OCW-begroting, onderdeel Media

[0:00:01] Goedemiddag allemaal, welkom bij het wetgevingsoverleg Media.

[0:00:07] Ik heet de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de heer Moes, en zijn ondersteuning van harte welkom.

[0:00:13] En ook verwelkom ik graag de volgende Kamerleden.

[0:00:16] Op volgorde van fractiegrootte zijn ze gaan zitten.

[0:00:20] En dan hebben we als eerste voor D66 mevrouw Wallach, voor de VVD mevrouw Martens Amerika, GroenLinks B van de A, de heer Mohandis, de PVV de heer Bosma, CDA de heer Krul, jaar 21 mevrouw Nanninga, Forum voor Democratie Pepijn van Houwelingen, de groep Markuszower, de heer Markuszower,

[0:00:45] Meneer Bosma zei, vorige week zat ik nog veel meer aan deze kant, maar zo snel kan het gaan.

[0:00:51] Voor de BBB mevrouw van der Plas, voor de ChristenUnie de heer Seder en tot slot voor 50PLUS de heer Struis.

[0:01:00] Welkom.

[0:01:01] Tevens een hartelijk welkom aan iedereen op de publieke tribune en ook de mensen die online kijken naar deze vergadering, ook de mensen in de andere zalen hier in de Tweede Kamer die niet meer in deze zaal aanwezig konden zijn, maar wel naar Den Haag gekomen zijn.

[0:01:16] We hebben vanavond tot tien uur de tijd en om tien uur wil ik ook echt het debat afsluiten.

[0:01:21] Op de uitnodiging van het wetgevingsoverleg staan de indicatieve spreektijden vermeld van de fracties.

[0:01:27] Voor de eerste termijn is een spreektijd van twee derde van de totale spreektijd en de overige één derde van de spreektijd is voor de tweede termijn.

[0:01:35] De volgorde van de spreker is, zoals ik net al zei, de volgorde van de fractiegrootte.

[0:01:39] En ik wilde het eigenlijk net doen als vorige week bij het cultuurdebat.

[0:01:42] Niet iedereen was daarbij, maar het aantal interrupties wordt gesteld op vier.

[0:01:47] Dat betekent vier losse vragen.

[0:01:49] Maar als die vraag onder de dertig seconden blijft, dan telt hij niet mee.

[0:01:55] Dat is om het debat te verlevenigen.

[0:01:57] Maar duurt hij 31 seconden, dan telt hij meteen voor twee interrupties.

[0:02:01] Dus pas op.

[0:02:02] Als je te lange vragen stelt, dan ga je heel snel door je interrupties heen.

[0:02:06] En als je er doorheen bent, kan je ook geen korte vragen meer stellen.

[0:02:09] Dus ik hoop dat het allemaal gaat werken.

[0:02:13] Vorige week ging het hartstikke goed.

[0:02:15] En dan kan ik nu beginnen met de inbreng van het Eerste Kamerleed voor D66.

[0:02:20] En dat is mevrouw Allatsch aan u het woord.

[0:02:23] Ja, dank u wel.

[0:02:24] Voorzitter.

[0:02:27] Onlangs stopte de iconische presentator Frits Spits na 52 jaar met radiomaken.

[0:02:33] En in zijn programma De Taalstaat bracht hij ongelooflijk veel verschillende onderwerpen samen.

[0:02:38] Van het taalgebruik op sociale media tot de taal van de dichter der Nederlanden.

[0:02:44] Ik was niet alleen liefhebber van het programma, maar genoot ook van de manier waarop hij het programma presenteerde.

[0:02:50] Zelf ben ik in mijn studententijd namelijk ook radiomaker geweest bij FunX.

[0:02:55] En daar ontdekte ik het verschil tussen wat de luisteraar hoort en wat erachter zit.

[0:03:00] Een uitzending lijkt vanzelf te gaan, maar achter elke minuut zit voorbereiding.

[0:03:05] Redactie, keuzes, welke feiten kloppen, wie moet je vooraf spreken?

[0:03:10] En die nieuwsgierigheid naar journalistiek bracht me later naar de redactie van Ponews.

[0:03:15] En ook daar was de kunst om met een groot team elke dag een verhaal rond te krijgen.

[0:03:22] Drie programma's met elk een heel ander geluid en een andere doelgroep, maar ook een grote overeenkomst.

[0:03:29] Betrokken en gepassioneerde makers die op eigen, onafhankelijke wijze verhalen vertellen die ertoe doen voor Nederland.

[0:03:38] En we kunnen trots zijn dat we in Nederland publieke en commerciële omroepen hebben die zo'n rijk mediaaanbod creëren, maar dat is geen vanzelfsprekendheid.

[0:03:47] En daar gaat dit debat wat mij betreft vandaag over.

[0:03:49] Ik wil graag twee onderwerpen uitlichten.

[0:03:51] Aan de ene kant wil ik het hebben over hoe zorgen we dat journalisten vrij en veilig hun werk kunnen doen.

[0:03:59] En twee, hoe bouwen we naar een mediastelsel dat heel Nederland bedient met betrouwbaar nieuws, cultuur en educatie.

[0:04:06] Te beginnen bij de onafhankelijkheid.

[0:04:10] Journalisten krijgen steeds vaker te maken met intimidatie, doxing, bedreiging en haatcampagnes.

[0:04:17] Soms op straat en soms zelfs aan de voordeur.

[0:04:20] En bovendien zien we dat online bedreigingen en druk ook uit het buitenland kunnen komen.

[0:04:27] Dat is niet alleen een enorme dreiging voor de journalistiek, dat is ook een probleem van ons.

[0:04:32] Want wie zich bedreigd voelt, gaat risico's mijden.

[0:04:35] En wie risico's mijt, die publiceert minder.

[0:04:38] En wie minder publiceert, laat misstanden langer bestaan.

[0:04:43] En zo wordt onze democratie verzwakt.

[0:04:45] Dat wordt ook uitgedrukt in cijfers.

[0:04:48] Afgelopen jaar kwamen 262 meldingen binnen bij Persveilig.

[0:04:52] 262 meldingen.

[0:04:55] En daarom vraag ik de minister daar drie dingen over.

[0:04:58] Vindt deze minister dat de meldingen die bij Persveilig binnenkomen incidenten zijn?

[0:05:02] Of ziet hij een trend?

[0:05:03] En hoe duidt hij dit dan?

[0:05:05] Erkent de minister dat deze meldingen ook de journalistieke onafhankelijkheid onder druk zetten en daarmee onze democratie schaden?

[0:05:12] En deelt de minister de stelling dat intimidatie en doxing van journalisten schadelijk is voor de persvrijheid?

[0:05:18] En wat doet de minister hier dan aan?

[0:05:22] Voorzitter, persveiligheid gaat ook over het klimaat waarin journalisten werken.

[0:05:26] Wij willen dat journalisten de vrijheid voelen om schurende verhalen te kunnen maken, om de macht te bekritiseren en om belangrijke thema's aan te raken waarvan anderen misschien liever hebben dat ze onberoerd blijven.

[0:05:37] Dat brengt ons bij een simpele vraag.

[0:05:39] Wat is de rol van dit kabinet in het beschermen van een klimaat waarin kritische journalistiek kan floreren?

[0:05:45] En begrijp me niet verkeerd.

[0:05:47] Ik heb het eerder gezegd en ik herhaal het hier nog een keer.

[0:05:50] Journalisten zijn niet gevrijwaard van kritiek.

[0:05:53] Natuurlijk moet je de publieke omroep kritisch kunnen bevragen.

[0:05:56] Er is echter een groot verschil tussen kritiek en verdachtmaking.

[0:06:02] Kritiek gaat over feiten, aanwijsbaar, controleerbaar.

[0:06:07] Ongefundeerde verdachtmakingen, zelfs subtiel gebracht, die suggereren kwade trouw.

[0:06:12] En dat heeft een heel concreet gevolg.

[0:06:15] Het maakt het vertrouwen in onze journalistiek en daarmee in onze instituties fragieler.

[0:06:22] Een vicepremier heeft een verantwoordelijkheid in het beschermen van de fundamenten van de rechtsstaat en daar hoort persvrijheid ook bij.

[0:06:29] Juist vanwege de machtspositie van een vicepremier moet deze ten alle tijden voorkomen dat ook maar de schijn ontstaat van politieke druk.

[0:06:38] Onafhankelijke journalistiek betekent dat er geen enkele journalist van hoofdredacteur tot stagiair ook maar hoeft te denken als ik deze bewindspersoon tegen het hoofd stoot kost me dat straks ruimte, geld of toegang dus laat ik het maar niet doen.

[0:06:55] Daarom stelde ik samen met collega... Is er interruptie van de heer Van Houding?

[0:06:58] Toch gelijk even een vraag, want wat, wat vindt mevrouw, qua, qua laatste, ja, ik ben namelijk kwijt dan van het feit dat dus, zoals in de rapporten staat hier, dat journalisten ook kunnen worden ingezet door onze geheime dienst.

[0:07:08] Is dat dan niet heel zorgelijk?

[0:07:14] Sorry, uw vraag is dat... U bent ongetwijfeld bekend aan rapporten van de CTIVD dat onze journalisten kunnen worden ingezet als geheime agent.

[0:07:22] Maakt het dat niet moeilijk om je journalisten te vertrouwen en maakt dat ze niet minder onafhankelijk?

[0:07:26] Dat is eigenlijk mijn vraag.

[0:07:30] Voorzitter, ik denk dat we van journalisten altijd ten alle tijden uit moeten kunnen gaan dat ze onafhankelijk opereren.

[0:07:36] En als we daar geen vertrouwen meer in hebben, dan hebben we instituties in Nederland die dat kunnen controleren.

[0:07:44] Ja, dat laatste is maar heel beperkt.

[0:07:46] We weten bijvoorbeeld ook niet hoeveel journalisten het betreft.

[0:07:49] Wat D66 betreft zou het misschien een goede zaak zijn als deze minister gaat onderzoeken hoeveel journalisten en banden hebben met de geheime dienst.

[0:07:58] Nogmaals, ik heb geen reden om dat aan te nemen, maar ik denk dat we altijd ten alle tijde moeten uitgaan van betrouwbare journalistiek.

[0:08:06] Als we daaraan twijfelen, dan zijn er verschillende instituties die daarop kunnen toetsen.

[0:08:12] Dus laten we dat ook vooral de instituties daarvoor gebruiken om dat te doen.

[0:08:17] Punt.

[0:08:20] Vervolgt Uw betoog.

[0:08:23] Dank u wel, voorzitter.

[0:08:25] Om terug te komen op de onafhankelijke journalistiek.

[0:08:28] Ik stelde samen met collega Mohandes eerder vragen over het X-bericht van vicepremier Keizer.

[0:08:33] Ik was negatief verrast door de beantwoording van deze minister op mijn vragen over de uitspraken van die vicepremier.

[0:08:39] Voorzitter, de minister schetst het wettelijk kader.

[0:08:43] En hij schetst ook de noodzaak tot afstand tussen media en politiek.

[0:08:46] Maar mijn vragen gingen over deze specifieke casus en de gevolgen daarvan.

[0:08:51] Want hier ontbrak juist de afstand tussen media en politiek.

[0:08:55] En ik wil van de minister weten, is hij het met me eens dat een vicepremier geen twijfel zou moeten zaaien over de betrouwbaarheid van de NOS?

[0:09:02] En hoe duidt hij dan zelf dit x-bericht?

[0:09:04] Want daar kreeg ik geen antwoord op.

[0:09:07] En kan hij dan alsnog mijn belangrijkste vragen beantwoorden?

[0:09:09] Ik herhaal ze nog even.

[0:09:11] Hoe beoordeelt de minister deze uitlatingen van de vicepremier in het licht van de wettelijke waarborg dat de publieke omroep onafhankelijk dient te zijn van politieke beïnvloeding?

[0:09:19] En is er binnen het kabinet gesproken over de mogelijke impact van dit soort uitspraken op het vertrouwen in journalistiek en publieke instituties?

[0:09:29] Voorzitter, voor onafhankelijke journalistiek is het ook belangrijk dat er financiële zekerheid is.

[0:09:33] We willen juist dat makers een nieuw onderzoek of format kunnen verkennen.

[0:09:37] Maar kiezen ze daar nog voor wanneer er een forse bezuiniging boven de markt hangt?

[0:09:43] D66 heeft eerder al uitgesproken dat we kritisch zijn op grote bezuinigingen die direct de kerntaak raakt.

[0:09:50] We hebben het niet over kleine bedragen.

[0:09:52] Er ligt een structurele bezuiniging van meer dan 15% voor en mede daarom heeft D66 bij de vorige OCW-begroting tegengestemd.

[0:10:01] Omdat je in een tijd van nepnieuws en toenemende druk op journalistiek niet kunt zeggen, journalistiek is cruciaal en tegelijkertijd de bodem onder hun voeten vandaan trekt.

[0:10:12] De publieke en commerciële omroepen zorgen elke dag voor Nederlands nieuws, cultuur en educatie.

[0:10:18] En daar komt Nederlands talent tot bloei en wordt onze cultuur ook zichtbaar.

[0:10:22] En juist daarom vind ik het zo opmerkelijk dat diegenen die zeggen onze culturele waarden te willen versterken, deze instituties willen afbreken.

[0:10:30] Wil je de Nederlandse cultuur versterken, zorg dan voor sterke omroepen.

[0:10:34] Is de minister dat ook met mij eens?

[0:10:38] Dan de stelselherziening.

[0:10:40] Helaas moeten we constateren dat het zeer goede rapport van Van Geel er inmiddels al sinds 2023 ligt.

[0:10:48] En inmiddels ligt er ook de verkenning van de heer Landsmeer over de omroephuizen, een WRR rapport en zijn er vaker analyses gedaan en een grote hoeveelheid opinies gedeeld.

[0:10:58] Ik heb de afgelopen tijd met vrijwel alle relevante organisaties proberen te spreken, van omroepen tot makers en producenten.

[0:11:05] En overal hoor ik hetzelfde.

[0:11:06] Dit kan zo niet door.

[0:11:08] Het piept en het kraakt.

[0:11:10] En we praten al veel te lang over een herziening in plaats van dat er wordt gebouwd aan mooie producties en innovatie voor de toekomst.

[0:11:17] En voorzitter.

[0:11:18] Toen toenmalig demissionair staatssecretaris Fleur Greper van Kolwijk een jaar extra tijd heeft gekocht om het kabinet schoof de ruimte te geven voor aanpassingen richting nieuwe concessies, is daardoor deze en de vorige minister niets mee gedaan.

[0:11:36] En dat vind ik echt een treurige conclusie.

[0:11:39] Dit kabinet heeft alleen maar voor meer vertraging gezorgd.

[0:11:43] Dan de inhoud.

[0:11:45] Die publieke omroep moet slagvaardiger.

[0:11:48] Ook dat zegt inmiddels iedereen.

[0:11:50] Ik kan me goed voorstellen dat het met 13 omroephuizen lastig sturen is en soms kan voelen als een Poolse landdag.

[0:11:58] De tijd en energie moet natuurlijk gaan naar makers en journalistiek.

[0:12:01] Hervormingen zijn dus nodig, zoals ook in die rapporten te vinden is.

[0:12:06] De publieke omroep moet Nederland vertegenwoordigen en daarmee pluriformiteit waarborgen.

[0:12:11] Diversiteit in ons mediaaanbod is en blijft een enorme verrijking.

[0:12:15] Onze makers zijn als geen ander in staat om juist binnen die diversiteit verschillen te overbruggen.

[0:12:20] Zij creëren programma's die hele verschillende doelgroepen in Nederland bereiken en ons tegelijkertijd samenbrengen.

[0:12:28] Hoewel mijn vader niet uit Rotterdam komt en ook geen buschauffeur is, voelde hij zich enorm bediend met het iconische televisieprogramma Toen Was Geluk Heel Gewoon.

[0:12:38] Voorzitter, gelukkig, zeg ik met een knip oog, herkennen we ons niet meer in de verzuiling uit die vorige eeuw.

[0:12:44] De legitimering van ons omroepsysteem, dat nog stamt uit die periode, moet dus ook echt anders.

[0:12:50] D66 wil dat omroepen worden beoordeeld op kernwaarden en kerntaken, niet op hoe goed ze campagne kunnen voeren om leden te werven.

[0:12:58] Wij willen dat omroepen samenwerken in omroephuizen zoals in de vele rapporten is voorgesteld.

[0:13:07] Voorzitter, dank u wel.

[0:13:08] Ik dank ook collega Oehatsch voor haar betoog.

[0:13:13] Ik heb eigenlijk een simpele vraag.

[0:13:15] Er zijn al heel veel programma's bekend die gaan sneuvelen omdat de bezuinigingen keihard inslaan in 2027.

[0:13:22] En inderdaad, de gewenste hervorming, er is nog geen begin.

[0:13:25] Het gaat, als het al lukt, in in 2029.

[0:13:28] Wat vindt u van die volgorde en wat vindt u van de omvang van de bezuinigingen?

[0:13:35] Ja, voorzitter, simpele vraag, simpele antwoord.

[0:13:40] D66 is nooit een voorstander geweest van die bezuiniging en ik vind het dan ook verdrietig dat er dus ook programma's sneuvelen.

[0:13:48] Tegelijkertijd is dat wat er nu voor ligt.

[0:13:50] Dus ja, dat is het simpele antwoord, denk ik.

[0:13:56] Dat begrijp ik en ik begrijp ook dat er nog geen akkoord is gepresenteerd als daar al iets komt te staan dat hierover gaat, maar we kunnen nog heel lang steggelen over de omvang van bedrag, maar laten we nou eens kijken naar alle programma's die gewoon zijn aangekondigd.

[0:14:10] Best een lijst en die hervorming pas in 29 zullen we dat niet gewoon gelijk laten lopen bijvoorbeeld.

[0:14:17] Ja, voorzitter, ik wilde me handigst op wijze dat ik daar niet over ga, al betreur ik wel die volgorde.

[0:14:24] Alleen ik ga daar niet over of programma's of omroepen hun programma's wel of niet aankondigen te willen schrappen.

[0:14:30] Dus misschien is dat een oproep aan de omroepen zelf.

[0:14:34] Maar inderdaad, ik ben er niet helemaal blij met die volgorde.

[0:14:39] Hoe volgt uw betoog?

[0:14:43] Ik was gebleven bij de omroepen die samenwerken in omroephuizen, zoals in de vele rapporten ook is voorgesteld, over de grenzen en verschillen heen.

[0:14:51] En daarbij is het belangrijk dat het bestuurbaarder en efficiënter wordt.

[0:14:55] En voorzitter, voor D66 is het belangrijk dat het allerlei en diverse geluiden voor iedereen in Nederland daar een plek in kunnen vinden.

[0:15:03] Op die manier is er ruimte voor verschillende redactionele profielen en doelgroepen, zonder dat je alles in één of twee dominante smaken perst.

[0:15:10] Tot slot, voorzitter, vinden we het belangrijk dat de commerciële omroepen en landelijke, regionale en lokale omroepen samenwerken.

[0:15:17] Om collega Mohandis nog te quoten, de tijd van navelstaren is voorbij.

[0:15:22] We moeten keuzes maken om hieruit om vooruit te komen en daarom stellen wij samen met de VVD en het CDA voor om te kiezen voor een model met vier omroephuizen plus een taakomroep van NOS en NTR.

[0:15:35] Dit is een voorstel gebaseerd op de uitgangspunten en waarden die we graag terug willen zien in het nieuwe omroepbestel en hiervoor genoemde argumenten.

[0:15:43] En voorzitter, een publieke omroep die zich richt op de toekomst moet ook een duidelijke opdracht hebben voor innovatie en digitalisering.

[0:15:49] Dat gebeurt niet vanzelf, maar het is wel noodzakelijk.

[0:15:53] En Pointer, mooi programma, laat zien dat het kan.

[0:15:56] Dankzij tijd en ruimte voor innovatie is het gelukt om nieuwe, jongere doelgroepen aan te spreken.

[0:16:01] En daar moeten we dus ook meer op gaan inzetten.

[0:16:04] Voorzitter, de publieke omroep is van ons allemaal en na jaren stilstand kunnen we nu eindelijk stappen gaan zetten wat ons betreft.

[0:16:11] Laten we pal staan voor de onafhankelijkheid van onze journalistiek, zorgen voor voorspelbaarheid in beleid en financiering en het stelsel nu echt vernieuwen.

[0:16:20] Nederland heeft alles in zich voor een rijk, pluriform medialandschap, maar dan moeten we er wel voor kiezen.

[0:16:26] Dank u wel.

[0:16:29] Dank u wel.

[0:16:30] Dan is nu het woord aan mevrouw Martens Amerika van de VVD.

[0:16:34] Dank u, voorzitter.

[0:16:35] Ik start dit debat met een uitspraak van iemand die de publieke omroep een warm hart toedraagt.

[0:16:39] Wie van de publieke omroep houdt, is tegen dit systeem.

[0:16:43] Ik kan niets anders dan dit beamen.

[0:16:45] De publieke omroep is belangrijk en groot toevoegbaarde in een reform media aanbod, in een democratie.

[0:16:52] Juist daarom ben ik zo vasthoudend als het gaat over de modernisatie van ons bestel.

[0:16:58] We bespreken vandaag de begroting media.

[0:17:01] Wat mijn fractie betreft loopt de hervorming en de modernisering van de publieke omroep daar dwars doorheen.

[0:17:06] Want het uitblijven van perspectief voor de publieke omroep zelf en het totale gebrek aan besluitvorming maakt dat we vandaag de dag nog steeds debatteren in onduidelijkheid.

[0:17:15] En voorzitter, ik geef eerlijk toe, na de minister van Nieuwsociaal Contracthuizen, die er absoluut alles aan heeft gedaan om weg te rennen voor de grote lastige besluitvorming, had ik van deze minister meer verwacht.

[0:17:27] Daadkracht.

[0:17:28] Zeker wanneer je meeweegt dat er een grote meerderheid in het huis bestaat om door te gaan met dit werk.

[0:17:33] Ook omdat er deadlines op de planning staan.

[0:17:36] En ook nog eens omdat deze minister is aangesloten bij een partij die volgens mij staat te popelen om wat te doen aan de publieke omroep.

[0:17:43] Wat let hem?

[0:17:44] Zou ik hem willen vragen.

[0:17:46] En mijn eerste vraag aan deze minister is dan ook, welke knopen zijn nog niet doorgehakt?

[0:17:50] Waar zijn de reacties op de volgens mij meer dan dertig aangenomen moties tijdens het vorige debat?

[0:17:55] Is deze minister zich bewust van de krappe planning waar we voor staan om te zorgen dat we niet tot aan 2034 door moeten?

[0:18:03] Wanneer kunnen wij voortgang verwachten?

[0:18:05] Kan de minister zijn eerste termijn en tijdlijn schetsen?

[0:18:08] En voorzitter, dan de begroting, want dat er een bezuiniging ontstaat is geen geheim en loopt mijn fractie ook niet voorweg.

[0:18:14] Voordat u daaraan begint, heeft mevrouw Nanek een vraag.

[0:18:18] Dank, voorzitter.

[0:18:19] Het is op zich muziek in mijn oren wat mevrouw Martens zegt.

[0:18:21] Wat mogen we verwachten uit de formatie hieromtend?

[0:18:28] Ja, dank voorzitter.

[0:18:29] Een hele logische vraag.

[0:18:30] Als het aan mij ligt ontzettend veel.

[0:18:33] Maar ik hoop dat mevrouw Nannink-Grijf hier de voorzitter begrijpt dat ik daar vandaag de dag niet op vooruit kan lopen.

[0:18:40] Maar volgens mij is de inbreng van deze drie partijen die aan het onderhandelen zijn heel erg duidelijk.

[0:18:44] En we hebben vandaag ook al aangekondigd dat we met een eerste voorstel gaan komen om die besluiten te nemen.

[0:18:50] En dat is het eerste.

[0:18:51] En de rest daar wordt nog over gesproken.

[0:18:54] Vervolgt uw betoog.

[0:18:57] Ja, dat er een bezuiniging is, dat is geen geheim en mijn fractie loopt daar ook zeker niet voor weg.

[0:19:02] We worden dagelijks, wekelijks, maandelijks getrakteerd op tranentrekkende persberichten waar groots wordt aangekondigd dat de programma's moeten stoppen.

[0:19:09] Het grote samenhangende plaatje van samenwerking, focus op kerntaken, minimanagement heb ik vanuit Hilversum zelf helaas nog steeds niet mogen zien.

[0:19:17] Blijkbaar ligt de bal opnieuw in Den Haag en het is wat de VVD betreft dan ook tijd om deze knopen door te hakken.

[0:19:23] Niet leuk, wel belangrijk.

[0:19:25] Want in Hilversum komt men er helaas samen niet uit.

[0:19:28] En deze minister gaat het vrees ik ook niet meer doen in de komende dagen.

[0:19:31] Voorzitter, het doorhakken van knopen en het moderniseren van de publieke omroep is niet alleen voor de NPO van belang, ook voor de commerciële partijen.

[0:19:38] En wat de VVD betreft een belangrijk onderdeel in het invullen van het pluriforme media aanbod.

[0:19:43] Vaak partijen die vandaag de dag de strijd moeten aangaan tegen Big Tech.

[0:19:48] Het verruimen van steropties kan en heeft impact op het verdienmodel van dit pluriforme aanbod.

[0:19:53] Waar de publieke omroep nog veel blijft hangen in lineaire tv, zetten deze commerciële partijen in op online.

[0:19:59] Er ligt een rapport over het verruimen van de ster en ik hoop dat de minister dit meeneemt in zijn plannen.

[0:20:04] Tot die tijd wil ik graag duidelijkheid en rust creëren voor die commerciële spelers en zal ik een voorstel indienen om de podcast uit te zonderen van de sterinkomsten.

[0:20:13] Voorzitter, dan de publieke omroep zelf.

[0:20:15] Ik begon mijn bijdrage er al mee.

[0:20:16] Wie de publieke omroep een warm hart toedraagt, is falikant tegen dit systeem.

[0:20:21] Inmiddels, alweer anderhalf jaar geleden, heb ik zelf een plan geschreven gebaseerd op omroephuizen.

[0:20:27] Focus, samenwerken en transparantie.

[0:20:30] Toen werd dit plan aangeduid in de pers, die hier veel aanwezig is, als radicaal.

[0:20:35] Inmiddels spreken we allemaal over omroephuizen.

[0:20:38] Over hoeveel kunnen we hier van mening verschillen en dat lijkt me zeer legitiem als je kijkt van welke kleur alle politieke partijen hier zijn.

[0:20:45] Ik voerde als nieuwe woord voor de media zo ontzettend veel gesprek en kwam tot de conclusie dat de overgrote meerderheid in Hilversum vooruit wil.

[0:20:53] We zijn alleen gegijzeld door de machtige minderheid.

[0:20:56] Mijn fractie wil op dit dossier weg van de losse quotes, de moties, de relletjes aan de interruptiemicrofoon.

[0:21:01] Maar ook weg van een systeem dat niet meer van deze tijd is.

[0:21:05] Want laten we eerlijk zijn, de samenleving is veranderd.

[0:21:09] Digitaal en neemt nieuws op een andere manier tot zich.

[0:21:12] Het systeem, de NPO, zoals we dat vandaag de dag kennen, is gebaseerd op de verzuiling.

[0:21:15] Gesloten, besloten, vol met heren die al tientallen jaren op hun plek zitten, freelancers die geen freelancers blijken te zijn, managers met een dubbele baan, dubbele functies binnen een oproep, almachtige bestuurders, verdienmodellen, PV's en onbeperkte bestuurstermijnen.

[0:21:31] Het is nu klaar.

[0:21:33] De publieke omroep verdient beter.

[0:21:36] En ik heb een interruptie.

[0:21:39] Sorry voorzitter, hier moet ik toch even op inbreken, want dit is natuurlijk de baantjescarousel die beschreven wordt, waar de VVD volop aan meedoet.

[0:21:44] Dus heel veel VVD-Kamerleden, bijvoorbeeld Erik van den Burg die zijn ooit begonnen als Kamerlid, zijn dan naar de publiek omgegaan en weer terug.

[0:21:51] Kees Bergerhuis, de oud-VVD-persvoorlichter, die nota bene een journalist trouwens belaagd heeft van Left Lazy, die is nu ook hoofdredacteur van WNL.

[0:21:58] Dus die baantjescarousel, dat is de VVD.

[0:22:00] Dus hoe kijkt u daar dan tegenaan?

[0:22:01] Dan moet u ook een beetje kritisch naar uzelf kijken.

[0:22:05] Ja, dank voorzitter.

[0:22:06] Nou ja, goed, een verhelderende vraag.

[0:22:08] Ik heb het niet gehaald over de baantjescarousel.

[0:22:11] Ik heb het gehad over de totaal afwezige governance binnen het publieke omroepbestel onder de paraplu en de bescherming van het zijn van een omroepvereniging waardoor wij geconfronteerd worden met schandalen en situaties op de werkvloer waar de politiek niets anders kan dan toekijken.

[0:22:27] Dat is waar ik het over heb.

[0:22:29] Ja, ik ben daar heel erg duidelijk in.

[0:22:31] Ik denk dat we met de tijd mee moeten naar het systeem als universiteiten en ziekenhuizen, maximale termijnen, gezonde governance.

[0:22:38] Ik heb zelf een plan geschreven, zou ik de heer Van Houwelingen willen herinneren, omdat ik me hier ook kan irriteren.

[0:22:42] Ik denk dat dit eindig moet zijn.

[0:22:43] Als je het vertrouwen in de journalistiek en de publieke omroep hoog wil houden, moeten we hier wat aan gaan doen met z'n allen.

[0:22:48] Dus volgens mij kunnen we elkaar hier vinden.

[0:22:50] We kunnen heel kort af concluderen, dus de VVD is dan voorstander bijvoorbeeld om die baan te stoppen van termijnen.

[0:22:56] Dus als je bijvoorbeeld Kamerlid af bent, dan mag je vier of vijf jaar lang niet bij het publieke onderwerp werken, zoiets?

[0:23:03] Ik zie uw voorstel graag en dan ga ik er naar kijken, zeker.

[0:23:08] Ik ben hoopvol, want ik was een beetje pessimistisch, maar ik ben hoopvol, want Hilversum staat bol van talent, mooie verhalen en goede journalistiek.

[0:23:15] En de oproep is duidelijk, hak een knoop door.

[0:23:18] Tijdens de voorgaande debatten heeft de Kamer moties van mijn partij aangenomen om de bestuurstermijnen te maximeren, bestuurders die nu hun gang kunnen gaan onder bescherming van het verenigingsrecht.

[0:23:27] Er ligt een aangenomen voorstel om het ledenkriterium niet langer leidend te laten zijn.

[0:23:31] En er ligt een voorstel over fatsoenlijke governance en het verschaffen van transparantie over de uitgaves op programmaniveau.

[0:23:37] We hebben reeds historische stappen gezet, maar het is nu blijkbaar wachten op een bezinspersoon die deze knopen doorhakt.

[0:23:43] En tot die tijd is de Kamer aan zet.

[0:23:45] En ik ben blij dat wij vandaag durven tegemoet te komen aan die oproep vanuit Hilversum.

[0:23:50] Geef ons duidelijkheid.

[0:23:51] Anderhalf jaar geleden was het een idee

[0:23:52] om over te gaan tot die omroephuizen.

[0:23:54] Inderdaad, super radicaal.

[0:23:55] En vandaag doen we een eerste zet.

[0:23:57] Zoals net aangekondigd, kom ik vandaag met D60 en het CDA met een voorstel om tot het 4 plus 1 model over te gaan en roepen de minister dan ook op dit mee te nemen in zijn voorbereiding richting de herziening van de Mediawet.

[0:24:10] En tot slot de digitalisering.

[0:24:12] Ik kies ervoor om inmiddels separaat te benoemen.

[0:24:15] Juist omdat het zo essentieel is voor de toekomst van onze publieke omroep.

[0:24:18] Omroepen als Unpwned, BNNVARA spreken jongere doelgroepen aan.

[0:24:22] Een groep die veelal om die mand kijkt, niet lid is van verenigingen.

[0:24:26] Daarom ben ik zo ontzettend blij dat we stoppen met het leidend maken van deze ledencriteria.

[0:24:31] En een motie aan dit onderwerp is dan ook...

[0:24:33] van links tot rechts aangenomen.

[0:24:36] Ik ben dan ook optimistisch en hoop dat we vandaag opnieuw een signaal kunnen afgeven aan de NPO zelf dat dit niet vrijblijvend is.

[0:24:42] Commerciële spelers als Netflix lopen technisch voorop en ver vooruit.

[0:24:46] En ondertussen blijft de NPO het aantal FTE oplussen om NPO Start te renumeren.

[0:24:54] Volgens mij is dit nieuws, tenminste al is er wel een feit dat ook een minderheidskabinet of een minderheidscoalitie geen meerderheid heeft, maar dat terzijde.

[0:25:03] Ik hoor opeens 4 plus 1 en de VVD is volgens mij in hun plan voor een 3 plus 1 model.

[0:25:09] Op zich prima dat er een voorstel ligt van drie partijen, maar kan ik dat zien als een compromis tussen de drie?

[0:25:15] Vraag aan de VVD, via u voorzitter.

[0:25:18] Nou, voorzitter, de heer Mohandes vertelde mij net dat hij mijn plan voor zich heeft.

[0:25:21] Daar staat 4 plus 1.

[0:25:22] Dus laten we dat daar dan maar bij houden.

[0:25:25] Daarnaast ik gaf toe.

[0:25:26] Ik heb goede gesprekken gevoerd met mijn collega's en ik was wel degelijk te poren uiteindelijk voor een 3 plus 1.

[0:25:32] Maar waar je met z'n allen een goed inhoudelijk gesprek moet voeren over waar je naartoe gaat.

[0:25:36] Ja, dan vind je elkaar ergens in het midden en dat is voor ons een 4 plus 1 geworden.

[0:25:41] Onder een semantische discussie te komen.

[0:25:43] Ik heb dat schema voor me.

[0:25:44] Tenzij de NPO als een omroep wordt aangeduid.

[0:25:46] Maar ik zie in het Mediahuis A, B en C, dat zijn drie letters, plus 1.

[0:25:51] Dat is 3 plus 1.

[0:25:52] Plus 1.

[0:25:53] Die 1 is dan de NOS en de NTR.

[0:25:55] En daar vinden we elkaar.

[0:25:55] Dat is onze motie.

[0:25:56] Die is ook aangenomen.

[0:25:57] Maar ik lees toch echt 3 plus 1 in het plan.

[0:25:59] Ik wil niet muggen zitten.

[0:26:00] Maar mijn belangrijke vraag, ligt hier een compromis tussen de drie ja of nee?

[0:26:06] Ja, voorzitter, het is wat de heer Mohandes wil.

[0:26:09] Zo mag hij het omschrijven.

[0:26:11] Ik denk dat het ontzettend belangrijk is dat meerdere partijen hebben besloten deze stap hier vooruit te zetten.

[0:26:17] Ik hoop overigens ook dat de heer Mohandes ons hierin steunt.

[0:26:21] Het 4 plus 1 staat in ons verkiezingsprogramma.

[0:26:23] Waar het nu om gaat is, en dat wil ik ook maar gelijk op tafel leggen, dat is die hervorming.

[0:26:29] Kijk, die staat pas in 29 plant.

[0:26:31] De snelheid, daarna vinden we elkaar.

[0:26:33] Wat ik lastig vind is dat er nog geen begin van een hervorming is en er ook draagvlak is, dat zegt u zelf, ook in Hilversum om die omslag te maken.

[0:26:41] Maar er gaan wel heel veel programma's verdwijnen en er verdwijnt zoveel dat ik me afvraag wat valt er nog te hervormen als er nu al zoveel verdwijnt?

[0:26:48] Vraagteken richting de VVD.

[0:26:52] Ja, voorzitter, ik heb het al genoemd.

[0:26:54] Een eerdere deel van mijn bijdrage.

[0:26:56] Als je elke week een persbericht en erbuiten brekt dat er een programma stopt, dan lijkt het inderdaad alsof er helemaal niets meer te programmeren valt.

[0:27:03] Dat zou ontzettend verdrietig zijn.

[0:27:05] Daar is mijn partij in ieder geval geen voorstander van.

[0:27:08] Maar het is ook niet een geheim, zeg ik via de voorzitter, dat mijn partij vindt dat de publieke omroep het met een stuk minder

[0:27:15] zou kunnen doen en moeten doen.

[0:27:18] Dus ja, ik vind het ook jammer, zeg ik, maar de heer Mohandas is me voor, dat ik niet zoveel persberichten heb gezien over we schrappen een managementlaag.

[0:27:26] Nee, tot mijn schrik is er gisteren zelfs ergens een persbericht bijgekomen dat een managementlaag wordt opgeplust met extra bestuurders.

[0:27:33] Volgens mij is dat wat we vandaag de dag niet moeten.

[0:27:36] Tot slot, het is te makkelijk om te zeggen je lost de hele bezuiniging op met enkel het schrappen van managers.

[0:27:42] Dat gaat natuurlijk niet gebeuren.

[0:27:44] Mijn partij vindt ook dat de publieke omroep het met minder zou moeten doen.

[0:27:47] Dus daar kan ik heel erg eerlijk, duidelijk en transparant over zijn.

[0:27:50] Iets wat ik de publieke omroep ook toewens overigens.

[0:27:52] Voordat u verder gaat is er een introductie van de heer Makkershouwer.

[0:27:56] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:27:57] Kijk, mijn fractie steunt ook die bezuinigingen.

[0:27:59] Het liefst zouden ze nog veel verder willen gaan in het bezuinigen.

[0:28:03] Maar de vraag is of die nieuwe ideeën van die omroephuizen, of dat nou leidt tot die gewenste pluriformiteit die ook mevrouw Martens zegt dat die er moet komen.

[0:28:13] Dus hoe borgt in het plan van mevrouw Martens of in het plan van die omroephuizen, hoe borgen we nou dat die kleinere omroepen ook nog steeds hun eigen geluid kunnen hebben?

[0:28:23] Ik kan mevrouw Martens daar wat over uitwijnen.

[0:28:27] Ja, ik vind dat een hele mooie en logische vraag en ook welkom hier, want dit is namelijk een debat dat we de afgelopen jaren natuurlijk meermaals hebben gevoerd, maar ik denk een hele legitieme vraag.

[0:28:36] Kijk, de grote zorg van de VVD is wanneer het een open bestel blijft, is dat het aantal omroepen dat blijft toetreden uiteindelijk weer zorgt voor die onbestuurbaarheid van een grote hoeveelheid

[0:28:47] Bestuurders, op dit moment moeten ze volgens mij met meer dan tien verschillende omroepen zorgen dat er besluiten worden genomen en in hoeveel huizen ze gaan.

[0:28:54] Dat besluit is logischerwijs gewoon nog niet genomen, want iedereen kijkt anders naar de toekomst.

[0:28:59] Dus ik wil dat er...

[0:29:01] randvoorwaarden en kaders gaan komen.

[0:29:03] Ik maakte net een grap met de heer Mohammed, want we maken ook nog wel eens grappen over de meer dan dertig moties had ik uitgepunt en meegenomen dat die kaders et cetera allang worden gevraagd op basis waarvan gaan die omroepen samen in een huis.

[0:29:14] Ik heb nog niets gezien.

[0:29:15] Ik weet het niet.

[0:29:16] Dus ik wil die vraag ook wel doorgeleiden aan de minister die van nou ja, volgens mij

[0:29:22] vrij uitgesproken was hierover.

[0:29:24] Waarom hebben we dat nog niet gezien?

[0:29:25] Want we vragen nu ook, moet ik ook zeggen, ter verveuren van Hilversum, we vragen nu zaken zonder dat wij de kaders hebben geschetst.

[0:29:31] Dus ja, we zitten op dit moment in een Poolse landdag met z'n allen waar ik hoop dat we snel gaan uitkomen.

[0:29:36] Dus hele logische vraag.

[0:29:39] Dat idee van die huizen, is dat nou voor u, voor mevrouw Martens, een noodzakelijkheid om te bezuinigen?

[0:29:48] Of ziet mevrouw Martens dat als twee aparte trajecten, die huizen zijn nodig en de bezuinigingen zijn nodig?

[0:29:55] Of hoort dat bij elkaar?

[0:29:59] Voorzitter, ik denk beide, maar ik denk dat het een op dit moment niet zonder het ander zou kunnen.

[0:30:04] Dus ik denk als je die schaalvoordelen, die efficiëntie zou willen creëren, moet je samen in een omroephuis.

[0:30:09] Ik denk dat vooral de achterkant, als je het hebt over de productie en de faciliterende teams, heel goed en veel samen zouden kunnen werken.

[0:30:17] Ik denk alleen niet dat je de vertallige bezuiniging daarmee opvangt.

[0:30:20] Dus ik loop daar ook niet voor weg.

[0:30:22] Wat de VVD betreft gaat de publieke omroep het gewoon met minder doen.

[0:30:25] Maar het is ook nog een ideologisch

[0:30:27] punt.

[0:30:28] Het is gebaseerd op een systeem van lang geleden en ik denk dat als je toegaat naar omroephuizen dat er veel beter kan worden samengewerkt.

[0:30:34] Dus dat was eigenlijk de reden waarom ik dat plan schreef toendertijd.

[0:30:40] Dank u wel.

[0:30:40] Ook de heer Seder heeft een vraag.

[0:30:42] Ja, dank u wel.

[0:30:43] Fijn dat de VVD aangeeft dat de minderheidscoalitie er al uit is met 4 plus 1.

[0:30:50] Nou, het zegt al wat dat dit plan ook in het GroenLinks PvdA verkiezingsprogramma stond over waar het in het politiek spectrum landt.

[0:30:59] Ik heb even vraag die plus 1, ik neem aan dat het NOS plus NTR is en welke rol ziet u voor die specifieke plus 1?

[0:31:07] Ja, goeie vraag.

[0:31:08] Wat ik zie in die 4 plus 1 is dat na jaren in onze loopgraven te hebben gestaan in dit huis en we er eigenlijk niet uitkomen en Hilversum op pad hebben gestuurd met een opdracht waar we zelf niet eens op één lijn liggen.

[0:31:21] Ik ontzettend blij dat we allemaal hebben ingezien dat er gewoon een besluit moet worden genomen.

[0:31:25] Ik had gehoopt dat het vanuit de minister zou zijn gekomen.

[0:31:27] Dat is niet gebeurd.

[0:31:28] Dus volgens mij hebben deze partijen een stap vooruitgezet.

[0:31:31] Er zijn meerdere varianten langs geweest in dit huis.

[0:31:33] Ik denk dat je uiteindelijk een besluit moet nemen.

[0:31:36] Dit aantal is denk ik mooi, waar de meesten mee kunnen leven.

[0:31:42] De heer Seder is heel druk aan het typen.

[0:31:46] Dus nee, daar ben ik ontzettend blij mee.

[0:31:50] De heer Seder.

[0:31:51] Ja, voorzitter, ik ben blij dat de VVD blij is, maar mijn vraag is welke rol... Of het klopt dat die plus 1 NOS en NTR betekent en dat die andere vier goed in gesprek met elkaar moeten gaan.

[0:32:02] Ik weet dat een aantal partijen al vergaande opties verkend hebben, maar welke rol zit u voor die plus 1?

[0:32:11] Dus dat is even mijn vraag, of NOS plus NTR, dat het VVD-plan is en de Minderheidscoalitie, en wat die rol dan van die plus 1 is.

[0:32:21] Ja, het schrappen van de NTR was het rookgordijn dat de vorige minister van Media heeft opgeworpen om maar geen besluit te hoeven nemen over het aantal mediahuizen.

[0:32:31] Dus dat kwam voor iedereen toen uit de hooghoed.

[0:32:33] Daar is de heer Mohamed dus ook nog voor op de barricade geklom.

[0:32:36] Daar hebben we samen nog een voorstel over ingediend, volgens mij breed gesteund in het huis.

[0:32:40] Kijk, voor de VVD zelf

[0:32:42] zijn die taakomroepen de kern van wat de publieke omroep zou moeten zijn.

[0:32:46] Dus wat ons betreft gaan zij heel goed samenwerken en zorgen ze dat dat aspect blijft bestaan.

[0:32:53] Dus dat is in mijn ogen de 4 plus 1.

[0:32:56] Volgens mij delen in ieder geval de drie partijen die dat hebben ingediend op die manier.

[0:33:00] En ja, als u die andere partijen nog vragen wilt stellen, dan zou ik de heer Seder dat zeker aanmoedigen.

[0:33:05] Maar dat is hoe ik het zie.

[0:33:08] Ja, tot slot, dit is gewoon om het standpunt van de VVD te begrijpen, ook in verhouding tot het eerdere voorstel.

[0:33:14] Als ik het goed begrijp zijn er vijf omroephuizen, vier plus één, die op gelijkwaardige wijze wel allemaal een andere rol hebben.

[0:33:23] Die vier krijgen de tijd om de komende tijd zelf uit te vogelen welke samenstellingen mogelijk zijn, waarvan ik weet dat de aantal al

[0:33:29] een paar stappen vooruit gezet hebben en die plus 1, daar ziet de VVD al dat dat NOS en NTR moet zijn en dat dat een gelijkwaardige basis vormt waarop we de komende jaren met elkaar aan de slag gaan.

[0:33:40] Begrijp ik dat goed?

[0:33:43] De verdere kaders waarbinnen die omroepverenigingen met elkaar gaan samenwerken moet nog worden geschetst.

[0:33:51] Ik had gehoopt dat deze minister, die inmiddels naar de Kamer had, toen toekomen.

[0:33:55] Daar wordt ook over gesproken bij de onderhandelingstafel.

[0:33:58] Ik kan de heer Seder meegeven, er zitten ook mensen aan tafel die de omroepverenigingen een warm hart toedragen, zeg ik maar even.

[0:34:06] Dus volgens mij zitten we hem hier niet om dingen

[0:34:10] stuk te maken.

[0:34:11] We zitten hier omdat er besluiten moeten worden genomen.

[0:34:13] Wij hebben ook gezegd, laten we nou ruimte overlaten aan de volgende bewindse persoon en het regeerakkoord om verdere invulling aan te geven.

[0:34:20] Maar de hele publieke tribune zit vol met mensen die hopen dat we knopen doorhakken.

[0:34:24] En daarom hebben deze drie partijen gezegd, laten we een knoop doorhakken, waardoor we ook deze minister op pad zouden kunnen sturen met het verder uitwerken van de mediawet met een richting, want die was mij nog steeds volledig onbekend.

[0:34:38] Nog eentje?

[0:34:39] Ja, goed.

[0:34:41] Ja, want het wordt me nu wel wat onduidelijker.

[0:34:44] De VVD-GG moet eerst duidelijkheid geven, want dat was ook de notice.

[0:34:49] Nu hoor ik dat er ruimte gegeven moet worden aan de minister, maar de VVD komt wel zelf met een voorstel om richting te geven.

[0:34:55] Betekent dat wij dan ook zelf nu richtinggevende voorstellen moeten geven en dat daar een keuze over gaat maken?

[0:35:01] Of geldt alleen het voorstellen van drie partijen en moeten alle andere moties wachten totdat er een regeerakkoord is?

[0:35:10] Ik probeer even te kijken wat u vandaag wilt dicht timmeren, want ik zou graag als het 4 plus 1 is, graag ook dan verdere kaartjes meegeven, maar is er ruimte voor bij de VVD?

[0:35:20] Dit waren twee interrupties.

[0:35:22] Ja voorzitter, dat is natuurlijk wel een beetje een gekke interruptie.

[0:35:25] Kan ik wel via uw voorzitter toch wel even concluderen, want het staat geen ieder in dit huis vrij om met voorstellen te komen.

[0:35:33] Dit is een regio op de begroting.

[0:35:35] De heer Seder doet nu ook alsof dit uit de hooghoed komt.

[0:35:37] Dat is het natuurlijk niet, want we zijn hier al twee jaar over met elkaar in debat.

[0:35:41] Dus wij hebben gezegd, laten we een knoop doorhakken over het aantal om te voorkomen dat dit een onderwerp van gesprek blijft en wij de omroepbestuurders op een Poolse landdag blijven sturen.

[0:35:51] En ik kan me heel goed voorstellen dat de heer Seder, maar bijvoorbeeld ook de heer Krul, op een hele andere manier naar die invulling van de criteria kijken.

[0:35:58] Daar moeten we hierover met elkaar in debat.

[0:36:00] En er staat een ieder vrij hier om met voorstellen te komen.

[0:36:03] Daar is een DGO voor.

[0:36:04] Dit is niet het bespreken van een regeerakkoord.

[0:36:07] Wij bespreken hier vandaag de media begroting.

[0:36:09] Wij hopen ook dat iedereen hierop meedoet.

[0:36:11] en dat de volgende debatten weer gaan over het invullen van die kaders.

[0:36:15] Stiekem hoop ik nog steeds dat deze minister nog een brief uit de hoge hoed tovert met die kaders waar we dan weer op kunnen schieten.

[0:36:20] Maar ja, de heer Seder vraagt, mag ik een motie indienen?

[0:36:23] Ik hoop het.

[0:36:24] Ik heb hier nog wel een stapel liggen van de vorige keer waar we nog steeds geen antwoord hebben gekregen van deze minister.

[0:36:29] Ik weet niet of het helpt, maar we gaan het wel proberen.

[0:36:32] Ja, en ik hoop dat we hier ook op samen kunnen werken en dat hebben de heer Krul en mijn collega van D60 en ik ook wel laten zien volgens mij.

[0:36:39] Een uitnodiging aan de heer Zeder.

[0:36:41] De heer Markuszower heeft de vraag.

[0:36:43] Ja, een beetje in het verlengde met wat ik net vroeg.

[0:36:45] Een beetje een technische vraag.

[0:36:47] Wat als er een omroep nou niet wordt opgenomen in zo'n omroephuis?

[0:36:52] Wat gebeurt er dan met zo'n omroep?

[0:36:55] Ja, hele goede vraag, oprecht.

[0:36:57] Want dit is, heb ik ook een voorstel op ingediend, want er werd voorgesorteerd door bepaalde omroepverenigingen om niet mee te doen en uiteindelijk alleen over te kunnen blijven in een omroephuis.

[0:37:06] Er ligt een aangenomen voorstel dat niemand alleen kan overblijven in een omroephuis, daarom zijn ook die

[0:37:11] kaders zo ontzettend belangrijk op basis waarvan ga je samenwerken?

[0:37:14] Ga je dat op basis van je politieke kleur?

[0:37:16] Ik weet ook dat er een strategie bestaat en heel veel zo op dit moment van ga met totaal recht tegenovergestelde omroep in een huis, want dan mag je je eigen redactie houden, want dan kun je niet samenwerken.

[0:37:25] Dus daarom zijn die kaders zo ontzettend belangrijk.

[0:37:29] En die kan ik bedenken, maar volgens mij kunnen we beter de minister controleren daarop.

[0:37:35] Ja, hierop aanvullen, maar laat dat niet zien wat mevrouw Martens net zegt, dat dus die omroepen zelf het gevoel hebben dat ze redactionele vrijheid gaan verliezen, dat ze daarom die strategie hebben.

[0:37:43] Zegt dat niet wat over die hele hervorming?

[0:37:49] Ja, absoluut.

[0:37:50] Maar de heer Van Houweling en ik kijken wat dat betreft net iets anders naar de publieke omroep, denk ik.

[0:37:56] Volgens mij was uw verhaal nog niet helemaal, of bijna, maakt u het af?

[0:37:59] Ja, ik ga jullie nog even belasten met mijn verhaal.

[0:38:02] Dan over die commerciële omroepen, want waarom blijven we met zoveel FTE NPO Start reanimeren?

[0:38:06] Waarom toch die angst om samen te werken met die commerciële partijen?

[0:38:09] Waarom geen plek op YouTube?

[0:38:11] Samenwerking met Videoland.

[0:38:13] Neem een serie op Pwned, Hood Fights.

[0:38:16] 8.643 views in één week tijd op de NPO Start.

[0:38:21] Let op.

[0:38:23] 244.000 views op YouTube in één week tijd.

[0:38:27] Dat is een toename van 2700 procent, voorzitter.

[0:38:31] Dan is de vraag legatiem in wiens belang houden wij die samenwerking met de commerciële partijen tegen?

[0:38:36] Niet in het belang van de omroepverenigingen zelf.

[0:38:38] Wel in het belang van de NPO, want die zijn bezig met het opzetten van NPO Start.

[0:38:42] En nogmaals, dit is niet de kritiek op NPO Start.

[0:38:44] Het is alleen niet goed genoeg.

[0:38:46] Hoe reflecteert ook deze minister daarop en wat gaan we doen om die digitale boot niet weer te missen?

[0:38:51] Waarom dit prestigeproject binnen de NPO zelf, terwijl we weten dat we het niet gaan winnen van die grote platformen?

[0:38:57] Zonde, voorzitter, zonde.

[0:39:00] Tot slot, welke plannen liggen er op dit moment?

[0:39:03] Kan de minister alvast inzicht geven in de brieven die wij de komende tijd of wellicht de komende dagen zouden kunnen verwachten?

[0:39:08] Is de minister het met mij eens dat de tijd dringt?

[0:39:12] Ik kijk uit naar de antwoorden.

[0:39:15] Dank u wel.

[0:39:15] Dan is nu het woord aan de heer Mohandes van GroenLinks BvA.

[0:39:21] Dank u wel, voorzitter.

[0:39:23] Voorzitter, hoe houden we Nederlandse omroepen en kranten relevant in een sterk veranderend medialandschap?

[0:39:29] Het is de inbreng die ik april nog met een vorige minister, inmiddels hebben we best wat mediaministers gehad in de afgelopen periode, maar er is weinig gebeurd.

[0:39:37] Er is veel gezegd, maar er is weinig gebeurd.

[0:39:40] In een tijd waarin Big Tech, zoals Meta, Google aan terrein winnen in het Nederlandse medialandschap, denk bijvoorbeeld aan hoe zij de

[0:39:47] Nederlandse advertentiemarkten leegzuigen, is er ook wel echt noodzaak om iets te veranderen.

[0:39:52] Als we naar die advertentiemarkt kijken, bijvoorbeeld digitale bestedingen, dan zien we gewoon in dat afgelopen tien jaar internationale platforms inmiddels tachtig procent van de Nederlandse advertentiemarkt leegzuigen en daarmee het verdienmodel van kranten bijvoorbeeld helemaal kapot maken.

[0:40:06] Kijk maar, tachtig procent in 2025.

[0:40:09] In tien jaar tijd.

[0:40:11] En ze verdienen vooral geld.

[0:40:13] Maar investeren in Nederlandse media, in een sterk Nederlands medialandschap, ho maar.

[0:40:18] En ik zou eens willen weten wat de visie nou echt is van het kabinet op dit punt.

[0:40:24] Hoe gaan we ervoor zorgen dat de Nederlandse media, ons cultureel erfgoed, publieke omroep, commerciële omroep en kranten verstevigd worden, zodat ze relevant zijn in een tijd waarin ook de democratie onder druk staat, waarin ze die controlefunctie moeten overeind houden, waarin we elkaar moeten controleren, de media elkaar moeten controleren, de media de macht, ons, de regering moet controleren.

[0:40:46] Volgens mij is er genoeg urgentie, is er genoeg geschreven.

[0:40:49] We hebben vooral een kabinet gehad dat stil heeft gezeten.

[0:40:52] Een kabinet heeft gehad met grote woorden een bezuinigingspakket voorgesteld van oplopend tot 156 miljoen, zonder plan.

[0:41:00] Laten we maar lekker in 2027 ingaan.

[0:41:02] Hervormingen, we zien wel of het bestuurders en toezichthouders halveren in Hilversum wat allang had kunnen gebeuren, waardoor nu programma's als kassa,

[0:41:10] Proefkonijnen, ik kan een hele waslijst noemen aan programma's, andere tijden verdwijnen, die helemaal niet worden overgenomen door de commerciële omroep.

[0:41:19] Dus een totale gekkigheid.

[0:41:21] En dan een bruggetje maken naar bijvoorbeeld reclame.

[0:41:24] Dan komt de minister met een wetsvoorstel om de reclame uit te breiden naar 10 procent.

[0:41:31] om een beetje de bezuiniging op te vangen van een ondoordacht amendement Bontebal, waar 50 miljoen bijkwam.

[0:41:36] En dan gaan we kijken of dat via reclame terug kan.

[0:41:38] Totale marktverstoring voor een kleine commerciële markt in Nederland, bijvoorbeeld aan kranten of BNR Podcasting, ik kan zo voorbeelden noemen.

[0:41:46] Waar zit dan die visie?

[0:41:48] Is er over nagedacht?

[0:41:49] Is het gewoon bedacht?

[0:41:50] En we zien wel.

[0:41:51] Wat is er dan werkelijk gebeurd?

[0:41:53] En voorzitter, laat ik dan even de bezuinigingen bij de kop pakken.

[0:41:57] Ik noemde al programma's en we zien nu dat die waslijst die nog niet eens klaar is, want ik begreep dat het bedrag dat oploopt tot 80, 90 miljoen nog niet eens de totale bezuiniging dekt, terwijl dat in 2017, 27 moet ingaan, dat er nog meer bij komt en dan denk ik waarom

[0:42:15] laten we dat landen zonder dat daar een goed plan tegenover staat.

[0:42:18] Ik zou heel graag van de minister willen weten wat hij daadwerkelijk heeft gedaan, welke actie is er ook echt ondernomen.

[0:42:24] Neem ook de oproep vandaag van bijvoorbeeld FNV en de NVJ, die duidelijk aangeven, juist met alle ontwikkelingen internationaal en nationaal heb je sterke, pluriforme publieke omroep nodig, die een breed publiek bereikt.

[0:42:35] En de waardering is groot voor de publieke omroep.

[0:42:38] Ook uit een pol van De Telegraaf dit weekend.

[0:42:40] Je kunt het interpreteren zoals je wilt, maar er staat heel duidelijk dat ook de Telegraaflezer vindt en veel andere lezers vinden dat de publieke omroep er voor iedereen moet zijn, breed moet zijn, dat consumentenprogramma's zoals kassa gewoon moeten blijven of neem kinderprogramma's die nu verdwijnen.

[0:42:58] Er is gewoon brede waardering voor de omroep, van links tot rechts.

[0:43:02] En dat is wat mij betreft iets wat we de komende tijd ook gaan doen.

[0:43:06] Dat afbraakbeleid van de afgelopen jaren, daar gaan we mee stoppen wat ons betreft en we gaan weer bouwen.

[0:43:11] We bouwen aan een breed publiek bestel.

[0:43:14] Er is een interruptie van de heer Bosma.

[0:43:17] Ik wist niet dat ze bij GroenLinks Partij van de Arbeid de Telegraaf lezen.

[0:43:21] Zeker, zeker.

[0:43:22] Heel pluriform.

[0:43:23] Ik heb die enquête ook bekeken en 85% van de Nederlanders zegt die bezuinigingen zijn prima of het maakt ons niks uit.

[0:43:29] Kijk, het is altijd leuk om datgene uit een enquête te lezen wat interessant is voor een politieke partij, maar wat me echt opviel, en ik doe het zo objectief mogelijk, en ik lees De Telegraaf, ik denk net zolang als de heer Bosma media-woordvoerder is, al sinds 2006 namelijk, als ik het goed heb.

[0:43:48] Onze langzittende media-woordvoerder overigens, de Nestor.

[0:43:52] Heel simpel antwoord.

[0:43:53] Ik lees ook dat 28% vindt dat de publieke omroep niet met belastinggeld moet worden gefinancierd.

[0:44:00] Met andere woorden, 70% zegt heel duidelijk dat er gewoon een publieke omroep moet zijn met consumentenprogramma's.

[0:44:06] met een brede opvatting.

[0:44:08] Natuurlijk zullen kijkers individueel opvattingen hebben over of het ene programma wel past of niet past.

[0:44:13] Maar waar u niet aan voorbij kunt gaan, ook in het Telegraaf onderzoek, is dat het haak staat op de opvattingen van de PVV met maar één boodschap, slopen die Bol en Hilversum zonder plan.

[0:44:23] En dat vind ik een slecht verhaal, overigens een heel

[0:44:27] Saai verhaal, want u heeft dat verhaal al heel lang.

[0:44:29] Dat kennen we ook van u, al heel lang.

[0:44:31] Ik bedoel, het is alleen maar weg met Hilversum.

[0:44:34] En dan denk ik bij mezelf, u bent volgens mij een beetje het contact met uw kiezer kwijt.

[0:44:39] Dat is wat ik zie als ik naar deze enquête kijk.

[0:44:42] u veel bewuster zijn van het feit dat er ook pvv-kijkers zijn die publieke programma's waarderen.

[0:44:48] Publieke programma's.

[0:44:49] Ik bedoel, u hoeft het systeem niet leuk te vinden of u hoeft de politieke kleur van een bestuurder niet leuk te vinden, maar de programma's moet u gewoon waarderen.

[0:44:57] En dat staat ook in het Telegraafonderzoek.

[0:45:00] Lieve veerde voorzitter, ik voel me niet aangesproken.

[0:45:03] De heer Bosma nog?

[0:45:05] Nee?

[0:45:07] Oké.

[0:45:09] We zijn benieuwd naar het verhaal wat zometeen volgt, maar eerst even de heer Mohannes.

[0:45:13] Ja, het was het Telegraaf artikel.

[0:45:16] Overigens zeker ook kritiek op de publieke omroep.

[0:45:18] Mag altijd, hoort er allemaal bij, maar laat media dat doen en niet door de politiek.

[0:45:23] Lijkt me ook heel gezond dat er zijde.

[0:45:25] Dan gaan we door over de... Ja?

[0:45:32] Mevrouw Martens, Amerika.

[0:45:35] Ja, voorzitter, dat is een beetje een opmerking waar ik zoekende ben naar wat de heer Mohandas daarmee bedoelt.

[0:45:40] Kritiek op de publieke omroep mag, maar laat dat aan de media.

[0:45:43] Maar volgens mij hebben wij hier meerdere rapporten liggen over de cultuur op de werkvloer bij de publieke omroep, waardoor het aan ons is om middels kritiek op de publieke omroep het systeem te hervormen.

[0:45:54] Dus wat bedoelt de heer Mohandas dan dat we geen enkele kritiek mogen hebben op de publieke omroep?

[0:45:58] Ik ben blij met die vraag.

[0:46:00] Uiteindelijk gaan we altijd over het wat, maar niet over het hoe.

[0:46:02] Dus volgens mij gaan we over de kaders, over wat we willen meegeven, de richting.

[0:46:06] Natuurlijk hebben wij daar een politieke opdracht.

[0:46:09] Maar kritiek gaat mij veel meer om of wij gaan over welk programma je wel of niet moet schrappen.

[0:46:15] Dat is uiteindelijk een redactionele keuze of een inhoudelijke keuze.

[0:46:18] Volgens mij vinden we elkaar daar heel goed als beide partijen.

[0:46:21] Dus kritiek hebben, ja, dat kan.

[0:46:24] Alleen uiteindelijk gaan wij over de kaders en niet over hoe die kaders exacto worden ingevuld in welk programma of welke presentator.

[0:46:32] Volgens mij gaan wij er gewoon niet over.

[0:46:33] Dat is mijn punt.

[0:46:34] Volgens mij was het een reactie nog een beetje op wat de heer Bosma zei en niet richting u. Zeg maar, als u daar nog een vraag op hebt, graag.

[0:46:42] Ja, voorzitter.

[0:46:42] Nou, ik snap dat niet helemaal.

[0:46:44] Ik probeer onder de 30 seconden te blijven, want volgens mij hebben wij het hier juist fundamenteel over hoe gaan we hervormen en is het aan ons op die kaders te schetsen.

[0:46:52] Is de heer Mohandas het met mij eens dat dus bijvoorbeeld de stap naar voren met die 4 plus 1 exact is wat onze taak hier is vandaag de dag?

[0:47:00] Dat was ook mijn antwoord.

[0:47:02] Dat is hoe je de Mediawet inricht.

[0:47:04] Het wat, je geeft kaders mee.

[0:47:05] En volgens mij heb ik een andere betekenis van wat hoe is.

[0:47:08] Hoe je die kaders exact uitvoert.

[0:47:10] Hoe je bijvoorbeeld, heel simpel, de kerntaak van de publieke omroep, Mediawet artikel 2.1, wat cultuur betekent, wat voor soort programma's daar uitrollen, wat informatie betekent.

[0:47:20] Volgens mij is dat het verschil wat ik heb willen uitvergroten.

[0:47:24] Niet meer en niet minder.

[0:47:25] En volgens mij, ik kan mij niet voorstellen dat wij elkaar daar niet vinden op de principiële punten.

[0:47:29] wat ik heb willen maken.

[0:47:31] Voorzitter.

[0:47:33] We komen aan bij de ster.

[0:47:36] Nou, dat voorstel, dus ook van het kabinet om dat te verruimen naar tien, laat ik maar heel simpel zijn, dat wijzen wij af.

[0:47:41] Wij willen geen commerciële republieke omroep.

[0:47:43] Wij willen een maximering van vijf procent.

[0:47:46] Dat is om principiële redenen.

[0:47:48] Je moet wel nog een verschil hebben tussen wanneer je naar een publieke omroep kijkt of commercieel als het gaat om hoeveel reclame de kijker ziet.

[0:47:55] Dat is één.

[0:47:56] En twee is waarom zou je dat speelveld tussen commercieel en

[0:47:59] publiek zo klein maken.

[0:48:02] Het is een hele kwetsbare advertentiemarkt.

[0:48:05] Ik liet net al de poster zien.

[0:48:06] Volgens mij is dat de richting die we niet op willen.

[0:48:08] En tot slot, een bezuiniging die bedacht was door meerdere partijen, dat is dan het amendement Bontebald, 50 miljoen, dat zou ook terug kunnen worden verdiend via reclame, is toen gezegd.

[0:48:18] Wij vinden een bezuiniging waar dan niet goed over nagedacht is dekken.

[0:48:23] met meer reclame, wat dan heel ingewikkeld blijkt, ook niet een goede vorm.

[0:48:28] Het is een vorm van een cash cow waar ik gewoon niet in mee wil gaan.

[0:48:31] Dus die richting wijzen wij af en wij zullen niet dat type voorstel steunen.

[0:48:36] Dan kom ik bij het punt van de hervorming.

[0:48:39] Er is al veel over gezegd, ook in mijn interrupties.

[0:48:41] Wat ik daar nu vooral over wil zeggen is wanneer kunnen wij het wetsvoorstel verwachten?

[0:48:45] Heel concreet, komen de kaders dit jaar nog?

[0:48:47] Ik heb zitten rekenen als het niet voor september lukt in de Tweede Kamer, met oog op de Eerste Kamer.

[0:48:53] Nou, succes.

[0:48:55] NOS-NTR, onderdeel van die hervorming.

[0:48:58] Motie is aangenomen.

[0:48:59] Ik ga er gewoon van uit dat dat onderdeel wordt van het nieuwe wetsvoorstel en ik denk graag mee hoe dat dan moet.

[0:49:03] We zijn altijd bereid om dat ook te amenderen, maar het is belangrijk dat 4 plus 1 in dit geval dan, dat dat cijfer 1 is dan NOS-NTR, dat daar ook een goede governance op zit zodat de positie van de NOS als onafhankelijk nieuwsmedium

[0:49:16] in dat bestel gewaarborgd blijft.

[0:49:18] En is het kabinet bereid, dan ga ik verder, dat heeft te maken met publiek-privaat samenwerking, dat heeft te maken met wat ik eerder zei, het verdienmodel van de kranten, het prominentiebeleid, dan moet u denken bijvoorbeeld bij het verdienmodel van de kranten, het gaat om de AI-modus, Google, die gebruikt data van kranten zonder dat daar iets tegenover staat, waarmee het verdienmodel van private media enorm onder druk staat,

[0:49:42] Mijn simpele vraag is, worden dit type voorstel, prominentiebeleid, WRR-rapport, meegenomen in die wetsherziening of gaat het sek over de publieke omroep?

[0:49:50] Wij doen een oproep om breder te kijken, hervorm die mediawet, maak een wet die veel meer gaat over het Nederlands medialandschap, waar ook private media een positie kunnen verwerven.

[0:50:01] Er zijn al eerder moties aangenomen, mevrouw Mortens zei terecht, als het gaat om bijvoorbeeld de publiek-privaat samenwerking motie van D66 en ondergetekende destijds om die samenwerking tussen commerciële omroep en publieke omroep te versterken.

[0:50:18] Een gelijk speelveld met private media en Big Tech.

[0:50:21] is de minister bereid om bijvoorbeeld met private media te kijken naar of zij nog wel een gelijk speelveld hebben vanuit commerciële omroepperspectief tegenover die nieuwe partijen die toch allerlei regels aan hun laars lappen, geen moderatie op X, totale nepnieuwsmedium inmiddels.

[0:50:39] En ik hoop dat we daar wat breder naar kijken dan een achterhaalde, achterhoede discussie die ik al tien jaar hoor over vind je de publieke omroep leuk of vind je de publieke omroep niet leuk.

[0:50:51] Hoorde ik nou goed dat de heer Mannen zei dat X een nepnieuws verspreidt?

[0:50:57] Wat voor andere kwalificatie gaf je aan X?

[0:50:59] Het ging heel snel.

[0:51:01] Het gaat om moderatie.

[0:51:02] Ik zal u eens belonen met een artikel uit Denemarken waarin de Deense publieke omroep bijvoorbeeld heeft besloten en daar refereerde ik aan.

[0:51:10] Maar het geldt ook voor steeds meer media, zo ook private media.

[0:51:15] Als er geen moderatie is op X, dan moet je denken aan allerlei filmpjes die in algoritme worden gepusht, waarvan vaak ook door het vragen van grok, is het waar of niet waar, en het antwoord is dan vaak, het is niet waar.

[0:51:26] En X doet daar heel weinig aan.

[0:51:28] Er is pas nu een beetje beweging, leest de CNN vandaag, waarin, omdat Europa nu vuist heeft gemaakt als het gaat om bijvoorbeeld al die naaktbeelden die je kunt opvragen via de AI-module van X, ja, dat is natuurlijk gewoon niet een medium waarvan je kan

[0:51:43] weten dat als je iets langskomt dat dat op waarheid is gebaseerd.

[0:51:48] Omdat het bedrijf dat ook helemaal niet erg vindt.

[0:51:51] Dat is waar ik op bedoel.

[0:51:52] En de Deense publieke omroep heeft besloten om er van af te gaan.

[0:51:55] Heel interessant.

[0:51:56] Er kent hier Mannes ook dat er allereerst heel veel vooraanstaande journalisten veel gebruik maken van X en heel veel van hun bevindingen ook op X posten, maar er kent hij ook dat bijvoorbeeld de demonstranten in landen als Iran enzo heel blij zijn met een medium als X omdat via dat medium nieuws wordt verspreid, echt nieuws, reëel nieuws, niet nep nieuws, die we anders niet zo snel, ook in die snelheid, te zien krijgen.

[0:52:22] Ik ben heel blij dat de heer Markuszower dit punt maakt.

[0:52:26] Dat is precies mijn punt.

[0:52:27] Wat ik zo jammer vind, is dat daar waar een medium juist heel functioneel kan zijn om dingen te agenderen en voor het voetlicht te brengen, dat daar een bedrijf achter zit die er niet voor zorgt dat dat op een zuivere manier blijft, waardoor echt nieuws wat we moeten zien, wat heel agenderend kan werken, dat zien we ook op andere social media bedrijven,

[0:52:48] Ja, dat dat eigenlijk verwaterd door het feit dat het zo vermengd met het niet modereren door Silicon Valley, om het maar even zo te zeggen, dat is natuurlijk een... Dat is gewoon een constatering en ik vind dat.

[0:53:00] En ik hoop dat X en Musk, voor zover hij dit mediadebat interessant vindt hier in Den Haag, daar toch wel eens een keer over gaat nadenken.

[0:53:10] Nu ook Europa een vuist heeft gemaakt en zegt, joh,

[0:53:13] Het kan niet zo zijn dat er helemaal niks gebeurt in het verspreiden van bijvoorbeeld naaktbeelden en dat soort zaken.

[0:53:18] Ik ben het helemaal met de heer Markuszower eens.

[0:53:20] Het dient ook juist een goed doel.

[0:53:23] De Kamer gaat hartstikke goed met de interrupties, alleen de antwoorden worden steeds langer, dus die moeten korter.

[0:53:32] Vanzelfsprekend is niet alles wat via social media of X wordt verspreid altijd goed en zuiver.

[0:53:37] Kan de heer Mohannes ook toegeven dat niet alles wat op de NPO verschijnt zuiver nieuws is en dat er misschien ook wel soms foute boodschappen of boodschappen die niet stroken met de waarheid of nepnieuws ofzo, kan de heer Mohannes

[0:53:52] Misschien ook aangeven of dat op het NPO-platform ook wel eens voorkomt of zelfs bij de NOS, for that matter.

[0:54:00] Kijk, als dat gebeurt, dan moet je ervoor zorgen, in ieder geval, dan moet er gefaciliteerd zijn dat er toezichthouders zijn die hun werk kunnen doen.

[0:54:09] NPO Ombudsman, het commissariaat, we hebben allerlei instituten die dat moeten doen.

[0:54:13] En volgens mij moeten we dan ook zo borgen.

[0:54:15] Maar ik kan u verzekeren dat als u het x-bedrijf aanschrijft met van dit klopt niet, dan komt er geen reactie.

[0:54:23] Dus het gaat er ook om of er een systeem is dat ook toeziet op.

[0:54:27] En dat is hoe ik ernaar kijk.

[0:54:30] Nu komen we bij de kermis.

[0:54:32] Wat klopt?

[0:54:33] Wat is waarheid?

[0:54:34] Dit is een serieuze vraag.

[0:54:36] Hoe gaat u hem handigst bepalen wat wel en niet klopt?

[0:54:42] Kijk, als het harde feiten zijn... Kijk, ik ga dat niet bepalen, want het is ook een risico als wij gaan bepalen of iets wel of niet klopt.

[0:54:49] Waar wij op moeten toezinnen, dat is onze rol als Kamer, dat er ook systemen zijn die, voor zover ze wel of niet werken in ieder geval, dat er organen zijn die dat op een onafhankelijke manier kunnen doen en ook doen als daar iets misgaat.

[0:55:01] En ik vind het heel sterk, want mevrouw Martens...

[0:55:04] refereren terecht in een rapport naar bijvoorbeeld misstanden rondom grensoverschrijdend gedrag, dan is het sterk als journalisten, journalisten controleren in die taak of een journalist een omroep controleert.

[0:55:15] Uiteindelijk gaat het om een mechanisme dat je moet hebben waarin men elkaar controleert.

[0:55:20] Er is zoveel nepnieuws, het is heel moeilijk om echt en nep te onderscheiden.

[0:55:23] Dat ben ik met de heer Van Houweling eens, maar het laten en het oké vinden, dat is niet mijn...

[0:55:30] Mijn soort van politiek... Ik ben dan ook van... Ja, ook streng zijn als het moet.

[0:55:36] Tot slot, de heer Van Halen.

[0:55:39] Maar het moet toch ergens op gebaseerd zijn.

[0:55:40] Hoe komt dan die waarheid tot stand?

[0:55:42] Is dat dan de wetenschappelijke consens?

[0:55:45] Is dat wat we moeten volgen, wat de heer Mohandes betreft?

[0:55:48] Wat gaan we volgen?

[0:55:52] Ik begrijp de interrupties niet helemaal.

[0:55:54] Kijk, uiteindelijk is mijn punt, als er niet wordt gemodereerd, als er niemand achter het bedrijf zit, als echt nepnieuws of vrouwenbelediging, wat ik dan ook vaak zie, als dat in stand wordt gelaten zonder dat daar enige moderatie op zit, want Meta doet het ook, daar zit, en dat gaat niet perfect, maar er gebeurt nog wel iets op dat vlak.

[0:56:14] En ik vind wel dat we daar een punt van mogen maken en dat we echt dat wat nep is... Ja, kijk, ik vind dat de aarde rond is.

[0:56:20] En als ze dan zegt, ja, het is plat, bewijs maar dat het plat is.

[0:56:23] Nou, dat lijkt me niet, want er is wetenschappelijk bewezen dat de aarde rond is.

[0:56:27] Dus sommige dingen zijn volgens mij heel helder.

[0:56:29] En je hebt altijd een grijs gebied waar je scherper moet zijn, maar dat moeten wij niet doen.

[0:56:32] Daar moeten systemen voor zijn die ervoor zorgen dat je nepnieuws ook kunt herkennen, filteren, zodat men weet wat echt en nep is.

[0:56:40] Ja, ik hoor veel herhalingen.

[0:56:41] Ja, ik denk ook dat de aarde rond is.

[0:56:44] Maar het punt is de hele tijd, iemand moet ook kunnen mogen zeggen dat de aarde plat is.

[0:56:47] En we dachten 500 jaar geleden dat de zon om de aarde draaide in plaats van andersom.

[0:56:51] Nee, maar dat is het punt.

[0:56:52] En dat wordt nu onmogelijk gemaakt.

[0:56:54] Het is best een serieus probleem.

[0:56:56] Maar ja, dat ziet hij helemaal anders blijkbaar niet.

[0:56:58] We zijn het eens dat de aarde rond is.

[0:56:59] Laten we het daarop houden dan.

[0:57:01] Mevrouw Nanne gaat ook een vraag.

[0:57:03] Dank voorzitter.

[0:57:03] Nou, na de maanlanding nog en dan komen we ergens.

[0:57:06] Is de heer Mohandis bekend met het rapport van J.C.

[0:57:09] Hak en Maaike van Charente?

[0:57:10] Wat leren wij onze kinderen?

[0:57:12] Een vuistdik onderbouwd met feiten en filmpjes onderbouwd rapport over berichtgeving van de NOS.

[0:57:19] Ja, ik moest even de titel remind en refresh.

[0:57:22] Ja, sterker nog, ik was bij de petitieaanbieding als een van de Kamerleden die dit heeft ontvangen.

[0:57:26] Dus dat waardeerde de petitie aan.

[0:57:28] Ik ben het niet met heel veel eens, maar dat mag ook.

[0:57:32] Ik bedoel, je krijgt iets aangeboden en dan denk ik, nou, ik ben het niet eens met dat er geen controle is in het mediasysteem.

[0:57:40] En als dat, als we een MPO-ombudsman, waar we ooit als Kamer in 2015 toe hebben besloten, of meer geld voor een commissariat of andere systemen, oké, dat het rapport... Meneer Maranders, u waait heel erg lang.

[0:57:53] Het is nu iets korter.

[0:57:56] Ja, het is een serieus debat en er worden hele serieuze vragen gesteld.

[0:58:00] Ja, maar ik had beloofd dat we om tien uur stoppen.

[0:58:02] Ja, maar ik heb er kennis van genomen en ik ben het niet met alles eens, dus next question.

[0:58:09] Dan is de vervolgvraag, waarom gaat meneer Mohandes nu ineens wel bepalen waar hij het wel en niet mee eens is?

[0:58:13] En hebben die toezichthouders en ombudsmannen dan adequaat gereageerd op dit rapport volgens meneer Mohandes?

[0:58:18] Want er is bitter weinig met die conclusies, feitelijk onderbouwde conclusies gedaan.

[0:58:23] Is dat niet zo?

[0:58:27] Ik weet niet of dat met het rapport te maken heeft, maar er is ook nog een rechtsgang geweest.

[0:58:33] Ik weet niet of dat vanuit het CID was of vanuit een ander orgaan.

[0:58:36] Dat weet ik nu niet precies, maar daar is volgens mij ook een uitspraak op gekomen.

[0:58:40] Ja, uiteindelijk is het ook aan de rechter.

[0:58:42] Ik vind het zo lastig.

[0:58:44] Ik vind het gewoon ingewikkeld om als Kamerlid

[0:58:46] te zeggen dat in het rapport allerlei verwijten staan of in ieder geval constateringen, laat ik het geen verwijt doen, maar constateringen zijn die ik niet kan verifiëren, zelf niet kan verifiëren.

[0:58:57] Daar hebben we instituten voor, maar ik heb ook dingen gezien waarvan ik denk, ja, het is maar vanuit welk perspectief je redeneert.

[0:59:04] Wanneer is het nepnieuws, wanneer is het echt nieuws?

[0:59:06] Ja, laat dat alsjeblieft over aan degenen die daarvoor zijn.

[0:59:12] Tot slot, mevrouw Nainge.

[0:59:14] Laatste.

[0:59:14] Kan de heer Mohammed eens alsjeblieft duidelijkheid geven of het naar zijn mening, hij het er wel of niet mee eens is, nadat hij net heeft zitten verkondigen dat het aan onafhankelijke commissies en ombudsmannen is.

[0:59:24] Kunnen we dan vaststellen dat het aan ombudsmannen en wat voor dat soort checks en balances is?

[0:59:30] Het is altijd in de checks en balances, maar ik ben ook politicus van een bepaalde kleur en ik kijk ook door die bril, maar dat doen we allemaal.

[0:59:37] Maar uiteindelijk moeten we ook koesteren dat wij nooit echt gaan of een medium wel of iets niet goed heeft bericht in het nieuws.

[0:59:44] Daar gaan wij niet over.

[0:59:45] Daar moeten we ook niet over willen gaan.

[0:59:47] Dat kan wel zijn dat we een opvatting hebben, maar het is niet zo relevant of ik een bepaald bericht wel of niet goed vind.

[0:59:54] In die end moeten systemen hun werk doen.

[0:59:57] Mevrouw van der Plas.

[1:00:00] Ja, dank u wel.

[1:00:01] Ik ben het er mee eens dat soms zie je op X er enorm veel baggeren voorbij.

[1:00:05] Het is ook aan de andere kant een waardevol medium om op de hoogte te blijven van nieuws.

[1:00:12] Mijn vraag aan de heer Mandus is wanneer gaat hij weg van X?

[1:00:16] Ja, ik wist dat die vraag kwam.

[1:00:17] Ik ben minder actief op X. En ik zal heel eerlijk zijn, daar ben ik gewoon heel open over, dat is precies het punt van de heer Markuszower.

[1:00:24] Je wilt ook een groep bereiken die je niet bereikt.

[1:00:26] En er komt misschien wel een tijd dat andere platforms effectiever zijn.

[1:00:30] En ik ben ook actief, steeds meer actief op andere platforms.

[1:00:33] En dat werkt ook goed.

[1:00:34] Dus mevrouw Van der Plas, ik kan niet zeggen morgen, maar je zuit het niet uit dat dat een keer gaat gebeuren.

[1:00:39] Dat klopt.

[1:00:40] Dus dat is het.

[1:00:41] Maar ik moet heel eerlijk zeggen, ik ben er veel minder actief op dan vijf jaar geleden bijvoorbeeld.

[1:00:46] Vandaag was u erg actief, want ik heb de eerste tweet om zes uur geleden gezien en eigenlijk tot kort voor dit debat nog zien twitteren.

[1:00:55] Maar dat maakt niet uit.

[1:00:56] Al zet u er honderdduizend op per dag, maar dat is helemaal aan u. Dank voor het antwoord.

[1:01:04] Ik wilde mijn interview in de Volkskrant delen en mijn inzet voor dit debat.

[1:01:07] Maar het is niet meer zo actief als het was, dat kan ik u verzekeren.

[1:01:12] Maar goed, wat niet is, kan nog komen.

[1:01:14] Misschien heeft u me wel aan het denken gezet, mevrouw Van der Plas, wie weet.

[1:01:17] Ik ga door.

[1:01:18] Ja, voorzitter.

[1:01:22] Ik kom bij het voorstel wat ik ook vandaag heb gedaan om echt te kijken naar, als we het hebben over publiek-private samenwerking, samenwerking tussen bijvoorbeeld omroepen en streamers.

[1:01:31] We zien dat in andere landen,

[1:01:33] om ons heen.

[1:01:35] België is een heel goed voorbeeld, die daar echt stappen hebben gezet.

[1:01:39] Topseries als Knock Off, Undercover, Rough Diamonds.

[1:01:43] Je ziet echt dat co-producties ertoe leiden dat ook kijkers van bijvoorbeeld Netflix of HBO ook weer worden gegitst naar publieke programmering van de VRT.

[1:01:53] Ik vind het een hele mooie wisselwerking en het voorstel is vandaag ook gesteund door streamingsdiensten Nederland, BNNVARA, AvroTross en daar zullen wij ook in het tweede termijn met een motie komen.

[1:02:02] Wij denken echt dat

[1:02:03] in aansluiting op eerdere moties, deze omslag moet worden gemaakt.

[1:02:06] Wij geloven in het versterken van het Nederlandse product, in de Nederlandse cultuur, in het Nederlandse content, want uiteindelijk is dat waar wij onze media echt in positie kunnen brengen om relevant te blijven.

[1:02:17] Dat voorstel zullen wij dus straks doen.

[1:02:19] Voorzitter, tot slot, ik kom bij, en niet onbelangrijk,

[1:02:23] hervorming van de streekomroepen.

[1:02:25] Ik weet dat de heer Seder, dat kondig ik al een beetje aan, daar ook belangrijke dingen over gaat zeggen, maar we maken ons wel zorgen nu er een Raad van State advies ligt met een negatief dictum, dictum C, en ik ga dat niet allemaal voorlezen, gelet op de tijd, maar het komt erop neer dat de middelen niet afdoende lijken om die omslag te maken en dat er een risico is, laat ik het dan zo zeggen, dat gemeenten denken ja, als u het centraliseert betaalt u het maar zelf.

[1:02:50] En waarom zouden we dan meer doen dan we deden?

[1:02:52] En daar zit een punt van zorg van mijn fractie.

[1:02:55] En ik hoor graag van de minister hoe hij naar de kritiek kijkt van in dit geval NLPO en VNG op dit punt.

[1:03:01] Als het gaat met regionale omroepen, ook zij moeten echt betrokken worden in die transitie.

[1:03:05] Zij vervullen een belangrijke taak in regionale programma's.

[1:03:09] Ik hoop ook dat wij haar niet vergeten in die transitie naar een modern bestel, laat ik het dan zo zeggen.

[1:03:17] En het voorstel wat ik vandaag doe, eigenlijk al deed voor het kerstreces, maar het debat was nog verplaatst, met het CDA, is om in ieder geval te kijken hoe de 13 regionale zenders totaal ontsloten kunnen worden in positieve zin.

[1:03:28] ook zichtbaar worden op NPO Start, alle dertien live, wat mij betreft, naast de NPO-kanalen, omdat we zien dat er een veranderend kijkgedrag is van lineair naar platforms.

[1:03:41] En het zou zonde zijn als regionale omroepen achterblijven.

[1:03:45] Ik kan u vertellen, minister, via de voorzitter, dat dit al vijf jaar wordt geroepen, dus ik hoop een keer dat het geregeld gaat worden en dat als er wettelijke belemmeringen zijn, dat die ook echt uit de weg worden geruimd.

[1:03:55] Ik hoor graag van de minister hoe hij hier naar kijkt, voorzitter, via u. Dank u wel.

[1:04:01] Dan is nu het woord aan de heer Bosma van het WC.

[1:04:07] Dank u wel, voorzitter.

[1:04:08] Inderdaad, ik ben eerder media-woordvoerder geweest en dat gaat al lang terug.

[1:04:13] De heer Mohandas memoreerde dat net al eventjes.

[1:04:17] En dan ga je bepaalde patronen herkennen.

[1:04:21] Je moet even je microfoon uitzetten.

[1:04:26] Toen werd ik dus recentelijk weer media-woordvoerder en ik had nog niet eens in mijn agenda gekeken of ik zei al tegen mijn beleidsmedewerker, die ik ook al mijn reïntegratie-medewerker noem, er komt een mediadebat aan.

[1:04:39] Hoe weet je dat nou?

[1:04:41] Het is natuurlijk gewoon vrij simpel.

[1:04:43] Hoe weet je nou dat er een mediadebat aankomt?

[1:04:45] Dat is dat de publieke omroep allemaal programma's gaat cancelen.

[1:04:49] De ene na de ander, tranentrekkende persberichten.

[1:04:54] Op dinsdag dit programma en de weken na dat programma.

[1:04:58] Er werd echt naar een soort climax toegewerkt.

[1:05:01] De rijdende rechter ging er ook aan.

[1:05:04] verzonnen was, want de rijdende rechter reed gewoon door naar SBS.

[1:05:08] Dus de rijdende rechter gaat helemaal niet stoppen, maar wordt gewoon verkocht.

[1:05:11] En als klap op de vuurpijl voor ze.

[1:05:13] Dit moest voor het grote dramatische moment zorgen.

[1:05:17] Zomergasten wordt dan opgegeven.

[1:05:19] Daar kijken geloof ik 150 mensen nog naar of zo, of 200, ik weet het niet.

[1:05:24] Maar dat moest voor een enorme schok zorgen.

[1:05:27] En toen zou dat kamerdebat komen in december.

[1:05:30] De minister zegt af van het kamerdebat.

[1:05:32] ging niet door en het onvermijdelijke amendement dat ongetwijfeld van GroenLinks of D66 had moeten komen om al die bezuinigingen in te slikken kwam vervolgens niet.

[1:05:42] Het is een doorzichtig stukje demagogie wat daar gepleegd is, maar het had geen enkele zin.

[1:05:48] Voorzitter, 85 procent van de Nederlandse bevolking vindt die bezuinigingen gewoon prima of zegt het maakt ons niks uit.

[1:05:56] Dat wil nogal wat zeggen.

[1:05:57] Het vreemde van al die bezuinigingsvoornemens, dat ze met al die programma's komen aanstrompelen, is dat het gaat om programmatitels, zodat wij allemaal moeten denken, oh, wat erg.

[1:06:07] Maar vreemd genoeg komen ze dus niet met serieuze plannen om eens te hakken in al die managementlagen, in al die gekke omroepjes anno 1925, in die salarissen die mevrouw van de NOS, die 28.000 per maand verdient.

[1:06:21] De NPO, wat alleen maar een doorgeefluik is, een verdeelmechanisme, dat 160 miljoen kost.

[1:06:25] Daar, voorzitter, gaat men dus niet in hakken.

[1:06:30] Wat krijgen we dan wel?

[1:06:31] We gaan, en ik ruik hier een nieuw format, voorzitter, we gaan allemaal omroepbobo's in omroephuizen opsluiten, begrijp ik.

[1:06:38] Een soort big brother en dan moeten ze allemaal vergaderen.

[1:06:41] Je gunt het je ergste vuilen niet, voorzitter.

[1:06:45] Dus ik begrijp nu ook dat tegenovergestelde omroepen dus met elkaar in het omroepenhuis moeten.

[1:06:50] Dat hele Hilversum doet niks anders dan vergaderen omdat het natuurlijk allemaal niet meer kan, omdat het niet klopt, omdat die zuilen niet meer bestaan.

[1:06:57] zoals het ware een neutronenbomb gevallen, maar die huizen staan er nog, die omroepen die staan er nog en wij doen maar alsof de katholieke radioomroep nog steeds katholiek is.

[1:07:05] Dat is niet zo.

[1:07:06] We werken met begrippen anno 1925, 101 jaar geleden.

[1:07:10] Het is totaal irrelevant geworden.

[1:07:13] Jongere mensen hebben niks meer met televisie kijken.

[1:07:16] Ik denk onder de 30-40.

[1:07:18] Die zitten met devices op schoten en die kijken naar drie schermpjes tegelijkertijd.

[1:07:22] De gedachte dat je op een bepaald moment naar een televisieprogramma moet kijken, daar snappen ze niks van.

[1:07:27] Radio, dat vinden ze Spotify waar iemand doorheen zit te praten.

[1:07:30] En wij zitten hier te vergaderen.

[1:07:33] Alsof het heel irrelevant is.

[1:07:35] Heel veel in Amerika noemen ze dat kortcutters.

[1:07:36] Mensen die gewoon stoppen, die knippen het koortje door het draadje en die kijken geen televisie meer.

[1:07:42] Waarom hebben we überhaupt nog een staatsomroep?

[1:07:44] Mag ik dat eens horen van de minister?

[1:07:45] Waarom moet de overheid zich hiermee bezighouden?

[1:07:47] We hebben geen staatscourant meer.

[1:07:50] De schaarste onder 1925 is er ook niet meer.

[1:07:53] Waarom moeten we dit soort dingen nog doen?

[1:07:56] En waarom al die gekke omroepjes?

[1:07:58] Waarom worden die toch in stand gehouden?

[1:08:00] Er is echt niemand onder de veer dat die kan uitleggen wat de NCRV nog was ofzo.

[1:08:03] Niemand weet dat nog.

[1:08:05] En waarom moeten we een omroep financieren die zich niet aan de wet houdt?

[1:08:09] In het bijzonder artikel 2.1.2 van de Mediawet.

[1:08:13] En waartoe zijn wij op aarde als Tweede Kamer om te kijken of de wet wordt nageleefd?

[1:08:18] Want als wetten niet worden nageleefd, voorzitter, kun je de Tweede Kamer wel opheffen.

[1:08:22] En die Mediawet is op een relevant bereik, heeft ondertussen al wel een breed en algemeen publiek.

[1:08:30] en voldoet aan hoge journalistieke en professionele kwaliteitseisen.

[1:08:34] Nou, voorzitter, dat is dus het licht waarin we de programmering van de NPO moeten bezien.

[1:08:39] En dan kunnen we niet anders vaststellen dat ze zich niet aan de wet houden.

[1:08:45] En het meest pregnante voorbeeld hebben we gezien rondom de berichtgeving in zaken de jihadistische aanval op Gaza, waarbij de NPO alles heeft gedaan om waar maar mogelijk Israël in een negatief daglicht te stellen.

[1:08:59] Alles wat ze konden vinden, de meest rare geruchten.

[1:09:02] Er is een ziekenhuis gebombardeerd, 500 doden.

[1:09:04] Wordt meteen in de publiciteit gebracht.

[1:09:06] Blijkt niets van te kloppen.

[1:09:08] Ene leugen naar de andere.

[1:09:10] En alles wat Israël een beetje verzacht in omstandigheden kan brengen wordt stelselmatig

[1:09:14] Er is dit uitstekende rapport over verschenen.

[1:09:18] Wat leren we onze kinderen?

[1:09:19] Iedereen kan het ook teruglezen op watlerenweonzekinderen.nl.

[1:09:23] En er worden al die dingen die de NPO of de NOS heeft bericht, speciaal richting kinderen, het gaat over het jeugdjournaal, wordt één voor één ontkracht.

[1:09:31] Het blijken allemaal leugens te zijn geweest.

[1:09:33] Het is een schande.

[1:09:34] Over Iran hebben we niks gehoord.

[1:09:36] De hemel zijn gepreesd.

[1:09:37] Hebben we Twitter?

[1:09:38] Hebben we X?

[1:09:39] Konden we al weken geleden, konden we zien wat er in Iran gebeurde?

[1:09:42] NPO zweeg.

[1:09:44] De NPO, zoals meneer Bosma weet, is natuurlijk boven inhoudelijke kritiek verheven vanuit de politiek, vinden veel mensen.

[1:09:52] Heeft meneer Bosma een goede inhoudelijke weerlegging van het rapport Wat leren wij onze kinderen gezien vanuit de NPO?

[1:09:59] Dat vind ik mysterieus.

[1:10:00] Er is veel kritiek geweest de afgelopen jaren.

[1:10:05] Die hebben gefileerd hoe men heeft bericht de afgelopen jaren.

[1:10:10] Dit rapport pakt het nieuwsfeit voor nieuwsfeit aan.

[1:10:14] Er is nooit enig antwoord op geweest.

[1:10:16] Je zou juist verwachten, zeker een omroep die zichzelf publiek noemt, dat die het een prachtige gelegenheid vindt om eens in contact te treden met hun afnemers.

[1:10:23] Maar dat doen ze niet.

[1:10:24] Ze zitten maar in hun bunkertje propaganda te verspreiden.

[1:10:28] De heer Markuszower heeft ook een vraag.

[1:10:30] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:10:32] Kijk, de heer Bosma is niet alleen al lang durig woordvoerder, maar ook een gezaghebbende woordvoerder.

[1:10:39] Ik zou eigenlijk willen vragen aan de heer Bosma... Ja, maar ik ga niet overstappen, hoor.

[1:10:41] Nee?

[1:10:42] Nou, wat niet is, dat kan nog komen, hoor, meneer Bosma.

[1:10:44] Maar ik wil eigenlijk aan de heer Bosma vragen, of hij misschien de minister, die er wat korter zit op deze portfeil dan de heer Bosma, wat kan je nou doen als Kamer of als minister als je constateert dat dus inderdaad het Jeugdjournaal

[1:10:56] of NOS of de NPO gewoon desinformatie of anti-Israel informaties de eter in spuit.

[1:11:05] Wat kunnen we hieraan doen, behalve een beetje klagen?

[1:11:08] Nou, niet zoveel.

[1:11:09] Dit waren twee interrupties.

[1:11:11] Volgens mij wel drie, voorzitter.

[1:11:14] Nee, we moeten gewoon naar de wet kijken.

[1:11:15] Het is gewoon heel simpel.

[1:11:16] De wet moet worden uitgevoerd.

[1:11:17] En als de wet niet moet worden uitgevoerd, dan moet er gewoon gehakt worden in de subsidie.

[1:11:21] Een speeltuinvereniging die andere dingen gaat doen dan het kopen van schommels en wippen, moet gewoon aangepakt worden in de subsidie.

[1:11:28] En dat is wat je moet doen met de staatsomroep.

[1:11:30] Ze willen niet anders.

[1:11:31] Ze kunnen niet anders.

[1:11:33] Het verval is zo diep in die NPO.

[1:11:36] Dat kun je niet van buitenaf nog recht trekken.

[1:11:38] Het enige wat je kan doen is gewoon

[1:11:41] De geldkrant dichtdraaien.

[1:11:45] Volgt uw betal.

[1:11:45] Het is vrij simpel, elke linkse mode wordt gepromoot door de NPO.

[1:11:50] Vliegschaamte, dat was ook zoiets.

[1:11:52] Het is inmiddels alweer vergeten, maar dat soort dingen laten we daar ook voor hebben.

[1:11:58] Het feit dat ze hun hele vocabulaire hebben aangepast.

[1:12:01] Het woord blank is vervangen door wit.

[1:12:03] Het woord illegaal is tegenwoordig ongedocumenteerd.

[1:12:07] Als links zijn vocabulaire verandert, verandert ook het vocabulaire van de NPO.

[1:12:12] Alles in zaken de multiculturele samenleving wordt of goed gepraat of als het verkeerd is wordt het verzwegen.

[1:12:18] Het promoten van Black Lives Matter, 3FM was een totale Black Lives Matter zender geworden en de crimineel George Floyd werd vereerd als een held.

[1:12:28] De vernietiging van Zwarte Piet en de marginalisering van ons Sinterklaasfeest is in belangrijke mate te wijten aan de NPO die maar één type mensen aan het woord heeft gelaten, namelijk tegenstanders van Zwarte Piet.

[1:12:40] Let wel, twee derde van de Nederlanders zeggen gewoon dat Zwarte Piet zwart is.

[1:12:44] De genderideologie die gepromoot is door de NPO.

[1:12:48] Het feit dat als je een beetje afwijkt dat je door de NPO wordt aangeduid als radicaal of extreem rechts.

[1:12:55] Je wordt nooit een radicaal links iemand.

[1:12:58] Waarom is dat?

[1:13:00] En nu heeft links eigenlijk niet zoveel meer, want het klimaatvoorzitter, daar hoor je heel weinig mensen meer over, Black Lives Matter, het is vergeten, de genderideologie, het is vergeten.

[1:13:10] Het enige wat links eigenlijk nog heeft is de blinde, obsessieve haat tegen de president van de Verenigde Staten.

[1:13:16] En dus gaat de NPO daarin mee.

[1:13:18] Bij WNL zagen we iemand die zei, Trump is een fascist.

[1:13:21] Bij Buitenhof zat een PSP'er, meneer Mack, die zei, Trump is een fascist.

[1:13:25] En bij Nieuwsuur hadden ze een onderwerp rondom de vraag, is Trump een fascist?

[1:13:30] Voorzitter, dat hele mediapark is één grote TDS-inrichting geworden.

[1:13:34] TDS staat voor Trump Derangement Syndrome.

[1:13:37] En het is gewoon één van de vele voorbeelden hoe men tekeer gaat.

[1:13:41] En vergeet niet dat het linkse idealisme van de NPO enorme gevolgen heeft voor Nederland.

[1:13:46] Ik noemde er al een paar, Zwarte Piet, et cetera.

[1:13:48] Maar het feit dat we al die Syriërs hebben hier in Nederland is rechtstreeks te wijten aan het feit dat de NPO met barmhartigheid, zoals Shula Rijksman dat noemde, allerlei programma's ging verzorgen dat die Syriërs heel zielig waren naar Nederland moesten komen.

[1:14:02] We zien de gevolgen van hun idealisme.

[1:14:04] Voorzitter, het gekke is dat terwijl de NOS zelf zegt... De heer Van Houweling heeft een vraag.

[1:14:11] Ja, korte vraag, prachtige opstorming.

[1:14:13] Als ik dat zou horen, dan zou ik aan de heer Bosma willen vragen, kunnen we nou niet inmiddels concluderen, als er zoveel desinformatie bent, ik ben het met u eens, er wordt verspreid en propaganda, dat NPO zelf onze democratie ondermijdt en dat het eigenlijk een gevaar is geworden, ik zou bijna zeggen voor onze nationale veiligheid ook.

[1:14:27] Nou ja, de hemel zij geprezen hebben we nog sociale media.

[1:14:29] Dus de hemel zij geprezen hebben we Twitter, oftewel X. Dus bijvoorbeeld Iran, dat was al een week lang aan de gang.

[1:14:34] Dat werd verzwegen door de NPO omdat het niet in hun wereldbeeld past, namelijk een opstand tegen de Islamitische Republiek Iran.

[1:14:42] Ja, dat vinden ze niet prettig, want ze zijn van de diversiteit.

[1:14:45] Dus gelukkig hebben we sociale media en laten we gewoon proberen om die NPO wat kleiner te maken.

[1:14:52] Mevrouw Nainge.

[1:14:54] Nou zijn meneer Bosma en ik allebei oud-journalisten.

[1:14:56] We maken ons denk ik ook zorgen over de persveiligheid.

[1:14:59] Er wordt toch al gezegd, kritiek op de NPO verlaagt de veiligheid van journalisten.

[1:15:02] Hoe beoordeelt de heer Bosma de actie van Akwasi om een EO-journalist een laptop af te pakken, waarna de rode loper voor hem nog steeds werd uitgerold bij de publieke omroep?

[1:15:12] De publieke omroep heeft een agenda van diversiteit.

[1:15:16] Ze doen er alles aan om alles wat van buiten komt zo mooi mogelijk in beeld te brengen.

[1:15:23] Rik van der Rak, een jongen die vermoord is door een asielzoeker, dat wordt niet vermeld door de NPO.

[1:15:35] Wel George Floyd, want dan heb je de zielige zwarte en de hele slechte blanke.

[1:15:41] Daar kicken ze op, dat willen ze weten.

[1:15:42] En dus wordt de programmering omgegooid en moeten we maandenlang kijken naar propaganda voor Black Lives Matter.

[1:15:49] Wat volgt uw betoog?

[1:15:50] Voorzitter, het is toch wel heel gek dat de NOS zelf schrijft onder het kopje taken en missie, ik citeer, de NOS streefde naar deze informatie toegankelijk te maken via alle beschikbare media en voor alle maatschappelijke geledingen.

[1:16:06] En het is toch heel vreemd, voorzitter, dat er in de Mediawet 2008 staat dat het mediaaanbod van de publieke omroep

[1:16:13] ik citeer, voor iedereen toegankelijk is.

[1:16:16] Het is dan toch heel gek dat de NOS weggaat van Twitter.

[1:16:20] Wat is dat voor een raar iets?

[1:16:22] Dus ze hebben honderdduizenden volgers via Twitter.

[1:16:26] Daar gaan ze dan van weg.

[1:16:28] Waarschijnlijk omdat ze bang zijn voor al die kritiek die ze hebben gekregen voor hun linkse idealisme.

[1:16:34] Wat doen ze wel?

[1:16:35] Ze verschuilen zich.

[1:16:36] in het extreem linkse ghettootje Blue Sky, waar de hele dag linkse mensen elkaar in elkaar gelijk zitten te bevestigen en zitten te schelden.

[1:16:44] Trump is een fascist.

[1:16:45] Trump is een fascist.

[1:16:46] Trump is een fascist.

[1:16:47] Waarom, voorzitter?

[1:16:48] Vindt de minister ook niet gewoon dat als we dan toch een publieke omroep hebben, dat die gewoon ook moet terugkeren op de Twitter schuine strep X?

[1:16:57] Voorzitter, er wordt ons altijd maar verteld, nee, ga toen allen rustig slapen, er is niks aan de hand, want er zijn checks en balances, er is onafhankelijke controle.

[1:17:06] Wat betekent dat in de praktijk, voorzitter?

[1:17:08] Nou, de voorzitter van de NOS is mevrouw de Raniets.

[1:17:11] Zij is een voormalig gemeenteraadskandidaat voor de Partij van de Arbeid en zij wordt dan gecontroleerd door de voorzitter van het Commissariaat van de Media, mevrouw Assante, een voormalig Kamerlid van de Partij van de Arbeid, voorzitter.

[1:17:22] Nou, die controle kan ook gewoon plaatsvinden op de partijcongressen van de PvdA of misschien de gezelligheidsavondjes van Extinction Rebellion.

[1:17:32] Maar, voorzitter, het kan nog erger, want we leven in een land waarin er een de facto beroepsverbod bestaat tegen PVV'ers.

[1:17:39] Hoewel wij regelmatig de grootste of de enig grootste partijs zijn, zijn we nergens vertegenwoordigd in de instituten en worden PVV'ers heel vaak niet aangenomen.

[1:17:49] Dirk Kamphuis van de NPO, recentelijk de NPO, die heeft zich daar vorige week nog vrolijk over gemaakt.

[1:17:55] En we leven in een land waar mensen worden aangenomen op basis van de diversiteit, ofwel blanke mannen dienen te worden uitgesloten.

[1:18:02] In dat verband is het goed om te kijken wie er wel door de balotage komen.

[1:18:07] Want deze mevrouw Assante, die de voorzitter is van het commissariaat voor de media, is niet alleen een fan van het racistische, corrupte en gewelddadige Black Lives Matter, met als belangrijkste slogan Defund the Police, maar zij is of was, in ieder geval toen ze werd aangenomen, een lid van BIJ1, een pro-gewelds organisatie.

[1:18:27] verkiezingen heeft opgeroepen tot geweld tegen israël en het is ook een organisatie die rondom de zogenaamde jodenjacht in amsterdam blij was met de rol van de taxichauffeurs en dat beantwoorden met taxichauffeurs van amsterdam bedankt nou kunnen we en ze is ook een aanhanger van akwasi die heeft ze ook verdedigd akwasi is ook een gewelds

[1:18:47] prediker die Zwarte Piet in het gezicht wil schoppen.

[1:18:51] Voorzitter, wat vindt de minister ervan?

[1:18:52] We kunnen heel veel praten over vrijheid van meningsuiting, maar wat niet kan is oproepen tot geweld.

[1:18:57] Dat vindt iedereen, dat is een brede consensus.

[1:19:00] Wat vindt de minister ervan dat de voorzitter van het commissieireenhaad van de media is iemand die lid is van een organisatie die pleit voor geweld?

[1:19:10] Kunt u gaan afronden, tenzij u geen voorstellen wil indienen in de tweede termijn?

[1:19:14] U heeft nog 1 minuut en 45 seconden.

[1:19:16] Ik heb één hele simpele vraag aan de minister.

[1:19:18] En dat is de vraag der vragen.

[1:19:19] En ik hoop dat ik daar antwoord op krijg.

[1:19:20] Waar kan ik mijn abonnement op zeggen?

[1:19:22] Mijn abonnement op de NPO.

[1:19:24] Wie moet ik bellen?

[1:19:25] Heeft hij een 06-nummer?

[1:19:26] Of ergens op een site?

[1:19:27] Ik wil van dat abonnement af.

[1:19:28] Ik wil er niet meer voor betalen.

[1:19:30] Hoe kan ik dat regelen?

[1:19:31] Dank u wel.

[1:19:33] Dank u wel.

[1:19:34] Dan is nu het woord aan de heer Krul van het CDA.

[1:19:38] Nou.

[1:19:40] Dan zijn we nog niet op de helft.

[1:19:43] Goed.

[1:19:44] Voorzitter, in een sterke rechtsstaat is een gezond medialandschap essentieel.

[1:19:49] Een gezond medialandschap is de spiegel van onze samenleving, maar ook het cement tussen regio's, generaties en overtuigingen.

[1:19:56] En daarom is het goed om vandaag toch die mediabegroting te behandelen.

[1:20:00] Een begroting die alle vormen van media raakt.

[1:20:03] Toch valt op dat het mediabeleid steeds meer versnipperd raakt.

[1:20:06] Het gaat te vaak of over commerciële aanbieders, of het publieke bestel, of regionale verankering.

[1:20:12] Maar media vraagt om een samenhang.

[1:20:14] En het CDA pleit voor een integraal mediabeleid.

[1:20:17] Eén dat publiek, commercieel en lokaal verbindt.

[1:20:19] Niet vanuit belangen, maar vanuit publieke waarde.

[1:20:21] En onderzoek onderschrijft die noodzaak, voorzitter.

[1:20:24] Neem als voorbeeld nieuwsvergaring.

[1:20:26] In een tijd waarin feit, mening en fictie meermaals door elkaar lopen, zo ook vandaag, is het belang van objectief en onafhankelijke waarheidsvinding essentieel.

[1:20:35] Of het nou het NOS Journaal is, of RTL Nieuws, of Hart van Nederland, programma's gehouden aan journalistieke codes.

[1:20:41] En wat blijkt?

[1:20:42] RTL Nieuws bereikt kijkers die de andere twee niet bereiken.

[1:20:45] En hetzelfde geldt voor het Van Nederland of het NOS Journaal.

[1:20:48] Willen we een vuist maken tegen de invloeden van online nepnieuws en desinformatie is dus niet een kwestie van of-of, maar een en.

[1:20:56] We hebben het allemaal nodig, commercieel en publiek.

[1:20:58] En daar kom ik later verder op terug, voorzitter.

[1:21:01] Voor nu zal ik deze begroting langs verschillende thema's behandelen.

[1:21:05] Allereerst het publieke bestel, we ontkomen er eigenlijk niet aan.

[1:21:08] Dan de commerciële aanbieders en als derde lokale media en streekomroepen.

[1:21:12] En misschien voorzitter, als ik tijd over heb, doe ik nog een kleine verrassing op het eind.

[1:21:18] Dan ga ik zeker niet mee beginnen.

[1:21:19] Goed, voorzitter.

[1:21:20] Allereerst het publieke bestel, de hervorming daarvan.

[1:21:22] Wat als een hervorming begon is, ja, moet ik toch eerlijk zeggen, inmiddels een bestuurlijke soop.

[1:21:28] De clustering van omroepen tot huizen moest leiden tot de helderheid en samenwerking, maar wat de rest is een impasse.

[1:21:34] Meer dan honderd gesprekken en geen gedragen model.

[1:21:37] En voor het CDA is het publieke bestel wel een groot goed.

[1:21:41] Het feit dat omroepen geworteld zijn in de samenleving, verenigd, pluniform en op afstand van de staat.

[1:21:46] Dat is in tegenstelling

[1:21:49] Geen zwakte bot, maar een kracht.

[1:21:51] Deze externe borging zorgt ervoor dat er geen sprake is van een staatsomroep, maar van een publieke omroep waar plaats is voor verscheidenheid, tegengeluid en minderheden.

[1:22:01] Ons mediamodel is uniek in Europa en dat moet gekoersterd worden.

[1:22:05] We kunnen er lacherig over doen, voorzitter, maar een blik op de geopolitieke situatie waarin de wereld zich nu bevindt, leert dat we blij mogen zijn dat we geen staatsomroep hebben, waar de politiek besluit wat onafhankelijk is.

[1:22:16] En toch is dat bestel aan hervorming toe.

[1:22:20] Het is inderdaad een beetje achterstallig onderhoud.

[1:22:23] Wij herkennen de roep van duidelijkheid vanuit het medialandschap.

[1:22:26] Een bewindspersoon, nabewindspersoon heeft nagelaten om dit ook te geven.

[1:22:30] De bal ligt bij Hilversum.

[1:22:32] En dan mag van de politiek verwacht worden dat zij kaders schetst.

[1:22:35] En niet alle lastige besluiten over de schutting keepert, voorzitter.

[1:22:38] En die stap, in ieder geval een eerste stap daartoe, wordt vandaag hopelijk gezet.

[1:22:42] En het is geen geheim dat het CDA eigenlijk voorstander is van een bestel met vijf omroephuizen.

[1:22:47] Tegelijkertijd sluiten wij ook onze ogen niet voor een roep om richting.

[1:22:51] En daarom zetten wij vandaag samen met de VVD en D66 een stap om te pleiten voor vier omroephuizen en een taakomroep.

[1:22:58] Mogen duidelijk zijn dat voor het CDA dan die maatschappelijke verankering wel cruciaal is, zodat alle geluiden vanuit de samenleving gezien en gehoord worden.

[1:23:07] Dat verenigingen wortels kunnen schieten in de samenleving, dat is voor ons cruciaal.

[1:23:13] Maar Hilversum is meer dan alleen de publieke omroep.

[1:23:17] Sterker nog, de publieke omroep is meer dan Hilversum.

[1:23:20] In Groningen, Limburg, Zeeland en Noord-Holland werken regionale omroepen elke dag aan programma's die geworteld zijn in hun gemeenschap.

[1:23:27] Ze brengen verhalen die dicht op het leven van mensen zitten.

[1:23:30] Maar wie die verhalen wil terugkijken moet vaak uitzoeken

[1:23:33] ...moet te vaak zoeken in uithoeken van apps of achterin zenderpakketten, voorzitter.

[1:23:38] De heer Mohandas refereerde er even aan.

[1:23:39] Wij komen vandaag met een initiatief wat we al meermaals gedaan hebben... ...en eigenlijk al in 2019 is beloofd... ...het volledig ontsluiten van regionale omroepen online, voorzitter.

[1:23:49] Daarvoor moet de Mediawet worden aangepast.

[1:23:52] Artikel 2.73 en 2.74.

[1:23:55] Laten we dat gewoon doen, voorzitter.

[1:23:58] Dan toch die commerciële aanbieders.

[1:24:00] De commerciële mediasector is onmisbaar in een pluriform landschap, maar het speelveld is scheef.

[1:24:05] Techreuzen nemen 61% van de advertentiemarkt en bijna 100% online in.

[1:24:10] Buitenlandse eigenaren domineren onze FM-frequenties.

[1:24:13] Nederlandse media worden kleiner, afhankelijker en kwetsbaarder.

[1:24:16] En voorzitter, tegelijkertijd is de NPO bezig met een uitbreiding van de reclame mogelijkheden, voorzitter.

[1:24:22] En de Kamer nam vorig jaar meerdere moties aan waarbij toegegeven het CDA niet altijd stond te springen.

[1:24:27] Over bijvoorbeeld het bieden op tv-rechten van sportevenementen.

[1:24:31] Wij willen graag van de minister horen, en volgens mij heeft mevrouw Martens al een heel stapeltje laten zien, hoe gaat het nou echt met de uitwerking van al die moties?

[1:24:38] Wat heeft bijvoorbeeld de minister gedaan met de motie van mijn hand om de commerciële aanbieders te betrekken bij de mediahervorming?

[1:24:44] en komt er ook een modernisering van het eigendomsrecht in de mediawet?

[1:24:47] En hoe wordt AI straks meegenomen, voorzitter?

[1:24:49] Wie bewaakt publieke waarden als technologie bepalend wordt?

[1:24:53] Dan de regionale media, voorzitter.

[1:24:55] Het advies over het voorstel om de uitvoering van de publieke media op opdracht op lokaal niveau te versterken is

[1:25:02] gepubliceerd door de Raad van State met een dictum C. Dat is jammer.

[1:25:06] De regering wil de positie van lokale publieke omroepen verstevigen.

[1:25:11] Zij voorzien burgers immers van lokaal nieuws.

[1:25:14] Ze zorgen voor lokale verbinding.

[1:25:15] En volgens de regering staat het werk van de lokale publieke omroepen onder druk en kunnen zij deze functie niet altijd professioneel meer uitoefenen.

[1:25:22] Nu is het voor het CDA een belangrijk uitgangspunt bij deze hervorming dat de nieuw te vormen streekomroepen lokale verbinding hebben en houden en geworteld zijn in plaats van regio.

[1:25:31] Denkt de minister dat hier straks voldoende sprake van is?

[1:25:34] Tachtig streekomroepen is het te vies, maar grotere streekomroepen staan verder af van lokale gemeenschappen, waardoor het moeilijker kan zijn om die verbondenheid te garanderen.

[1:25:43] Nou, we hebben hier al heel lang over gesproken, voorzitter.

[1:25:46] De Raad van State zegt het nu ook.

[1:25:47] Zij waarschuwen voor die 80.

[1:25:50] Zij stellen het wettelijk maximum ter discussie.

[1:25:52] Het maakt het lastig om het gebied van een omroep te knippen als blijkt dat het gebied te groot is of onvoldoende een eigen geografische, economische en sociaal culturele identiteit heeft.

[1:26:01] Maar de fusietrein rijdt maar door, voorzitter.

[1:26:03] Er zijn er inmiddels al bijna zestig.

[1:26:06] Kan de minister duidelijkheid geven over hoe hij die komende twintig gaat bereiken?

[1:26:10] Of er misschien moet nagedacht worden over een hoger maximum?

[1:26:14] Ja, dan tot slot, voorzitter.

[1:26:15] Ik heb volgens mij het gered, dus ik heb wat tijd over.

[1:26:17] Wil ik het hebben over kindermarketing, voorzitter?

[1:26:20] Ja, kindermarketing in de mediasector.

[1:26:22] Kinderen groeien op in een digitale omgeving... ...waarin zij via televisie, streamingsdiensten en online platforms... ...structureel worden blootgesteld aan reclame voor ongezonde en troep.

[1:26:30] En het is een beetje mode in deze commissie, dus ik ga het ook doen.

[1:26:33] Daar heb ik een rapport over meegenomen, dat moet je dan zo laten zien.

[1:26:36] De Monitor Kindermarketing voor Voedingsproducten, voorzitter.

[1:26:39] Dat is wel interessant nieuws, want we hebben vorige week gezien dat het Verenigd Koninkrijk een hele grote stap daar zet.

[1:26:44] Zij verbieden namelijk per 1 januari 2026 reclame voor ongezonde voedingsmiddelen op de televisie.

[1:26:50] Niet alleen op de televisie, maar ook op streamingsdiensten en online platforms, met als doel de belootstelling van dit soort reclames voor kinderen substantieel te verminderen.

[1:26:58] Deze aanpak laat zien hoe duidelijk wettelijke normen binnen het mediebeleid mogelijk zijn, maar dan moet de mediewet aangepast worden.

[1:27:04] Het CDA heeft daar een paar vragen over aan de minister.

[1:27:06] Is hij bereid om binnen de herziening van de mediewet ook te bekijken of te bezien hoe die Britse aanpak op reclamebeperkingen voor ongezonde producten vormgegeven kan worden?

[1:27:15] En hoe ziet de minister de verantwoordelijkheid van publieke en commerciële media om kinderen te beschermen tegen overmatige commerciële beïnvloeding?

[1:27:22] Ik vraag het aan de heer Markuszower.

[1:27:24] Ja, eerder in dit debat is door meerdere sprekers al gerefereerd aan het rapport over met name ongezonde troep die bijvoorbeeld het Jeugdjournaal uitzendt.

[1:27:35] Kan woordvoerder van het CDA daarop reflecteren?

[1:27:41] Voorzitter, niet veel verder dan de heer Mohannes al gedaan heeft en heel specifiek in het rapport staat ook een reactie van de NOS die daarin weer verwijzen naar een uitspraak van de ombudsman.

[1:27:53] die ook specifiek ging over berichtgeving rondom het Israel-Gaza-conflict.

[1:28:00] Ik vind het een beetje gek als ik hier nu vanuit mijn positie dan vervolgens een taxatie moet gaan geven over de reactie of over de uitspraak van de ombudsman.

[1:28:09] Dus daar wil ik het eigenlijk bij laten.

[1:28:12] Wat ik in ieder geval kon lezen in het rapport, is dat die reactie er wel was, die wel onbevredigend kan zijn.

[1:28:19] Wat vindt de heer Kruls van die toezichthouders, dus de politieke kleur van die toezichthouders of van die ombudsman?

[1:28:29] Kan hij daar een beetje over uitweiden?

[1:28:31] Zijn die in zijn mening altijd objectief of zijn dat oud-politici?

[1:28:35] Hebben die een bepaalde politieke kleur?

[1:28:37] De heer Bosma refereerde volgens mij aan een van hen.

[1:28:40] Hoe ziet de heer Kruls dat?

[1:28:42] Ik denk dat de verschillende instituten binnen het publiek bestel dat daar een heel duidelijke taak- en verantwoordelijkheidsverdeling is.

[1:28:52] bijvoorbeeld de rol van de ombudsman of de commissariaat van de media, dan is het denk ik heel mooi dat wij een publiekbestel hebben waar mensen zich ook te houden hebben aan governancecodes, aan gedragscodes, etc.

[1:29:02] Dat wij daar notabene ook invloed op kunnen uitoefenen hoe die eruitzien.

[1:29:07] Ik vind dat juist heel mooi, voorzitter.

[1:29:09] En ik ga ook niet mee in het beeld wat hier geschetst wordt dat op de Remy Cup avonden van Extinction Rebellion

[1:29:16] ons mediabeleid bepaald zal worden.

[1:29:18] Dus dat is niet een beeld waarin ik in meega en ik vind het juist mooi, voorzitter, ik heb het in mijn bijdrage ook gezegd, dat binnen ons publieke bestel juist die verscheidenheid en die onafhankelijkheid geborgen is.

[1:29:28] Tot slot, heer Markuszower.

[1:29:33] Dan mevrouw Nalinga.

[1:29:35] Dank voorzitter.

[1:29:35] In het beschermen van het welzijn van kinderen vindt het CDA.

[1:29:38] Jij bent natuurlijk aan zijn zijde.

[1:29:39] Ik ben gewoon even nieuwsgierig.

[1:29:40] Wat vindt het CDA van die familievlogkanalen waar kinderen commercieel worden ingezet, herkenbaar in beeld?

[1:29:46] Hebben ze daar een mening over?

[1:29:47] Ik ben er even niet zo goed van op de hoogte uit mijn hoofd.

[1:29:50] Zeker verschrikkelijk.

[1:29:53] Het CDA is op niet heel veel onderwerpen radicaal te noemen, maar laat dit er nou eentje zijn.

[1:30:03] Als het CDA betreft verbied je dat gewoon.

[1:30:05] Datzelfde geldt trouwens überhaupt voor kinderreclame.

[1:30:09] Waarom moet altijd de ongezonde troep voorzien worden van de Paw Patrol of wat dan ook?

[1:30:14] We moeten er gewoon mee stoppen.

[1:30:15] Kinderbrein is kwetsbaar.

[1:30:17] Kinderen hebben ook vaak geen zeggenschap of ze wel of niet willen meewerken aan zoiets.

[1:30:22] We moeten ermee kappen.

[1:30:25] Vervolgt u het ook?

[1:30:27] Wat zonde van mijn slot.

[1:30:29] Er was dus één vraag en die valt nu helemaal dood.

[1:30:32] Ik wil mijn abonnement niet opzeggen, dus laten we het daar maar even op.

[1:30:36] Nog één vraag en dat ging over die kindermarketing.

[1:30:39] Kan de minister toelichten welke mogelijkheden de minister ziet om de Mediawet toekomstbestendig te maken, zodat ook juist bij nieuwe digitale en online vormen van reclame dat we wel effectief kunnen handhaven op de bescherming van minderjarigen en alles wat we daar zien.

[1:30:53] Want je kunt wel lineair een verbod invoeren, maar dan weten we allebei wat er gaat gebeuren en dan verplaatst de advertentiemarkt zich naar online.

[1:31:00] En daar wil ik het bij laten, voorzitter.

[1:31:02] Dank u wel.

[1:31:02] Niet nadat de heer Mohandes nog een vraag gesteld heeft.

[1:31:05] Ik dacht, voorzitter, ik dank de heer Krol, ik dacht, nu komt het, het abonnementbontebal, dat zou van uw partij nog steeds, dat zou terug worden verdiend via Ster en daarmee zou het wegvallen.

[1:31:19] Nou, blijkt dat het rapport maar rond de 11 miljoen oplevert, een gat van 40 miljoen, nog los van wat wij vinden van meer reclame.

[1:31:27] Wat vindt u er nou eigenlijk van, van deze ontstaande situatie en wordt dat anders vrijdag of volgende week?

[1:31:34] Ja, want de eerste vraag is dat we daar niet per se gelukkig van worden.

[1:31:39] Kijk, waar we vandaan komen, is dat er voor miljarden aan onderwijsbezuinigingen op tafel lagen en dat dit een oplossing was destijds om binnen de begroting iets van die bezuinigingen te verzachten met inderdaad, en de heer Mohandas refereerde er al aan, de kanttekening dat het dan vervolgens terugverdiend zou mogen worden.

[1:31:57] En als dan blijkt dat dat niet lukt, of als blijkt dat dat een verstorend effect heeft voor het advertentiemarkt in relatie tot wat de commerciële aanbieders doen, dan word je daar niet gelukkig van.

[1:32:07] De antwoord op de tweede vraag, en de heer Mohandes loopt misschien net niet zo lang mee als de heer Bosma aan deze commissie, maar lang genoeg om te weten dat de uitkomst daarvan er niet per se beter wordt, met dat ik hier iets over ga zeggen nu.

[1:32:18] Dus daar zullen we echt voor moeten wachten tot vrijdag.

[1:32:21] Dat zal hij denk ik wel begrijpen.

[1:32:24] De heer Mohandes.

[1:32:25] Voorzitter, dat heb ik dan te respecteren.

[1:32:27] Dan heeft een doelvraag op dat laatste, denk ik, dat ga ik geen ander antwoord opleveren, maar ik hoor wel in het eerste antwoord iets interessants, is dat ook het CDA eigenlijk gehoopt had dat het wellicht wel met weinig verstoring kon worden terugverdiend en daarmee zou je kunnen zeggen meer reclame, 10, 12 procent en, wat wij geen goede ontwikkeling vinden overigens, maar in ieder geval wel de bezuiniging daarmee gedekt.

[1:32:51] Ik hoor een beetje uit uw verhaal dat het een soort graat in de kil is.

[1:32:56] Klopt dat?

[1:33:02] Het is natuurlijk zo dat op het moment dat wij hier vrijelijk gaan filosoferen over hoe gaan we dat in de toekomst doen rondom reclames, publieke omroep, dat wij niet zelf met zo'n voorstel zouden komen.

[1:33:12] De context was natuurlijk dat er voor miljarden bezuinigd werd aan de andere kant van de OC&W-begroting en dat we op zoek zijn gegaan naar creatieve manieren om die bezuinigingen op onderwijs te verzachten.

[1:33:21] En dat dit er eentje was waarvan we op dat moment hadden gehoopt dat hij niet per se in de impact vervelend zou zijn, omdat je dat met inkomstenverhogingen kon oplossen.

[1:33:32] Als dat niet blijkt, dan is dat de graad in de keel.

[1:33:34] Ja, natuurlijk.

[1:33:34] Daar ga ik niet moeilijk over doen.

[1:33:38] Hoe dat uiteindelijk zich ontwikkelt, dat zullen we vrijdag hopelijk zien.

[1:33:43] Overwachting klopt ons hard.

[1:33:45] Mevrouw Nanninga van JA21.

[1:33:48] Dank u wel, voorzitter.

[1:33:49] Ik ben nieuw in deze commissie, maar er is in zaken de hervorming en bezuiniging al veel zegerijk werk verricht.

[1:33:57] Het bijdrage van Pram Martens kon ik me goed invinden, het bijdrage van meneer Bosma.

[1:34:01] Ik ga toch een steen in de vijver gooien, voorzitter.

[1:34:03] Ik wil het in dit overleg hebben over de fundamentele noodzaak van een publieke omroep.

[1:34:08] In de visie van jaar 2020 bestaat de samenleving uit drie pijlers.

[1:34:12] De overheid, de markt en de gemeenschap.

[1:34:14] De overheid vult naar onze overtuiging geen taken die de markt en of de gemeenschap kunnen oppakken.

[1:34:20] De overheid is dus terughoudend, voorzichtig en laat de gemeenschap en de markt floreren.

[1:34:25] Zo kijken wij naar de samenleving en zo kijken wij naar de NPO.

[1:34:29] De begroting voor de gehele NPO ligt rond de miljard euro per jaar.

[1:34:33] Dat vinden wij gewoon veel te veel.

[1:34:36] Dat is ongeveer evenveel als onze Koninklijke Marine, om het maar even in perspectief te zetten.

[1:34:41] Dat is buiten alle proportie, zeker als we kijken naar wat er gebeurt voor dit geld.

[1:34:46] Veel van wat de NPO doet, kan namelijk prima door commerciële partijen worden gedaan.

[1:34:50] Sport is het klassieke voorbeeld.

[1:34:52] De NOS overbiedt met miljoenen om bijvoorbeeld een WK te mogen uitzenden.

[1:34:57] En dat kan net zo goed bij een commerciële zender.

[1:34:59] Die gaan echt niet ineens wedstrijden achter een betaalmuur knallen, want dat mag ook helemaal niet, zie de evenementenlijst van het mediabesluit.

[1:35:07] Wat wel een probleem is, is de omvang van de NPO-organisatie.

[1:35:10] Al die zenders en omroepen hebben veel te veel FTE's, managementlagen, noem het maar op.

[1:35:14] De overheid is gigantisch.

[1:35:16] veel te weinig samengewerkt.

[1:35:18] Commerciële partijen worden logischerwijs door de markt gedwongen om zo lean en mean mogelijk te werken.

[1:35:24] Maar bij de NPO is dat niet het geval, want het belastinggeld stroomt toch wel binnen.

[1:35:29] En elke keer als we dan eindelijk eens willen bezuinigen, dan laat iedereen de noodklok.

[1:35:35] De voorgestelde bezuinigingen van het kabinet schoof zijn al boterzacht.

[1:35:38] En elke maand, elke week verschijnt weer een paniekerig persbericht op tv dat demonstratief vertelt dat er weer een programma moet verdwijnen.

[1:35:46] Publieke opinie bespelen door geliefde programma's te gijzelen.

[1:35:50] Het is weinig fraai.

[1:35:52] Terwijl, voorzitter, die bezuinigingen volgens mij ook heel anders opgevangen kunnen worden.

[1:35:56] Feit is dat er gewoon onmodig veel publiek geld naar de publieke omroep gaat en dat de markt het grotendeels kan overnemen.

[1:36:03] Twee, en uiteindelijk één, publieke zender.

[1:36:05] Dat is prima, dat moet kunnen.

[1:36:06] Je kunt een goede publieke zender neerzetten met een beperkt budget, maar meer FTE staat niet gelijk aan meer kwaliteit.

[1:36:13] En dan de regelgeving, voorzitter, want ook daar is het scheef.

[1:36:16] Commerciële omroepen zitten vast aan een enorme hoeveelheid regels over sluikreclames, over uitzendtijden, over inhoud.

[1:36:23] Maar op aanbieders als Netflix of Prime kan iedereen gewoon content met het label 16 plus op ieder moment van de dag aanzetten wanneer hij maar wil.

[1:36:32] Op lineaire tv gelden er allemaal eisen voor.

[1:36:35] Op YouTube kun je alles bekijken wat je wil.

[1:36:36] Reclames zijn vrijwel free for all en op tv mag het allemaal niet.

[1:36:41] Dat is geen gelijkspeelveld, voorzitter.

[1:36:44] En ook of zelfs juist voor commerciële aanbieders geldt,

[1:36:48] Marktwerking is marktwerking.

[1:36:50] Als de lineaire tv uiteindelijk onherroepelijk uitsterft omdat de vraag afneemt, dan is dat prima.

[1:36:56] Maar dan moet het speelveld nu wel gelijk zijn en dat is het nu niet.

[1:37:00] En dat past ook weer precies in onze bredere visie als jaar 21.

[1:37:04] Minder overheid, minder regels, meer ruimte voor de markt en meer eigen verantwoordelijkheid voor mensen om zelf te bepalen wat en wanneer ze willen kijken.

[1:37:14] En wat ze willen maken.

[1:37:17] De enorme toename van onafhankelijke contentmakers in elke denkbare niche bewijst dat het kan.

[1:37:23] Pluriforme een zeer specifieke doelgroepenmedia maken.

[1:37:27] Zonder subsidie.

[1:37:29] Voorzitter, dan wil ik het nog even hebben over iets anders dat hier niet in de haak is.

[1:37:33] De publieke omroep is al maanden bezig met een grote campagne tegen het bezanigingsbesluit.

[1:37:38] Het is een campagne, ironisch genoeg, gefinanceerd door de minister, die zich richt tegen het besluit van deze minister.

[1:37:45] Het is ons geld waarmee ze dat doen, met als boodschap dat de NPO nodig is omdat ze onafhankelijk en verbindend zou zijn.

[1:37:52] Maar de NPO is geen politieke partij.

[1:37:54] De NPO is een uitvoeringsinstelling.

[1:37:56] Ze krijgt een taakstelling en een budget voor die taakstelling.

[1:37:59] En als je vervolgens dit budget en deze unieke positie, deze toegang tot het publiek, gebruikt om wij van WC1-achtige campagnes op te starten, dan ben je deze positie gewoon gigantisch aan het misbruiken.

[1:38:11] En dan wordt het helemaal wang.

[1:38:12] Want tegelijkertijd wordt er gezegd dat de publieke omroep zo belangrijk is voor de democratie en voor het vertrouwen en voor de verbinding.

[1:38:18] Maar juist door dit gedrag politiseert de NPO zichzelf.

[1:38:22] Je kunt niet zeggen dat je en boven de partijen staat en actief campagne voeren tegen het beleid waar dit parlement en dit ministerie over gaan.

[1:38:31] Overigens is het ironie dat deze acties precies laten zien waarom bezuinigingen zo hard nodig zijn.

[1:38:39] Onderzoek doet de Telegraaf uit dat de meerderheid van de Nederlanders... En is er interruptie van meneer Bosma?

[1:38:42] Oh ja, dan ga ik even inhouden.

[1:38:43] Ja, de campagne wordt ook gevoerd in de kranten.

[1:38:46] Er stonden vandaag allemaal advertenties.

[1:38:48] Dat neem ik aan ook allemaal belastinggeld.

[1:38:50] Ik zag ook die van de Ende Foundation.

[1:38:54] Vorige week heeft meneer Van den Ende, die miljardair is geworden dankzij allerlei televisieprogramma's die hij heeft kunnen verkopen aan de publieke omroep, heeft Geert Wilders aangeduid door zijn gezwel en heeft gezegd dat hij het ergste is wat Nederland ooit is overkomen.

[1:39:10] Wat vindt mevrouw Nanninga van de campagne zoals die nu gevoerd wordt, onder andere met al die advertenties?

[1:39:19] Ik ga meneer Bos maar op zijn wenken verdienen als ik mijn betoog mag vervolgen, want daar kwam ik net op, voorzitter.

[1:39:24] Het waren twee interrupties overigens.

[1:39:28] En als ik dan niet bediend is, dan hoor ik graag als er nog een aanvullende vraag is, want dat is waar ik op kwam.

[1:39:33] Onderzoek door de Telegraaf wijst uit dat de meerderheid van de Nederlanders een voorstander is van bezuinigen, hervormen en versoberen.

[1:39:38] De NPO van ons allemaal zou daar dan ook gehoor aan moeten geven in plaats van het belastinggeld van ons allemaal te verbranden aan spotjes en advertenties.

[1:39:48] Kijk, hier hebben we ook zo'n pagina groot ding van de makers.

[1:39:51] Ik heb hem al bij me.

[1:39:53] Meneer Bosma wordt bediend.

[1:39:54] Ga dan, zou ik willen zeggen tegen deze makers, dingen maken.

[1:39:58] Wij kopen zelf wel eens een advertentiepagina in de Telegraaf als het campagnetijd is, voorzitter.

[1:40:02] En ik kan u verzekeren voor het bedrag wat deze NPO-makers spendeerden, uit welk potje dan ook, van dat bedrag kun je minimaal drie boeren een vrouw helpen zoeken op primetime.

[1:40:11] Of vier moeilijke praatfilms produceren en tegen hun, zou ik willen zeggen, ga intern lobbyen.

[1:40:17] De NPO alleen al als verdeelorganisatie, dan is nog geen minuut zijn tijd gevuld, kost 172 miljoen euro per jaar.

[1:40:25] Je gaat het daar dan halen.

[1:40:27] Voortzouden wij ons hard vast voor de uitkomst van de coalitieonderhandelingen.

[1:40:30] Als we deze hoognodige minimale ingrepen en bezuinigingen nu niet doorvoeren, dan is de kans tot 2034 verkeken en blijven we vastzitten aan de verspilling en marktverstoring door de NPO.

[1:40:42] Wij dringen er bij de minister dan ook aan op spoed.

[1:40:45] Hij kan dit niet doorschuiven naar een volgend kabinet.

[1:40:47] Wij vragen hem terstond een plan van aanpak van de omroepen te eisen, de moties uit te voeren en toe te zien op onmiddellijke uitvoering.

[1:40:54] Verder wil ik ook graag weten, als meneer Bosma erachter komt waar we het abonnement kunnen opzeggen, dan doe ik met hem mee.

[1:41:00] Voorzitter, dank u wel.

[1:41:03] Dank u wel.

[1:41:03] Dan is nu het woord aan de heer Van Houweling.

[1:41:06] Oh, er is nog een interruptie van de heer Krul.

[1:41:08] Ik heb nog één vraag, voorzitter.

[1:41:10] In die drie pijlers die mevrouw Nonninga schet, zou het ook kunnen zijn dat die derde pijler, namelijk de gemeenschap, zich bijvoorbeeld tegen bezuinigingen keert of een mening heeft of zich laat horen.

[1:41:21] of via verenigingen een campagne voert en dat het niet allemaal per se belastinggeld is.

[1:41:26] Maar dat het ook heel mooi is dat de verenigingen zijn actief met leden, gehoord tot in de samenleving, die zich dus via hun omroep verenigingen laten horen.

[1:41:33] Of ik ga er echt van overtuigen dat dit allemaal belastinggeld is en vanuit een soort, nou ja, een soort conglomeraat wordt aangestuurd.

[1:41:45] Ongeacht het spaarpotje, als een publieke omroep pretendeert, waar dat geld dan uitkomt, als een publieke omroep pretendeert er voor ons allemaal te zijn en te willen verbinden en boven de partijen en wat er allemaal in die ronkende websites en mission statements staat.

[1:42:02] En er is ook nog eens een soort oekase op dat je vanuit de politiek geen enkele inhoudelijke kritiek mag hebben op wat die omroepen gebeurt.

[1:42:08] Dan ben je een soort oorban.

[1:42:10] Ja, het is van tweeën één.

[1:42:11] Het kan niet allebei waar zijn.

[1:42:14] Het staat iedereen vrij om campagne te voeren.

[1:42:17] Maar ja, het is natuurlijk een beetje merkwaardig om dan een soort verheven rol boven de samenleving te hebben.

[1:42:22] Je politiseert jezelf, je maakt jezelf onderdeel van het politieke debat.

[1:42:26] Dus daar mag ik er ook wat van zeggen.

[1:42:29] Ja, voor een korte vervolgvraag, want hoe de publieke omroep zich in de toekomst ook zal presenteren of hoe de hervorming gaat lopen, ben ik gewoon benieuwd hoe jij in de twintig kijkt naar de rol van die maatschappelijke verankering via verenigingen.

[1:42:44] Dus als het hebt over checks en balances en we willen voorkomen dat, ik parafraseer even, een klein clubje

[1:42:50] ergens aan een theetafel bedenkt wat wel en niet goed is, zou dan niet heel belangrijk zijn dat die verenigingen in de toekomst gewoon een heel belangrijke rol krijgen in het publieke omroep, juist omdat daar toch ook een soort democratische borging zit.

[1:43:05] Dat waren twee interrupties.

[1:43:08] Ja, het voelt een beetje... Nee, want wij zijn überhaupt geen voorstander van de omroepverenigingen.

[1:43:13] Uiteindelijk, als wij vanaf nul het systeem mochten ontwerpen... Kijk, we snappen dat we nu moeten werken in een bepaalde realiteit... en dat je die met één pennestree kan afschaffen.

[1:43:22] Maar als wij bij JN20 het systeem mochten ontwerpen... dan kwam er gewoon één daadwerkelijk neutrale zender... met wat nieuwsvoorziening en wat educatie... en dan hadden we dit hele probleem niet.

[1:43:32] Verder staat natuurlijk mensen vrij om zich te verenigen.

[1:43:34] Ja, daar zijn we niet op tegen.

[1:43:37] Dan is het nu het woord aan de heer van Houwelingen van Forum voor Democratie.

[1:43:41] Ja, dank u, voorzitter.

[1:43:42] Heel veel Nederlanders kunnen de NPO, het is helaas zo, niet meer aanzien of aanhoren.

[1:43:46] En dat komt omdat je steeds dezelfde verhalen hoort van steeds dezelfde personen en steeds hetzelfde perspectief ook, het perspectief van de macht.

[1:43:53] Ik heb maar een paar voorbeelden.

[1:43:54] Corona is natuurlijk een heel berucht voorbeeld, waar allerlei experts die toen al zeiden vanuit het coronabeleid, dat klopt niet.

[1:43:59] Internationale experts zoals Mike Jiden van Pfizer Notebenen of Robert Malone, MRA-expert,

[1:44:05] Pieter McCollough, cardioloog, nergens gehoord in de Nederlandse media.

[1:44:08] Maar ook Nederlandse experts, bijvoorbeeld professor Schetters, die dus heel even vaccins heeft ontwikkeld.

[1:44:13] Professor Kapel, Jan Bond, ik kan allerlei namen noemen.

[1:44:15] En die mensen kwamen niet aan het woord.

[1:44:17] Dat is al schandalig, vind ik.

[1:44:19] Maar ze werden zelfs weggedrukt, belachelijk gemaakt, ook gecensureerd, bijvoorbeeld op YouTube.

[1:44:22] Nou, daar is dan de NPO niet verantwoordelijk voor.

[1:44:24] Ja, dan hebben we bijvoorbeeld een journalist van de Volkskrant, Pieter Klok, die zegt erover dan, ik citeer toch even, voorzitter, ik denk dat het verstandig is als land één lijn te trekken, dit is een citaat, het gaat over het coronabeleid, om die lijn als journalist dus te steunen.

[1:44:36] Ja, zo denken ze er dus in Noord-Korea ook over.

[1:44:39] Ander voorbeeld Trump, de heer Bosma heeft het net al gezegd, alleen maar negatieve berichten over Trump, dus hoe kan dat nou?

[1:44:45] De helft van de Amerikaanse bevolking, de helft heeft hem gekozen.

[1:44:47] Je ziet alleen maar negatieve berichten over hem in de Nederlandse media verschijnen.

[1:44:51] Ook heel veel nepnieuws.

[1:44:52] Dat moet ook benaderd worden, voorzitter.

[1:44:54] De NPO is een groot verspreider van nepnieuws.

[1:44:56] Bijvoorbeeld de Russia-hoax, dat Russische inmenging zou zijn.

[1:44:59] Hoe vaak je dat wel niet gezien hebt, is niks van waar.

[1:45:01] Wordt ook niet gerectificeerd of zo door de NPO.

[1:45:03] Maar ook de Charlottesville-hoax, dat Trump gezegd zou hebben van nou, ook aan de rechterkant bij de nazi zit een goede persoon, is niet waar.

[1:45:09] Als je die beelden ziet, want dat wordt door de NPO maar verspreid.

[1:45:12] En we hebben een Amerika-deskundige die regelmatig langskomt bij de NPO.

[1:45:16] Die is de schoonzoon van Pelosi.

[1:45:17] Moet je je voorstellen, bijvoorbeeld Jared Custer, Amerika-deskundige zou zijn.

[1:45:20] Dan zou het land te klein zijn hier bij de NPO.

[1:45:22] En dat gebeurt dus allemaal.

[1:45:23] Of Oekraïne, dat gaat me aan het hart.

[1:45:25] Alleen maar het EU en NAVO-perspectief.

[1:45:27] Ik zie nooit een ander perspectief.

[1:45:28] Alsof de EU en de NAVO per definitie de waard verkondigen.

[1:45:31] Alsof daar geen propaganda's in zijn.

[1:45:33] Waar is Jeffrey Sachs?

[1:45:34] Waar is bijvoorbeeld Douglas MacGregor of John Merseheim?

[1:45:36] Waarom zie ik dat soort experts nooit in de Nederlandse media verschijnen?

[1:45:39] Dat is al een keer gebeurd, voorzitter.

[1:45:41] Ik heb een toeval, bijvoorbeeld onlangs Adverbrugge.

[1:45:43] Dan wordt hij weggehoond en weggeketterd.

[1:45:46] En ja, wel pure propaganda, kan hij anders zeggen.

[1:45:48] Bijvoorbeeld na die aanslag op de Noordstream.

[1:45:50] Iedereen wist natuurlijk dat hebben die Amerikanen gedaan, wellicht met de hulp van de Oekraïners.

[1:45:53] En dan heb je Rob de Wijk, dan heb je Beatrice de Graaf, die gaan met de NPO zeggen dat Rusland zijn eigen pijpleiding heeft opgeblazen.

[1:45:59] En die dus blijven worden uitgenodigd.

[1:46:01] Het is zo hilarisch.

[1:46:02] Het is ook niet meer geloofwaardig, de propaganda.

[1:46:04] En dan ga je je afvragen, hoe kan dat in hemelsnaam?

[1:46:06] En de mensen die dan een ander geluid vertegenwoordigen, dat er tegen inbrengen, ja, die worden wel aangepakt.

[1:46:10] door de NPO.

[1:46:11] Want dat zijn natuurlijk de populisten, dat zijn de complotdenkers.

[1:46:15] En er wordt ook desinformatie over verspreid.

[1:46:17] Dat vind ik heel kwalijk.

[1:46:17] Bijvoorbeeld de Zemla-uitzending online hufters.

[1:46:20] En daar heeft de NPO dus tweets bedacht van zogenaamde populisten.

[1:46:23] Gewoon bedacht door de NPO.

[1:46:25] Die zijn uitgezonden en vervolgens hebben sommige van die mensen een baan verloren.

[1:46:29] door de NPO, door desinformatie die door de NPO is verspreid.

[1:46:32] Of bijvoorbeeld de NOS, toen Charlie Kirk vermoord werd, heel tragisch, heeft de NOS gezegd dat hij gezegd zou hebben wat pertinent onwaar is dat alle zwarte vrouwen dom zouden zijn.

[1:46:40] Dat wordt gewoon uitgezonden.

[1:46:42] Ik kan u daar voorbeeld geven, ze zitten hier vanavond nog, maar...

[1:46:45] Waarschijnlijk de grootste desinformatiemachine in Nederland, dat is toch wel de NPO.

[1:46:48] Dan ga je toch afvragen, hoe kan dat?

[1:46:50] Een ander geluid is niet welkom en dat is dus heel zorgelijk en dat is even het centrale punt wat ik wil maken, voorzitter.

[1:46:55] Je ziet dus dat de NPO, maar dat geldt voor de massamedia het algemeen en de traditionele media, waar ze dus, wat de journalistiek natuurlijk zou moeten zijn, voorzitter, een controleur van de macht en namens de burgers moeten ze de macht controleren.

[1:47:06] Maar het is precies andersom.

[1:47:08] Dus wat de journalistiek is verworden in Nederland helaas, is dat ze namens de macht

[1:47:11] Achter kritische burgers aan zitten.

[1:47:13] Dat is wat er gebeurt.

[1:47:14] Dus hoe is dat mogelijk?

[1:47:15] En ik zou graag als mijn eerste vraag aan de minister, hoe kijkt hij daar tegenaan?

[1:47:18] Herkent hij dat?

[1:47:19] Of denk je, nou de NPO doet wel degelijk goed werk.

[1:47:21] Het gevolg is natuurlijk dat er ontstaat een gat en daar springen de sociale media in.

[1:47:27] Er is een vraag van mevrouw Martens van Amerika.

[1:47:30] Dank, voorzitter.

[1:47:34] Heel betoogd van de heer Van Houwelingen, maar ik wil graag toe naar de oplossingen, want dit betoog kennen we van de heer Van Houwelingen.

[1:47:39] Er zijn een aantal politieke partijen die hier in de pen zijn gekropen en zelf een poging hebben gedaan, of ze het met u eens zijn of niet, om het bestel te verbeteren.

[1:47:48] Ik heb dat van Forum voor Democratie nog niet eerder voorbij zien komen en de discrepantie zit natuurlijk ook in het feit dat zij dus blijkbaar de omroepverenigingen die zich daarna verenigen onder het verenigingsrecht en dus de vrijheid hebben om te zeggen wat ze willen zeggen,

[1:48:00] dat dit het gevolg is.

[1:48:02] Dus wat zou dan het alternatief zijn voor de heer Van Houweling, om te zorgen dat je daar, in de ogen van de heer Van Houweling, een grip op hebt?

[1:48:08] Twee interrupties.

[1:48:09] Ja, dank u voorzitter.

[1:48:10] Ik begrijp alleen niet even goed wat die omhoopverenigingen hiermee te maken hebben, maar ik zal de vraag proberen te beantwoorden.

[1:48:14] Kijk, het probleem met de NPO is, en dat probleem zien we ook bij de Europese Unie, het is onhervorbaar.

[1:48:18] En ze kunnen zichzelf pas hervormen, denk ik, via de voorzitter, als dus problemen worden herkend.

[1:48:22] Maar ik heb net dit foldertje, ik zit het te lezen, gekregen van de NPO, en ze zien zichzelf als dus, dat is dan de punt, feitelijk en betrouwbaar.

[1:48:30] Vrijheidlijk en betrouwbaar.

[1:48:31] Punt drie.

[1:48:32] Macht controleren.

[1:48:33] Ik heb het nog nooit meegemaakt van een NPO dat dat ooit gebeurd is.

[1:48:36] Gedeelde waard.

[1:48:37] Dit lees ik uit die vorm.

[1:48:38] Bij oorlog, rampen of grote crisis is het cruciaal dat niet iedereen zijn eigen verhaal roept, zegt de NPO hier, maar dat er een gezamenlijke werkelijkheid bestaat.

[1:48:44] Ja, dat hebben we gezien met de coronacrisis.

[1:48:46] Het is juist belangrijk in tijden van crisis dat informatie vrij kan vloeien.

[1:48:49] Dus dit is de NPO.

[1:48:50] Dit hebben ze net aan ons gegeven allemaal.

[1:48:52] Dus er is geen probleembewustzijn.

[1:48:53] Dit dik is onhervoorbaar, ben ik bang.

[1:48:55] En daar willen we in principe er vanaf.

[1:48:57] Wel, die op zich zou je goede NPO kunnen hebben, natuurlijk.

[1:48:59] Het idee van een publiek gefinancierd oppervoer hoeft niet per se verkeerd te zijn.

[1:49:03] Alleen ja, het enige goede, de vlag op de modderschuit, dat is Ongehoor Nederland.

[1:49:07] En die wordt natuurlijk aan alle kanten aangepakt en aangevallen.

[1:49:10] Dat is veelzijdig.

[1:49:11] En wat de NPO nu gaat doen met die nieuwe hervorming, waar de VVD ook een voorstander van is, is het laddertje ophouden.

[1:49:14] Er mag nooit meer een nieuwe omroep toetreden.

[1:49:16] We moeten die natuurlijk nog een ongewone held krijgen.

[1:49:18] Dus dat is de situatie.

[1:49:20] Dus ik denk dat het helaas niet voor mij is, voorzitter.

[1:49:25] Is de heer Van Houwelingen ervan op de hoogte dat de NPO geen omroep is of omroepvereniging?

[1:49:32] En dat het hele pleidooi van de heer Van Houwelingen gewoon niet opgaat, omdat wij niet op die manier het bestel hebben ingericht?

[1:49:41] Ja, je hebt de NPO-organisatie, de overkoepelende organisatie, je hebt de omroep, maar ik heb het over het hele bestel nu en dat zeg ik nu even voor het gemak, dat doen de anderen hier ook aan de tafel, NPO, maar ik bedoel het hele media, het publieke mediabestel, dat is het NPO als overkoepelende organisatie, dat zijn inderdaad de omroephuizen die er onder hangen.

[1:49:56] Ja, voorzitter, daar ben ik me van bewust, maar ik zeg af en toe even het woordje NPO dan.

[1:50:00] Ik snap dat het lastig is.

[1:50:04] Het is ook het makkelijkste om hier een heel pleidooi te houden met enkel quotes dat u overal tegen bent.

[1:50:08] Het is moeilijker om daadwerkelijk een systeem te willen hervormen.

[1:50:13] Maar is de heer Van Houwelingen het dan niet ook met mij eens dat, in tegenstelling tot

[1:50:16] de VVD, die überhaupt vindt dat onberoepenverenigingen wellicht niet meer een plekje zouden moeten hebben in het bestel, en ik altijd zeer verbaasd ben aan Forum voor Democratie dat dat dan wel is, omdat het gebaseerd is op een systeem uit de vorige eeuw, maar ik begrijp het, want Ongoord-Nederland zit erin, dat Ongoord-Nederland ook de ruimte krijgt om te zeggen wat ze zeggen, omdat de redactionele vrijheid bestaat.

[1:50:37] Uw interrupties zijn nu op.

[1:50:39] Ja, inderdaad.

[1:50:40] Dat heb ik net ook een paar keer al gezegd.

[1:50:42] We zijn inderdaad heel... We willen zeker niet naar dat BBC-model toe waar we nu naartoe lijken te gaan met straks... Uiteindelijk hebben we straks één onroephuis over, laten we eerlijk zijn.

[1:50:49] Er wordt een soort BBC-model in een motie die we daarvoor hebben ingedeeld om dat te voorkomen.

[1:50:52] Die werd toch niet aangenomen.

[1:50:53] Dus daar gaat het nu naartoe.

[1:50:54] Ja, daar zijn we tegen.

[1:50:55] Dan wordt het nog erger.

[1:50:56] Dus de eerste heeft haar gelijk, mevrouw Martens.

[1:50:57] Er is enige variëteit.

[1:50:59] De vlag op de mondenschuit, dat is ongewoon.

[1:51:01] Nederland inderdaad.

[1:51:01] Daar ben ik heel blij mee.

[1:51:03] Ik vind het ook heel bijzonder.

[1:51:04] Laat ik iets positiefs zeggen, voorzitter.

[1:51:05] Ik had niet verwacht dat Ongewoon Nederland dat besluit heeft genomen om het aspirantomroepstatus toe te kennen.

[1:51:12] Dat had ik eigenlijk ook al niet verwacht.

[1:51:14] Dus dat laat zien, er is toch enig

[1:51:16] Zelfreinigend vermogen, daar was ik positief over.

[1:51:19] Alleen dat laatste lalletje dus, wat er nog was, wat het systeem kon binnenkomen, dat wordt nu met die hervorming waar de VVD zo'n groot voorstander is, wordt ook opgehaald.

[1:51:26] Dus nu zie ik straks een closed shop.

[1:51:28] Ja, ik heb daar dus geen vertrouwen in dat dat wat kan worden.

[1:51:31] Dat is onhervormbaar.

[1:51:32] Daarom zei ik, ja, hoe moet je iets hervormen wat niet hervormd kan worden?

[1:51:36] Voorzitter.

[1:51:37] Mevrouw Nanega.

[1:51:40] Meneer Van Houwelingen noemt ON als voorbeeld, Ongroep Nederland.

[1:51:44] 75% van de mensen wil dat NPO-omgroepen bezuinigen op personeel en organisatie.

[1:51:49] Uitgerekend bij Ongroep ON is 14% van het belastinggeld uitgegeven aan salaris en vertrekpremies van bestuurders.

[1:51:56] Dat gaat dus aardig in tegen de wil van veel mensen van hoe de NPO zou moeten zijn.

[1:52:00] Ze keren zichzelf ook wel erg veel geld uit.

[1:52:03] Ja, dank voor de vraag.

[1:52:04] Ik kan niet vergelijken met andere omroepen.

[1:52:07] Ik moet maar geloven wat u zegt, dat waar is.

[1:52:09] En dat is dan niet goed.

[1:52:10] Nee, je moet natuurlijk zo min mogelijk overheidskosten hebben.

[1:52:12] Dus het is natuurlijk een beginnende omroep die, dat weet ik wel mevrouw Nanikga, die heel veel geld kwijt is aan rechtszaken die tegen de omroep worden aangespannen door de NPO.

[1:52:21] Dus ze zitten mekaar, ons belastinggeld dat heeft tonnen gekost, daar zitten ze mekaar te bevechten en ja daar gaat dus ook veel geld naartoe omdat de NPO wil natuurlijk als overkoepelde organisatie het liefst natuurlijk ongehoor Nederland, dat is natuurlijk een soort vreemdkeur per ruitwerker.

[1:52:34] Dus ja dat kost ook veel geld en tijd helaas ja dat is waar.

[1:52:38] Is het een idee als je je aansluit bij een organisatie en je tekent voor het je houden aan de voorwaarden van de organisatie, wat je dan ook van die organisatie vindt, dat je dat dan ook doet en dat dat misschien ook een heleboel rechtszaken zou schelen.

[1:52:49] We kunnen van alles vinden van de NPO, maar als je zelf daaronder wil hangen en daar geld van wil krijgen, zou je ook gewoon aan die afspraken kunnen houden.

[1:52:56] Of je moet commercieel gaan.

[1:52:58] Ja, ook dat ben ik met u eens, maar ik ben geen woordvoerder van Ongewoon Nederland.

[1:53:01] Dus als u inderdaad problemen heeft met Ongewoon, dat ze het er niet aan zouden, dan moet u echt even bij Ongewoon Nederland zijn, denk ik.

[1:53:07] Niet bij mij, daar kunt u straks mee.

[1:53:08] Ze staan u graag te woorden, twijfel ik niet aan.

[1:53:11] Dus ja.

[1:53:12] Was u al klaar met uw betoog?

[1:53:14] Voorvolgt u.

[1:53:16] Dank.

[1:53:16] Dus ik heb mijn eerste vraag aan de minister gesteld.

[1:53:18] Dus je ziet nu dat die sociale media, daar was ik, die is in opkomst, dus de podcast, Café Weltspits, ik heb ze al vaker genoemd, Black Box, De Nieuwe Wereld, ook Ongewoon Nederland dus.

[1:53:27] Dus dat is dan positief.

[1:53:28] En dan is de tweede vraag die ik aan de minister zou willen stellen, is die ongezonde band, en de heer Bosma refereerde net ook al naar, tussen de politiek en de media, dus de NPO vooral, het publieke bestel.

[1:53:40] Dus je ziet dat oud omroep

[1:53:42] representator, bijvoorbeeld Pia Dijkstra of recent Thijs van den Brink, die gaat dan in de politiek aan de slag.

[1:53:48] De Kamer andersom, en dat vind ik nog zorgerwerkender, hebben natuurlijk heel veel voorbeelden.

[1:53:52] Ed Nijpels bijvoorbeeld, die zat dan bij de AFROTOS.

[1:53:54] Erik van den Burg, die was voorzitter van de NTR, is nu weer Kamerlid.

[1:53:58] Martijn van Dam, die was PvdA-staatssecretaris en dan verantwoordelijk voor de verdeling van de subsidies aan de NPO.

[1:54:03] En die werd vervolgens lid van de Raad van Bestuur van de NPO.

[1:54:06] Interruptie van de heer Krul.

[1:54:08] Ik doe hem onder 30 seconden.

[1:54:12] Wat vindt de heer Van Houwelingen van mensen met politieke kleur die zich bezighouden met het controleren, die een rol hebben binnen het bestel?

[1:54:19] Wat vindt de heer Van Houwelingen daarvan?

[1:54:25] Bijvoorbeeld leden van een politieke partij die in de Raad van Toezicht zitten, binnen het publiek bestel.

[1:54:32] Wat vindt de heer Van Houwelingen daarvan?

[1:54:34] Ik ben betogen, het is misschien een afkoelingsprobleem, maar ik vind het in principe onwenselijk.

[1:54:40] Omdat je het liefst neutrale vertegenwoordigers wil hebben.

[1:54:43] Maar het hangt er vanaf.

[1:54:44] Als mensen het kunnen scheiden is het goed, maar daar wil ik met mijn betogen toe.

[1:54:47] Dat is helaas, denk ik, niet het geval.

[1:54:48] Dat is een probleem.

[1:54:50] Dus de heer Van Houdingen vindt het niet goed dat Simone Kerstboom en Paul Cliteur de raad van toezicht van Ongoord Nederland vormen.

[1:54:55] Twee mensen, allebei van dezelfde politieke kleur.

[1:54:58] Dat is toch onvoorstelbaar?

[1:54:59] Ik hoorde de heer Van Houdingen zeggen, dat moeten we vanaf.

[1:55:02] In principe is het beter inderdaad, als je dat scheidt, als dat een afkoelingsperiode is, daar pleiten we voor.

[1:55:08] Dat is ook in andere landen heel gebruikelijk, dat je een paar jaar... Dus dat ben ik met u eens.

[1:55:11] Maar ja, je moet maar roeien met de riemen die je hebt.

[1:55:14] Voor ongewoon Nederland is het ook niet makkelijk natuurlijk, omdat die omroep zo verkettigd wordt, om überhaupt mensen te vinden, denk ik.

[1:55:19] Maar dan moet u maar ongewoon Nederland wezen.

[1:55:20] Pleit de heer Van Houdingen dan voor een afkoelingsperiode, of zegt hij dat het niet mogelijk moet zijn?

[1:55:25] Wat is het nou?

[1:55:26] Dus als we een afkoelingsperiode hebben, dan denk ik dat het ook logisch is dat we geen mening meer hebben over mensen met een politieke kleur die op andere plekken in het publiekbestel een zetel hebben.

[1:55:34] Of willen we het überhaupt niet?

[1:55:35] Wat is het?

[1:55:36] Eén van de twee.

[1:55:37] Ja, ik denk dat dan een afkoelingsperiode, zoals dat bij ministers, bij lobbyisten, het is helemaal niet iets ongebruikelijks.

[1:55:41] Je ziet in andere landen ook dat dat het meest wenselijk is.

[1:55:43] Dus als je me dat vraagt, maar oké, daar kun je over debatteren.

[1:55:46] Het punt wat ik wil maken is dus dat je ziet een draaide, je ziet... Ik vervolg mijn betoofd, voorzitter.

[1:55:52] Nou, nee, want meneer Mohandes heeft ook nog een vraag.

[1:55:57] Voorzitter, wat ik een beetje lastig vind bij dit hele betogen over verwijten dat er personen ook actief waren bij een politieke partij.

[1:56:06] Het verwijten is ook omgekeerd te maken.

[1:56:09] Was de heer Van Houwelingen niet betrokken bij de oprichting van Ongehoord Nederland?

[1:56:12] Klopt dat?

[1:56:15] Ja, dank u voorzitter.

[1:56:16] Ja, toen was ik in ieder geval geen Kamerlid.

[1:56:18] Dat maakt uit.

[1:56:22] Het probleem is dus het rouleren.

[1:56:24] Kijk, het zou nog kunnen werken, laat ik even met u meedenken.

[1:56:26] Als het dus, als het dus, als het zo zou zijn dat er ook PVV is en FVD is bij de publieke opbouw, dan heb je een soort balans.

[1:56:32] Nee, nee, dat is het nu totaal.

[1:56:34] En het gevolg daarvan is dus dat die hele publiek om moet.

[1:56:37] Dat is het grote probleem wat we hebben.

[1:56:38] Die is niet meer divers.

[1:56:39] Je hebt maar steeds één gezichtspunt.

[1:56:42] En dat wordt versterkt door die baantjescordocel.

[1:56:45] Als het inderdaad zo zou zijn, dat vind ik nog dubieuzer, maar dat er dus ook een PVV ooit een keer welkom is of een FvD, dan wordt het in ieder geval minder problematisch.

[1:56:53] Dat zou ik dan zeggen.

[1:56:54] Eénmaal anders?

[1:56:55] Nou, de directeur, of in ieder geval de voormalige directeur, ik weet niet of ze het nog is.

[1:56:58] Dat was een oud-PVV-kamer, niet bij Ongehoord Nederland.

[1:57:00] Als we echt naar die verwevenheid gaan kijken, dan kan ik ook nog een hele avond, maar dat zal ik niet doen.

[1:57:05] Dus ik vind uw betoog gewoon niet helemaal, ja, het is niet helemaal logisch.

[1:57:11] Maar als u toch zo opkomt voor Ongehoord Nederland, komt u dan ook op voor een andere aspirant Omroep, want ook zij zullen door de review moeten om te mogen blijven of niet.

[1:57:20] Dat is Omroep Zwart.

[1:57:21] Strijdt u ook voor hen of krijgen we een halve motie aan het einde van uw betoog?

[1:57:26] Welke motie doelt u dan?

[1:57:28] Nou, over voorstel.

[1:57:30] Ik weet niet of u een voorstel gaat doen, maar vooral over Ongehoord Nederland is het belangrijk.

[1:57:33] Dan ben ik benieuwd of u ook opkomt voor de andere aspirantomroep, waarvan ook niet zeker is wat hun toekomst gaat zijn, want dat zal afhangen van die review en hoe je die omroephuizen gaat inrichten.

[1:57:44] Of u ook opkomt voor die andere aspirantomroep, Omroep Zwart, of komt u alleen op voor aspirantomroep Ongehoord Nederland?

[1:57:50] Dat is de vraag.

[1:57:52] Ja, maar ik ben dus niet van plan om moties in te dienen of wat dan ook voor Ongewoon Nederland, voor welke omroep dan ook.

[1:57:57] Ik draag alle omroepen... Ja, Ongewoon Nederland vind ik in principe natuurlijk de beste omroep nu binnen het bestel, omdat die tenminste nog een ander geluid vertegenwoordigen.

[1:58:07] Maar oké, als er een andere omroep zwart is die weer een ander geluid, ja, dan dat is het idee van het bestel natuurlijk, dat ze divers mogelijk moeten zijn.

[1:58:12] Dus dat zou dan mijn antwoord zijn, voorzitter.

[1:58:15] Vervolgt u het betoog?

[1:58:16] Ja, ik ga door.

[1:58:18] Ja, dank.

[1:58:19] En dat is het probleem van die Banisch Cadecel.

[1:58:21] Omdat je dus de situatie nu is ontstaan dat je ziet dat die publiek het publiek om op eigenlijk vaak ook partij kiest.

[1:58:27] Dat zeg ik ook even richting de heer Mohandas.

[1:58:29] Ze hebben bijvoorbeeld de verkiezingstijd gezien met die kaagdocumentaire.

[1:58:33] Dus dan wordt er dus een documentaire gemaakt, een overleg met het ministerie en dat zal nooit over een PVV-politiek gebeuren, dat begrijpt u wel, of over ons, maar dat gebeurt dan wel dus bij D66 of de documentaire Jesse, die is weliswaar niet uitgezonden, u zult hem kennen, van BNNVARA.

[1:58:47] Ja, dat is natuurlijk te gek voor woorden.

[1:58:49] Dat publiek dat doet in verkiezingstijd nota bene.

[1:58:52] En dat dan ook in het geval van de CAGD-documentaire nog uitzendt ook.

[1:58:55] En dat is dus, daar heb je dus een verwevenheid.

[1:58:57] Je hebt trouwens die verwevenheid, als ik heel kort mag ook, wil ik ook nog een vraag over stellen aan de minister tussen de, ik heb het net, ik heb het rapport, ik hou het nog maar een keer op, tussen de inrichtingendiensten.

[1:59:06] De minister weet het ongetwijfeld, hè, hier.

[1:59:07] Toezichtsrapport van de CTIVD over de inzet van journalisten als geheim agent.

[1:59:13] Dat gebeurt door de AIVD, dat gebeurt ook door de heb-IVD.

[1:59:15] Dus we hebben journalisten in Nederland rondlopen, die zijn dus in ieder geval betrokken bij de inlichtingendiensten.

[1:59:19] We weten alleen, we hebben geen idee hoeveel er zijn.

[1:59:22] We weten niet wat ze doen, welke instructies ze wellicht krijgen.

[1:59:25] Ik vind het zorgelijk, ik heb het ook aan de minister natuurlijk al gevraagd, de minister van Defensie en Binnenlandse Zaken, die geven geen antwoord op.

[1:59:30] Maar misschien zou de minister, hij zit daar, het een goed idee vinden, voorzitter, om misschien aan de journalisten te vragen, of aan de NPO te vragen, om eens uit te vragen via een enquête,

[1:59:39] hoeveel journalisten in Nederland banden hebben met de inrichtingendiensten, want daar ben ik dus heel bezorgd over.

[1:59:44] Want nogmaals, journalisten horen de machten controleren, ze horen dus niet een verlengstuk van die machten zijn.

[1:59:49] Ik ga dan over... Kunnen we afronden?

[1:59:50] Ja, ik zie u kijken, voorzitter.

[1:59:53] Het laatste vraagje die ik heb, die wil ik ook nog even gesteld hebben.

[1:59:57] commissariaat van de media.

[1:59:59] Wij krijgen daar heel veel zorgwekkende berichten over, dus dat het niet alleen zo is dat de NPO, maar ook alle hoofdredacteurs, alle omroepen brieven hebben gestuurd naar dat commissariaat dat het niet goed functioneert, dat ze zich heel activistisch opstellen.

[2:00:10] Ja, hoe kijkt de minister daar tegenaan?

[2:00:11] Is hij misschien bereid om daar met het commissariaat over te gaan praten?

[2:00:14] En ik rol nu helemaal af, voorzitter.

[2:00:17] Mijn betoog, kort samengevat, is dus de journalistiek en dat geldt dan vooral voor de NPO.

[2:00:20] Ja, die zou een keer zijn werk moeten gaan doen en de macht moeten gaan

[2:00:23] controleer, in plaats van, zoals het nu is, precies andersom, dat ze namens de macht, want dat is toch wat ik zie gebeuren, elke keer weer een dominant verhaal in de markt zetten wat de macht goed aanstaat, zeg maar dat overtonfenster, zoals dat dan heet, bewaken en een opinieheconomie handhaven.

[2:00:38] Dat is heel zorgwekkend.

[2:00:39] Dat zou de journalistiek, denk ik, in Nederland en vooral dan ook de NPO zich aan moeten trekken.

[2:00:43] Dank u, voorzitter.

[2:00:45] Dank u wel.

[2:00:45] U heeft nog één minuut voor de tweede termijn straks.

[2:00:48] Dan is het woord aan de heer Markuszower van de groep Markuszower.

[2:00:51] Dank u wel, voorzitter.

[2:00:52] Vandaag spreken wij over het gedeelte media van de begroting OCW.

[2:00:55] Een onafhankelijke media is natuurlijk een groot goed in de democratie.

[2:00:58] En sterke onafhankelijke media die de machthebbers van een land kritisch volgen, fungeren als de wakant van de democratie.

[2:01:05] Sommige media worden gefinancierd van belastingscenten, een miljard euro per jaar.

[2:01:09] gaat naar de NPO, de publieke omroep, en dus is het niet zo raar dat wij hier in de Tweede Kamer zo nu en dan eens kritisch kijken of dat geld nou goed besteed wordt.

[2:01:16] Onze fractie wil die miljard euro het liefst aan de mensen thuis teruggeven.

[2:01:21] Dan houden ze meer geld in hun portemonnee over en met dat geld kunnen ze bijvoorbeeld wat makkelijker boodschappen doen of een Netflix abonnementje nemen.

[2:01:29] De gemiddelde Nederlander kijkt namelijk natuurlijk al heel anders tv anno 2026 dan 30 of zelfs 10 jaar geleden.

[2:01:35] Een piepluinenbezuiniging wordt voorgesteld en heel heel veel zin is nu in paniek.

[2:01:39] De drogredenen vliegen ons om de oren.

[2:01:42] Zo zou de publieke omroep ons, de Nederlander, beschermen tegen zogenaamde desinformatie die verspreid zou worden via sociale media platforms of grote techbedrijven.

[2:01:52] Laat mij niet lachen, voorzitter en ieder die een beetje heeft gevolgd hoe de NPO verslag heeft gedaan van bijvoorbeeld

[2:01:57] En de heer Bosma refereerde er ook aan.

[2:01:59] De barbaarse slachting van monsterlijke Hamas-terroristen op Israël op 7 oktober 2023 en de verdedigingsmaatregelen die Israël daarop voorgrond heeft moeten nemen, weet dat juiste NPO desinformatie heeft verspreid.

[2:02:12] Als u mij had gezegd dat die P voor Palestijnse propaganda had gestaan in plaats van publieke omroep, had ik dat veel eerder gegloofd.

[2:02:20] De NPO-beleidsmakers lijken bevangen door een woke, links-globalistisch perspectief en staan dus mijlenver weg van wat de gewone Nederlander verwacht van de publieke omroep, namelijk geen indoctrinatie, maar objectieve en waarheidsgetrouwe berichtgeving.

[2:02:34] Voorbeelden zijn al door andere sprekers voor mij genoemd, die slaak even over.

[2:02:38] Er zijn veel voorbeelden te noemen.

[2:02:40] en die zijn dus net genoemd van NPO-verspilling van belastinggeld.

[2:02:45] En dan hebben we het nog niet eens gehad over de gang van zaken rondom bijvoorbeeld het Songfestival, waarbij de linkse directeur van AVROTROS, die ooit Omroep Groen wilde oprichten, eigenhandig de Nederlandse deelname intrekt vanwege blinde haat naar Israël.

[2:02:57] Of over de talloze optredens van D66-leider Rob Jetten in NPO-producties als de slimste mens en aan NPO-talkshowtafels in de aanloop naar de verkiezingen.

[2:03:07] Uiteraard mag ook de NOS niet ontbreken in dit rijtje met haar compleet vooringenomen verslaggeving.

[2:03:13] Altijd pro-extinction rebellion, pro-Gamas en anti-Trump, het is al gezegd.

[2:03:17] Een mooi voorbeeld is de zogenaamde objectieve verslaggeving over Charlie Kirk, de voorgespreker refereerde hier aan.

[2:03:24] Er is een interruptie van de heer Klaus.

[2:03:26] Nee, voorzitter.

[2:03:27] Het punt van orde, en het voelt een beetje als mosterd naar de maaltijd, als ik heel eerlijk ben.

[2:03:31] Maar we gaan nu op individuele titel mensen Israël-haat toespelen.

[2:03:35] En ik vind dat echt te ver gaan.

[2:03:36] Dus een mening over de publieke omroep en alles, ik snap het helemaal.

[2:03:40] Maar er wordt nu gewoon bijna op individuele basis iemand verweten van zoiets.

[2:03:44] Dat vind ik eigenlijk niet kunnen.

[2:03:45] Ik vind het algemeen dat er heel veel namen vallen van mensen die zich niet kunnen verdedigen.

[2:03:50] Dus daar zou ik sowieso iets van willen zeggen.

[2:03:52] En misschien kan meneer Markuszower daar even rekening mee houden.

[2:03:55] Ik heb geen naam genoemd, maar gerefereerd aan waarom dat Songfestival nou geschrapt moest worden.

[2:04:03] Naar mijn taxatie was de haat voor Israël van die omroep groter dan de liefde voor het Songfestival, wat een zeer geliefd programma is.

[2:04:13] Vele mensen kijken er altijd met veel plezier naar, maar blijkbaar was de haat voor Israël groter bij die omroep.

[2:04:21] De kern van de zaak is duidelijk.

[2:04:27] In werkelijkheid wil de huidige publieke omroep de democratie niet per se beschermen, maar vooral de eigen politiek correcte kijk op de zaak in stand houden.

[2:04:34] En natuurlijk niet te vergeten de luxe baantjes met royale salaris die daarbij horen behouden.

[2:04:39] Het is al eerder gezegd hoor, 85% van de Nederlanders is het eens met de aangekondigde bezuinigingen.

[2:04:45] En die 150 miljoen euro die nu voorliggen is een mooie start, maar wat ons betreft slechts het begin.

[2:04:51] Er kan veel meer bezuinigd worden.

[2:04:53] Want voorzitter, waarom werken eigenlijk...

[2:04:55] Zo'n 500 mensen bij de linksactivistische omroep BNNVARA.

[2:04:59] Waarom 700 mensen bij de politiek voor ingenomen NOS?

[2:05:02] En wat te denken van de honderden mensen bij de NPO-organisatie zelf, die geen minuut aan zendtijd vullen, maar enkel en alleen toezicht houden en zien op het coördinatieproces.

[2:05:13] Het is allemaal te gek voor woorden en vooral niet eens pluriform.

[2:05:17] Want ze zijn allemaal dezelfde soort mensen.

[2:05:20] Het vormt op geen enkele manier een afspiegeling van de opvattingen en wensen van de Nederlandse bevolking en onderneemt ook op geen enkele manier een poging om dat wel te zijn.

[2:05:27] Want voorzitter, wat gebeurt er als een omroep met een echt ander geluid komt, zoals bijvoorbeeld Ongoord Nederland?

[2:05:34] Zo'n omroep wordt op allerlei manieren tegengewerkt, niet geaccepteerd, buitengestoten.

[2:05:39] Het kwam in 2023 zelfs bijna tot een verbod.

[2:05:43] Vanwege het eenzijdige geluid dat de publieke omroep uitdraagt, is de publieke omroep eerder een ondermijning van de democratie dan een garantie daarvan.

[2:05:53] Lokale en regionale omroepen willen wij...

[2:05:57] op dit moment juist ontzien van bezuinigingen.

[2:05:59] Die omroepen staan veel dichter bij de mensen, brengen lokaal nieuws, cultuur en sport die er echt toe doen voor de gewone Nederlanders in hun eigen gemeente of provincie.

[2:06:08] Zij zijn vaak veel minder ideologisch belast en veel meer gericht op wat er echt leeft in de samenleving.

[2:06:15] Introductie van mevrouw Wallets.

[2:06:17] Ja, dank voorzitter.

[2:06:18] Ik zou de heer Markuszower graag willen vragen wat hij precies bedoelt met dat de omroep ongehoord Nederland is tegengewerkt.

[2:06:24] In welke zin bedoelt hij dan?

[2:06:26] Ja, de heer Van Houwelingen refereerde er ook aan, er zijn processen geweest, ze zijn tegengewerkt.

[2:06:36] Als je kijkt naar wat zij, als je kijkt naar vanwaar zij werden beschuldigd, en als je dan dat vergelijkt met wat andere omroepen tegelijkertijd doet, dan is dus de vraag, waarom krijgen zij nou zo'n harde tik?

[2:06:48] En die andere omroepen die dus precies hetzelfde deden, namelijk nepnieuws,

[2:06:52] produceren of uitzenden of steeds heel eenzijdig naar een zaak kijken en daar heel eenzijdig over berichten.

[2:07:03] Ongehoord Nederland kreeg daar op z'n falie, maar die andere omroepen werden met rust gelaten.

[2:07:08] Dat noem ik tegenwerking.

[2:07:12] Ja, dank voorzitter voor dit antwoord.

[2:07:16] Is de heer Markeshouwer ook bekend met de journalistieke code en hoe verhoudt dus het zogenaamde tegenwerken van Ongehoord Nederland zich toe tot die journalistieke code waar ze zich niet aan hebben gehouden?

[2:07:27] Nou ja, kijk, ik wil best met u meegaan dat er misschien dingen niet pluis waren bij sommige omroepen, maar mijn punt is juist waarom krijgt ongehoord Nederland zo'n harde aanpak en die andere omroepen, ik heb net al Ries genoemd, ook in dit debat bijvoorbeeld, het Jeugdjournaal, dat wordt er ook door een omroep uitgezond.

[2:07:46] Die verspreidt gewoon gif.

[2:07:47] Gif, in onze programma's gif.

[2:07:50] Onze kinderen worden daarmee vergiftig.

[2:07:51] En de woordvoerder van het CDA heeft het dan over snoepreclame ofzo.

[2:07:54] tijdens zo'n uitzending.

[2:07:56] Nou, dat is dan heel erg, maar echt de gif dat zo'n uitzending uitzendt, pro gamas, pro terreur, daar wordt niks aan gedaan.

[2:08:03] En als omroep hoort Nederland iets zegt over, weet ik veel, een verkeerde opmerking maakt of iets wat niet zo goed valt, huppakee, gelijk met alle middelen, met honderdduizenden euro's in advocatenkosten, kijken hoe we die omroep kapot kunnen krijgen.

[2:08:18] Doe hetzelfde bij die andere omroepen of doe het helemaal niet bij niemand.

[2:08:22] Tot slot.

[2:08:23] Ja, tot slot.

[2:08:24] Mijn vraag was een andere.

[2:08:26] Vraag ik aan de heer Markuszower via de voorzitter, namelijk hoe dat zich dan verhoudt tot die journalistieke code waar alle omroepen zich ook aan dienen te houden.

[2:08:34] Daar gaat mijn vraag over.

[2:08:36] Ja, ik ben niet de toezichthouder, dus dat moeten we echt met de toezichthouder bespreken.

[2:08:39] Ik ga ervan uit dat bijna geen journalisten gaan.

[2:08:41] Als ik naar NPO programma's kijk en vooral die talkshows, dan denk ik dat niemand zijn recht aan die journalistieke code houdt, want ik zie heel veel nepnieuws wat in mijn eten binnenkomt.

[2:08:52] Hoe volgt uw betoog?

[2:08:56] De bezuinigingen zijn dan ook geen bedreiging voor de democratie, maar terecht de besparing waar de belastingbetaler recht op heeft, zodat de zaken die werkelijk van belang zijn, een dak boven het hoofd of een goede medische behandeling weer wat goedkoper worden of kunnen worden.

[2:09:09] De aangekondigde hervormingen echter van het publieke bestel door de inrichting van die omroephuizen wordt gepresenteerd als een garantie van pluriformiteit.

[2:09:16] Maar naar mijn mening en onze mening zorgt die zorgt eerder voor nog

[2:09:20] meer eenzijdigheid van het geluid van de publieke omroep.

[2:09:22] Die voorgestelde omroephuizen zijn niets anders dan een machtscheep van de grote omroepen.

[2:09:27] Dit blijkt uit diverse documenten die ze zelf hebben opgesteld.

[2:09:30] De grote omroepen willen naar een nieuw systeem van drie, ik hoor net 4 plus 1, allemaal ingewikkeld, maar naar een aantal huizen.

[2:09:37] Het gaat om het eerder genoemde Afrotros.

[2:09:40] Ik zal het laten gaan voor mijn tijd.

[2:09:42] Ze willen dus naar die omroephuizen en die omroephuizen zijn nogmaals niet meer dan een vorm van verkapte censuur die zorgen voor uitsluiting van de echt andere geluiden die binnen dit nieuwe bestel vermoorzeld zullen worden.

[2:09:53] En naar aanleiding van mijn vraag aan mevrouw Martens, het is mij ook niet duidelijk.

[2:09:58] Ik stel de vraag dan graag aan de minister.

[2:10:00] Hoe ziet die minister het nou voor zich als sommige omroepen geen dak kunnen vinden, dus geen thuis kunnen vinden in die

[2:10:08] Omroephuizen.

[2:10:09] Wat gebeurt er met die omroepen en welke zijn dat en wat zijn de consequenties?

[2:10:13] Nou, hoe ziet hij dat?

[2:10:14] Het Nederlands volk verdient beter dan deze nieuwe machtscheep en totaal eenzijdig publieke omroep met haar waardeloze, vaak, niet altijd, en politiek gekleurde producties die bakken met belastinggeldkosten.

[2:10:25] Ik zal een tweede termijn een motie indienen die oproept de bezuinigingen te maximaliseren, maar die censuurhuizen naar de prullenbak te verwijzen.

[2:10:35] De plannen voor de censuurhuizen naar de prullenbak te verwijzen.

[2:10:38] Dank u wel.

[2:10:40] Dan is nu het woord aan mevrouw Van der Plas van de BBB.

[2:10:44] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:10:47] De publieke omroep speelt voor heel veel mensen een belangrijke rol bij het duidelijk van gebeurtenissen in Nederland en daarbuiten.

[2:10:54] Maar het mediagedrag verandert snel.

[2:10:57] Jongere generaties kijken minder gewoon televisie.

[2:11:00] Digitale platforms winnen terrein en het vertrouwen in traditionele media die staat onder druk.

[2:11:07] Juist daarom is het belangrijk dat de publieke omroep, inclusief de NOS als zelfstandige taakomroep binnen het NPO-bestel, aantoonbaar voldoet aan de wettelijke normen.

[2:11:18] De afgelopen jaren zien we in rectificaties en publieke discussies signalen dat naleving van die normen niet altijd consequent verloopt.

[2:11:25] Het gaat daarbij niet om intenties of individuele fouten, maar om vragen rondom structuur en borging.

[2:11:32] In het publieke debat staat nu vaak een handvol mediavoorbeelden centraal, maar dat leidt af van de hoofdvraag die wel aan deze Kamer is.

[2:11:40] En die is, is het toezicht op die wettelijke normen voldoende ingericht?

[2:11:45] En die vraag raakte niet alleen de NPO, maar ook ons als parlement.

[2:11:50] Publieke media worden met belastinggeld gefinancierd.

[2:11:53] We horen het bedrag hier al 1 miljard euro.

[2:11:56] En publieke taken vragen ook om publieke verantwoording.

[2:12:01] Voorzitter, andere landen hebben laten zien dat een scherp toezicht samengaat met redactionele onafhankelijkheid.

[2:12:07] Het Spaanse model, waarin een parlementaire commissie niet inhoudelijk stuurt, maar toeziet op naleving van processen en normen, biedt een interessante vergelijking.

[2:12:18] En daar wordt gecontroleerd op structuur.

[2:12:20] Hoe werkt hoor en wederhoor?

[2:12:22] Hoe worden de bronnen gewogen?

[2:12:24] Hoe wordt openheid geborgd?

[2:12:26] En het gaat niet over uitzendingen, maar over governance, oftewel bestuur, beheersing en toezicht.

[2:12:31] En is de minister bereid om te verkennen hoe een Nederlands variant van de Spaanse parlementaire controlecommissie kan bijdragen aan transparantie, vertrouwen en borging van onafhankelijkheid zonder aan redactionele vrijheden te tornen?

[2:12:44] En kan de minister de Kamer een overzicht sturen van mogelijke modellen voor versterkte democratische verantwoording van de publieke omroep, inclusief het Spaans model en eventuele alternatieven?

[2:12:54] En is de minister bereid om de voordelen en de nadelen daarvan per model overzichtelijk in beeld te brengen?

[2:12:59] Ik zou mevrouw Van der Plas willen vragen hoe haar voorstel, wat ze zojuist presenteert, dan verschilt van de instituties die wij hebben, dus van de commissariaat van de media, de ombudsman, et cetera.

[2:13:16] Het verschil is een parlementaire commissie.

[2:13:21] Ja, dat snap ik.

[2:13:23] Maar wat is dan inhoudelijk het verschil?

[2:13:28] Nou ja, wat ik net al al zei, er is een Spaans model, ik ga even terug naar mijn tekst ook.

[2:13:35] Het Spaans model die ziet toe op die naleving van die processen en die normen.

[2:13:41] En ik vind dat een interessante vergelijking, omdat er wordt gecontroleerd op die structuur.

[2:13:47] En wij voeren hier wel debatten.

[2:13:49] Maar een aparte parlementaire commissie die, zeg maar, toetst aan wat het commissariaat van de media doet, dat lijkt mij een interessante vorm.

[2:13:59] Dus ik zeg ook niet, wij moeten hem hier invoeren, want wat hier gebeurt, dat klopt allemaal niet.

[2:14:04] Maar ik vraag wel aan de minister om daar een verkenning naar te doen en te kijken of dat hier ook zou passen.

[2:14:11] Tot slot.

[2:14:12] Ja, waarom ik deze vragen stel, voorzitter, is omdat het lijkt alsof, als we het parlementair maken, dat het dus lijkt ook op politieke inhoudssturing.

[2:14:19] En volgens mij hebben we in Nederland juist het zo georganiseerd dat het op afstand is georganiseerd.

[2:14:26] Dus via onafhankelijke toetsingen, niet via politieke druk.

[2:14:29] Is dat dan wat mevrouw van der Plas bedoelt?

[2:14:33] Voorzitter, ik heb erbij gezegd dat het niet gaat over de inhoud van de programma's.

[2:14:38] Maar meneer Mohandas heeft ook een vraag.

[2:14:42] Ik probeer het voorspel goed te volgen.

[2:14:44] Aan de aandeling van die opiniestuk ben ik ook even proberen te verdiepen in het Spaanse systeem.

[2:14:50] Dat is van mijn ouders wel oké, maar van mij niet.

[2:14:54] En toch heb ik het geprobeerd met allerlei translate te begrijpen.

[2:14:57] Maar het was wel zoeken van wat het nou werkelijk verschilt, vraag ik aan mevrouw Van der Plas, met de rol die wij de afgelopen jaren hebben vervuld, de heer Bosmeis-Nestor in deze commissie.

[2:15:07] En ik loop ook al wat langer mee.

[2:15:09] We proberen natuurlijk ook vanuit een mediacommissie te sturen op structuren om dingen mee te geven, kaders.

[2:15:14] De heer Elas heeft de ombudsman in het leven geroepen via motie.

[2:15:17] Dus even zoeken, daar heb ik het over, de NPO-ombudsman, wat zij werkelijk meer kunnen, zo'n parlementaire commissie, dan onze controlerende rol via het kabinet, ook richting de financiering, het bestel en de structuur.

[2:15:31] Dus we moeten maar even zoeken van wat gaat het werkelijk meer doen.

[2:15:36] Twee interrupties.

[2:15:39] Ja, dank voor deze vraag.

[2:15:40] Ik dacht overigens dat de heer Mohannes al door de interrupties heen was, maar hij is natuurlijk hartstikke welkom om deze uitgebreide vragen te stellen.

[2:15:48] De heer Mohannes geeft lange antwoorden, maar hij had nog niet zoveel lange vragen gesteld.

[2:15:52] Oh, hij had geen interruptie, hij had geen antwoorden meer.

[2:15:55] Daar ging het eigenlijk om.

[2:15:57] Vervolgt uw betoog.

[2:15:58] Oké, dank u wel.

[2:15:59] Nee, maar dat is juist waarom ik vraag om een verkenning van de minister, om te kijken hoe dat beter kan worden ingericht en hoe dat beter kan worden geborgd.

[2:16:09] Het Verenigd Koninkrijk heeft ook een model.

[2:16:13] En die heeft recent ook de BBC gewoon opgedragen om primetime iets te rectificeren.

[2:16:20] Dus ik ben daar gewoon zoeken naar.

[2:16:23] Kijk, wat ik graag wil is... Ik ben 35 jaar zelf journalist geweest.

[2:16:28] Wat ik graag wil is dat ook het vertrouwen in de media, in de media in het algemeen, dus alle omroepen met welke politieke kleur dan ook,

[2:16:37] Dat het vertrouwen wordt hersteld en alles wat wij daaraan kunnen doen, want het werkt op dit moment niet.

[2:16:44] We zien dat gewoon in de samenleving, dat het vertrouwen in de traditionele media gewoon echt fors minder is geworden.

[2:16:51] Ik hoor het ook overal om me heen en dat is niet alleen in mijn eigen bubbel.

[2:16:55] Overal waar ik kom, met mensen die ik spreek op straat, die hebben het daar heel vaak over.

[2:17:00] En dat is toch niet wenselijk?

[2:17:01] Dat is eigenlijk de vraag.

[2:17:03] Vandaar dat ik daarnaar een verkenning vraag.

[2:17:06] Heel kort, ontzettend interessant.

[2:17:09] Wat zeggen mensen dan tegen u?

[2:17:12] Waarom vertrouwen ze de media niet meer?

[2:17:17] Nou, ik kan daar zeker voorbeelden van geven.

[2:17:20] Bijvoorbeeld mensen die tegen mij zeggen van hoe kan het toch dat er bijvoorbeeld bij de NOS of bij programma's die bij de NPO worden uitgezonden dat er helemaal niets wordt gezegd over de rol van Hamas bij alles wat er in de afgelopen jaren is gebeurd.

[2:17:39] Mensen zeggen tegen mij, ik hoorde op het nieuws hoor ik zeggen

[2:17:43] Dat verklaart het ministerie van gezondheid in Gaza zonder dat erbij verteld wordt dat dat ministerie van gezondheid dat wat Hamas is.

[2:17:54] Mensen hebben niet het gevoel van ik word hier niet goed genoeg geïnformeerd en daarmee worden ook heel veel kijkers in Nederland ook op het verkeerde been gezet.

[2:18:03] Want als je vervolgens vraagt aan mensen om me heen

[2:18:06] Zijn jullie op de hoogte van het ministerie van Gezondheid dat dat Hamas is, een terroristenclub?

[2:18:10] Nou, daar kijkt de helft van de mensen, kijk mij wezenloos aan, die hebben echt geen idee.

[2:18:15] Nou, het laatste voorbeeld wat ik kon noemen, ik heb heel veel voorbeelden hoor, want ik heb een hele stapel hier, maar een heel sprekend voorbeeld was inderdaad ook na de moord op Charlie Kirk.

[2:18:25] Dat gewoon gezegd werd dat hij alle vrouwen dom had genoemd.

[2:18:30] En dat zo'n aanslag wel te verwachten was.

[2:18:33] Terwijl hij dat volstrekt niet heeft gezegd.

[2:18:35] Dus mensen worden gewoon op het verkeerde been gezet.

[2:18:38] Mensen worden daar boos over.

[2:18:40] Mensen voelen zich eigenlijk ook wel een beetje...

[2:18:44] Ja, een beetje als dom neergezet, want alsof zij niet zelf naar die informatie zelf kunnen zoeken en dat wat ze op televisie wordt verteld, dat dat dan de waarheid is.

[2:18:53] Maar mensen zoeken wel zelf.

[2:18:54] Die zien dan ook dat dat eigenlijk allemaal wel veel genuanceerder ligt, dat de context helemaal ontbreekt.

[2:19:00] En dat is gewoon waarom het vertrouwen in

[2:19:02] de traditionele media en dat zeg ik niet alle en ik zeg ook niet alle programma's en ik zeg ook niet alle nieuwsuitzendingen, maar het komt wel heel vaak voor en ik vind dat wij dat signaal serieus moeten nemen.

[2:19:12] Wij zijn hier de Tweede Kamer en wij geven hier ook kaders aan en dat moeten we ook onwenselijk vinden en we moeten ook proberen iets aan te doen zodat het vertrouwen wel hersteld wordt.

[2:19:23] Er komen nog een paar interrupties aan voor u mevrouw van der Plas, dus graag iets korter antwoorden.

[2:19:27] Eerst de heer Krul.

[2:19:30] Het is niet wenselijk dat mensen vertrouwen in de media verliezen en we zoeken naar een oorzaak.

[2:19:34] Zou een oorzaak ook kunnen zijn dat politici er alles aan doen om dat wantrouwen te voeden?

[2:19:38] Vraag ik aan mevrouw van Plas.

[2:19:41] Ja, kijk, daar gaan we weer.

[2:19:43] Dit is dus precies wat ik ook in mijn opiniestuk schreef afgelopen week in het Telegraaf.

[2:19:50] Zodra je zeg maar kritisch bent op de media of wat er ergens in een programma is gezegd, dan gaat het meteen over de kritiek die je levert.

[2:20:00] Maar we hebben geen debat over de argumenten die je daarvoor hebt.

[2:20:04] Ik vind het zo plat om steeds te zeggen... ...ja, dat komt omdat jij dit of dat hebt gezegd... ...of dat komt omdat jij dat en dat hebt gezet.

[2:20:10] Ik heb net een... Nou ja, in een heel betoog heb ik laten zien aan voorbeelden.

[2:20:16] En wij moeten die signalen uit de samenleving ook serieus nemen.

[2:20:21] En ik wil daar graag gewoon een goed inhoudelijk debat over.

[2:20:25] En mensen mogen totaal met mij oneens zijn en ik mag het ook totaal met anderen een zijn, maar dan hebben we in ieder geval een debat.

[2:20:32] Dit is zo platsslaan van het publieke debat.

[2:20:35] Ja, daar ga ik gewoon niet aan beginnen.

[2:20:38] Mevrouw Wallach.

[2:20:39] Ja, voorzitter, dank.

[2:20:41] Ik zou mevrouw van der Plas toch mee willen geven dat er een verschil is tussen kritiek hebben en het verdacht maken en dat dat op gronden gebeurt van ongefundeerde en eigenlijk suggesties vooral, ongefundeerde meningen.

[2:20:58] Dus dat is volgens mij wel een belangrijk verschil waar ik wel blij mee ben is te horen dat mevrouw van der Plas graag wil dat het vertrouwen in de media weer herstelt.

[2:21:06] Maar dat vertrouwen in traditionele media dat neemt natuurlijk ook af en die geluiden hoor ik ook.

[2:21:14] Doordat inderdaad een vicepremier daar heel veel twijfel over zijt, over diezelfde media.

[2:21:19] Dat is weer wat ik hoor in mijn geluiden.

[2:21:23] Twee interrupties.

[2:21:25] Ja, ik ben het daar niet mee eens.

[2:21:29] Ik denk dat daar ook al heel veel gezegd en over geschreven is toen, want u doet op Mona Keijzer, die die tweet deed, overigens niet op haar ministerenaccount, op haar persoonlijke account, met een tongue in cheek, zoals dat heet, maar echt,

[2:21:48] Hoeveel geld dat wel niet heeft gekost aan talkshows om het over de tweet van Mona Keijzer te hebben.

[2:21:55] Letterlijk elke talkshow, elk nieuwsprogramma ging er een week lang over.

[2:22:02] Disproportioneel.

[2:22:04] En ik vind inderdaad, we moeten gewoon een goed debat erover hebben.

[2:22:09] Nogmaals, ik ben 35 jaar journalist geweest.

[2:22:12] En voorzitter, weet u hoe dat vroeger ging?

[2:22:15] Op een redactie, daar stond de deur gewoon open en als een burger het niet met je eens was, dan kwam hij gewoon binnen lopen.

[2:22:21] roepend en schreeuwend dat hij het ergens niet mee eens was wat je hebt opgeschreven, je nodigde meneer of mevrouw je uit voor een bakje koffie, dan ging je zitten en of het was, we zijn het ermee eens dat we het niet eens zijn, of je zei van schrijf nog een brief of dien een klacht in, dat is van alle tijden kritiek op de media, ook toen ik bij de kranten werkte.

[2:22:44] En dan moet je gewoon, daarom zei ik ook in het opinieartikel, persvrijheid is ook kunnen omgaan met kritiek

[2:22:49] en daar een publiek debat of een discussie over voeren.

[2:22:53] Even een vervolgvraag.

[2:22:55] Begrijp ik nou goed van mevrouw van der Plas dat mevrouw Keijzer dan dus een kopje koffie had kunnen gaan drinken op de redactie?

[2:23:01] Of, ik begrijp niet helemaal waar, want ik begrijp dat dat vroeger dan anders ging.

[2:23:07] Dat, en ik begrijp niet helemaal wat mevrouw van der Plas bedoelt met dat het persoonlijke account, is het dan weer wel of niet de vicepremier die spreekt?

[2:23:16] Hoe moet de burger nou precies weten?

[2:23:18] met wie een vicepremier of een persoon op persoonlijke titel dan communiceert.

[2:23:24] En we hebben er in het verleden ook voorbeelden van gezien, dat oud-politicus Nawijn, die ooit zei dat hij als mens weliswaar voor de doodstraf was, maar als minister tegen.

[2:23:33] Ja, over wie hebben we het nou precies?

[2:23:36] En daar kreeg hij het ook niet per se heel makkelijk mee.

[2:23:39] Uw interrupties zijn nu op.

[2:23:41] Ja, voorzitter, we gaan het discussie weer helemaal opnieuw doen.

[2:23:45] Er zijn echt, nogmaals, een week lang is in elke talkshow urenlang hierover gegaan.

[2:23:50] Tel daarbij even op de voorbereiding van de redacteur, de voorbeursspreking, het uitnodigen van gasten, alle kosten die daarmee zijn gemoeid.

[2:24:00] Kijk, de NPO wordt gewoon gefinancierd met belastinggeld.

[2:24:05] En dat is 1 miljard euro, is dat.

[2:24:08] En dan ben je niet gevrijwaard van kritiek.

[2:24:12] En er wordt hier zo ongelooflijk krampachtig mee omgegaan, want wij vertellen niet wat Pauw en de Wit wel en niet op het programma mag zetten, of welke gasten ze moeten uitnodigen en welke niet.

[2:24:25] Wij bemoeien ons niet met de inhoud.

[2:24:28] Maar als je nogmaals ook dit en of ze een kopje koffie had moeten drinken, dat moet u aan mevrouw Keijzer vragen.

[2:24:34] Daar ga ik niet over.

[2:24:36] Ik leg alleen uit dat het vroeger waren journalisten niet zo heel erg krampachtig met kritiek.

[2:24:42] Dat hoorde gewoon bij je vak.

[2:24:44] Dat is niet altijd leuk, maar dat hoorde erbij.

[2:24:47] Dus weet je, daar gaan we weer beginnen hierover en ik wil het hier de hele avond over hebben, maar het gaat mij om de hoofd... Nee, ik wil het er helemaal niet over hebben, maar bij wijze van spreken kunnen we het hier uren over hebben.

[2:25:02] Het gaat mij over de hoofdlijn waar het hier om gaat, is mag je iets van kritiek hebben?

[2:25:08] op een organisatie die belastinggeld krijgt, 1 miljard euro per jaar, mind you, 1 miljard euro, mag je daar kritisch op zijn, ja of nee?

[2:25:19] En willen we helpen om het vertrouwen in die publieke media te herstellen, ja of nee?

[2:25:25] En dat gaan we niet bereiken, zeg ik, om constant dingetjes plat te slaan.

[2:25:31] Die zei toen dit en die zei toen dat en dat mag niet.

[2:25:34] We moeten het gewoon, we moeten het hierover hebben.

[2:25:36] Dat blijkt gewoon in de hele samenleving, ook de enquête van de Telegraaf.

[2:25:39] Laten we dat gewoon doen en laten we niet zo complexe gesturings doen.

[2:25:43] Meneer Markuszower heeft ook een vraag.

[2:25:45] Ja, maar mevrouw Van der Plas gaf precies het antwoord dat ik aan haar wilde brengen.

[2:25:48] Een geveldige antwoord, dat ben ik helemaal mee eens.

[2:25:51] Nou goed, zo vervolgt u uw bedoel.

[2:26:07] Sorry, ik moest even kijken waar ik was.

[2:26:09] Voorzitter, naast de journalistieke normen willen we ook stilstaan bij de pluriformiteit, oftewel de veelzijdigheid binnen het bestel zelf.

[2:26:17] En met uitzondering van enkele uitgesproken omroepen is het voor publiek vaak moeilijk te herkennen waarin organisaties werkelijk verschillen.

[2:26:25] Pluriformiteit, oftewel veelzijdigheid, is een kerntaak van het bestel, maar daar moet die veelzijdigheid ook zichtbaar bij zijn.

[2:26:32] En daar komt bij dat de NPO-begroting voor 2026 een tweede zorgpunt blootlicht.

[2:26:38] De bezuinigingen worden vrijwel volledig neergelegd bij het programmabudget, terwijl de bestuurslaag en de managementstructuren grotendeels ongemoeid blijven.

[2:26:46] Dat betekent dat redacties, programma's en makers als eerste geraakt worden, terwijl de overhead niet meebeweegt.

[2:26:53] Dat is moeilijk uit te leggen en staat haaks op sober organiseren.

[2:26:56] Als de publieke taak onder druk staat, moet een organisatie beginnen bij zichzelf en niet bij de inhoud.

[2:27:02] En vindt de minister het verdedigbaar dat de top van de Raad van Bestuur, Raad van Toezicht en Directie en Management lagen, nagenoeg volledig worden ontzien, terwijl programma's en makers wel al voors worden geraakt?

[2:27:13] En kan de minister uitleggen op basis waarvan de NPO stelt dat zij zich voorbereidt op bezuinigingen?

[2:27:19] En is het beeld uit de begroting en de jaarafslag van de NPO dat er geen concrete plannen zijn om de bestuurscultuur te verkleinen?

[2:27:25] Juist en zo niet.

[2:27:27] Waarom is er onlangs een tweede bestuurder bij de EO gekomen?

[2:27:30] Is de minister bereid de NPO op te dragen een transparant bezuinigingsplan aan te leveren waarin duidelijk is welke interne lagen worden afgeschraald?

[2:27:39] Voorzitter, ik wil heel kort ingaan op de regio.

[2:27:41] De heer Seder gaat dat ook doen.

[2:27:45] Regionale omroepen zijn essentieel voor de lokale democratie, controle op gemeentebestuur en herkenbaarheid voor inwoners.

[2:27:52] En juist die regionale journalistiek staat onder druk.

[2:27:56] En hoe voorkomt de minister dat regionale redacties worden opgeslokt door landelijke format en zo hun eigen identiteit en controlefunctie kwijtraken?

[2:28:04] Dank u wel, voorzitter.

[2:28:06] Dank u wel.

[2:28:07] Dan is nu het woord aan de heer Seder van de Vriesen Unie.

[2:28:10] Dank u wel, voorzitter.

[2:28:11] Het is goed dat we vandaag spreken over het meten en er is al veel gezegd.

[2:28:15] Voor de ChristenUnie is een sterke publieke omroep, pluriforme media en onafhankelijke journalistiek van groot belang.

[2:28:22] Logischerwijs gaat veel aandacht uit naar de publieke omroep.

[2:28:24] Van veel programma's hebben we al de aankondiging gehad dat ze moeten stoppen.

[2:28:28] Ook liet de EO bijvoorbeeld weten te stoppen met het ontwikkelen van dramaseries en documentaires, terwijl een serie als De Joodse Raad veel lof ontving en de omroep ook veel unieke documentaires heeft gemaakt.

[2:28:39] Voorzitter, het valt me op dat dergelijke keuzes door de NPO worden gemaakt, terwijl zij slechts beperkt snoeien in de flinke groei van bijvoorbeeld het aantal medewerkers de afgelopen jaren.

[2:28:48] Voorzitter, ik zou de omroep er zelf niet meer over te zeggen moeten hebben.

[2:28:52] Ik zou graag een reflectie daarover willen hebben.

[2:28:54] En in de kaartenbrief werd gesteld dat er vier of vijf omroephuizen zouden moeten komen, dat het aan de omroepverenigingen is om tot een verdeling te komen.

[2:29:05] Houd die belofte gestand.

[2:29:06] Ik heb net kennisgenomen van het voorstel van de drie vormerende partijen en ik zal ook dan naar de tekst kijken.

[2:29:13] Maar klopte dat het nog steeds aan de omroepverenigingen blijft om juist tot een verdeling van die omroephuizen te komen?

[2:29:20] Zo kan er gesnoeid worden in de overheidskosten, maar blijft er ook ruimte voor pluriformiteit.

[2:29:26] Is dat het uitgangspunt van de minister?

[2:29:29] Wordt in de nieuwe wet ook het ledencriterium verankerd als een van de manieren om maatschappelijke verankering aan te tonen?

[2:29:34] Ik wil graag een concrete toezegging van de minister hierop.

[2:29:37] Daarnaast zie ik de wonderlijke gang van zaken rond het amendement Bontebaltus erover gegaan, waarbij de verlaging van de rijksbijdrage duidelijk is gekoppeld aan het ophalen van meer online reclameinkomsten voor de ster.

[2:29:49] Goed, in mijn fractie is het duidelijk over.

[2:29:50] En ik weet bijvoorbeeld ook dat de CDA dat heeft gedaan, bijvoorbeeld in het debat over de gewijzigde begroting eind 2024.

[2:29:57] Kan de minister er nogmaals op reflecteren op welke manier hij met het huidige besluit ook recht doet aan het amendement, wat volgens ook de begroting aan de meerderheid heeft geholpen?

[2:30:05] Voorzitter, dan een paar andere onderwerpen.

[2:30:07] Vorig jaar werd de motie van mij aangenomen die verzocht te onderzoeken hoe de schermtijd voor kinderen onder de twee jaar kan worden beperkt.

[2:30:13] Experts waarschuwen immers voor de gevolgen die dat heeft voor bijvoorbeeld de hersenontwikkeling.

[2:30:18] Het is goed dat in het vorig jaar opgestelde richtlijn schermgebruik wordt afgeraden voor kinderen onder twee jaar.

[2:30:24] Terecht wordt benoemd dat het belangrijk is dat de richtlijn landt in de samenleving.

[2:30:29] Is de minister bereid om hiermee met partners een concreet plan voor op te stellen hoe zoveel mogelijk ouders kunnen worden bereikt?

[2:30:34] Aan het eind dit jaar kan Nederland voorstellen in het dienen voor herziening van de audiovisuele mediadiensten en richtlijn.

[2:30:39] Het lijkt me goed om te pleiten voor het gewoon verbieden van televisieprogramma's van specifiek baby's en peuters.

[2:30:46] In Frankrijk geldt een dergelijk verbod al.

[2:30:48] Is de minister bereid om ook hier in Europese band voor te pleiten?

[2:30:52] Voorzitter, dan de lokale media.

[2:30:53] Want de lokale media zijn cruciaal voor de lokale nieuwsversiering en democratie.

[2:30:58] En middels de nieuwe wet die de minister voorbereidt, komt er voor de lokale omroep een stelselhersinning, gepland per 1 januari 2028.

[2:31:06] Gemeenten zijn dan niet meer verantwoordelijk voor de financiering van de resultaten van die impact... Nee, sorry.

[2:31:13] zijn dan niet meer verantwoordelijk voor de financiering van deze omroepen.

[2:31:18] En de vrees bij de lokale omroep is dat de vrijwillige bijdrage van gemeenten, die dit jaar circa 9,5 miljoen euro is, dan ook per 2028 gaat verdwijnen.

[2:31:26] Er kent de minister deze zorgen.

[2:31:28] En is hij het met me eens dat lokale omroepen per 2028 per zolder niet minder budget mogen krijgen dan nu het geval is?

[2:31:35] En is de minister bereid om via inventarisaties bij gemeenten in kaart te brengen hoe groot het risico is om op het grote deels weg te vallen van de vrijwillige bijdrage en duidelijkheid te geven hoe geborgd wordt dat lokale omroepen over voldoende budget blijven beschikken.

[2:31:48] Ik wil er ook een motie over indienen om te garanderen dat juist die budgetten niet kleiner worden.

[2:31:56] Ik hoop ook op steun van de meerderheid van de Kamer.

[2:31:58] Ik weet dat een aantal partijen ook deze motie willen meetekenen.

[2:32:01] Dus ik hoop dat we dit ook kunnen borgen en vandaag ook van de minister een toezegging en duidelijkheid kunnen krijgen.

[2:32:06] Voor tot slot wil ik ook aandacht vragen voor omroepen die uitzenden op plaatsen waar helemaal geen vrije pers en media is.

[2:32:13] Zo staat Venezuela, een buurland van ons koninkrijk, bijvoorbeeld zeer laag op de ranglijst van de RSF Press Freedom Index.

[2:32:21] En er kan bijvoorbeeld vanuit Bonaire via radio Ayaka 800 uitgezonden worden.

[2:32:28] Maar zo zijn er meerdere omroepen in Nederland.

[2:32:31] Dat geldt bijvoorbeeld ook voor radio Dabanga.

[2:32:33] Een zender dat vanuit Amsterdam Zuidoost miljoenen Soedanese bereikt.

[2:32:37] En zo zijn er nog andere zenders die een internationale waarde hebben.

[2:32:41] Zie de minister hoe deze lokale media een rol kunnen spelen om deze omroepen te versterken.

[2:32:47] en is deze minister of zijn collega van BZ of KR bereid om te bezien via gespreken met initiatiefnemers hoe dergelijke initiatieven steun kunnen verdienen van Nederland en ons Koninkrijk en daarover de Kamer op een later moment te informeren.

[2:33:02] Voorzitter, ik hoop dat u dat te harten neemt en ik sluit me aan bij een aantal andere vragen die al gesteld zijn, dus ik wil die hierbij laten.

[2:33:08] Dank u wel.

[2:33:09] Er is een vraag van de heer Van Houwelingen.

[2:33:11] Dank u, voorzitter.

[2:33:12] Net zoals de ChristenUnie vinden wij ondervolgende media ook heel erg belangrijk.

[2:33:15] Een vraag aan de heer Seder, de collega van de heer Seder, de Eerste Kamer Kamerlid Erik Holterhuis, die is ook voorzitter van de Raad van Toezicht van de KNO en de NCRV.

[2:33:25] Dus hoe kijkt de heer Seder daar tegenaan?

[2:33:28] Volgens mij hebben we met elkaar besloten, vooral met de Eerste en Eerste Kamer, dat een aantal rollen verenigbaar zijn en een aantal rollen niet.

[2:33:35] Deze zijn verenigbaar, anders word je ook niet geïnstameleerd.

[2:33:39] Gezien de aard van de part-time rol van Eerste Kamerleden, mits je op de portefeuilleverdeling let, dat dat prima te combineren zou moeten zijn.

[2:33:50] Dank u wel.

[2:33:50] Dan tot slot de heer Struis van 50PLUS.

[2:33:54] Ja, dank u. Wij zijn voor het eerst in deze commissie, dus ik zal misschien hier en daar wat open deuren inschoppen.

[2:34:00] Maar ik vind het toch belangrijk om het standpunt van het 50PLUS voor de toekomst hier kenbaar te maken, voorzitter.

[2:34:07] Laat ik duidelijk zijn.

[2:34:08] 50PLUS strijdt voor het behoud van omroepverenigingen binnen het publieke omroepbestel.

[2:34:14] Omroepverenigingen zijn dé manier waarop de publieke omroep verbonden blijft met samenleving.

[2:34:19] Ze zijn met gemeenschapsgeld opgebouwd, diep geworteld in de maatschappij en vertegenwoordigen groepen Nederlanders.

[2:34:26] Gooi die krachtige verenigingen dus niet te snel overboord, maar versterk ze in een eigentijdse tijdgeest.

[2:34:33] Daarbij is structurele interactie met de achterban en met regionale omroepen cruciaal voor 50PLUS.

[2:34:39] Onze visie is helder.

[2:34:41] pluriforme omroepen met een eigen herkenbare achterban.

[2:34:45] Net zoals in de politiek hoort ook de publieke omroep zo te zijn samengesteld dat het geheel een goede afspiegeling vormt van de samenleving, zodat iedere Nederlander zich gehoord, gezien, geïnformeerd, vermaakt en geïnspireerd voelt op een manier die bij zijn of haar leefwereld of overtuiging past.

[2:35:03] Niet gestuurd door winst, maar door publieke waarde en onafhankelijke journalistiek.

[2:35:07] Dit is voor ons heel belangrijk.

[2:35:09] 50PLUS is daarom een uitgesproken voorstander van de externe pluriforme bestel.

[2:35:15] Met omroepverenigingen als blijvende en dragende pijlers.

[2:35:19] Thema's moeten vanuit verschillende invalshoeken belicht worden.

[2:35:21] Maar dat lukt alleen als de huidige omroepverenigingen behouden blijven en uiteraard mee veranderen.

[2:35:27] Zonder hen verschaalt het aanbod en dreigt er een eenheidsworst.

[2:35:31] Dat betekent niet dat alles moet blijven zoals het is.

[2:35:34] 50PLUS staat zeker open voor hervormingen, mits die slim en doelmatig zijn.

[2:35:39] Nauwere samenwerking in de zogeheten omroephuizen kan daarbij helpen.

[2:35:43] De hervorming naar vijf omroephuizen staan we zeker open voor en kunnen daardoor voor doelmatigheid en een reductie van het aantal bestuurders verzorgen.

[2:35:55] Efficiënt aan de

[2:35:56] achterkant pluriform aan de voorkant.

[2:35:58] De vermeende onbeheersbaarheid van het bestel zit echter niet per definitie in het aantal omroepverenigingen of bestuurders, die zit vooral in de te grote rol van de NPO en in de bureaucratische en arbeidsintensieve processen, met name rond de intekening van programmering.

[2:36:15] Ik verwonder me daar echt over.

[2:36:17] Wat nodig is, is een duidelijke taakverdeling tussen omroepen en NPO.

[2:36:21] Omroepen moet meer zeggenschap krijgen over hun mediaaanbod.

[2:36:25] Daarbij hoort ook dat het volledige programmabudget rechtstreeks over de omroepen wordt verdeeld.

[2:36:30] Het huidige versterkingsbudget dat door de NPO naar de Believe gedurende het jaar wordt toegegend, is ondoelmatig en leidt tot onderlinge concurrentie tussen omroepen.

[2:36:40] Dat helpt niemand.

[2:36:42] De NPO zou zich moeten ontwikkelen tot een ondersteunende organisatie met focus op kwaliteit, distributieplatforms, vindbaarheid en duidelijkheid.

[2:36:50] Dat betekent ook minder overleg, minder bureaucratie en meer ruimte voor de inhoud.

[2:36:55] Bijvoorbeeld de podcast.

[2:36:57] Zo kunnen we zowel de NPO als de afzonderlijke omroepen helder worden beoordeeld op hun bijdrage aan de publieke opdracht.

[2:37:04] Feitelijk is voor efficiëntere samenwerking misschien geen eens een ingrijpende stelselvorming nodig.

[2:37:10] De vorming van de omroephuizen kost bovendien zeker de eerste jaren heel veel geld.

[2:37:14] De aanpak die 50PLUS voor staat is effectiever en goedkoper en ga aan de slag.

[2:37:19] Het totale budget van de publieke omroep kan eigenlijk niet omlaag, maar het zij zo.

[2:37:25] Het moet juist anders worden ingezet.

[2:37:26] meer middelen naar de omroepen voor mediaaanbod, innovatie en digitale transitie.

[2:37:32] En binnen NPO naar uitstekende, laagdrempelige distributieplatforms die alle Nederlanders bereiken.

[2:37:39] Mocht er toch worden bezuinigd, dan kan het alleen verantwoord als dat gefaseerd en synchroon gebeurt met de vorming van die omroephuizen.

[2:37:46] Alleen zo voorkomen we dat de bezuinigingen ten koste gaan van programma's en journalistieke kwaliteit.

[2:37:52] Intensieve samenwerking bij de omroepen is daarbij van.

[2:37:55] essentieel belang.

[2:37:57] Ik zie hier een heleboel dingen voorbijkomen.

[2:37:59] Hoe kijkt de minister hiernaar?

[2:38:01] Voorzitter, de publieke omroep is van en voor iedereen.

[2:38:05] Zij is daarmee de stem van het volk.

[2:38:07] Niet bereik om het bereik is het doel, maar impact en publieke waarde.

[2:38:12] Betrouwbare informatie, een veelzijdig aanbod en hoogwaardige journalistiek, dat is de kern.

[2:38:19] Samen vertegenwoordigen de omroepverenigingen meer dan 1,8 miljoen leden.

[2:38:25] Zij vormen bovendien een belangrijke pijler van de creatieve industrie en werkgelegenheid in de hele productieketen.

[2:38:32] Bij zuinigingen raken dus niet alleen programma's, maar een complete sector.

[2:38:36] 50PLUS staat ook open.

[2:38:39] 50PLUS staat ook open voor een meer open bestel, waarbij publieke en private samenwerking veel meer mogelijk is.

[2:38:46] Maar we waken wel voor de publieke waarden die hieronder zitten.

[2:38:50] Kortom, 50PLUS is tegen onnodige bezuinigingen, maar wel voor verstandige veranderingen.

[2:38:56] publieke omroepen zijn onmisbaar voor de onafhankelijke journalistiek, maatschappelijke verbondenheid en onze cultuur.

[2:39:03] In mijn verwonderfase, die ik nu heb als tractievoorzitter van 50PLUS, wil ik de minister vragen wat hij met de stapel moties gaat doen die ondertussen zijn ingediend en geaccordeerd.

[2:39:14] En dat is toch wel een vraag in mijn verwonderfase, hoe gaan we verder dus met alle veranderingen die zijn gevraagd vanuit de Kamer.

[2:39:21] Dank u wel.

[2:39:22] Uw tijd is ook bijna op, maar mevrouw Nammink heeft een vraag.

[2:39:27] De stem van het volk vindt dat ook de salarissen van omroepbestuurders een heel goede bezuinigingspost zijn voor dit kabinet.

[2:39:44] Hoe ziet 50PLUS dat?

[2:39:47] Nou, zoals ik al zei, zijn we zeer kritisch op de bestuurders.

[2:39:49] Niet alleen op de omvang, maar mogelijk ook hun salariering.

[2:39:53] Daar gaan we zeker kritisch naar kijken, want onze gerichtheid zit echt in het maken van programma's en zo pluriform mogelijk.

[2:40:04] Dank u wel, dat brengt ons.

[2:40:05] Oh, mevrouw Van der Plas heeft ook nog een vraag.

[2:40:08] Ja, dank u wel.

[2:40:10] Hoe kijkt de heer Struis of 50PLUS, ook een beetje naar de discussie die we hier net hebben gevoerd, de achterban van 50PLUS'ers, dat zijn natuurlijk 50PLUS'ers, maar ook echt veel echt oudere mensen die misschien niet de mogelijkheid hebben om zelf iets te onderzoeken.

[2:40:28] Hoe gaat, hoe wil 50PLUS dan waarborgen dat deze mensen ook gewoon feitelijk onafhankelijke berichtgeving krijgen?

[2:40:39] Nou, ik verwerp deze beeldvorming, want ik zie hele verstandige 50-plussers die juist onderzoeken en ons helpen om te valideren.

[2:40:48] Dat is één.

[2:40:49] Twee, ze hebben wel degelijke mening op basis van hun ondervindingen, want hun kijken ook naar platformen.

[2:40:58] Ik ben verbaasd hoe grootouders met kleinkinderen TikTok bezoeken.

[2:41:02] Dat is massaal geweest.

[2:41:04] Dus het verbinden van generaties is bij ons daar cruciaal.

[2:41:07] En ze hebben wel degelijke mening.

[2:41:09] Ik vertegenwoordig nu mijn achterban zo goed mogelijk en natuurlijk levert het ook bij ons vele discussies.

[2:41:17] Maar ik verwerp me van het beeld dat ze geen mening hebben, want die hebben ze wel degelijk en die heb ik zojuist proberen te verwoorden.

[2:41:23] Sorry voorzitter, ik heb niet gezegd dat vijftigplussers geen mening hebben.

[2:41:27] Ik ben zelf een vijftigplusser en ik heb een hele sterke mening, kan ik u vertellen.

[2:41:31] En in mijn hele familie.

[2:41:34] Dus nee, dat heb ik niet gezegd.

[2:41:36] Kijk, mijn moeder is 87 bijvoorbeeld, daar doel ik een beetje op.

[2:41:39] die is verder niet helemaal handig, die kan mij een whatsappje sturen en dat doet ze heel vaak en dan bemoeit ze zich heel veel met mij, dat is helemaal prima.

[2:41:47] Maar die hebben niet een computer en googlen en verder zoeken en allemaal dat soort dingen.

[2:41:55] Ik heb het dus over die groep mensen binnen de 50-plussers die dat niet

[2:42:00] die dat gewoon niet weten te doen en die willen dat ook helemaal niet.

[2:42:03] Die willen gewoon naar televisie kijken, die willen gewoon naar de NOS kijken, die willen gewoon naar Paolo de Wit kijken en naar whatever.

[2:42:09] En die willen gewoon objectieve berichtgeving hebben.

[2:42:12] Maar ik constateer vaak ook dat ze dat dus dan kennelijk niet krijgen.

[2:42:16] Dat was de kern van mijn vraag.

[2:42:18] Hoe gaat de heer Struis, 50PLUS, om met deze mensen die dit dus niet kunnen, dus niet alle 50PLUS'ers, maar die dit dus niet kunnen,

[2:42:27] En hoe gaat 50PLUS dat dan borgen binnen wat we nu allemaal bespreken, dat dat wel gebeurt?

[2:42:34] Kijk, wij zijn ten alle tijden voor het toegankelijk maken van deze informatie zo pluriform mogelijk voor een ieder.

[2:42:40] En of dat nu gaat door studenten die aan huis komen om uit te leggen hoe die platformen werken of door bibliotheken te stimuleren om dat te doen,

[2:42:48] Wij hebben zelf veel oploopjes georganiseerd om ook in de mondelingen discussies te valideren wat er enorm leeft en vele kanten te laten belichten.

[2:42:58] Niet alleen door onze mensen, maar ook door deskundigen.

[2:43:03] Ook ik ken 80-plussers en die zeggen, is dat nu allemaal waar wat ik hier voor me kiezen krijg?

[2:43:09] En wij proberen dan toch handreikingen doen, op de manier zoals ik nu zeg, om toch die pluriforme mening, maar nogmaals herhaal ik, ik ken ook heel veel 80-plussers die mij zelfs bij dit beleid helpen en die uitermate goed op de hoogte zijn hoe je tot onafhankelijke waarheidsvinding komt.

[2:43:29] Dank u wel.

[2:43:30] Deze vijftigplusser gaat de vergadering schorsen en wel tot half zeven, zodat de minister de antwoorden kan voorbereiden en wij ook gelijk even kunnen eten.

[3:30:46] Dames en heren, het is half zeven.

[3:30:49] De minister is stipt op tijd.

[3:30:52] En de Kamerleden zullen zo binnendruppelen die er nog niet zijn.

[3:30:55] We gaan beginnen met de beantwoording van de vragen van de Kamerleden.

[3:30:59] En de minister heeft zes blokjes voorbereid die hij meteen even gaat opnoemen, stel ik voor.

[3:31:05] Aan de minister.

[3:31:07] Dank voorzitter en dank voor de fracties, de Kamerleden voor een mooie inhoudelijke uitwisseling van visies en gedachten.

[3:31:16] Ik heb inderdaad zes blokjes beantwoording te weten.

[3:31:19] De hervorming van het landelijke stelsel, de bezuiniging en lokale regionaal.

[3:31:25] Een stukje over journalistieke vrijheid en onafhankelijkheid, over persveiligheid en overig uit de mediasector.

[3:31:34] Dan begin ik gelijk over de hervorming van het

[3:31:37] landelijke stelsel.

[3:31:40] Er waren een aantal vragen, voorzitter, over wat ik ga doen met de stapel moties die in het verleden zijn behandeld en aangenomen en ook over de planning en dat die planning krap is en het tempo over deze hele stelselwijziging.

[3:32:01] Het punt hierbij is dat die stelselwijziging... ...dat moet echt gezien worden als een pakket aan wijzigingen.

[3:32:07] Dus het is niet zo dat je dat allemaal onafhankelijk kunt... ...eruit kunt plukken van dit willen we en dat willen we.

[3:32:15] Dat moet je echt zien als één grote stelselwijziging.

[3:32:21] En dat kan dus niet in stapjes.

[3:32:22] Dus daarom dat ook die moties nu allemaal als een stapel nog liggen.

[3:32:26] Dat wordt allemaal integraal opgepakt, dat nemen we allemaal mee.

[3:32:30] En ik verwacht dat daar voor de zomer dat dat wetsvoorstel in constatie gaat en dat dan ook de Kamer daar een brief over krijgt.

[3:32:38] Ik zeg daarbij ik verwacht, want dat zal ik waarschijnlijk zelf als bewindspersoon niet meer meemaken.

[3:32:43] Dus dat moet ik echt even een slag om de armen houden.

[3:32:46] Dat weten we natuurlijk nooit zeker.

[3:32:48] Dus als het aan mij ligt en aan de apparaten, dan is dat zeer zeker mogelijk.

[3:32:52] Dus dat tempo, dat vinden we ook erg belangrijk, want anders krijg je deze stelselwijzigingen niet door voor de deadline en die is dan in 2029.

[3:32:59] Dus daar zijn we ons heel goed van bewust, daar stuur ik ook op.

[3:33:01] Dat tempo, dat is hoog.

[3:33:03] We denken dat het kan.

[3:33:06] Maar dat zal mijn opvolger hoogstwaarschijnlijk moeten gaan doen.

[3:33:09] Maar dan worden dus ook al die moties, die komen er allemaal in terug.

[3:33:13] En ook een aantal van de richtingen, verkenningen en kaarten die ik ook vanavond heb gehoord, kunnen ook nog meegenomen worden daarin.

[3:33:22] Maar er is alvast een winstwaarschuwing, alles wat

[3:33:26] wat nu voorgesteld wordt als concrete uitwerking van dat stelsel als geheel, dat zal ik ook tot ontijdig verklaren.

[3:33:38] Vanwege dat het gezien moet worden als een totaalpakket en een totaalpakket aan wijzigingen en dat ik dat hooguit mee kan nemen als verkenning of als kades, want ik hecht er ook aan dat ook de Kamer dat integraal politiek afweegt.

[3:33:52] Dus dat even als, nou ja, blokje aan antwoorden, zeg maar, zodat ik niet alle losse vragen met staccato hoef te gaan oppakken.

[3:34:05] Aan de Kamerleden ben ik verzuimd te vermelden.

[3:34:08] We doen net als net vier interrupties die langer zijn dan dertig seconden, maar dan tellen ze meteen voor twee en korte interrupties korter dan dertig seconden zijn gratis.

[3:34:18] Helemaal anders.

[3:34:19] Voorzitter, ik kan me vinden in deze benadering, maar dan hoop ik dat de minister ook de komende twee, drie, vier weken dat hij nog minister is, echt er alles aan zal doen dat dat tempo echt nu gemaakt gaat worden, want we hebben geen week meer te verliezen, willen we 29 halen.

[3:34:35] Tot mijn laatste snik, voorzitter.

[3:34:40] Dank u wel.

[3:34:42] Ja, dank u, voorzitter.

[3:34:43] En dank ook aan de minister voor de beantwoording.

[3:34:46] Heel fijn dat dat dan gebeurt.

[3:34:48] Maar waarom heeft de minister dan zelf niet iets naar de Kamer hierover gestuurd?

[3:34:54] Ja, voorzitter, dat is precies wat ik net probeerde uit te leggen.

[3:34:56] Dit moet je echt integraal... Ik ga dus niet hapsnap elke keer stapjes naar de Kamer sturen.

[3:35:01] Wat ik wel heb gedaan, is één belangrijke tussenstap, omdat ik zag dat de omroepen zelf niet lukten.

[3:35:09] Dus over het aantal omroephuizen.

[3:35:11] Mijn voorganger heeft geprobeerd dat via een gespreksleider ook aan de omroeper zelf te laten.

[3:35:18] Nou, die zijn daar gewoon niet goed uitgekomen, moeten we helaas constateren.

[3:35:22] En toen heb ik wel gezegd, ook met een Kamerbrief naar de Kamer geïnformeerd, van er is hier wel meer politieke regie nodig.

[3:35:29] En ik zie ook overigens dat die politieke regie ook opgepakt wordt.

[3:35:33] Daar zijn er straks nieuwe kabinetspartijen ook

[3:35:38] Ja, voorzitter, die regie is opgepakt omdat die bleef liggen.

[3:35:41] En ik begrijp dan niet helemaal wat let u, zeg ik via de voorzitter, om een integraal pakket naar de Kamer te sturen.

[3:35:51] We hebben gewoon die tijd nodig om dat goed uit te werken, dat wetsvoorstel.

[3:35:55] En wat ik net al zei, die komt wat ons betreft, wat mij betreft, komt die voor de zomervakantie in consultatie en dan komt ook een brief naar de Kamer waarin alles gewoon ook uitgewerkt is als concreet voorstel.

[3:36:07] Dat is het het hoogst haalbare tempo vanuit mijn kant, voorzitter.

[3:36:12] Ja, dank.

[3:36:14] U heeft, of kabinet Schoof heeft, een jaar extra gekregen.

[3:36:18] Dat zei ik ook in mijn bijdrage.

[3:36:19] Was een jaar extra dan niet genoeg?

[3:36:23] Ja, het is heel moeilijk, zeg ik, voorzitter, om als bewindspersoon die nog niet zo heel lang zit en in een, nou ja, worden we gezegd, dubbel demissionaire situatie, terug te gaan reizen in de tijd om dan dingen sneller te hebben gedaan.

[3:36:37] Ik kan alleen de situatie inschatten zoals die nu is.

[3:36:40] En ik heb ook oog voor dat tempo.

[3:36:42] Ik herken ook dat het tempo, dat moet er echt in zitten, anders dan komen we niet op tijd bij die deadline.

[3:36:48] En dat stelsel moet ook herzien worden.

[3:36:51] Tegelijkertijd moet je dat gewoon integraal wegen en aanpakken.

[3:36:55] En ik constateer dat de omroepen daar niet zelf uit zijn gekomen.

[3:36:59] Dat is nog niet zo heel lang geleden dat ik ook die brief naar de Kamer heb gestuurd.

[3:37:04] waarbij ik gezegd heb van de politiek moet hier meer regie pakken.

[3:37:08] Als de Kamer dat niet ook vanavond had gedaan, dan had het zomaar gekund dat ik daar zelf ook al een voorzetje op had gegeven.

[3:37:17] Maar dat was de Kamer ook niet eerder te weten gekomen dan wanneer die brief met dat totaalpakket naar de Kamer was gegaan.

[3:37:24] Dus we zijn echt wel heel hard aan het werk achter de schermen om dit wetsvoorstel concreet te maken en volledig te maken, zodat die ook in constatatie kan en zodat die naar de Kamer kan.

[3:37:35] Dank u wel.

[3:37:35] Voor de laatkomers, we zitten in het blokje stelselwijziging en de minister gaat door met de beantwoording van de vragen.

[3:37:44] Ja, dan eigenlijk een vraag, een vraag om een toezegging ook van mevrouw Van der Plas over een verkenning naar een soort van Nederlandse vertaling van de variant van het Spaanse model en de voor- en nadelen in kaart brengen.

[3:37:57] Nou, ik wil dat iets breder pakken, want dit zijn ook van die verkenningen die we heel goed nog kunnen meenemen, wat ik net al zei, in die brede afweging.

[3:38:04] En ik zeg toe om ook wat breder te kijken.

[3:38:08] Je kunt bijvoorbeeld ook het model van het Verenigd Koninkrijk toezicht houden.

[3:38:12] Dus hoe werkt nou dat toezicht binnen dat stelsel?

[3:38:16] En hoe doen verschillende landen dat?

[3:38:18] Daar kunnen we van leren.

[3:38:19] Zeker ook in het Europees Verband.

[3:38:21] Want ook binnen Europa wordt het belang van dat vertrouwen in de journalistiek en het belang van toezicht en handhaving binnen dat stelsel wordt ook heel hoog gewaardeerd.

[3:38:33] en zeker ook in Nederland.

[3:38:33] Dus dat zeg ik toe, dat we dat goed gaan verkennen en ook even dan met een soort van voor- en nadelenlijstje komen.

[3:38:41] Zodat ook de Kamer dan daar zelf naar kan kijken van wat daarin passend is.

[3:38:47] Tegelijkertijd

[3:38:48] Zeg ik er ook bij dat een van de onderdelen van dat pakket aan maatregelen met die stelselwijziging is ook dat we de rol van het toezichthouder binnen dat stelsel willen gaan versterken.

[3:39:00] Dus dat is ook al een spoor waar we nu al flink op inzetten ook.

[3:39:08] Dan een vraag van

[3:39:10] ...de heer Markuszower, van wat als een omroep geen plek kan vinden in een omroephuis?

[3:39:17] Nou, eerder zijn die kaders er gedeeld waaraan die omroephuizen moeten voldoen... ...maar het uitgangspunt is dat alle omroepen die dat willen... ...een plek kunnen vinden binnen één van de omroephuizen.

[3:39:27] En ik ben op dit moment aan het bekijken welke wettelijke opties er zijn... ...om te verzekeren dat alle omroepen die dat willen... ...ook een plek krijgen in dat nieuwe bestel.

[3:39:38] Heel veel dank voor uw antwoord, minister.

[3:39:42] En wat als omroepen dat nou niet willen?

[3:39:45] Wat is er met die categorie?

[3:39:49] Nee, dan gaan zij niet mee in het nieuwe stelsel, als dat inderdaad dan uiteindelijk een stelsel wordt van omroephuizen.

[3:39:55] Want dat stelsel gaat dan door, zoals het nu in de kades lijkt.

[3:40:00] Dat moet allemaal nog definitief.

[3:40:01] Nogmaals, dat plan, dat wetsvoorstel komt naar de Kamer voor de zomer.

[3:40:07] Maar het uitgangspunt daarvan is omroephuizen.

[3:40:10] Als omroepen niet mee willen doen in dat nieuwe bestel, dan doen ze niet mee.

[3:40:13] Ik wil overigens dus niet zeggen dat dan het geluid wat die omroepen vertegenwoordigen,

[3:40:18] niet mee kan doen in het nieuwe bestel.

[3:40:20] Want het hele idee van die stelselwijziging is nou juist dat we zoveel mogelijk geluiden uit de samenleving makkelijker toegang willen laten krijgen tot dat nieuwe bestel.

[3:40:32] Twee vervolgvraagjes, ik probeer het heel kort in één.

[3:40:36] Wat als omroepen wel willen, maar ze er gewoon samen niet uitkomen?

[3:40:43] Hoe ziet de minister dat?

[3:40:46] En twee, wat als dus een omroep uiteindelijk niet meegaat, hoe borgt de minister dan die pluriformiteit in dat overgebleven huis, zeg maar?

[3:40:57] Ik kan niet vooruitlopen op hoe die huizen dan precies samengesteld te gaan worden.

[3:41:04] Een uitgangspunt daarbij is ook vooruitlopen op de vraag die daar ook over was dat de partijen daar onderling goed uitkomen.

[3:41:12] Het lijkt me niet wenselijk dat we dan één huis voor alle overgeblevenen bij elkaar in een omroephuis vegen, zou ik maar zeggen.

[3:41:21] Maar wat ik net al zei, het uitgangspunt is dat iedere omroep die dat wil, dat die bij zo'n huis kan.

[3:41:27] Ik ben aan het kijken naar welke wettelijke opties er zijn om dat ook echt kracht bij te kunnen zetten.

[3:41:33] Nou denk ik tegelijkertijd, mocht dat echt problemen opleveren, partijen er zelf niet uitkomen, en ik zou zeggen van groot belang dat ze er wel zelf uitkomen, maar mocht dat niet het geval zijn, dan zou ik ook zeggen, daar is ook weer meer politieke regie op nodig.

[3:41:49] Net zoals ook met het aantal omroephuizen.

[3:41:51] Want iedereen onderschrijft, en ook de omroepen, dat we een nieuw stelsel nodig hebben.

[3:41:57] Dat het oude stelsel echt te oud is en niet functioneert als zodanig.

[3:42:03] De minister vindt het ook belangrijk dat nieuwe geluiden toegang hebben tot het bestelmoment.

[3:42:07] Die hervorming wordt de ladder opgehaald en er kunnen geen nieuwe omroepen meer toetreden.

[3:42:12] Hoe kijkt de minister daaruit?

[3:42:14] Volgens mij is dat een hele goede vraag, want dit is precies de essentie van waarom we die stelselwijziging willen, namelijk dat je niet meer met het oude stelsel van toetreden van omroepen werkt, want dat is heel erg sterk op één manier georganiseerd, namelijk via verenigingen en met leden.

[3:42:31] en dan moet je allerlei stappen zetten.

[3:42:34] We willen de toegang tot die publieke omroep van nieuwe geluiden uit de samenleving, willen we vergemakkelijken.

[3:42:41] Dat betekent eigenlijk, dus wat mij betreft is het niet zo dat het uitgesloten wordt dat de ledenaantal en de verenigingsstructuur, dat dat ook niet één van de criteria zou moeten zijn, maar er komen meerdere criteria

[3:42:54] En dat gaat dus eigenlijk om, als je dus een nieuw geluid vertegenwoordigt, of een ander geluid, en je zegt een groep uit de samenleving te vertegenwoordigen, van je wilt toegang tot het publieke bestel, dan gaan we dus een...

[3:43:07] Dan gaat het heel erg om de manier waarop je dus kunt aantonen dat je een nieuw geluid bent en dat je dus ook een groep vertegenwoordigt.

[3:43:13] En dat kun je dus bijwijsbrekend doen met van, kijk, ik heb zoveel leden, maar het is gewoon niet meer zo dat elke groep uit de samenleving zich organiseert via een vereniging en via leden.

[3:43:24] Sommigen wel, anderen niet.

[3:43:26] Dus we willen ook de manieren waarop je die toegang organiseert ook pluriformer maken, dus ook veelzijdiger.

[3:43:33] Dus meerdere manieren van toegang.

[3:43:36] Ja, een korte vervolgvraag, maar de beoordeling van de toegang van nieuw geluid ligt toch in die hervorming, als ik het goed begrijp, bij de bestel zelf.

[3:43:44] Zou bijvoorbeeld een ongewoon Nederland er ook dan makkelijk in komen?

[3:43:50] De bedoeling is natuurlijk dat daar heldere en naar volgbare en controleerbare kades komen.

[3:43:56] Dat je ook gewoon een heel helder proces hebt, een transparant proces afloopt van hey, dit is echt een nieuw geluid en dit vertegenwoordigt ook een belangrijke doelgroep in de samenleving.

[3:44:06] Mevrouw Martens van Amerika.

[3:44:08] Dank voorzitter en ook dank aan de minister.

[3:44:11] Jammer dat hij niet na al die maanden ons wel iets meer delen kan over de hervorming.

[3:44:15] We voeren dit debat al twee jaar.

[3:44:18] Volgens mij liggen de aangename moties die ik hier voor me heb al enige tijd op stapel.

[3:44:22] De minister noemt een aantal zaken als ter overwegingen zouden we mee kunnen nemen, maar ik heb hier de stapel moties voor mij.

[3:44:28] Eén van de moties is, verzoekt de regering te verduidelijken dat een omroephuis uit tenminste twee omroepen moet bestaan en neemt dit mee in de criteria.

[3:44:36] Aangenomen voorstel.

[3:44:37] Overwegende dat vooraf afgesproken omroephuizen, et cetera, ledenaantallen niet als enige criteria en ons een overige lijst hier te doen toekomen.

[3:44:47] Mijn zorg is nu, ik hoor de minister filosoferen over wat er mogelijk is,

[3:44:50] Maar we zijn nu op het moment aangekomen dat we het moeten hebben over de volgende stap.

[3:44:54] De hele tribune zit vol met mensen die graag willen weten wat de minister gaat doen.

[3:44:58] En dat ik de minister na al die maanden hoor zeggen het is aan de volgende bewindspersoon, dat is natuurlijk best wel zorgwekkend.

[3:45:04] Dus kan de minister dan reflecteren op wat er dan wel al gedaan is en ons iets van handvatten meegeven?

[3:45:09] Dit waren twee interrupties.

[3:45:10] We hebben er weer vier, net als de vorige keer.

[3:45:12] En onder de dertig seconden is gratis.

[3:45:15] Ja, die criteria zijn eerder gedeeld met de Kamer, ik begreep in mei.

[3:45:20] En wat ik net ook al aangaf, het is heel belangrijk om dit als een totaalpakket aan maatregelen te zien en als een volledige stelswijziging en niet een optelsom van door de tijd heen onderdelen van.

[3:45:32] De moties die genoemd zijn, die worden ook meegenomen daarin en die worden ook meegenomen in dat wetsvoorstel.

[3:45:37] wat naar de Kamer komt.

[3:45:39] Ik bestrijd overigens ten eerste dat we een half jaar stil hebben gezeten.

[3:45:43] Dat is helemaal niet het geval.

[3:45:44] Er wordt heel hard, er wordt hier aan gewerkt.

[3:45:45] En we willen ook hier tempo opzetten, wat ik net ook al heb aangegeven, omdat we ons heel goed beseffen, ik besef me ook heel goed, dat het nodig is om de deadline te gaan halen.

[3:45:56] Een volgvraag?

[3:45:57] Ja, heel kort.

[3:45:59] De minister heeft ervoor gekozen om de voortgang niet met ons te delen.

[3:46:02] Het debat is ook twee maanden opgeschoven sinds de vorige keer.

[3:46:05] Dus in de tussentijd had er een brief naar de Kamer kunnen komen.

[3:46:08] Wat is de reden waarom de minister heeft besloten niet voortgang als delen met de Kamer?

[3:46:14] Volgens mij liggen er inderdaad een heleboel kaders en moties en is ook eerder gedeeld met de Kamer wat die uitgangspunten zijn.

[3:46:21] Dus daar is niet heel veel nieuws over te melden, anders dan dat het als volledigheid bekeken moet worden.

[3:46:26] Overigens is dit ook niet wat mij betreft het debat.

[3:46:31] Natuurlijk kan alles besproken worden en het debat over.

[3:46:33] die stelselwijziging, want we hebben het nu ook voornamelijk over de begroting.

[3:46:37] Dus wat ik net al zei, ik neem die uitgangspunten mee en die kaders ook mee, maar ik vind het echt ontijdig om nu de knopen te gaan lopen doorhakken over onderdelen van die stelselwijziging.

[3:46:48] Ik vind het belangrijk dat dat in zijn volledigheid ook gezien wordt.

[3:46:56] Vervolgt u uw betoog?

[3:46:59] Vraag van ChristenUnie of het klopt dat omroepen zelf gaan over wie met wie een omroephuis vormt.

[3:47:06] Binnen de kaders gaan de omroepen daar inderdaad zelf over.

[3:47:09] Is het uitgangspunt?

[3:47:11] Maar ook daarbij is natuurlijk van belang dat men daar ook goed uitkomt samen.

[3:47:15] Dus ja, ook dat is een verantwoordelijkheid die we graag primair bij de omroepen zelf neerleggen.

[3:47:21] Maar het voorwaarde is wel dat men daar ook goed uitkomt natuurlijk.

[3:47:28] Ik heb het volgens mij net ook al gehad over dat ledencriterium.

[3:47:33] Wat ik hierbij wel wil benadrukken is dat daarmee geen extra bestuurslaag gecreëerd moet worden.

[3:47:38] Prima als dat een criterium is om te laten zien van wij zijn relevant, wij zijn een grote groep met elkaar en wij willen ook toegang tot het bestel.

[3:47:49] Maar dat moet dus niet weer een soort mini-omroepje worden.

[3:47:53] Dat is nou juist niet de bedoeling van die omroephuizen.

[3:47:56] Ik ben het er helemaal mee eens, maar kan ik dit als een concrete toezegging noteren, dat die ledencriterium wel degelijk een rol krijgt in het nieuwe bestel?

[3:48:05] Uiteraard ervan uitgaan dat er geen nieuwe bestuurslaag komt, want dat vinden wij ook niet wenselijk.

[3:48:11] Ja, wat ik net ook al zei, ik vind juist ook zo'n ledenaantal, als je jezelf gewoon vanuit het maatschappelijke veld

[3:48:18] laat zien dat je gewoon een hele groep mensen hebt die allemaal een bepaald geluid willen horen en zien op televisie.

[3:48:25] Dat vind ik een ontzettend legitieme manier om aan te tonen dat je een legitieme geluid bent bij de publieke omroep.

[3:48:37] Dus wat mij betreft kan dat staan als toezegging.

[3:48:45] Ik ben blij met deze toezegging.

[3:48:46] Ik denk dat het veel onrust weghaalt.

[3:48:48] Een toezegging veronderstelt wel dat er op een gegeven moment weer teruggekoppeld wordt aan de Kamer.

[3:48:54] Wanneer zouden we de uitwerking daarvan dan mee kunnen nemen?

[3:48:57] Is dat dan wanneer de kaders verder bekend gemaakt worden?

[3:48:59] Wanneer dit expliciet wordt verwerkt?

[3:49:03] Dit is een van de essentiële uitgangspunten van die stelselwijziging wat mij betreft.

[3:49:06] Binnen de stelsel van Omroep Huizen gaat het er heel erg om hoe is nou die toegang van die geluiden geregeld.

[3:49:14] Dat is een van de essentiële onderdelen.

[3:49:16] Op dit moment is dat met de oude stelsel bekend.

[3:49:18] Dat is best een uitdaging als je als nieuwe omroep wilt gaan starten.

[3:49:20] Inmiddels kan het ook niet meer want we gaan dat sluiten met het nieuwe stelsel.

[3:49:24] Dus die manier waarop is ontzettend belangrijk en daarom wil ik ook juist dat als een integraal onderdeel zien en ook dus voor de zomer daar de Kamer... Tenminste, ik hoop dat dat lukt.

[3:49:33] Ik zei net al, slag om de arm, want hoogstwaarschijnlijk is dat daar mijn opvolger.

[3:49:38] Maar qua planning gaat dat zeker lukken om voor de zomer de Kamer daarover te informeren.

[3:49:42] Dank u wel.

[3:49:43] Mevrouw Martens van Merica.

[3:49:45] Een beetje gek, want de minister zegt net heel duidelijk over aantallen omroephuizen, etc.

[3:49:49] dat hij daar niet op vooruit wil lopen.

[3:49:51] Nu gaat er wel een toezegging naar de ChristenUnie over hoe de toeteding of ledenaantallen worden bepaald.

[3:49:58] Misschien kan de minister toelichten waarom hier met twee maten wordt gemeten.

[3:50:02] Dit stond ook al in de eerdere brief, dus dit is geen nieuwe informatie.

[3:50:08] De heer Mohandes.

[3:50:10] Nou, laat ik het dan misschien hopen... Kijk, we hebben met de vorige minister-voorzitter een debat gehad over de gewenste richting, maar er zaten nog veel open eindjes in de hervormingsbrief.

[3:50:19] Wordt dat nu het vertrekpunt?

[3:50:20] Is dat gewoon die brief?

[3:50:21] En dan begrijp ik dat wij gewoon moeten wachten op een voorstel om volgens te kijken hoe we dat precies gaan invullen.

[3:50:26] Is dat nu het vertrekpunt?

[3:50:28] Want wat is dan het kader waar u mee aan de slag gaat?

[3:50:33] Dat kader is gestapeld met eerder aangenomen moties en de eerder gegeven richting van de Kamer.

[3:50:38] Dat zijn gewoon de uitgangspunten.

[3:50:40] Inmiddels ligt er ook een heel concreet getal op tafel van de formeerde partijen.

[3:50:45] Ik kan me ook zo voorstellen dat dat ook meegenomen wordt, maar daar wil ik ook niet al te vast op vooruitlopen.

[3:50:51] Dat zou helemaal niet raar zijn, ook als de Kamer daar een

[3:50:55] een oordeel overveld, maar uiteindelijk moet dit echt gezien worden als een totaalpakket aan wijzigingen en maatregelen en dat moet dan in zijn totaliteit ook worden bezien.

[3:51:05] En zeker zijn er al wel kleine onderdelen, zijn er al in het verleden ook een motie of aangenomen is de richting op meegegeven.

[3:51:11] En dat moet zich zo gaandeweg uitkristalliseren.

[3:51:15] Wij zijn er heel hard mee aan het werk.

[3:51:17] En daar komt gewoon voor de zomer, wat mij betreft, qua planning is dat haalbaar, komt er gewoon een concreet wetsvoorstel.

[3:51:25] Gaat u verder.

[3:51:32] Een vraag over de relatie tussen cultuur en sterke omroepen.

[3:51:38] Cultuur is ook gewoon opgenomen in die publieke mediaopdracht waar ook de landelijke publieke omroepuitvoering aan geeft.

[3:51:46] Een vraag van de heer Bosma, waarom we een staatsomroep hebben?

[3:51:50] We hebben geen staatsomroep, we hebben een publieke omroep.

[3:51:56] Daar wil de heer Bosma iets over vragen.

[3:51:59] Waarom hebben we een publieke omroep?

[3:52:03] Omdat we dat met elkaar nog altijd in meerderheid belangrijk vinden.

[3:52:14] Een vraag van 50PLUS.

[3:52:17] Hoe ik aankijk tegen de bezuinigingen, de hervorming en de rol van NPO.

[3:52:20] Dat is een vrij brede vraag.

[3:52:24] Ik zal beginnen te zeggen dat ik vind dat in de huidige tijd met het demissionair kabinet het niet aan het huidige kabinet is om verdergaand te bepalen hoe dat er exact uit gaat zien.

[3:52:37] Dat heb ik net ook al even benoemd.

[3:52:39] Tegelijkertijd is het wel zo dat die bezuinigingen echt als een apart traject gezien moeten worden van de stelselwijzigingen als zodanig.

[3:52:47] Dat kun je niet op één hoop gooien.

[3:52:54] De heer Mohandes.

[3:52:56] Mevrouw Martens refereerde al naar aangenomen moties.

[3:52:58] Er zijn ook moties heel breed aangenomen in april.

[3:53:01] Bijvoorbeeld dat er gewoon consensus is in de Kamer om NTR en de NOS een omroephuis te laten vormen.

[3:53:07] Ik ga er toch van uit dat het niet weer een discussie wordt bij een wetsbehandeling of dat gaat gebeuren.

[3:53:11] Ik bedoel, ik licht deze maar even uit.

[3:53:13] Ik verwacht gewoon een heel mooi wetsartikel eigenlijk.

[3:53:19] Dat verwacht ik ook, voorzitter.

[3:53:24] Heer Seeger.

[3:53:26] Ja, voorzitter, en de ChristenUnie vindt het altijd belangrijk dat qua hiërgie dat er wel sprake is van een gelijk speelveld.

[3:53:34] Dus als er inderdaad een meerderheid is voor die 4 plus 1, dat NOS en NTR daar geen aparte status of een soort hiërgische positie in nemen, maar juist ook een onderdeel zijn van dat bestel.

[3:53:49] Mijn vraag is of de minister het op die manier ook nog steeds zo ziet en ook het op die manier gaat uitwerken.

[3:53:58] Hier kan ik niet helemaal op vooruitlopen, want daar zou ik echt op moeten terugkomen.

[3:54:07] Dat detailniveau heb ik nu niet zo paraat.

[3:54:09] Het is wel zo dat we ook in de keuze tussen de aantallen omroephuizen altijd, de plus 1 werd altijd apart zo vermeld.

[3:54:17] Of het nou 3 plus 1, 4 plus 1 of 5 plus 1 was, maar dat was altijd de plus 1.

[3:54:21] En het is dan ook wel zo dat de NOS en NTR toch wel iets andere rol hebben binnen die omroephuizen.

[3:54:30] Dat kan bijvoorbeeld ook gewoon de significantie daarvan zou heel best kunnen zijn dat daar niet nog andere omroepen bij ingeschoven worden, bijvoorbeeld.

[3:54:40] Dat wil niet per se zeggen dat dat dan ook een andere hiërarchische status zou hebben, maar daar kan ik op dit moment niet op vooruit lopen.

[3:54:48] Voorzitter, dank u wel.

[3:54:50] Die plus 1 veronderstelt inderdaad de status aparte en daar ben ik niet op tegen, dus ik denk dat dat goed kan werken.

[3:54:58] Maar ik denk dat je daarin niet automatisch zou moeten veronderstellen dat er in de organogram of in de jaarlijkse verdeling dan opeens een soort jaarlijkse rolverdeling gaat ontstaan ten opzichte van de 1 en de 4.

[3:55:09] Daar zou ik in ieder geval voor willen waken, dat de uitkomst is van die status a aparte.

[3:55:14] Het lijkt me ook goed om ook die mogelijke onrust daarover weg te nemen.

[3:55:18] Als de minister daar nu nog geen antwoord op gaat geven, wij dat voorzien misschien in de tweede termijn.

[3:55:22] Maar dat zou voor ons in ieder geval wel een belangrijk punt zijn, dat we in ieder geval die duidelijkheid hebben met elkaar.

[3:55:27] Dat was een lange interruptie voor twee, telt hij.

[3:55:31] Ik zal proberen het antwoord ook het waar te laten zijn, voorzitter.

[3:55:35] Maar nee, het gaat hier niet om een status aparte als zodanig en ook niet om een hiërarchische verdeling.

[3:55:42] Kijk, het gaat er binnen dat die omroep Huizen gaat er vooral om dat ze allemaal een taakomroep zijn die een specifieke ingekaarde taak hebben.

[3:55:53] Maar dat moet wel op een gelijkwaardig niveau moet dat zijn.

[3:55:56] En op basis daarvan zou je die verdelingen willen maken.

[3:56:00] Nogmaals, ik wil daar niet al te ver gaan op vooruitlopen, ook omdat ik vanavond heb geleerd dat er ook al ideeën over zijn voor het nog te vormende kabinet.

[3:56:10] Dus daar kan ik nu wel van alles over gaan zeggen, maar dan zou ik ook echt te ver op vooruitlopen.

[3:56:15] Dat ga ik niet doen.

[3:56:19] Voorzitter, als ik pompoensoep ga maken, dan kan ik wel zeggen, ja, ik ga alle ingrediënten integraal afwegen en ik wil niet vooruitlopen op wat ik in die soep stop.

[3:56:27] Maar ik kan wel een beetje raden wat in ieder geval één ingrediënt zal zijn.

[3:56:31] Pompoen.

[3:56:31] En ik ben een beetje zoekende waarom de minister het nou zo verrekt en moeilijk vindt om helemaal niks te zeggen over wat er in die soep terechtkomt.

[3:56:37] Hij is toch bezig met een wetsvoorstel.

[3:56:39] Hij kan toch even schetsen waar zijn afwegingen zitten, wat A of B is, wat daar de voor- of nadelen van zijn.

[3:56:44] Volgens mij is daar niks mis mee.

[3:56:46] Minister.

[3:56:52] Er zijn doorlopend in het proces ook telkens brieven naar de Kamer gegaan om in de tussenstappen te informeren.

[3:56:59] Er zijn ook een aantal moties, die zijn ook aangenomen, die liggen er ook.

[3:57:04] Dat is allemaal onderdeel van het proces.

[3:57:06] Als de Kamer heel veel behoefte heeft aan een brief met een soort tussenstand vooruitlopend op het wetsvoorstel rond de zomer, dan wil ik daar best, met een soort van stand van zaak, een brief wil ik daar best toezeggen.

[3:57:20] Ook daarin zullen nog geen definitieve keuzes gemaakt zijn, maar wel de status van de uitwerking zoals we die nu hebben.

[3:57:30] Wanneer kan de Kamer die brief tegemoet zien?

[3:57:37] Binnen afzienbaar tijd, een paar weken.

[3:57:41] Mevrouw Martens van Amerika.

[3:57:42] Ja, dank.

[3:57:44] Voorzitter, natuurlijk wil de Kamer graag een brief, want wij smeken al twee jaar een voortgang.

[3:57:48] Dus het had de minister zelf ook aan kunnen voelen dat de Kamer graag een brief wil, zeker na 35 aangenomen voorstellen.

[3:57:53] En dan heel concreet.

[3:57:55] Ik heb in mijn eerste termijn, in mijn eerste bijdrage gevraagd of de minister in zijn eerste termijn een tijdlijn kan schetsen met ons.

[3:58:01] We hebben wat de heer Krul eigenlijk ook vraagt.

[3:58:03] Betekent dat dat die niet gaat komen omdat er nu een toezegging komt?

[3:58:08] Volgens mij heb ik genoemd wat de tijdlijn is dat het wetsvoorstel naar de Kamer gaat voor de zomer en dat de bedoeling is dat we gewoon de deadline van 2029 gewoon gaan halen.

[3:58:17] Dat zijn gewoon de uitgangspunten.

[3:58:20] Mevrouw Martens-Amerika.

[3:58:21] Ja, verhelderende vraag.

[3:58:22] Volgens mij moet die voor de zomer in consultatie en als het na de zomer gebeurt zijn we te laat.

[3:58:29] Betekent dat dat we hiervan uit kunnen gaan dat we de wet eerder kunnen verwachten en dat we zorgen dat die voor de zomer in consultatie gaat?

[3:58:35] Want ik hoorde minister die twee dingen door elkaar halen.

[3:58:40] Het is de bedoeling dat hij voor de zomer in internetconstantie gaat.

[3:58:50] Gaat u door.

[3:58:50] Meneer Struis.

[3:58:51] Ja, staat u mij toe in mijn verwonderfase een bezale vraag te stellen?

[3:58:55] Want ik raak hier een beetje de weg van kwijt.

[3:58:57] Zijn we nu bezig om een goed functionerend publiek omroepstelsel te maken?

[3:59:02] Of zijn we hier bezig met bezuinigen?

[3:59:05] En dat is echt even een vraag die ik heb.

[3:59:09] Wat ik net al zei, dat moeten we echt zien als twee verschillende trajecten.

[3:59:13] De bezuinigingen, dit huidige kabinet heeft dat ingezet.

[3:59:20] En het omroepstelsel, die wijziging, dat is echt een apart traject.

[3:59:33] Dan ben ik inmiddels ook naar het mooie bruggetje, bij het blokje bezuinigingen aangekomen, voorzitter.

[3:59:40] Vraag over het rapport over het verruimen van de sterreclame, of dit mee kan genomen worden in die besluitvorming.

[3:59:48] Ja, toekomstige besluitvorming over ruimte voor op reclame op landelijke publieke omroep, dat is echt aan het volgende kabinet of uw Kamer, voorzitter.

[3:59:56] En natuurlijk kan dat rapport daar goed bij gebruikt worden.

[4:00:05] Een vraag van de heer Mohandes over de bezuinigingen.

[4:00:11] Over dat de bezuinigingen zouden zijn zonder plan.

[4:00:15] Het is juist binnen het huidige stelsel het geval dat de omroepen daar zelf over gaan.

[4:00:20] Dus er is bepaald hoeveel er bezuinigd wordt, maar hoe er precies bezuinigd wordt, dat is echt aan die omroepen zelf.

[4:00:28] Het is wel zo dat ik ook regelmatig word geïnformeerd door de NPO in de omroepen over de voortgang van die bezuinigingen.

[4:00:34] En verschillende Kamerleden hebben zelf ook al geconstateerd dat ook in de media daar best veel aandacht over is, wat precies bezuinigd wordt en wat niet.

[4:00:42] De heer Mohandas.

[4:00:44] Uiteraard gaat de omroepen zelf over welk programma.

[4:00:48] Het punt is alleen dat de hervorming die ook beloofd was om een deel van die bezuinigingen op te vangen, daarvan weten we niet of we dat gaan halen.

[4:00:57] Maar we zien wel dat er een waslijst aan programma's, waarvan is aangekondigd dat de programma's verdwijnen.

[4:01:02] En het einde lijkt nog niet eens in zicht.

[4:01:04] Dus ja, ik weet wel hoe het werkt.

[4:01:06] Maar het punt is, ben u het met mij eens, dat die volgorde een beetje gek is en dat we altijd ook hervormen om gewenste besparingen op te leveren.

[4:01:15] Dus ik was wel benieuwd hoe u daarnaar kijkt.

[4:01:18] Ja, ik snap dat, maar dat is niet hoe ik het zie.

[4:01:23] Het zijn echt twee trajecten.

[4:01:24] Dus je hebt de bezuinigingen.

[4:01:26] Die staan in principe los van de stelselwijzigingen.

[4:01:29] Nou is het natuurlijk wel de hoop en ook de verwachting dat met de stelselwijziging flink bespaard kan worden op bijvoorbeeld bestuurslaag.

[4:01:36] Dat het een stuk efficiënter kan.

[4:01:38] Dat is wel de verwachting en de hoop.

[4:01:41] Maar desondanks, er moest gewoon bezuinigd worden en dat is ook gewoon een apart traject en dat is ook gewoon doelgevoerd.

[4:01:55] De heer Bosma vroeg waarom we een omroep zouden financieren die zich niet aan de wet zou houden.

[4:02:01] Nou, iedere omroep dient zich gewoon aan de wet te houden en daar hebben we ook toezichthouders voor die daar op toe moeten zien.

[4:02:08] En bij overtreding kan een toezichthouder ook sancties opleggen.

[4:02:14] De ChristenUnie vroeg of ik op kan reflecteren hoe ik met het huidige besluit recht doe aan amendement Bontbal, wat toch ook die begroting aan de meerderheid heeft geholpen.

[4:02:25] Het amendement Bontebald pakte 50 miljoen extra bezuiniging bij de NPO weg voor het generaal onderwijs.

[4:02:38] En er werd bijgezet of dat met reclameuitbreiding opgevangen kon worden.

[4:02:44] En daar heb ik dus ook zoveel naar gekeken, dus ook onderzocht wat dan het impact daarvan zou zijn.

[4:02:49] Ik heb geprobeerd daarom zoveel geafregingen in te maken.

[4:02:52] Ik kan niet die 50 miljoen daarmee opvangen.

[4:02:56] Dat werd echt te gek.

[4:03:00] Dat zou disproportioneel zijn, ook voor de commerciële omroepen.

[4:03:03] Dit was eigenlijk de maximale ruimte die ik kon vinden hierin.

[4:03:11] Zo heb ik geprobeerd om recht te doen aan dat amendement.

[4:03:17] Het probleem is natuurlijk wel dat omdat er minder geld daarvoor uitgetrokken wordt, het geld op een andere plek wordt weggehaald waarvan als de ondertekende partij dat geweten hadden, nooit het amendement hadden ingediend, nooit met de begroting hadden ingestemd en er nu geen begroting lag.

[4:03:33] Dus eigenlijk zijn we

[4:03:37] Ik zoek even een parlementair correct woord, ook als ChristenUnie-Kamerlid.

[4:03:40] Maar er is wat onrecht aangedaan en ik vraag me even af of de minister dat erkent en hoe hij dat vindt tegenover de Kamerleden.

[4:03:53] Volgens mij is er nooit een belofte gedaan op voorhand dat er 50 miljoen gevonden kon worden.

[4:03:59] in de verruiming van de reclames.

[4:04:03] Daar ben ik mij althans niet van bewust.

[4:04:07] Ook is het natuurlijk politiek verstandig om een goede dekking te vinden bij voorstellen, zodat je niet verrast wordt achteraf.

[4:04:14] Dat zou helemaal niet onverstandig zijn, voorzitter.

[4:04:20] Voorzitter, ik zie dat er weinig steun overblijft voor het verruimen van reclame, in ieder geval.

[4:04:25] Dat brokkelt af.

[4:04:26] Dat is ook goed, trouwens, maar dat terzijde.

[4:04:30] Ja, kijk, de collega's die dat amendement bont te ballen, die voelen zich een soort genaaid nu, zeg ik maar even, onparlementair.

[4:04:37] Want ja, het levert niet op wat beloofd was.

[4:04:40] En dan vraag ik echt aan de minister, waarom dan een verruiming van 8 naar 10 procent reclame?

[4:04:43] Voor wie is dat goed?

[4:04:44] Voor wie is dat goed?

[4:04:47] Dit vind ik een hele lastige, voorzitter, omdat aan de ene zijde gezegd wat verder, het is niet genoeg opgehoogd en dan tegelijkertijd de vraag gesteld wordt van waarom dan toch die ophoging.

[4:04:57] Ik heb echt geprobeerd om maximaal recht te doen aan het amendement.

[4:05:00] Ik heb echt geprobeerd te doen wat de Kamer daarmee vroeg.

[4:05:04] En ik denk dat dit de maximaal haalbare balans is.

[4:05:07] Als de Kamer daar echt fundamenteel anders over denkt, dan word ik daarin natuurlijk graag bijgestuurd door de Kamer.

[4:05:14] Iemand anders?

[4:05:15] Voorzitter, ik heb niets tegen de inspanning van de minister.

[4:05:17] Waar het om gaat is, er is gezegd 50 miljoen extra bezuinigen op de publieke omroep en er is het beeld geschapen dat we dat kunnen terugverdienen via reclame, via de ster.

[4:05:26] En de uitkomst is

[4:05:28] 20% van wat er in het amendement stond, rond de 10 miljoen.

[4:05:32] En als ik zeg tegen de minister, volgens mij was dat niet het gewenste doel, dan zou ik zeggen, ja, begin er niet aan.

[4:05:36] Waarom dat wetsvoorstel naar 10%?

[4:05:39] Lijkt me slecht, maar misschien moet ik die vraag eigenlijk via de minister aan de partijen stellen die met het amendement kwamen.

[4:05:44] Dus wellicht gaan ze daarop in op hun tweede termijn.

[4:05:46] Maar ik vind het een hele rare manier van hoe dat gegaan is en volgens mij moeten we er heel snel een einde aan maken.

[4:05:52] Het waren twee interrupties.

[4:05:54] Er is van het kabinet niet toegezegd dat er 50 miljoen gevonden kan worden in reclameruimte.

[4:06:00] Dat is gewoon nooit zo beloofd.

[4:06:02] Daar kan ik dat helaas ook niet mooier maken dan het is.

[4:06:13] Daarmee heb ik volgens mij ook alweer een vraag beantwoord.

[4:06:18] Dan een vraag van BBB over of het verdedigbaar is dat de top van de bestuurslagen nagenoeg volledig worden ontzien.

[4:06:30] Ik gaf net al aan dat de keuzes in die bezuinigingen binnen het huidige stelsel echt aan de omroepen zelf en aan de NPO zelf is.

[4:06:41] En daarbij wil ik ook even aangeven dat het heel ingewikkeld wordt om het politiek te gaan hebben over de hoogte van de lonen van de topbestuurders.

[4:06:53] Want het is eigenlijk al bij wet geregeld met de wetnummering topinkomens.

[4:06:58] Ik verwacht dat het heel ingewikkeld wordt als er dan apart voor de publieke omroep nog weer andere regels gaan gelden.

[4:07:05] Het is natuurlijk wel zo dat met die stelselwijziging ook de bedoeling is om juist in die bestuurslaag ook een en ander te besparen.

[4:07:15] Dus dan gaat het niet over de hoogte van de lonen, maar wel over het aantal bestuurders wat nodig is om zo'n omroephuis te runnen.

[4:07:24] Mevrouw Martens, Amerika.

[4:07:26] Ja, dank u, voorzitter.

[4:07:28] Ik denk dat de minister wel degelijk mogelijkheid heeft om naar de salarissen te kijken.

[4:07:32] We hebben namelijk een casus gehad dat een van de topbestuurders bij de NOS, volgens mij, middels een freelance-overeenkomst die drie jaar duurde, meer verdiende dan bijna ongeveer iedereen in deze zaal bij elkaar.

[4:07:43] Dat is volgens mij een van de punten wat een gat bleek te zijn in de Mediawet.

[4:07:47] Een ander punt is bijvoorbeeld de dubbele functies, dus je en een bestuurder kunt maken en een aantal programma's kunt maken, wellicht nog een bv hebt.

[4:07:54] Zijn dat dan ook

[4:07:54] constructies die de minister meeneemt in de wet om te kijken hoe we dan kunnen voorkomen dat mensen zoveel meer verdienen?

[4:08:10] Daar is al eerder naar gekeken en die ruimte zit niet erin om dat in de wet te regelen.

[4:08:18] U gaat een heleboel vingers omhoog.

[4:08:20] Eerst nog even mevrouw Martens-Amerika.

[4:08:23] Dat is nou een beetje gek, want ik ben toevallig ook woordvoerder ZZB.

[4:08:27] En wij zijn bezig met de herziening van de wet.

[4:08:30] Dus daar is wel degelijk heel erg veel mogelijk.

[4:08:32] Dus toch mijn vraag aan de minister, een dringende oproep, omdat de frontwaardiging hier van links tot rechts groot was, dit mee te nemen in de herziening van de Mediawet.

[4:08:39] En als je het hebt over dubbele functies, er is ook een voorstel aangenomen dat we gezonde governance nastreven.

[4:08:44] En volgens mij is het zeer ongezond dat de leidinggevende ook een bestuurder is.

[4:08:48] Dus zegt de minister nu al, dit kunt u niet terugverwachten in de nieuwe wet straks?

[4:08:56] Dat punt over dubbele petten, dat gaan we zeker meenemen.

[4:08:59] Dat kan namelijk in de mediewet, maar als het gaat over meerdere banen tegelijk hebben, dan is dat niet in de mediewet de juiste plek om dat te regelen.

[4:09:07] Dat hoort echt in een ander wetstraject thuis.

[4:09:12] Ja, ik wil me toch een beetje aansluiten bij het pleidooi van mevrouw Martens.

[4:09:16] Het is natuurlijk, en anders zitten we hier voor niks, het is natuurlijk een grote fop als we die graaiers daar bij de publieke omroep niet keihard gaan aanpakken.

[4:09:25] Ze verdienen veel te veel geld, dat zie je op hun salaristrookje, maar ze graaien links en rechts, zie je allerlei ingewikkelde constructies die ik niet kan overzien, maar de minister wel moet gaan zien.

[4:09:35] vullen ze hun zakken over de ruggen van de gewone Nederlander.

[4:09:39] Die miljarden euro, daar moet wat vanaf.

[4:09:42] Maar er kan veel meer vanaf als de minister wel die constructies aanpakt.

[4:09:46] Dus ik weet niet hoe de minister dat moet doen, zeg ik erbij, maar de minister moet dat wel gaan weten.

[4:09:51] En ik hoop dat hij kan toezeggen aan de Kamer, en dat kan per brief in een ander debat, maar dat hij hier zijn speerpunt van maakt.

[4:09:59] Want als we die graaiers niet gaan aanpakken, dan heeft dit hele debat en ook het volgende mediadebat geen zin.

[4:10:05] Twee interrupties.

[4:10:09] Ik vind het echt heel ingewikkeld om dan bij wet te gaan bepalen hoeveel banen iemand tegelijkertijd mag gaan hebben.

[4:10:16] Dat is gewoon wel echt ook een andere materie dan de mediawet, denk ik.

[4:10:22] Nogmaals, waar het gaat over die dubbele petten en dat soort dubbele functies, daar gaan we zeker naar kijken.

[4:10:28] Ik wil ook gerust kijken naar welke mogelijkheden er wel zijn om

[4:10:34] excessen en de situaties die geschetst worden.

[4:10:40] Om daar ook naar te kijken wat daarin redelijk is qua wetgeving.

[4:10:43] Maar ik zeg daar gelijk ook bij, dat zal niet via de Mediawet geregeld worden.

[4:10:47] Dat hoort in een andere wet thuis.

[4:10:49] Maar ik wil best daar ook wat breder naar kijken en dan ook dat interdepartementaal oppakken.

[4:10:55] Voor de goede orde, het gaat niet alleen maar om dubbele banen.

[4:10:59] Daar gaat het ook om.

[4:11:01] Dat is volgens mij heel simpel op te lossen door dat gewoon te verbieden in een wetje of in een arbeidscontractje.

[4:11:06] Dat lijkt me nou niet het meest ingewikkelde, maar dat moet de minister ook aanpakken.

[4:11:10] En als dat met collega's samen moet, dan is dat natuurlijk goed als de minister dat doet.

[4:11:14] Maar het gaat dus ook om die schimmige, graaierige, bijna diefstallerige constructies.

[4:11:21] De constructies.

[4:11:22] Daar moet naar worden gekeken.

[4:11:23] De een heeft een productiemaatschappij en die verkoopt zijn productiemaatschappij aan het eigen programma die die ook nog presenteert.

[4:11:29] Dus dan doseert die de balken en de norm voor de presentatie en vijf keer de balken en de norm in zijn productiemaatschappij.

[4:11:36] De constructies.

[4:11:37] Als de minister, samen met zijn collega's, niet naar die schimmige, diefstallerige, graaierige,

[4:11:44] constructies kijkt, dan heeft dit debat geen zin.

[4:11:52] Uw interrupties zijn op.

[4:11:55] Er is eerder ook gekeken naar eventuele schimmelige constructies, zoals de heer Markuszower dat noemt.

[4:12:03] En daar zijn niet grote uitwassen gevonden.

[4:12:08] Nogmaals, ik heb al toegezegd dat we goed gaan kijken naar bepaalde constructies die niet zouden moeten kunnen, als het gaat over bestuursfuncties combineren met andere verdienende functies.

[4:12:19] Ik heb ook al toegezegd dat we nog iets breder gaan kijken, maar dan kom je echt op het terrein van de wetnummering topinkomens en de sociale wetgeving.

[4:12:27] Dus daar moeten we ook breder en integraler naar kijken en dan kan ik dat niet via de Mediawet regelen.

[4:12:33] Mevrouw Van der Plas heeft ook een vraag.

[4:12:38] Ja, voorzitter, raad van bestuur, raad van toezicht, directie, NPO, de ombudsman en de centrale ondernemingsraad praten over ongeveer twintig mensen.

[4:12:47] Over twintig mensen verdienen samen ruim twaalf miljoen euro per jaar.

[4:12:52] Dat is echt heel veel geld.

[4:12:54] Wat vindt de minister daarvan en waarom kan het niet anders?

[4:13:00] Ik denk dat dat wel anders kan en daarom zijn we met een stelselwijziging bezig waar we hopen en ook ons richten op minder bestuur wat je dan nodig hebt.

[4:13:08] Maar dat zegt niets over de maximale hoogte van het inkomen zelf per bestuurder.

[4:13:14] Dat regelt echt de wetnormering topinkomens.

[4:13:17] Maar we willen juist toe naar de bestel waarbij je een minder

[4:13:23] Ja, management nodig hebt, minder bestuurslaag.

[4:13:26] En dat daarmee ook het publieke bestel efficiënt is georganiseerd qua overhead.

[4:13:33] Voorzitter, 12,2 miljoen per jaar verdienen, dan praat je echt over heel erg veel geld.

[4:13:39] Maar de minister die zei net van ja, we hebben dat alles bekeken en dat kon niet.

[4:13:45] Ik zou graag daar een informatiebrief over hebben.

[4:13:50] Wat is er precies bekeken en waarom kon het niet?

[4:13:54] En dat eigenlijk gedetailleerd aan de Kamer doen toekomen.

[4:13:57] Want het wordt hier zo even gezegd.

[4:13:58] Ik kan het niet beoordelen.

[4:13:59] Dus graag een brief daarover.

[4:14:02] Ja, dat zeg ik toe.

[4:14:04] Ik denk dat dat ook kan binnen enkele weken, want dat rapport ligt er in principe gewoon.

[4:14:13] Dank u wel.

[4:14:13] Vervolgt u de beantwoording.

[4:14:27] We komen bij het volgende blokje, dat is het blokje lokaal.

[4:14:30] Ja, over de... Er is nog een...

[4:14:32] Een vergeten vraag, denk ik.

[4:14:34] Ja, mijn vraag is in elk geval, voorzitter, niet beantwoord over de culturele waarden die we graag met elkaar willen versterken in het land en dat we vervolgens naar een minister kijken die deze juist wil afbreken en hoe hij daarnaar kijkt.

[4:14:50] Ja, die heb ik volgens mij wel beantwoord, voorzitter.

[4:14:53] Ik heb namelijk ook aangegeven dat ook onderdeel is van de opdracht.

[4:14:56] Cultuur is ook onderdeel van de opdracht voor het publieke bestel.

[4:14:59] Dus daar is ook zeker aandacht voor.

[4:15:03] Ja, maar dat is natuurlijk geen antwoord op mijn vraag.

[4:15:05] Is dan onderdeel van de opdracht onze culturele waarden afbreken?

[4:15:15] Kan de vraag iets specifieker gesteld worden?

[4:15:17] Ja, tuurlijk.

[4:15:21] Wij hebben met z'n allen culturele waarden die we met elkaar willen beschermen.

[4:15:24] En dat doen we ook deels via de publieke omroep.

[4:15:27] Maar als we de publieke omroep daarop gaan bezuinigen, dan kan dat niet meer.

[4:15:30] Dus dat is mijn vraag.

[4:15:35] Ik denk niet dat het zo is dat de hoogte van de financiering één op één te vertalen is naar in welke mate culturele waarden al dan niet worden beschermd.

[4:15:48] Omdat het blokje is afgelopen, komt publiek-privaat samenwerking nog apart?

[4:15:53] Even checken of dat nu niet in blok 1 bij de hervormingen zit.

[4:15:57] Zat.

[4:15:58] Zat.

[4:15:59] Nou, we hebben ook een blokje overig.

[4:16:01] Oké, dan wacht ik nog even af.

[4:16:03] Dit was het blokje bezuinigingen.

[4:16:06] We hebben ook het blokje hervorming landelijk al gehad en we komen nu aan bij het blokje lokaal, regionaal.

[4:16:16] Ja, voorzitter, over de regio op NPO Start.

[4:16:21] Daar heb ik een aantal weken terug, ik hoop op 10 december, de Kamer met een brief over geïnformeerd.

[4:16:26] Eigenlijk is het een korte antwoord van binnen afzienbare tijd staan de livestreams van de regionale publieke omroepen op NPO Start, dus dat is goed nieuws.

[4:16:37] Dat hoop ik, zeg ik via de voorzitter.

[4:16:40] Dat is niet naar de minister toe, want ik geloof echt dat de minister dit onderwerp ook belangrijk vindt.

[4:16:46] Maar we horen het al vijf jaar, dus waarom moet ik nu de zekerheid uit ontlenen dat dat over drie maanden opeens wel gaat gebeuren?

[4:16:53] Ik heb begrepen dat het inmiddels ook echt gewoon in de planning zit van de NPO.

[4:16:56] Er was een brief van mijnerzijds voor nodig om dat ook expliciet toe te staan, omdat er nu nog wat ambiguërs her en der.

[4:17:04] Maar dat heb ik ook gewoon gezegd, dat kan.

[4:17:05] En dus wordt er nu ook gewoon doorgezet.

[4:17:08] En dat komt er gewoon aan.

[4:17:11] Er worden dan mogelijke wettelijke blemmeringen.

[4:17:13] Ik denk niet dat ze er zijn, maar als ze er zijn meegenomen in de wettelijke herziening die we dan nog gaan krijgen?

[4:17:18] Zeker.

[4:17:21] Nou, ik wacht dit af.

[4:17:27] Ik dank Mohamedus voor het gestelde vertrouwen, voorzitter.

[4:17:34] De vraag van de CDA over die 20 streekomroepen nog te realiseren en of het maximum opgehoofd zou kunnen worden.

[4:17:44] Ik heb geen reden om dat maximum te verhogen, want dat komt namelijk van de Stichting Nederlandse Lokale Omroepen zelf en de VNG.

[4:17:53] Er zijn ingesprekken geweest en daar kwam dat getal 80 uit naar voren.

[4:17:59] Dat is ook vorig jaar nog weer geactualiseerd, onder andere op basis van sessies met betrokkenen in het land.

[4:18:06] Er wordt op dit moment in 79 streken gewerkt aan de professionalisering van zo'n lokale omroep.

[4:18:16] Jim Anders.

[4:18:19] Nee, we zijn nog niet klaar met het blokje.

[4:18:21] Nou, hervorming en lokale omroep, streekvorming, klaar of sorry?

[4:18:26] Nee, ik zeg, daar zijn we nog niet mee klaar.

[4:18:27] Dus als u de vraag opspaart totdat alle vragen beantwoord zijn, is dat heel fijn.

[4:18:33] Vraag van BBB over hoe voorkomen wordt dat regionale redacties zouden worden opgeslokt door landelijke formats en dan hun eigen identiteit en zo een controlefunctie kwijt zouden raken.

[4:18:44] In het bestel hebben gewoon alle drie de lagen, hebben wij wet geregeld, ieder een eigen heldere taak.

[4:18:50] Dus dat is in principe wettelijk gewoon ook geregeld, dat dat apart blijft.

[4:18:56] Meerdere vragen geloof ik ook over...

[4:19:01] De zorgen bij de hoogte van de bekostiging van de lokale omroepen, ook door advies van de Raad van State, en de gemeentelijke bijdrage zorgen daarover.

[4:19:18] of de gemeentelijke bijdrage dan weg zouden gaan vallen als de financiering ook meer vanuit het Rijk zou komen.

[4:19:27] Ik ga die inventarisatie doen.

[4:19:29] Ik neem dat sowieso mee, zeg ik alvast toe.

[4:19:31] En ik ben ook voornemens om die extra middelen te zoeken bij de voorjaarsnota.

[4:19:40] Maar dan wil ik, daar wil ik echt op dat moment in gaan kijken, maar die staat hoog op mijn lijstje om te vinden.

[4:19:47] En daar is ongeveer een vijftien miljoen extra benodigd.

[4:19:53] Maar ik vind het wel belangrijk en wil ook kijken of ik daar ruimte voor kan vinden.

[4:20:00] Koopt u dat dan in een brief voor de voorjaarsnota?

[4:20:02] Want dan is het een echte toezegging.

[4:20:06] Ik kan niet toezeggen dat ik vijftien miljoen ga vinden.

[4:20:10] Enig wat ik zeg is dat ik daar wel naar op zoek ga bij de voorjaarsnota.

[4:20:13] Maar op dit moment heb ik die middelen gewoon niet.

[4:20:19] Helemaal anders.

[4:20:20] Voorzitter, ik snap echt dat dit de positie is van de minister.

[4:20:23] Punt is alleen, het is een dictum C en dat is best spannend als wij dat als Kamer moeten gaan behandelen.

[4:20:28] Dat is niet niks.

[4:20:29] Dus er zal toch echt iets moeten gebeuren aan dat dictum.

[4:20:32] Willen wij, denk ik, dit wetsvoorstel... Anders blijft het een beetje hangen.

[4:20:36] Dus ik snap het antwoord, maar er zal toch meer moeten gebeuren.

[4:20:40] En als het dan een opvolger is, ook prima.

[4:20:41] Maar ja, er moet toch iets van een toezegging komen.

[4:20:43] Er komt een brief in april, dan kan ik ermee leven.

[4:20:46] Dus dat is de vraag.

[4:20:48] Ik kan gewoon niet toezeggen dat ik die middelen gaaf vinden, of dat mijn opvolgers ze gaaf vinden.

[4:20:54] Wellicht kunt u dezegene liever aankijken, die hier ook in de zaal geweest zijn vandaag.

[4:21:00] Ik span mij wel maximaal hiervoor in, want ik vind het gewoon een heel belangrijk onderwerp, maar op dit moment heb ik die middelen gewoon niet beschikbaar.

[4:21:08] Maar natuurlijk wordt dit ook bekend bij de voorjaarsnota, of het al dan niet gevonden nu.

[4:21:21] Ja, en voor de helderheid, de vraag van de heer Seder had ik dus eigenlijk... Die is zo even weg.

[4:21:28] Maar die vragen, die zeg ik toe dat ik die informatie ook opvraag bij de gemeente en over die gemeentelijke financiering en het risico's daar eventueel in kan schatten.

[4:21:41] Dan ook nog een vraag van de ChristenUnie over de steun vanuit lokale omroep naar internationale media.

[4:21:46] Ja, dat valt echt buiten mijn beleidsterrein.

[4:21:48] Het gaat over buitenlandse mediapartijen en daar ga ik niet over.

[4:21:51] Dat is aan de minister van Buitenlandse Zaken.

[4:21:55] Dank u wel, gaat hartstikke goed.

[4:21:57] We zijn nu bij het blokje journalistieke vrijheid.

[4:22:01] Dat klopt helemaal, voorzitter.

[4:22:04] Ja, een vraag over een x-bericht van de vicepremier.

[4:22:08] Die heb ik eerder ook al beantwoord schriftelijk.

[4:22:11] Het kabinet onderschrijft natuurlijk ten volle het belang van een sterke en onafhankelijke publieke omroep en de noodzaak tot afstand tussen media en politiek.

[4:22:18] Dus dat is ongewijzigd.

[4:22:22] Hoe beoordeelt de minister Wetteken-Waarborg dat de publieke omroep onafhankelijk dient te zijn van politieke inmeningen?

[4:22:29] Nou, wat ik net ook al zei, het kabinet vindt die onafhankelijkheid fundamenteel, ook voor de democratie en de samenleving.

[4:22:38] En deze Wetteken-Waarborg behoudt hiervan versterkelijke vertrouwen in de journalistiek.

[4:22:45] Vraag van de heer Krul.

[4:22:45] Vindt de minister dan een verschil tussen wat hij op zijn ministeraccount deelt en op zijn privéaccount?

[4:22:50] Maakt het dan uit voor de minister?

[4:22:55] Ik begrijp die vraag niet goed.

[4:22:57] De minister geeft aan dat het kabinet het belang van een sterke publieke omroep omschrijft en de afstand tussen de politiek, of zoals hij dat zelf zei, tussen het kabinet en de mening daarover.

[4:23:07] Zoiets hoorde ik hem net zeggen.

[4:23:09] Ik vraag hem of hij dan ook een verschil ziet tussen een kabinetslid wat dat dan privé zou doen of middels officiële kanalen.

[4:23:18] In principe ben je altijd in functie volgens mij als bewindspersoon.

[4:23:24] Gaat de minister in die hervorming die er aankomt wellicht ook nog iets doen aan die basiscarousel?

[4:23:30] We hadden het bijvoorbeeld over termijnen van twee jaar.

[4:23:33] Met lobby heb je dat al, dat je niet zomaar in de industrie mag werken waar je dus ook regelgeving voor hebt ingevoerd.

[4:23:41] We zijn ook aan het kijken naar die afkoelingstermijn.

[4:23:49] De vraag van de heer Bosma over of de publieke omroep zou moeten terugkeren op Twitter of X. Daar gaat de publieke omroep dus binnen kaart van de wet gewoon zelf over.

[4:24:00] En daar heb ik vanuit mijn functie niks over te vinden.

[4:24:07] De heer Bosma.

[4:24:10] Oké, maar hoe vindt de minister dan dat het feit dat de NOS is verdwenen van Twitter-X zich verhoudt tot hetgeen de NOS zelf zegt, namelijk de NOS streeft ernaar deze informatie toegankelijk te maken via alle beschikbare media?

[4:24:33] Ja, dat valt op en ik kan me voorstellen dat die vragen ook gesteld kunnen worden aan de NOS en dat zij daar ook zelf een afweging over maken.

[4:24:40] Ik vermoed zomaar ook dat ze zelf een toelichting hebben gegeven over waarom ze op dat besluit zijn gekomen.

[4:24:45] Maar daar ga ik dus niet over als minister.

[4:24:49] Maar vindt de minister dat dit bijdraagt aan de geloofwaardigheid van de NOS?

[4:24:58] Nogmaals, ik ga hier niet over als minister.

[4:25:00] Ik denk dat het belangrijk is dat zoveel mogelijk mensen bereikt worden door goede, onafhankelijke berichtgeving.

[4:25:08] En ik denk dat vertrouwen in die berichtgeving ontzettend belangrijk is en dat het onmisbaar is voor de samenleving.

[4:25:16] Maar binnen het huidige stelsel, ik heb mij als minister ook gewoon aan de wet- en regels te houden zoals we die kennen, ga ik daar niet over.

[4:25:24] Tot slot.

[4:25:25] Zeker, maar vele van zijn voorgangers vanaf Ronald Plasterk hebben juist ingezet op digitalisering en nieuwe media.

[4:25:31] En nu slaat de NOS een hele andere kant op, wat haakstaat op het beleid van vele van zijn voorgangers.

[4:25:40] Nogmaals, ik heb die afweging niet gemaakt en die maak ik ook niet.

[4:25:42] Dat is aan de omroep en aan de NOS zelf.

[4:25:46] En wat ik wel weet is dat de NOS ook helemaal open staat voor vragen, hoe zij tot afweging zijn gekomen en hoe zij tot hun journalistiek komen.

[4:25:57] Dus die zou ik graag daarna doorverwijzen.

[4:26:04] Mevrouw van der Plas.

[4:26:07] Mag de minister, als hij in gesprek is met de hoofdredactie van de NOS bijvoorbeeld, mag de minister dan ook vragen stellen?

[4:26:16] Ik ben wel eens op bezoek geweest bij de NOS en daar heb ik een heleboel vragen naar gesteld.

[4:26:23] In dat geval zou de minister in een gesprek nog kunnen vragen waarom bent u van X weggegaan en vindt u dat u dan aan uw eigen journalistieke onafhankelijkheid voldoet.

[4:26:33] Dat kan toch gewoon gevraagd worden?

[4:26:36] Ik vind dat een uitstekende vraag.

[4:26:37] De laatste keer dat ik bij de NOS op bezoek was, speelde dit nog niet.

[4:26:40] Toen zaten ze nog gewoon op X. Ik kan me herinneren dat ze daar ook nog best wel serieus bereik hadden.

[4:26:47] Dit is ook gewoon publiek bekend.

[4:26:48] Er waren best wel veel volgers, dus dat was ook wel een grote doelgroep.

[4:26:52] Nogmaals, de afweging die de NOS gemaakt heeft om dat niet meer te doen, om niet meer op X te gaan zitten, die is niet aan mij.

[4:26:57] Maar natuurlijk kan ik ze... Mocht het mij gegeven zijn om nog een keer bij de NOS op bezoek te komen, dan neem ik deze vraag zeker mee.

[4:27:07] Volgens mij zijn de telefoonnummers wel bekend, dus de minister kan morgen gewoon de hoofdredactie van de NOS opbellen en vragen waarom ze die overweging niet hebben gemaakt.

[4:27:15] En kan ook vragen, wilt u overwegen om terug te keren op X?

[4:27:19] Dat lijkt mij volstrekt.

[4:27:20] Als u vragen mag stellen, mag u die vraag gewoon stellen.

[4:27:26] Ja, ik meen mij te herinneren, maar de details ontschieten mij, voorzitter, maar ik meen mij wel te herinneren dat toen de NOS dat besluit nam om van X te gaan, dat dat ook behoorlijk besproken, en op z'n minst ook op X zelf, dat wist de NOS dan wellicht niet meer, want ze waren er niet meer, maar zeker is dit uitvoerend besproken en volgens mij heeft ook destijds de NOS zelf een verklaring gegeven waarom ze tot dit besluit kwamen, dus dat antwoord dat is beschikbaar.

[4:27:55] Natuurlijk is het een volstrekt legitieme vraag onder welke voorwaarden ze wel weer terug zouden willen keren.

[4:28:01] Maar ook nogmaals, daar ga ik uiteindelijk niet over.

[4:28:04] Dat is aan de NOS zelf.

[4:28:06] De heer Mohandas.

[4:28:09] Klopt het dat de NOS ook nog op acht andere socialmedia kanalen actief is?

[4:28:13] Klopt dat?

[4:28:15] Ik weet niet uit mijn hoofd of het exact acht is, maar volgens mij heeft de NOS een boel verschillende kanalen beschikbaar en gooien ze hun net breed uit wat dat betreft.

[4:28:27] Dus helaas alleen niet meer op X. We zitten nog steeds in het blokje journalistieke vrijheid.

[4:28:33] Hoe volgt u uw beantwoording?

[4:28:36] Een vraag over wat ik ervan vind, de parteilidmaatschap van de voorzitter van het commissariat van de media.

[4:28:42] Ik heb niks te vinden van parteilidmaatschappen van mensen, maar ik snap de vraag van de heer Bosma heel goed over parteilidmaatschappen natuurlijk.

[4:28:55] De heer Bosma.

[4:28:56] Snap ik hoor, partijlidmaatschappen zijn niet relevant, maar als de voorzitter van het commissariat voor de media lid is of lid was, in ieder geval bij haar benoeming, van een organisatie die pro-geweld is, dan denk ik toch dat elk lid van dit kabinet daar een streep zou moeten trekken.

[4:29:14] Het is niet aan mij om te bepalen of een politieke partij al dan niet pro-geweld is, voorzitter.

[4:29:19] Maar ja, nee.

[4:29:22] Tot slot.

[4:29:24] Nee, daarom heb ik de minister ook geholpen en heb ik dit voor hem meegenomen.

[4:29:27] Ik heb ook de uitspraken van Tovik Dibi bij me bij de laatste verkiezingscampagne waarin hij oproept tot geweld.

[4:29:32] Bijeen roept op tot geweld en we hebben nu iemand op een cruciale positie in de Nederlandse maatschappij die lid is van een pro-geweld organisatie.

[4:29:44] Ik ga daar niet over oordelen, voorzitter.

[4:29:47] Het is niet aan de minister van OCW om te bepalen of een

[4:29:51] Politieke Partij al dan niet een geweldsverheerlijkende organisatie is.

[4:30:01] Dat was het blokje journalistieke vrijheid.

[4:30:05] En persvrijheid, dan gaan we naar het volgende blokje persvrijheid.

[4:30:11] Klopt dat?

[4:30:13] Ik dacht al, persveiligheid, sorry.

[4:30:20] Ja, over de zorgwekkende meldingen van bij pers veilig of het een incident of een trend is.

[4:30:27] Ik zie deze meldingen niet als een incident.

[4:30:30] De meldingen zijn gestegen in 2025 ten opzichte van 2024.

[4:30:33] Toen waren het er namelijk 249.

[4:30:36] Ik vind dat zorgelijk.

[4:30:37] En elke melding is natuurlijk één teveel, maar zeker ook die toenemende trend.

[4:30:42] En daarom steun ik pers veilig ook structureel.

[4:30:45] Ik denk dat het heel belangrijk is dat we dat blijven monitoren en flink op inzetten.

[4:30:53] Of ik vind dat de bedreigingen van journalisten en journalistieken onafhankelijkheid en democratie onder druk zetten.

[4:31:00] Natuurlijk, wie journalisten bedreigt, die raakt ook aan een van de fundamenten, aan de kern van onze democratie.

[4:31:06] Journalisten moeten gewoon altijd veilig hun werken kunnen doen.

[4:31:09] Ik vind het afschuwelijk dat er ook steeds meer journalisten slachtoffer worden van bedreigingen, van geweld.

[4:31:16] Dat accepteren we gewoon niet.

[4:31:18] Het kabinet kiest ondubbelzinnig voor de bescherming van die vrije pers met structurele investeringen in persveilig, zoals ik al zei, en een stevige aanpak op intimidatie en geweld samen met de politie en het openbaar ministerie.

[4:31:30] Nu zag ik niet wie er eerder was.

[4:31:37] Nu ik zie dat de heer Markuszower was, ben ik zeker eerder.

[4:31:39] Voorzitter, mooie woorden over de persvrijheid.

[4:31:42] Wat vindt de minister ervan dat Extinction Rebellion, zeg maar de sterke arm van GroenLinks Partij van de Arbeid, bezettingsacties uitvoert op het Mediapark, vernielingen aanbrengt, Palestijnen-Sjaalsrol ontloopt, rookbommen afsteekt en een ander redactioneel beleid eist van de NPO?

[4:32:01] Natuurlijk is demonstratierecht ook een groot goed, maar journalisten moeten ten alle tijde veilig en vrij hun werk kunnen doen.

[4:32:10] Dat staat in dit specifieke voorbeeld op gespannen voet met elkaar.

[4:32:14] Ik vind het een niet kunnen dat één organisatie probeert te bepalen wat de journalistiek al dan niet zou moeten publiceren en hoe ze daarover zou moeten publiceren.

[4:32:26] Dat gaat echt in tegen de fundamenten, namelijk die vrijheid van journalisten.

[4:32:31] om daar zelf die afweging in te maken.

[4:32:34] Ik draag het ook niet.

[4:32:34] Ja, Marcus, hadden we dezelfde vraag?

[4:32:37] Nee, ik kan de heer Bosma nooit overtroeven, overtoeven, maar overtoepen is het volgens mij.

[4:32:43] Nee, ik heb een andere vraag aan de minister.

[4:32:46] Inderdaad, geweld of dreiging daarmee tegen journalisten is verschrikkelijk en ik wil de vraag of de minister pleidooi kan ondersteunen en ook met zijn collega van justitie kan bespreken of de strafmaat

[4:32:58] kunnen verhogen, want hij is nu heel laag.

[4:33:01] Dus als mensen journalisten bedreigen of nog verder gaan, is de gemiddelde strafmaat heel laag.

[4:33:11] Ja, ik zit niet op te letten.

[4:33:14] De interrupties waren op, maar dan geef ik iedereen een extra interruptie.

[4:33:17] Dus maak maar even af te vragen.

[4:33:20] Ziet u mijn nieuwe vrienden van het CDA zijn vandaag niet zo vriendelijk.

[4:33:24] Ik wil vragen of de minister die oproep kan steunen en er iets mee kan doen om te zorgen dat mensen die journalisten bedreigen keihard worden gestraft.

[4:33:34] Ik ga natuurlijk niet op het terrein zitten van mijn collega.

[4:33:40] Maar dit is wel een hele, wat ik net ook al zei, een hele zorgelijke trend.

[4:33:45] Persveilig ondersteunen we daarom ook structureel.

[4:33:49] Ik wil daar best een gesprek over voeren met mijn collega over wat daar de mogelijkheden van zijn.

[4:33:54] Maar ik ga dat niet toezeggen dat we daar... Daar kan ik gewoon niet op vooruitlopen wat daar het standpunt op is van het kabinet.

[4:34:01] Want het gaat echt over een ander beleidsterrein dan die van mij.

[4:34:06] Dan de laatste vraag in dit blokje.

[4:34:10] De stelling dat de intimidatie en doxing van journalisten schadelijk is voor persvrijheid.

[4:34:15] Natuurlijk is dat intimidatie en doxing zeer schadelijk.

[4:34:20] Ik noem de pers veilig al.

[4:34:22] Doxing is ook sinds kort strafbaar.

[4:34:25] Ik denk dat het een goede zaak is dat het ook strafbaar is geworden.

[4:34:29] Want ja, intimidatie op die manier, dat kan gewoon niet.

[4:34:33] Wat ik net al zei, journalisten, onderdeel van die journalistieke vrijheid is ook dat je gewoon veilig en vrij je werk moet kunnen doen als journalist.

[4:34:42] En ik zie die strafwaarstelling ook als een goede stap vooruit om ook journalisten beter te beschermen.

[4:34:50] Dank u wel.

[4:34:51] Dan zijn we bij het laatste blokje en dat is het blokje overig.

[4:34:58] Voorzitter, over samenwerking met commerciële partijen.

[4:35:07] Zoals u vast al weet is het kabinet daar voorstander van, meer publiek-private samenwerking.

[4:35:15] Dat is primair wel aan de partijen zelf.

[4:35:19] Ik vind het wel ontzettend belangrijk.

[4:35:20] Ik vind het ook belangrijk dat die partijen ook naar elkaar toekomen, dat ze die stappen zetten.

[4:35:23] Wat ik wel doe, is een stukje facilitering daarvan, die gesprekken ook aanjagen.

[4:35:28] Natuurlijk kan ik niet de partijen dwingen om met elkaar samen te werken.

[4:35:31] Ik vind het wel ontzettend belangrijk dat die partijen ook die stap vooruit zetten.

[4:35:36] En ik las vandaag in het nieuws daarover ook hoopvolle

[4:35:39] En er zijn op zich ook wel voorbeelden van succesvolle publiek-private samenwerking te vinden.

[4:35:47] Dus ik denk dat dat een goede ontwikkeling is.

[4:35:53] Dan over dat gelijke speelveld.

[4:35:57] Ik ben natuurlijk doorlopend in gesprek ook met

[4:36:01] Ja, de private media onder andere ook.

[4:36:04] En ik ben bekend ook met deze klacht en oproepen van zorg op zijn minst voor een gelijk speelveld.

[4:36:12] Dus daar zetten we ons ook echt voor in.

[4:36:18] Het is wel...

[4:36:19] Enerzijds is het ook echt een balans tussen publieke financiering en volledig gelijk speelveld.

[4:36:25] En dat krijg je nooit honderd procent, krijg je dat uitgevlakt.

[4:36:29] Maar we voeren wel die gesprekken en hier hebben we ook zeker oog voor.

[4:36:33] En dat moet ook in het kader van die publiek-private samenwerking.

[4:36:36] Want anders kom je daar uiteindelijk ook geen stap verder mee.

[4:36:40] En wat we kunnen doen, dat willen wij ook zeker doen.

[4:36:52] Ik had bij het gelijke speelveld inderdaad over publiek-privaat, maar mijn specifieke vraag was ook tussen bijvoorbeeld commerciële omroepen en bijvoorbeeld streamers of andere internationale media-platforms, hoe we dat gelijke speelveld kunnen gelijktrekken.

[4:37:07] En misschien kunt u binnen drie maanden in ieder geval een inventarisatie doen, hoe dat zou kunnen en wat er dan op te schrijven is.

[4:37:14] inherent ingewikkeld vanwege het internationale karakter van veel van die streamingsdiensten en andere diensten, social media ook.

[4:37:21] En dat er daar dus ook in de praktijk andere regels lijken te gelden dan bijvoorbeeld op televisie.

[4:37:31] Het soort media, het soort dienst haast lijkt te bepalen wat wel en niet kan, dat het nu ongelijk is.

[4:37:38] Dus tussen de techniek en in, tussen de platforms in.

[4:37:41] Dat herken ik ook, ook in gesprekken met de streamingsdiensten zelf bijvoorbeeld, maar ook social media zie je daarin ook.

[4:37:48] Dat verwatert steeds meer wat precies het verschil is en die indicaties daartussen.

[4:37:52] Dus ik zie echt dit belang van het gelijke speelveld en ook van meer uniforme regels en ook de handhaving van die regels.

[4:38:00] Maar dit is in de praktijk heel ingewikkeld om daar heldere wetgeving over te maken.

[4:38:07] En daarbij speelt ook Europese samenwerking een belangrijke rol, omdat het echt ook landsgrenzen overstijgt.

[4:38:16] Maar dit belang wordt zeker gezien.

[4:38:21] Ik snap dat, maar mijn simpele vraag is, bent u bijvoorbeeld bereid om met in dit geval commerciële omroepen of commerciële media in Nederland en streamers echt gezamenlijk te kijken van waar zit nou dat ongelijke speelval?

[4:38:34] Want die informatie hebben zij wel deels, denk ik.

[4:38:36] Dat is eigenlijk de simpele vraag.

[4:38:38] En ik begrijp dat dat overal moeilijk te maken is.

[4:38:40] Dat snap ik.

[4:38:41] Maar er is wel veel bekend.

[4:38:51] We gaan hierover in gesprek met de partijen.

[4:38:55] En volgens mij voorziet dat ook in een behoefte, overigens.

[4:38:58] En dan zal de Kamer geïnformeerd worden met een mediabegrotingsbrief.

[4:39:06] En die komt wanneer?

[4:39:09] Vierde kwartaal.

[4:39:11] Nou ja, ik zou het gewoon meenemen in de wettelijke herziening.

[4:39:14] Maar goed, ik doe maar een suggestie.

[4:39:16] Dan kunnen we er nog wat mee.

[4:39:21] We moeten eerst echt goed verkennen van wat kan en wat niet kan, voordat ik toezeg dat we dat meenemen in een wetsherziening.

[4:39:31] Er ligt in ieder geval een toezegging, maar die ga ik zo herhalen voor de mediebrief.

[4:39:37] Nog een vraag van de heer Mohanders.

[4:39:38] Hoe houden we Nederlandse omroepen en kranten relevant in een veranderend medialandschap, ook ten tijde van Big Tech?

[4:39:48] We zien als kabinet ook het belang van het Nederlandse medialandschap.

[4:39:51] Er is ook eerder een rapport geweest, Aandacht voor Media, die doet vier aanbevelingen die het kabinet op dit moment bestudeert samen met de sector.

[4:40:00] En die vier aanbevelingen zijn gebruikmaken van EU-regelgeving, voor democratie belangrijke info prominent zichtbaar en vindbaar maken, het versterken van lokale en regionale journalistiek en mediaverantwoordelijkheid stimuleren.

[4:40:15] Deze zomer komt er een brief naar de Kamer hoe dit kabinet opvolging geeft aan dat rapport.

[4:40:26] Dan vragen over kindermarketing.

[4:40:35] en of ik bereid ben eventueel verbod op kindermarketing mee te nemen in het wetsvoorstel voor de hervorming van de landelijke publieke omroep van de heer Krul.

[4:40:43] Ik ben in overleg met de staatssecretaris voor Jeugd, Preventie en Sport over dit onderwerp kindermarketing.

[4:40:50] Het is ook overstijgend, zeg maar.

[4:40:54] Reclame rondom kinderprogramma's op de publieke omroep is al verboden.

[4:40:57] Dus dat is in principe al een effectieve maatregel.

[4:41:02] Maar ik wil bespreken met mijn collega in hoeverre dit effectief is.

[4:41:09] Dit thema neem ik zeker mee.

[4:41:11] Ik kan niet gelijk toezeggen dat we bepaalde regels of maatregelen of verboden gelijk toenemen, want dit moet echt ook even die bespreking afwachten van wat haalbaar is en wat billig is in wetgeving.

[4:41:23] Maar het is zeker een belangrijk onderwerp.

[4:41:25] Mevrouw van der Plas.

[4:41:27] Dank u wel, voorzitter.

[4:41:29] Er werd in het debat al even over gesproken dat ook de vlogjes van de hippe moeders die hun kinderen eigenlijk gebruiken om allerlei producten aan te bieden.

[4:41:40] Wil de minister dat ook meenemen om te kijken wat daar mogelijkheden voor zijn?

[4:41:51] Ja, ik herken heel erg deze zorgen hierover.

[4:41:58] Dat riekt toch behoorlijk naar kinderarbeid, zeg maar.

[4:42:01] Dat kinderen op die manier ingezet worden door ouders en dat dat ook commercieel gemaakt wordt.

[4:42:08] Ik wil hier zeker wat mee doen.

[4:42:10] Ik moet echt ook eerst even kijken naar in welke wet dat dan thuishoort.

[4:42:14] Daar ben ik even naar op zoek.

[4:42:16] En wie van mijn collega's ik daarbij nodig heb.

[4:42:19] Want dat vind ik hier nogal een ingewikkelde.

[4:42:21] Ik begrijp het, dat ook samen met SZW opgepakt moet worden.

[4:42:25] Dus dat ga ik ook in gang zetten, ja.

[4:42:29] Mevrouw van der Klas.

[4:42:30] Ja, want we hebben natuurlijk te maken met merken, fabrikanten van merken, die dat dan aan je moeders geven en dan zeggen van, nou, als je dat leuk met je kinderen doet, dan komt mijn merk mooi in beeld.

[4:42:42] Dus misschien via de weg van fabrikanten.

[4:42:44] Ik weet ook niet hoe het moet, hoor.

[4:42:45] Elke keer als ik het zie, ik heb altijd medelijden met die kindjes.

[4:42:49] Dat ze zo worden ingezet en ik vraag me ook echt af of die kinderen ook beseffen wat er gebeurt als ze zo geëxposed worden op X en dat ze straks ook de rest van hun leven moeten terugzien.

[4:43:03] Ja, helemaal eens dat dit aandacht verdient en dat we hier ook pal en perken aan moeten stellen.

[4:43:09] Het is echt een kwestie van kijken van hoe moet je dit goed en effectief inperken en in een wet gieten.

[4:43:17] Want in de praktijk kan het nog best wel een uitdaging zijn hoe je dat goed en handhaafbaar

[4:43:22] ook neerzet.

[4:43:25] Ik weet dat als het bijvoorbeeld gaat over YouTubers en influencers, dat ook het commissariat voor de media daar ook nu extra taken oppakt en dat we daarom ook het commissariat ook extra ondersteunen daarin, omdat het ook gewoon een heel nieuw terrein is.

[4:43:42] De commerciële belangen van influencers en van vloggers en zeker verdient ook de rol van kinderen hierbij bijzondere aandacht.

[4:43:56] Ja, nog een vraag ook van de heer Krul over het toekomstbestendig maken van die mediawet, zodat je niet elke keer verplaatsing krijgt.

[4:44:08] Wat we nu eigenlijk dus inderdaad zien, we hebben heel veel reclameregels bijvoorbeeld op televisie en radio, zowel voor publiek als commerciële.

[4:44:16] Maar op internet mag schijnbaar alles.

[4:44:19] Nou, dat is niet helemaal waar, maar daar zit wel verschil tussen.

[4:44:21] Dat hebben we net ook over gehad.

[4:44:24] Dat is juist ook een van de bedoelingen van die wijziging in de Mediawet, dat we dat ook uniformer gaan maken.

[4:44:29] Ik heb net ook al een en ander overgezegd dat dat nog wel een uitdaging is, zeker ook gezien het internationale karakter van veel van die online diensten.

[4:44:39] Maar dit punt nemen we daar zeker ook bij mee.

[4:44:55] Zorgen over het commissariat voor de media van Forum.

[4:45:08] Je mag altijd overal, wat mij betreft, vragen bij stellen, maar ik denk wel dat de rol van de commissarie uitvoerende media, dat dat belangrijk is in de handhaving van die mediawet.

[4:45:22] Nou kun je best vragen stellen bij hoe effectief zij zijn en of ze genoeg

[4:45:27] middelen hebben en ook instrumenten hebben om effectief hun werk te doen en om eventueel sancties ook uit te delen.

[4:45:35] Die evaluatie daarvan, kijken naar die rol van handhaving en toezichthouding binnen het bestel, daar verwacht ik ook nog een advies op, dat loopt nog.

[4:45:47] Maar ik denk dat dat flink versterkt moet worden, heb ik eerder vanavond ook al aangegeven.

[4:45:51] En wat ik ook eerder al aangevraagd in een aanleiding van een vraag van mevrouw van der Plas, dat ik ook breder ga vergelijken van hoe werkt nou zo'n toezichthoudende functie ook bij andere landen die ook een publiekbestel kennen en hoe hebben ze dat dan georganiseerd en welke instrumenten zijn nodig om ook effectief sancties op te leggen en het kunnen handhaven.

[4:46:16] Want je wil natuurlijk geen tandenloze tijger als toezichthouder hebben, dat werkt niet.

[4:46:22] Dat begrijp ik, maar met het commissariaat voor de media is er wel iets unieks aan de hand.

[4:46:26] Ze hebben heel veel, begrijp ik, tegen zich in het harnas gejaagd.

[4:46:28] De Omroep heeft zich er tegen uitgesproken, de hoofdredacteur ook.

[4:46:33] Dus moet de minister dan niet op zijn minst een keer in gesprek gaan?

[4:46:38] Natuurlijk ben ik doorlopend in gesprek, ook met het commissariaat voor de media.

[4:46:43] Zouden we dan toezegging kunnen krijgen dat de minister hierover in gesprek gaat en daarna over aan de Kamer rapporteert?

[4:46:50] waar ze specifiek over in gesprek gaan met de... Nou, de brieven die er dus liggen van de Omroep en de NPO, dat de commissariaat van de media zich eigenlijk activistisch opstelt, zich bemoeit met de programmering, en misschien dat de zorgen van de heer Bosbaard ook kunnen mee worden genomen over de voorzitter.

[4:47:05] Het is nogal wat.

[4:47:09] Ik ben best bereid om een gesprek aan te gaan met de commissariaat, ook over als ze zorgen leven vanuit de Kamer, maar ik wil wel heel duidelijk benadrukken dat die onafhankelijkheid van de commissariaat ontzettend belangrijk is en dat ik me niet inhoudelijk ga bemoeien met hun werk.

[4:47:24] Dus als het gaat over hun rol van binnen het stelsel en hoe dat functioneert, dan wil ik daar best een gesprek over aangaan en ik denk ook

[4:47:32] Dat ze wellicht daar zelf ook nog wel een en ander over te zeggen hebben.

[4:47:35] Nou ja goed, daar gaan we zeker naar kijken.

[4:47:37] Ook in die hervorming van die mediewet.

[4:47:39] Maar nogmaals, ik ga niet inhoudelijk op de stoel zitten van het commissariaat.

[4:47:44] Dat is niet aan mij.

[4:47:52] Ik ga niet elke keer dat ik een gesprek heb met deze ofgene een gespreksverslag daarvan sturen.

[4:48:01] Dat was ik niet van plan.

[4:48:03] Ik zag dat de heer Krul ook een vraag had.

[4:48:05] Ja, ik heb ook nog een vraag.

[4:48:07] Het gaat even over dat kindermarketing en het commissariaat van de media.

[4:48:10] Kijk, nu is het zo dat het commissariaat van de media handhaaft op personen die reclame maken op YouTube, Instagram, TikTok, et cetera, op het moment dat zij 500.000 volgers hebben of meer en 24 video's het afgelopen jaar gemaakt hebben.

[4:48:25] En ons bereik is in jaren dat bepaalde partners dus eigenlijk ook liever niet met influencers in zee gaan.

[4:48:30] die meer dan 500.000 volgers hebben, want die vallen namelijk onder additionele reclamebeperkingen.

[4:48:34] Kan de minister dat ook meenemen?

[4:48:36] Want dat aantal kan gewoon omlaag.

[4:48:38] We kunnen ook zeggen, nou, als je 10.000 volgers hebt, vanaf dat moment, dus is dat ook iets wat de minister wil meenemen.

[4:48:43] 500.000 is echt heel veel.

[4:48:48] Ik weet niet hoeveel de NOS er op X had, maar het is echt heel veel.

[4:48:53] Persoonlijk heb ik nog geen 500.000 volgers op X, maar iedereen kan zich gewoon melden.

[4:49:00] De commissariat is hier al mee bezig om te kijken naar wat een redelijk aantal is en dat moet natuurlijk in balans zijn.

[4:49:08] Enerzijds wil je voorkomen dat je onnodig aan allerlei regeltjes moet gaan voldoen als je een beetje leuk doet op YouTube of TikTok of iets dergelijks.

[4:49:18] Je wil mensen ook niet al te veel in de weg zetten en tegelijkertijd wil je voorkomen dat zonder toezicht op het naleven van regels zomaar op allerlei gekke manieren geld verdiend wordt.

[4:49:31] Dat snap ik ook.

[4:49:32] Maar daar is dus, komt zij dat ook al naar aan het kijken en naar alle waarschijnlijkheid zal dat ook het getal wat lager gaan worden in de toekomst.

[4:49:48] Heel kort, het gaat dus niet om mensen die leuke filmpjes maken, maar het gaat echt om mensen die reclame maken via video sharing, zeg maar.

[4:49:54] Dat is echt heel specifiek.

[4:49:55] En voor die groep tellen additionele beperkingen als ze meer dan 500.000 volgers hebben.

[4:49:59] En ik vraag eigenlijk, kan de minister in gesprek gaan om te kijken of dat getal omlaag kan?

[4:50:05] Ja, ik heb zelfs begrepen dat dat hele getal losgelaten wordt, dus dat ook andere criteria vooral gekeken wordt.

[4:50:11] Een vraag over schermtijd van kinderen.

[4:50:18] bereidheid om een concreet plan op te stellen.

[4:50:22] De staatssecretaris van VWS is inderdaad bezig met de implementatie van de richtlijn als dat gebeurt.

[4:50:29] En de staatssecretaris werkt samen met de wetenschap en het netwerk Mediawijsheid en het Trimbos onder andere om hier ook mee bezig te zijn.

[4:50:38] Dus dat loopt.

[4:50:45] Ja, dan de vraag van Forum voor Democratie of ik vind dat de NPO moet vragen hoeveel journalisten door de IVD gerecruiteerd zijn.

[4:50:53] Hier is in 2024 een brief aan de Kamer over gestuurd.

[4:50:58] Naar aanleiding ook van vragen van Forum voor Democratie.

[4:51:03] We maken niet openbaar over hoeveel journalisten al dan niet door welke dienst dan ook zijn gerecruiteerd.

[4:51:12] Ja, dank u voorzitter.

[4:51:14] Het is toch opmerkelijk, want er is geen twijfel over dat er dus journalisten worden ingezet door de geheime diensten.

[4:51:19] Dat is mijn vraag aan de minister.

[4:51:21] Vindt hij dat als minister van Onderwijs en Media zorgelijk, dat dat gebeurt?

[4:51:25] Ik ga niet verder in op de handelswijze van de geheime diensten.

[4:51:35] Voorzitter, voorzitter toch, dus dan hebben we de hele tijd over de onafhankelijkheid van de media en dan worden de journalisten, dat staat in de rapporten van de Kamer zelf, die worden, in ieder geval wordt er contact mee gezocht door onze geheimen, die zegt de minister van nou ja, als het prima moet kunnen, dat is toch heel problematisch, daar de minister zich toch zorgen over moet maken.

[4:51:52] Ik heb hier verder geen informatie over te geven, voorzitter.

[4:51:56] Ja, de minister heeft geantwoord.

[4:52:00] Ja, dank u voorzitter.

[4:52:00] Maar dat is dus het probleem.

[4:52:01] Wij hebben die informatie ook.

[4:52:02] Niemand heeft die informatie.

[4:52:04] En dus vraag ik aan de minister of de minister bereid is om de NPO te vragen.

[4:52:07] Dat is toch een heel redelijk verzoek?

[4:52:08] Of misschien de NPO, de NPO zou er zelf ook geïnteresseerd in moeten zijn, een NPO-enquête kan verspreiden.

[4:52:13] Want inderdaad, we krijgen van niemand wat te horen.

[4:52:15] Dus in dit land is dat totaal onbekend.

[4:52:17] In hoeverre dus de inlichtingendiensten en de media vervolgd zijn.

[4:52:20] We weten er niks over.

[4:52:21] We weten alleen dat het gebeurt.

[4:52:24] Ja, ik begrijp dat het heel teleurstellend is, voorzitter, de antwoorden die ik geef, maar ik ga hier verder geen informatie, ik kan hier verder geen informatie over geven.

[4:52:31] Helemaal tot slot, voorzitter.

[4:52:32] En ja, daarom is er dus weinig vertrouwen ligt in de media.

[4:52:35] Omdat er dus niks over te horen krijgen.

[4:52:37] Ja, dat kan in je keul lachen, maar het is echt best ernstig.

[4:52:40] Uw interrupties zijn nu echt meer dan op.

[4:52:42] Dus dit was het.

[4:52:48] Dan tot slot, voorzitter, vraag van de heer Bosma.

[4:52:52] over het abonnement opzeggen van NPO.

[4:52:56] Wat dus kan, is dat u eerst lid wordt van NPO Plus en dan kun je daarna dat opzeggen.

[4:53:12] Dat was een tip van de minister en ook de laatste vraag.

[4:53:16] Zijn er nog onbeantwoorde vragen?

[4:53:18] Ik zie een vinger van mevrouw Van Plas.

[4:53:23] Ja, voorzitter, volgens mij heb ik nog een vraag gesteld.

[4:53:32] Is het beeld uit de begroting en de jaarafslag van de NPO dat er geen concrete plannen zijn om de bestuursstructuur te verkleinen?

[4:53:38] Juist en zo niet.

[4:53:40] Waarom is er onlangs een tweede bestuurder bij de EO gekomen?

[4:53:44] Dat wil ik graag vragen.

[4:53:45] Wat vindt de minister daarvan?

[4:53:48] Ja, wat ik eerder ook al aangaf hierop, ik ga niet over de exacte invulling van die bezuiniging.

[4:53:53] Dus de hoogte van die bezuiniging, dat is vastgesteld.

[4:53:57] Maar waar dan precies in gesneden wordt, dat is niet aan mij.

[4:54:00] Binnen het huidige stelsel ga ik daar gewoon niet over.

[4:54:03] Maar met die stelselwijziging willen we wel graag ook...

[4:54:08] ...invloed hebben op die kleilaag, op die tussenlaag.

[4:54:12] En het doel is ook om dat dan efficiënter en effectiever te maken... ...zodat er ook minder bestuurders nodig zijn.

[4:54:18] Maar verder ga ik niet over de hoeveelheid bestuurders... ...die bij de omroepen in dienst zijn.

[4:54:23] Dat is gewoon niet aan mij binnen het huidige stelsel.

[4:54:29] De heer Mohandes.

[4:54:30] Geen interruptie in het kader van nog niet beantwoord.

[4:54:32] In het kader van PPS vroeg ik heel concreet... ...naar een eerder aangenomen motie met Paternotte.

[4:54:37] En wat er nou concreet van is gekomen, behalve het nieuwsbericht, ik kan nog niet helemaal zien wat voor agenda eruit gaat rollen.

[4:54:46] Ik kom in het tweede termijn met een motie weer met D66 als het gaat om een PPS tussen omroep en streamers.

[4:54:51] Maar ik ben wel benieuwd wat dan de stand van zaken is en wanneer we daar iets van kunnen verwachten.

[4:54:58] Hoor ik PPS, publiek-private samenwerking?

[4:55:00] Excuus, publiek-private samenwerking tussen publieke media en private media.

[4:55:06] Ja, het gaat om die publiek-privaat samenwerking, wat ik al eerder zei.

[4:55:09] We hebben daar geen definitieve sturingskracht op als overheid.

[4:55:15] Dat is ook primair aan die partijen zelf.

[4:55:17] Wat we doen is, we faciliteren dat maximaal, die gesprekken.

[4:55:21] En daar stuur ik ook op aan dat die gesprekken gevoerd worden.

[4:55:24] Maar uiteindelijk moeten die partijen daar zelf ook samen uitkomen en ook met voorstelling komen.

[4:55:28] Dat kunnen we niet van overheidswegen opleggen op welke manier zij precies zouden moeten gaan samenwerken.

[4:55:35] Dan is een wettelijke basis in de toekomst voor PPS en publiek-private samenwerking in de mediewet nog best te overwegen.

[4:55:43] Dat zeg ik via de minister tegen mezelf ook een beetje, maar het is een kader van harde opdenken.

[4:55:46] Excuus, voorzitter.

[4:55:49] Die publiek-private samenwerking is in elk geval nu ook al niet verboden, dus ik wil ook die oproep doen om maximaal samen te werken.

[4:55:57] Ik denk dat dat goed is voor het uiteindelijke consument, voor de kijker en de luisteraar.

[4:56:05] Voor de rest politieke voorstellen doen is natuurlijk ook aan de heer Mohandas zelf.

[4:56:09] Mevrouw Martens van Amerika.

[4:56:11] Ja, dank, voorzitter.

[4:56:13] Voor het produren op de vraag, ik heb tijdens mijn bijdrage natuurlijk ook geschetst wat het verschil in views is op de NPO Start versus YouTube.

[4:56:20] Ik weet niet of de minister daar nog van plan was om op te willen terugkomen, maar die publiek-private samenleving moet natuurlijk wel een plekje krijgen in de mediawet, net als de heer Mohandis schetst, want het is nu vrijblijvend, maar in levensbelang van de publieke omroep.

[4:56:33] Dus ziet de minister dan niet toch een optie om dit

[4:56:36] toe te voegen aan de mediawet in plaats van nu te zeggen het staat er nog niet in dus we kunnen het niet aanpassen.

[4:56:52] Er zitten op dit moment gewoon geen belemmingen in die wet, dus er kan gewoon maximaal samengewerkt worden.

[4:57:01] Of het bij wet afdwingbaar zou moeten zijn van het publieke omroep, dat is echt ook een politieke vraag waar ik ook niet op vooruit wil gaan lopen.

[4:57:12] Ja, ik ben een beetje zoekende naar waar wij wel over gaan en waar wij niet over gaan.

[4:57:16] En bijvoorbeeld dat de NPO op dit moment met bijna 100 FTE bezig is om NPO Start tot hetzelfde niveau te krijgen als de andere streamers.

[4:57:24] Dat voelt natuurlijk, ondanks dat iedereen er met de beste intenties aan werkt, als water naar de zee dragen.

[4:57:29] Dus in hoeverre gaan wij er echt niet over dat wij een opdracht neer kunnen leggen.

[4:57:32] Zorg dat dit live komt, in de lucht gaat en werkt.

[4:57:36] Dit is gewoon echt een NPO binnen het huidige stelsel.

[4:57:38] Daar kan ik lang en kort over praten, maar dit is gewoon het feitelijk antwoord.

[4:57:44] Daar gaat de overheid niet over of de NPO al dan niet NPO start door ontwikkeling.

[4:57:52] Dank, voorzitter.

[4:57:52] De minister had het over facilitaire samenwerking van de NPO met de commerciëlen.

[4:57:58] Hij zei daarover hoopvolle berichten in de krantenlezen.

[4:58:01] Neem aan dat hij doelt op het stukje in het AD dat ze samen tegen de techreuze willen optrekken.

[4:58:06] Dat gebeurt alleen niet.

[4:58:08] De NPO beleidt dat met de mond, dat ze willen samenwerken.

[4:58:11] Ze verzuimen, ze vertragen, ze zetten het proces niet in gang.

[4:58:14] Wil de minister maar een toezegging doen dat hij de NPO dwingend gaat vragen om op korte termijn aan te gaan kloppen bij die commerciële partijen, bij de Topa, bij de SBS, bij de RTL, noem maar op, en dat ook in gang gaat zetten.

[4:58:28] Dat we niet vier verschillende controlekamers nodig hebben en honderd verschillende studio's.

[4:58:33] Het kan gewoon gebeuren.

[4:58:34] Maar ik zou graag een toezegging willen dat de minister de NPO gaat vragen nu echt concreet aan te gaan kloppen bij die commerciële partijen om dat mogelijk te maken en zo weer een bezuinigingsslag te kunnen doen.

[4:58:47] Ik wil ze maximaal aanmoedigen, maar ik ga ze niet dwingend vragen, want die rol en die positie heb ik niet.

[4:58:57] In de term dwingend vragen zit ook nog altijd de term vragen.

[4:59:02] Dus ik denk dat het wel kan en ik denk dat het ook moet, want we hebben het hier gewoon over belastinggeld.

[4:59:06] We hebben het hier over een bezuinigingsoperatie.

[4:59:08] Er worden ons allemaal programma's voor de neus gebungeld van, oh kijk, als we dit moeten bezuinigen, gaat dit programma dood.

[4:59:13] Dat is niet nodig.

[4:59:14] Er kan gewoon facilitair worden samengewerkt.

[4:59:16] Dus ik wil graag een toezegging dat er echt met klem wordt gevraagd aan de omroepen om daarvoor contact te zoeken met de commerciële.

[4:59:25] Met klem vragen, dat vind ik nog net binnen de lijntjes kleuren.

[4:59:28] Maar er zit uiteindelijk, zeg ik heel eerlijk daarbij, geen dwang achter, want dat kan ik gewoon niet doen.

[4:59:42] Zijn we bijna toe aan de tweede termijn van de Kamer, maar er is een verzoek gekomen om even vijf minuten te schorsen om de moties af te stemmen.

[4:59:49] Dus dat ga ik doen tot vijf over acht.

[5:05:09] We gaan weer verder.

[5:05:12] Als iedereen op de tribune graag weer even stil wil zijn en hier ook de Kamerleden, dan gaan we verder met de tweede termijn van de Kamer, waarin moties ingediend kunnen worden, onder andere.

[5:05:23] Het eerste wil ik het woord geven aan D66.

[5:05:28] Graag even orde op de tribune.

[5:05:38] Dank aan de minister voor de antwoorden en ook dank aan de collega's hier voor het debat in de eerste termijn.

[5:05:44] En ik zie ernaar uit om onze toekomstige debatten over dit onderwerp met elkaar te voeren.

[5:05:50] Dit was namelijk mijn eerste een heerlijke vuurdoop.

[5:05:54] In de eerste termijn heb ik het gehad over de onafhankelijke journalistiek en hoe we kijken naar de stelselhervorming.

[5:05:59] En het debat hierover bewijst ook hoe noodzakelijk het is dat we zorgen dat journalisten onafhankelijk hun werk kunnen doen.

[5:06:05] Ik heb net naar de antwoorden van de minister geluisterd over die herziening.

[5:06:10] En het is toch bijzonder hoe weinig deze minister voor elkaar heeft gekregen op dat vlak, zelfs met een jaar extra tijd.

[5:06:18] En ik maak me echter wel een klein beetje zorgen over die planning en of we dat dus ook voor de zomer gaan halen.

[5:06:24] Ik heb de minister gehoord over dat hij er alles aan doet om dat in zijn werking te stellen, dus daar moeten we hem dan maar op vertrouwen.

[5:06:31] Het is eerlijk gezegd wel een sombere conclusie die we hier trekken, maar omdat die omroepen ook naar ons kijken om een knoop door te hakken, ben ik ook blij met de samenwerking met het CDA en de VVD dat we samen deze stap naar voren hebben genomen, want het is ontzettend belangrijk dat we dat doen, gegeven ook die planning.

[5:06:48] En ik hoop dus daarbij ook op steun van mijn collega's.

[5:06:52] Dank.

[5:06:55] Dank u wel.

[5:06:56] Dan is het woord aan de VVD, mevrouw Martens van Meert.

[5:06:59] Dank u wel.

[5:07:01] Voorzitter, ik zal voorkomen dat ik mijn woorden ga herhalen.

[5:07:05] De positie van de VVD met betrekking tot de hervorming van de publieke omroep mogen duidelijk zijn en ik beperk mij vandaag tot twee moties.

[5:07:13] Gezien het feit dat er nog ongeveer vijftien aangenomen op de plank liggen, ben ik in

[5:07:18] Vol vertrouwen afwachting van de brief voor het zomerreces.

[5:07:21] Een van de moties over de voortgang en de timing zal mevrouw Nanninga zo ook namens mij indienen.

[5:07:27] Dus ik ga over op de moties.

[5:07:29] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat de hervorming van de Mediawet loopt naar een bestel waarbinnen zou worden ingezet op samenwerking.

[5:07:37] Constaterende dat hierover sinds het notenoverleg van april nog geen definitieve beslissing over is genomen.

[5:07:41] constaterende dat duidelijkheid gewenst is voor alle betrokken partijen.

[5:07:45] Verzoekt de regering het aantal te vormen omroephuizen te concretiseren tot 4 en daarnaast omroephuis NOS slash NTR, de zogenaamde 4 plus 1, en dit te verwerken en nog naar de Kamer te sturen.

[5:07:56] Nieuwe mediawet en gaat over tot de orde van de dag en die dien ik in met mijn collega's van D60 en het CDA.

[5:08:03] En dan een oldschool handgeschreven motie.

[5:08:05] Dat schijnt hier de maandagvloek te zijn, dat niemand me kon helpen met de printer.

[5:08:08] Dus ieder excuus voor mijn handschrift, want ik denk dat ik niet meer heb geschreven sinds groep acht.

[5:08:13] De Kamer.

[5:08:14] Grote beraadslaging.

[5:08:15] Constaterende dat een pluriform media aanbod bestaat uit een combinatie van de commerciële en publieke media.

[5:08:21] Overwegende dat het wenselijk is om de balans tussen publieke en commerciële media te bewaken.

[5:08:26] Overwegende dat het uitbreiden van de reclame mogelijkheden van de publieke omroep naar de podcast die balans kan verstoren.

[5:08:32] overwegende dat hierover in de mediewet en of ster geen duidelijkheid bestaat.

[5:08:35] Verzoekt de regering expliciet in de nieuwe mediewet op te nemen dat de ster haar reclameruimte niet uitbreidt naar podcast en gaat over tot de orde van de dag.

[5:08:43] Dank u wel.

[5:08:46] Dank u wel.

[5:08:47] Het woord aan de heer Mohandes van Groenings BVN.

[5:08:49] Voorzitter, dank u wel.

[5:08:50] Ik zal... Ik dank de minister trouwens voor de beantwoording en ik ga gelijk met de moties van start.

[5:08:57] Om te beginnen bij de motie over de bezuinigingen, constaterende dat de regering...

[5:09:03] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateerde dat de regering heeft besloten tot een bezuiniging van 106 miljoen op de publieke omroep en het amendementbond, wat deze bezuiniging nog heeft verhoogd met nog eens 50 miljoen, overwegend nadat de publieke omroep zich nu gedwongen ziet om tal van programma's te schrappen die juist de culturele kerntaken van de publieke omroep raken.

[5:09:17] Van oordeel dat het totale bezuinigingsbedrag des te harder op het programma aanbod inhakt doordat de gesuggereerde extra reclamezendtijd niet de beoogde extra inkomsten gaan opleveren en meer reclame bij de publieke omroep niet gewenst is.

[5:09:29] Hervormingen die besparingen kunnen opleveren pas kunnen ingaan.

[5:09:32] in 2029, waardoor het aantal bestuurders en toezichthouders tot 2029 in stand blijft.

[5:09:36] Verzoekt de regering om de besparingen voor het jaar 2027 gelijk te laten oplopen met de noodzakelijke hervorming met ingang van 2029 en gaat over tot de orde van de dag.

[5:09:47] Hoeveel moties heeft u, want u heeft nog twee minuten en vijftien seconden.

[5:09:50] Drie.

[5:09:50] Ik ga heel snel.

[5:09:51] Nou ja, maar niet zo snel dat niemand het meer kan verstaan.

[5:09:55] Zeker, maar het is ook wetgeving, voorzitter.

[5:09:57] Dus ja, goed.

[5:09:58] Ik doe mijn best.

[5:09:59] De Kamer gehoort de beraadslaging, constaterende dat de publieke omroep in diverse Europese landen succesvol samenwerkt met streamingsdiensten, onder andere via co-producties zoals Knock Off, The Club, Undercover en nog meer films, constaterende dat de streamingsdiensten ook een belangrijke rol spelen in het Nederlands medialandschap

[5:10:15] in de versterking van kwaliteit en bereik van Nederlandse productie, overwegend dat samenwerking tussen streamingsdiensten en publieke omroep een grote bereik oplevert voor publieke content, maatschappelijke relevantie.

[5:10:23] Toen leidt dat publieke content door samenwerking in nieuwe doelgroepen, zoals jongeren, beter bereikt en de positie van makers, productiehuizen en onafhankelijke producenten versterkt.

[5:10:30] Ik verzoek de regering om samen met de NPO en de publieke omroepen en streamingsdiensten een publiek-private samenwerking te bewerkstelligen, met als doel koop-reducties en samenwerking zoals in andere landen gebeurt.

[5:10:39] En voor het zomer is er zo'n voorstel toen het gaat over tot de orde van de dag, mede ingediend door collega Oehatsch.

[5:10:46] Kamer, goede braatslaging.

[5:10:50] Overwegingen dat regionale publieke omroepen van groot belang zijn in de publieke informatievoorziening, maar de vindbaarheid van hun programma zeer te wensen overlaat.

[5:10:56] Van mening dat de programma's van regionale publieke omroepen in aanvulling op het analoge aanbod ook digitaal in livestream en on-demand moeten kunnen worden aangeboden, bijvoorbeeld via apps zoals NPO Start.

[5:11:05] Verzoekt de regering om wettelijk te regelen dat alle regionale zenders in livestream en on-demand worden aangeboden via NPO Start en regionale programma's desgewenst kunnen worden uitgelicht en hier nog dit jaar een voorstel

[5:11:16] ...naar de Kamer te sturen en gaat over tot het oordeel van de dag... ...mede indien het dient door de Krul en tot slot de Kamer voor de Brazilijn... ...van oordeel dat de publieke omroep haar publieke karakter dient... ...behouden constaterende dat het demissionaire kabinet ervoor kiest... ...om de commerciële reclamezendheid op lineaire televisiekanalen per 27... ...te verhogen naar 10% en het verbod van het plaatsen van reclame... ...bij kinderprogrammering en het verbod op commerciële reclame... ...op boodschap bij online video.

[5:11:37] ...aanbod terug te draaien, spreekt uit dat deze verdere commercialisering... ...van de publieke omroep afbreuk doet aan het publieke karakter... ...en zij deze keuzes daarom moet afwijzen, gaat over tot de orde van de dag.

[5:11:50] Dank u wel.

[5:11:52] Dan aan de heer Bosma van de PVV.

[5:11:55] Dank u wel, voorzitter.

[5:11:56] Het leek toch een beetje een soort 13-in-een-dozijn-debat te worden vandaag, maar we hebben natuurlijk toch groot nieuws en een belangrijke doorbraak is gerealiseerd, want we zien nu gewoon de contouren van het nieuwe kabinet.

[5:12:09] Dat nieuwe kabinet noemde zichzelf een minderheidskabinet, maar daar hebben we natuurlijk geen seconde in geloofd, want een minderheidskabinet heeft geen meerderheid, dus hoe kan dat nou?

[5:12:17] En wat iedereen natuurlijk wat verder verwachtte, was dat het op de enige manier een deal of een soort deal of een case van de staaij op de achterbank constructie of een partij van Zeeland constructie zou zijn.

[5:12:29] En daar zien we nu gewoon het eerste bewijs van, want drie fracties, de vormerende fracties, komen met een oplossing met betrekking tot dat mediahuis, namelijk 4.1.

[5:12:40] En hoe komen ze erbij?

[5:12:41] Nou, het komt precies uit het

[5:12:44] regeren uit het verkiezingsprogramma van de GroenLinks Partij van de Arbeid.

[5:12:49] Dus blijkbaar zijn er contacten of gevoelen of wat dan ook die zichtbaar maken wat er nu aan de hand is.

[5:12:57] Mevrouw Martens-Amerika heeft een vraag.

[5:12:59] Ja, dank u voorzitter.

[5:13:00] En ook dank wel voor dit grote compliment.

[5:13:01] Ik had de heer Bosma er eigenlijk op willen wijzen dat ik deze exactzelfde motie eerder heb ingediend en toen was de heer Mohandes tegen en uw partij voor.

[5:13:09] Dus volgens mij laat dit alleen maar zien in dit huis dat dit een breed gedragen, geniaal voorstel is wat nu de volgende stappen gaat zetten binnen de publieke omroep.

[5:13:17] Ja, wat het dus nu gaat halen met met de vier partijen die blijkbaar dit nieuwe kabinet schragen om dat prachtige werkwoord dat

[5:13:24] Mark Rutte gebruikte het altijd om het even van stal te halen.

[5:13:27] Dus we zien nu de nieuwe coalitie, voorzitter.

[5:13:29] Ten tweede zou ik zeggen, volg het Twitter-account, een blik op de NOS, dat heel veel informatie geeft over de, laat ik zeggen, vergissingkus van de NOS.

[5:13:39] Dat is heel nuttig om dat te volgen.

[5:13:41] Realtime wordt gewoon de waarheid

[5:13:44] aan de orde gebracht die door de NOS wat speels wordt ingevuld.

[5:13:48] Twee moties, voorzitter.

[5:13:49] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat de NOS is gestopt met het delen van nieuwsberichten op X schuinste Twitter, overwegende dat hij in strijd is met artikel 2.1 van de Mediewet 2008.

[5:13:59] Dat stelt dat er een publieke mediaopdracht is die bestaat uit het benutten van de mogelijkheden om mediaaanbod aan het publiek aan te bieden via de nieuwe media- en verspreidingstechnieken, overwegende dat het in strijd is, ook met de eigen missie van de NOS, die stelt dat de NOS ernaar streeft informatie toegankelijk te maken via alle beschikbare media.

[5:14:18] Verzoekt de regering ervoor zorg te dragen dat de NOS haar nieuwsberichten weer deelt via X Twitter en gaat over tot de orde van de dag.

[5:14:25] En dan ten slotte, voorzitter.

[5:14:27] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat Nederland niet van plan is deel te nemen aan het Eurovisiesongfestival 2026, omdat Israël deelneemt van mening dat dit laakbaar is, verzoekt de regering ervoor te zorgen dat Nederland meedoet aan het Eurovisiesongfestival 2026 en een einde maken aan de beschamende anti-Israëlhouding van de omroep Afrotros en gaat over tot de orde van de dag.

[5:14:48] Voorzitter, dank u wel.

[5:14:49] Dank u wel, de heer Krul van het CDA.

[5:14:51] Dank u wel, voorzitter.

[5:14:52] En ik dank ook de minister voor de beantwoording in zijn termijn.

[5:14:55] We hebben een aantal punten naar voren gebracht, v.a.

[5:14:58] als het gaat om de lokale en de streekomroepen en de regionale omroepen.

[5:15:02] En op die punten dienen het CDA moties mede in.

[5:15:06] En we dienen ook de motie uiteraard mede in, zoals eerder door mijn collega's van D66 en de VVD al benoemd, over de inrichting van het nieuwe bestel.

[5:15:14] Voor ons is het heel belangrijk, politiek vandaag,

[5:15:16] richting geeft.

[5:15:18] Ik vind het belangrijk dat die richting ook op meerdere fronten komt als het om die herziening gaat.

[5:15:22] Ik ben niet helemaal gerust als ik de minister hoor dat we nog een heel integraal pakket afwegen.

[5:15:27] Moeilijk, moeilijk en we moeten het wel halen.

[5:15:29] Ik hou mijn hart vast, voorzitter.

[5:15:31] We hebben ons vandaag meermaals de vraag hard opgesteld hoe het toch kan dat steeds meer mensen het vertrouwen verliezen in media en publieke omroep.

[5:15:40] Ik vraag me een beetje af of we zelf nou het idee hebben dat we daar vandaag aan bijgedragen hebben of dat we het een tikkeltje erger gemaakt hebben.

[5:15:45] Maar goed, dat laat ik maar aan de mensen thuis.

[5:15:48] Voorzitter, ik wil de minister bedanken voor zijn inzet op dit dossier.

[5:15:51] Mocht het toch de laatste keer zijn, we weten het niet.

[5:15:53] Het kan gek lopen in Den Haag.

[5:15:54] Daar wil ik hem in ieder geval voor danken en daar laat ik het bij.

[5:15:58] De heer Van Houwelingen heeft een vraag.

[5:15:59] Ja, een hele korte vraag, maar dat verbaast me, want er moeten toch redenen zijn om een instituut te vertrouwen?

[5:16:05] Als ik de heer Krul hoor lijkt het erop als we moeten vertrouwen hebben in de media.

[5:16:08] Misschien zijn er wel goede redenen om de media niet te vertrouwen.

[5:16:11] Een soort axioma lijkt het.

[5:16:13] Die redenen laat ik weer bij de heer Van Houwelingen.

[5:16:16] Het is meer...

[5:16:19] Het is meer de kernvraag in hoeverre draag je bij aan het wantrouwen.

[5:16:23] En wat er hier gebeurt is bijvoorbeeld de suggestie wekken flinterdun... ...dat er spionnen zouden rondlopen binnen de publieke omroep... ...draagt bij aan het wantrouwen.

[5:16:35] Omdat mensen thuis denken van nou, wat ik nou toch op televisie zie, kan ik dat wel vertrouwen... ...want ik heb die waarde vriend van Houdingen horen zeggen op televisie dat er ook spionnen tussen lopen.

[5:16:44] En dat bedoel ik mee dat je wantrouwen op een bepaalde manier kan aanwakkeren, doordat je dingen in twijfel trekt, doordat je suggestieve vragen stelt.

[5:16:53] Dat is wat ik bedoel met hebben wij bijgedragen aan het herstellen van het vertrouwen of hebben we het wantrouwen een tikkeltje erger gemaakt.

[5:17:00] En het oordeel daarover heb ik aan mensen thuis gelaten.

[5:17:03] En wat de heer Van Houwelingen daarvan vindt, dat moet hij lekker zelf weten.

[5:17:06] Heel kort.

[5:17:07] Laatste vraag.

[5:17:09] Hoe leest u dan zo'n kop over de inzet van journalisten als agent door de AIVD?

[5:17:14] Hoe leest u dat door de CTIVD?

[5:17:17] Verzin ik dat dan of bestaat dat rapport niet?

[5:17:23] Ik lees dat op dezelfde manier als de heer Van Houweling.

[5:17:25] Alleen de suggesties die u vervolgens wekt, van het is toch heel ernstig en we willen een overzicht.

[5:17:31] Ik denk dat dit niet bijdraagt aan de kwaliteit van dit debat.

[5:17:35] Dan is het woord aan mevrouw Nanneke.

[5:17:42] Twee minuten en 48 seconden.

[5:17:50] Voorzitter.

[5:17:51] De minister zit er nu vier maanden.

[5:17:53] Hij gaat ook al bijna afzwaaien, dus is zijn antwoord nu op alles.

[5:17:56] Het is ontijdig.

[5:17:57] Het moet de samenhang behandeld.

[5:17:58] Het is niet meer aan mij.

[5:17:59] Voorzitter.

[5:18:00] Ik herhaal wat ik een week geleden tegen dezelfde minister zei in het debat over cultuur.

[5:18:04] Dit is echt te makkelijk.

[5:18:06] Er ligt een stapel aangenomen moties, twee jaar voorbereidende voorstellen.

[5:18:10] De plannen en de besluiten lagen voor het inkoppen.

[5:18:14] Het mediaministerschap van Moes had een zegentocht vol homeruns kunnen zijn voor zichzelf en voor zijn partij, een partijgenoot als Mona Keijzer, die zich uiterst kritisch op de NPO tonen.

[5:18:25] En terecht voeg ik daaraan toe.

[5:18:27] Plannen eisen van omroepen, kaders stellen, knopen doorhakken, beslissingen over reclameinkomsten, wat jij in het winter betreft bij de NPO fors omlaag, want ze verstoren de markt en dus gewoon uitvoeren wat de Kamer per motie heeft gezegd te willen.

[5:18:41] En het gebeurt niet.

[5:18:42] Ik hoor uitstel en vooruitschuiven en onzekerheid.

[5:18:45] Het hoeft ook weer geen overcordate opschepperij in het kader van ik-ben-beleid te zijn, zoals sommige ministers zeiden.

[5:18:53] Maar het is de bedoeling dat we gaan kijken naar de partijen zelf.

[5:18:58] Het blinkt niet uit in daadkracht.

[5:19:01] De tijd dringt.

[5:19:03] We willen een kleinere, slankere NPO fors bezuinigen en de omroepen geleidelijk uitfaceren via omroephuizen.

[5:19:08] Veel Nederlanders willen dit blijkbaar onderzoek ook.

[5:19:10] Nu de minister nog.

[5:19:11] Ik heb een motie.

[5:19:14] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat het huidige publieke omroepbestel nodig ervan moet worden, overwegende dat de minister heeft aangegeven dat hervorming per 2029 alleen haalbaar is indien het wetsvoorstel uiterlijk in de zomer van 2027 door het parlement is behandeld.

[5:19:30] overwegende dat verder uitstel ertoe kan leiden dat hervormingpas per 1 januari 2034 kan plaatsvinden, verzoekt de regering om het wetsvoorstel tot hervorming van het publieke omroepbestel uiterlijk voor 1 juni in internetconsultatie te brengen en de Kamer uiterlijk voor het zomerreces te informeren over het verdere tijdspad richting parlementaire behandeling, en gaat over tot de orde van de dag.

[5:19:51] Voorzitter, dank u wel.

[5:19:55] Dan de heer Van Houwelingen.

[5:19:57] Wij maken ons dus wel zorgen over de banden tussen de eerlichtingendienst en de journalistiek.

[5:20:02] Vandaar deze motie.

[5:20:02] De Kamer gehoord de beraadslaging constaterende dat journalisten worden ingezet als agent door zowel de AIVD als de MIVD.

[5:20:08] Het is onomstreden, staat in de rapporten.

[5:20:10] Constaterende dat de Tweede Kamer geen enkel idee heeft hoeveel journalisten door de geheime dienst worden ingezet als agent.

[5:20:16] Ook dat is onomstreden.

[5:20:17] Overwegen dat dit alles toch zorgelijk is in een democratie, aangezien journalisten de macht moorden te bekritiseren in plaats van te representeren.

[5:20:23] Verzoek de minister de NPO te vragen, bijvoorbeeld door middel van een anonieme enquête, kan dat onder hun medewerkers, te onderzoeken hoeveel journalisten er banden hebben gehad met de inlichtingdienst.

[5:20:33] En gaat over tot de orde van de dag.

[5:20:34] Dank u voorzitter.

[5:20:36] Dank u wel.

[5:20:36] Dan is het woord aan de heer Markuszower.

[5:20:39] Mijn dank is groot aan de minister voor de beantwoording in zijn termijn.

[5:20:43] Ik heb één motie.

[5:20:44] De Kamer hoort de beraadslaging constateren dat het optuigen van nieuwe omroephuizen een ramp zijn voor kleinere omroepen, zoals Ongehoord Nederland.

[5:20:52] Ik verzoek de regering maximaal te bezuinigen op de publieke omroep, maar het plan voor het optuigen van nieuwe omroephuizen te schrappen en gaat over tot de orde van de dag.

[5:21:03] Deze is mede ingediend namens mijn collega, de heer Klaassen.

[5:21:07] Dank u wel.

[5:21:08] Mevrouw Van der Plas.

[5:21:13] Twee minuten 52.

[5:21:20] Voorzitter.

[5:21:23] Dank aan de minister voor de antwoorden en uiteraard ook zijn staf die hier ook de minister heeft bijgestaan.

[5:21:34] Ik heb twee moties, voorzitter.

[5:21:37] De Kamer gehoord de beraadslaging constaterende dat de NPO begroting 2026

[5:21:42] laat zien dat de totale kosten voor bestuur, directies, toezicht en organisatie aanzienlijk zijn, overwegende dat het publiek belang gediend is met een publieke omroep die zuinig omgaat met belastinggeld.

[5:21:56] Verzoekt de regering een duidelijke overheadnorm op te stellen voor de hele publieke omroep, waarbij de Raad van Bestuur, de Raad van Toezicht en de directie van de NPO bij bezuinigingen minstens hetzelfde percentage besparen als het mediabudget.

[5:22:09] En verzoekt de regering deze norm in mogelijke alternatieven voor de volgende begrotingsbehandeling aan de Kamer te sturen, inclusief een financieel, juridisch en organisatorisch overzicht.

[5:22:20] En gaat over tot de orde van de dag.

[5:22:23] Alsjeblieft.

[5:22:25] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat de Mediawet 2008 voorschrijft dat de NPO pluriform, dus veelzijdig, onafhankelijk en kwalitatief hoogstaand mediaaanbod verzorgt, overwegende dat transparantie en publieke verantwoording essentieel zijn voor het vertrouwen in de publieke omroep, verzoekt de regering de Mediawet te wijzigen zodat, naar Spaans voorbeeld, een commissie voor parlementaire controle van de NPO kan worden ingesteld

[5:22:51] die controle uitoefent op zodanige wijze dat de werking en onafhankelijkheid van de media niet worden belemmerd en gaat over tot de orde van de dag.

[5:22:58] Dank u wel.

[5:23:00] Dank u wel.

[5:23:01] Dan de heer Seder, ChristenUnie.

[5:23:03] Dank u wel, voorzitter.

[5:23:05] Ik heb een paar moties.

[5:23:06] De Kamer, gehoorde beraadslaging, constateert dat omroephuizen de opdracht hebben om de in de samenleving levende geluiden, behoeften en perspectieven in het aanbod te vertalen.

[5:23:14] Zoekt de regering de externe pluriformiteit van het omroepbestel te borgen en deze binnengestelde kaarters maximale inrichtingsvrijheid te geven.

[5:23:20] waaronder een belangrijke rol voor de omroepverenigingen, en gaat over tot de orde van de dag.

[5:23:24] Ceder en mede-ontdekker de heer Stoffer.

[5:23:26] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateerde dat in de vorig jaar opstelde richtlijn schermgebruik wordt afgeraden voor kinderen tot twee jaar, constateerde dat in Frankrijk een verbod geldt voor tv-programma's gericht op baby's en peuters.

[5:23:37] Ik verzoek de regering om in samenwerking met partners zoals de lokale GGD en Nikam voortvarend aan de slag te gaan met onder de aandacht brengen van de richtlijn onder ouders en de Kamer hier periodiek over te informeren.

[5:23:46] en verzoekt de regering tevens om in een EU-verband te pleiten voor een verbod op tv-programma's gericht op kinderen tot twee jaar bij de herziening van de audiovisuele mediadienstenrichtlijn en gaat over tot de orde van de dag.

[5:23:56] En tot slot, voorzitter.

[5:23:57] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateert dat het kabinet voornemens is om per 1 januari 2028 een stelse herziening van de lokale publieke omroepen door te voeren voordat de NPLO en de Raad van State erop wijzen dat er nog onvoldoende inzicht is in de totale

[5:24:11] beschikbare budget en het risico bestaat dat structurele gemeentelijke bijdragen wegvallen als gemeenten hier straks geen taak meer in hebben, overwegend dat de aanvullende bijdrage van de gemeente in 2026 circa 9,5 miljoen euro is en het risico dus groot is dat deze grotendeels weg gaat vallen.

[5:24:25] Spreekt uit dat om een toekomstbestendig bestel te garanderen, voorkomen moet worden dat lokale omroepen vanaf 2028 per saldo minder ontvangen dan nu en verzoek de regering nog voor het mei reces via inventarisaties bij de gemeente kaart te brengen hoe groot

[5:24:37] bovenstaan het risico is en duidelijkheid geven hoe geborgd wordt dat lokale omroepen over voldoende budget blijven beschikken en gaat over de orde van de dag.

[5:24:47] Dank u wel.

[5:24:47] En als laatste de heer Struis.

[5:24:49] 40 seconden.

[5:24:51] Nou, daar gaat ie.

[5:24:52] De Kamer, gehoord de beraadslaging, ik heb één motie.

[5:24:54] Overwegende het belang van het bestaan van een goed functioneerde publieke omroepstelsel naast commerciële omroepen.

[5:25:00] Overwegende dat de wettelijke taak van de NPO is te zorgen voor een gevarieerd mediaaanbod.

[5:25:05] Constaterende dat dit met de ingezette bezuinigingen niet gebeurt.

[5:25:08] Overwegende het belang van een veelzijdig en divers aanbod ook voor kleinere doelgroepen zoals programma's over kunst, onderzoeksgenaristiek of klassieke muziek.

[5:25:16] overwegende dat de rol van de NPO meer ondersteunend en minder bepalend zou moeten zijn.

[5:25:21] Verzoekt de regering het budget van de publieke omroep niet verder te verlagen en het initiatief te nemen tot het ontwikkelen van een toekomst verstandig publiek omroepstel, met een aantal sterke omroepen die waarde toevoegen aan het medialandschap en met een ondersteunende rol van de NPO, en gaat over tot de orde van de dag.

[5:25:39] Dank u wel.

[5:25:39] Dan gaat... Oh, mevrouw Van der Plassen heeft een vraag.

[5:25:48] Voorzitter, even een verduidelijkende vraag aan de heer Struis.

[5:25:52] Stelt de heer Struis nu voor om helemaal niet te bezuinigen op de NPO of om niet verder te bezuinigen dan het kabinet al heeft aangekondigd?

[5:26:02] Het is het laatste, maar de volgordelijkheid moeten eerst de verbeteringen zijn en dan de begroting en dat zie ik hier te weinig.

[5:26:12] Dank u wel.

[5:26:13] Dan gaat de minister zich even buigen over zijn oordeel over de moties.

[5:26:18] Daar heeft hij tien minuten voor nodig, dus we komen hier weer terug om vijf over half negen.

[5:34:55] We gaan weer beginnen met de moties en de minister gaat een oordeel geven.

[5:35:03] Dank u wel.

[5:35:04] Voorzitter, motie 1 is ontijdig en dat had ik eigenlijk al aangekondigd dat ik deze soortgelijke moties ontijdig zou verklaren.

[5:35:17] Motie 2.

[5:35:18] Ja, bij ontijdigd dan moet ik eigenlijk de indiener vragen of hij dan aangehouden wordt die motie.

[5:35:25] Alleen mevrouw Martens van Amerika is er nog niet.

[5:35:28] Gelukkig is het wel vijf over half negen.

[5:35:30] Dus dat ga ik zo meteen nog even vragen.

[5:35:32] Die houden we nog even in de lucht.

[5:35:33] Motie 2.

[5:35:36] Motie 1 die gooien we in de lucht.

[5:35:38] Oké.

[5:35:39] Motie 2 moet ik ontraden.

[5:35:44] Vanwege dat dit op dit moment al kan en anders dan hebben we een probleem in de dekking.

[5:35:49] Motie 2 ontraden.

[5:35:56] Motie 3 moet ik ook ontraden, dan gaat het over bezuinigingen gelijk laten lopen met hervorming.

[5:36:03] Ook geen dekking.

[5:36:05] Motie 3 ontraden.

[5:36:07] Motie 4, oordeel Kamer.

[5:36:10] De motie 5 over die regionale omroepen bij de NPO Start is overbodig, want dit zijn we al aan het doen en de wet wordt aangepast.

[5:36:24] Motie 5 overbodig, de heer Mohandes.

[5:36:27] Voorzitter, ik wil oprecht deze minister geloven dat dat zo is, maar u moet ook de Kamer begrijpen, daar wil ik een Kamer uitspraak, dat dit al vanaf

[5:36:35] minister Slob loopt deze discussie.

[5:36:37] Het is best een lange discussie.

[5:36:39] Dus ja, ik heb geen garantie met straks een wisseling dat het dan wel gebeurt.

[5:36:42] Dus ja, ik begrijp het.

[5:36:43] Ik begrijp het dictum overbodig, maar het is echt belangrijk dat de Kamer zich erover uitspreekt, want het moet echt geregeld worden.

[5:36:50] Wat mij betreft binnen zes maanden.

[5:36:51] Maar ja, dat is even waarom ik er toch een motie van heb gemaakt.

[5:36:55] En ik begrijp die toezegging heel goed en die waardeer ik ook.

[5:36:58] Ja, ik begrijp de behoefte van de Kamer om dan een motie in te nemen, maar dit staat al in een brief die ik naar de Kamer heb gestuurd en er ligt nu ook een harde toezegging.

[5:37:09] Ik heb hierbij ook gezegd van dit gaan we doen, dit gebeurt al.

[5:37:13] Nou ja, net hadden we het ook over de vertrouwensvraag bij de media.

[5:37:17] Goed, daar laat ik het verder maar bij, maar dan is het... ...overnemen.

[5:37:23] Zijn we klaar?

[5:37:26] De motie op stuk nr.

[5:37:32] 5 wordt overgenomen.

[5:37:40] Ik ga even terug naar motie op stuk nr.

[5:37:42] 1 van mevrouw Martens-Amerika, want die is nu binnen.

[5:37:45] Daarvoor was het oordeel dat die ontijdig was.

[5:37:48] Ik wil aan mevrouw Martens-Amerika vragen of ze de motie aan wil houden of dat ze hem gewoon in stemming wil brengen.

[5:37:55] Dank, voorzitter.

[5:37:55] Een excuus dat ik er wat later was.

[5:37:57] Bijzonder dat hij ontijdig is.

[5:37:59] Misschien zou de minister één zin willen toevoegen waarom.

[5:38:02] Want we zijn hier toch om richting mee te geven, net als die andere stapel moties.

[5:38:06] Dus waarom is deze dan ontijdig?

[5:38:10] Omdat deze motie aangeeft dat gewoon die 4 plus 1 een hard uitgangspunt is en dus eigenlijk al een definitieve keuze en dat ik in principe die definitieve keuze als totaalpakket naar de Kamer wil sturen, zoals ik ook over heb gehad vandaag.

[5:38:25] Wat ik ook eerder al aangekondigd heb, dat ik vandaag moties die daarop toezien, harde keuzes maak over het bestel, terwijl dat nog integraal moet worden bekeken, dat ik die allemaal ontijdig ga verklaren.

[5:38:40] Ja, mevrouw Martens-Amerika, toen was u nog niet binnen.

[5:38:43] Dat was helemaal aan het begin van het debat en toen heeft de minister inderdaad gezegd dat hij alle moties ontijdig gaat verklaren.

[5:38:49] Maar aan u het woord.

[5:38:52] Ik laat het voor nu even staan.

[5:38:53] Als dat verandert, dan hoort u dat via de weg zoals die gangbaar is in de Kamer.

[5:38:59] De heer Krul heeft ook een vraag.

[5:39:01] Ik ben wel benieuwd hoe de minister dat dan ziet.

[5:39:04] Hij geeft zelf aan er is politieke regie nodig.

[5:39:07] Zonder politieke regie lukt het niet.

[5:39:10] En vervolgens zegt hij ja ik wil een totaalpakket sturen naar de Kamer waar dit onderdeel van is.

[5:39:15] Hoe ziet hij in zijn eigen proces dan voor zich dat er tot een aantal gekomen wordt?

[5:39:22] Kijk, dit is heel simpel.

[5:39:23] Over een paar weken zit er een nieuwe minister.

[5:39:25] Die gaat uiteindelijk die brief naar de Kamer doen, hoop ik.

[5:39:27] En dat heb ik ook al eerder, al twee keer eerder gezegd, dat ik daarbij die slag om de arm hou van dat er voor de zomer een brief naar de Kamer gaat en die wet in internetconcentratie gaat.

[5:39:36] Ik wil dat heel graag.

[5:39:36] Ik zet er ook maximaal tempo op.

[5:39:38] Dat lukt ook, wat mij betreft.

[5:39:42] Maar over een paar weken gaat daar iemand anders gewoon over.

[5:39:45] En dan kan ik nu wel allemaal gaan zeggen van we gaan deze keuze maken en deze keuze maken, want dan loop ik vooruit.

[5:39:49] op die defensieve keuzes.

[5:39:52] En als mijn opvolger dan zegt van het moet allemaal anders.

[5:39:55] Nou ja, dat is gewoon wat het is in een demissionaire status.

[5:39:58] Dus ik ga niet overal op vooruit lopen.

[5:40:02] De heer Van Houwelingen.

[5:40:03] Voorzitter, ik ben het helemaal eens met mijn collega's hier.

[5:40:05] De Kamer is gewoon missionair.

[5:40:07] We zijn missionair.

[5:40:08] U zou als minister toch blijven via de voorzitter moeten zijn als u via moties, richtlijnen en kaders meekrijgt.

[5:40:14] Dat is toch alleen maar mooi meegenomen.

[5:40:16] Ik begrijp er niks van.

[5:40:18] Nou, kijk, we krijgen een oordeel van de minister, maar de Kamer mag zelf besluiten om dat oordeel naast zich neer te leggen.

[5:40:25] Dus de motie kan dan gewoon in stemming gebracht worden en dan kun je voor of tegen stemmen.

[5:40:29] Mevrouw Martens Amerika.

[5:40:30] Ja, voorzitter, dank je.

[5:40:31] Dan toch een vraag, want ik hoor de minister in de toelichting zeggen het moet het moet integraal worden afgewogen.

[5:40:38] Dat voelt een beetje als ambtenaren taal voor het.

[5:40:42] Het hele pakket is nog niet duidelijk.

[5:40:44] En tegelijkertijd zegt de minister het is aan de volgende bewindspersoon.

[5:40:47] Betekent dit nu eigenlijk dat in alle maanden dat deze minister er heeft gezeten, deze specifieke knoop niet is doorgehakt?

[5:40:54] Dat de Kamer opnieuw moet wachten, dat we moeten wachten op de volgende bewindspersoon, met het risico dat we niet op tijd klaar zijn.

[5:41:00] Want nogmaals, de Kamer is missionair.

[5:41:02] Dus deze minister kan ook zeggen, als jullie dit willen in meerderheid, dan geef ik het door aan mijn opvolger.

[5:41:07] Hij houdt het af.

[5:41:08] Misschien kan de minister daar nog op reflecteren.

[5:41:12] Natuurlijk neemt ook mijn opvolger, ga ik gewoon vanuit, al deze signalen, zeker als het komt van partijen die nu aan de formatie tafel zitten, uit de serieus.

[5:41:19] Alleen ik ga niet nu allemaal al keuzes maken en dat het ambtelijk al helemaal wordt doorgewerkt en daarmee alle ruimte en de definitieve beslissing over hoe dat wetsvoorstel

[5:41:31] naar de Kamer gaat en hoe dat dan precies uitziet, ga ik niet meer doen.

[5:41:34] Ik vind dat echt aan mijn opvolger.

[5:41:36] Ik wil die definitieve keuze niet maken.

[5:41:37] Ik leg ze wel alle ballen, leg ik gewoon voor doel, zodat dat tempo, dat heb ik al een aantal keer aangegeven, zodat dat tempo en ook die deadline niet in gevaar komen.

[5:41:45] Dus dat is gewoon nu hoe het eruit ziet.

[5:41:49] Er vertraagt niks.

[5:41:50] Die debdime kan nog steeds gehaald worden.

[5:41:53] Ik vertraag ook niks.

[5:41:54] En ambtelijk zijn we ook hier volle bak mee aan de slag.

[5:41:56] Dat wordt allemaal verder ook uitgewerkt.

[5:41:59] Alleen ik ga het niet nu de oordeelkamer geven.

[5:42:03] Ik vind dat die definitieve keuzes echt aan mijn opvolger zijn.

[5:42:07] Mevrouw Martens-Amerika, die houdt hem niet aan, dus hij blijft voor ons nog gewoon op de stemmingslijst staan.

[5:42:14] Dan gaan we even terug naar motie 6, want daar waren we gebleven volgens mij.

[5:42:19] Dat is een spreekt uit motie, voorzitter, en daar hoef ik geen oordeel over te vellen.

[5:42:25] En dat ga ik ook niet doen.

[5:42:27] Motie 7 ontraden, want ik ga daar niet over.

[5:42:32] Datzelfde geldt.

[5:42:34] Motie 7 ontraden.

[5:42:35] Dat geldt ook voor motie 8.

[5:42:38] Motie 8 ontraden.

[5:42:39] Ook vanwege dezelfde reden.

[5:42:42] Motie 9.

[5:42:47] Die ontraad ik ook.

[5:42:49] Wat ik net ook al aangaf.

[5:42:50] Ik voel zeker die urgentie.

[5:42:52] Belangrijk om snel te zijn.

[5:42:53] Maar dit is gewoon, en dat heb ik ook al een aantal keer eerder aangegeven, echt aan mijn opvolger.

[5:43:00] Motie 9 ontraden.

[5:43:01] Mevrouw Nannink geeft een vraag.

[5:43:03] Maar de Kamer kan ook willen dat uw opvolger, dat de minister zijn opvolger dit doet.

[5:43:08] De Kamer wil, deze motie verzoekt, omdat dit wetsvoorstel een internetconsultatie gaat tijdigen.

[5:43:16] En of dat nou onder deze minister is of de volgende of over drie ministers, dat blijft het verzoek.

[5:43:20] Daar kan de Kamer mee instemmen.

[5:43:22] Ik hoop ook dat ze dat doen.

[5:43:23] Ik word toch wat bezorgd als dit ontraden wordt.

[5:43:29] Dat zou suggereren dat het allemaal niet gaat lukken.

[5:43:32] Het enige wat de minister hoeft te doen is dit toe te zeggen en dan moet zijn opvolger zich eraan houden.

[5:43:35] Dat is nou precies het hele punt van de motie, dat de Kamer iets vraagt aan het kabinet.

[5:43:44] Ik heb al in het debat toegezegd dat het voor de zomer naar de internetsconstructies gaat, voorzitter.

[5:43:51] En ook voor deze motie geldt dat die gewoon in stemming gebracht kan worden en dat de Kamer dan het oordeel kan uitspreken.

[5:43:58] Dank u voorzitter, dat zou ik ook zeker doen, maar dan is die hooguit overbodig dus.

[5:44:02] Als de minister zegt het is al toegezegd dat ik dit ga doen.

[5:44:05] Voor de duidelijkheid, ik heb toegezegd dat dit kan qua planning en dat het uiteindelijk aan mijn opvolger is om dat definitief te gaan doen, want ik ga nu niet iets beloven wat ik zelf niet waar kan maken, voorzitter.

[5:44:17] Mevrouw Martens van Amerika, impliceert de minister nou dat hij dit tijdpad niet waar kan maken?

[5:44:25] Want dan mag ik heel ongerust worden.

[5:44:27] Dit tijdpad is waar te maken, maar ik ga dat hoogstwaarschijnlijk zelf niet meer meemaken.

[5:44:32] En dan vind ik het aan mijn opvolger om daadwerkelijk het naar de Kamer te sturen.

[5:44:39] Wij debatteren met de minister van OCW, niet met de heer Moes.

[5:44:44] Dus ik ga ervan uit dat als er voorstellen worden gedaan over tijdlijnen, dat de minister inderdaad gewoon kan zeggen, ik heb inderdaad aangegeven dat we dit moeten halen.

[5:44:56] Het is aan de Kamer om dat nog een keer te willen verzilveren.

[5:44:58] Maar ik begin me nu heel erg veel zorgen over te maken dat er en geen besluit is genomen over het aantal omroephuizen, deze minister niet voornemens is om besluit te nemen en nu ook nog een keer over de planning met betrekking tot de timing geen enkele toezegging wil doen.

[5:45:10] Dus ik snap nu eigenlijk niet meer waar we hier een debat over aan het voeren zijn.

[5:45:15] Want de heer Moes zegt ik ben over twee weken weg, dus alles wat langer dan twee weken duurt, daar heb ik geen mening over.

[5:45:22] Voorzitter, volgens mij heb ik hier al een heel aantal keer aangegeven dat het gewoon voor de zomer naar de Kamer kan.

[5:45:29] We gaan verder met de volgende motie.

[5:45:30] Motie 10.

[5:45:31] Motie 9 is ontraden.

[5:45:32] Motie 10.

[5:45:34] Ja, ook ontraden.

[5:45:35] Ik ga niet over het werk van de inlichtingdiensten.

[5:45:38] Motie 10 ontraden.

[5:45:40] Motie 11 ontraden.

[5:45:43] Ik ga geen verdere bezuinigingen opleggen aan de publieke omroep.

[5:45:47] Motie 11 ontraden.

[5:45:49] Ja, motie 12.

[5:45:52] Die ontraad ik ook, omdat ik ook al tijdens het debat heb gezegd dat ik

[5:45:56] Niet kan gaan over de hoogte van bezoldiging van medewerksverleden van raden van bestuur en dergelijke.

[5:46:04] Ik heb het ook al gehad over het nieuwe bestel en dat daar wel de bedoeling is dat er minder directies en minder management lagen nodig zijn.

[5:46:13] En ik wil ook wel het idee van benchmarks voor een percentage voor de overheid meenemen.

[5:46:22] Dat kan ik wel doen.

[5:46:26] Motie 12 is ontraden.

[5:46:28] Ja.

[5:46:30] Mevrouw Van der Plas.

[5:46:30] Mijn laatste punt over de benchmarks, dat is een toezegging.

[5:46:36] Nou, het is pas een toezegging als er een brief naar de Kamer komt en we weten wanneer die brief dan komt.

[5:46:42] Een mediabegroten brief, neem ik hem dan mee.

[5:46:47] Dan zijn we bij motie 13.

[5:46:50] Ehm, even kijken.

[5:46:53] Oh ja, motie 13, ja die vind ik ontijdig, maar ik heb ook al een toezegging gedaan hierop dat ik daar een verkenning op doe.

[5:47:03] En dat het dus voor de zomer ook onderdeel is van het wetsvoorstel wat naar de Kamer gaat dan.

[5:47:12] Motie 13 ontijdig, mevrouw Van der Plas wilt u hem aanhouden?

[5:47:21] Nou, ik ga hem niet aanhouden, maar eigenlijk zegt de dictum een verzoekte regering voor een commissie voor de parlementaire controle.

[5:47:35] Ik denk dat dat eigenlijk eerder aan de Kamer is om zich daarvoor uit te spreken.

[5:47:40] Dus ik dien hem wel gewijzigd in, in een spreekt uit motie dat de Kamer

[5:47:45] hierover gaat, overweeg ik.

[5:47:47] Maar ik ga het ook nog allemaal overleggen.

[5:47:51] Puntje bij paaltje.

[5:47:52] Ik haal het niet aan.

[5:47:55] Die verkenning loopt, wat ik al zei.

[5:47:58] Dat heb ik toegezegd.

[5:47:59] Maar als er een spreek-uit motie is, dan ga ik daar verder geen... Goed, gaan we door naar motie 13, 14.

[5:48:10] Mevrouw Nanninga, neemt meneer Kwalek.

[5:48:13] Voorzitter, ik probeer echt niet dwars te doen, maar ik probeer dingen te begrijpen hier.

[5:48:17] Er wordt nu gezegd over de motie 13 dat er een toezegging wordt gedaan dat het wordt onderzocht voor de zomer.

[5:48:24] Wat een hele fijne toezegging is.

[5:48:25] Dat is leuk voor mevrouw Van Plas, maar waarom kan er hier wel iets voor de zomer worden toegezegd?

[5:48:32] Maar een ander ding, wat al toegezegd was volgens de minister, kan dan weer niet per motie worden toegezegd.

[5:48:38] Ik begrijp er echt geen hout meer van.

[5:48:40] Volgens mij heb ik die verkenning toegezegd naar de opties en naar hoe dat zich verhoudt en de voor's en tegens en ook naar de andere internationale voorbeelden.

[5:48:50] En die afweging die wordt dan dagen in meegenomen, die wordt uiteindelijk inderdaad

[5:48:55] door mijn opvolg gemaakt, maar datzelfde geldt ook wat mij betreft voor het aantal media, voor het aantal omroephuizen, of het dan 3 plus 1, 4 plus 1 of 5 plus 1 is.

[5:49:05] Prima als de Kamer zich daarover uitspreekt, maar die verkenning is geweest.

[5:49:13] Dat is u al en ook al bekend.

[5:49:15] Er is ook al een brief over naar de Kamer gegaan, maar dat is ook nog niet definitief doorgang.

[5:49:19] Dat komt voor de zomer, zoals ik al een aantal keren heb aangegeven, voorzitter.

[5:49:24] Motie 14.

[5:49:26] Ja, oordeel Kamer als we de eerder gestelde kaders die ik vanavond ook geschetst heb als uitgangspunt blijven houden.

[5:49:35] Want anders moet ik hem wel ontraden.

[5:49:38] motie 14 oordeel kamer mevrouw martens amerika ja dit is natuurlijk een beetje gek ik merk al dat er gelachen wordt hier dus ik ben niet de enige die dit natuurlijk een beetje gek vindt maar er is natuurlijk wel een enorme dubbele maatstaaf tussen wat wel voor de zomer kan wat niet wat al in het onderzoek zit waar nog een besluit over moet genomen worden etc even als het aantal omroephuizen kan ik me voorstellen dat ook dit

[5:50:01] nog niet verder is uitgewerkt.

[5:50:03] Dus nogmaals, hoe komt de minister tot het een is wel uitgewerkt, het ander niet?

[5:50:07] Eén moet er nog over besluiten, het ander niet.

[5:50:09] Ik ben oprecht de weg kwijt.

[5:50:12] Ja, dit heb ik tijdens het debat ook al dezelfde antwoord gegeven, voorzitter.

[5:50:16] Dit was gewoon al eerder vastgesteld en dit zijn gewoon dezelfde kaders die al eerder ook naar de Kamer zijn gegaan.

[5:50:20] Die zijn al eerder gedeeld.

[5:50:21] Dus dit is gewoon staand beleid.

[5:50:24] Motief?

[5:50:25] Ja, echt?

[5:50:27] Mevrouw Martens.

[5:50:28] Ja, voorzitter, excuse, maar het is inderdaad wetgeving wat de heer Mohandes hier net ook naast mij zei.

[5:50:33] Er ligt een hele stapel moties aangenomen waarvan de minister zegt dat moet ik nog meenemen.

[5:50:37] Dat moet ik nog.

[5:50:38] Ik merk dat de minister geïrriteerd begint te raken, maar de Kamer probeert gewoon te begrijpen waarom de ene motie een oordeel Kamer krijgt en de ander niet.

[5:50:45] Er ligt een stapel met moties waar we niet weten wat ermee gaat gebeuren.

[5:50:48] Dat moet integraal worden af afgewogen en meegenomen.

[5:50:51] En deze moties zijn aangenomen en dus

[5:50:55] Staand beleid.

[5:50:56] Dus waarom is de ene motie moet nog integraal worden afgewogen en is er ander dan in één keer staand beleid?

[5:51:02] Mevrouw Martens heeft hier trouwens een punt, want deze had ik ook gewoon overbodig moeten geven, want dit is ook gewoon staand beleid, dit is gewoon overbodig.

[5:51:09] Dat is een terecht punt, voorzitter.

[5:51:11] Dus motie 14 wordt bij nadere inzien overbodig.

[5:51:16] De heer Seder.

[5:51:17] Voorzitter, dan zou ik het op waarde schatten als hij overgenomen wordt, dan kan ik hem ook intrekken.

[5:51:26] Volgens mij heb ik dat bij die eremotie ook gedaan, dus echt prima.

[5:51:31] Motie 14 wordt overgenomen.

[5:51:34] Fijn.

[5:51:34] Het helpt wel om vragen te stellen.

[5:51:37] Motie 15.

[5:51:47] Kijken, motie 15, oordeel Kamer.

[5:51:51] Motie 15, oordeel Kamer.

[5:51:58] motie 16 is ook overbodig want het heb ik ook toegezegd

[5:52:05] en die zou ik dan ook kunnen overnemen, inderdaad.

[5:52:09] Ja, en dan heeft u het mij ook niet ingediend.

[5:52:12] Motie 16 wordt er ook overgenomen.

[5:52:13] De heer Seder.

[5:52:14] Ja, voorzitter, deze wil ik wel.

[5:52:15] Er zit nog een spreek-uit element in en ik wil wel dat de Kamer zich uitspreekt dat we dit gaan fixen.

[5:52:22] Dus fijn dat er de toezegging aan zit, maar ik zou wel een stemming willen laten brengen, maar ik neem aan dat de minister geen bezwaar heeft tegen de motie.

[5:52:27] Maar ook het spreek-uit onderdeel is voor onze fractie belangrijk, dat de Kamer zich ook hier aan committeert.

[5:52:33] Dan gaat de Kamer over motie 17.

[5:52:37] De motie op stuk nr.

[5:52:40] 17 moet ik ontraden, voorzitter.

[5:52:44] De motie op stuk nr.

[5:52:45] 17 is ontraden.

[5:52:49] We zijn bijna aan het einde gekomen van het commissiedebat, de notenoverleg, maar ik ga nog even de toezeggingen voorlezen die de minister gedaan heeft.

[5:53:00] Graag even stilte, meneer Bosma.

[5:53:06] De Kamer ontvangt voor de zomer van 2026 een brief over de hervorming van de landelijke publieke omroep.

[5:53:12] In deze brief gaat de minister in ieder geval in op de volgende onderwerpen.

[5:53:16] Een reactie op reeds bestaande verkenningen en onderzoeken omtrent de hervorming.

[5:53:21] de stand van zaken van de aangenomen moties om trendhervorming, een bredere verkenning naar het toezichtsmodel van de publieke omroep, waaronder het Spaanse toezichtmodel, een toelichting op hoe het ledencriterium van omroepen een plek vindt in de hervorming van het wetsvoorstel, constructies rondom dubbele functies in het mediabestel en een afkoeltermijn voor bestuurders.

[5:53:45] 2.

[5:53:45] De Kamer ontvangt over een paar weken een brief over de stand van zaken van de inhoud van het wetsvoorstel over de hervorming van de landelijke publieke omroep.

[5:53:54] 3.

[5:53:55] De Kamer ontvangt over enkele weken een brief over wat er al is onderzocht rondom de normering van topinkomens bij de landelijke publieke omroep.

[5:54:03] 4.

[5:54:04] De Kamer ontvangt in het vierde kwartaal van 2026

[5:54:13] De Kamer ontvangt in het vierde kwartaal van 2026 in de media-begrotingsbrief een toelichting op de publiek-private samenwerking met streamingsdiensten.

[5:54:22] In deze brief wordt ook ingegaan op eventuele benchmarks voor overhead bij de landelijke publieke omroep.

[5:54:29] De Kamer ontvangt na de zomer een toelichting op de stand van zaken betreffende de opvolgingen van de adviezen uit het WRR-rapport Aandacht voor Media.

[5:54:40] Ik mis een toezegging dat de minister zou gaan vragen aan de NPO wanneer zij of zij met spoed contact gaan opnemen om een plan op te zetten met commerciële partijen voor het delen van faciliteiten.

[5:54:54] Ik meen die toezegging in de beantwoording te hebben gekregen.

[5:54:57] Ja, iets is een toezegging als er een brief volgt en volgens mij hoorde ik de minister zeggen dat hij geen brief ging sturen, maar dat kan hij alsnog toezeggen.

[5:55:06] Ik ga niet toezeggen dat ik een brief ga sturen dat ik de omroepen vraag om die publieke vrijheid en samenwerking in te zetten.

[5:55:14] Ik ga ook geen gespreksvraag sturen van elk werkbezoek wat ik doe bij de NPO of onderdelen daarvan.

[5:55:20] Dat was ik niet van plan, voorzitter.

[5:55:24] Mevrouw Nanninga.

[5:55:26] Maar gaat de minister, zoals hij heeft beloofd, dan zou ik het woord toezegging niet gebruiken, wel die vraag met Clem overbrengen?

[5:55:34] Want dat wil ik dan toch op z'n minst wel dat er gebeurt.

[5:55:38] Ja, natuurlijk sta ik voor mijn woord, voorzitter.

[5:55:40] En als daar dingen uit zijn gekomen, eventueel mochten er concrete afspraken uit volgen, dan wil ik die ook wel wel delen met de Kamer.

[5:55:49] En dan kan dat.

[5:55:52] Dan deel ik dat ook ten tijde van die mediabegrotingsbrief, voorzitter.

[5:55:57] Ik heb het niet goed gehoord, maar volgens mij heeft de minister ook iets toegezegd rondom kindermarketing en wat al niet in de mediewet zou kunnen en de gevolgen, et cetera, daarvan.

[5:56:07] Volgens mij heb ik hem dat horen zeggen.

[5:56:08] Toen ging het ook even over de reclamecode.

[5:56:11] Ik heb het niet gehoord.

[5:56:18] Ja, dit is iets wat we interdepartementaal oppakken en daarom is het even lastig.

[5:56:24] Ik verwacht dat ik het ook bij die media op een grote brief dan de Kamer even een update kan geven.

[5:56:29] Ik denk dat dat tijd genoeg geeft om dat proces ook af te ronden.

[5:56:36] Daarmee is het ook een toezegging geworden.

[5:56:37] Dank u wel.

[5:56:40] Dan wil ik de minister hartelijk danken voor de beantwoording van de vragen tijdens dit wetgevingsoverleg.

[5:56:46] Ook dank aan de aanwezige Kamerleden en hun goede, korte vragen.

[5:56:53] En alle geïnteresseerden op de publiektribune en mensen thuis die meegeluisterd hebben.

[5:56:57] Over de moties wordt dinsdag 3 februari gestemd.

[5:57:01] Ik sluit hierbij het debat en ik wens u allen nog een fijne avond.