Gesprek met Kyndryl

[0:00:00] het gesprek starten.

[0:00:01] We voeren vandaag een gesprek met de vertegenwoordiging van het bedrijf Kindrill, naar aanleiding van de voorgenomen overname van Solfinity en de mogelijke gevolgen voor DigiD.

[0:00:11] Onze gasten die zullen proberen vragen zo goed mogelijk te beantwoorden en het is wel zo dat het ja waarschijnlijk wel voor zou komen dat ze vragen niet kunnen beantwoorden.

[0:00:21] Zo zit het dan eenmaal in elkaar.

[0:00:25] En we zijn in ieder geval ongelooflijk blij en dankbaar dat u vandaag hier wilt zijn.

[0:00:29] We hebben u uitgenodigd voor een gesprek.

[0:00:32] We nodigen wel vaker bedrijven uit voor een gesprek, maar er zijn ook gewoon bedrijven die zeggen nee hoor, we hebben helemaal geen behoefte aan een gesprek.

[0:00:37] Dus wij zijn u ongelooflijk dankbaar dat u bent gekomen en met ons in gesprek wil gaan en dat we vragen aan u kunnen stellen.

[0:00:45] Maar nogmaals, onze gasten zijn niet in staat om alle vragen te beantwoorden, want

[0:00:50] Sommige vragen over de antwoorden zullen vertrouwelijke informatie bevatten en dat zullen ze dan aangeven.

[0:00:57] De vraag aan de heer Hickey die aanwezig is, die wordt in het Engels gesteld.

[0:01:04] Nee, die kunnen we gewoon in het Nederlands stellen.

[0:01:05] Ja, er is een tolk aanwezig.

[0:01:07] En de heer Hickey spreekt enigszins Nederlands, maar er is een tolk aanwezig.

[0:01:11] Dus we kunnen dit hele gesprek volledig in het Nederlands doen.

[0:01:16] Nogmaals, dank aan de gasten vandaag bij ons aanwezig.

[0:01:20] Piet Bil, de senior vice president van Kindril.

[0:01:24] Marcel Lankhuizen, dat is de

[0:01:27] Migratieleider van Kindreel, Rob Bravenboer, de Managing Director van Kindreel Nederland en Conor Hickey, Practice Leader Security and Resiliency.

[0:01:38] En misschien heeft u ook nogal behoefte om nog even die introductie iets uit te breiden of wilt u daar iets aan toevoegen?

[0:01:48] Bedankt, mevrouw voorzitter.

[0:01:49] Dank voor uw uitnodiging.

[0:01:50] En ja, ik wil het graag even wat komen toelichten voordat we beginnen aan de vragen.

[0:01:55] Mijn naam is Piet Bil.

[0:01:57] Ik maak als Nederlander deel uit van het leiderschapsteam van Kinderol.

[0:02:04] Ik ben vandaag uw primaire aanspreekpunt en zal proberen mijn collega's zoveel mogelijk in de discussie te betrekken waar nodig voor hun expertise.

[0:02:12] Zelf ben ik ruim 35 jaar geleden begonnen bij IBM in Nederland en ik heb door de jaren heen nauw samengewerkt met de Nederlandse overheid en de private sector met vitale klanten daarbinnen.

[0:02:26] Ook ben ik zelf nauw betrokken geweest bij de aanstelling van de Raad van Commissarissen van Kinderen op Nederland BV.

[0:02:32] En ik heb veel ervaring in landen waar digitale souveräniteit, toch het onderwerp van gesprek, een rol speelt.

[0:02:40] En waar het een cruciale prioriteit is.

[0:02:43] Dat is ook de reden waarom ik hier vandaag ben.

[0:02:46] Links van mij zit, zoals gezegd, inderdaad Rob Bravenboer, Managing Director van Kinderen op Nederland BV.

[0:02:50] Rob leidt onze lokale activiteiten en klantrelaties in Nederland.

[0:02:56] En Rob is ook lid van de Cyber Security Raad en van het algemeen bestuur van NL Digital.

[0:03:03] Rechts van mij zit Marcel Lankhuijzen.

[0:03:05] Zodra de deal goed gekeurd is, zal Marcel zorgen voor een soepel overgang van zowel klanten als medewerkers.

[0:03:12] Klantcontracten, zou ik moeten zeggen, aan die klanten.

[0:03:15] Naast Marcel zit inderdaad Conor Hickey.

[0:03:18] Hij is expert op het gebied van veiligheid.

[0:03:20] en weerbaarheid en werkt direct samen met onze Nederlandse teams om operationele soevereiniteit en naleving van Nederlandse en EU-vereisten te waarborgen, wat cruciaal is.

[0:03:33] Connelly is ook adviseur van Enisa, het EU-agentschap dat zich inzet voor het verbeteren van cyberbeveiliging in Europa.

[0:03:41] Connelly is Iers en vandaar ook het Engels, maar hij verstaat steeds meer Nederlands, wat wel een gevaar voor ons begint te worden, maar we proberen dat te managen.

[0:03:50] Voordat we op de vraag ingaan, wil ik toch even drie dingen specifiek gaan toelichten.

[0:03:56] Eén, wie zijn wij als kinderol?

[0:03:58] Ik denk dat dat een heel belangrijk onderdeel is.

[0:04:01] Twee, waarom denken wij dat de voorgename overname van Solvenity in het belang is van de klanten en Nederland?

[0:04:08] En drie, ik wil ingaan op de zorgen die er leven rondom het feit dat wij een Amerikaans moederbedrijf hebben en wat dat betekent voor de veiligheid van Nederlandse data.

[0:04:18] Kindrall begon vier jaar geleden als spin-off van IBM.

[0:04:22] Een bekende computerfabrikant die ongetwijfeld iedereen kent.

[0:04:25] En Kindrall was de infrastructuurdienstenafdeling van IBM.

[0:04:30] Wij zijn al meer dan 60 jaar actief in Nederland en hebben langdurige relaties met Nederlandse klanten, publiek en privaat.

[0:04:36] En we zijn aanwezig in 25 Europese landen, 60 landen wereldwijd.

[0:04:42] En dat brengt heel veel expertise met zich mee.

[0:04:44] In Nederland hebben we grofweg 475 medewerkers, voornamelijk Nederlanders en Europeanen.

[0:04:52] Wat doet Kindrel?

[0:04:53] Wij helpen bij het ontwerpen, het bouwen, beveiligen en onderhouden van belangrijke IT-infrastructuur.

[0:05:02] We zijn anders dan de bekende grote cloudproviders.

[0:05:06] Wij richten ons op het leveren van diensten en niet op het leveren van producten.

[0:05:11] Wij leveren bijvoorbeeld niet zelf de cloud, maar leveren mensen die de cloud helpen bij het inrichten en het onderhouden en beheren van die cloud.

[0:05:20] Wij zijn ervan overtuigd dat de voorgestelde overname de klanten van Solvenity zoals de overheid ten goede zal komen, doordat wij digitale infrastructuur sterker maken.

[0:05:29] Dat doen we wereldwijd en ook in Nederland.

[0:05:32] Nederland wordt dagelijks bedreigd door aanvallen op haar kritieke digitale infrastructuur.

[0:05:37] Wij kunnen extra kennis en capaciteit leveren om te innoveren en te groeien in lijn met de behoeften van de klanten.

[0:05:43] En we brengen daarvoor meer dan 7000 security-experts ook naar Nederland.

[0:05:49] Ze komen niet allemaal tegelijk, dat is een belofte.

[0:05:52] Wij kunnen snel schakelen om grote cybersecurity-dreigingen te voorkomen.

[0:05:57] Ik begrijp dat er zorgen leveren over deze overname, ook vanwege de geopolitieke ontwikkelingen.

[0:06:01] Ik heb ook alle andere debatten gevolgd en het leeft, dat is heel duidelijk.

[0:06:05] Er staan momenteel twee vragen centraal.

[0:06:07] Eén, zal de Amerikaanse overheid toegang hebben tot de gegevens van de Nederlandse burgers?

[0:06:12] En twee, zal de Amerikaanse overheid in staat zijn essentiële diensten van de Nederlandse overheid uit te schakelen?

[0:06:20] Ik wil toch heel even tijd nemen om dit uit te leggen.

[0:06:22] En voor ons zijn er eigenlijk drie lagen, drie dimensies in dat veiligheidsvraagstuk.

[0:06:29] Er is een technische laag.

[0:06:31] Er is een organisatorische laag en er is een juridische laag.

[0:06:35] En deze helpen, deze drie in combinatie helpen om dat risico te minimaliseren.

[0:06:40] Dat is onze ervaring, dat brengen we ook naar de tafel.

[0:06:44] Vanuit het technische oogpunt, gegevens blijven in Nederland.

[0:06:46] Laat er geen misverstand over zijn.

[0:06:48] De diensten zullen in de EU worden blijven uitgevoerd.

[0:06:52] En de toegang tot de gegevens is alleen mogelijk op EU-grondgebied.

[0:06:56] Dus geen discussie.

[0:06:58] Er zal operationele soevereiniteit blijven.

[0:07:00] De klanten van Solvenity zullen soevereine controle over hun data blijvend behouden.

[0:07:05] Zoals het momenteel is ontworpen, is er geen technische mogelijkheid om toegang te krijgen tot klantgegevens van Solvenity of om de diensten buiten de EU uit te schakelen.

[0:07:14] In het geval van een Amerikaans overheidsbevel van dergelijke acties, zou Kindrol vertrouwen op zijn organisatorische en juridische maatregelen om weerstand te bieden.

[0:07:23] En dat brengt me bij het tweede punt, het organisatorische perspectief van veiligheid.

[0:07:29] Overheidsverzoek om klantgegevens, ook van de Amerikaanse overheid... Ook van de Amerikaanse overheid, duidelijk.

[0:07:35] We zullen binnen de grenzen van de wet altijd de Amerikaanse overheid naar de klant doorverwijzen, de eindklant.

[0:07:41] De klant op de hoogte stellen van elk verzoek dat wij ontvangen en ons ook als bedrijf verzetten tegen die verzoeken waar ze niet een grondvest hebben.

[0:07:50] Zodra de voorgestelde overnaam is goedgekeurd en afgerond, valt Solvenity onder dit beleid.

[0:07:56] Ik wil ook opmerken dat Kindrel nooit een verzoek van een buitenlandse overheid heeft ontvangen voor EU-klantgegevens.

[0:08:02] Ons transparantierapport, gepubliceerd op het Kindrel Trust Center, bevestigt dit.

[0:08:07] Als we ooit zo'n verzoek ontvangen, beloven wij onze openbare, verklaarde beleid zonder uitzondering te volgen.

[0:08:13] Naast onze beleidsmaatregelen is Kindrel inzet om data te beschermen gebaseerd op onze contractuele vereisten met elke klant.

[0:08:21] Dan kom ik bij het derde en laatste punt vanuit een juridisch oogpunt.

[0:08:25] Vallen Solvinity en Kindrol Nederland onder de wetten van Nederland en de EU, waaronder de AVG, en vallen zij onder de jurisdictie van de Nederlandse rechtbanken, zoals in alle markten waar wij actief zijn, houden we ons aan de lokale wetgeving en de nationale vereisten.

[0:08:40] Om onze inzet voor continuïteit te versterken en duidelijkheid te verkrijgen over buitenlandse overheidsverzoek om klantgegevens,

[0:08:47] zoals besproken met de Task Force ICT, zal Kindrel een in Europa gevestigde Data Guardian aanstellen met de bevoegdheid om te beslissen over dergelijke verzoeken.

[0:08:58] Als het Amerikaanse hoofdkantoor van Kindrel zou proberen toegang tot klantgegevens van Solfinity af te dwingen of mogelijke diensten uit te schakelen, en dat zou in strijd zijn met de Nederlandse of EU-wetgeving, waaronder de AVG, zal Kindrel Nederland een uitspraak zoeken bij de Nederlandse rechter.

[0:09:15] Om af te ronden, nogmaals hartelijk dank voor de uitnodiging.

[0:09:19] Wij blijven enthousiast over het idee om samen te werken met Solvenity en haar klanten en bij te dragen aan het versterken van de digitale infrastructuur en veiligheid van de Nederlandse overheid en haar burgers ondersteunen.

[0:09:30] Wij willen Nederland veilig maken.

[0:09:32] Dank u wel.

[0:09:33] Van harte dank voor uw bijdrage.

[0:09:36] Van de zijde van de Kamer zijn aanwezig mevrouw Swinkels van het CDA, mevrouw El-Boudjani van D66 en de heer Vermeer van BBB en waarschijnlijk dat de heer Van den Berg, die heeft nog heel even verplichting als van jaar 2021 zo ook nog even aanschuift.

[0:09:53] Gezien de tijd geef ik het woord aan mevrouw Swinkels en u kunt uw vraag stellen.

[0:09:59] En u kunt daar zeker ook wel een vervolgvraag bij stellen.

[0:10:03] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:10:05] En dank aan u allen om hier aanwezig te zijn en op onze uitnodiging in te gaan.

[0:10:10] En dank ook voor de toelichting.

[0:10:12] Ik denk inderdaad dat jullie een hele professionele organisatie zijn, maar dat inderdaad de geopolitieke ontwikkelingen ons voor deze uitdagingen stellen.

[0:10:19] En wij ons ook zorgen maken over de voorgenomen overname.

[0:10:24] Ik ben zelf ook wel benieuwd naar dat organisatorische gedeelte wat net werd aangestipt.

[0:10:29] Er werd aangegeven wij zullen weerstand bieden en er werd ook gesproken over alleen toegang op EU-grondgebied.

[0:10:38] Ik zou van u graag nog iets meer uitleg willen wat dat inhoudt en op welke wijze dan na eventuele overname het organisatorisch zo wordt ingericht

[0:10:51] dat inderdaad die toegang en de rode knop waar vaak over gesproken is vanuit de Amerikaanse overheid eigenlijk wordt uitgeschakeld, buiten werking wordt gesteld en geen bedreiging voor ons vormt.

[0:11:08] Dank u wel voor de vraag, helder.

[0:11:11] Wat ik probeer toe te lichten is dat het gaat om Solvenity medewerkers, Nederlandse medewerkers.

[0:11:18] Dat blijft hetzelfde.

[0:11:18] Het blijft zoals het is.

[0:11:20] We houden Solvenity in stand zoals het is.

[0:11:21] Het wordt een 100% subsidiary van Kinderen om Nederland.

[0:11:25] En wij zullen in dat opzicht daar geen verandering in aanbrengen.

[0:11:30] Wat wij proberen toe te lichten is, wij volgen de Nederlandse wet en de Nederlandse uitvoering zoals die gebruikelijk is, ook nu voor Solvenity.

[0:11:38] Daar komt geen verandering in.

[0:11:39] Kinderen om Nederland is een Nederland bedrijf.

[0:11:41] Het is een bv, onder Nederlandse recht, en daar is wat dat betreft geen reach-out vanuit Amerika mogelijk om dat te veranderen.

[0:11:50] En ik weet niet, Rob, misschien wil jij nog even iets toewichten.

[0:11:53] Ja, daar en boven, even terug naar de organisatorische aspecten die je net noemde.

[0:11:59] Hebben wij een beleid, dat gaat al terug naar 2014, dus dat is iets, dat hebben we niet recent bedacht, maar daar leven we al heel lang naar.

[0:12:08] En wat we daarin doen is dat we, zoals net aangegeven, als er een verzoek komt, gaat de klant... We verwijzen meteen naar de klant, we informeren de klant.

[0:12:17] En vervolgens zullen we alles doen om te voorkomen dat er gaat gebeuren wat er gevraagd wordt.

[0:12:22] We zien daar trouwens een bewijs van, omdat we dat ook regelmatig publiceren maandelijks.

[0:12:34] Je ziet gewoon dat we nog nooit zo'n verzoek hebben gekregen.

[0:12:36] Maar als er eentje komt, hebben we van tevoren vastgelegd hoe we daarmee omgaan en dat bespreken we met klanten.

[0:12:42] Dat hebben we trouwens ook met de taskforce gedaan om daar helderheid in te verschaffen en om daar met hun samen tot een

[0:12:50] een aantal maatregelen te komen die dat alleen maar versterken.

[0:12:58] Ja, dan heb ik daar nog een korte vervolgvraag op.

[0:13:02] Want u geeft aan, we informeren en verwijzen naar de klant.

[0:13:06] Betekent dat dan ook dat de eindklant ook echt toestemming zou moeten geven voordat ook maar enige data gedeeld mag en kan worden?

[0:13:17] Of is het Amerikaans beleid zodanig van aard dat dat overroeld kan worden?

[0:13:23] Dat zou ik dan graag willen weten.

[0:13:25] Een tweede vraag daarbij is dan ook wel, wordt aangegeven van het wordt een 100% subsidiary van Kendril Nederland.

[0:13:34] Is het daarmee dan ook volgens u in Nederlandse handen?

[0:13:37] Of zou u ook een andere organisatiestructuur kunnen kiezen waarmee het dan voormalige Solfinity nog expliciter of nog sterker in Nederlandse handen is?

[0:13:52] Is daar een alternatief voor mogelijk binnen uw organisatie?

[0:13:58] Ja, we zullen altijd de alternatieven zijn, maar we kiezen heel bewust, het is een Nederlands bedrijf, het zal een Nederlands bedrijf blijven en Kinderen om Nederland is ook een Nederlands bedrijf, dus het is inderdaad meer een eigenaarsdiscussie die van Engelse handen misschien naar een Amerikaans bedrijf gaat, maar het bedrijf zelf is Nederlands en de zekerschap ligt in Nederland onder Nederlands recht en dat zal zo blijven en daar gaan we geen veranderingen aan brengen om allerlei redenen.

[0:14:21] Laat ik ook vaststellen, dat doen wij wereldwijd.

[0:14:24] Als ik in Australië een subsidiary start, dan valt die onder Australisch recht.

[0:14:28] En als Nederland daar inzuiging wil hebben, dan is dat heel jammer.

[0:14:30] Maar dat moet in overleg met die Australische klant gebeuren.

[0:14:35] Dat vertrouwen hebben wij gekregen van onze klanten wereldwijd.

[0:14:38] Dat is ook onze hallmark in goed Nederlands.

[0:14:42] Dat kunnen wij niet beschamen.

[0:14:43] Dat is de kern van ons bedrijf.

[0:14:48] Nog een vraag stellen, hoor.

[0:14:51] Ja, ik ben al wel blij met het antwoord, maar het is een deel van het antwoord op mijn vraag, want ik had ook nog gevraagd naar... Kan dat overhoed worden door de Verenigde Staten?

[0:15:01] En de vraag is er dus nog een... Hebben jullie een andere juries voor de nieuwe entiteit overwogen die ons nog meer zekerheden geeft?

[0:15:13] Ja, dan zou ik toch het woord even aan Rob geven.

[0:15:15] Ja, een paar dingen daarover.

[0:15:17] Ten eerste, de data is van de klant, die is niet van ons.

[0:15:20] Dus moet de klant toestemming geven, nou, zoals ik net al aangaf, we geven die openheid, maar duidelijk ook, en dan kom je bij, na de organisatorische maatregelen gaan we naar de juridische maatregelen die we daar, de dimensie die we daar aan hebben toegevoegd.

[0:15:35] Dus wij gaan ons maximaal verzetten en dan laten we dat aan de Nederlandse rechter.

[0:15:40] Dus daar kan je niet van komen.

[0:15:41] Nou, garanties in het leven bestaan niet.

[0:15:45] Maar als de Nederlandse rechter daar uitspraken over doet, dan denk ik dat die voor de Nederlandse klanten daarmee geborgd zijn.

[0:15:53] Als we het hebben over de organisatiestructuur, dan zijn we in de voorbereiding voor een structuurverenigdschap van Kinderen On-Nederland, BV, waar zometeen Solfiniti een dochteronderneming van wordt.

[0:16:05] Een structuurverenigdschap betekent dat we ook toezicht hebben met een raad van commissarissen die ook Nederlands is en onafhankelijk.

[0:16:15] Dan geef ik graag het woord aan mevrouw El Boudjani van D66.

[0:16:20] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:16:21] En dank ook dat jullie hier naar de Kamer zijn gekomen om het gesprek ook met ons aan te gaan.

[0:16:26] Dat is heel fijn.

[0:16:28] En vooral ook omdat we hebben binnenkort ook een debat over digitale soevereiniteit, naar aanleiding eigenlijk ook van deze casus.

[0:16:35] Daarom dat mevrouw Svinkels en ik ook dachten we moeten wat rond de tafel gesprekken gaan houden voor wat meer informatie.

[0:16:43] Nou, eventjes doorvragend eigenlijk op mijn collega ook.

[0:16:47] Want wat is dan precies de juridische relatie tussen het dochterbedrijf en het moederbedrijf slash het hoofdkantoor in Amerika?

[0:16:55] Want daar zit ook een bepaalde juridische verstandhouding ongeacht zeg maar waar dat dan is gevestigd in welk land.

[0:17:04] Kunt u daarop reflecteren?

[0:17:07] Wij zijn geen juristen, dus ik kan u geen detail antwoord geven.

[0:17:13] Maar wij rapporteren inderdaad in Amerika, maar er is niet zoiets als een directe inspraak in hoe wij de tent runnen.

[0:17:23] Dat valt onder Nederlandse rechten.

[0:17:25] Begrip is er ook, omdat we op die manier al die jaren opereren.

[0:17:29] Dus wij laten het aan de landen over.

[0:17:31] Die moeten zich houden aan de lokale wetgeving.

[0:17:34] Vandaar ook het transparantierapport.

[0:17:36] Wij hechten daar heel veel waarde aan, omdat het vertrouwen aan de klanten en aan de mensen in de landen moet geven dat als je met kinderen werkt, dat het vertrouwelijk is.

[0:17:44] Dat het een grondvest heeft en niet zomaar een mooie marketingpitch of een commercieel verhaal.

[0:17:52] Dus is er een relatie?

[0:17:54] Absoluut.

[0:17:55] Maar die is niet in de operationele sfeer als van jij zult en je moet nu dit of dat doen.

[0:17:59] En dan nog, het valt onder Nederlands recht.

[0:18:01] Dat is niet van ons.

[0:18:03] Dat is van de klanten.

[0:18:04] En ja, als iemand dat wil, dan moet hij naar de klant gaan.

[0:18:07] Zoals het in ieder geval is.

[0:18:08] Als de Belastingdienst bij uitspreken gegevens van een bedrijf nodig heeft, moet je naar de klant gaan.

[0:18:12] Dan moet je niet ons bellen.

[0:18:13] En dat hanteren we, dat blijven we hanteren.

[0:18:17] Dat zal voor Solvenity niet anders zijn.

[0:18:21] Mevrouw Elbouchani.

[0:18:22] Ja, dank u wel.

[0:18:24] En ik hoorde u ook wat zeggen over de data guardians.

[0:18:30] Wat houdt dat dan eigenlijk precies in?

[0:18:33] Is dat dan ook iets juridisch of iets meer organisatorisch of operationeel?

[0:18:36] En wat voor bescherming kunnen zij dan bieden?

[0:18:42] Ja, dat is een gedefinieerde rol en misschien, Conor, kan u de guardian-explanatie nemen.

[0:18:49] Zeker, dank u. Ja, de data-guardian is verantwoordelijk voor het ontvangen van bevragingen van buitenlandse regeringen over data-toegang of toegang tot klantendata.

[0:19:01] Ik wilde gewoon zeggen dat het een grondstelling is voor wat we doen voor al onze klanten.

[0:19:05] Het belangrijkste is om hun data te beschermen.

[0:19:07] Dus dit is geen nieuw thema in de zin van

[0:19:09] Deze acquisitie is iets wat we dag in dag uit doen voor alle onze klanten, want het is het belangrijkste dat we doen voor hen, om hun data te beschermen, hun operaties te beheersen en hen te helpen om zich veilig te houden van toekomstige dreunen.

[0:19:23] De Data Guardian heeft een rol in het werken met het General Council in Nederland, om de vragen die komen van elke buitenlandse regering, niet alleen van de VS. En als er een conflict is,

[0:19:36] tussen onze commitmenten als Nederlandse bedrijf en Slavinity is ook een Nederlandse bedrijf, dan zullen we de juridictie van de Nederlandse koorts zoeken voor een uitspraak over hoe we die vraag zouden beheersen.

[0:19:47] Onze doel, zoals altijd, is om, en onze politiek, die we al vele jaren beheersen, is om eerst onze klanten te notificeren dat er zo'n vraag is gesteld, de buitenlandse regering direct te contacteren met de klant, omdat ze hun data hebben, en om dat te verliezen

[0:20:05] Alsjeblieft, ja zeker, mevrouw Elberjani.

[0:20:19] Bedankt voor de uitleg.

[0:20:23] Hoe werkt het?

[0:20:25] Hoeveel data guardians zijn er?

[0:20:30] Als de aankoop van Solvenity doorgaat, zal Solvenity hier in Nederland één data guardian hebben?

[0:20:37] Of zijn er verschillende?

[0:20:38] Hoe werkt het?

[0:20:42] We zien dat er één is die alle Europese klanten aankoopt.

[0:20:48] Dan geef ik het woord aan de heer Vermeer van BBB.

[0:20:58] Ja, dank u wel.

[0:20:59] En net als mijn collega's hartelijk dank dat u bereid bent dit gesprek te voeren.

[0:21:04] Ik denk ook de meest verstandige keuze, maar daar gaat u zelf over.

[0:21:10] Ja, dit is een heel ingewikkeld verhaal, want dit gaat niet alleen over hoe iets juridisch geborgd is, organisatorisch, maar wat gebeurt er echt in extreme omstandigheden.

[0:21:22] U werkt internationaal als bedrijf.

[0:21:26] U meldt net, we hebben niet een operationele sfeer, samenwerken met de Amerikanen, maar als je

[0:21:33] onderdeel bent of in alle landen actief bent, dan ontwikkel je ook altijd tools in ten om je beheer goed te organiseren, efficiënt te organiseren.

[0:21:43] En daar zullen vast ook faciliteiten in zitten met noodknoppen bij grote cyber aanvallen, DDoS aanvallen, et cetera.

[0:21:53] Dus ikzelf ben minder bezorgd om het datadeel, maar veel meer over het toegang tot de dienst blokkeren.

[0:22:02] En als ik bij mijn buurman de sloten in zijn huis vervang, dan heeft hij juridisch alle rechten om dat allemaal recht te trekken en dan kan ik aangepakt worden.

[0:22:11] Maar zolang dat niet gebeurd is en mijn sloten er nog in zitten, kan hij niet in zijn eigen huis.

[0:22:17] En dat vind ik eigenlijk het grootste risico op dit gebied.

[0:22:21] En u gaf ook in uw inleiding weer van ja, we werken met Nederlandse mensen en

[0:22:27] Maar ja, die cirkel wordt steeds groter in allerlei diensten en overheidlagen, dat je op een gegeven moment ook bij mensen van buiten Europa terechtkomt.

[0:22:37] En we hebben ook bij Nexperia gezien dat de krachten en invloeden en de druk op individuele mensen, ook al zijn die Nederland staatsburger, kunnen immens zijn.

[0:22:48] En niemand kent iemands persoonlijke situatie en de mate waarin iemand daar gevoelig voor is.

[0:22:55] Ja, als ik dit allemaal opwerp, wat is dan uw antwoord van mijn zorg hierover?

[0:23:04] Wij delen absoluut die zorg, dus het is absoluut een terechte vraag.

[0:23:07] Ik herken het.

[0:23:08] Ik ben zelf ook een DID-gebruiker, dus ik herken absoluut wat u bedoelt.

[0:23:12] En misschien, Marcel, kun jij dat toelichten?

[0:23:15] Ja, ik herken ook zeker de zorgen en het is ook een heel actief onderwerp van gesprek wat wij momenteel hebben met een aantal van de klanten van Solvenity, waaronder Logius en het ministerie van Justitie.

[0:23:29] Om een antwoord te geven op uw vraag, u noemde het woord tools.

[0:23:32] Er zijn nu natuurlijk bepaalde tools in gebruik door Solvenity, de dienstverlening.

[0:23:38] Wij hebben, denk ik, hele constructieve gesprekken momenteel met Logis en je ministerie van Justitie en Veiligheid dat we zorg willen dragen dat...

[0:23:46] Indien er wijzigingen aan die tools komen, dat dat nooit zal gebeuren zonder dat de klant daar expliciet toestemming voor geeft.

[0:23:53] Dat is een heel belangrijk statement.

[0:23:55] Dat is trouwens ook geen vreemd statement voor Kindrel.

[0:23:57] Dat doen wij namelijk met al onze klanten.

[0:23:59] Wij zullen niet zomaar iets achter de schermen veranderen.

[0:24:01] Dus de data blijft in Nederland, de toegang blijft in Nederland.

[0:24:08] En inderdaad, als er nieuwe tools op de markt komen, het is een evolutie, wij denken ook zeker dat we de beveiliging van de data verder moeten versterken in de toekomst, omdat er natuurlijk allerlei invloeden van buitenaf zijn die we moeten... Maar wij zullen dat nooit doen zonder dat de klant daar expliciet toestemming voor geeft.

[0:24:27] En op die manier kunnen we gezamenlijk,

[0:24:29] ervoor zorgdragen dat het risico wat u terecht aangeeft, dat misschien die tools en de invloedsfeer van naar buiten Nederland en Europa kan, dat we dat met elkaar kunnen waarborgen?

[0:24:40] Ja, en ik zou erop aan willen vullen dat...

[0:24:44] Er zit nog een hele wereld achter die vragen ook.

[0:24:47] Waarom zijn wij hier?

[0:24:48] Omdat wij ook vinden dat het gesprek gewoon belangrijk is.

[0:24:51] Dit is niet een eenmalig laten we een uurtje doen en dan is iedereen weer happy.

[0:24:54] Dit is een start van een gesprek.

[0:24:56] Wij voeren die gesprekken met alle overheidsorganisaties, met onze klanten.

[0:25:00] Maar ik denk dat als je praat over soevereiniteit van Nederland, dan moet je dit gesprek veel dieper voeren, veel fundamenteeler.

[0:25:06] Ik luisterde gisteren naar de wethouder van Amsterdam.

[0:25:08] En die zegt ook, ja, toch waren we weer verrast, want we dachten het allemaal goed ingeregeld te hebben en dan kwam dit weer.

[0:25:13] En ik denk dat dat, dat kan gewoon gebeuren.

[0:25:15] Ik wil dat, dat overkomt mij in mijn privéleven ook wel eens, dat ik denk dat ik het had geweten en dan zegt mevrouw, dat is niet zo.

[0:25:19] Maar de kern is, we moeten wel gezamenlijk dat gesprek aangaan en zorgen dat de soevereiniteit van Nederland gewoon naar een volgend niveau getild gaat worden.

[0:25:28] En daar is dit gesprek onderdeel van, maar niet het enige gesprek.

[0:25:34] Heeft u toch een vervolgvraag, meneer Vermeer?

[0:25:37] Nu even niet.

[0:25:43] De heer Van den Berg van JA21.

[0:25:45] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:25:46] Ja, ook hartstikke fijn dat jullie hier zijn.

[0:25:48] Ik denk dat dat ook wel iets zegt over de transparantie die jullie nastreven.

[0:25:53] Gisteren stelde ik deze vraag ook bij het ronde tafelgesprek, want het grootste gesprek gaat eigenlijk over een hypothetische naaio van dat Trump dan wel een andere Amerikaanse president eigenlijk op de knop drukt en onze hele DGD-infrastructuur plat zou leggen.

[0:26:09] Ik kom denk ik steeds meer tot de conclusie dat dat wel een hypothetische gedachte is.

[0:26:15] Hoe realistisch achten jullie het dat dat zou gebeuren, dat ook echt de gehele DGD-infrastructuur, als het ware, de data gepakt zou worden of platgelegd zou worden ten opzichte van waar, ja, de Cloud Act in Amerika, waar die eigenlijk over gaat, specifieke personen of bedrijven waar sancties op worden toegepast.

[0:26:36] Conor, wil je die nemen?

[0:26:39] Ja, dank u. En bedankt voor uw vraag.

[0:26:44] Het is een groeiende zorgen voor veel landen en cliënten over geopolitieke interferenties of invloeden.

[0:26:52] Hier zijn we in een andere situatie.

[0:26:55] Het data bevindt zich in Nederland.

[0:26:58] Onze doel is om het data in Nederland te houden.

[0:27:02] Niets verandert.

[0:27:03] We zijn contractueel verantwoordelijk om veranderingen met onze cliënten van Selvignity.

[0:27:07] En vandaag is de data, en dat is ons doel, dat het blijft zo.

[0:27:12] De data is alleen toegang van steden die in de EU zitten.

[0:27:17] Dus eerst, er is vandaag geen technische manier mogelijk voor iedereen in de VS... om de data van Savinity of Savinity's klanten te toegang te krijgen.

[0:27:26] Dat is het belangrijkste punt.

[0:27:28] Ik denk dat de tweede zin is dat we in het algemeen bezorgd zijn... over de risico's van slechte acteren...

[0:27:35] en ze worden meer sofisticeerd met het gebruik van technologie in termen van data aansluiten.

[0:27:41] Dus we geloven in feite dat Savinity en Kindrall samen sterker zijn, want als een wereldwijde bedrijf met bereik over veel terreinen, kijken we een paar jaar vooruit naar die onderdelen en hoe ze zich versterken in de sofisticatie en werken met onze klanten om voortdurende strategieën te ontwikkelen

[0:28:01] en tegen die dreigingen die onze klantendata beperken.

[0:28:07] Hier in Nederland, bijvoorbeeld, zijn er meer dan 2,5 miljoen bedrijven.

[0:28:11] Veel van die zijn kleine en medium-grootte bedrijven.

[0:28:15] Kijkend naar de data van vorig jaar, had 30% van de bedrijven in Nederland een belangrijke cyber-attack die een financiële probleem had voor hen.

[0:28:24] Dat is meer dan 10.000 per week.

[0:28:27] Dat is meer dan 2.000 per dag.

[0:28:29] 2.000 bedrijven, meestal kleine en medium-grootte bedrijven, zullen vanmorgen wakker worden en een cyber-ontwikkeling hebben die hun operaties zal ontspannen, wat niet alleen voor hen ontspannend is, maar ook voor de steden die afhankelijk zijn van die kritische diensten.

[0:28:44] Dus onze ervaring is, het is een hypothetische vraag, zeker, maar de grotere drachten die we kijken naar helpen onze klanten te overkomen, zijn die die in de cyber-verwachting zijn.

[0:28:58] Heeft u nog een vervolgvraag?

[0:29:16] De heer Van den Berg.

[0:29:18] Dank u wel, meneer Hickey.

[0:29:21] In die perspectief... Ik werkte ook in sectoren waar China of Russia, een staatse acteur was, die onze digitale infrastructuur beperkte.

[0:29:35] Hoe zou je zeggen dat...

[0:29:40] Is dat het belangrijkste risico dat we moeten focussen op?

[0:29:42] Cyberveiligheid als interesse van staatse acteurs, of misschien criminele groepen die proberen data te stelen om te gebruiken voor identiteitsverandering, etc.

[0:29:52] Vergeleken met, laten we zeggen, de legale risico's die we nu zomaar bespreken?

[0:30:01] Alle consideraties, zeker.

[0:30:02] En ik denk dat we ze niet willen uitleggen of de genuïne zorgen van de mensen in Nederland niet uitleggen.

[0:30:08] Maar als we terugkijken, zien we twee of drie dingen gebeuren.

[0:30:14] De impact van de aanvallen en de frequentie worden meer succesvol en sofisticeerder, met technologieën zoals AI en kwantum die de traditionele veiligheid van veel klanten beperken.

[0:30:28] Ik denk dat je een mix hebt van, laten we zeggen, acteurs

[0:30:34] in sommige gevallen financieel gemotiveerd, dus cyber-criminalen.

[0:30:38] In andere gevallen zie je ze trenderen, dezelfde mensen, gemotiveerd door activisme van sommige beschrijvingen, dus sociaal activisme.

[0:30:47] En vaak is er een land-staat-actor achter.

[0:30:50] En het is niet één of de andere.

[0:30:52] Het is een combinatie van die drie dingen.

[0:30:55] Het is een combinatie van technologie, versterking,

[0:30:58] Ik zou ook aan willen vullen.

[0:31:12] Het is een terechte vraag.

[0:31:14] Het is aan de ene kant hypothetisch, maar het gevaar is ook inderdaad dat je heel veel inzoekt op één case en dan eigenlijk het grote plaatje gaat verliezen.

[0:31:22] Want de soevereiniteit, en ik heb het in de voorgesprekken ook gehoord, is een veel bredere discussie.

[0:31:27] En je moet veel meer nagedenken over wat zijn de echte risico's en waar liggen ze exact.

[0:31:32] Daarom blijven wij iedere keer terugkomen op die drie dimensies.

[0:31:36] Dat is omdat je het op alle drie gebieden moet gaan adresseren.

[0:31:38] Je zal technisch moeten kijken

[0:31:40] Hoe voorkomen we dat het überhaupt kan gebeuren, technisch?

[0:31:44] Organisatorisch zul je het moeten inregelen dat er niemand bij kan komen, dat je de juiste mensen hebt.

[0:31:48] Het is nodig de juiste paspoorten.

[0:31:50] Maar ook het paspoort is niet een holy grail.

[0:31:52] Het is niet het enige antwoord.

[0:31:55] Ik heb liever een betrouwbare Amerikaan dan een onbetrouwbare Nederlander, aan mijn digidee, bij wijze van spreken.

[0:32:02] Dus je moet kijken naar dat complex van factoren en dan ultiem is het de juridische stap.

[0:32:07] Maar ik ben het er mee eens.

[0:32:08] Als je de sloot op deur vervangen hebt, dan is dat een beetje laat.

[0:32:11] En dan kun je daar toch wel behoorlijk veel last van hebben.

[0:32:12] En dat moet je voorkomen.

[0:32:13] Dus daarom zijn die combinatie van die drie stappen zul je heel goed in moeten regelen.

[0:32:18] En nogmaals, dat is een gesprek.

[0:32:19] Daar moet je induiken.

[0:32:21] En het landschap verandert gewoon.

[0:32:24] Als ik daar nog iets aan mag toevoegen, dan het laatste statement, want u heeft het terecht over risico's.

[0:32:30] Ik denk dat... Vanuit Kindrol heeft u gehoord wat de risico's die wij zien in de markt, maar wat belangrijk is, is dat wij met onze klanten samenwerken om gezamenlijk die risicoprofielen te bepalen.

[0:32:43] Als we het dan weer even terugbrengen naar deze casus, wat we met Logius aan het bespreken zijn, wij helpen natuurlijk vaak onze klanten om na te denken over alle risico's die er mogelijk kunnen zijn.

[0:32:53] En ik denk dat Conor heel duidelijk heeft uitgelegd dat er, buiten het risico wat we hier vooral bespreken, ook heel veel cyberrisico's zijn.

[0:33:00] Maar uiteindelijk is het ook, en Loogjes heeft het ook gezegd in de sessies, dat zij natuurlijk uiteindelijk de risicoanalyse doen.

[0:33:08] En zij zullen uiteindelijk dus ook bepalen van wat voor hun belangrijk is.

[0:33:12] En daarom zijn we ook met Loogjes in gesprek om te zorgen dat we mitigerende maatregelen zien van het risicoprofiel wat zij ervaren.

[0:33:19] Uiteindelijk, het gaat er weer om, wat is onze klant, in dit geval Loogjes, hoe zien zij het risicoprofiel?

[0:33:26] En wij zijn dan in staat om daar de juiste maatregelen voor te nemen, zodat we die risico's maximaal kunnen mitigeren.

[0:33:35] Ja, misschien wil ik nog twee dingen toevoegen.

[0:33:40] Sovereignty is niet alleen bereikt door de nationale service provider.

[0:33:43] Het gaat echt om de organisatie rondom de beheersing van de data, de veiligheid van de data en, met transparantie tegen onze klanten,

[0:33:52] Tegenwoordig weten we wie de data kan bereiken, waarom en wanneer.

[0:33:56] Dat is het doel van het bereiken van data.

[0:34:01] Niet zo veel hoeveelheid die je ondersteunt.

[0:34:05] Het is niet te zeggen dat er geen mogelijkheden zijn in Nederland.

[0:34:08] Absoluut, we werken veel met goede partners.

[0:34:12] Maar als globaal bedrijf zien we wereldwijd de vreugde.

[0:34:16] Sommige markten zijn veel voordeliger, sommige minder.

[0:34:19] En we brengen al dat ervaring terug in om met onze klanten te werken.

[0:34:22] En wij, als globale operatie, investeren ook zwaar in veiligheid.

[0:34:27] We hebben 7500 veiligheidsprofessionals.

[0:34:29] Veel van die zijn hier in Europa gebaasd.

[0:34:31] We hebben 20.000 mensen hier in Europa.

[0:34:33] Dus we hebben een sterke mogelijkheid dat de civiliteit niet alleen onze investeringen kan levereren, maar ook onze kennis en kapitaal.

[0:34:41] En ik denk dat de slechte acteren de grenzen niet bekijken.

[0:34:46] Er is geen grens in terms van hoe ze acteren, zoals u eerder zei.

[0:34:48] Sommige landen zijn niet zelfs deze continent, of zelfs in de VS. Dus het is belangrijk om te herkennen dat ik denk dat Kinral en Savinity sterker samen zullen zijn, maar ook veiliger samen, want we kijken vooruit naar de mogelijke onderdelen in het landschap twee of drie jaar van nu.

[0:35:08] Ja, dan zet ik heel even mijn pet als voorzitter af.

[0:35:11] Ik ben ook lid van de Tweede Kamer voor de fractie GroenLinks Partij van de Arbeid en als fractie lid van GroenLinks Partij van de Arbeid zou ik ook graag een vraag willen stellen.

[0:35:20] Ik wil u ook nogmaals bedanken dat u hier vandaag bent.

[0:35:22] Nogmaals had u helemaal niet hoeven doen en u bent gekomen, dus dank daarvoor.

[0:35:28] En ik ben het ook met u eens als u zegt, we hebben gewoon een veel bredere discussie met elkaar te voeren als het gaat over digitale strategische soevereiniteit.

[0:35:38] Maar ik denk toch dat u hier niet voor niks zit, omdat in die brede discussie is dit zo'n casus waarvan we eigenlijk allemaal voelen en vinden dat je van allemaal dingen niet Nederlands kan doen, maar dit misschien niet.

[0:35:57] om maar even weer een voetbalmetafoor te gebruiken.

[0:36:03] Ik weet niet of onze Ierse gast snapt precies wat Feyenoord-Ajax is.

[0:36:07] Maar het is een beetje van, Feyenoord gaat in de Kuip ook niet zeggen, joh Ajax doe jij maar even lekker ons gras en dan ga je onze ballen doen.

[0:36:15] Maar misschien de muntjes voor de consumpties, dat kan allemaal prima.

[0:36:19] En hier voelen wij allemaal, er loopt ook niet

[0:36:22] Voor niks een petitie die is ondertekend door 140.000 Nederlanders van we willen dit gewoon bij onszelf houden.

[0:36:30] Als we moeten kiezen wat voor dienstverlening houden we nou bij onszelf, maken we gewoon Nederlands, dan is dit er er eentje van.

[0:36:38] En een overname voelt dan ook altijd als een momentum dat je daar misschien wat meer invloed op zou kunnen uitoefenen.

[0:36:45] En ik snap u ook heel goed en u verdient het ook niet dat u vergeleken wordt met andere casussen, maar ik ga het toch heel even doen.

[0:36:53] Ik weet nog wel, vorig jaar het charme-offensief van de VP van Microsoft, die is heel brun EU afgegaan en die zei nee joh,

[0:37:02] Die wet, dat gaan we toch niet doen.

[0:37:04] Een partij uit onze dienstverlening gooien.

[0:37:06] Nee, maak zich geen zorgen.

[0:37:08] Wij werken heel graag in Europa en dat is ook super slecht voor onze bedrijfvoering.

[0:37:13] Dezelfde week is misschien een beetje overdreven, maar het was definitief in dezelfde maand, werd dus het Europees strafhof uit die Microsoft-omgeving gegooid.

[0:37:23] Nogmaals, u verdient het niet om daarmee vergeleken te worden, want ik denk dat u hier met de beste wil van de wereld zit.

[0:37:31] Maar het noodzaakt wel een land als Nederland om heel erg na te denken over welke dienstverlening willen we dan zelf of niet.

[0:37:39] En dat is waarom wij hier zitten.

[0:37:41] En ik voel ook een beetje van links tot rechts en ook hier in de publieke opinie,

[0:37:46] dat alles op alles gezet wil worden om het zoveel mogelijk toch in die Nederlandse handen te houden.

[0:37:51] En de vraag is dan toch van hoe kun je nou in die bedrijfvoering daar nog iets mee doen met een gouden aandeel voor Nederland bijvoorbeeld, of een ander soort gelijke constructie, of een soort steward ownership, waren partijen die er gisteren nog waren, dus dat je eigenaarschap en zeggenschap nog een beetje uit elkaar trekt.

[0:38:15] Ja, dat zou voor ons echt heel veel comfort zijn, los van al die risicomijdende maatregelen die u gaat nemen.

[0:38:21] Want ik geloof er gewoon in, dat is mijn politieke mening, de enige echte mitigerende maatregel is niet in Amerikaanse handen.

[0:38:29] Dus als er iets kan gebeuren nog in die zeggenschap, ja, dat zou gewoon de ultieme comfort zijn.

[0:38:38] En kunt u daar nog iets over zeggen?

[0:38:41] Ja, ik wil sowieso het woord even aan Marcel geven, zo vanwege de gesprekken met Rob die gevoerd zijn.

[0:38:46] Ik denk dat uiteindelijk komt het neer op het woord vertrouwen en u geeft terecht aan dat je zult een diepgaand gesprek moeten voeren wat het risicoprofiel echt is en waar dat zit.

[0:38:58] Heeft dat te maken, want ik zal een voorbeeld geven.

[0:39:00] Stel we houden het allemaal in Nederlandse handen, maar we gebruiken Amerikaanse computers om de platform op te draaien.

[0:39:06] Oké, dus dat is ook niet genoeg.

[0:39:07] Dan moeten we zelf computers gaan bouwen.

[0:39:09] Oké, maar daar zitten Amerikaanse chips in.

[0:39:11] Oh, maar dan moeten we NXP misschien toch maar een opdracht geven nieuwe chips te bouwen, want dat kan niet.

[0:39:16] En dus de vraag is, ik zeg niet dat dat onterecht vragen zijn.

[0:39:19] Ik zeg alleen, je zult die ui moeten pellen tot een niveau dat Nederland vindt dit is soeverein genoeg en we hebben genoeg zeggenschap.

[0:39:28] ...om in te kunnen grijpen waar dat nodig is.

[0:39:31] In de specifieke casus waar we hier over spreken... ...zijn heel veel gesprekken gaande over welke vorm en hoe kunnen we... ...want dat comfort moet er komen.

[0:39:39] Het heeft geen zin om een stempel te zetten en te zeggen... ...nou ja, we zijn klaar, getekend en we gaan lekker naar huis.

[0:39:44] Het is een actief gesprek die ook doorgevoerd moet blijven worden.

[0:39:48] Maar goed, Marcel of Rob.

[0:39:51] Sorry.

[0:39:51] Ja, ik begin en dan neem je het weer snel.

[0:39:54] Inderdaad, ook een hele terechte vraag.

[0:39:56] En uiteindelijk gaat het weer om risico.

[0:40:00] Ik denk dat dat heel belangrijk is.

[0:40:01] En de discussie die we met elkaar proberen te beslechten, is hoe kunnen wij ervoor zorgen dat het vertrouwen bestaat, dat de data in veilige handen is, dat de juiste acties genomen worden, dat de continuïteit gegarandeerd wordt.

[0:40:14] Twee dingen.

[0:40:14] Het eerste is dat wij in goede gesprekken zijn met de taskforce, maar ook met de logische administratie, om te zorgen dat we de juiste waarborgen daarvoor in kunnen richten.

[0:40:26] Uiteindelijk gaat het om de echte vraag van vertrouwen.

[0:40:29] En vanuit mijn kinderolervaring en hoe wij zaken doen met onze klanten... is het woord transparantie en zeggenschap heel belangrijk.

[0:40:38] Het werd gisteren ook genoemd, dus dat betekent dat de werkzaamheden die wij doen... hoe we dingen doen, dat er veel transparantie is tussen de twee bedrijven... en op de manier waarop wij samenwerken.

[0:40:50] En ook indien nodig dat er de juiste zeggenschap is over hoe die bedrijfsprocessen gevoerd worden, hoe de data beheerd wordt en dergelijke.

[0:40:58] We kunnen niet te veel hier in detail op ingaan hoe die discussies momenteel lopen, maar ik kan wel zeggen dat dat hele constructieve discussies zijn en dat wij heel erg met elkaar gezamenlijk tot een standpunt komen dat we de juiste acties nemen, ook op het gebied van transparantie en ook op het gebied van zeggenschap, en dat is een brede term, maar daar zijn die discussies overgaande, dat we kunnen zorgdragen dat het vertrouwen, want daar gaat het uiteindelijk om, dat we dat met elkaar kunnen garanderen.

[0:41:25] Dat is het beste antwoord dat ik daarop kan geven.

[0:41:30] Ja, misschien in toevoeging.

[0:41:32] Kindredol, zoals we aangaven, is vier jaar geleden ontstaan door een asplitsing en heeft er nadrukkelijk voor gekozen om landenorganisaties op te zetten.

[0:41:41] Dus de landen zijn daarin leidend.

[0:41:45] Als het gaat over beslissingen, als het gaat over verantwoordelijkheden.

[0:41:49] Dat is ook de manier waarop wij acteren.

[0:41:53] En als we teruggaan naar de gesprekken, en ik kan alleen maar bevestigen dat dat buitengewoon positieve gesprekken zijn geweest, waarbij we met elkaar hebben afgetast waar die risico's liggen en hoe dat dan daarmee geborgd kan worden dat daar beperkingen zijn die het zo goed mogelijk voorkomen.

[0:42:14] En even terug naar de vragen, want ik begrijp zeker wel de zorg.

[0:42:20] Ik denk, en dan ga ik helemaal mee met wat Connel zegt, als je het hebt over waar liggen nu de echte dreigingen, dan denk ik dat we toch eventjes wat verder moeten kijken.

[0:42:31] En dan de expertise die wij hebben.

[0:42:32] Ik zit zelf, zoals aangegeven, in de Cyber Security Raad namens NL Digital.

[0:42:37] Dat is omdat we dat belangrijk vinden.

[0:42:39] En omdat we daar een bijdrage aan willen leveren in die discussie.

[0:42:45] Dus het gaat wat verder dan alleen maar de discussie die we nu hebben.

[0:42:49] En vertrouwen, je moet niemand vertrouwen in deze discussie.

[0:42:52] Dat is juist waarom we de borgingen vastleggen.

[0:42:56] En ik denk dat we dat gezamenlijk goed hebben gedaan.

[0:42:59] Ik zou die discussie ook inderdaad, ik denk wat wij kunnen brengen en het samensterker gevoel is absoluut terecht.

[0:43:07] Ik ben zelf werkzaam in het Midden-Oosten, daar is soevereiniteit het belangrijkste topic als het gaat om ICT op dit moment.

[0:43:14] En uitgerekend daar worden we ingehuurd om te helpen bij het opzetten van soevereiniteit.

[0:43:19] Omdat we de kennis en kunde hebben.

[0:43:20] En ik zou alleen maar willen stimuleren om dit gesprek door te blijven voeren, maar ook de kennis en kunde binnen te brengen van de verschillende partijen om Nederland naar het volgende niveau te tillen.

[0:43:29] Los van welk paspoort.

[0:43:32] Ja, misschien kan ik er ook iets aan toevoegen.

[0:43:37] Het is de kern van wat we doen voor klanten, om hun data te beschermen.

[0:43:40] Onze reputatie is een bedrijf in elke sector voor elke klant.

[0:43:43] zou worden veroorzaakt en afgesloten als we hun data niet konden beschermen door een veiligheidsdraad of een buitenlandse regering.

[0:43:52] Daarom hebben we een proces met de Data Guardian en waarom we samenwerken om de klantendata te beschermen tot de volle mogelijkheid in de wet, is omdat het onze reputatie in de markt is die we ook beschermen en beschermen.

[0:44:05] Ik denk dat dat een belangrijk punt is.

[0:44:07] Ik denk, om terug te gaan, dat het misschien anders is dan wat sommigen in de media speculeren.

[0:44:13] We zijn een Nederlandse bedrijf.

[0:44:14] Savanit is een Nederlandse bedrijf.

[0:44:15] We blijven een Nederlandse bedrijf.

[0:44:17] We blijven onder Nederlandse regeling.

[0:44:21] Dat is het hoofd.

[0:44:22] En als je dan kijkt naar de drie punten die Piet uitgelegd heeft, dan zie je dat vandaag de toegang tot de data en morgen de toegang tot de data is vanuit de EU.

[0:44:32] We hebben een klantenaangevenis nodig als we gaan veranderen hoe dat opereert vandaag.

[0:44:37] De operatieve zwaarheid van de data voor onze cliënten ligt in de handen van onze cliënten.

[0:44:43] Zij agrepen of we een verandering zouden maken met hoe we vandaag werken en dat is onze doel om de operaties in Europa vandaag te houden.

[0:44:51] We hebben een belangrijke werkvloer in Nederland, we hebben toegang tot mensen in de Europese Unie die onze cliënten steunen en dat is genoeg voor ons om de operatieve efficiëntie te krijgen die iemand

[0:45:03] Ja, en dan heb ik daar toch een vervolgvraag op, want ik noemde het al even en het is onterecht om altijd appels met peren te vergelijken en zo voelt het voor u waarschijnlijk ook, maar heel veel van wat u zegt zei de VP van Microsoft ook.

[0:45:32] En toch is het gebeurd.

[0:45:35] En daarom is het nu zo dat allerlei individuele lidstaten, niet alleen Nederland, want u heeft waarschijnlijk ook de berichtgeving van de Fransen gehoord, die eigenlijk heel snel hun complete publieke zaak eigenlijk Frans willen gaan runnen.

[0:45:50] En u heeft daar eigenlijk last van, want u heeft een ongelooflijk goede reputatie als het gaat over databeveiliging.

[0:45:56] Dus het is eigenlijk ook heel vervelend voor u dat overheden dan zitten te slapen en misschien politici ook.

[0:46:03] En dat u dan ineens in zo'n incident valt en dat alle ogen op u gericht zijn.

[0:46:10] Maar het is ook niet voor niks dat u allemaal maatregelen aan het overleggen bent om toch bepaalde dingen te waarborgen.

[0:46:19] Dus het zou, ja, dan is het in ieder geval volgens mij al een feit dat als het niet

[0:46:24] onder wetten van Trump zou kunnen vallen, zou het makkelijker werken zijn.

[0:46:28] En ik denk ook dat dit überhaupt ook goedkoper dan bijvoorbeeld alleen al zou kunnen.

[0:46:34] Dus dan rest toch de vraag.

[0:46:36] En ik vind het heel fijn dat u ook de vertrouwensvraag centraal zet in uw gesprekken, want dat gebeurt ook al helemaal niet vaak als het over gewoon keiharde overnames gaat.

[0:46:44] Maar het zou toch heel fijn zijn als daar

[0:46:47] echt in dat sturen van het comfort van dit is ook echt gewoon Nederlands, want als dat zo is dan hoef je ook die hele trits van mietregelen in de maatregeling te nemen.

[0:46:56] Als daar nog een stapje in gezet zou worden en de concrete vraag is eigenlijk ziet u dat gebeuren of is daar een wens, ligt dat op tafel of is dat eigenlijk niet zo?

[0:47:06] Zoals Marcel terecht zei, er lopen al heel veel gesprekken exact rond dit thema.

[0:47:12] Zijn al die maatregelen soms nodig om het beter te maken en is het dan niet goed nu?

[0:47:16] Een mooi voorbeeld is, toen ik managing partner was voor een grote bank, daarmee heb ik nog geen excess op bankgegevens.

[0:47:27] Ik kom er niet bij.

[0:47:28] Ik kan het niet eens, al zou ik het willen.

[0:47:30] Dus in diezelfde parallel

[0:47:32] Als het druk uitgeoefend wordt, kunnen we er fysiek niet bij.

[0:47:37] Het is van klanten.

[0:47:38] We kunnen er niet aan komen.

[0:47:42] Ik deel uw zorg absoluut.

[0:47:44] Ik denk dat het een terechte vraag is.

[0:47:49] Maar wat is dat risicoprofiel dan?

[0:47:50] Waar ligt dat dan?

[0:47:51] En hoe hebben we dat afgeschermd in die drie dimensies?

[0:47:54] Is dat afgeschermd?

[0:47:55] En kunnen we voorkomen dat de sloten gaan veranderd worden... ...en dan erachter komen dat het te laat was?

[0:48:00] Want ik ben niet van de statements van... ...oh, het is geen probleem, dus joh, wat maak je druk om... ...laten we even snel tekenen en we gaan door.

[0:48:06] Integendeel, het zou tegen mijn persoonlijke integriteit in gaan.

[0:48:09] Ik denk alleen dat we de maatregelen die wij standaard nemen... ...al dusdanig verder gaan, dat ze dit soort acties voorkomen.

[0:48:17] al in de huidige setting, los van nog dat we aanvullende maatregelen moeten nemen, omdat er heel veel onrust over is.

[0:48:22] En daardoor wordt die discussie zo erg duidelijk, want anders hadden we hier niet eens gezeten waarschijnlijk.

[0:48:28] Dus ja, een terechte vraag.

[0:48:30] En ik denk nogmaals, die discussie zal moeten leiden tot een betere inregeling van die drie elementen.

[0:48:36] En dat kan zijn dat we sommige maatregelen moeten nemen.

[0:48:38] En nogmaals, de gesprekken zijn gaande en misschien Marcel, wil jij daar nog iets over zeggen?

[0:48:43] Want ik denk dat u nog wat vragen heeft.

[0:48:49] Nee, precies, er is nog heel weinig tijd.

[0:48:51] En ik zie ook nog, het zijn nog collega's die een aantal vragen hebben.

[0:48:55] Dus als u kort nog uw reactie af zou willen maken, heel kort, dan kan mijn collega nog even de gelegenheid geven nog een vraag te stellen.

[0:49:02] Dat kan ik heel kort.

[0:49:04] Wat u zegt, er zijn inderdaad gaande gesprekken.

[0:49:07] Ik denk, maar dat is ook niet helemaal mij, dat die op het juiste niveau met de juiste mensen gevoerd worden binnen de overheid.

[0:49:13] Dus om een antwoord op uw vraag te geven, ik denk dat in dat soort forums dit soort discussies daadwerkelijk dan plaats kunnen vinden.

[0:49:23] We kunnen daar hier niet veel over zeggen, maar die gesprekken zijn gaande en die vinden plaats op het juiste niveau, naar mijn mening.

[0:49:30] Mevrouw Swinkels van het CDA.

[0:49:33] Ja, dank, voorzitter.

[0:49:34] Ik ben blij met deze eerste ronde van vragen die ook natuurlijk heel inhoudelijk van aard waren, maar er werd in de antwoorden ook gerefereerd naar het actieve gesprek met elkaar voeren en dat triggerde bij mij ook wel om het even kort nog, de tijd die resteert, ook over het proces te hebben ten aanzien van de overname, want ik ben dus heel erg benieuwd of dat u, ja zo kort mogelijk, maar

[0:49:56] een korte reconstructie kan geven hoe dat is gegaan.

[0:49:59] U heeft heel veel ervaring in de publieke sector, in Nederland, in Europa, dus u weet ook hoe gevoelig dit soort dossiers zijn.

[0:50:08] En dan ben ik ook heel erg benieuwd, is de Nederlandse overheid ook vroegtijdig bijvoorbeeld geraadpleegd, betrokken, geïnformeerd over het feit dat er een overname mogelijk zou aankomen van Solfinity?

[0:50:21] Omdat uiteindelijk is dat best wel een cruciale infrastructuur, een cruciale leverancier voor de overheid.

[0:50:28] Dus daar ben ik heel erg benieuwd naar, of dat actief gesprek ook vanuit u en Solvenity actief op gang is gebracht.

[0:50:35] En daarbij wil ik toch ook kort refereren naar een krantenartikel wat ik heb gelezen aan het begin van deze storm die op ons af is gekomen.

[0:50:42] En dat is dat er zelfs werd gesproken over dat er een verloving zou zijn, dat de trouweringen al zouden zijn uitgekozen.

[0:50:48] Mij heeft dat toch wel wat overvallen.

[0:50:51] En ik ben ook benieuwd naar uw reflecties op die communicatie.

[0:50:56] Ja, dat is een zeer terechte vraag.

[0:50:59] Rob is vanaf dag 1 erbij betrokken geweest, dus ik geef het woord even aan Rob.

[0:51:03] Ja, dank voor de vraag.

[0:51:05] Die beeldspraak kwam van mij overigens.

[0:51:08] En die heb ik gedaan omdat we met Solfinity samen toen al een fors aantal gesprekken met klanten hebben gedaan.

[0:51:19] Natuurlijk moet je in dit traject, want toezichthouders zijn ook betrokken natuurlijk, die hebben we tijdig geïnformeerd en we hebben de klanten allemaal op de dag dat we dit mochten doen, want dit zijn trajecten die vereisen geheimhoudersverklaringen, daar wordt en terecht voorzichtig mee omgegaan.

[0:51:39] Daar hebben we ons natuurlijk aan gehouden, maar op het moment dat we dat konden zijn we eigenlijk meteen naar alle klanten gegaan.

[0:51:44] Trouwens niet alleen heeft Solvenity dat gedaan naar hun klanten.

[0:51:48] maar hebben wij dat ook naar onze klanten gedaan.

[0:51:52] En vanaf dat moment, met gebruikmakend van extern advies, hebben we ook gezorgd dat de toezichthouders geïnformeerd zijn.

[0:52:00] Dus de beeldspraak die ik daar gebruikte, was met name om ook... Want wij weten natuurlijk inmiddels dat Solfinity... Daar hebben we mee gesproken.

[0:52:11] Er zijn hele aardige mensen, kundige mensen, waar we...

[0:52:16] in sommige gevallen soms wel een beetje jaloers op waren als het gaat over de manier waarop zij klanten binnen wisten te brengen.

[0:52:23] Natuurlijk wil je daar zo goed mogelijk mee omgaan.

[0:52:25] Dus dat was de reden dat we deze beeldspraak hebben gebruikt.

[0:52:35] Ja, dank u wel.

[0:52:38] Ik vind het fijn om te horen dat u nadenkt over allerlei mitigerende maatregelen en veiligheidsmaatregelen en eigenlijk alles wat we extra nodig hebben.

[0:52:49] Maar om heel eerlijk te zijn, zijn mijn zorgen eigenlijk nog steeds niet helemaal weg.

[0:52:53] En dat komt ook omdat gisteravond hebben we ook een rond de tafel gesprek gehad.

[0:52:56] waarin onder andere bijvoorbeeld mevrouw Astin van Follow the Money ook aangaf dat je in Amerika ook een gag hebt en dat houdt in dat wanneer de Amerikaanse regering alsnog zou vragen om van we willen bepaalde documenten of data inzien dat dat dan ook mogelijk is zonder dat eigenlijk het bedrijf dat überhaupt hoeft te vertellen aan de klanten en daarover te informeren.

[0:53:20] Dus hoe ziet u dat dan?

[0:53:24] Want dan blijft dat risico toch wel nog steeds staan, ook al heeft u al die mitigerende maatregelen genomen.

[0:53:34] Ja, dat is een zeer terecht vraag.

[0:53:37] Ik denk, Conor, dat u dat het beste kunt beantwoorden.

[0:53:42] Dat is absoluut waar.

[0:53:43] Ja, en ik denk dat het zeker een zorgen is die we in het publiek zien en met anderen.

[0:53:54] Maar de data is niet toegankelijk van iemand buiten de Europese Unie, want dat is het team dat hier voornamelijk ondersteunt in Nederland, met een kleine contingent in Polen.

[0:54:03] Dus vandaag de data en morgen de data zullen niet toegankelijk zijn van iemand buiten de VS.

[0:54:07] En zoals ik eerder zei, als we een vraag hebben voor toegang, gaat het door een proces dat wordt opgenomen door de Data Guardian en onze General Counsel.

[0:54:18] En we noteren de klanten van elke van die vragen tot het volledige punt mogelijk.

[0:54:23] En dat is transparant in termen van hoe we dat opereren.

[0:54:26] En dat is niet iets nieuws.

[0:54:27] Dat is iets dat sinds 2014 opgerend is voor onze klanten over heel Europa.

[0:54:33] En de manier waarop de data opgezet is en de toegang,

[0:54:36] Ik ben even getriggerd door de relatie met Polen.

[0:55:00] Hoe zit dat?

[0:55:05] Dat kan ik uitleggen.

[0:55:07] Solfinity maakt gebruik van werknemers ook in Polen voor een gedeelte van hun dienstverlening.

[0:55:14] Ook hier kan ik weer... Dit kan ik zeggen, want dat is publiekelijk en dat wordt openlijk besproken ook met de partijen waar wij die dienstverlening hebben.

[0:55:21] Dus nogmaals, de data is in Nederland.

[0:55:24] Alle werknemers die de dienstverlening doen, zijn in de EU en die blijven in de EU.

[0:55:30] Vandaar dat die relatie met een klein teampje in Polen is.

[0:55:36] De heer Van den Berg van JANU20.

[0:55:39] Ja, dank voorzitter.

[0:55:40] Ik denk, wellicht hoorde ik het gewoon niet goed, maar was er nou wel contact geweest met de overheid over de overname of was dat nou toch niet het geval?

[0:55:48] Maar dat kan ook aan mij liggen.

[0:55:49] En als laatste zou ik nog willen vragen, er werd net even gerefereerd naar wat Logius wil qua datenveiligheid en wat zijn de prioriteiten?

[0:55:58] bevesten dat dan eigenlijk ook dat vooral dus ook al logisch en dus ook de overheid voor een grote mate het in handen heeft hoe wij met onze daad omgaan en hoe we dat dan dus beveiligen en dat jullie meer uitvoerend zijn of in dit geval nu nog self-winnerty.

[0:56:15] Ja dank, zoals ik al aangaf wat voor het moment dat wij de

[0:56:22] Aankondigingen is gebeurd, dat weet ik niet.

[0:56:25] Daar kan ik ook geen commentaar op geven.

[0:56:27] Dat moet dan bij die mensen gevraagd worden.

[0:56:31] Als het gaat over de tweede vraag, dan ben ik hem even kwijt.

[0:56:34] Wat was hem?

[0:56:36] Logius, ja.

[0:56:38] Ja, die kaders zijn vastgesteld.

[0:56:41] En dan weer even terug.

[0:56:43] Daar hebben we zeer intensieve gesprekken over.

[0:56:46] En positieve, constructieve gesprekken.

[0:56:50] Dus zij blijven uiteindelijk dat definiëren en wij adviseren daarin.

[0:56:57] Dus als wij daarvan zeggen dat kan nog een stapje verder, dan zeggen we dat ook.

[0:57:05] Nou, kijk even naar mijn collega's, omdat ik nog een lange vraag had net.

[0:57:09] Dus als iemand nog een vraag heeft... Nee.

[0:57:11] Nou, dan heb ik één laatste vraag.

[0:57:13] Dat is voor ons... Ja, dat heeft u ook wel gemerkt.

[0:57:18] Is dit echt cruciale dienstverlening, niet alleen DigiD, maar ook het deel van WJNV, CJIB, het ministerie van JNV, de casus ook met de gemeente Amsterdam?

[0:57:28] Hoe cruciaal zijn de overheidsopdrachten in deze overname voor de waarde van zo'n bedrijf?

[0:57:43] Die zijn net zo waardevol als alle andere klanten.

[0:57:46] Dus ik denk dat een acquisitie als deze wordt gedaan op basis van een aantal criteria.

[0:57:55] Eén is het een kundige groep mensen die daarin zitten.

[0:57:59] Dat vinden we ook heel erg belangrijk.

[0:58:01] Hanteren ze... De manier waarop ze omgaan met klanten is voor ons heel erg belangrijk.

[0:58:06] En die is gelijk.

[0:58:07] De klant staat centraal.

[0:58:08] En dat zie je nu ook in de gesprekken.

[0:58:10] Dus dat krijgen we bevestigd.

[0:58:12] Dus als je vraagt alle overheidsklanten, ja, dat is een belangrijk deel van de acquisitie natuurlijk, maar er zijn ook andere klanten.

[0:58:22] En voor ons is iedere klant belangrijk.

[0:58:25] Ja, en ik denk in de bredere discussie rond soevereiniteit, denk ik dat dit een unieke kans is om Nederland naar een volgend plateau te tilden.

[0:58:33] Ik denk dat kinderen al echt gaan helpen in die discussie en kennis en kunde kan toevoegen vanuit wereldwijd, maar ook lokaal met onze eigen experts.

[0:58:40] Dus ik denk dat het samen sterker en het veiliger maken van Nederland, dat zijn voor mij twee belangrijke thema's waar we denk ik echt iets mee kunnen.

[0:58:49] Dank u wel.

[0:58:49] Dan heeft mevrouw Swinkels nog één laatste vraag en dan gaan we dit gesprek afronden, want we lopen iets uit de tijd.

[0:58:55] Ja, dank voor die gelegenheid, voorzitter.

[0:58:57] Het is eigenlijk een vervolgvraag op de vraag die u zojuist stelde.

[0:59:00] Ik werd daar toch wel op getriggerd omdat ik daar gisteren ook een vraag over stelde tijdens de rondtafel, namelijk die samenwerking met het Nederlands bedrijfsleven.

[0:59:09] Ik ben heel erg benieuwd inderdaad naar hoe jullie ook naar de Nederlandse markt kijken.

[0:59:14] Nu is u een grote speler, nu ook weer een overname.

[0:59:19] We hebben zorg met elkaar.

[0:59:21] Welke ruimte zien jullie ook om, mocht de overname doorgaan, ook juist de samenwerking zoeken met andere Nederlandse bedrijven die ook aangeven dat zij alternatieven en andere zaken ook kunnen aanbieden die ook de pluriformiteit van het landschap, zeg maar, ten goede komen.

[0:59:39] Bedankt voor deze brug, want het is onderdeel van onze strategie.

[0:59:43] Wij geloven heel sterk in allianties.

[0:59:47] Als je onze corporate strategie leest, dan... Wij praten altijd over de drie A's en één daarvan staat voor alliances.

[0:59:55] Wij geloven dat wij met lokale partijen samen moeten werken om die markt echt te ontwikkelen.

[0:59:59] Dat heeft te maken met kennis en kunde, maar ook met begrip van die markt.

[1:00:03] Ik werk in Saudi-Arabië op dit moment, daar werk ik met Arabische partijen, omdat die de markt goed begrijpen en ook de intrinsieke waarden kunnen leveren.

[1:00:12] Zelf denk ik dat als je die machine werkend weet te krijgen, is dat goed voor het land en goed voor kinderen.

[1:00:18] Dus je moet gewoon oprecht proberen met de juiste partijen, ook lokale, kleinere partijen, samen te werken om dat te ontwikkelen.

[1:00:25] En daar staan we absoluut open voor.

[1:00:26] Wij doen eigenlijk niet anders.

[1:00:28] We doen dat voor specifieke klantvragen.

[1:00:30] Soms vraagt een klant ons letterlijk, wil je dit samen met die partij doen?

[1:00:33] Daar staan wij open voor.

[1:00:34] Het goede nieuws van Kindle is ook, wij hebben geen banden met welke provider ook.

[1:00:38] Wij kunnen dat allemaal erg nog sterk doen.

[1:00:42] Dus wij werken graag samen met anderen.

[1:00:43] En zeker lokale partijen.

[1:00:46] Dank u.

[1:00:47] Dan ga ik onze gasten nogmaals bedanken voor hun komst en dat ze de tijd wilden nemen om met ons in gesprek te gaan en hun kennis te delen.

[1:00:54] En dan sluit ik dit gesprek.