6:35:16] Ik verzoek de regering ervoor te zorgen dat zodra aanvullende middelen voor mobiliteit bij grootschalige woningbouw beschikbaar worden gesteld,

[6:35:24] Deze vier woningbouwgebieden als eerste in aanmerking komen voor toekenning van deze middelen, zodat de woningbouw op deze locaties niet onnodig vertraagd wordt en gaat over tot de orde van de dag.

[6:35:36] Ingediend mede door Peter de Groot van Asten, Huitingstoffer en Grinwis.

[6:35:41] Tot zover.

[6:35:42] Dank u wel voor uw inbreng.

[6:35:44] Het woord is aan de heer Jansen.

[6:35:47] Dank u wel voorzitter en dank aan beide bewindspersonen.

[6:35:50] Volgens mij heb ik nog wel een aantal minuten over, maar ik ga ze niet allemaal gebruiken.

[6:35:53] Dus de heer Grimwist kon moeiteloos van mij wat secondelenen, zeg ik, voorzitter.

[6:35:58] Net als de heer Van Asten overigens van D66 zal ik geen moties indienen.

[6:36:02] Mijn motivatie is iets anders.

[6:36:05] Kijk, als wij kijken naar de situatie, dan is dit kabinet natuurlijk al een tijdje op sterven na dood.

[6:36:11] Ik ben dan ook benieuwd, hoewel misschien benieuwd niet het goede woord is, maar misschien is huiverig beter.

[6:36:16] Ik ben benieuwd naar de voorstellen of huiverig van het nieuwe kabinet.

[6:36:20] en alle negatieve gevolgen voor bijvoorbeeld de automobilist die dit knijtelingse beleid op ons zal gaan afvuren.

[6:36:27] Dus ik bewaar mijn moties graag voor de nieuwe situatie.

[6:36:33] Dank u wel.

[6:36:34] Dan vraag ik nog even aan de heer De Hoop of u even het voorzitterschap kan overnemen.

[6:36:40] Dat zal ik doen en dan geef ik nu het woord aan de heer Peter de Groot namens de VVD-fractie.

[6:36:44] Dank u wel, voorzitter.

[6:36:45] Allereerst hartelijk dank aan de minister en de staatssecretaris voor de beantwoording van de vragen.

[6:36:50] De meeste vragen zijn beantwoord, maar ik heb toch een drietal moties voorbereid die wat richting geven in uitwerking.

[6:36:58] Het gaat niet zozeer over, ik verwacht dat het geschoven gaat worden met geld of anderszins, maar vast wat voorbereidende werkzaamheden voor de komende maanden.

[6:37:07] De eerste gaat over woningbouw en mobiliteit.

[6:37:12] Er zijn al twee goede moties ingediend, die ik ook mede indien.

[6:37:17] Het gaat over de regio's, het noorden en het zuiden van het land, de grootschalige woningbouwgebieden.

[6:37:22] En aanvullend daarop heb ik nog een motie die gaat over de middelgrote gemeenten eigenlijk en de prioritering daarvan, zodat we zicht krijgen op

[6:37:32] welke gemeenten eigenlijk een goed bot hebben gedaan.

[6:37:36] De motie sluit als volgt.

[6:37:37] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateert dat snelle woningbouw alleen gerealiseerd kan worden als de bijbehorende mobiliteitsmaatregelen tijdig worden uitgevoerd.

[6:37:44] We constateren dat bij de recente verdeling van woktmiddelen voor mobiliteit bij woningbouw meerdere gemeenten met inhoudelijk voldoende en goed voorbereide aanvragen geen toekenning hebben gekregen vanwege het budgettekort.

[6:37:54] Ik verzoek de regering een lijst van gemeenten te maken met afgewezen maar inhoudelijk voldoende aanvragen voor mobiliteitsmaatregelen bij woningbouw, zoals de gemeente Tiel.

[6:38:02] Als voorbeeld, gemeente Tiel.

[6:38:04] En verzoekt de regering deze lijst te prioriteren na snel te realiseren woningbouw.

[6:38:08] En de Kamer hierover te informeren bij de eerste volgende meer voortgangsrapportage.

[6:38:11] Gaat over tot de orde van de dag.

[6:38:12] Peter de Groot, Grinwis, Boelsma.

[6:38:15] Dan de tweede motie.

[6:38:16] Gaat over Knoopert Hoevelaken.

[6:38:19] De Kamer, gehoord de beraadslager, constateert dat de Kamer eerdere moties heeft aangenomen waarin Knoop het Hoevenlaak is aangemerkt als prioriteit binnen de gepauzeerde MIR-projecten.

[6:38:27] We constateren dat er in vervolg hierop is verzocht om gefaseerde aanpak, inclusief het inrichten van een projectteam en afspraken met de regio.

[6:38:33] We overwegen dat Knoop het Hoevenlaak van cruciaal belang is voor de doorstroming op de A28 voor de bereikbaarheid van Oost-Nederland.

[6:38:39] We verzoeken de regering uit om bij de volgende MIR-brief een gefaseerde aanpak uit te werken en concreet inzet te geven in de planning, fasering en besluitmomenten voor Knoop het Hoevenlaak.

[6:38:47] Het gaat over tot de orde van de dag.

[6:38:49] Peter de Groot en Stoffer.

[6:38:51] En de derde motie.

[6:38:53] Kamer, gehoord de beraadslaging, constateren dat infrastuur en escher de randvoorwaarden vormt voor nationale weerbaarheid en militaire inzetbaarheid en wegen, brug- en oeververbindingen cruciaal zijn voor de verplaatsing van militair materieel, personeel en strategische voorraden.

[6:39:07] Ik constateer dat in de regio Flevoland sprake is van ontwikkeling van het grootschalige defensievoorziening met een aanzienlijk mobiliteitsimpact.

[6:39:13] Overwegende dat de oeververbinding bij de sluis Nijkerk, de Nijkerkerbrug, een cruciale schakel vormt in de verbinding tussen Gelderland en Flevoland.

[6:39:19] Deze verbinding is niet alleen economisch en regionaal van belang, maar ook zo tegens in het kader van nationale veiligheid en militaire mobiliteit.

[6:39:25] Verzoekt de regering de oefverbinding bij de sluis Nijkerk als strategische investituur aan te merken, samen met de regio en het ministerie van Defensie te bezien, welke investeringen noodzakelijk zijn om deze verbinding toekomstbestendig en robuust te maken en de Kamer hier dan over te informeren.

[6:39:38] Gaat over tot orde van de dag.

[6:39:41] Tot zover.

[6:39:42] Dank u wel voor uw bijdrage meneer De Groot namens de VVD-fractie en dan draag ik het voorzitterschap weer aan u over.

[6:39:49] Ja, dank u wel.

[6:39:50] Ik denk dat we alle leden van de tweede termijn aan de kant van de Kamer hebben gehoord.

[6:39:56] Kijk ik even naar de minister voor hoeveel tijd er nodig is voor de schorsing, de voorbereiding van de appreciatie van de moties.

[6:40:05] Tien minuten.

[6:40:06] Ik had nog wel een tweetal zaken waar ik kort nog heel even op kan terugkomen, waar ik net geen antwoord op had.

[6:40:12] Ja, mag in de tweede termijn zometeen.

[6:40:14] Ik stel voor dat we tot vijf van vijf dan schorsen.

[6:40:16] Ik schors de vraag tot vijf van vijf.

[6:55:36] Dames en heren, ik heropen dit noodoverlepmeert.

[6:55:41] We zijn toe aan de tweede termijn aan de kant van het kabinet.

[6:55:45] Appreciaties van de ingediende moties en de laatste overgebleven vragen.

[6:55:51] Ik kijk even wie ik als eerste het woord mag geven.

[6:55:54] Dat zal de minister zijn, denk ik.

[6:55:57] Ik praat heel langzaam, zodat de minister alle papieren op orde kan brengen voor de beantwoording.

[6:56:04] Ik zou aan de leden willen vragen om zich slechts te beperken tot verduidelijkende vragen, mocht dat nodig zijn.

[6:56:11] Maar die ruimte heeft u natuurlijk altijd.

[6:56:15] Ik denk dat we er nu toch echt aan toe zijn.

[6:56:19] Kijk eens aan.

[6:56:20] Minister.

[6:56:20] Voorzitter, dank u wel.

[6:56:22] Nog kort terugkomend op de regering de Wist ten aanzien van de Westerse Scheldentunnel.

[6:56:28] Wat is er nog te doen aan de viermalige afsluiting van de Oostbuizen richting Borselen?

[6:56:34] Volgend jaar, 2027, leven wij dan.

[6:56:37] Vinden er herstelwerkzaamheden plaats?

[6:56:40] van de betonschade in de Oostbuis en tijdens de herstelwerkzaamheden aan de Oostbuis is alleen de Westbuis beschikbaar voor verkeer.

[6:56:48] Hoe de hinder tijdens deze vier maanden beperkt kan worden is momenteel nog in onderzoek.

[6:56:53] De Westerscheldetunnel is een belangrijke verkeersader die Zoest-Vlaanderen met de rest van de provincie Zeeland en Nederland verbindt.

[6:57:01] De tunnel heeft daarbij een belangrijke functie voor de bereikbaarheid van het gebied.

[6:57:06] En om Zeeland zo optimaal mogelijk bereikbaar te houden en de hinder zoveel als mogelijk te beperken, worden de werkzaamheden in de Westerschelde-tunnel afgestemd op de door Rijkswaterstaat uit te voeren werkzaamheden zoals aan de Vlaakentunnel.

[6:57:20] De impact op de beschikbaarheid van de tunnel en daarmee de bereikbaarheid van het gebied is voor de NV Westerschelde een belangrijk aandachtspunt.

[6:57:31] Dan nog de heer Ginwis ten aanzien van de gepauzeerde projecten minder dan 1 mol.

[6:57:36] Dus ik zat er eigenlijk net naast.

[6:57:38] Voorzitter van de gepauzeerde projecten hebben alleen de A6 Almere Lelystad en de Brien Noordcorridor een stikstof bijdragen onder de 1 mol.

[6:57:48] Dus als we daar die uitspraak hebben, dan zouden deze twee eigenlijk vrij snel daar overheen kunnen gaan.

[6:57:55] Zover voorzitter.

[6:57:56] En dan kan ik nu naar de appreciatie van de motie.

[6:58:03] De Gerrit Krolbrug.

[6:58:05] Met dien verstanden dat ik echt nog op zoek moet naar de financiële middelen, die ik dus niet heb, kan ik deze oordeel Kamer geven.

[6:58:18] Motie 1.

[6:58:19] Motie 1.

[6:58:25] Dan ga ik naar motie 4.

[6:58:27] Motie 4.

[6:58:28] De N50.

[6:58:30] Creatief.

[6:58:32] Hebben we eerder over gesproken.

[6:58:34] Had ook de steun van mevrouw Veldman-Kamp.

[6:58:39] Op dat gebied hadden we over gesproken.

[6:58:42] Net na de zomer.

[6:58:44] Net voor de zomer, moet ik zeggen.

[6:58:46] Oordeelkamer.

[6:58:50] De motie 4 krijgt oordeelkamer.

[6:58:52] Dat is een vraag van de heer Van Asten.

[6:58:54] Ja, dat doen we nog even.

[6:58:55] Eén moment hoor.

[6:58:56] Zou u uw microfoon willen uitzetten?

[6:58:57] Ja, dan kunnen de mensen thuis dit ook meemaken.

[6:59:00] De heer Van Asten, gaat uw gang.

[6:59:01] Ik ging naar mijn bijdrage net ook even op in.

[6:59:05] Niks te nadelen van de N50 die natuurlijk moet worden aangepakt.

[6:59:09] Maar nu wordt er natuurlijk wel vanuit het A27-budget geld gehaald.

[6:59:16] Betekent dit dus gewoon dat we dat traject niet kunnen doen?

[6:59:20] Is dat tot nader orde hierbij dan uitgesteld, uitgesloten?

[6:59:24] Want die 40 miljoen is ook niet op een andere manier weer te halen, want daar hebben we de hele dag debat over.

[6:59:29] Er is geen geld, dus er is nu ook geen geld meer om dit project uit te voeren.

[6:59:33] Met dit geld was het project sowieso niet uitgevoerd.

[6:59:37] Er is nog veel meer nodig.

[6:59:39] Dus die verkenning loopt.

[6:59:40] Je moet daar wel andere middelen dan weer op den duur gaan bijsoepleren.

[6:59:43] Maar dan zou je hier nu een beweging op kunnen maken.

[6:59:46] Maar die verkenning die loopt.

[6:59:48] En dat geld moet er wel gewoon bijgeplust worden op een gegeven moment.

[6:59:51] Maar er gaat niks nu de ijskast in.

[6:59:52] Er loopt een verkenning.

[6:59:54] Voorzitter, nog één verduidelijkende vraag.

[6:59:57] Zijn er dan nog meer van die projecten waarvan we dan eigenlijk vrijwillig geld uit kunnen halen, zonder omdat het toch niet wordt uitgevoerd, omdat er nog behoorlijk wat geld te halen is?

[7:00:05] Want zo ja, dan hebben we hier namelijk nog wat moties liggen die we dan daarmee gelijk kunnen dekken.

[7:00:09] Nou, er liggen hier geen andere moties natuurlijk, behalve die ingediend zijn.

[7:00:13] Want dat doelt er misschien op.

[7:00:15] Ja, de minister.

[7:00:16] Voorzitter, er was ook echt verkeersveiligheid die afweging voor die N-weg, waar we ook al een hele lange tijd over spreken.

[7:00:23] Wat ik destijds van de BBB en van de VVD vernam bij dat overleg, is dat de verbinding van MSW al opeens vrij ver naar voren kwam.

[7:00:34] Vandaar deze creatieve oplossing.

[7:00:36] Maar we gaan gewoon door met de verkenning en daar zal dan wellicht wel volgende maand alweer een oplossing voor zijn, wie weet.

[7:00:44] Ik had zelf nog gevraagd naar die rijbaanscheiding en toen noemde u ook al een bedrag wat ervoor beschikbaar was.

[7:00:55] Ik heb het verkeerd gehoord, dus ik zit even te zoeken.

[7:00:58] U had het over 29 miljoen, maar ik weet niet of ik dat... Dus mijn vraag is eigenlijk, is dit een plus?

[7:01:05] Wat was er nodig?

[7:01:06] Is dit een plus daarop?

[7:01:07] Was er dan 69 miljoen nodig?

[7:01:09] Dus even... De minister.

[7:01:13] Voorzitter, 21 is beschikbaar en dan komt dit bovenop.

[7:01:18] Dank u wel, voorzitter.

[7:01:19] Wat is er dan precies nodig?

[7:01:25] De rijbaanscheiding en de constructie tussen de banen.

[7:01:29] Wacht even hoor.

[7:01:31] Ik bedoel het bedrag eigenlijk.

[7:01:40] Als er teveel is, zouden we dat weer terug kunnen stoppen, maar het is nu zo... 40 miljoen... Wat hadden we nu nou?

[7:01:52] 40 miljoen lijkt ruim voldoende, voorzitter.

[7:01:55] Maar dat kunnen we dan ook weer terugbrengen, dus het is niet zo dat we dat dan helemaal alloceren op dat onderwerp.

[7:02:03] Maar mevrouw Bulsma, ik zie u heel verwart kijken.

[7:02:06] Ja, ik ben zelf een beetje van de duidelijkheid en u ook minister, heb ik in de eerste termijn gehoord.

[7:02:13] Wat is het echt nodig, zodat we weten wat er opgeplust moet worden op die 21 miljoen?

[7:02:18] Want dan weten we het bedrag en dan kunnen wij daar ook gericht naar kijken.

[7:02:23] Wellicht dat de minister anders met een brief voor de stemmingen kan komen erover?

[7:02:27] Ja, laten we dat doen.

[7:02:28] Dan kom ik met een brief voor de stemmingen, voorzitter.

[7:02:31] Lijkt mij uitstekend.

[7:02:32] Ik geef u nu hiermee circa 40 miljoen, is wat ik nu doorkrijg.

[7:02:37] Dan noteren we dat in ieder geval.

[7:02:40] Vervolgt u appreciaat, alstublieft.

[7:02:51] Ja, even kijken.

[7:02:53] Ja, 11.

[7:02:53] Goud, zwaard, Ginwis, Stoffer.

[7:03:01] Oordeelkamer, voorzitter.

[7:03:06] Nummer 11 krijgt oordeelkamer.

[7:03:08] Ja, 15.

[7:03:09] De heer De Groot, Stoffer.

[7:03:12] Als ik het zo mag lezen dat het voor het einde van het jaar is, dan kan ik het oordeelkamer geven, voorzitter.

[7:03:20] Dat is bij het nota over.

[7:03:23] Het kwam net iets te vroeg.

[7:03:25] Dus eind van het jaar heb ik nodig.

[7:03:28] Als ik hem zo mag lezen.

[7:03:30] Gaat over motie 15.

[7:03:31] Ja, correct.

[7:03:33] En dan 16 ten aanzien van de Nijkerkersluis en de brug en het munitiedepot.

[7:03:40] Ja, het is niet onze brug.

[7:03:43] Ik heb ook het geld niet en Defensie gaat erover, maar wij gaan hem in ieder geval in overleg met Defensie.

[7:03:50] En dan kan ik met die opmerkingen die ik net heb gegeven, oordeel Kamer geven.

[7:03:57] 16.

[7:03:57] Oordeel Kamer.

[7:03:58] De heer Ginwis.

[7:03:59] Nog bij 15.

[7:04:00] Een vraag.

[7:04:02] Als de motie wordt aangenomen, betekent het dan dat de minister of zijn opvolger ook inzicht geeft in wat de consequenties zijn of het nodig is om die 29 mol op te lossen?

[7:04:15] Want dat staat niet met nadruk genoemd in de motie, maar ik neem aan dat dat er wel bij hoort.

[7:04:21] Ja, we zullen op dat moment dan ook meenemen wat we weten.

[7:04:24] We gaan het traject nu ook verder in, dus we nemen dat dan mee.

[7:04:31] Dank u wel.

[7:04:31] Ik ga ervan uit dat de andere moties allemaal door de staatssecretaris worden geapprecieerd, voor het gemak even.

[7:04:39] Dat is niet zo'n hele gekke aanname, denk ik.

[7:04:41] Ik kijk nog even één keer naar de minister of al het werk gedaan is door u. Dank u wel daarvoor.

[7:04:47] Dan geef ik het woord aan de staatssecretaris.

[7:04:49] Dank u voorzitter.

[7:04:50] Een paar dingen nog vooraf.

[7:04:53] De heer De Hoop, moet ik inderdaad een correctie toepassen op de geëlektrificeerde lijnen, want in Noord-Nederland betreft dit alle lijnen behalve inderdaad Leeuwarden en Meppel en Groningen-Meppel.

[7:05:06] Belangrijk tussengevoegd woordje die je soms kan overheen kan lezen in een zin.

[7:05:11] Dus behalve die lijnen moeten inderdaad alle lijnen in Noord-Nederland worden geëlektrificeerd.

[7:05:16] Voorzitter en voor de rest dank denk ik ook voor de goede analyse van de heer Van Asta over de midsystematiek.

[7:05:24] Die vatten het wel heel mooi samen heb ik het idee en ook een beetje het gevoel wat mevrouw Bosma had als het gaat om de zelfgecreëerde teleurstellingen in alle projecten en die we hebben zitten in dat project en in dat projectenboek.

[7:05:35] Waar soms een beetje geld zit om het in leven te houden.

[7:05:39] Waarbij als je eerlijk bent, realistisch moet zijn, gaat deze de eindstrijd nou halen?

[7:05:44] Zonder politieke keuzes en gelet op bestaande budget.

[7:05:47] Ik vond dat de heer Van Assen dat mooi samenvatte.

[7:05:49] Dus dat biedt volgens mij ook wel een goede hoop voor...

[7:05:53] ...het onderzoek dat we nu doorzetten als het gaat om de hervorming van de MID-systematiek.

[7:05:59] Ik kijk in ieder geval uit naar april, naar de strategische discussie... ...waarin ik denk dat het echt belangrijk is om de NNNNN te hebben... ...als het gaat om zowel het openbaar vervoer als met de auto kunnen rijden in ons land.

[7:06:15] Voorzitter, dan de moties.

[7:06:18] Motie 2, dat gaat over de indexatie.

[7:06:22] Die kan ik over de Kamer geven.

[7:06:23] Dat is verzoek van de Kamer, dus dat gaan we dan netjes uitvoeren.

[7:06:28] Motie 3, dat gaat over de spoorknoop.

[7:06:32] Die moet ik ontraden.

[7:06:33] We zijn namelijk al in gesprek geweest met de regio Eindhoven over de vervolgstraf.

[7:06:38] Dat is allemaal al bekend.

[7:06:39] Het enige wat hier nog ontbreekt is geld.

[7:06:42] om het te doen.

[7:06:44] Dus deze motie kan ik ook vrij snel uitvoeren, want we hebben dat overleg al gehad.

[7:06:48] Er ontbreekt hier simpelweg geld, dus ik moet die motie ontraden.

[7:06:52] Motie 3 ontraden.

[7:06:53] Dat geldt ook voor motie 5.

[7:06:55] Hier ontbreekt 4 miljard euro als het gaat om de dekking van deze stap.

[7:06:59] Motie 5 ontraden.

[7:07:01] Voorzitter, motie 6 kan ik wel oordeelkamer geven... ...als ik kan de ruimte krijg van de heer Stoffer... ...om het niet binnen een maand te doen, want we kunnen niet toveren... ...maar als dat binnen vier of zes maanden mag... ...dan hoop ik op zijn coulance en dan kunnen we die stap zeker zetten... ...want dat is absoluut onze ambitie om die startbeslissing ook te kunnen nemen.

[7:07:20] Kijk eens naar de heer Stoffer.

[7:07:21] Ja, ik zie je geknik.

[7:07:23] Daar zijn geen woorden... Mijn dank is groot en dan kunnen we oordeelkamer geven.

[7:07:26] Oordeelkamer, motie 6.

[7:07:29] Oordeel 7 moet ik helaas wel ontraden.

[7:07:32] Om daadwerkelijk ook te kunnen starten met de daadwerkelijke realisatie is 100% financiering nodig.

[7:07:37] Daar ontbreekt nog 25 miljoen euro op dit moment.

[7:07:41] Motie 7 ontraden.

[7:07:43] Motie 8 vind ik een hele ingewikkelde, omdat hier ook echt wel serieus iets speelt ten aanzien van de nautische veiligheid.

[7:07:51] Dus ik zou deze motie graag ontijdig willen geven, of eigenlijk het verzoek te doen om die aan te houden.

[7:07:56] Laat mij dan nog even een brief sturen, ook in overleg met de minister, als het gaat om wat daar nou speelt als het gaat om de nautische veiligheid en de doorvaarroute ten aanzien van die brug.

[7:08:05] Want als je dit doet, dan breng je de andere kant weer in de problemen.

[7:08:09] Laten we ons dat nog heel even netjes op papier zetten.

[7:08:11] En dan komen we daar nog even op terug.

[7:08:12] Dus ik verzoek om de motie aan te houden.

[7:08:14] of ontijdig te laten zijn.

[7:08:16] Ik kijk even naar de heer Gimbers.

[7:08:17] Ja, voorzitter, dat wil ik op zich wel doen, maar stel dat de brug echt onderdeel zal blijven van het OV gebeuren, dan is die natuurlijk ook iets op te hogen.

[7:08:28] En er zijn nog meer bruggen daar die volgens mij nog meer problemen voor de nautische veiligheid opleveren.

[7:08:32] Dus het is niet een exclusief argument voor deze brug.

[7:08:34] Dus dat wil ik wel terugzeggen.

[7:08:36] Maar oké, ik ben de beroepsgeniet, dus ik houd hem bij deze aan.

[7:08:39] Maar wil de staatssecretaris dit dan ook wel in ogenschouw nemen, dat deze brug niet geïsoleerd als een enorm probleem wordt neergezet, terwijl andere bruggen misschien nog wel grotere problemen opleveren?

[7:08:48] Ik zal zorgen voor een uitgebreide brief waarin al deze aspecten worden meegenomen.

[7:08:52] U heeft een toezegging op aanhouden, motie 8 aangehouden, totdat de brief er ligt.

[7:08:59] Dan motie 9, voorzitter.

[7:09:01] Ik wil niet flauw doen, maar ik zou zeggen dat ik de dekking van deze motie mis.

[7:09:09] Deze moet ik ontraden, omdat er op dit moment geen geld beschikbaar is om dit te doen.

[7:09:16] Dat dwingt mij, als de motie wordt aangenomen, ook... Mevrouw Bosma zei dat heel mooi.

[7:09:21] Zijn we hier niet teleurstellingen aan het creëren zelf?

[7:09:24] Dat is met deze motie toch wel een beetje het geval.

[7:09:26] Want als die motie wordt aangenomen, dan heb ik zometeen twee keuzes.

[7:09:29] De motie naast mij neerleggen, dan is iedereen blij met de Kamer en boos op het kabinet.

[7:09:33] Volgens mij is dat ook niet goed voor het vertrouwen.

[7:09:35] Ik ben vanaf het begin van heel duidelijk geweest over de financiële situatie.

[7:09:39] Ik kan hem ook uitvoeren, maar dan hoor ik ook wel graag waar we dat geld vandaan moeten halen.

[7:09:43] Ik heb al aangegeven, je kunt dan binnen de regio zelf zoeken.

[7:09:46] Dat is een rationale, zeg maar.

[7:09:48] Dan kom je bij de Zuidasdok of de Noord-Zuidlijn waar je dat geld vandaan moet halen.

[7:09:53] Je zou kunnen zeggen we halen het uit de algemene post ladylijn.

[7:09:57] Dat is een nog niet gealloceerd deel buiten de mobiliteitsfonds.

[7:10:01] Daar moet je dan aan denken voor dit soort bedragen.

[7:10:03] Maar ik hoor dat wel graag van de Kamer dan.

[7:10:06] Waar zij dan aan zien dat we dat geld ook vandaan halen.

[7:10:08] Ik kijk even naar de heer Geenwis.

[7:10:10] Voorzitter, dank u wel.

[7:10:11] Ja, als mevrouw Van der Plassen een motie zou indienen... ...zou ze A720 zeggen en dan zou de collega van deze... ...staatssecretaris-oordeel Kamer.

[7:10:20] Ikzelf heb natuurlijk overwogen, zet ik het er wel of niet in.

[7:10:24] Uiteindelijk, we hebben natuurlijk aanstaande vrijdag... ...krijgen we een coalitieakkoord met een financiële bijsluiter... ...met hopelijk iets meer lucht voor INW.

[7:10:30] Maar als er concreet gekozen zou moeten worden...

[7:10:32] Dan vind ik het in de reden liggen dat deze motie inderdaad wordt uitgevoerd binnen het kader van de regio.

[7:10:37] Dus als er een schaarste gekozen moet worden binnen de huidige middelen, dan zou ik zeggen kijk naar de noordelijke tunnel van Zuidasdok, want daar zit nu het grote tekort en daarom wordt die noordelijke tunnel geloof ik niet aangelegd, terwijl de zuidelijke tunnel van Zuidasdok wel wordt aangelegd.

[7:10:50] Dus dat zou ik dan mee willen geven als interpretatie bij deze motie.

[7:10:53] Ik kijk even naar de staatssecretaris.

[7:10:55] En laat me dan een compliment uitdelen, want dat ziet het, heer Grimwis, dat dat ook duidelijk is.

[7:10:58] En dan zullen wij die motie op die manier ook interpreteren.

[7:11:01] Als de motie, als de Kamer deze motie aanneemt, dat we het geld daar vandaan zullen halen dan.

[7:11:07] En dan moet het kabinet afwegen of we die motie gaan uitvoeren.

[7:11:09] Maar dan is in ieder geval de interpretatie van de motie duidelijk.

[7:11:12] Er is niet, blijft hij ontraden?

[7:11:15] Het oordeel blijft ontraden, begrijp ik.

[7:11:17] Het oordeel blijft ontraden.

[7:11:18] De heer De Hoop, u wilde nog een punt maken?

[7:11:21] Nou ja voorzitter, als dat de interpretatie van de motie is dat het gedekt moet worden uit het Zuidasdok, dan wil ik niet meer mede-indiener van de motie zijn, want dat is niet de dekking die ik voor mij zie.

[7:11:34] De afstemming gaat dan niet vloeien.

[7:11:36] Welke suggestie doet de heer de Hoop dan voor een dekking, zou ik zeggen?

[7:11:39] Misschien Lelyley?

[7:11:40] Ik heb nog wel een idee voor hogere last op vermogens, maar laat ik dat maar even buiten dit voorbij.

[7:11:45] Maar laat ik als voorzitter dit concluderen.

[7:11:49] De motie nummer 9 wordt ontraden.

[7:11:51] En ja, of u wel of niet onder de motie wilt blijven, dat kunt u met de indienen... Nee, nee, ik sta geen verdere toelichting in.

[7:11:58] Dat kunt u met de indienen verder kortsluiten.

[7:12:01] Vervolgt uw appreciatie.

[7:12:04] Voorzitter, motie 10.

[7:12:06] Ja, we hebben een paar van deze moties en we hebben er even over zitten wikken en wegen, omdat we namelijk wel sympathie hebben, zeg maar, voor de verzoeken.

[7:12:15] Desalniettemin moeten we hem wel ontijdig geven, gewoon gelet op de situatie dat wij dimensionair zijn op dit moment.

[7:12:20] Dit echt een keuze is, denk ik, die je aan een nieuw kabinet wil lageren.

[7:12:23] Ik vind het ook niet chique, niet netjes om over je graf heen te regeren.

[7:12:29] Wij hechten er beide wel echt aan, nou gelet op wat we eerder zeiden, met terugwerkende kracht, dat we eerlijk moeten zijn, dat we misschien iets beter hadden moeten kijken naar het noorden.

[7:12:40] Dat hebben we ook gewoon ruiterlijk toegegeven.

[7:12:43] Dus we kijken daar sympathiek naar, maar ja, nogmaals gelet op

[7:12:45] Het feit dat er wellicht over een kleine drie weken een nieuw kabinet zit, wel zo chique om dat ook dan aan hen over te laten.

[7:12:52] Er staat natuurlijk de Kamer vrij om daar zelf een oordeel over te vellen, maar wij geven dan het oordeel ontijdig.

[7:12:58] Oordeel ontijdig.

[7:13:01] Ja, helder.

[7:13:03] De volgende appreciatie.

[7:13:04] Motie 12 wil ik ook eigenlijk met eenzelfde argumentatie ontijdig geven.

[7:13:11] Op dit moment wordt er gewerkt aan een masterplan en wordt er gewerkt aan een rapport van de heer Klaas Knot.

[7:13:17] Het is ook echt aan een nieuw kabinet dan om daar een stap op te zetten.

[7:13:21] We hebben het simpelweg gewoon spelregels als het gaat om de aanvullende post en het mobiliteitsfonds.

[7:13:28] Dus ik moet deze motie ontijdig geven.

[7:13:31] Motie nummer 12, ontijdig.

[7:13:34] En ik zie de heer Goudswaard dat hij hem gewoon indient.

[7:13:40] Motie 13, BOMO-middelen, dezelfde redenering, ontijdig.

[7:13:44] Het is echt zo chique om dat wel over te laten aan een nieuw kabinet.

[7:13:47] Ontijdig.

[7:13:47] En dat geldt ook voor de motie 14, voorzitter.

[7:13:50] Sympathiek, maar wel ontijdig.

[7:13:51] Dat laten we graag over aan een nieuw kabinet.

[7:13:53] Motie 14, ontijdig.

[7:13:55] Overigens ook mede ingediend door de heer Van Asten.

[7:13:58] Dat is al aangegeven bij de geving.

[7:14:00] Dank u wel, voorzitter.

[7:14:12] Nummer 14 ontijdig, nummer 13 ontijdig.

[7:14:15] Nog even voor de administratie.

[7:14:18] En dan hebben we alle moties zijn daarmee geapprecieerd.

[7:14:24] Dan dank ik in ieder geval de minister en de staatssecretaris voor de beantwoording, voor de appreciatie in de tweede termijn, ook voor het mooie debat wat we met elkaar hier vandaag hebben gevoerd.

[7:14:33] We gaan richting een afronding van dit debat en dat doen we niet zonder dat we ook de verdere administratie even op orde hebben gebracht en dat zijn de toezeggingen die zijn gedaan.

[7:14:43] Die nemen we even door, kijken we even of dat zowel door de leden als door de

[7:14:47] Minister en staatssecretaris wordt herkend.

[7:14:51] Toezegging nummer 1.

[7:14:52] De minister van Investuur en Waterstaat zegt toe de Kamer in een MIRT-voorjaarsbrief te informeren over de actuele ontwikkelingen en trends in het programma woningbouw en mobiliteit, vooruitlopend op de voortgangsrapportage die einde van het jaar verschijnt.

[7:15:04] De minister van Investuur en Waterstaat zegt toe om in bestuurlijk overleg MIRT met de mede-overheden te spreken over de timing van de voortgangsrapportage, aangezien deze pas laat in het jaar verschijnt en daarover terug te koppelen aan de Kamer.

[7:15:15] De minister van Infrastructuur en Waterstaat zegt toe, toezegging nummer drie, te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor een nauwere samenwerking met het ministerie van Justitie en Veiligheid en in het platform Kleine Zeehavens op het gebied van het tegengaan van ondermijning bij die kleinere zeevens, is een toezegging aan de heer Goudswaard.

[7:15:31] Ja, dat is het geval.

[7:15:32] Nummer vier, de minister van Infrastructuur en Waterstaat zegt toe de Kamer voor het volgende meerdebat te informeren over de mogelijkheden tot het hanteren van een kalimiteit en oversteek in de Vlaakentunnel, toezegging aan de heer Stoffer.

[7:15:45] Ja, nummer vijf.

[7:15:47] De Kamer wordt voor de zomer door de minister van Infrastructuur en Waterstaat schriftelijk geïnformeerd over de planning van het vervangen van de bruggen tussen Lemmer en Delfzijl.