Maritiem

[0:00:01] Hierbij open ik deze vergadering van de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat voor het commissiedebat Maritiem.

[0:00:09] Ik heet de leden van de commissie van harte welkom.

[0:00:13] Ik heet uiteraard de bewindspersoon van harte welkom.

[0:00:15] En ik zou graag willen afspreken dat we in principe vier interrupties doen in eerste termijn van de Kamer en hoop ik dan ook

[0:00:22] genoeg ruimte hebben voor interrupties in het debat met de bewindspersoon.

[0:00:27] Ik geef heel graag als eerste het woord aan de heer Heutink van de groep Markuszauer.

[0:00:43] Ik moet aan de commissie toestemming vragen of de heer Heutink, die op dit moment geen lid is van de commissie, deel mag nemen aan dit debat.

[0:00:51] Als u zich netjes gedraagt, dan mag dat.

[0:00:53] Daar zal ik streng op toezien, zeg ik toe.

[0:00:56] De heer Heutink, gaat uw gang.

[0:00:58] Ik zeg tegen minister Stoffer, maakt u zich vooral geen zorgen.

[0:01:03] Dank aan de commissieleden.

[0:01:04] Voorzitter, tijdens de begrotingsbehandeling heb ik het uitgebreid gehad over hoe onze infrastructuur helaas niet meer is wat het was.

[0:01:12] Dat na jaren van toch verwaarlozing en het gebrek aan geld

[0:01:18] hebben we als toeschouwer moeten aanschouwen dat de bereikbaarheid en veiligheid van onze wegen, bruggen en viaducten achteruit aan het gaan is.

[0:01:26] Voorzitter, dat is niet alleen pijnlijk, maar ook zorgwekkend.

[0:01:30] Tot tijd dat de tij gekeerd gaat worden en dat de neusen dezelfde kant op gaan en dat we deze problemen het hoofd gaan bieden.

[0:01:36] Want dat er problemen zijn, bewijst het volgende verhaal wel.

[0:01:39] Voorzitter, vorige week kwam een 58-jarige bestuurster om het leven toen zij met haar auto de Julianabrug in Gouda wilde oversteken.

[0:01:48] Een doodnormale handeling met een verschrikkelijke uitkomst.

[0:01:51] En het doet de vraag rijzen, kunnen we in Nederland nog wel veilig over een brug?

[0:01:56] hebben andere bruggen mogelijk ook deze fouten in het systeem zitten want in het geval van de Julianabrug voorzitter ging het om een softwarefout omdat de brug in onderhoud was en ik had de ogen op stiltjes toen ik dit las voorzitter wist dan niemand dat dergelijk onderhoud ten koste zou gaan van de veiligheid en zijn er dus nog meer bruggen die niet meer veilig zijn en hoe zit het ook als het gaat bij het digitalisering is natuurlijk goed en is ook handig maar

[0:02:26] Maar hoe zit het dan met de kwetsbaarheid van onze bruggen en onze sluizen en onze infrastructuur?

[0:02:32] Lopen we niet een enorm groot risico?

[0:02:34] Graag een reactie van de minister op dit punt.

[0:02:37] En voorzitter, dan wil ik nog door over de bereikbaarheid van Ameland.

[0:02:42] Al jaren hebben we het hier in deze commissie over de watertaxi... en over de snelheid die zij mogen varen in het donker.

[0:02:49] En uiteindelijk is het verlossende woord van de minister daar.

[0:02:52] 40 kilometer per uur is gewoon veilig, stelt het onderzoeksinstituut maar in.

[0:02:58] En dat is goed nieuws, maar toch zit er weer een kink in de kabel.

[0:03:02] En hoe kan dat nou, vragen we aan de minister?

[0:03:04] Want het was de minister die afgelopen twee minuten debatten nog zei dat hij het zo snel als mogelijk zou gaan regelen.

[0:03:12] En tot mijn verbazing worden er gewoon opnieuw voorwaarden gesteld aan de watertaxi.

[0:03:18] Er komt dus weer in dit toch al dikke dossier een extra hoofdstuk bij.

[0:03:22] Want nu zijn ook de milieuregels in één keer een grote hoepel.

[0:03:28] Want de veiligheidsvoorwaarden zijn inmiddels afgevinkt.

[0:03:33] Uitbaten Veldman heeft al een ecologisch onderzoek bij INW ingeleverd.

[0:03:38] En er is dus zicht op legalisatie.

[0:03:40] En mijn vraag is aan de minister...

[0:03:42] Ga in ieder geval, nu we dit uitzicht op legalisatie hebben, die watertaxi in de nacht gedogen.

[0:03:48] Ik zou daar graag een toezegging van de minister op willen hebben, want anders komen wij in het twee minuten debat hierover met een motie.

[0:03:55] Maar ik wil ook weten in hoeverre nou dat milieu aspect en hoe de minister ernaar kijkt, dat dat nou ook echt daadwerkelijk een kink in de kabel gaat worden of dat de minister

[0:04:04] zich gaat inspannen om gewoon te zorgen, en dus ook zijn belofte aan de Kamer nakomt, is dat hij het gewoon gaat regelen.

[0:04:11] Dus ik wil daar graag een uitgebreide reactie op.

[0:04:13] En dan tot slot, voorzitter.

[0:04:15] wil ik het nog hebben over de maritieme sector in zijn gril.

[0:04:18] In maar liefst 11 jaar is het aandeel Nederlandse schepen met 24,8% gedaald en dat is pijnlijk, voorzitter.

[0:04:25] Nederland, land van de wereld ontdekken en de zeeën bevaren, ziet landen als Denemarken en Noorwegen langs zij komen als het gaat om ons marktaandeel.

[0:04:35] En voorzitter, een slechte maritieme sector heeft

[0:04:38] direct een negatief effect op onze economie, onze werkgelegenheid en onze welvaart.

[0:04:43] En daarom vragen wij de regering om de maritieme sector weer aantrekkelijk te maken.

[0:04:48] En de eerste simpele stap die we daarbij kunnen doen, is gewoon het verlagen van de regeldruk en het schrappen van nationale koppen op Europees beleid.

[0:04:58] We willen graag weten welke plannen de regering in petto heeft.

[0:05:03] Ik snap dat deze minister misschien ook in zijn nadagen zit van deze termijn.

[0:05:08] Maar goed, toch hoop ik dat hij al wat plannen hier op tafel kan gooien waar hij naar kijkt en welke plannen hij heeft om dus de maritieme sector in Nederland weer een bloeiende sector te maken.

[0:05:21] Dank u wel.

[0:05:24] Dank u wel.

[0:05:25] Dan geef ik heel graag nu het woord aan mevrouw Veninga Beemsterboer van D66.

[0:05:33] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:05:36] Tot drie maanden geleden voer ik minstens twee keer per week met een veerboot over de Waddenzee.

[0:05:41] Daar heb ik van dichtbij mee ervaren hoe essentieel een goed functionerende maritieme sector is voor bereikbaarheid, economie, natuur en leefbaarheid.

[0:05:50] Dat is een praktijke ervaring die ik graag meeneem naar deze Kamer.

[0:05:54] De liefde voor varen op zee en zoet water zit diep verankerd in onze samenleving.

[0:05:58] Van zeilen op het Sneekermeer en de historische bruine vloot tot een innovatieve maritieme maakindustrie en zeehavens van wereldklasse.

[0:06:06] Dat is niet alleen economie, dat is ook cultuur en identiteit.

[0:06:10] En de maritieme sector staat voor een grote verduurzamingsopgave.

[0:06:14] Groot en klein.

[0:06:15] Een van die opgaven is het lozen van afvalwater.

[0:06:19] Van vuilwater door de recreatieve en binnenvaart tot scrubberwater en ladingresiduewater door de grote vaart.

[0:06:25] En niet alle havens en schepen beschikken over de benodigde installaties om vuilwater af te pompen.

[0:06:30] En hoewel er lokaal ondertussen verboden geldt, hebben we op nationaal niveau nog geen verboden ingesteld voor het lozen van vuil water.

[0:06:38] Kan de minister schetsen waar de realisatie van deze installaties op stuk loopt en wat er gedaan moet worden om dit in 2030 wel gerealiseerd te hebben?

[0:06:48] En kan de minister aangeven wanneer er een nationaal verbod kan komen op het lozen van scrubbenwater?

[0:06:54] Voorzitter, de energietransitie en verduurzaming van de maritieme sector is een grote uitdaging, maar tegelijkertijd een voorwaarde voor een toekomstbestendige, veilige en winstgevende zeevaart.

[0:07:04] Voor binnenvaart, zeevaart en baggerindustrie is schonere aandrijving noodzakelijk en complex.

[0:07:10] Hernieuwbare brandstoffen, zoals HVO, methanol en waterstof, maar ook elektrificatie, windondersteuning en op termijn mogelijk ook kerntechnologie, vragen forse investeringen en vooral duidelijke voorspelbare kaders.

[0:07:21] In de praktijk lopen ondernemers echter tegen onzekerheid, versnipperde en soms tegen strijdige regelgeving en een gebrek aan opschaningsmogelijkheden aan.

[0:07:31] Daardoor vallen delen van de binnenvaart bij hoge prijzen weer terug op minder milieuvriendelijke brandstoffen, waaronder de veerboten naar de waddeneilanden.

[0:07:40] Ik heb hierover de volgende vraag.

[0:07:42] Kan de minister een overzicht geven van wat de belangrijkste knelpunten zijn bij de overstap naar schonere aandrijving en aangeven waar en hoe we vanuit Rijk versnelling zouden kunnen aanbrengen?

[0:07:53] De innovatiekracht in Nederland is groot.

[0:07:55] Met de sectoragenda No Guts, No Holland's Glory is een belangrijke stap gezet om de maritieme maakindustrie te versterken.

[0:08:02] Dat is essentieel.

[0:08:04] Deze sector levert hoogwaardige werkgelegenheid en technologie die zoveel civiel als militair toepasbaar is.

[0:08:11] Versterking van deze sector borgt strategische autonomie en houdt innovatie, waardecreatie en banen in Nederland.

[0:08:18] En tegelijkertijd raakt dit direct aan onze veiligheid.

[0:08:21] Van de Noordzee tot de Kariben nemen geopolitieke spanningen toe en staat vitale maritieme infrastructuur onder druk.

[0:08:27] Kabels, pijpleidingen en windparken op de Noordzee vragen om betere bescherming.

[0:08:32] En Nederland moet hierin een voortrekkersrol nemen binnen Europa en internationaal.

[0:08:36] Voor D66 betekent dit no guts, no European glory, met sterke Europese samenwerking en een Nederlandse sleutelrol.

[0:08:43] Welke koppelkansen in het beleid van onze Europese partners ziet de minister om enerzijds te werken aan een Nederlandse koploperpositie, maar ook de Europese maritieme samenwerking te versterken?

[0:08:54] In hoeverre wordt er al gewerkt aan een sectoragenda Maritiem 2.0, waarin veiligheid, defensie en internationale samenwerking een duidelijker plek krijgen naast economische versterking?

[0:09:05] Voorzitter, tot slot.

[0:09:06] De haven van Terschelling.

[0:09:08] De gemeente heeft zelf al 15 miljoen euro gereserveerd voor het renoveren van de haven en toegangsweg.

[0:09:13] En als oud-leghouder van een waddeneiland weet ik dat dit voor een kleine eilandgemeente een uitzonderlijke inspanning is.

[0:09:20] Zonder haven geen toegang tot Terschelling.

[0:09:23] Er is dus zo snel mogelijk duidelijkheid nodig.

[0:09:25] Ik roep de minister op om regie te nemen en op zo kort mogelijke termijn in gesprek te gaan met Terschelling en de mogelijkheden in kaart te brengen.

[0:09:32] Dank u wel, voorzitter.

[0:09:34] Dank.

[0:09:34] Ik zie een interruptie van de heer Heutink.

[0:09:37] Ja, dank voorzitter.

[0:09:39] We zien vanuit de Europese Commissie dat er hele strenge eisen worden opgelegd en ook gaan worden opgelegd aan onder andere de scheepvaart en daarmee wordt met name de binnenvaart heel erg hard geraakt.

[0:09:51] Dat gaat om het type brandstoffen, om op te wijzen waarop ze hun uitstoot doen.

[0:09:56] En mijn vraag aan D66 is, ziet D66 dat als een bedreiging voor die binnenvaart?

[0:10:02] Ze moeten het allemaal wel kunnen opbrengen.

[0:10:04] en ziet D66 niet een kans om bijvoorbeeld nucleaire voortstuwing als een optie uiteindelijk.

[0:10:12] Dat dat een mooie toekomstvisie is waarin we toch kunnen werken naar een transitie, maar wat wel die binnenvaart en die scheepvaart wellicht in de toekomst wel kan beschermen.

[0:10:25] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:10:27] Ja, daarom noem ik hem ook concreet als optie bij de mogelijkheden voor toekomstige aandrijving.

[0:10:32] Er zijn heel veel opties mogelijk.

[0:10:35] Wat D66 betreft is die overstap naar verduurzaming, dat is een gegeven.

[0:10:40] Maar zoals u terecht zegt, dit moet wel te doen zijn, ook voor de binnenvaartschippers.

[0:10:45] Je kan dat niet bij hen neerleggen van nou, regel dat even met elkaar.

[0:10:49] Daarom roep ik de minister ook op om een overzicht te geven.

[0:10:53] Wat houdt dat op dit moment tegen?

[0:10:55] Waar liggen ook de grootste kansen?

[0:10:56] Zou je daar ook een kunnen toevoegen, zodat we die overstap met elkaar ook goed kunnen gaan maken?

[0:11:04] Nou ja, kijk, ik zit hier nu toch bijna naast de grootste regeringspartij van Nederland.

[0:11:10] Gefeliciteerd in ieder geval met uw akkoord.

[0:11:12] Ik ben heel benieuwd wat erin staat.

[0:11:15] Maar, kijk, toch even doorgaan op al die binnenvaartschippers.

[0:11:20] Het is een gegeven.

[0:11:21] Ik hoop dat we daar wel wat aan kunnen sleutelen.

[0:11:24] En dat gaat met name dat ik wel hoop dat D66 zich niet linksom of rechtsom laat vangen dat het...

[0:11:31] zo snel als mogelijk moet gebeuren.

[0:11:33] Die technologie die komt wel.

[0:11:35] Dat gaat, dat markt gaat dat vanzelf organiseren.

[0:11:38] Maar laten we alsjeblieft wel oog houden voor al die binnenvaartschippers, überhaupt de scheepvaart in het algemeen, dat we ze niet de nek om gaan draaien.

[0:11:46] Want dat gaat funes zijn voor onze economie.

[0:11:48] Dus ik hoop dat D66 daar in ieder geval dan met ons over zou willen nadenken.

[0:11:54] Dank u wel, voorzitter.

[0:11:55] Ik kan de heer Heutink bevestigen in die hoop dat we dit met elkaar gaan doen.

[0:11:59] Zo snel mogelijk, maar wel voor iedereen haalbaar.

[0:12:05] Ik zie geen andere interrupties, dus dan geef ik graag het woord aan de heer Goudswaar van JA21.

[0:12:10] Dank u wel, voorzitter.

[0:12:12] Nederland beschikt over een sterke en veelzijdig maritiem cluster dat van groot economisch en strategisch belang is.

[0:12:17] En die kracht van dat cluster dat ligt in de samenhang tussen de maritieme maakindustrie, ons onderwijs en de daaraan verbonden kennisinstellingen.

[0:12:25] En een robuuste vloot onder Nederlands vlag is daarbij eveneens onmisbaar.

[0:12:30] Economisch gezonde reederijen moeten wat jaar 2020 betreft primair op basis van marktwerking de ruimte krijgen om te investeren in kwaliteit, innovatie en toekomstbestendigheid.

[0:12:41] Want Nederland is nog steeds een vlaggenstaat die er internationaal toe doet met de 21ste plaats wereldwijd qua aantal schepen onder de Nederlands vlag en de 29ste plaats qua tonnage is dat iets om trots op te zijn.

[0:12:54] Maar voorzitter, om deze wereldwijde positie te behouden is een effectief samenspel tussen sector en overheid noodzakelijk.

[0:13:01] Laat die zin niet een open deur zijn, nog blijven.

[0:13:05] Want op 18 februari zal de Europese Commissie naar verwachting de Europese Maritieme Industriestrategie, de EMIS, presenteren met richtlijnen voor nationale maritieme sectoren.

[0:13:19] En het is van belang dat Nederland hierin niet gaat afwachten, maar vanuit eigen kracht daarin het voortouw neemt.

[0:13:26] Met de sectoragenda als uitgangspunt moeten wij de Europese inzet actief vormgeven, zodat de maritieme sector sterker, weerbaarder en ook toekomstbestendig wordt.

[0:13:36] Een vraag aan de minister.

[0:13:38] Welke concrete beleidsinstrumenten ziet de minister binnen de EMIS om de Nederlandse maritieme maakindustrie, onze reederijen en kennisinstellingen strategisch daarin te versterken?

[0:13:50] Voorzitter, ik vraag ook graag aandacht aan de minister omtrent een slepende kwestie, genaamd het uitstempeldossier.

[0:13:58] In de praktijk bestaat er voor Nederlandse werven geen werkbare oplossing voor bemanningsleden die langer dan 90 dagen aan boord blijven.

[0:14:05] En onze werven lopen sinds de invoering van de Italiaanse en Franse visa op dit vlak jaarlijks vele tientallen miljoenen aan prachtige opdrachten mis.

[0:14:15] Een vraag aan de minister.

[0:14:16] Onder het vorige kabinet is toegezegd dat dit dossier zou worden opgelost, maar dat is allerminst het geval.

[0:14:24] Welke concrete stappen ziet de minister, natuurlijk in samenspraak met de minister van Asiel en Migratie, dat snap ik, om op korte termijn te komen tot een werkbare en juridisch houdbare oplossing voor het uitstempeldossier?

[0:14:37] Binnen welke termijn kan de Kamer dan hierover enige duidelijkheid verwachten?

[0:14:42] Dan, voorzitter, nog een klein blokje over onze pleziervaart.

[0:14:45] Want ons land wordt, zoals de heer Heutink net ook al schetste, geconfronteerd met een grote vervanging en onderhoudsopgave van bruggen, sluizen en vaarwegen.

[0:14:54] En in tegenstelling tot weggebruikers en treinreizigers hebben vaarweggebruikers vaak geen realistisch alternatief.

[0:15:01] Omvaren dat vergt dagen, terwijl uitwijken over zee voor veel schepen natuurlijk geen veilige mogelijkheid is.

[0:15:07] En daarom stel ik de minister een tweetal vragen.

[0:15:10] Hoe wordt de recreatievaart momenteel betrokken bij de planning en uitvoering van onderhoud en renovatie van bruggen, sluis en vaarwegen?

[0:15:18] En hoe borgt onze minister dat afspraken over afstemming, alternatieve routes en communicatie ook daadwerkelijk door alle beheerders wordt nageleefd?

[0:15:28] En dan laatste vraag, welke concrete verbeterings zijn het afgelopen jaar doorgevoerd naar aanleiding van gesprekken met de pleziervaartsector en hoe wordt structurele terugkoppeling en bestuurlijke bijsturing georganiseerd wanneer kneelpunten blijven bestaan?

[0:15:45] De overheid, tot afronding de overheid, moet onze maritieme kennis en industrie als strategisch nationaal belang behandelen.

[0:15:53] En dat betekent gericht investeren, slim inkopen en zorgen voor ruimte, mens en innovatie.

[0:15:59] En alleen zo behoudt Nederland zijn leidende positie op zee.

[0:16:03] Dank u wel, voorzitter.

[0:16:06] Ik zie geen interrupties, dus dan geef ik graag het woord aan de heer Stoffer.

[0:16:11] Dank voorzitter.

[0:16:12] Ik spreek vandaag mede namens de heer Grimwis van de ChristenUnie.

[0:16:16] En we hebben het volgende met elkaar bedacht.

[0:16:18] De onrust in de wereld vraagt om een sterke maritieme sector... ...voor een weerbare economie en logistiek.

[0:16:24] En dat vraagt ook om doorpakken met onze maritieme agenda.

[0:16:27] De binnenvaart loopt keihard aan tegen geëxplodeerde prijzen voor biobrandstoffen.

[0:16:31] En sinds de jaarwisseling en de Red3-implementatie... ...met een schot tussen wegverkeer en binnenvaart, is de prijs verdubbeld.

[0:16:38] Schippers schakelen terug van biobrandstoffen naar gasolie.

[0:16:41] En volgens mij kan dat niet de bedoeling zijn.

[0:16:43] Mijn vraag is of de minister met de sector wil kijken naar een oplossing.

[0:16:46] Er speelt in de scheepvaart ook een ander probleem.

[0:16:48] Nederlandse bio-LNG is duur, omdat hier de zogenaamde massabalansmethode niet is toegestaan, terwijl dat elders in Europa wel mag.

[0:16:56] Brussel heeft naar ik begreep inmiddels bevestigd dat de massabalansmethode gebruikt mag worden.

[0:17:00] Mijn vraag is, gaat de minister dit snel rechttrekken?

[0:17:04] Scheepswerpen zitten knel door rigide uitstempelregels.

[0:17:07] Verschillende schepen, zoals grote jachten, liggen meer dan drie maanden op de werf voor reparatie en renovatie.

[0:17:12] En volgens de Nederlandse regels moet de bemanning na 90 dagen uitstempelen.

[0:17:15] En dat werkt niet.

[0:17:16] Scheeps-eigenaren gaan naar andere Europese landen waar de bemanning langer mag blijven.

[0:17:20] En mijn vraag is, wil de minister samen met zijn migratiecollega zorgen voor een snelle en werkbare oplossing?

[0:17:26] Voorzitter, er ligt een toezegging om samen met de gemeente Altena te kijken naar oplossingsrichtingen voor uitbreiding van de binnenhaven van Werkendam.

[0:17:34] Worden hier meters gemaakt, is mijn vraag.

[0:17:37] We maken graag vaart met het vlootvervangingsprogramma van de Rijksrederij.

[0:17:41] Negentien nieuwe schepen voor 2030.

[0:17:44] Maar dat gaat met het begrote budget niet lukken.

[0:17:46] En mijn vraag is waar blijft in de sectoragenda Maritieme Maakindustrie het voorgestelde meerjarenbegroting en inzet op voorfinanciering via de leenfaciliteit van financiën?

[0:17:57] ...wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheid van een begrotingsfonds voor de Rijksrederij.

[0:18:01] Want nieuwbouw kost veel tijd... ...en wordt voor de komende jaren ingezet op het leasen van bestaande schepen... ...zodat bijvoorbeeld de kustwachtcapaciteit ook snel opgeschaald kan worden.

[0:18:12] Ik heb ook een paar vragen over de Europese havenstrategie, want in de non-paper ontbreken de scheepswerven en die zijn cruciaal voor het varend houden van schepen.

[0:18:20] Worden deze in het vervolg terecht, wel meegenomen, is mijn vraag.

[0:18:23] De SGP maakt zich verder grote zorgen over de Antwerpse druk op de Westerschelde.

[0:18:27] De haven wil de grootste containerschepen kunnen ontvangen.

[0:18:31] Moeten wij de vaagwilden maar blijven uitbaggeren en als natuurmaatregel mogelijk duizenden hectares ontpolderen?

[0:18:36] Laat de grote containerschepen maar aanmeren in zeebruggen.

[0:18:40] Gaat de Europese havenstrategie ook geen extra druk op de Westerschelde liggen, is mijn vraag.

[0:18:44] Want we zijn getrouwd met Zeeland en niet met Antwerpen, zeg ik er maar bij.

[0:18:49] Voorzitter, de SGP wil aanscherping van de aanpak van de Russische schaduwvloot.

[0:18:53] De Fransen hebben inmiddels een schip aan de ketting gelegd en de Britten brengen wetgeving in stelling.

[0:18:58] En waarom moet het zo lang duren voordat de nationale strategie aanpak schaduwvloot en de aanscherping van onze wetgeving naar de Kamer komen?

[0:19:05] Gebruik de bestaande wetgeving en kom met een spoedwet.

[0:19:08] De maritieme autoriteit doet goed werk.

[0:19:12] De sector ziet graag dat de autoriteit vaker een voortrekkersrol pakt met meer beslissingsbevoegdheid.

[0:19:17] Mijn vraag is of dit wordt opgepakt.

[0:19:19] Voor meer slagkracht zal ook meer budget nodig zijn.

[0:19:22] Loopt de autoriteit niet nu al tegen haar financiële grenzen aan in plaats van op langere termijn, zoals de minister schreef?

[0:19:30] Tot slot, voorzitter.

[0:19:30] Er kwam zojuist ook aan de orde een interruptiedebatje tussen D66 en de groep Markus Sower.

[0:19:36] Ik moet even wennen aan die naam, maar het begint inmiddels een beetje in te burgeren.

[0:19:40] Een innovatie die verschil kan maken is de nucleaire voortsturing van schepen.

[0:19:44] Het Nederlandse familiebedrijf Alsis is hier volop mee bezig en de overheid moet meeschakelen.

[0:19:50] En mijn vraag is, werkt ook INW mee aan de versnelling van vergunningsprocedures?

[0:19:54] En krijgt de Maritieme Autoriteit extra capaciteit om te zorgen voor ruimte in internationale regels?

[0:20:00] Ik hoop dat het nieuwe coalitieakkoord, waar we natuurlijk heel nieuwsgierig naar zijn, een dusdanig nucleair karakter heeft dat er ook financiële ruggesteun komt.

[0:20:08] Daar laat ik het bij, voorzitter.

[0:20:09] Dank u wel.

[0:20:12] Dank u wel.

[0:20:13] Dan geef ik graag het woord aan de heer Schuuts van de VVD.

[0:20:18] Dank u wel, voorzitter.

[0:20:20] Havens, vaarwegen en de maritieme sector zijn cruciaal voor banen, export, logistiek en economie.

[0:20:26] Juist daarom moeten investeringen, regels en infrastructuur in de praktijk werken.

[0:20:31] De VVD wil vooruit, maar het duurzaamheidsbeleid moet wel realistisch en uitvoerbaar zijn.

[0:20:36] In de Kamerbrief over het Europese investeringsplan voor duurzaam vervoer wordt gesproken over een investeringsopgave van ongeveer 100 miljard euro in heel Europa.

[0:20:44] terwijl daar slechts 7 miljard euro aan publieke stimuleringsmiddelen tegenover staan.

[0:20:49] De rest moet vrijwillig door lidstaten worden opgebracht of uit de markt komen.

[0:20:53] Dat kan alleen werken als de randverwaarden op orde zijn.

[0:20:57] Eergisteren was de technische briefing duurzame stoffen, onder andere van belang voor de binnenvaart en de zeevaart.

[0:21:04] Er bleek op Europees niveau overleg met marktpartijen te zijn geweest.

[0:21:07] Ons werd meegedeeld dat investeringsbeslissingen worden geremd door nationale knelpunten.

[0:21:12] Het probleem was al groot.

[0:21:14] Nu komt er nog een doelstelling bij.

[0:21:16] Noodzakelijke randvoorwaardelijke oplossingen zijn het tempo van vergunningverlening versnellen, consistente omgevingsregels, doorbraak in het stikstofdossier, oplossingen van netcongestie, korte en lange termijn energieprijzen in verhouding tot andere Europese landen houden, met andere woorden een gelijk speelveld.

[0:21:32] Voorzitter, ik hoor daarom graag van de minister hoe hij voorkomt dat Europese ambities vooruitlopen op nationale randvoorwaarden en wat het betekent voor Nederland als andere landen hierin sneller stappen zetten dan wij.

[0:21:44] Wat is de impactanalyse daarover?

[0:21:47] Het belang van een gelijk speelveld zien we bijvoorbeeld recent scherp bij de binnenvaart.

[0:21:51] De invoering van de herzien Europese richtlijn voor hernieuwbare energie, RET3, leidt tot een forse prijssteging van HVO.

[0:21:59] waardoor men weer op diesel- of gasolie vaart.

[0:22:02] Jammer, dat remt verduurzaming en zet de concurrentiepositie onder druk.

[0:22:07] Mijn vraag aan de minister is hoe hij voorkomt dat goedbedoeld beleid de binnenvaart en andere op achterstand zet.

[0:22:14] En hoe voorkomen wordt dat we met de huidige HVO-prijs straks de ETS-slag vanwege prijsniveaus volgend jaar niet illusoor maken.

[0:22:21] Sectoren zoeken immers duidelijkheid en voorspelbaarheid.

[0:22:25] over de betrouwbaarheid van de infrastructuur.

[0:22:27] Zonder dat geen sterke binnenvaart en geen modelshift.

[0:22:31] Stremmingen en hinder op vaarwegen neemt structureel toe door toenemend onderhoud.

[0:22:36] Dat raakt de binnenvaart en, dat werd net ook al gememoreerd, de watersport, de watersportondernemers.

[0:22:41] De huidige benadering van hindermanagement, ook het antwoord in tweede termijn tijdens de begrotingsbehandeling, is voor de VVD te technisch en te defensief, met toenemende opgaven

[0:22:51] moeten we hindermanagement naverhand meer aandacht geven.

[0:22:55] Ik vraag de minister daarom wederom of hij bereid is te komen tot een breder en toekomstgerichter perspectief op hindermanagement.

[0:23:03] Om zelf in overleg met de natte sector te treden over wat daar leeft en de oogst en visie.

[0:23:08] En dat met de Kamerleden te delen in een Kamerbrief zodat we hierover het juiste politieke gesprek met elkaar kunnen voeren.

[0:23:15] Ik vraag daarom een toezegging.

[0:23:17] De VVD maakt zich zorgen ook over het toekomstperspectief van de maritieme sector

[0:23:22] in het Amsterdamse Noordzeehavengebied vanwege de overigens begrijpelijke wens van woningbouwplannen al daar.

[0:23:28] Ondernemers hebben recht op en behoefte aan duidelijkheid.

[0:23:32] Als verplaatsing aan de orde is, dan alleen met volwaardige en realistische alternatieven, zoals deze Kamer eerder heeft uitgesproken.

[0:23:39] Daar komt het nieuws bij dat de gemeente Amsterdam vorige week besloot de cruise terminal niet te verplaatsen, maar vanaf 2035 zelfs te stoppen als bestemming.

[0:23:48] Dit ondanks eerdere grote rijksinvesteringen als de Zeesluis.

[0:23:52] Mede met het oog daarop.

[0:23:54] Best bijzonder.

[0:23:55] Ik lees in het persbericht dat de precieze consequenties, ook voor het verlies van direct en indirecte werkgelegenheid, van het stoppen met de cruisevaart, verder wordt uitgewerkt.

[0:24:04] En wel samen met onder andere het Rijk.

[0:24:06] Ook bijzonder.

[0:24:07] Mijn vraag aan de minister hier is hoe hij dit besluit beoordeelt in het licht van de maritieme en afgeleide economische belangen al daar.

[0:24:14] En welke rol hij voor zichzelf en het Rijk ziet om te voorkomen dat waardevolle havenactiviteiten daar verdwijnen.

[0:24:20] Ten slotte de watertactie van Ameland.

[0:24:22] De heer Heutink zei er al wat over.

[0:24:23] Daar sluit ik mij bij aan.

[0:24:25] Hoe helpen we Ameland?

[0:24:27] Dank u wel.

[0:24:31] Dank u wel.

[0:24:32] En ik zie de introductie van de heer Stoffer.

[0:24:36] Ja, voorzitter.

[0:24:36] Ik heb zojuist iets benoemd in mijn bijdrage over de Europese havenstrategie en met name ook over de druk die bijvoorbeeld op de Westerschelde komt te liggen.

[0:24:47] ...doordat wij de haven van Antwerpen nogal aan het faciliteren zijn.

[0:24:51] Nu heb ik de indruk... Ik heb de heer Sjoerds wel eens hele mooie woorden over Zeeland horen zeggen.

[0:24:55] Ik weet niet precies wat het was, maar dat hij er niet geboren was... ...maar dat je daardoor wel je zeel voelt.

[0:25:00] Hoe kijkt de heer Sjoerds tegen de Europese havenstrategie aan... ...en wat dat ook allemaal betekent, zeg maar, voor Zeeland?

[0:25:10] Zeeland, je hoeft er niet geboren te zijn om er vandaan te komen.

[0:25:14] Dat was het gezegd.

[0:25:17] Dat het vast ligt in de annalen.

[0:25:20] Ja, dat is wel een hele brede vraag, voorzitter, die de heer Stoffer aan mij stelt.

[0:25:25] Uiteraard, alle gebieden hebben recht op ontwikkeling, maar het is wel degelijk zo dat ook ik met zorg kijk naar de economische ontwikkeling die de haven van Antwerpen vraagt.

[0:25:35] en hetgeen wat Zeeland heeft te leveren met iedere keer verdiepingen, natuurcompensatie en dergelijke.

[0:25:41] Dus ik wou het even hier in algemene zin bijhouden, maar ik deel in algemene zin wel de zorg van de heer Stoffer dat we vooral ook moeten kijken van wat doet dat nou met ons deel van de Westerschelde en de Westerschelde zelf.

[0:25:54] Om een voorbeeld te noemen, niet lang geleden, recent, waren er stakingen in de aansturing van de zeevaart.

[0:26:06] Ja, dan ligt ook de binnenvaart op de Westerschelde stil.

[0:26:09] Je zou best kunnen zeggen dat de binnenvaart door zou kunnen varen over de Westerschelde, zeker als er geen zeevaart is.

[0:26:16] Dus je ziet aan alle kanten dat dat af en toe schuurt en daar moeten we, denk ik, aandacht voor hebben.

[0:26:22] Maar ja, u stelt een algemene vraag.

[0:26:25] Dan krijgt u wat mij betreft ook dit algemene antwoord.

[0:26:31] Vooralsnog ben ik tevreden met het algemene antwoord.

[0:26:34] Morgen gaan we wat specifiekere vragen stellen.

[0:26:38] Dan zou uw voorzitter graag ook zelf een interruptie plaatsen.

[0:26:41] Dus dan geef ik het voorzitterschap even over aan de heer Heutink.

[0:26:44] Nou, meneer Schietsche heeft een interruptie, zoals u hebt gehoord.

[0:26:47] Gaat uw gang, mevrouw Kreugen?

[0:26:51] Ja, ik heb goed geluisterd en ik was eigenlijk benieuwd.

[0:26:56] Heel veel debatten gaan nu eigenlijk over de huidige geopolitieke situatie en wat dit ook betekent voor Nederland, hoe we ons hier tegen weren.

[0:27:05] En nou is er best nieuws over dat ook in de Rotterdamse haven eigenlijk steeds meer buitenlandse investeerders deel van de haveninstructuur

[0:27:14] opkopen of aandelen kopen.

[0:27:17] Ik ben heel benieuwd hoe de VVD aankijkt in hoeverre wij toch sterkere maatregelen zouden moeten nemen voor onze autonomie.

[0:27:29] Ook weer zo'n algemene vraag.

[0:27:31] Het antwoord is ja, natuurlijk moeten we daar ook oog voor hebben.

[0:27:35] Aan de andere kant is het wel zo dat de VVD niet meteen denkt in belemmeringen en dergelijke.

[0:27:40] vrij verkeer van kapitaal moet ook in Nederland en Europa mogelijk zijn, maar daar waar er sprake is van geopolitieke context is die zeker relevant.

[0:27:51] Ik zie dat er nog een vervolgvraag is.

[0:27:52] Ja, ik ga mijn vraag dan heel specifiek maken.

[0:27:55] We hebben een wet, de FIFO, dat gaat eigenlijk over dat je altijd kan wegen of een bepaalde buitenlandse aankoop, investering, overname of die geopolitieke helft die strategische consequenties heeft.

[0:28:11] Is de VVD het met mij eens dat we serieus moeten kijken om haveninfrastructuur daar ook onder te laten vallen?

[0:28:19] Ja, daar zou ik mij nader in moeten verdiepen, om niet zo uit de heup een antwoord te geven.

[0:28:24] Want ik deel dat er aandacht zou moeten zijn.

[0:28:27] Ik hoor zeggen dat er een wet voor geldt.

[0:28:29] Nou, lex dura sed lex.

[0:28:30] De wet is hard, maar het is de wet.

[0:28:34] Maar de specifieke toezegging over of daar uitbreidingen moeten zijn of niet, daar heb ik iets wat meer informatie voor nodig dan enkel in deze vraag besloten ligt.

[0:28:45] Is dat zo voldoende beantwoord of wilt u nog over?

[0:28:47] Ik laat het er even bij.

[0:28:48] Oké, dan geef ik het voorschitterschap weer terug aan mevrouw Kreugen.

[0:28:51] Dank u wel.

[0:28:52] En dan geef ik graag het woord aan mevrouw Boelsma Hoekstra.

[0:28:58] Dank u wel, voorzitter.

[0:29:00] Onze maritieme sector is veelzijdig en belangrijk voor Nederland.

[0:29:03] We hebben dat bij de vorige sprekers ook al gehoord.

[0:29:06] En in de afgelopen periode zijn er een aantal vraagstukken met betekening tot de maritieme sector bij mij voorbijgekomen.

[0:29:14] En een van de zorgpunten die meermaals voorbij komt is het toestroom in het onderwijs om op termijn de mooie functies in deze sectoren te vervullen.

[0:29:23] Er zijn gelukkig hele mooie initiatieven, zoals bijvoorbeeld in Stellendam, waar men graag wil onderzoeken hoe je een maritiem cluster inclusief onderwijs kunt vormen.

[0:29:33] En kan de minister aangeven hoe de contacten met OCW hierover zijn en hoe dit soort initiatieven, het gaat echt om dit soort initiatieven, verder gebracht kunnen worden?

[0:29:42] En is hier dan ook een rol weggelegd voor de NML, Human Capital, en zijn zij daarvoor ook voldoende toegerust?

[0:29:49] In het vervolg van mijn betoog wil ik beginnen met goed nieuws.

[0:29:53] Ik citeer uit het artikel uit de Schuttevaart.

[0:29:56] Koninklijke binnenvaart Nederland blij dat kleine schepen blijven varen dankzij omzette overgangsbepalingen.

[0:30:02] In de motie van mijn voorganger Eline Vedder werd verzocht om de mogelijkheden te onderzoeken voor een algemene regeling op internationaal niveau met betrekking tot CCR eisen voor kleine schepen.

[0:30:13] met extra aandacht voor de technische moeilijk uitvoerbaarheid en de onevenredig hoge kosten voor de kleine schepen.

[0:30:20] We zijn daarom oprecht blij dat hier actie op is ondernomen en de vraag is nog wel aan de minister of er nog vervolgstappen nodig zijn.

[0:30:28] Voorzitter, het kan dus wel.

[0:30:30] En in dit kader kwam ons het volgende ter orde, namelijk de situatie rond de Entense Somp en de Berkel Somp.

[0:30:37] In juli 2025 is er een brief naar de minister gestuurd met de vraag om ruimte te creëren voor historische vaartuigen in het kader van de nieuwe binnenvaartwet als uitvoering van de Europese richtlijn.

[0:30:49] In Duitsland bestaat zo'n uitzondering al en deze wet lijkt voor deze sompen niet uitvoerbaar en buiten professioneel voor deze stichtingen.

[0:30:59] Vraag aan de minister, hoeveel vergelijkbare situaties als de enthousiastomp zijn er in Nederland en is er een mogelijkheid om samen met de sector tot een oplossing te komen?

[0:31:09] want we hebben gezien dat het kan.

[0:31:11] Voorzitter, we blijven bij de binnenvaart, maar nu de kleine passagiersschepen en de regelgeving.

[0:31:17] Collega Vellinga heeft er ook al aan gerefereerd en dat heeft te maken met de maritieme sector in relatie tot de waterkwaliteit.

[0:31:25] Zoals bekend mogen bepaalde kleine passagiersschepen geen huishoudelijk afvalwater meer lozen op het oppervlaktewater op de binnenwateren.

[0:31:33] In 2030 is dat de gehele vloot.

[0:31:36] Echter is er onvoldoende zicht op afgiftepunten.

[0:31:40] Omdat er onvoldoende en daardoor duur aanbod is van boordzuiveringsinstallaties, is dit voor deze sectoren een lastig alternatief.

[0:31:48] Vraag aan de minister hoe hij hier regie op gaat voeren, zodat er een oplossing komt.

[0:31:55] Welke overheidslaag staat aan de lat als het om de investeringskosten gaat?

[0:31:59] Ik waarschuw alvast dat ik hier verder op terugkom in WGO Water.

[0:32:05] Dan de binnenvaart en het goederenvervoer.

[0:32:07] Hoe stimuleert de minister actief multimodaal vervoer en verduurzaming binnenvaart?

[0:32:12] We hebben er al heel veel over gesproken bij mijn voorgangers.

[0:32:15] We zien dat dit stagneert.

[0:32:16] Wat is hiervoor nodig?

[0:32:18] Dan blijven we op de binnenwateren en heb ik de landelijke monitoornautische veiligheid binnenwateren gelezen en de ongevalcijfers 2024.

[0:32:28] En in beide stukken komt naar voren dat de stijgingen van botsingen van beroepsvaart met infrastructuur dat die er zijn en de enkelzijdige ongevallen met recreatievaart.

[0:32:38] En dat vraagt om aandacht.

[0:32:39] Dat is ook logisch als het stijgt.

[0:32:41] En wordt hier naar onderzoek nagedaan?

[0:32:43] Maar mijn vraag is eigenlijk, kan het wel zo lang wachten?

[0:32:46] Want we zien elk jaar een toename.

[0:32:48] Dus is hier al recent actie op gezet?

[0:32:51] En wat zijn de stappen die snel worden genomen?

[0:32:55] Dan maken we een sprong van de binnenwateren naar de Noordzee.

[0:32:58] De voortgang strategische bescherming Infra Noordzee.

[0:33:01] We hebben het er hier

[0:33:02] We zijn content met de uitvoering van de motie-Krul om te adviseren over de inrichting van de governance ten aanzien van de maritime security op zee, wat geresulteerd heeft in een advies voor een MCSC.

[0:33:17] Ik vraag aan de minister wat de stand van zaken is en is er zicht op structurele borging voor deze goede afstemming die daarin plaats zou moeten vinden?

[0:33:25] Dan vervolg ik met nog een punt over de zeevaart, en dat is namelijk de maritieme autoriteit.

[0:33:31] Het is heel mooi om te lezen dat 80% van de sector hier positief over is.

[0:33:36] De vervolgvraag aan de minister is dan hoe deze autoriteit bij het vestigingsklimaat draagt.

[0:33:43] Voorzitter, een sprongetje van de Noordzee naar de Europese havenstrategie.

[0:33:47] Er was net al een interruptie van mevrouw Kreuger op de heer Schultz en daar wil ik even op verder gaan.

[0:33:53] Rapporteur Berendsen heeft de havenstrategie gepresenteerd en die bevat drie pijlen.

[0:34:00] Veiligheid, weerbaarheid en toekomstbestendigheid.

[0:34:03] En centraal staat onze havens zijn de poort naar Europa, maar we hebben de sleutels uit handen gegeven en die moeten we terugpakken.

[0:34:10] In een andere commissie, en daarmee kan ik misschien de heer Schulz helpen, zijn verschillende moties ingediend, over die net besproken werd FIFA, in verband met de inmenging van buitenlandse bedrijven.

[0:34:22] Daarin is ook gevraagd om verruiming naar andere sectoren.

[0:34:26] Is de minister daarvan op de hoogte en is hier ook afsteming over als het gaat om onze havens?

[0:34:31] Misschien kan de beantwoording de heer Schulz ook verder helpen.

[0:34:36] Dan gaan we van de havensvoorzitter naar de watertaxi in Ameland en dan sluit ik aan bij de vragen van...

[0:34:41] U bent ruim overgesprekt.

[0:34:44] Oh, is het waar?

[0:34:44] Dus als u nog een enkele zin en dan een punt.

[0:34:50] Oké, de Amelanderschelling sluit ik aan en dan heb ik nog één vraag en dat is de voortgangsrapportage over de sectoragenda No Guts, No Holland's Glory, want daarin zien we een hele mooie voorbeeld van ruggie.

[0:35:06] Dank u wel, voorzitter, voor die twee tellen die ik nog kreeg.

[0:35:11] Dan geef ik graag, ik zie geen interrupties, dan geef ik graag het woord aan de heer Van Duivenvoorde van Forum voor Democratie.

[0:35:19] Dank u wel, voorzitter.

[0:35:21] Voorzitter, Forum voor Democratie ziet de Noordzee als een strategisch veiligheidsdomein.

[0:35:26] Het kabinet erkent het inmiddels ook en werkt aan een nationaal maritiem security center.

[0:35:31] Maar zolang middelen, bevoegdheden en aansturing versnipperd blijven, verandert erkenning niets aan de realiteit op zee.

[0:35:37] Mijn eerste vraag aan de minister is daarom hoe borgt — ik kan mijn eigen handschrift niet lezen, goed dat er computers zijn gekomen — hoe borgt vanuit zijn coördinerende rol dat de kustwacht en de beveiliging van de Noordzee niet alleen op papier worden erkend, maar in de praktijk beschikken over structurele middelen?

[0:35:54] En is hij bereid het expliciet te beleggen bij één

[0:35:57] Bij één verantwoordelijke bewindspersoon.

[0:36:00] Voorzitter, de noodzak van die vraag is evident.

[0:36:03] Terwijl buitenlandse schepen onze kabels, leidingen en maritieme infrastructuren systematisch in kaart brengen, heeft de kuswacht vandaag beperkte slagkracht.

[0:36:10] Verantwoordelijkheden zijn verdeeld over meerdere ministeries en financiering blijft incidenteel.

[0:36:14] Een veiligheidscentrum op papier is snel opgericht, maar zonder structureel mandaat en structurele middelen blijft het een lege huls.

[0:36:22] We bevinden ons daarmee in een merkwaardig situatie.

[0:36:24] De risico's worden wel benoemd, maar de consequenties worden niet structureel gedragen, niet financieel, nog bestuurlijk.

[0:36:30] Voorzitter, die kwetsbaarheid wordt bovendien niet alleen veroorzaakt door de externe dreiging, maar ook door de beleidskeuzes van het kabinet zelf.

[0:36:37] We zien de snelle en grootschalige industrialisering van de Noordzee met windturbines, waarbij de veiligheidsconsequenties structureel worden onderschat.

[0:36:44] Defensie en kennisinstituten zoals TNO zijn hier helder over.

[0:36:48] De stroomkabels van deze windparken zijn in de praktijk nauwelijks te beveiligen.

[0:36:52] Het kabinet erkent in zijn eigen actieplan dat de uitbreiding op zee de maatschappelijke kwetsbaarheid vergroot.

[0:36:57] Maar zet deze uitbreiding desondanks toch door.

[0:37:01] Dit is geen theoretisch risico.

[0:37:02] Kilometers aan onbeveiligde kabels liggen bloot op de zeebodem.

[0:37:06] Eén gerichte verstoring kan voldoende zijn om grote delen van onze energievoorziening te ontregelen.

[0:37:11] Daarmee wordt Nederland kwetsbaar en chantabel.

[0:37:13] Precies wat je in een geopolitiek instabiele wereld zou moeten voorkomen.

[0:37:16] Mijn tweede vraag aan de minister luidt daarom.

[0:37:19] Hoe kan de minister verantwoorden dat KGG de Noordzee vol wil bouwen met infrastructuur

[0:37:23] waarvan de minister weet dat deze niet effectief te beveiligen is en die de beveiligingsopgave op zee verder vergroot in plaats van verkleint?

[0:37:30] En hoe is het contact hierover met KGG en Defensie?

[0:37:34] Voorzitter, dan innovatie.

[0:37:36] In de stukken wordt terecht gesproken over smart shipping en op afstand bestuurd varen.

[0:37:40] Die ontwikkeling biedt kansen voor veiligheid, efficiëntie en het opvangen van personeelstekorten.

[0:37:45] Forum voor Democratie ziet die kansen en wil die ook graag benutten.

[0:37:48] Maar innovatie slaagt alleen bij proportionele regelgeving.

[0:37:51] Zolang techniek niet vuilloos is, is menselijk toezicht noodzakelijk.

[0:37:55] Daar is geen discussie over.

[0:37:56] Maar als de overheid vervolgens eist dat deze toezichthouder per definitie een volledig kwalificeerde schipper moet zijn, dan wordt innovatie niet begeleid, maar gefrustreerd.

[0:38:04] Het Marin-rapport wijst expliciet op de mogelijkheid van een secondary qualification standard, een lichtere, specifieke kwalificatie voor toezicht bij afstandsbesturing.

[0:38:14] Dat is geen afzwakking van veiligheid, maar een manier om veiligheid in innovatie te combineren.

[0:38:19] Mijn derde en vierde vragen aan de minister zijn daarom, is de minister bereid daadwerkelijk werk te maken van een proportionele lichtere kwalificatiestandaard voor toezichthouders bij op afstand bestuurd varen, conform het advies van Marin?

[0:38:30] En hoe voorkomt hij dat Nederland door overregulering en risicomedend beleid zijn maritieme innovatiepositie verliest aan landen die wel durven te experimenteren binnen duidelijke veiligheidskaders?

[0:38:41] Voorzitter.

[0:38:42] Maritieme veiligheid, energieinfrastructuur en innovatie zijn geen losse dossiers.

[0:38:46] Ze raken allemaal aan dezelfde kernvraag.

[0:38:48] Nemen wij onze strategische positie serieus of laten we haar uitholen door versnippering en te voorzichtig beleid?

[0:38:53] Forum voor Democratie, kies voor het eerste.

[0:38:56] Daarom hoor ik graag duidelijke antwoorden van de minister omtrent mijn vragen.

[0:38:59] Dank u wel.

[0:39:01] Ik zou graag een introductie plaatsen, dus ik geef wederom het voorzitterschap aan de heer Heutink, die dat dan kan houden, terwijl ik ook mijn eigen termijn doe.

[0:39:09] Ja, gaat uw gang.

[0:39:11] Ik hoor een analyse over de veiligheid en met name de risico's van buitenlandse mogendheden voor onze veiligheid.

[0:39:20] Ik ben benieuwd of Forum voor Democratie erkent dat dit met name Rusland op de Noordzee een grote dreiging vormt.

[0:39:32] Ik denk eigenlijk dat het niet zo relevant is of het Rusland is, want stel dat Rusland volgend jaar besluit de oorlog te stoppen of de oorlog wordt gestopt, dan nog moeten deze maatregelen noodzakelijk zijn.

[0:39:44] En wat we volgens mij hebben gezien de afgelopen tijd is de informatie die we krijgen over de democratisering van oorlogsmiddelen.

[0:39:50] Dus of het nou Rusland is of over vijf jaar een ander gebied of een andere rebellengroep, volgens mij moet deze vraag van belang zijn, ook zonder Rusland.

[0:39:58] Want als het alleen maar om Rusland gaat en over drie jaar zou de vrede zijn, dan is dit dus allemaal zinloos.

[0:40:03] Dus volgens mij is het een veel langer verhaal waar we mee bezig zijn dan één concrete mogelijkheid die ons zou aanvallen.

[0:40:12] Mevrouw Kreug, uw laatste interruptie.

[0:40:15] Ja, voorzitter.

[0:40:16] Dat was een lang antwoord op een hele simpele vraag, erkendvorm voor democratie, dat Rusland op dit moment een grote dreiging is op de Noordzee met betrekking tot de veiligheid van zijn strategische infrastructuur.

[0:40:29] Meneer Van Duiven voor.

[0:40:31] Ja, ik blijf toch bij mijn vorige antwoorden.

[0:40:32] Ik vind dat niet de relevante vraag voor deze lange termijn maatregelen waar we het over hebben met elkaar.

[0:40:38] Daar moeten we het dan mee doen.

[0:40:40] Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Kreugen en die zal spreken namens de fractie van GroenLinks PVDA.

[0:40:47] Dank, voorzitter.

[0:40:48] En onze havens zijn van groot belang.

[0:40:51] Geopolitiek, strategisch, economisch en ze zijn kwetsbaar.

[0:40:56] En daar hebben meerdere sprekers nodig over gezegd en ik wil graag twee dingen uitlichten.

[0:41:01] De korte termijn veiligheid en de lange termijn.

[0:41:05] En de korte termijn veiligheid zijn een aantal zaken waar wij ons grote zorgen over maken.

[0:41:09] In eerste plaats het feit dat eigenlijk steeds meer buitenlandse investeerders

[0:41:14] binnen het havenbedrijf activiteiten opkopen of zich inkopen en in hoeverre dat raakt aan onze strategische autonomie.

[0:41:23] Dus eerder heb ik een interruptie gevraagd over de wet FIFO en ik wil heel graag van de minister horen of het mogelijk is om ook dus de infrastructuur binnen de havens onder de wet FIFO te laten gelden zodat eigenlijk die afmeging gemaakt kan worden.

[0:41:37] Dan over de Russische schaduwvloot.

[0:41:39] Daar kwam te elfde uur gisteravond een brief over.

[0:41:41] Dit speelde dus al vier jaar.

[0:41:44] En er wordt nu eindelijk gekeken naar juridische stappen.

[0:41:47] Waarom heeft dat zo lang moeten wachten?

[0:41:49] En waarom is er niet veel en veel eerder gekeken naar hoe wij inderdaad binnen onze economische zone kunnen zorgen dat we papieren van Russische schaduwvloot kunnen checken?

[0:42:00] En is het mogelijk, zoals de SGP ook vraagt, om nu over te gaan tot spoedwetgeving?

[0:42:06] Waarom moet dit dan weer tot de zomer wachten?

[0:42:08] Dan de veiligheid van de kritieke infrastructuur op de Noordzee.

[0:42:14] Daar is ook een aantal vragen over gesteld.

[0:42:16] En mijn vraag is eigenlijk, waarom wordt er niet gekozen om toch primair te beleggen bij de Kustwacht en Defensie?

[0:42:22] en dat als verantwoordelijk ministerie te maken.

[0:42:25] En hoe kijkt de minister daarnaar?

[0:42:28] Voorzitter, die korte termijn veiligheid, of nou ja, korte termijn, eigenlijk wat er nu acuut speelt om onze geopolitieke situatie veilig te houden, heeft natuurlijk ook veel te maken met de lange termijn.

[0:42:40] En om een lange termijn onze havens relevant te houden, moeten we voortvarend de overstap maken van fossiel naar groen, naar duurzaam.

[0:42:48] En ik was eigenlijk echt zeer verbaasd over de technische briefing die we hadden eergisteren, waarbij de cijfers vanuit het ministerie over de fossiele activiteiten vanuit onze havens werd geschetst dat in 2040 dat slechts een daling van 2 tot 4 procent zou zijn.

[0:43:10] Dat is volstrekt onmogelijk gegeven de klimaatdoelen die we hebben.

[0:43:15] En ik zou ook graag een reflectie daar van de minister over willen hebben.

[0:43:18] Ik begreep later dat dit om cijfers ging die uit een rapport van de fossiele industrie zelf kwamen.

[0:43:23] Het lijkt mij heel verstandig als het ministerie eigen cijfers heeft en ik wil dan ook vragen dat het ministerie dat in kaart gaat brengen.

[0:43:31] Gisteren is er een uitspraak geweest in een klimaatzaak waarbij wederom eigenlijk de Nederlandse overheid op de vingers is getikt.

[0:43:39] En wat daar voor dit debat relevant is, is dat er ook heel duidelijk is gezegd dat zeescheepvaart meegenomen moet worden in de klimaatmaatregelen die Nederland neemt.

[0:43:48] Dus ik zou heel graag een eerste reactie van deze minister daarop hebben.

[0:43:54] Mijn zorg is eigenlijk met de havenvisie en ook de Nederlandse inzet in die Europese havenvisie, dat onvoldoende duidelijk is dat als je echt afgaat van fossiel, wat dan de strategische positionering van onze havens wordt.

[0:44:11] En dat vraag ik ook omdat een heel groot deel, bijna de helft van onze scheepsbewegingen nu die naar de havens komen, de Rotterdamse haven,

[0:44:19] gaat om fossiele brandstoffen.

[0:44:21] Op het moment dat we die veel minder gaan gebruiken en ook dus minder gaan verschepen, doet dat iets met je hele positionering van je haven.

[0:44:29] Ik denk dat het heel verstandig zou zijn om eigenlijk een maatschappelijke kosten-baten-analyse uit te rollen voor de Rotterdamse haven, waarbij echt gekeken wordt naar 2040, 2050, en we die verschillende scenario's met elkaar kunnen wegen, kosten, maatschappelijke kosten, maatschappelijke baten,

[0:44:46] En ik zou ook de minister willen vragen om een dergelijke onderzoekopdracht toe te geven.

[0:44:51] Dank u wel, voorzitter.

[0:44:52] Dank u wel.

[0:44:53] Ik kijk even rond, maar er zijn geen interrupties, dus dan zou ik graag het voorzitterschap weer aan u willen teruggeven.

[0:44:58] Ja, en dan kijk ik op mijn beurt even naar de minister over hoeveel tijd hij nodig heeft voor de beantwoording.

[0:45:09] 20 minuten, dus dan komen wij hier om vijf over elf weer bij elkaar.

[1:07:06] Hierbij heropen ik deze vergadering van de vaste commissie van Infrastructuur en Waterstaat voor de beantwoording van de minister.

[1:07:16] En ik zeg tegen de leden, we beginnen met vier interrupties, maar we zitten ruim in de tijd, dus hopelijk is het mogelijk om nog wat extra vragen te kunnen stellen.

[1:07:26] En hierbij geef ik het woord aan de minister.

[1:07:30] Dank u wel, voorzitter.

[1:07:32] Een setje mapjes, die wilde ik even meegeven ook.

[1:07:37] Zeehavend en de schaduwvloot om mee te beginnen.

[1:07:40] PB&E.

[1:07:42] Zeevaart.

[1:07:44] Duurzame scheepvaart.

[1:07:46] Binnenvaart en infra.

[1:07:49] Snel varen, Waddenzee en overig.

[1:07:54] En als voormalig cv-arende vind ik het toch ook bijzonder hier in uw midden te mogen zijn om over dit onderwerp te spreken.

[1:08:02] Een breed palet van onderwerpen.

[1:08:04] Ik ga er zo goed mogelijk op in.

[1:08:06] De heer Heutink had ook al aangegeven, we zitten mogelijk in de nadagen.

[1:08:11] Kijken er ook naar de media.

[1:08:13] Maar zaken die ik ook mee kan geven in een overdrachtssociële kunt u me ook voor aanspreken.

[1:08:18] Dat doe ik ook graag, zeker op dit onderwerp.

[1:08:22] Ik begin bij de heer Stoffer ten aanzien van zeehavens en schaduwvloot.

[1:08:27] Een aanpak, een verscherping van de aanpak, komt met een spoedwet.

[1:08:34] En mevrouw Kreuger had daar ook het een en ander over gezegd.

[1:08:36] Waarom heeft het ook zo lang geduurd?

[1:08:39] Weet, toen ik toch het roer in handen kreeg, deze zomer, heb ik een koerswijziging ingesteld.

[1:08:46] We zijn zeer scherp aan de wind gaan varen en we gaan nog scherper aan de wind varen.

[1:08:52] Een spoedwet, alles ligt op tafel.

[1:08:54] Ik hoor ook de zomer als datum nu.

[1:08:57] Dat zien we natuurlijk ook, gelet op de brief die ik naar uw Kamer heb gestuurd.

[1:09:02] En ik zie ook handelingsperspectief in die tussentijd.

[1:09:04] We houden op dit moment alles in de gaten wat er gebeurt op die Noordzee in goed overleg met onze omliggende landen.

[1:09:10] We hebben geïnvesteerd de afgelopen tijd in een goed beeldopbouw, uitwisseling van gegevens, ook met landen die een ander type wetgeving

[1:09:21] Oh, heeft.

[1:09:24] om daar veel meer informatie uit te wisselen, ook schepen op te roepen, ook de kustwacht in te schakelen met flyovers bij verdachte schepen.

[1:09:31] En we gaan nog verder.

[1:09:33] Op dit moment heb ik wel te maken met wetgeving die aangepast moet worden.

[1:09:38] Dat erkennen we allemaal kabinetsbreed.

[1:09:41] Daar zetten we ons nu voor in.

[1:09:42] Maar wij zijn ook niet blind op dit moment.

[1:09:44] Weet dat.

[1:09:46] We houden alles in de gaten.

[1:09:47] En wellicht dat er mogelijk al op kortere termijn het een en ander zal gaan gebeuren.

[1:09:51] We houden dat per casus

[1:09:53] in de gaten.

[1:09:54] We zien ook wat er in Frankrijk is gegaan.

[1:09:56] Ik heb ook de oproep van Duitsland gezien om die internationale wetgeving aan te passen.

[1:10:01] Ik richt me nu even op een Nederlandse, waar we dus nu echt een stap gaan zetten.

[1:10:06] Daar heb ik net wel wat tijd voor nodig.

[1:10:09] Wij werken op dit moment met man en macht.

[1:10:11] Ik heb extra capaciteit ook erop om dit zo snel mogelijk verder te brengen.

[1:10:16] Dit is nu het standpunt van het kabinet om hier veel duidelijker te gaan werken met de wetgeving exclusieve economische zone, territoriale zee.

[1:10:28] Ik heb wat zeerecht mogen volgen in het verleden, maar het is toch wat bierbarstiger dan je eigenlijk zou denken.

[1:10:34] Dat is toch al allemaal sinds jaar en dag bekend.

[1:10:37] We hebben daar gewoon te maken met leemtes.

[1:10:39] Ik werk op dit moment zo snel mogelijk ten aanzien van die vier jaar van mevrouw Kreuger.

[1:10:44] Ik hoor wat u zegt.

[1:10:45] Ik ben daarvan afgeweken om scherper te gaan zeilen.

[1:10:50] Dat is in ieder geval mijn afdronk geweest ten aanzien van dit dossier waar u ook gewoon de komende tijd nog veel vaker over zult gaan spreken met elkaar.

[1:10:58] En als het sneller kan, wordt u ook geïnformeerd.

[1:11:01] Maar dit is een beetje de tijdslijnen die we hebben.

[1:11:03] Extra menskracht erop gezet.

[1:11:05] Maar in die tussentijd kijken wij natuurlijk ook naar zaken.

[1:11:08] Maar mensen worden ook getraind op dit moment om te kunnen boarden.

[1:11:12] U weet, wij hebben een

[1:11:13] een land wat ook echt een volle zee heeft, dan moet je ook met capaciteit naartoe gaan, niet met één schip wellicht.

[1:11:21] Je komt in een situatie die je nu nog niet goed kent.

[1:11:23] Enfin, dat is dan even mijn hartekreet.

[1:11:27] Als je echt op volle zee zit, sta je er ook wel soms alleen voor.

[1:11:30] Dan moet je echt met het team, dat moet je goed overwogen doen.

[1:11:34] Daar zijn nu de procedures voor in de maak en eigenlijk al afgerond.

[1:11:38] We hebben nog wat wetgeving nodig.

[1:11:41] We hebben veel zaken al in gang gezet, voorzitter.

[1:11:45] De interruptie van de heer Stoffer.

[1:11:48] Ik zat even te twijfelen of het aan het eind van het blokje mocht, maar fijn dat het nu mag.

[1:11:52] Op dit punt, voorzitter, op zich vertrouwenwekkende woorden van de minister en ik ga ervan uit dat het instituut die minister dat straks ook gewoon doorzet.

[1:12:01] Nog een vraag.

[1:12:02] Ik hoor heel veel goede inzet, maar ergens blijft het natuurlijk toch wel... Het lijkt of wij langzamer gaan dan landen om ons heen.

[1:12:10] Zijn er nog bepaalde barrières die weggenomen worden of is dat financieel?

[1:12:15] Speelt er nog wat?

[1:12:16] Zou de Kamer iets kunnen doen om bepaalde barrières weg te nemen, is mijn vraag.

[1:12:25] Voorzitter, op dit moment ligt er op tafel een financieel plaatje.

[1:12:29] Weet INW heeft voor een langere periode geld gereserveerd om hier echt structureel voor een langere periode hier echt aandacht aan te geven.

[1:12:40] Laat dit niet uit de handen glippen, zou ik u ook willen meegeven.

[1:12:45] U kunt daarbij helpen dat ook een nieuwe kabinet bij elkaar blijft.

[1:12:49] Er komt ook een evaluatie van de governance structuur van de kustwacht.

[1:12:53] Ik verwacht die rond de zomer.

[1:12:56] dan gaat u daar ook weer verder over spreken.

[1:12:59] Daar hoort ook een financieel plaatje bij.

[1:13:01] Wij hebben op dit moment met de middelen die ik ook heb, en u was bij de begrotingsdebatten, zoveel mogelijk als dat in mijn optiek gedaan kan worden, gereserveerd.

[1:13:11] Maar we hebben daar ook te maken met andere departementen.

[1:13:14] En ik spreek hier met één mond als kabinet, maar het is van belang dat daar wel hetzelfde inzicht ook blijft in het team dat hierna komt.

[1:13:23] en of dat dan een aanpassing van die governance- structuur uiteindelijk zal bewerkstelligen, dat is dan later.

[1:13:29] Wij zijn het coördinerend ministerie van die kustwacht, de beheersing zit bij Defensie, klopt.

[1:13:34] Laten we dat rapport nog even afwachten, maar het gaat mij ook om dat financiële plaatje, om die zaken die we met elkaar afgesproken hebben, waar ik uw steunde om bij nodig heb, om dan elkaar ook te zeggen van dit is serieus en dit moet je niet op jaarbasis gaan doen.

[1:13:47] Ik heb nu een overbruggingskrediet gerealiseerd, samen met Defensie, want anders hadden we al eigenlijk eerder naar u moeten komen van, we hebben een soort leemte en we gaan kijken wat het nieuwe kabinet gaat doen.

[1:13:57] Dus die continuering, ik denk dat ik daar uw steun dan bij nodig heb.

[1:14:02] Voorzitter.

[1:14:06] De voorzitter zou graag ook zelf een interruptie doen, dus geeft woord aan meneer Heutink.

[1:14:10] Ja, gaat uw gang.

[1:14:12] Ik hoor van de minister een erkenning dat het vier jaar er echt veel te weinig is gebeurd en dat er vervolgens in de zomer een koerswijziging is ingezet.

[1:14:22] Wat mij alleen verbaast, is dat in de brief die deze minister zelf toch echt al heeft gestuurd in eind juni 2025, geschetst wordt dat het grootste obstakel financieel is, dat er niet de capaciteit is om in die economische zone te gaan controleren.

[1:14:38] Daar wordt eigenlijk niet gerept over de noodzaak om wetgeving aan te passen.

[1:14:43] Dus ik zou toch eigenlijk van de minister op schrift willen wat nou precies de juridische basis is, wat de wetgeving is die moet worden aangepast en waarom dat dus niet dan in juni al duidelijk was, want dan hadden we die wetgeving nu al gehad.

[1:14:58] De minister.

[1:15:00] Voorzitter, die informatie, ja, dat is ook een... Het is een onderwerp wat ook groter is geworden in de loop van die periode, van de zomer.

[1:15:09] Ga je al meteen aan boord op Volle Zee, daar is echt een behoorlijke, ja, een wetgevend aspect wat knelt.

[1:15:16] Stel je je als overheid ook, ja, ben je kwetsbaar voor mogelijke claims.

[1:15:23] Om dat op schip te zetten, ga ik ook even kijken of dat allemaal goed en handig is, of dat dat wellicht een besloten discussie mee toe gaat worden, want dan leg ik al wel hier al mijn kaarten op tafel.

[1:15:34] Want als wij nu al zouden gaan handelen zonder dat wetgevende kader,

[1:15:39] Ja, dan ben je ook kwetsbaar wanneer je zometeen teruggevloot gaat worden door een rechter.

[1:15:46] Dus ik ben er een beetje drughoudend in om dat allemaal op schrift te gaan zetten.

[1:15:48] Misschien dat ik al wel een paar dingen aan u kan meegeven.

[1:15:52] We hebben te maken met een unklos wetgeving.

[1:15:54] Europese verdragen onder VN-verband, Verenigde Naties, waar toch een leemte is wanneer je bepaalde zaken kunt gaan aanpakken.

[1:16:01] Wanneer je ook een schip naar je territoriale zee kunt gaan begeleiden.

[1:16:05] Een schip wat vaak ook niet in goede conditie is.

[1:16:08] Wanneer er dan een najaarstorm zou ontstaan, moet je zo'n schip ook naar een haven gaan begeleiden.

[1:16:14] Zo'n schip ligt dan een langere tijd aan de ketting.

[1:16:17] Er zijn risico's met het boorden.

[1:16:19] Je hebt te maken met een exclusieve economische zone en een volle zee.

[1:16:25] een AMO-vlag of een willekeurige vlag.

[1:16:28] We hebben nu ook scheepregisters gezien die niet eens bestaan, die een vlag van een land hebben die geen eens een scheepsregister hebben.

[1:16:34] Dus het is weer barstig, maar ik zal zoveel mogelijk informatie die ik met u kan delen, zonder dat we nu in een kwetsbare positie gaan komen, totdat we die wet en regelgeving hebben gemaakt met elkaar, want het liefst zou ik nu ook al willen gaan kijken wat kan.

[1:16:48] Daar is die wetgeving af en toe een beetje grijs.

[1:16:51] Maar ik wil daar ook wel bestuurlijke moed gaan tonen, samen met het kabinet, om te kijken wat we nu al zouden kunnen gaan doen.

[1:16:58] Zover, voorzitter.

[1:17:00] Dank u wel.

[1:17:00] Ik weet niet of dat leidt tot een vervolgvraag.

[1:17:02] Ja, oké, dan mevrouw Kreugen, dan gaat u gang.

[1:17:04] Ja, voorzitter, ik vind het echt wel schrokkend om de minister te horen zeggen dat het probleem groter is geworden in de afgelopen zomer, terwijl we al aankijken naar dit is in 2022 is hier een toezegging op gedaan aan de Kamer.

[1:17:20] Dus dit speelt lang.

[1:17:22] Het is overduidelijk dat dit een groot probleem is dat moet worden aangepakt.

[1:17:26] En mijn vraag was vrij specifiek.

[1:17:28] In juni heeft de minister gezegd dat het grootste obstakel was capaciteit van eigenlijk de mogelijkheden voor autoriteiten om te controleren.

[1:17:38] Nu schetst hij gisteravond nee, er moet wetgeving komen.

[1:17:42] Wat is daarin veranderd?

[1:17:43] Is er nog steeds capaciteit het probleem?

[1:17:45] En die wetgeving, waar gaat het dan om?

[1:17:48] En ik wil toch heel graag van de minister dat hij op schrift een analyse geeft.

[1:17:51] Het gaat mij dus niet om het huidige juridisch kader, maar de wetgeving die er van plan is te maken.

[1:17:56] De minister.

[1:17:58] Dat is dan een toezegging aan mevrouw Kreuger om dat zo goed mogelijk op papier te zetten zodat u ook weet waar wij mee bezig zijn.

[1:18:07] Het gaat om wetgeving van JNV en het gaat om wetgeving van INW.

[1:18:13] De plaats die sinds de brief van Medio vorig jaar is geschetst is dat er nog steeds een financieel aspect is.

[1:18:20] Laat dat ook helder zijn.

[1:18:22] Alleen mijn ministerie heeft daar anticiperend op al wel voor gereserveerd.

[1:18:27] Dus dat geld ligt beschikbaar.

[1:18:29] Het plan van aanpak voor de toekomst.

[1:18:31] vanuit het NMSC, maar ook vanuit het PBNI, is beschikbaar.

[1:18:35] We hebben al geïnvesteerd met de eerdere middelen vanuit een ander kabinet.

[1:18:40] Ik zorg dat u binnen nu en een maand daar een brief van krijgt, zodat u precies weet waar wij nu aan werken.

[1:18:48] En als wij na die maand al inzicht hebben dat we wellicht wat sneller zouden kunnen gaan dan wat ik gisteravond heb kunnen communiceren, laat ik u dat ook al weten.

[1:18:57] Maar dan heeft u een goed beeld van, ja, ook een beetje de complexiteit.

[1:19:02] Maar ja, ik zie op dit moment ook wel echt nu grote inspanning.

[1:19:05] Ik gaf net al aan extra capaciteit om dit ook wel echt op kortere termijn vlot te trekken, voorzitter.

[1:19:11] Oké, dank u wel.

[1:19:12] Dat noteren we dan ook als toezegging.

[1:19:15] En dan geef ik hierbij het voorzitterschap weer terug aan mevrouw Kreugen.

[1:19:18] Dank u wel.

[1:19:19] En dan geef ik het woord aan de minister om te vervolgen.

[1:19:22] Dank u wel.

[1:19:23] De heer Sjoeds, welke rol heeft het Rijk in relatie tot het besluit van de gemeente Amsterdam?

[1:19:28] Nou, ik heb hier ook kennis van genomen.

[1:19:32] U gaf aan van, ik lees in de media al dat het Rijk wordt genoemd.

[1:19:37] Ik heb dat ook ter kennisneming in de media vernomen.

[1:19:40] Het is niet dat wij nu gezamenlijk een persbericht hebben gemaakt hierover, dat u dat ook even duidelijk heeft.

[1:19:46] Ik was wel verrast, zeg ik via de voorzitter aan de heer Sjoeds, van de berichtgeving.

[1:19:52] Wij gaan op korte termijn op hoogambtelijk niveau met de gemeente om de tafel, ook om te kijken wat de financiële effecten hiervan zijn.

[1:20:02] Wij hebben een subsidie verstrekt, onder andere ook aan de balstroominstallatie die daar operationeel is.

[1:20:11] We hebben geïnvesteerd in een zeesluis.

[1:20:16] Ja, dat zijn behoorlijke bedragen, meneer Sjoeds, veerde voorzitter.

[1:20:21] Ik weet dan op kortere termijn meer te vertellen.

[1:20:25] We weten, dit is een voornemen van het college van BNW, het is nog geen gemeenteraadbesluit in de gemeente Amsterdam, maar dan laat ik u weten hoe we die gesprekken verder aangaan met elkaar.

[1:20:39] En ook hoe concreet dit wordt.

[1:20:43] Ik heb het nu ook uit de media moeten vernemen.

[1:20:45] Ik ga graag toch te gesprek aan met de counterparts in Amsterdam.

[1:20:49] 2035 is de datum die op dit moment genoemd wordt.

[1:20:54] Zover voorzitter.

[1:20:59] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:21:01] En ook dank u wel voor het antwoord van de minister.

[1:21:05] Het eerlijke antwoord van de minister, dat hij eigenlijk ook verrast is, net als ik.

[1:21:09] Ik noemde het in mijn bijdrage bijzonder.

[1:21:12] Maar eigenlijk zit er een klein beetje verbijstering achter, omdat ik verondersteld had dat in ieder geval de gemeente u wel in kennis zou hebben gesteld van in ieder geval dit voornemen.

[1:21:23] En goed, het is nog geen gemeenteraadbesluit, maar het is natuurlijk ook wel iets dat

[1:21:27] een college van BNW dit even meedeelt en feitelijk voor de oplossing ook nog naar het Rijk kijkt.

[1:21:35] In mijn pleidooi, in mijn maiden speech heb ik dat zelf ook aangegeven.

[1:21:38] Vooral samenwerken, maar dan ook wel samenwerken en vooral

[1:21:42] niet, en dat zou ik de minister heel graag willen meegeven, als er ook adviezen zijn, ook vanuit het gemeentehuis en vanuit externe partijen en misschien ook wel de provincie, die eigenlijk vooral inzoomen op verplaatsing, gooi het kind niet met het badwater weg.

[1:21:57] Dus de vraag aan de minister, gaat hij daar stevig heen?

[1:22:01] Gaat hij daar in verontwaardiging heen?

[1:22:04] Wat is de agenda van de minister?

[1:22:08] De minister.

[1:22:09] Voorzitter, ook kijkende naar de wissel aanstaande zal ik dit meegeven in het overdrachtsdossier.

[1:22:16] Ik zal er wat steviger in gaan zitten, ook kijkende naar de knelpunten op het Meert met de financiën.

[1:22:23] Wanneer zo'n terminal naar IJmuiden zou gaan verhuizen, buiten de sluizen, de Filisson terminal bijvoorbeeld,

[1:22:30] zal dat ook de nodige verkeersbewegingen weer gaan opleveren, waardoor mogelijk de vraag omhoog zal komen, kunnen wij gaan investeren in additionele asfalt?

[1:22:41] Ja, en zo zit je wel in een cirkel met elkaar, kijkende naar de walstrom, kijkende naar de nul-emissieopties die een gemeente ook heeft om een schip te doen bewegen naar bijvoorbeeld zo'n sluis, is daar goed naar gekeken.

[1:22:54] Maar ja, ik ga er ook kijkende naar de financiën, die ik ook hier voor me heb liggen,

[1:22:58] de investeringen die Rijk heeft gedaan op niet eens zo lang geleden.

[1:23:03] Zal ik daar wat steviger in gaan zitten, het hele plaatje gaan schetsen en dan hoop ik ook op begrip, maar ik ga ook constructief het gesprek aan met de gemeente Amsterdam, meneer Sjoerds.

[1:23:15] Dat roept geen verdere vraag op, dus u kunt u betoog vervolgen.

[1:23:19] Dank u. Gaat de Europese havenstrategie geen extra druk op de westerschelde leggen?

[1:23:25] Het is nog even afwachten wat de Europese havenstrategie, en dat is van de heer Stoffer, precies zal gaan bevatten.

[1:23:32] De scope van de havenstrategie is naar verwachting zakelijk meer op hoofdrichtlijnen gericht, op de concurrentiekracht en ook op de economische veiligheid.

[1:23:43] Extra druk op de Westerschelde als gevolg van de EU-havenstrategie wordt daarom ook niet meteen verwacht.

[1:23:49] Een verdere verdieping van de Westerschelde is wat Nederland betreft niet aan de orde.

[1:23:55] Ook van Vlaanderen zijn hier vooralsnog geen signalen ontvangen.

[1:24:01] Zover, voorzitter.

[1:24:04] De heer Stoffer.

[1:24:05] Dank voor het antwoord, voorzitter.

[1:24:07] Helder.

[1:24:08] Ik had nog één specifieke vraag over de scheepswerven.

[1:24:11] Die ontbraking van de non-paper en of die in het vervolgtraject wel worden meegenomen.

[1:24:19] Daar kom ik zo meteen nog op terug, voorzitter.

[1:24:22] Mevrouw Boelsma, Hoekstra.

[1:24:24] De Europese havenstrategie had hier een vraag over.

[1:24:31] Het kabinet heeft volop aandacht voor de invloed van derde landen in onze havens en onze economie.

[1:24:36] En met de aankomende wet weerbaarheid kritieke entiteiten en de cyberbeveiligingswet als mede de huidige wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overname, VIVO, treft het kabinet ook maatregelen om de weerbaarheid te verhogen.

[1:24:53] Daarnaast zal de Europese Commissie volgende maand de havenstrategie gaan uitbrengen.

[1:24:58] En op voorspraak van Nederland zal hier ingegaan worden op de economische veiligheid en de concurrentiekracht van de Europese zeehavens.

[1:25:07] Ten behoeve van die weerbaarheid.

[1:25:11] Mevrouw Kreuger had ook een vraag.

[1:25:13] De strategische positionering over onze havens ten aanzien van het volledig afstappen van fossiel.

[1:25:21] een huidige maatschappelijke kostenbatenanalysie, een visie en een vraag over een dergelijk onderzoek.

[1:25:27] En als Nederland zetten we in op een klimaatneutrale scheepvaart in het jaar 2050.

[1:25:32] En de Rotterdamse haven werkt toen naar de meest duurzame havencomplex, het HIC, havenindustrieel complex ter wereld.

[1:25:41] En we zijn nauw betrokken bij de visie van het havenbedrijf Rotterdam waar dat in is opgenomen en van faciliteren het verduurzamen van de scheepvaart en de haven.

[1:25:51] Zover het kopje zeehavens en schaduwloop, voorzitter.

[1:25:58] Ik zie een interruptie van mevrouw Bulsma Hoekstra.

[1:26:02] Dank u wel, voorzitter.

[1:26:05] Misschien komt u nog hoor die vraag over de moties die in andere commissies zijn ingediend.

[1:26:10] U noemde al de wet VIVO, maar betekent dat concreet dat ook de havenindustrieën daar nu in worden meegenomen?

[1:26:20] Heeft u dus contact met uw collega's van de andere ministeries?

[1:26:29] Voorzitter, het ministerie van JNV is in de lead, maar het meenemen van andere sectoren wordt op dit moment bekeken.

[1:26:37] Daar kan ik u een antwoord op geven binnen nu een... Binnenkort, voorzitter, gaan we u hier meer over informeren wat er wordt meegegeven.

[1:26:51] Ja, een vervolgvraag?

[1:26:53] Ja, dank u wel.

[1:26:54] Ik denk dat u de vervolgvraag wel kunt raden, want binnenkort is... Ja, wat is binnenkort?

[1:26:59] Dat is maar net hoe je in het leven staat, denk ik.

[1:27:04] Nou ja, dat is veel uitlegbaar, maar mijn vraag is eigenlijk van, het is relevant, het is binnen andere ministeries aangedragen en eigenlijk is de concrete vraag, wilt u zichzelf ook, dus JV is in de lead, maar u kunt ook vanuit deze kant daar input op leveren en ik denk dat, dan formuleer ik de vraag even anders.

[1:27:28] Dank u wel.

[1:27:29] Die input zullen wij leveren en ik kom hier nog even op terug op zeer korte termijn hoe dat is.

[1:27:36] Maar wij geven deze input en dat is ook in lijn met uw inbreng, voorzitter.

[1:27:45] Ja, de voorzitter wil weer zelf een interruptie plegen.

[1:27:49] Dan neem ik het voorzitterschap heel even open van mevrouw Kreuger en dan geef ik haar ook het woord om interruptie te plegen.

[1:27:55] Ja, voorzitter, de vragen die gesteld zijn vanuit de fractie CDA, maar ook GroenLinks, PvdA, zijn vrij specifiek.

[1:28:02] Namelijk kan gekeken worden of de infrastructuur binnen havens, dus niet het havenbedrijf zelf, maar de kritieke infrastructuur daar, of dat toegevoegd kan worden onder de Vivo.

[1:28:15] En zegt de minister nou hiertoe dat dat ook zijn inzet is in de gesprekken met collega's over de Vivo?

[1:28:22] De minister.

[1:28:24] Voorzitter, dat is mijn inzet.

[1:28:28] Ik kijk even naar mevrouw Kreuger of er nog een vervolgvraag is.

[1:28:30] Ik heb nog een vervolgvraag en dat is dan meteen vreselijk de laatste over een heel kort antwoord wat de minister net zei op een vrij grote vraag, namelijk de lange termijn toekomst van onze havens.

[1:28:43] Die kunnen alleen op het moment dat je ook de fossiel afbouwt.

[1:28:47] Dat gaat ook over de scheepsbewegingen aangezien we op dit moment natuurlijk veel fossiele brandstoffen ook vervoeren.

[1:28:54] En de minister reageerde eigenlijk specifiek iets over een stelling... Hoe heet dat?

[1:29:00] Een doelstelling over klimaatneutrale zeevaart.

[1:29:03] Maar mijn vraag was specifiek over het havenbedrijf, inclusief alle industrie die daar gevestigd is, en de mogelijkheid om een MKBA te doen naar verschillende scenario's over hoe dat richting 2050 kan ontwikkelen.

[1:29:15] De minister.

[1:29:16] Voorzitter, daar zal ik op terugkomen in de tweede termijn.

[1:29:18] Dan kan ik u een duidelijker antwoord geven voor dat belangrijke onderwerp.

[1:29:22] Dan nog een korte toevoeging voor de heer Stoffer.

[1:29:26] In de non-paper ontbreken de scheepswerven, die cruciaal zijn voor de varenthouden van de schepen.

[1:29:33] De scheepswerven worden meegenomen in de Europese Maritieme Industriestrategie.

[1:29:37] En deze strategie wordt medio februari gelijktijdig met de havenstrategie gepresenteerd.

[1:29:44] Dank aan de minister.

[1:29:45] Dan geef ik nu het voorzitterschap terug aan mevrouw Kreuger.

[1:29:48] Dank u wel.

[1:29:49] En ik zag een interruptie van heer Schutz.

[1:29:52] Ja, over die wet FIFO.

[1:29:56] Ik hoorde net hetgeen wat de minister daarover zei, voorzitter.

[1:30:00] Ik zou daarbij willen vragen, vooral ook in het kader van die uitbreiding, ook oog te houden voor de administratieve last.

[1:30:07] Dus dat het enerzijds natuurlijk wel de veiligheid verhogen, dus in antwoord naar de voorzitter in haar rol als interruptiepleger naar mij toe.

[1:30:16] Wij als VVD vinden dat ook belangrijk, die uitbreiding, maar wel in de context dat dat wel te behappen is, dat we het wel praktisch moeten inrichten.

[1:30:25] Zou de minister daar ook aandacht voor willen hebben?

[1:30:28] Hoe dan?

[1:30:30] De minister.

[1:30:31] Ik zal er zeker aandacht voor hebben.

[1:30:32] Ik heb u nu even geen panklaar antwoord, maar de lastenverlichting is een onderinzet van dit kabinet.

[1:30:38] Ik neem aan dat dat ook voor het volgende team zal zijn.

[1:30:42] Ook wanneer we kijken naar de omliggende landen.

[1:30:44] We hebben het net al even uitgewisseld.

[1:30:46] Wat doen wij met omliggende landen?

[1:30:47] Maar je hebt daar wel dat level playing field nodig op een aantal zaken.

[1:30:51] Dus wij zetten ook echt in op die administratieve last op een pragmatische wijze om hier wel een stap te gaan zetten met die wet FIFA.

[1:31:02] Dank u wel.

[1:31:05] Het programma bescherming Noordzee-infrastructuur.

[1:31:09] Kabels en windparken, pijpleidingen, heel wat kilometers die wij hier ook in onze Noordzee hebben, die wij moeten gaan beschermen.

[1:31:19] Het een en ander was al in de media gekomen afgelopen weekend en weet, dit is ook echt een punt wat verder gebracht moet worden.

[1:31:27] Ik heb al echt aangegeven, ook richting mevrouw Vellega-Beensburg-Boer geef ik dit antwoord.

[1:31:32] dat wij onze financiële middelen gereserveerd hebben als INW-zijnde, om echt ook voor de langere termijn dit programma te borgen.

[1:31:42] Maar het is dan ook echt aan een volgend team, een volgend kabinet, om dan ook daadwerkelijk daar een besluit op te gaan nemen, want er zijn meerdere departementen hierbij betrokken.

[1:31:53] Ik geef u aan dat het vanuit INW in de begrotingen, dat heeft u ook kunnen zien, is opgenomen voor een langere termijn.

[1:32:00] en we moeten nu echt dat programma gaan borgen.

[1:32:04] Maar de nationale veiligheid op en vanuit zee staat hoog op de agenda van de verschillende internationale partners en organisaties en wordt nu ook actief vanuit de NAVO en de EU gestimuleerd.

[1:32:16] En zo is vanuit de NAVO de critical

[1:32:19] Engelstalig, en Critical Undersea Infrastructure Coordination Cell opgericht, waarin Nederland actief participeert.

[1:32:26] Vanuit het interdepartementale programma PB&E wordt onderzocht welke financiële mogelijkheden ook vanuit de Europese Unie mogelijk zijn, bijvoorbeeld via de EU Action Plan on Cable Security.

[1:32:40] Echter, dit is geen oplossing voor die structurele verbetering.

[1:32:45] Daar hebben we dan echt op dit moment die aanvulling nodig.

[1:32:48] We gaan ook echt inzetten op veel meer gebruik van data, AI, om ons te ondersteunen bij die scheepvaartbewegingen, ook gelet op de enorme hoeveelheid vierkante kilometers Noordzee die wij voor onze kust hebben liggen.

[1:33:04] De heer Duivenvoorde van Forum voor Democratie.

[1:33:08] In het onderzoek zal gekeken worden... Het staat de governance van de kustwacht en ik had er net al het een en ander over gezegd.

[1:33:14] In het onderzoek, wat ik net heb aangekondigd en wat u deze zomer zult gaan krijgen, vanuit een van de top-vier onderzoekbureaus, we trekken dat goed breed en secure, wordt ook gekeken of de huidig organisatiemodel toereikend is voor de opgave op de Noordzee.

[1:33:35] Er zal ook gekeken worden

[1:33:37] of de kustwacht toekomstbestendig is en of er bijvoorbeeld een meer geïntegreerde programmatische en zelfstandige vorm nodig is.

[1:33:46] Mevrouw Kreuger gaf al aan, hoort dat niet gewoon bij defensie?

[1:33:49] Nou, dat is wat weer barstiger.

[1:33:52] We hebben daar ook taken van een LVVN op het gebied van de Visserijwet.

[1:33:56] INW heeft daar verantwoordelijkheid.

[1:33:57] Nou, die puzzel gaan we wel met elkaar leggen, want er moet geen reden zijn om wellicht te laat op bepaalde zaken in te springen.

[1:34:05] Dus dat moet wel heel erg duidelijk zijn.

[1:34:08] De insteek is om te behouden wat goed werkt in de huidige structuur en te veranderen wat nodig is.

[1:34:14] Het onderzoek zal in de eerste week van februari starten en dient deze zomer afgerond te zijn.

[1:34:23] Mevrouw Boelsma Hoekstra, wat is de stand van zaken van de motie Krul over de governance op de Noordzee en de structurele borging daarvan?

[1:34:32] En hoe draagt het NMSC bij aan het veiligheidsklimaat?

[1:34:36] Naar aanleiding van de motie Krul is een rapport opgesteld over de governance van de rollen en de verantwoordelijkheden op de Noordzee ten aanzien van de infrastructuurbescherming.

[1:34:46] En in dit rapport is aanbevolen om een NMSC op te richten.

[1:34:50] Dat is nodig voor het bijeenbrengen en analyseren van alle informatie van alle partijen die actief betrokken zijn bij die Noordzee.

[1:34:59] Door gestructureerde samenwerking tussen de Kustwacht, de Nationale Politie, Defensie, private partijen, buurlanden, et cetera, inlichtingendiensten, moet een completer, maar ook een actueler beeld van de situatie op de Noordzee ontstaan.

[1:35:13] En een belangrijk onderdeel van dat NMSC is om uitvoerende organisaties, zoals de Kustwacht, de Maritieme Politie en de Marine, sneller in te kunnen zetten, onder andere bij incidenten.

[1:35:26] En om uitvoering te kunnen geven aan dat actieplan Strategie ter Bescherming van de Noordzee-infrastructuur, PB&E,

[1:35:33] Hebben wij dus, is dan echt die financiering, voor het huidige kabinet is dat beschikbaar gezet, maar het volgende kabinet zal er ook echt een stap moeten gaan maken.

[1:35:42] Het ligt eigenlijk gewoon klaar om te tekenen bij het kruisje en wellicht dat we daar deze vrijdag, begrijp ik 1 uur, al wat meer over zouden kunnen gaan lezen.

[1:35:52] Mevrouw Kreuger, de wet FIFO, infrastructuur binnen de havens, onderbrengen onder de FIFO.

[1:35:58] Op grond van de wet FIFO, dat is de veiligheidstoets, investeringen, fusies en overnamen, staat het ministerie van EZ aan de lat voor een eventuele toets op kwetsbaarheden.

[1:36:09] De haventerreinen zijn in eigenom van de staat en de gemeente Rotterdam.

[1:36:14] Havenbedrijf Rotterdam geeft deze gronden in erfpacht uit aan bedrijven.

[1:36:19] En in het geval van een buitenlandse partij, in het geval een buitenlandse partij misbruik maakt van een terminal, dan kan een concessie worden ingetrokken.

[1:36:29] En wij staan in nauw contract met het havenbedrijf Rotterdam over de mogelijke risico's in de haven die voortkomen uit de aanwezigheid van derde landen waaronder China.

[1:36:41] De heer Duivenvoorde, maar ook mevrouw Kreuger vraagt over het Nationaal Maritiem Security Center.

[1:36:48] Hoe borgt de minister vanuit zijn rol dat de beveiliging van de Noordzee beschikt over de juiste middelen en dat de regie ligt bij één bewindspersoon?

[1:36:56] Moet je dit niet beleggen bij

[1:36:59] een defensie.

[1:37:00] Nou, om die samenwerking, dan kom ik een beetje ook terug op dat onderzoek wat gaande is ten aanzien van die governance.

[1:37:06] Daar gaat u op dat moment deze zomer dan verder over spreken.

[1:37:11] Ja, ik ga daar nu geen wijzigingen in aanbrengen, voorzitter, voor zo'n grote wijziging.

[1:37:15] Nogmaals, wij zijn het coördinerend minister, maar we trekken wel echt met elkaar op, met die diverse ministeries.

[1:37:21] Maar dit wordt nog wel, denk ik, een interessante discussie die u gaat voeren, ook op basis van het rapport wat dan in uw bezit zal gaan komen, op korte termijn.

[1:37:29] De heer Van Duivenvoorde, de veiligheidsconsequenties voor Noordzee-infrastructuur wordt onderschat.

[1:37:37] Hoe kan de minister verantwoorden dat KGG de Noordzee wil volbouwen met infra, terwijl de minister weet dat de veiligheid niet geborgd kan worden en de veiligheidsopgave ook vergroot wordt?

[1:37:50] Naar aanleiding van Nord Stream en de dreiging op de Noordzee is het interdepartementale programma bescherming Noordzee-infrastructuur opgericht.

[1:37:59] En dit is een programma met INW, JNV, Defensie, Economische Zaken, KGG en Buitenlandse Zaken.

[1:38:06] En samen hebben zij een actieplan Strategie ter Bescherming van de Noordzee opgesteld.

[1:38:11] Langs een vijftal lijnen wordt het ook vergroot.

[1:38:14] Ik gaf het net ook al kort aan, ik doe dat nog een keer, voorzitter.

[1:38:17] Er is geïnvesteerd in een versterkt beeldopbouw.

[1:38:20] We hebben ook betere camera's om maar dat beeldopbouw enigszins te versterken.

[1:38:25] Op de patrouillevaartuigen.

[1:38:27] We hebben geïnvesteerd in satellietcapaciteit.

[1:38:30] Er is een pilot gestart voor datafusie, waarbij data van sensoren van verschillende organisaties samenkomt en dat dat ook veel sneller geanalyseerd kan worden.

[1:38:40] En de publiek-private samenwerking is verder versterkt door middel van een structurele communicatie- en klankwoordgroepen, waarbij ook partijen uit de telecom, EZ, en vanuit de energiesector betrokken zijn.

[1:38:54] En voor 2026 hebben INW en Defensie een overbruggingsfinanciering geregeld voor de doorgang van dit programma.

[1:39:03] Voor die structurele financiering, en nogmaals, het staat in onze begroting, dat laat ik dan over aan het volgende kabinet, maar wel met die opmerkingen.

[1:39:13] Ik zie de interruptie van de heer Heutink.

[1:39:15] Hoor ik het nou goed dat de minister een overbruggingskrediet moet afsluiten omdat hij te weinig geld heeft, maar omdat er dus te weinig geld gereserveerd is, we nu maar leningen moeten afsluiten?

[1:39:27] Hoor ik dat nou goed?

[1:39:30] De minister.

[1:39:31] Voorzitter, het PNI was aanvankelijk al, zou al financiering hebben moeten gehad vanuit de miljoenennota met de andere departementen.

[1:39:41] Wij hebben als INW de verantwoordelijkheid getrokken om dat toch doorgang te kunnen laten vinden tot aan het volgende kabinetsroulatie, wanneer die dan ook had plaatsgevonden.

[1:39:50] Dus dat hebben we samen met Defensie en met INW, hebben wij gezegd van nou, laten we even kijken hoe deze discussie verder gaat, maar wij gaan het nu niet afbouwen.

[1:39:58] Wij houden dit nu status quo, maar je moet hem gaan uitbreiden.

[1:40:02] Zo moet u dat, het is geen lening, het is gewoon, wij hebben de portemonnee getrokken om in ieder geval te zorgen dat we het kantoor niet hebben hoeven af te sluiten.

[1:40:10] Ja.

[1:40:12] Nee, heel goed.

[1:40:15] Dit roept wel een vraag op van de heer Van Duivenvoorde.

[1:40:19] Ik heb een kortoverduidelijkende vraag aan de minister, want u heet het over de investeringen die gedaan worden in de veiligheid van de Noordzee.

[1:40:25] Toen net Kamerlijt werd twee maanden terug, gebeurde dat al.

[1:40:28] Mijn vraag is de nieuwe plannen voor de windparken.

[1:40:31] In hoeverre gaan de investeringen dus ook omhoog in de beveiliging van de nieuwe kabels die daar gaan komen?

[1:40:36] Anders loopt het natuurlijk asymmetrisch.

[1:40:47] Ik kan daar een overzicht van geven hoe wij die investeringen zien voor de komende periode, hoe we daar ook de andere partijen in zitten en of daar zit dan die gelijke tred in van de extra activiteiten die gaan plaatsvinden.

[1:40:59] Maar we kijken ook naar slimmigheden.

[1:41:01] Bijvoorbeeld een publiek-private samenwerking.

[1:41:04] Multiship heeft bijvoorbeeld zo'n wachtschip met een kustwacht.

[1:41:08] Daar zijn ook slimmigheden te bedenken met elkaar.

[1:41:10] Ik gaf het net ook aan met AI.

[1:41:12] dat je ook op een andere manier meer zou kunnen gaan doen zonder dat je meteen additionele vaartuigen nodig hebt.

[1:41:19] Dat heb je sowieso nodig, maar niet meer een afweging zoals we dat wellicht in de jaren 90 zouden hebben gemaakt.

[1:41:29] Voorzitter, ik ga naar zeevaart.

[1:41:31] En goed om te vernemen dat er veel aandacht is voor nucleaire aandrijving.

[1:41:36] Onder andere door de heer Stoffer, maar ook de heer Heutink hoorde ik daarover.

[1:41:42] Weet, mijn ministerie werkt nauw samen met de sector om het varen op nucleaire energie mogelijk te maken.

[1:41:48] En daartoe wordt samengewerkt met andere ministeries en toezichthouders.

[1:41:52] Externe veiligheid, et cetera, moeten we aan denken.

[1:41:55] Waar kan zo'n schip, in dit geval de Pioneering Spirit, dan allemaal gaan aanlanden?

[1:42:03] Is dat dan ook in het noorden?

[1:42:04] Is dat alleen in de Rotterdamse haven?

[1:42:06] Daar komt het een en ander van weg.

[1:42:08] Dus dat moeten we interdepartementaal ook gaan doen.

[1:42:12] Ook met toezichthouders zijn we in gesprek.

[1:42:15] En we zetten ons in om internationaal...

[1:42:17] en op nationale regelgeving te komen.

[1:42:20] Ik heb dit ook bespreekbaar gemaakt met mijn gesprek met de secretary general van de internationale maritieme organisatie om hier toch een acceleratie te bewerkstelligen wat we daar verder nog nodig hebben.

[1:42:31] En ik zie dat dat ook gebeurt onder andere

[1:42:33] in Londen, maar ook hier in Den Haag.

[1:42:36] Nucleaire scheepvaart vraagt om strenge veiligheidseisen, transparantie en internationale afstemming voor een brede, maar ook een veilige inzet.

[1:42:46] En de sector streef daarnaar om in 2030, dat is niet zo ver van nu, een eerste toepassing op land te testen.

[1:42:55] En in 2032 op een ponton.

[1:42:59] En inzet is dan ook om alle regelgeving die daarvoor nodig is,

[1:43:03] En dat vergt ook echt wat van ons, maar dan ook echt gereten hebben met deze data.

[1:43:09] Wellicht hebben we hem eerder op een schip dan dat hij op land is.

[1:43:13] Niet om er een wedstrijd van te maken, maar ik heb hier wel veel vertrouwen in met het team wat hier nu mee bezig is.

[1:43:19] Varen op nucleaire energie is een goed voorbeeld van een innovatie waar de maritieme autoriteit voor bedoeld is.

[1:43:25] En de samenwerking tussen sector en ministerie via die maritieme autoriteit werkt prima op dit moment, voorzitter.

[1:43:33] Een vraag van de heer Heutie.

[1:43:35] Ik ben wel heel benieuwd of de minister als het gaat om nucleaire voortstuwing of er door de minister of door een andere instantie of er een onderzoek is gedaan naar de effecten als het gaat om een lange termijn effect als het gaat om de kosten en betaalbaarheid.

[1:43:50] ten aanzien van brandstoffen.

[1:43:51] We zien nu dat al die schippers, al die schepen, die transitie moeten ze verplicht doorgaan.

[1:43:57] Het heeft allemaal effect of ze nog kunnen blijven bestaan.

[1:44:00] Ze moeten allemaal meer gaan betalen, ze moeten investeren.

[1:44:02] En mijn vraag is, is er onderzocht wat nou het effect daarop is als het gaat om nucleaire voortstuwing?

[1:44:07] En als dat niet zo is, is de minister daarom bereid om daar eens naar te gaan kijken en ons daar eens meer informatie over te geven, bijvoorbeeld per brief?

[1:44:17] Voorzitter, ik ga de vraag beantwoorden, maar op een binnenvaartschip, een nucleaire voortsturing, ik zie hem niet voor me, u ook niet.

[1:44:26] Oké, helder.

[1:44:28] Ten aanzien van de kosten voor bijvoorbeeld de brandstoffen die zo'n...

[1:44:35] Wie weet.

[1:44:38] Dus die kosten worden natuurlijk wel verder uitgerekend in deze casus.

[1:44:41] Dan heeft u niet een representatief schip, kan ik u vertellen.

[1:44:45] Het is een groot werktuigschip.

[1:44:48] Als u zegt van, hoe zou zoiets op een groot containerschip gaan?

[1:44:52] Ligt dat voor de hand?

[1:44:52] Wanneer komt dat dan?

[1:44:54] Ik denk dat we met deze casus al heel veel informatie over die kosten gaan krijgen.

[1:44:58] Het zijn kleine units.

[1:45:01] om het maar even in perspectief te schetsen.

[1:45:03] Dus uit deze casus komt heel veel informatie.

[1:45:06] Er is ooit één koopverdijsschip uit mijn hoofd in de jaren zestig geweest onder Amerikaanse vlag die een nucleaire voortsturing had.

[1:45:12] Om daar dan een abweging te maken of het ook naar een ander type schip zou kunnen gaan die daar voldoende capaciteit voor heeft.

[1:45:20] Laten we hiermee beginnen zou ik zeggen.

[1:45:22] De studies die komen, als er nog leemtes in die studies zijn, gaan we daarop inzetten.

[1:45:27] Ik wil me nu ook, gelet op de capaciteit, even richten op deze K6.

[1:45:31] En dit gaat wel een vlucht nemen, is mijn inschatting, voorzitter.

[1:45:34] Maar we hebben ook nog ammoniak, we hebben ook nog methanol voor die grotere schepen.

[1:45:39] Ieder brandstof heeft zo zijn eigen voor- en nadelen.

[1:45:50] Vanuit Venenga komt er een sectoragenda 2.0, de maritieme maakindustrie.

[1:45:55] Vanuit D66 kwam die vraag.

[1:45:57] In 2026 zal het kabinet het uitvoeringsprogramma van de sectoragenda evalueren, inclusief de koploperprojecten daarin.

[1:46:06] En die maritieme maakindustrie die ligt ook mij nauw aan het hart.

[1:46:09] We hebben daar ook verschillende subsidierondes voor neergezet.

[1:46:13] Er is nu ook een internetconsultatie gaande.

[1:46:16] Ik wist niet of u dat wist.

[1:46:18] Maar we doen dat ook voor de hele sector.

[1:46:20] Dus daar zitten ook scheepswerfprojecten in.

[1:46:23] Padmos bijvoorbeeld uitstellen dan is in de prijzen gevallen.

[1:46:26] De scheepswerf van de toekomst.

[1:46:28] Maar er zitten ook binnenvaartzaken in, ook zeevaart.

[1:46:31] Dus echt heel breed.

[1:46:33] En we gaan kijken wat we daar kunnen doen met zo'n evaluatie.

[1:46:37] En dan kunnen we een volgende stap gaan zetten.

[1:46:40] En daarbij wordt niet alleen bekeken of alle maatregelen zijn gerealiseerd, maar ook wat het effect is.

[1:46:45] in de praktijk is, is daar dan ook een spin-off van.

[1:46:48] Met subsidie wil je ook graag dat een pilotproject dat verder dissemineert, om maar een wat chiquere term te gebruiken, naar een opschaling, zodat wanneer er een binnenvaartschip subsidie heeft gekregen voor een bepaalde pilot, dat de collega's dat ook gaan omarmen.

[1:47:02] En op grond daarvan, die evaluatie, zal besloten worden over een agenda, sectoragenda 2.0, waarover sector en departementen al nadenken, op dit moment, onder andere met mijn gezant, mevrouw Van Bijsterveld.

[1:47:17] En het besluit zal dus ook hier aan een volgend kabinet zijn, maar ook om aan te geven welke prioriteiten hierin zitten, voorzitter.

[1:47:27] De heer Goudswaard, welke instrumenten ziet u bij de EMIS om de maritieme sector te versterken?

[1:47:35] De Europese Maritieme Industrie Strategie.

[1:47:38] Nederland heeft zich samen met Duitsland sterk gemaakt voor een Europese sectoragenda voor de maritieme maakindustrie, naar voorbeeld van de eigen nationale sectoragenda.

[1:47:47] En het versterken van de concurrentiekracht van de maritieme, de Europese maritieme sector, ten opzichte van niet-EU-landen, is daarin een belangrijk thema.

[1:47:56] Daarin wordt onder andere gekeken naar andere vormen van aanbesteding en ook rondom de regels van staatsteun.

[1:48:02] Maar ook ik ben benieuwd wat er precies in de EMIS zal gaan staan dat over een aantal weken zal gaan verschijnen.

[1:48:13] De heuting, de aantrekkelijkheid van die maritieme sector.

[1:48:17] Ik vind het belangrijk dat de Nederlandse maritieme sector en de Nederlandse vlag aantrekkelijk blijft.

[1:48:22] Hier hebben we ook als, in mijn kortere periode echt ook, een accent opgelegd.

[1:48:29] Zeker in de tijden waarin we nu leven.

[1:48:31] Het gaat over

[1:48:32] de vraag van de heer Heutink die ik nu beantwoord, de aantrekkelijkheid van die Nederlandse vlag staat.

[1:48:38] En daarom werken we als vijf ministeries met het sector samen in de sectoragenda Maritieme Maakindustrie.

[1:48:45] In 2024 zijn we begonnen met de maritieme autoriteit waarover de sector in de eerstejaarsevaluatie zeer positief is.

[1:48:54] En op die manier werken we aan een betere dienstverlening, een modernere en eenvoudigere regels en bevorderen we ook innovaties.

[1:49:02] Een punt van aandacht wat ik wel meegeef en waar ook wellicht binnenkort meer over te vertellen is, is toch over het landenbeginsel.

[1:49:12] Daar heb ik nauw contact met de sector ook over gehad.

[1:49:14] Dat is ook met name vanuit sociale zaken en werkgelegenheid, ligt een uitspraak van het college van de rechten van de mens, wat mogelijk grote implicaties zou kunnen hebben.

[1:49:26] Dat wordt nu ook een juridische procedure.

[1:49:29] Wij zorgen dat we ons huiswerk goed opgehoord hebben, wat dan dan ook de consequentie zal zijn.

[1:49:35] En zo trekken we op, maar dit is wel een punt van zorg wat we nou lettend in de gaten moeten houden.

[1:49:41] Aan de andere kant, wellicht dat deze juridische casus ook dit hele onderwerp van tafel zal gaan houden.

[1:49:48] Voorzitter.

[1:49:51] Interruptie van de heer Schuets.

[1:49:54] Voorzitter, vragende minister, houdt hij ons geïnformeerd mittels Kamerbrief dan wel zijn opvolger?

[1:50:04] Ik hou u op de hoogte van deze ontwikkelingen.

[1:50:08] En dan ook mogelijke handelingsperspectieven, afdronken van.

[1:50:11] Ja, zeker.

[1:50:15] Voorzitter, aantrekkelijkheid van de maritieme sector.

[1:50:20] Regeldruk, ook de heer Heutink.

[1:50:25] Meerdere hadden u die vraag ook gesteld.

[1:50:28] in aanzien van die sectoragenda maritieme maakindustrie proberen we daar echt ook verdere stappen te maken.

[1:50:35] Mevrouw Boelsma, wat doet u voor de instroom van...

[1:50:43] Nou ja, kijk ten aanzien van het aantal regels.

[1:50:46] Het is natuurlijk een parade paadje van het kabinet om volgens mij in één jaar tijd 500 regels te schappen.

[1:50:52] Dus ik ben heel erg benieuwd hoeveel regels zijn er nou als het gaat ten aanzien van de maritieme sector.

[1:50:59] Hoeveel regels zijn er nou geschapt en hoeveel regels staan er nou op de planning om daadwerkelijk geschapt te worden?

[1:51:09] Voorzitter, dank voor de vraag, heer Heutink.

[1:51:11] Zo'n analyse lijkt me ook goed om nog wat dieper op in te gaan, want het is een insteek geweest, maar ik wil dat er dan ook de potentie, wat er nog mogelijk is, dat dat duidelijk wordt.

[1:51:22] Dus ik zou u hierbij een toezegging willen doen, een toezegging dat we dat gaan analyseren, een soort benchmark.

[1:51:29] zijn er nog echt zaken die we kunnen oplossen op korte termijn, op een wat middellanger termijn, op een wat langere termijn.

[1:51:37] Nou, natuurlijk ook een weging voor veiligheid waar we geen compromissen willen maken, maar zaken die mogelijk via andere zaken weer geregeld zijn, daar moet je niet dubbel en dwars gaan doen.

[1:51:47] Ik denk dat dat een heel goed idee van u is en dat omarm ik graag.

[1:51:55] De minister vervolgt op het op.

[1:51:57] Voorzitter, mevrouw Boelsma, wat doet u om de instroom van het maritiem onderwijs te versterken?

[1:52:03] Ja, we zien de cijfers, mevrouw Boelsma, die heeft u ook gezien.

[1:52:07] Dat verontrust mij ook.

[1:52:09] Vanuit Nederland Maritiem Land wordt de Human Capital Council gewerkt aan allerlei acties om de aantrekkelijkheid van het maritieme beroep te verbeteren.

[1:52:19] Als overheid helpen we daarbij, waar nodig is, bemanningsregelgeving ook te vereenvoudigen.

[1:52:27] Er is ook een uitwisseling met bijvoorbeeld Marokko, onlangs heeft dat plaatsgevonden, om elkaar certificaten ook te erkennen.

[1:52:36] Zo zijn er nog veel meer voorbeelden te benoemen.

[1:52:40] Om te kijken hoe we echt veel meer op...

[1:52:44] toch het mbo niveau stappen kunnen gaan zetten want we praten al heel lang over de potentie en toch de mindshift in hbo universitair mbo te bewerkstelligen dat laat ik ook echt aan een volgend kabinet om daar weer vervolgstappen te maken ik denk dat de kaasschaaf methode zelf

[1:53:05] het niet meer toereikend zal zijn.

[1:53:07] Ik denk dat je daar nu een wat grotere koerswijziging zou moeten gaan nemen.

[1:53:12] Maar dat ligt dan ook echt aan het volgende kabinet.

[1:53:15] Wij zien mooie voorbeelden en wij steunen ook waar mogelijk.

[1:53:18] Denkt u bijvoorbeeld aan de Wereldhavendagen waar Rijkswaterstaat

[1:53:22] en de Kustwacht actief is, waar ieder jaar weer 300.000 mensen op afkomen.

[1:53:28] Met zeil hebben we echt veel vlaggetoon gedaan vanuit onze diensten.

[1:53:33] Ik zie daar ook veel scholen, maar ik denk zelf dat er nog wat meer nodig zal zijn.

[1:53:37] Ik moet dat wel echt overlaten aan een volgend kabinet, omdat er ook echt met de OCW opgetrokken moet gaan worden om meer mensen richting het mooie vak van de maritieme maakindustrie te begeleiden.

[1:53:50] De heer Goudswaard, de heer Stoffer.

[1:53:52] Gaat u met de collega van asiel en migratie zorgen voor een snelle en werkbare oplossing voor het uitstempeldossier?

[1:53:59] En hier hebben we nog wel wat werk met elkaar te verrichten.

[1:54:02] Vis-en-plichtige zeevarenden die langer dan 90 dagen binnen Schengengebied het scheepelingendienst verrichten, moeten over een reguliere verblijfsvergunning beschikken.

[1:54:11] En hiervoor is de minister van ANM en een nieuwe specifieke op de zeevaart toegespitste toelatingsregeling opgesteld.

[1:54:20] Afgesproken is dat de zeevarende per 1 april aanstaande een verblijfsvergunning voor maximaal 11 maanden kan krijgen.

[1:54:27] En met de nieuwe toelatingsregel is een wezenlijk economisch Nederlands belang bij het behoud van de sector ook gemoeid.

[1:54:35] En ik weet dat de maritieme maakindustrie nog niet tevreden is met deze regeling.

[1:54:39] En daarom wordt ook vanuit de Rijksregiebureau Maritieme Maakindustrie bezien of de regeling nog

[1:54:46] verder verbeterd moet gaan worden en ook werkbaarder moet gaan worden.

[1:54:51] Maar hier hebben we ook nog wat meer informatie van de sector voor nodig.

[1:54:55] Voorzitter.

[1:54:57] Ik zie een interruptie van de heer Stoffer.

[1:55:00] Ja, voorzitter.

[1:55:00] Ik hoor dan elf maanden, maar dat dat eigenlijk nog niet is.

[1:55:04] Waarom wordt er dan nu zo'n voorstel voor elf maanden gemaakt, terwijl eigenlijk gelijk gewerkt wordt aan iets wat wel ideaal past, zeg maar, voor de sector?

[1:55:12] Zit daar ergens een hobbel die lastig te nemen is of is het ergens wat langs elkaar heen gewerkt?

[1:55:18] Maar ik zou zeggen, laten we gelijk gaan voor het optimale.

[1:55:26] Voorzitter, dit is wat ik er op dit moment heb uit weten te halen.

[1:55:30] Hier is nog wat meer contact nodig op bestuurlijk niveau tussen de diverse ministeries en de sector om ook echt aan te geven waar de schoen gaat knellen.

[1:55:41] ANM heeft ook een afweging gemaakt.

[1:55:43] Hier is het laatste woord nog niet over gezegd, maar hier is net wel wat meer tijd voor nodig.

[1:55:48] Hierbij wel een toezegging dat wij dat gesprek gaan voeren met elkaar.

[1:55:53] Ik heb het zover kunnen brengen als dat ik het heb kunnen brengen, voorzitter.

[1:55:57] Voorzitter, dat ene compliment voor de minister dat hij zich daar zo voor in heeft gezet, dat waardeer ik.

[1:56:02] En dat hij zich ook nog in blijft zetten.

[1:56:05] Zou er ook op het moment dat er zo'n volgesprek plaatsgevonden heeft, actief een brief naar de Kamer gestuurd kunnen?

[1:56:12] Of het meegenomen worden in een brief die toch al komt.

[1:56:14] Maar dat we op de hoogte zijn van wat de uitkomst is.

[1:56:18] Zeker.

[1:56:19] Dat is een toezegging, voorzitter.

[1:56:20] En die elf maanden die komt uit de internationale wetgeving die hier van toepassing is.

[1:56:26] Daar ligt ook al meteen een schoen ten aanzien van een nationale kop, een nationale afwijking en de mogelijkheden die je daar hebt.

[1:56:32] Aan de andere kant, Nederland heeft soms ook een unieke positie.

[1:56:41] Voorzitter, mevrouw Vennega, de scrubbers, en dat is ook een onderwerp wat u nou aan het hart ligt.

[1:56:49] Wat doet u om de milieueffecten door scrubber waswaterlozingen te voorkomen?

[1:56:53] In de brief van 31 maart jongs leden heb ik aangegeven dat Nederland een nationaal verbod zal voorbereiden voor lozingen van scrubber waswater door openloopscrubbers in Nederland en de havens en de binnenwateren.

[1:57:08] En de verdere details van het verbod zullen in de loop van dit jaar worden ingevuld.

[1:57:13] In bespreking ook met de sector.

[1:57:15] En dan zal er ook meer duidelijkheid gaan komen.

[1:57:18] Maar vanuit de AMO is er wel beperkt draagvlak.

[1:57:23] Regionaal, in OSPAR-verband, is dan ook besloten dat alle landen in het OSPAR-gebied een verbod zullen implementeren voor binnenwateren en voor havens.

[1:57:34] Ook wordt er in OSPAR-verband onderzoek gedaan om te beoordelen of het OSPAR-verbod wat nu al in gang is gezet, voor de binnenwateren en de havens, of dat ook uitgebreid zal gaan worden naar de 12-mijlzone.

[1:57:48] Hierover wordt in 2027 een definitief besluit genomen.

[1:57:57] Dat roept de interruptie op van mevrouw Venninga Beemster-Boer.

[1:58:04] Dank u wel, voorzitter.

[1:58:06] Bedankt ook de minister voor dit antwoord.

[1:58:08] Fijn dat dit al zo in gang is, maar waar zit de tegenstand hem in?

[1:58:15] Waar hangt het op?

[1:58:20] Ten aanzien van het AMO, de draagvlak, daar kom ik dan nog even op terug waar de schoen precies wringt, maar dit heeft ook met de operationele kosten te maken en waar je gewoon binnen een AMO toch heel wat lidstaten hebt die daarin vertegenwoordigd zijn.

[1:58:35] Kijkt u alleen al maar de discussie rond de AMO MEPC,

[1:58:39] Dus dat is zeg maar de net zero-strategie die daar heeft plaatsgevonden.

[1:58:44] Het kan soms weerbarstig zijn.

[1:58:46] We hebben nu na zoveel jaren ook een stap gezet voor het HNS-verdrag.

[1:58:53] Ja, zo gaan die internationale tafels voor een duidelijke analyse waar de schoen vringt.

[1:58:57] Maar ik krijg hier echt door dat er toch veel weerstand is.

[1:59:01] Vandaar ook dat we naar Ospark kijken.

[1:59:04] Een iets kleiner verband, waar we in het verleden ook al echt stappen hebben gezet.

[1:59:08] om te voorkomen dat je hier een eindselgang doet als Nederland, wat ook weer consequenties heeft voor je vestigingsklimaat.

[1:59:15] Zo zijn we aan het puzzelen.

[1:59:17] Voorzitter.

[1:59:23] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:59:24] De minister waarschuwt voor een eindelgangersgevolg, maar ik begrijp dat landen om ons heen dit nationaal verbod al wel hebben ingesteld.

[1:59:35] Kan de minister dan concluderen, merken deze landen hier negatieve gevolgen van?

[1:59:42] Dat kan ik niet geheel duiden, maar het is alleen Duitsland in dit geval dat zo'n wettenregelgeving

[1:59:50] Ik zie mevrouw... Alleen Duitsland heeft op dit moment die wet in regel.

[2:00:04] Dank u wel.

[2:00:06] De Nederlandse Maritieme Autoriteit.

[2:00:08] Gaat u voor meer beslissingsbevoegdheid voor de Maritieme Autoriteit zorgen?

[2:00:14] Nou, ik ben blij met de positieve reacties vanuit de sector voor het eerstejaars evaluatie van die Maritieme Autoriteit.

[2:00:21] Dat is denk ik een compliment aan ieder die daarbij betrokken is, denk ik waard, voorzitter.

[2:00:26] En de NLMA is onder andere bedoeld om een betere samenwerking te krijgen in de gehele keten van beleid

[2:00:33] tot vergunningverlening.

[2:00:35] En daarvoor is vooralsnog geen aanpassing van bevoegdheden nodig.

[2:00:39] Wel loopt de NMAA met de nu beschikbare middelen, 1,3 miljoen euro per jaar, tegen haar grenzen aan op wat ze wel en niet kan doen.

[2:00:48] Een uitbreiding van haar rol

[2:00:50] zal dan ook vragen om additionele middelen.

[2:00:54] De briefing hierover, het voorstel hierover, is dan echt aan een volgend kabinet, voorzitter, om die volgende stap te gaan maken.

[2:01:01] Maar met deze bemoedigende evaluatiecijfers gaat u hier over spreken wat een volgende stap zou kunnen zijn in een 2.0-versie, maar dan ook de financiële bijdrage daaraan.

[2:01:17] SGP namens de ChristenUnie, 19 nieuwe schepen voor 2030.

[2:01:22] Hoe gaan we dat doen ten aanzien van de beschikbare budgetten?

[2:01:26] En waar blijft de in de sectoragenda Maritieme Maakindustrie voorgestelde meerjarenbegroting?

[2:01:32] Ook ik maak graag vaart met de vlootvervanging voor de Rijksrederij.

[2:01:37] De vloot van de Rijksrederij dient zo spoedig mogelijk vernieuwd en verduurzaamd te worden.

[2:01:42] We zijn ook vaak een launching customer, dat is in ieder geval mijn beeld, voor alternatieve brandstoffen en dan niet

[2:01:48] om hier iets mee te experimenteren wat vervolgens dood in het water valt, maar dat ook de sector, de private partijen, onze ondernemers in Nederland daar wat aan hebben, omdat wij die eerste hoorde hebben genomen en die wet en regelgeving eigenlijk al glad gemaakt hebben voor deze partijen.

[2:02:06] Maar weet ook in het verleden voor de binnenpaard

[2:02:09] heb ik een handtekening onder LNG mogen zetten.

[2:02:13] Ja, dat is helaas beperkt gebleven tot een aantal schepen, maar you win some, you lose some, voorzitter.

[2:02:18] Maar de vloot van de Rijksrijderij dient zo spoedig mogelijk die vernieuwing te krijgen.

[2:02:23] De voorbereiding voor de vernieuwing van schepen voor zowel de douane, LVVN, Kustwacht en de Rijkswaterstaat voordigt gestaag.

[2:02:30] En op dit moment zijn vier vernieuwingsprojecten in voorbereiding voor de bouw van in totaal achttien vaartuigen.

[2:02:37] Noodslepers voor de Kustwacht,

[2:02:39] Twee schepen voor de vaarwegmarkering voor Rijkswaterstaat, acht onderzoekschepen voor LVVN, vijf patrouillevaartuigen voor de douane.

[2:02:49] Het zicht op langjarig beschikbare middelen wordt steeds helderder door het gebruik van de leenfaciliteit en de vastlegging van de benodigde middelen.

[2:02:59] voor rente en aflossing in de meerjarige begrotingsreekse van de opdrachtgevers.

[2:03:04] Een deel van de dekking is nog afhankelijk van de lopende begrotingsvoorbereiding.

[2:03:09] En zodra hier duidelijkheid over is, zal ik u als Kamer informeren.

[2:03:16] En bij het vernieuwen van de vloot wordt het huren of het leasen van de schepen bij iedere investeringsbeslissing als optie meegenomen.

[2:03:25] En voor de kustwacht is voor 2026 de uitbreiding van de dienstverlening gepland met een extra geliest handhavingsvaartuig, de Enforcer, en die zal 24 uur per dag ook beschikbaar zijn.

[2:03:43] De heer Stoffer, hoe staat het met de havenuitbreiding in Werkendam?

[2:03:47] Altena.

[2:03:49] Sinds januari 2025 is het Rijksregiebureau Maritieme Maakindustrie in gesprek met Werkendam over de havenuitbreiding.

[2:03:58] Het Rijksregiebureau ondersteunt Werkendam bij de voorbereidende werkzaamheden, zoals het opstellen van een business case.

[2:04:04] Nu de voorbereidende werkzaamheden in een vergevorderd stadium zijn, wordt na de gemeenteraadsverkiezingen de nieuwe gemeenteraad geïnformeerd over de havenuitbreiding.

[2:04:14] Verwacht wordt dat zij dan aangeven wat het vervolg zal zijn.

[2:04:20] Voorzitter, het kopje duurzame scheepvaart.

[2:04:27] De exploderende biobrandstofprijzen verdubbeld sinds Red 2 en dat gaat dan specifiek voor HVO 100.

[2:04:36] We hebben daar wel een stap gezet om ook echt bunkertourisme naar de omliggende landen te bewerkstelligen.

[2:04:43] Maar in dit geval is Duitsland een andere koers gaan varen ten opzichte van een Oostenrijk, ten opzichte van een België.

[2:04:52] Maar er is nog iets meer aangekomen, iets wat wij nog ook niet helemaal helder hadden, maar ook de sector niet, ten aanzien van HVO 100, specifiek die brandstof.

[2:05:03] En sinds 1 januari zijn de brandstofleveranciers in de binnenvaartsector verplicht om die hernieuwbare energie te leveren en zij ook hier zelf voor te betalen.

[2:05:14] En daar was een kruising met het wegtransport wat is weggevallen waardoor voor dit type brandstof daar een verhoging heeft plaatsgevonden.

[2:05:22] Ik heb morgen een gesprek met de staatssecretaris

[2:05:26] Het zijn dossier ook hierover en om ook te kijken wat wij als overheid eraan zullen kunnen doen.

[2:05:32] Ik heb ook een brief gekregen van Koninklijke Binnenvaart Nederland dat het aanhangig heeft gemaakt.

[2:05:38] Dus het heeft mijn aandacht.

[2:05:41] Wij gaan het gesprek met de sector hier aan.

[2:05:43] Ik kijk nog wel even of dat op hoogamtelingniveau is, ook kijken naar de wisseling, of dat op korte termijn moet, wat daar mogelijk is, maar dat doe ik dan in nauwe afstemming met de staatssecretaris in welke stappen hij hier dan voor zich ziet en ook hoe we hier u over kunnen informeren wat daar weer uitkomt.

[2:06:04] Een vraag van mevrouw Vellinga, BM's ter Boer.

[2:06:08] Dank u wel, voorzitter.

[2:06:10] In de aanbesteding voor de veerdiensten voor de Waldeeilanden is qua verduurzaming ook ingezet op HVO.

[2:06:19] Die aanbesteding loopt.

[2:06:23] Hij loopt nog niet, maar dat zit behoorlijk ver in proces.

[2:06:27] In hoeverre gaat dit elkaar beïnvloeden en beïnvloedt dit dus de duurzaamheidsopgave bij de veerdiensten?

[2:06:36] Voorzitter, dank u wel.

[2:06:38] Goed dat u dit ook onder de aandacht brengt.

[2:06:40] Ik zal dit morgen ook met de staatssecretaris bespreken of dat ook een knop is waar we aan kunnen draaien voor specifiek het HVO gedeelte.

[2:06:57] De massabalans, de heer Stoffer.

[2:06:59] Nou, een onderwerp wat ook al de nodige tijd duurt, massabalans, maar ook echt een onderwerp wat invloed heeft op het vestigingsklimaat van Nederland, omdat het echt zo'n belangrijk punt behelst en waar andere landen hier toch anders over denken.

[2:07:17] U geeft aan van Europa mag en, nou die informatie hebben wij echt nog niet gekregen.

[2:07:22] Ik denk wel dat we in het staartje zitten van

[2:07:25] Het komen tot duidelijkheid en dit loopt al ook een hele lange tijd.

[2:07:29] Maar ik wil dat echt vastgelegd hebben.

[2:07:31] Het gaat over massabalans voor de geïnformeerde via het gasnet.

[2:07:35] Wat kun je meetellen?

[2:07:36] Een behoorlijke complexe puzzel, maar dat kan niet zo zijn dat daar in mijn optiek het level playing field door verstoord wordt.

[2:07:45] We hadden het net over CO2.

[2:07:47] Dat gaat ook de landsgrenzen over.

[2:07:49] Dus echt aandacht daarvoor.

[2:07:51] Maar de Europese Commissie is bezig met het herzien van de uitvoeringsverordening.

[2:07:56] Het ministerie blijft aandringen voor verduidelijking.

[2:07:59] U geeft aan die verduidelijking heeft plaatsgevonden.

[2:08:01] Zover zijn we nog net niet.

[2:08:04] En als die duidelijkheid op korte termijn niet opkomt en de Europese Commissie zegt van die is er wel, dan hebben we een andere discussie met elkaar.

[2:08:10] Weet, er zijn contacten, maar die duidelijkheid gaan wij op korte termijn krijgen en dan zult u ook geïnformeerd worden.

[2:08:17] en ook wellicht een afdronk hoe andere landen dat dan weer zien of reageren op die duidelijkheid die vanuit de Europese Commissie is gekomen.

[2:08:25] Ik heb het idee dat wij hier echt aan het staartje zijn van de discussie, om in ieder geval duidelijkheid te krijgen van Europa en dan de discussie met elkaar te voeren.

[2:08:36] Welke kant valt die op?

[2:08:39] Moeten wij iets aanpassen of moet Duitsland en België iets gaan aanpassen?

[2:08:43] Maar we zitten wel in één EU op dit gebied.

[2:08:48] De heer Stoffer.

[2:08:50] Dit is mijn laatste, denk ik, of niet, voorzitter?

[2:08:53] We zijn toch bijna aan het eind, denk ik.

[2:08:56] Heeft de minister enig zicht waar het staatje ongeveer eindigt?

[2:08:59] Is dat nog voor de zomer?

[2:09:02] Soms zijn staatjes heel lang.

[2:09:03] Een indicatie zou fijn zijn.

[2:09:07] Ik heb daar nog geen informatie van, maar u krijgt hier wel een duidelijkheid in de voortgangsbrief van Red 3.

[2:09:15] Daar nemen we mee.

[2:09:17] U zegt de zomer, we zitten nu in januari, dus dat lijkt mij goed.

[2:09:23] Mocht dat niet zo zijn, gaan we u informeren.

[2:09:25] Zullen we hem zo afspreken, voorzitter?

[2:09:31] Mevrouw Kreuger, de klimaatzaak van gisteren, zeevaart, moet worden meegenomen in de klimaatregels.

[2:09:38] Wat is de eerste reactie?

[2:09:40] Nou, u krijgt vandaag ook een brief.

[2:09:43] Ik heb hem in ieder geval vanmorgen voorbij zien komen vanuit KGG.

[2:09:48] Met een eerste procesantwoord dat een volgend kabinet u een uitgebreide reactie zal gaan geven.

[2:09:55] Mitigerende maatregelen, maar ook klimaatadaptieve maatregelen zitten in de uitspraak en wat daar ook de consequenties van zijn.

[2:10:05] Dus het volgende kabinet zal u daarover informeren.

[2:10:08] Maar een eerste reactie van mijn kant.

[2:10:11] Vanuit de EU is er beleid voor de zeevaart met Fuel EU Maritime en het EU-emissiehandelssysteem.

[2:10:18] Uiteraard, en daar zit ik volgens mij helemaal op één lijn met mevrouw Kreuger, had ik vanuit de IMO

[2:10:27] witte rook gezien bij het laatste MEPC.

[2:10:30] Dat is om gewoon wereldwijd een stap te gaan zetten op de verduurzaming van de zeevaart.

[2:10:35] Maar met mij niet alleen, ook het bedrijfsleven.

[2:10:38] En ze zitten ook hier op de tribune vandaag.

[2:10:41] Die werkelijkheid is anders geworden.

[2:10:43] Wij werken op dit moment toch richting een volgend besluitmoment.

[2:10:48] in oktober bij die AMO met een kopgroep van landen om te kijken van waar kunnen we elkaar nu vinden.

[2:10:56] Met een Griekenland, met een Cyprus.

[2:10:58] Eerst vanuit een EU, dat je daar echt de plaat gelegd hebt met elkaar.

[2:11:04] En dan naar de andere landen die ook wat bezwaren hadden ten aanzien bijvoorbeeld van LNG.

[2:11:09] Maar ik denk dat daar echt een grote stap gezet zou kunnen gaan worden.

[2:11:14] Vanuit EU krijg je anders toch gefragmenteerde zaken.

[2:11:20] Hoe mooi zou het zijn om dit echt mondiaal op te pakken.

[2:11:23] In Nederland hebben we dit aangevuld, de Fuel EU Maritime en het EU Emissiehandelssysteem.

[2:11:29] met de brandstoftransitieverplichting vanuit Red 3.

[2:11:33] En als Nederland zetten we in op internationaal verband met het Net Zero Framework.

[2:11:39] Samen met bijvoorbeeld een Denemarken hebben we ook al een technische sessie gehad met de Grieken.

[2:11:43] En ja, ik wil niet vooruitlopen op de zaak.

[2:11:46] Het is op dit moment dyscultuurig het internationale

[2:11:51] geheel.

[2:11:54] Ik heb aan alle kanten aangegeven, aan partijen ook, ook aan de Amerikaanse ambassadeur, van laat me weten ook waar de schoen vanuit Amerika wringt.

[2:12:04] Er zou nog een duidelijkheid moeten komen of we ook voldoende brandstoffen hebben om die stap te zetten, maar de kaarten moeten wel op tafel komen, anders heb je geen discussie met elkaar.

[2:12:16] We hebben een jaar, de tijd nu, het is een jaar in de ijskast gezet om mondiaal die stap te gaan zetten.

[2:12:22] Alles is erop gericht om in oktober bij de AMO daar alsnog een besluit over te nemen.

[2:12:27] En we werken eraan om in ieder geval een besluit te nemen.

[2:12:32] Dan loop je iets uit de pas ten aanzien van vorig jaar oktober, maar dan zou je een enorme stap kunnen zetten op internationaal gebied.

[2:12:41] Zover mijn eerste reactie, mevrouw Kreuger, op die uitspraak van gisteren, Krimpis Bonaire.

[2:12:48] Ik hoor graag van de minister hoe hij voorkomt dat de EU-ambities vooruitlopen op nationale randvoorwaarden.

[2:12:55] Wat betekent het voor Nederland als andere landen hierin sneller zijn dan wij?

[2:13:00] En wat is de impactanalyse hiervan?

[2:13:02] Op EU-niveau wordt met regelgeving de verduurzaming gestimuleerd, zoals voor zeevaart met fuel EU maritime en het EU-emissiehandelssysteem.

[2:13:11] Op nationaal niveau is er een brandstoftransitieverplichting.

[2:13:15] En op Europees niveau zal het STIB, het EU-investeringsduurzaam vervoerfonds, bijdragen aan de stimulering van brandstofproductie en de infrastructuur.

[2:13:25] En hiermee brengen we de EU-ambities en de nationale randvoorwaarden in één lijn.

[2:13:31] Mevrouw Vellinga Beemsterboer, kan de minister overzicht geven van de belangrijke knelpunten over die overstap naar schonere brandstoffen?

[2:13:40] De energietransitie in de scheepvaart is complex.

[2:13:43] Ik gaf net al een drietal alternatieve brandstoffen aan, methanol, ammoniak, nucleaire voortstuwing.

[2:13:50] De belangrijkste obstakels zijn de verschillende opties voor die hernieuwbare aandrijving.

[2:13:55] Het prijsverschil tussen de fossielen en de hernieuwbare energie en het tijdig tot stand komen van de bijbehorende infrastructuur.

[2:14:04] Om de sector hierbij te helpen, biedt het ministerie van INW gerichte ondersteuning aan.

[2:14:09] Onder andere vanuit het Klimaatfonds en het Maritiem Masterplan.

[2:14:13] En het investeren in walstroom.

[2:14:15] Nou, we hadden net de casus Amsterdam.

[2:14:18] En brandstofinstructuur.

[2:14:21] De brandstoftransitieverplichting onder RET3 stimuleert elk jaar de toename van het gebruik van deze hernieuwbare brandstoffen, maar ik heb net ook aangegeven, u ook, dat voor RET3 het laatste woord nog niet gezegd is.

[2:14:35] België gaat een stap ook zetten, conform ons.

[2:14:39] Daar gaat alweer een dempend effect van uit.

[2:14:41] Ze waren nog niet zo snel, maar wij hadden het een en ander ook alweer in gang gezet, maar daar is wel de insteek echt het level playing field.

[2:14:49] Mevrouw Kreuger, geopolitieke veiligheid, langetermijn havens en de overstap van fossiel naar duurzaam.

[2:14:56] 2040 is slechts een daling van 2 tot 4 procent.

[2:15:00] Graag een reflectie op de cijfers.

[2:15:03] En zou het ministerie niet eigen cijfers moeten hebben in plaats van de cijfers van bijvoorbeeld een Vemobin?

[2:15:10] Dit percentage komt uit een extern onderzoek door PwC in opdracht van die branchevereniging Vemobin, voorheen de VNPI.

[2:15:19] Een percentage van 2 tot 4 procent betreft een gemiddelde

[2:15:23] jaarlijkse afname van raffinageproducten van 2025 tot 2040 in Europa.

[2:15:31] En PwC heeft zich hiervoor gebaseerd op twee scenario's van het International Energy Agency.

[2:15:38] Ik denk dat die percentagecijfers al bemoedigend zijn ten aanzien van wellicht de rekensom die u al in uw hoofd had gemaakt voor het eindgetal.

[2:15:46] Dit is dus op jaarbasis.

[2:15:49] Voor Nederlandse cijfers, die heb ik nu niet.

[2:15:53] U vraagt mij of het ministerie dat in kaart kan brengen.

[2:15:57] Ik ga daar graag over in gesprek met de sector.

[2:16:01] Maar ik moet ook kijken, gelet op de zaken die net ook gepasseerd zijn, wat we hier kunnen doen.

[2:16:07] En ik zal hier ook met KGG dan het gesprek voor aan moeten gaan.

[2:16:10] om dan eigen cijfers dat te kunnen bevestigen of additioneel onderzoek te moeten doen.

[2:16:18] Dit komt dan vanuit PwC, maar is wel in opdracht van de Femobin op de mat gelegd.

[2:16:24] Binnenvaart en infra.

[2:16:35] Eerst iets.

[2:16:37] Ik wachtte rustig tot het eind van het blokje, maar dat was er ook direct.

[2:16:42] Meneer Stag gaf net antwoord op mijn vraag over hoe dat nou zit met Stip en die transitieverplichting, maar dat was een technisch antwoord.

[2:16:50] hoe dat in elkaar steekt.

[2:16:51] Mijn pleidooi was nou juist, die aan de vraag vooraf ging, van aan de ene kant heb je die Europese stimulering, maar ook wel de verplichting om te verduurzamen.

[2:16:59] Aan de andere kant hebben we bij de technische briefing een aantal vijf, zes, misschien wel zeven belemmeringen gezien, met name nationaal waarom dat knelt.

[2:17:07] Met andere woorden, de sector komt in een squeeze.

[2:17:10] En dan kan het zijn dat je aan de ene kant dus met Europa harder loopt dan dat je nationaal kan waarmaken, terwijl daar de sector de pijn van voelt.

[2:17:20] Mijn vraag ging met name daarover.

[2:17:22] Hoe komen we daar nu uit?

[2:17:26] De minister hoeft niet de netcongressie op te lossen, maar misschien wel die squeeze.

[2:17:33] Daar zou ik een wat gerichter antwoord op willen van de minister, alsjeblieft.

[2:17:37] De minister.

[2:17:38] Voorzitter, de heer Heutink gaf net aan welke knelpunten zijn er, ook qua regelgeving.

[2:17:44] En als wij daar een nationale kop op hebben gezet, kan ik me voorstellen dat we dat dan ook daar nog eens een keer expliciet benoemen.

[2:17:52] Netcongestie kan ik inderdaad niet oplossen.

[2:17:54] Het rapport Wenning geeft ook aan dat er een bepaalde periode voor inzagen, et cetera, voor bezwaarprocedures, dat daar ook voor milieuvergunningen een eindtermijn moet komen.

[2:18:04] Binnen nu en vijf jaar staat dat in het actiepunt.

[2:18:07] Ik ben ook benieuwd wat het volgende kabinet daarover zal gaan zeggen, maar op het gebied van Stip kan ik misschien nog een afdronk doen en anders kom ik daar toch

[2:18:18] op de tweede termijn even opdruk voor die knelpunten in relatie tot de brandstoffen, in relatie tot vergunningen, maar het is hier wel wat breder.

[2:18:33] U bent over uw interrupties heen.

[2:18:36] Het is een vervolgpunt om de minister te helpen.

[2:18:38] Ja, nou heel kort dan, heel snel.

[2:18:42] Het punt is namelijk dat er een positieve houding ten aanzien van dat stipverhaal zit.

[2:18:47] maar u weet dat u daarmee ook de sector onder druk zet.

[2:18:51] Enerzijds kunt u niet netcongestie aan die andere problemen oplossen, maar wees dan in ieder geval bewust van die belemmeringen die u in uw positieve antwoord naar Europa meegeeft op dat document, dat investeringsplan dat voorlicht.

[2:19:06] De minister.

[2:19:07] Dat neem ik mee, meneer Sjoerds.

[2:19:12] De heer Heutink.

[2:19:14] De Beweegbare Brug in Gouda.

[2:19:18] Ik ben bekend met het ongeval.

[2:19:21] En ik betreur ook echt de tragische afloop.

[2:19:24] We hebben de beelden gezien, ik heb in ieder geval de beelden gezien.

[2:19:28] De OVV, onderzoeksraad voor de veiligheid, heeft een eerder onderzoek gedaan naar de veiligheid van op afstand bedienbare bruggen en toen geadviseerd om een landelijk kader voor brugbediening te ontwikkelen.

[2:19:41] Deze aanbeveling is verbreed naar alle beweegbare bruggen en de bediening van sluizen.

[2:19:47] Deze landelijke richtlijn is inmiddels gereed en ook beschikbaar via de kroon.

[2:19:53] Hierover wordt in maart een webinar voor de betrokken partijen gehouden.

[2:19:58] Ik heb op dit moment geen signaal dat er nu onveilige bruggen zijn, echter.

[2:20:04] Ik wil ook meegeven aan de heer Heutink dat dit om een provinciale brug gaat en dat er ook een onderzoek bij de provincie.

[2:20:13] Ik ga in contact treden met de provincie Zuid-Holland.

[2:20:16] Want op het moment dat er iets is wat ook meerdere bruggen beïnvloedt, dan hebben we wel wat te pakken met elkaar.

[2:20:23] Dus daar ga ik een lijntje voor leggen naar de nieuwe gedeputeerde die gisteren geïnstalleerd is.

[2:20:29] als opvolger van de heer Frederik Zevenbergen om de casus Gouda, dat dat onderzoek wel gedegen gedaan wordt, et cetera.

[2:20:37] Dus ik laat me informeren en op het moment dat daar dan iets opkomt, Rijkswaterstaat, laat ik me door onze brug-experts meekijken, dan weten we dat ook.

[2:20:48] Ik heb nog geen signalen die u net wel even gaf, wellicht dat dat via de media is gekomen, maar ik pak hem even helemaal op.

[2:20:53] Zal ik het zo doen?

[2:20:56] De heer Goudsvaart en de heer Schoets, hinderplanning en de recreatievaart.

[2:21:00] Is waar rekenen om, onder andere.

[2:21:02] En hoe borgt de minister dat de plannen voor iedereen worden nageleefd?

[2:21:06] Hoe wordt bestuurlijke bijsturing georganiseerd als knelpunten ontstaan?

[2:21:11] Bereikbaarheid over water heeft mij in volle aandacht, zoals u wellicht heeft kunnen zien de laatste negen maanden, voor de beroepsvaart, maar ook voor de recreatievaart.

[2:21:21] En met het hinderaanplak, slim plannen, slim bouwen, slim reizen wordt ingezet om hinder als gevolg voor de werkzaamheden op een acceptabel niveau te houden.

[2:21:31] Maar ik hoor u nu al een paar keer over die hinderaanpak, dus ik proef ook wat meer behoefte en wellicht ook een visie van uw kant.

[2:21:39] Denkrichtingen, dat wil ik ook graag omarmen, want anders gaan we dit ook wellicht bij ieder gesprek met elkaar hebben.

[2:21:48] Ik zou een toezegging willen doen dat wij met uw commissie en u heeft in de lijn een technische sessie hierover organiseren.

[2:21:57] In de loop van de tijd, specifiek op dit onderwerp, misschien aangevuld met een ander onderwerp, u heeft net een technische sessie gehad, ik wil u niet overstelpen met sessies, maar dan pakken wij echt even die hinderaanpak zoals wij dat nu voor ogen hebben een keertje

[2:22:09] goed beet met elkaar.

[2:22:10] En dan hoor ik ook graag de input vanuit de commissie, omdat het ligt naar een 2.0 variant te brengen.

[2:22:17] Gelet op die enorme instandhoudingsopgave die we met elkaar hebben, is dit echt wel een onderwerp die meer gaat spelen met elkaar.

[2:22:28] De passagiersvaart maakt zich zorgen dat er op dit moment onvoldoende afgiftepunten zijn voor dat scheepsafvalstofverdrag.

[2:22:37] Het SAB is daar in de lead als nationaal instituut voor huishoudelijk afvalwater.

[2:22:44] Ik ben daar in het verleden ook regelmatig voor naar Straatsburg gegaan voor die binnenvaart en voor die infrastructuur, want daar is ook via een gasolie een opbrengstaspect.

[2:22:56] Dat halen we op.

[2:22:57] Via dat CD&E-verdrag, het scheepsafvalstoffenverdrag, wordt dat ook verdisconteerd richting een nationaal instituut, zijnde het SAB.

[2:23:06] Maar ik begrijp de zorgen van de sector en dit moeten we met z'n allen ook gewoon goed regelen.

[2:23:10] Bij de totstandkoming van het verbod in 2021

[2:23:13] zijn alle gemeenten geïnformeerd over het verbod en hun zorgplicht om dit afvalwater binnen de bepaalde kom in te nemen.

[2:23:23] Tezamen met de sector hebben we afgelopen jaar in kaart gebracht welke extra afgiftepunten, maar ook geografische waar deze moeten komen en we zullen dit opnieuw bij de gemeenten onder de aandacht brengen.

[2:23:36] Tegelijkertijd is het hebben van een boordzuiveringsinstallatie ook een manier om aan dat verbod te voldoen.

[2:23:44] En toch nog even een oproep hier.

[2:23:47] We hebben net voor de kerst de MIA-FAMUL-lijst gepubliceerd.

[2:23:51] Milieuinvesteringsaftrek met allerlei maatregelen.

[2:23:55] Grijs water zit er ook bij.

[2:23:57] 155 miljoen.

[2:23:59] Toch zo rond de 20% reductie.

[2:24:01] Moet wel een investeringsaftrek zijn.

[2:24:03] Voor particulieren is het dan wat minder aantrekkelijk.

[2:24:06] Maar ik heb goede hoop dat het systeem later dit jaar wordt gecertificeerd, aan boord ook, zodat er een relatief goedkope oplossing voor de sector is voor het afvangen en verwerken voor vuil water aan boord.

[2:24:18] En met deze maatregelen is het ons streven om op tijd aan het verbod op het lozen van huishoudelijk afvalwater te kunnen voldoen.

[2:24:28] Ik ga verder over afvalwater en wie er ook verantwoordelijk voor is.

[2:24:33] Mevrouw Boelsma Hoekstra.

[2:24:34] Scheepsafvalstoffenverdrag bepaalt dat lidstaten voldoende ontvangstinrichtingen voor huishoudelijk afvalwater in moeten richten of moeten laten inrichten.

[2:24:45] Dat is denk ik een belangrijke zin.

[2:24:47] Het is aan de lidstaten om hier nationale invulling aan te geven.

[2:24:50] En in Nederland is het streven dat we punten hebben gerealiseerd door gemeenten binnen de bebouwde kom vanuit hun zorgplicht.

[2:24:59] Gemeenten kunnen deze kosten gaandeweg terugkrijgen door een afgiftevergoeding te rekenen aan de sector.

[2:25:05] En dit is ook in lijn met het vervuiler betaalt principe.

[2:25:10] IMW, wij voeren hier regelmatig overleg met de betrokken partijen.

[2:25:18] Mevrouw Boelstra-Hoekstra, vervolgstappen in relatie tot de, ja, ook al voor decennia lopende discussie over de overgangsbepalingen voor kleinere schepen, binnenvaartschepen heb ik het dan over, wat eigenlijk ook een omgekeerde modelshift weer bewerkt, stellig.

[2:25:37] Dat is zeer onwenselijk.

[2:25:39] Daar is na zoveel jaren nu toch een ei gelegd.

[2:25:44] dat ik dat nog eens mee mag maken.

[2:25:45] De Centrale Commissie voor de Rijnvaart heeft op basis van de systematische aanpak gewerkt aan een algehele oplossing per technische eis.

[2:25:53] En de resultaten van de werkzaamheden zijn ook gedeeld met de sector, waaronder ook de Algemene Schippersvereniging, ASV, maar ook Koninklijke Binnenvaart Nederland.

[2:26:01] Begin maart wordt de discussie

[2:26:04] in Straatsburg afgerond.

[2:26:06] Ik wilde hier al graag wat eerder over zeggen, maar ook in het publieke domein, maar laten we dit ook nog even afwachten.

[2:26:12] Soms is de devil in the detail.

[2:26:13] Daarna worden de voorgestelde oplossingen besproken met de EU-lidstaten en erkende organisaties, die we binnen de CCR ook kennen.

[2:26:23] De verwachting is dat eind van dit jaar een besluit zal worden genomen door het Europees Overleg CESNY.

[2:26:30] Ja, en dan kan daar volgens mij een mooie strik omheen over dit decennia durende discussie met de kleine schepen.

[2:26:36] Ik kijk heel even naar de minister hoeveel beantwoording hij nog heeft, aangezien we de tijd ook voor... Oké, dan vraag ik de minister om een klein beetje vaart te maken.

[2:26:47] Dank u wel, voorzitter.

[2:26:48] De heer Duivenvoorde, is de minister bereid werk te maken van een proportionele regelgeving over smart shipping?

[2:26:55] Hoe voorkomt de minister dat Nederland zijn positie vereist voor de landen die wel durven te experimenteren?

[2:27:01] Nou, we houden elkaar ook echt...

[2:27:03] vast.

[2:27:04] België experimenteert op dit moment met het eerste ADN-schip, binnenvaartschip met autonoom varen.

[2:27:12] We complementeren elkaar, betekent niet dat wij op onze handen zitten en binnen het CCR-verband of binnen de UNECE-verband is dan ook een logisch vervolg, maar het is dan complementair aan elkaar.

[2:27:24] Ik vond het wel opvallend dat men nou meteen kiest voor een schip met gevaarlijke stoffen, maar zo leggen we de latbelichten hoger en of dat op een bepaald

[2:27:32] een stuk vaarweg is, maar smart shipping biedt kansen voor duurzamer en concurrerender maken van de binnenvaart.

[2:27:39] En we kijken dan ook erg positief naar deze ontwikkeling met verschillende proefprojecten.

[2:27:43] Het is belangrijk om eerst voldoende ervaring op te doen met de regelgeving, alvorens we naar een aanpassing van de bemanningssterkte gaan.

[2:27:53] Veiligheid staat daar op voorop.

[2:27:55] Toch even een stukje nu nog naar de aanvaringen van kunstwerken.

[2:28:00] Harlingen, bij Lemmer, Delfzijl onder andere, dit is niet financieel vol te houden.

[2:28:08] Hier wil ik ook, ik moet kijken ook even naar de klok ten aanzien van de data, datum, er wordt een OVV-onderzoek gedaan.

[2:28:17] kunnen we hier wel op wachten.

[2:28:20] Ik heb een aantal opties op tafel gelegd waar ik met de sector ook over wil spreken, maar dit kan zo niet langer doorgaan.

[2:28:25] Wanneer er ook maar een beperking is van bijvoorbeeld de aansprakelijkheid van 1,5 miljoen euro, terwijl we bij een aanvaring van een kunstwerk meteen al boven die bedragen gaan zitten, meteen al met een stremming overhinderd gesproken met de omgeving,

[2:28:38] moeten we daar dan een nationale kop op gaan zetten met een strekkenkennis, dat is een Engel-Duitse term, maar in de binnenvaart bekend.

[2:28:45] Daar moet je ook weer gaan opletten, maar er zijn op dit moment te veel aanvaringen op met name dat stuk vaarweg, waardoor ik genegen ben om toch

[2:28:56] Vooruit loomt het op het OVV-rapport toch zaken in gang te gaan zetten.

[2:29:00] No-regret-maatregelen noem ik het dan.

[2:29:02] Maar ik zit ook te kijken naar de datum en de wisseling van de wacht.

[2:29:05] Ik heb hierover gesprekken binnen het ministerie en ik wil de sector daarbij betrekken.

[2:29:10] En dat zal ook een onderwerp worden van het overdrachtsdossier.

[2:29:12] Er zijn mogelijk ook nog andere alternatieven, waaronder smart shipping of technische maatregelen om het in de stuurhut makkelijker te maken.

[2:29:19] Maar het is wel erg opvallend de hoeveelheid aanvaringen op dat stuk en ook de enorme kosten die daarmee gemoeid zijn.

[2:29:28] Mevrouw Boelsma Hoekstra, CDA.

[2:29:29] Kan de minister een uitzondering maken voor de entertse zompen op de verplichting om het speciale vaarbewijs voor de rondvaart te behalen?

[2:29:38] beroepskwalificaties voor de binnenvaart, schrijft Schippers en Passagiersschepen een kwalificatiecertificaat voor.

[2:29:44] Dit geldt ook voor rondvaarten.

[2:29:46] Hier mag onder voorwaarden van worden afgeweken, maar er moet een certificaat worden afgegeven dat een gelijkwaardig veiligheidsniveau kent.

[2:29:54] En Nederland heeft van deze mogelijkheid ook gebruik gemaakt.

[2:29:58] Voor open rondvaartboten gold alleen de verplichting een klein vaarbewijs te hebben.

[2:30:02] En voor dit vaarbewijs is alleen een theoretisch examen vereist.

[2:30:06] Dat kan niet als gelijkwaardig worden beschouwd voor het kwalificatiecertificaat schipper.

[2:30:11] Ik heb daarom een speciaal op de sector afgestemd vaarbewijs laten ontwikkelen dat met name gericht is op de praktijkervaring.

[2:30:19] En voor bestaande schippers met aantoonbare ervaring is er een overgangsregeling.

[2:30:24] En voor alle schippers geldt een overgangstermijn van drie jaar.

[2:30:28] Mevrouw Boelsma-Hoekstra, wat zijn de stappen die snel kunnen genomen worden op het gebied van de incidenten?

[2:30:35] En ja, die ik net heb... Dan geef ik u hetzelfde antwoord.

[2:30:38] Ik ga in overleg, ook met het platform Zero Incidents, om hier een stap, maar echt de sector ook echt even zelf aan zet te hebben.

[2:30:46] En die gaan we samen oppakken, kijk ik naar de tribune toe.

[2:30:51] En dan ga ik naar het kopje snelvaren op de Waddenzee.

[2:30:56] En de heer Heutink heeft hier ook een punt gemaakt van de aanlopentijd.

[2:31:02] Er zijn meerdere vragen gesteld vanuit uw commissie over de watertaxi en de bereikbaarheid van de Armeland.

[2:31:07] En ik vind de bereikbaarheid van de wilde eilanden ook erg belangrijk.

[2:31:11] Maar ik vind ook dat het gevoer veilig moet gebeuren.

[2:31:15] Onafhankelijk onderzoek, instituut Marin.

[2:31:18] Ik ben ook op de simulator daar geweest.

[2:31:21] Ook aangegeven van, doe wat u kunt ten aanzien van de snelheid.

[2:31:26] Gekeken onder welke voorwaarden er veilig snel gevaren kan worden met een watertaxi in het donker.

[2:31:34] En ook mijn eigen ervaring enigszins meegenomen.

[2:31:38] Ik krijg daar positieve signalen van de sector over wat er nu op de mat ligt met elkaar.

[2:31:44] Dat is een belangrijk onderwerp.

[2:31:47] Ik ben blij met het rapport en ook het perspectief dat daarmee wordt geboden voor de mogelijkheid om sneller te kunnen varen.

[2:31:54] Voor sommige partijen heeft het lang geduurd, maar we mogen niet vergeten dat dit onderzoek in een context te plaatsen is van het ernstig ongeval bij terschelling dat voor alle betrokkenen diepe sporen heeft nagelaten.

[2:32:07] De OVV onderzocht dit ongeval en deed aanbevelingen om het varen veiliger te maken, maar tegelijkertijd liep er ook een rechtszaak tegen betrokken schippers.

[2:32:16] Zowel de OVV als de rechtbank benoemden in hun bevindingen de snelheid.

[2:32:21] Om enigszins aan te geven van zo'n Maring-rapport en het belang daarvan.

[2:32:26] Dat ligt nu achter ons.

[2:32:28] Maar ik geef ook aan dat er nog wat voor ons ligt.

[2:32:30] En ik heb aangegeven, ik ga dit regelen.

[2:32:34] In juni,

[2:32:36] weet ik of ik daarna ruimte heb om in een pilotfase te komen.

[2:32:43] Juni is de datum die ik nodig heb voor een passende beoordeling.

[2:32:47] Die is nodig, heb ik mij laten informeren vanuit het ministerie van LVVN.

[2:32:52] Een voortoets die eerder gedaan is, is niet toereikend.

[2:32:56] De partijen die daarbij zijn betrokken zijn hier ook over geïnformeerd.

[2:33:00] Als u later nog een vacature voorbij ziet komen, ecologen hebben we op dit moment nodig, want daar wringt de schoen met capaciteit.

[2:33:08] Ik ga zo snel mogelijk, ik noem hier de datum juni, wanneer we hier meer over weten, zodat we voor de volgende donkere periode echt voor iedereen duidelijkheid hebben.

[2:33:21] Maar dit gaat geen jaar duren.

[2:33:23] Juni is de datum.

[2:33:24] Ik moet door deze hoorden heen, voorzitter.

[2:33:27] Dat roept een vraag op, tevens de laatste interruptie van de heer

[2:33:31] Ja, dank, voorzitter.

[2:33:34] Fijn dat we aan de ene kant weer veilig kunnen varen, dat dat zicht er is.

[2:33:40] Feit is wel dat dus nu een nieuwe horde, als het al een nieuwe horde te noemen valt, want eigenlijk wisten we dit natuurlijk allemaal.

[2:33:48] Sterker nog, Veldman heeft al eerder een ecologisch onderzoek uitgevoerd.

[2:33:54] Maar mijn vraag is, de minister heeft, zoals hij net ook al terecht aangaf, gezegd, ik ga het regelen.

[2:34:01] En mijn vraag is, gaat de minister het nou regelen?

[2:34:04] Want ik hoor allemaal voorwaarden, mitsen, maren.

[2:34:08] In juni of juli zei hij, kan ik misschien een besluit nemen?

[2:34:13] Het is nog vol vaagheden, als ik heel eerlijk ben.

[2:34:17] En ik wil gewoon van de minister horen.

[2:34:19] Was het de uitspraak, ik ga het regelen, waren het mooie woorden voor de bühne of waren het woorden waarmee Ameland straks ook echt vooruit kan?

[2:34:30] De minister.

[2:34:31] Voorzitter, het zijn woorden waar Ameland straks echt mee vooruit kan.

[2:34:35] Maar de voortoets die gedaan is door betroffen ondernemer is onvoldoende gebleken.

[2:34:43] U moet dan echt denken aan de natuurbeschermingswet.

[2:34:46] We zitten daar in de Natura 2000 gebied.

[2:34:48] Ik heb geen signalen dat we daar niet doorheen komen.

[2:34:51] Laat dat ook helder zijn.

[2:34:53] We doen dat echt met de partijen betrokken.

[2:34:56] Ik ga ook op de 9e in gesprek met alle partijen en ik heb hier de drukte zoveel mogelijk op zitten.

[2:35:03] Alleen ik ben ook blij dat we een deskundige, dat we een deskundig bureau hebben gevonden die op

[2:35:10] deze termijn dit kan doen.

[2:35:12] Natuurlijk had ik dat veel eerder gezien, maar die voortoets daar viel het een en ander mee al mee terug.

[2:35:18] We moeten nu echt zo'n passende beoordeling doen, daar moet je een extra aanloop voor nemen, gelet op de wet en regelgeving die we in dit land kennen op dit onderwerp.

[2:35:27] Maar ik neem de woorden niet terug die ik destijds heb uitgesproken.

[2:35:32] Ik dan als minister, maar kijkende ook naar de overdracht, zal hier echt een stap gaan zetten.

[2:35:38] Die signalen

[2:35:39] heb ik gekregen en dat we dat echt in juni kan deze minister.

[2:35:47] Heeft de minister meer handelingsperspectief voor ruimte?

[2:35:50] Ruimte bedoel ik mee, dan kan ik wat meer vrijheden doen die ik op dit moment, gelet op die wet en regelgeving die we hebben, niet heb.

[2:35:59] Dus ik moet eerst die passende beoordeling echt doen.

[2:36:05] Goed, de minister vervolgt zijn betoog en ik wil hem echt vragen dat rap te doen, want de leden willen, denk ik, ook een tweede term.

[2:36:15] De heer Heutink heb ik dan ook... Ja, afijn.

[2:36:19] Dan ga ik naar het laatste kopje, voorzitter, overig.

[2:36:27] Dat is maar één antwoord, voorzitter.

[2:36:29] Gelet op de tijdzaak komt dat, denk ik, goed uit.

[2:36:34] D66, is de minister bereid in gesprek te gaan voor de kaderopterschelling?

[2:36:39] Ja, ik ga op korte termijn en u heeft dat niet misschien meegekregen, maar ik heb hier twee keer op gereageerd tijdens de begrotingen, ook met BZK in overleg.

[2:36:48] In maart gaan we het overleg aan.

[2:36:50] Voor die tijd wil ik al echt dat we het vanuit het Rijk op een rij hebben en dan treden we toe.

[2:36:55] Maar daar wil ik ook de provincie bij betrekken.

[2:36:58] om die problematiek inzichtelijk te maken en dan ook het handelingsperspectief.

[2:37:02] En dan informeer ik uw Kamer ook zo spoedig mogelijk daarna, kijkende ook naar het seizoen wat er aanstaande is.

[2:37:08] Dus die tijdspanne is duidelijk.

[2:37:14] Voorzitter, dan kom ik nog even terug op uw vraag.

[2:37:17] Klimaatneutrale haven en het MKBA.

[2:37:21] Haven en kabinet werken toe naar de meest duurzame havenindustrieële complex ter wereld.

[2:37:29] Dank.

[2:37:35] Ik kan toezeggen dat we de MKBA meenemen in een verkenning ruimtegebrek Rotterdamse haven.

[2:37:41] Dat is een Novex-verband.

[2:37:43] En we werken ook toe aan een visie bunkerbrandstoffen waar dit ook aan de orde komt.

[2:37:48] Maar dat is dan geen MKBA.

[2:37:50] De toekomst haven gaat over zowel economische als duurzaamheidszaken die in balans zijn met de omgeving.

[2:37:57] Een zeewaartse uitbreiding is één van de

[2:38:01] onderwerpen, maar het is echt over veel beter ruimtegebruik.

[2:38:04] En daar zit die leefbaarheid ook veel meer in geborgd.

[2:38:07] Dus een toezegging van een MKBA in deze verkenning om dat mee te nemen.

[2:38:13] Voorzitter.

[2:38:20] FIFO.

[2:38:20] Ja.

[2:38:24] Ik kijk naar de leden of er behoefte is aan de tweede termijn.

[2:38:27] Er wordt geknipt, dus dan geef ik graag het woord.

[2:38:30] De tijd voor de tweede termijn is 1 minuut 20.

[2:38:36] Ik geef eerst het woord aan de heer Heutink.

[2:38:38] Ja, voorzitter, dank.

[2:38:39] Ik wil een twee-minuten-debat aanvragen over de... En ik ga ook even direct zeggen waarom.

[2:38:44] Dat doe ik over de watertaxi.

[2:38:46] Het is... Ik snap waar de minister doorheen moet.

[2:38:51] Ik vind het te lang duren.

[2:38:52] En het is nu al donker.

[2:38:54] Het blijft ook nog een hele lange tijd donker.

[2:38:57] En de minister zou nu al kunnen zeggen dat we het gewoon gaan gedogen.

[2:39:01] ...vooruitlopend op wat er komen gaat.

[2:39:03] Er is zicht op legalisatie.

[2:39:05] Zoals de minister net heeft aangegeven, hij gaat het regelen.

[2:39:08] En met die woorden kunnen we gewoon gedogen.

[2:39:11] En dat betekent dat we ook nu in de resterende donkere dagen die we nu ook hebben... ...pedirect ook de bereikbaarheid van Ameland kunnen verbeteren.

[2:39:19] En ik vind dat we ook die verantwoordelijkheid hebben richting Ameland.

[2:39:22] Dus daarover zal ik dan, tenzij de minister dat nu kan toezeggen in de tweede termijn, maar anders zal ik daarover een motie nemen waarvan ik hoop op brede steun vanuit de Kamer, dat we dan ook daadwerkelijk de bereikbaarheid en de veiligheid van al die mensen die vandaan naar Ameland moeten, weer kunnen garanderen.

[2:39:46] Dank u wel.

[2:39:46] Mevrouw Venninga, BMC Boerden.

[2:39:48] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:39:49] Nou, veel gehoord en ook geleerd vandaag op een onderwerp dat voor mij relatief nieuw is.

[2:39:57] Blijkt te horen dat er al voortvaardig wordt vooruitgekeken naar een sectoragenda Maritieme Maakindustrie 2.0.

[2:40:05] De minister zegt terecht dat financiële vraagstukken die daaruit voortkomen, daar kun je nu geen antwoord op geven.

[2:40:10] Maar op deze manier kunnen we er wel voor zorgen dat de vaart erin blijft.

[2:40:15] Ik had nog één vraag aan de minister.

[2:40:18] Blijt door dat hij ook gesprek heeft over de problematiek rond de HVO.

[2:40:23] En ik zou de minister ook willen vragen om ook in gesprek te gaan met de eilandgemeente over de mogelijke gevolgen voor de aanbesteding en hen daar ook bij te betrekken.

[2:40:35] zodat zij ook niet verrast worden, want er leven op de eilanden verschillende wensen ten aanzien van de verduurzamingsstappen die er voor de veerdiensten kunnen worden genomen.

[2:40:44] Dank u wel, voorzitter.

[2:40:47] De heer Goudswaard.

[2:40:50] Dank u, voorzitter.

[2:40:50] Nou, eigenlijk niks te melden in die zin.

[2:40:53] Blij met het antwoord van de minister om een technische sessie te beleggen aangaande de perikelen, de uitdaging van de pleziervaart.

[2:41:02] Dus dat wachten we ernaf.

[2:41:03] Dank u wel.

[2:41:06] Meneer Stoffer.

[2:41:09] Voorzitter, dank aan de minister en alle die hem ondersteunen voor de beantwoording van de vele vragen die we hebben gehad en ook gezien waar de minister ook tegenaan loopt.

[2:41:19] Dus het twee-minuten-debat zullen we denk ik ook nog wel gebruik van maken, maar ik wil de minister danken voor zijn goede inzet voor maritieme zaken.

[2:41:26] Het zal wellicht het laatste debat zijn uit dit gebied, maar ik heb daar een warm hart voor de maritieme sector gezien en dat waardeer ik enorm.

[2:41:33] Dat compliment wil ik hier maar neerleggen.

[2:41:34] Dank u wel.

[2:41:38] Dank u wel, voorzitter.

[2:41:39] Ter afhechting van het gesprek Amsterdam moet ik u, om het een toezegging te laten zijn, vragen of u ook een terugkoppeling zou willen geven per brief, dus bij deze.

[2:41:49] Tweede punt, Ameland.

[2:41:51] Ja, dat moment van het ecologisch onderzoek, dat komt wel heel erg ongelukkig uit.

[2:41:55] Zeker gezien de uitspraak rond deze tijd dat het voor de volgende donkerperiode waar we nu in zitten geregeld zou zijn.

[2:42:01] Dat is het niet.

[2:42:02] Natuur is belangrijk, geen salabe daaraf, maar bereikbaarheid van eilanders is dat ook.

[2:42:08] En daarom zou ik eigenlijk de minister willen vragen of hij in gesprek wil gaan met de minister van LVVN, verantwoordelijk voor Natura 2000, om te kijken of hier maatwerk mogelijk is.

[2:42:17] Een toezegging om in ieder geval morgen, bij wijze van spreken volgende week te gaan vragen, tot juni als dat onderzoek gedaan wordt.

[2:42:23] Want Amerlanders kunnen niet meer wachten.

[2:42:25] En als laatste punt, voorzitter, dank voor de toezegging voor de pleziervaart, maar het gaat niet alleen om pleziervaart, het gaat ook om de binnenvaart.

[2:42:33] Dus graag ook hen betrekken bij dat gesprek dat we met elkaar in technische zin gaan hebben.

[2:42:38] Dank u wel.

[2:42:41] Mevrouw Bosma, Hoekstra.

[2:42:43] Dank u wel, voorzitter.

[2:42:45] Een paar open eindjes nog.

[2:42:46] Het is die voortgangsrapportage van die sectoragenda No Guts, No Holland's Glory.

[2:42:51] Daar heb ik nog geen antwoord op.

[2:42:53] En tussen soms neem ik even mee terug, ga ik even over nadenken of dat voldoende is.

[2:42:57] En de maritieme autoriteiten, hoe die bijdraagt aan het vestigingsklimaat.

[2:43:01] En dan de belangrijkste, of belangrijkste anders ook heel belangrijk, maar waar wij gewoon niet een goede toezegging van de minister op hebben gekregen en dat is die fysieke infrastructuur havens.

[2:43:12] Eerste antwoord was goed, toen dacht ik ja het is geborgd.

[2:43:16] Toen kwam je in een ander mapje de wereld terug en toen kwam er wat ruimte.

[2:43:19] En de heer Staffer heeft ook in een andere commissie ook zo'n type motie ingebracht.

[2:43:24] En ik heb hier ook eentje voor me van de heer Dekker, die dan vraagt naar de minister om de mogelijkheid te onderzoeken om het beschermd instrumentarium, daardoor de wet FIFA geboden wordt, te verruimen naar andere sectoren.

[2:43:35] En dan is bij verval gevraagd, gaat de minister toezeggen dat hij dat dan doet voor de fysieke infrastructuur Havens?

[2:43:42] Als hij daar ja op zegt, dan is het geborgd.

[2:43:45] Dan hebben wij de juiste toezegging.

[2:43:48] Tot zover.

[2:43:52] Dank voorzitter en dank aan de minister voor de beantwoording van de vragen.

[2:43:58] Ik acht mijn vragen afdoende beantwoord en ik zie uit naar de toezegging van het document omtrendt de investering in de veiligheid van de Noordzee.

[2:44:11] Ja, dan geef ik mezelf even het woord.

[2:44:16] Ook dank ik de minister voor de beantwoording.

[2:44:19] Ik sluit me geheel aan bij de vraag vanuit het CDA over de wet FIFO.

[2:44:25] Volgens mij was de vraagstelling heel helder.

[2:44:27] Het gaat om onze havens.

[2:44:28] Het gaat om in binnen dat terrein van die havens kritieke infrastructuur.

[2:44:33] Dus of het nou de containeroverslag is,

[2:44:36] of het de raffinaderijen zijn, maar dat het mogelijk is om binnen dat terrein, ja, dat dat ook onder de wet FIFA gaat velden.

[2:44:44] En dat is volgens mij de inzet die wij hebben.

[2:44:47] Dan met betrekking tot de MKBA.

[2:44:48] Goed te horen dat de minister bereid is om een MKBA te doen op de havens.

[2:44:53] Ik denk dat het ongelooflijk belangrijk is dat we heel zorgvuldig kijken naar wat is de rol van die havens

[2:44:59] in een klimaatneutrale wereld waarbij we die fossiele brandstoffen niet meer verschepen en er dus ook ruimte komt voor iets anders.

[2:45:08] En hoe gaan we dat dan optimaliseren?

[2:45:11] En ik wil dan nog graag horen op welke termijn deze MKBA gedaan wordt.

[2:45:19] En dan vraag ik de minister hoeveel tijd hij nodig heeft voor de beantwoording.

[2:45:28] Dan gaan we over vijf minuten verder.

[2:50:35] Ik open de vergadering voor de beantwoording van de minister in tweede termijn.

[2:50:40] Dank u wel, voorzitter.

[2:50:41] Om te beginnen met de wet FIFO.

[2:50:43] De wet FIFO, daar staat echt het ministerie van EZ aan de lat.

[2:50:47] Er wordt ook echt geen lijst gemaakt, ook met welke sectoren, et cetera.

[2:50:53] En we hebben ook de wet kritieke entiteiten.

[2:50:55] Dus ik moet hier echt doorverwijzen naar EZ voor dit punt.

[2:51:01] We zijn met elkaar in overleg.

[2:51:02] Wij zetten in op die scheepvaartafwikkeling, maar ook voor die terminals.

[2:51:07] En er zal echt de rekening worden gehouden aan die administratieve lasten.

[2:51:11] Maar de ministerie van EZ zit hier echt voor aan de lat en communiceert hier dan ook over.

[2:51:18] Zo zou ik hem willen terugleggen bij u, voorzitter.

[2:51:21] De terugkoppeling per brief in verband met Amsterdam.

[2:51:25] Ik kan daar een toezegging voor doen na het bestuurlijke overleg en ook na het politieke gesprek met de nieuwe minister en het nieuwe college.

[2:51:38] HVO, waddenveren, we nemen dat mee.

[2:51:40] Dus dat is ook een toezegging van mijn kant om dat mee te nemen voor de waddenveren die daar zijn.

[2:51:46] En ik kan het ook meenemen in mijn bezoek aan Ameland, onder andere op 9 februari als gesprek voor de concessie die daar zal plaatsvinden.

[2:51:56] Dan toch echt even, de heer Heutink.

[2:51:59] Ik hoor wat u zegt.

[2:52:01] Ja, maar ik zal ook echt hier... Ik heb de maximale van LVVN gevraagd, echt de maximale.

[2:52:08] Het wordt ook echt één vergunning, niet aparte deelvergunningen.

[2:52:11] Dus we hebben al heel veel huiswerk voorafgaande gedaan.

[2:52:14] Ik kan alleen niet... Mijn handen zijn gewoon gebonden, net als met de gekorfte vleermuizen bij de A2.

[2:52:21] Bestuurlijke moed heeft hier niks mee te maken in mijn optiek.

[2:52:25] Maar ik moet wachten tot juni, meneer Heutink.

[2:52:27] Ik moet wachten tot we die passende beoordeling hebben gedaan.

[2:52:31] Dat is gewoon het wettelijk kader.

[2:52:33] Ik heb daar geen ruimte om van af te wijken.

[2:52:38] Dat is wat ik terugkrijg.

[2:52:40] Ik heb de mensen gechallenged.

[2:52:42] Ik heb ze nog een keer gechallenged.

[2:52:45] Dat is de informatie die ik heb en ik vertrouw op mijn mensen voor dit advies.

[2:52:52] Als ik die ruimte enigszins zou hebben, dan zou ik die benutten.

[2:52:56] Maar ik heb me te houden aan deze wet en regelgeving, heer Heutink.

[2:53:00] Maar ik heb sympathie voor uw voorstel, uiteraard.

[2:53:03] Dit moet zo snel mogelijk geregeld worden.

[2:53:05] Als we dit in juni, als we dat handelingskader van de minister dan hebben, wanneer die passende beoordeling is gedaan, dan hebben we voor de volgende donkere periode dit gewoon geregeld met elkaar.

[2:53:14] En dat gaat om sneller varen in de nachtelijke uren.

[2:53:19] Daar gaat het om.

[2:53:20] U bent toch even voorzitter voor de nieuwe geheimenlicht van de Kamer.

[2:53:27] Informeer u ook goed over hoe het eiland op dit moment bereikbaar is.

[2:53:32] Ik wil verder gaan.

[2:53:33] Ik wil helemaal met u meegaan.

[2:53:35] Maar dat wordt dan in de nacht voor de volgende periode.

[2:53:39] Maar in juni heeft de minister handelingsperspectief met betrekking tot pilots etcetera.

[2:53:46] Nu niet.

[2:53:47] Dat roept een vraag op van de heer Huiting.

[2:53:50] Als de minister zijn medewerkers kan challengen, dan kan ik de minister challengen.

[2:53:55] Dus dat ga ik even doen.

[2:53:57] Want de minister doet net alsof het een nieuw feit is, snel varen in de nacht richting Ameland.

[2:54:02] Maar ik wil de minister er toch op wijzen dat voor het ongeval bij Terschelling er al een gedoog constructie was.

[2:54:10] Waarin het werd gedoogd dat er werd gevaren.

[2:54:13] En naar mijn weten is er, vanaf het moment dat we ooit zijn begonnen met gedogen tot en met nu, is er niets aan de wet en regelgeving dusdanig veranderd dat we nu niet opnieuw kunnen gedogen.

[2:54:29] Dus mijn vraag is, wat is er dan veranderd?

[2:54:32] Even los van het ongeval, want dat vinden we verschrikkelijk en het is goed dat daar aanbevelingen voor zijn geweest,

[2:54:39] Wat is er dan dusdanig veranderd in de wet en regelgeving dat we nu opnieuw kunnen gedogen?

[2:54:45] De minister.

[2:54:46] Voorzitter, dat gaat om het onderwerp nood.

[2:54:50] Op dit moment mag je sneller varen, 40 kilometer per uur, wanneer er sprake is van nood.

[2:54:56] Dan is dat mogelijk.

[2:55:00] Ja, dat is dan de gedoog.

[2:55:04] Ik zie dat de heer Schutz ook nog een vraag heeft.

[2:55:09] Veiligheid voor alles, maar daar hebben we het hier niet over, omdat veiligheid afgerond is wat u heeft aangegeven.

[2:55:14] We komen hier met een nieuw element en dat is namelijk die ecologische context.

[2:55:19] En die is ook belangrijk, maar het is wel zo duivels jammer dat dat is gemist in de achterliggende periode.

[2:55:25] En dan weet ik wel dat ecologie een onderwerp is via Natura 2000 dat bij een ander

[2:55:29] ministerie hoort, maar dat is waarom ik ook net in tweede termijn bepleitte om vooral met uw collega van LVVN te kijken van wat is hier qua maatwerk mogelijk om aan de ene kant iets wat altijd al was geen geweld aan te doen in de ecologische context, maar waarbij de Amelanders wel geholpen kunnen worden omdat nou ja de verwijzing naar de volgende donkerte periode die maakte u vorig jaar heb ik begrepen ook met andere woorden het zijn nu twee donkerte periodes en dat maakt het zo verschrikkelijk

[2:55:57] Ja, knellend.

[2:55:59] Het is niet voor niks dat we dat appel doen.

[2:56:07] Voorzitter, ik wil u tegemoetkomen om het bij LVVN aan te kaarten, verder het gesprek aan te gaan.

[2:56:15] Ik ga zover als dat ik kan op dit moment om u tegemoet te komen, om de Amelanders tegemoet te komen.

[2:56:20] De negen heb ik een gesprek erover, maar ik heb ook een paar handboeien op dit onderwerp omzitten en daar moet ik ook mee rekening houden.

[2:56:32] Dat weeg ik dan zo af.

[2:56:35] Als ik ruimte zou hebben,

[2:56:37] Dan zou ik dat benutten.

[2:56:38] Ik heb geen ruimte tot juni.

[2:56:40] Voorzitter, is dat een toezegging?

[2:56:43] Graag... Ja, dit was een... U nam het woord voordat u het woord kreeg.

[2:56:48] Maar ik begrijp dit als een toezegging van de minister.

[2:56:51] Ja, zeker.

[2:56:51] Dat hij het gesprek aangaat.

[2:56:56] De minister vervolgt zijn beantwoording.

[2:57:01] Dat was het, voorzitter.

[2:57:14] Nee, voorzitter, ik heb nog niet alles gehoord.

[2:57:18] Excuus daarvoor.

[2:57:24] Klimaatneutrale haven, MKBA.

[2:57:29] We zijn net begonnen met de verkenning.

[2:57:34] U wil een toezegging, die geef ik u dan.

[2:57:36] Dat is dan Q1 volgend jaar.

[2:57:42] Regelgeving, verminderen van de regeldruk.

[2:57:44] Verminderen van de regeldruk is onderdeel van de kabinetsperiode.

[2:57:48] Voor de zomer zijn 500 regels aangepakt.

[2:57:51] Voor het eind 2026 geïnformeerd, maar de heer Heutink om daar even specifiek in te gaan, dat was al een toezegging.

[2:57:56] Dus dat gaan we gewoon oppakken.

[2:57:59] Zover, voorzitter.

[2:58:02] Ik zie nog een vraag van mevrouw Boelsma.

[2:58:07] Dank u wel, voorzitter.

[2:58:08] Ik mis nog twee antwoorden vanuit de eerste en ook de tweede termijn.

[2:58:13] De maritieme autoriteithoedraging bij het vestigingsklimaat en de voortgangsrapportage van de sectoragenda.

[2:58:18] Wanneer we die krijgen?

[2:58:20] Die twee vragen heb ik in beide termijnen gesteld.

[2:59:14] Voorzitter, sectoragenda Q2.

[2:59:17] Dan krijgt u er nog eentje.

[2:59:24] Eén moment alstublieft.

[2:59:32] Ja, voorzitter.

[2:59:33] Volgens mij had ik ook nog vragen openstaan over de IMO en het scrubberwater.

[2:59:51] Ten aanzien van de NMLA mevrouw Boelsma-Hoekstra, dan kom ik schriftelijk op terug bij uw commissie om die vraag even goed te beantwoorden.

[2:59:59] De laatste vraag die gesteld is, heb ik even gelet op de constellatie niet scherp, kunt u dat nog eenmaal doorgeven alsjeblieft?

[3:00:08] Ik zit zelf ook even te zoeken naar de formulering en het gesprekje dat we daar net over hadden.

[3:00:17] Maar ik had u gevraagd naar de verboden op scrubberwater.

[3:00:22] Andere landen hebben die verboden wel.

[3:00:24] U zei alleen Duitsland.

[3:00:25] Ik begrijp dat meer landen hier toch wel aanvullende regelgeving in hebben.

[3:00:31] Staan wij dan niet sterker door dit ook zo snel mogelijk in te vallen?

[3:00:47] Dank u wel.

[3:00:48] Een correctie is inderdaad nodig.

[3:00:50] Het betreft Duitsland voor zeezwaaien met scrubbers.

[3:00:54] Dat is ook weer zo'n terminologie, vandaar die verwarring.

[3:00:57] Maar de weerstand bij de AMO zit in dat sommige partijen vinden dat bepaalde regio's de milieu-impact niet voldoende wordt aangetoond vanwege de verdunning.

[3:01:06] Dat heeft ook te maken met stromingen.

[3:01:08] Doe je dat in een kattengat, bij Denemarken bijvoorbeeld, of doe je dat

[3:01:12] in het Engelse Kanaal of doe je dat bij een land dat echt op een volle zee zit waar meer stroming is.

[3:01:19] En in de IMO is consensus nodig voor het instellen van zo'n verbod.

[3:01:22] Vandaar dat we dus nu in OSPAR-verbod zo'n verbod voor zee, havens en binnenwateren hebben afgesproken en onderzocht wordt of we dat gaan opbrekken naar de 12-mijlzone.

[3:01:34] En in 2027 verwachten we daar een besluit over te kunnen nemen.

[3:01:41] Ik ga nu niet voorstellen om dat op nationaal niveau te doen.

[3:01:45] Ik wil nog wel goed kijken naar de landen om ons heen die dat dan al wel zouden hebben gedaan, of het dan toch mogelijk is, maar anders wil ik echt die gezamenlijkheid hier betrachten, ook gelet op dat level playing field waar we het net over hadden, en kijken naar de termijn van 2027, die niet heel ver weg meer is.

[3:02:04] Dat is echt de volgende jaar.

[3:02:06] Voorzitter.

[3:02:08] Goed, daarmee is de beantwoording afgerond en ga ik over tot het voorlezen van de toezeggingen en dat zijn er best een hele hoop.

[3:02:19] Deze vergadering loopt iets wat uit.

[3:02:28] De eerste toezegging is de minister van Infrastructuur en Waterstaat zegt toe binnen een maand zoveel mogelijk informatie over de juridische status ten aanzien van de bescherming van de Noordzee-infrastructuur en de aanpassingen die nodig zijn op schrift met de Kamer te delen in aanloop naar de indiening van een wetsvoorstel.

[3:02:44] De tweede toezegging.

[3:02:45] De minister van Infrastructuur en Waterstaat zegt toe op korte termijn met de gemeente Amsterdam in overleg te treden over de voorgenomen sluiting van de Zee Cruise Terminal en rapporteert hierover aan de Kamer.

[3:02:55] En wat is daar de termijn van?

[3:03:03] Voorzitter, Q2.

[3:03:04] De derde toezegging.

[3:03:07] De minister van Infrastructuur en Waterstaat zegt toe aan de leden Boelsma, Hoekstra en Kreuger om in overleg te trainen met andere departementen met als inzet de wet FIFO te benutten voor bescherming van de haveninfrastructuur en daarin op verzoek van Ditschutz ook aandacht te hebben voor de lasten voor bedrijven.

[3:03:23] De minister van Infrastructuur en Waterstaat, toezegging 4, zegt op verzoek van het lid Van Duivenvoorde een overzicht toe van toekomstig benodigde veiligheidsgerelateerde investeringen die voortvloeien uit nog aan te leggen energieinfrastructuur op de Noordzee.

[3:03:37] En daarmee mijn vraag naar de termijn.

[3:03:45] De minister van Infrastructuur en Waterstaat zegt aan het lid Heutink een analyse-benchmark uit te voeren ten aanzien van de regeldruk in de maritieme sector.

[3:03:56] Daarin worden ook de vragen van de heer Schutz meegenomen, ten gevolge van de EU-investeringsplan Duurzaam Vervoer Stip.

[3:04:04] Ook daar is de termijn de vraag.

[3:04:07] De minister van Infrastructuur en Water staat zich toe aan het lid Stoffer in gesprek te gaan met de minister van Ansiel en Migratie over het uitstempeldossier en de Kamer daarover schriftelijk te informeren.

[3:04:15] En ook hier de termijn.

[3:04:17] Q2.

[3:04:19] De minister van Infrastructuur en Water staat zich toe op korte termijn in overleg te treden met de staatssecretaris van INW en de binnenvaartsector over verduurzaming en de Kamer hierover te informeren.

[3:04:31] Een termijn.

[3:04:33] Q1.

[3:04:34] Ja.

[3:04:35] De minister van Infrastructuur en Waterstaat zegt toe dat door het lid Kreuger gevraagde MKBA in relatie tot de Rotterdamse haven in een klimaatneutrale wereld te zullen uitvoeren.

[3:04:43] En ik begreep dat dat ging om volgend jaar Q1.

[3:04:49] De minister zegt toe aan het lid Schutz het gesprek aan te gaan in zaken de sneldienst Ameland met ministerie LVVN.

[3:04:58] En ook dit was... In welke termijn ging het om?

[3:05:01] Q1.

[3:05:02] En dan was er nog een toezegging gedaan aan mevrouw Boelsma-Hoekstra over in Q2.

[3:05:08] En dat hebben we net niet goed kunnen notuleren.

[3:05:11] Daar ging het om.

[3:05:14] Een rapportage, even kijken.

[3:05:18] Een voortgangsrapportage van de sectoragenda.

[3:05:22] Ja.

[3:05:22] En dan tot slot komt de minister nog schriftelijk terug op de vraag van het lid Vellinga in zaak het IMO-scrubben.

[3:05:31] Dat gebeurt Q1.

[3:05:36] De heer Schuuts heeft nog een opmerking over toezeggingen.

[3:05:41] Ik miste één toezegging.

[3:05:42] De minister heeft in mijn ogen toegezegd dat hij een technische briefing zou organiseren met de recreatievaart, waarbij ik aanvulde dat het vooral ook voor de binnenvaart was.

[3:05:52] Een technische briefing is een instrument van onze Kamer zelf.

[3:05:55] Dus daar gaan wij zelf over.

[3:05:57] Dus dat is voor de rest niet een schriftelijke toezegging.

[3:05:59] Maar ik begreep dat het ministerie dan meewerkt aan deze technische briefing.

[3:06:03] En wij pakken dat op, zeggen wij hier.

[3:06:08] Pardon.

[3:06:09] Mevrouw Wenninga Beemster-Boer.

[3:06:11] Ja, heel kort nog.

[3:06:14] Ik mis nog de toezegging dat de minister ook in gesprek gaat met de eilanden over de mogelijke gevolgen van de hogere kosten van HVO voor de aanbesteding.

[3:06:25] De minister knikt, dus dat is een toezegging.

[3:06:28] Ja, ik probeer me ook meteen smart te maken, voorzitter.

[3:06:30] Dat is dan in Q2.

[3:06:35] Heb ik daarvoor nodig?

[3:06:36] Ook even kijken naar de onderwerpen en de nieuwe minister, et cetera.

[3:06:39] Dank u wel, voorzitter.

[3:06:46] Volgens mij had ik nog een toezegging dat ik schriftelijk te horen kreeg hoe de maritieme autoriteit bijdraagt aan het vestigingsklimaat.

[3:06:57] Het lid Heutink vraagt een twee-minutendebat aan.

[3:07:02] Er is een ongelooflijke hoeveelheid toezeggingen gedaan.

[3:07:05] Dat is misschien omdat het een van de laatste maritieme debatten is en een nieuwe Kamer.

[3:07:12] Met dat feit sluit ik deze vergadering.

[3:07:15] Dank u wel.