Participatie en activeringsbeleid

[0:00:00] participatie- en activeringsbeleid.

[0:00:03] Fijn, welkom.

[0:00:05] Welkom ook aan de ambtenaren van het SO2 die ons meegaan nemen in de participatiewet en alle andere relevante ontwikkelingen.

[0:00:13] Deze presentatie zal bestaan uit twee delen, te beginnen met een algemene introductie en daarna specifiek ingaan op de actualiteiten die spelen.

[0:00:21] Na elk blokje is er een gelegenheid om vragen te stellen.

[0:00:24] Ik stel voor als je echt verhelderende vragen hebt en het niet begrijpt, stel ze dan

[0:00:28] Ik rust tussendoor.

[0:00:29] Ik denk dat dat geen probleem is.

[0:00:30] En anders bewaar je vragen tot naar het blokje.

[0:00:34] Aan wie mag ik het woord geven?

[0:00:45] Ja, excuses.

[0:00:47] Dat was een goeie vraag.

[0:00:48] Dan begin ik even opnieuw.

[0:00:49] Mijn naam is Katelijn Peets.

[0:00:50] Ik ben directeur bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

[0:00:54] En allereerst hartelijk dank voor de uitnodiging.

[0:00:56] Wij zijn als ambtenaren van SZW denk ik heel blij

[0:00:59] als we het werk waar we dagelijks mee bezig zijn kunnen toelichten, vooral ook aan nieuwe Kamerleden.

[0:01:04] Ik hoorde net al van er is veel behoefte aan ingewikkeld dossier en uitleg, dus dat doen we hartstikke graag.

[0:01:09] Dus dank voor de uitnodiging.

[0:01:11] Mijn directie houdt zich voornamelijk bezig met thema's als bijstand, armoede en schulden, mensen naar werk begeleiden, mensen die een steuntje in de rug nodig hebben om mee te kunnen doen in Nederland.

[0:01:22] Dus we gaan vandaag een aantal thema's hebben we aan de orde in twee blokjes, zoals de voorzitter zei.

[0:01:29] Eerst staan we even stil bij participatie- en activeringsbeleid.

[0:01:33] Dat gaat dus over de participatiewet.

[0:01:35] Wij willen dat mensen mee kunnen doen en niet in de uitkering zitten.

[0:01:39] En daar gaan we toelichten van wat doen gemeenten daar nogal op.

[0:01:43] De taak van gemeenten, de brede baten van participatie in werk.

[0:01:47] En dan komen we aan het tweede blokje.

[0:01:49] Daar zullen we stilstaan bij de participatiewet in balans.

[0:01:52] Dat is het hele traject om de participatiewet meer van vertrouwen en menselijke maat te laten uitgaan.

[0:01:58] De banenafspraak, dus daar zit je collega voor aan tafel.

[0:02:02] Sociaal ontwikkelbedrijven, dat zijn de bedrijven die mensen met een beschutte werkplek of die een extra steuntje nodig hebben, een plek geven om mee te kunnen doen in Nederland.

[0:02:12] En de arbeidsmarktinfrastructuur, dus dat zijn de thema's die we aan de orde gaan hebben.

[0:02:18] Ik denk dat ik naar ver ga kijken.

[0:02:20] Mag jij ook je microfoon doen?

[0:02:24] Ja, dankjewel.

[0:02:30] Dit zijn de twee blokjes dus.

[0:02:32] We kunnen door naar de volgende.

[0:02:35] Waarom hebben we participatie- en activeringsbeleid?

[0:02:39] Ik denk dat het voor de hand ligt, maar een heleboel mensen weten zelfstandig hun weg te vinden op de arbeidsmarkt, maar er is ook een grote groep waar dat minder gemakkelijk gaat.

[0:02:51] Een deel daarvan zit in de participatiewet, een deel daarvan zit in de waaijongen of in andere arbeidsongeschiktheidsregelingen.

[0:02:58] Over die laatste gaat het vandaag niet.

[0:03:01] Dus wij richten ons vooral op de groep die in de participatiewet zit.

[0:03:06] En aan de onderkant van de sheet ziet u over welke mensen we het dan hebben.

[0:03:12] Dat zijn natuurlijk altijd groepen, maar het is een heel divers gezelschap die allerlei verschillende vormen van ondersteuning nodig hebben.

[0:03:19] Nou, daar zoomen we straks ook op in.

[0:03:21] Het gaat om mensen met een arbeidsbeperking,

[0:03:24] Het gaat om mensen met onvoldoende basisvaardigheden... ...die misschien al langer in de bijstand zitten.

[0:03:29] En hoe langer je in de bijstand zit, hoe groter de afstand tot de arbeidsmarkt wordt.

[0:03:33] Het gaat om mensen zonder startkwalificatie.

[0:03:37] Dat kan ook gaan om scholieren.

[0:03:40] Misschien op het voortgezet speciale onderwijs of het praktijkonderwijs.

[0:03:43] Daar komen we straks ook op terug.

[0:03:46] Dat zijn veel of vaak kwetsbare jongeren... ...waar het ook niet vanzelf gaat om op die arbeidsmarkt te komen.

[0:03:53] En het is ook goed om te benoemen dat het niet alleen gaat om mensen die vallen onder de participatiewet, een uitkering hebben, dat zijn zo'n 405.000 mensen.

[0:04:03] Maar het gaat ook om niet-uitkeringsgerechtigden.

[0:04:06] die ondersteuning nodig hebben richting de arbeidsmarkt.

[0:04:10] Een groep die ook benoemd wordt in het coalitieakkoord zijn bijvoorbeeld asielzoekers, die ook geholpen moeten worden richting werk.

[0:04:19] Daarnaast zijn al vanuit gemeenten, met hulp van gemeenten, een hoop mensen aan het werk, bijvoorbeeld met loonkostensubsidie, met een jobcoach, allerlei vormen van ondersteuning.

[0:04:29] Ook daar blijven gemeenten verantwoordelijk voor, ook al hebben ze geen uitkering meer.

[0:04:33] Dat gaat inmiddels ook om zo'n

[0:04:34] Ik denk 50.000, 60.000 mensen.

[0:04:37] Dat gaat ook om mensen die in beschut werken.

[0:04:40] Daar komen we straks ook op terug, wat dat is.

[0:04:43] Nou, leerlingen op het voortgezet speciale onderwijs, praktijkonderwijs, ook mbo 1, mbo entree, waar het allemaal niet vanzelf gaat, die vallen tot de doelgroep van de gemeente van de participatiewet.

[0:04:59] Kortom, dat is een groot gezelschap.

[0:05:01] En dus een stuk groter dan alleen die 405.000.

[0:05:05] Dat is al een aardig aantal natuurlijk die een uitkering hebben.

[0:05:13] Wat is dan de gemeentelijke taak?

[0:05:15] Nou, die vloeit voort uit de participatiewet.

[0:05:18] Daar zit een wettelijke opdracht in aan gemeenten om mensen die in de bijstand zitten of anderszins hulp nodig hebben te ondersteunen richting de arbeidsmarkt.

[0:05:31] Dus dat is zeg maar de basis, het vertrekpunt.

[0:05:34] Er staat ook een duidelijke opdracht in de participatiewet dat het gaat, als dat kan natuurlijk, om mensen te helpen richting werk, liefst regulier werk of andere vormen van werk.

[0:05:46] Als je het hebt over reintegratie, dan is het

[0:05:49] Logisch, want het is een heel divers gezelschap, die allerlei verschillende vormen van ondersteuning nodig hebben, dat je ook de gemeente ruimte biedt om maatwerk te leveren, goed te kijken wat heeft iemand nodig.

[0:06:02] En dat maatwerk kan verder strekken dan alleen zaken die richting werk leiden, maar de gemeenten hebben een grotere verantwoordelijkheid binnen het sociaal domein met de WMO, met de jeugdzorg en ook in relatie tot scholen.

[0:06:19] Dus we bieden, die ruimte zit in de wetgeving, de gemeenten veel beleidsvrijheid om reintegratie in te vullen.

[0:06:26] De gemeenten hebben daar ook een financieel belang bij.

[0:06:28] De uitkeringen, de bijstandsuitkeringen zijn gebudgeteerd.

[0:06:33] Dus dat is een vast bedrag wat gemeenten jaarlijks krijgen.

[0:06:38] En als je erin slaagt om veel mensen uit te laten stromen uit de bijstand, heb je daar profijt van, lukt dat minder goed, dan loop je het risico dat je tekort komt op dat budget en je er zelf bij moet klussen uit je eigen middelen.

[0:06:53] Geld voor de integratie zit in het gemeentefonds.

[0:06:56] Het gemeentefonds is bestedingsvrij.

[0:06:59] Een heleboel geld in het sociaal domein zit allemaal in het gemeentefonds.

[0:07:04] Ook het geld voor reintegratie en participatie wat gemeenten hebben, veruit het grootste deel zit in het gemeentefonds.

[0:07:10] Dat gaat om zo'n 850 miljoen euro op jaarbasis.

[0:07:15] En daarnaast komen we nog wel op terug een aantal specifiekere regelingen, vaak ook gefinanceerd vanuit de SZW-begroting, maar dat gaat echt om veel kleinere bedragen.

[0:07:28] Nou, gemeenten om hun werk goed te kunnen doen, moeten natuurlijk samenwerken met allerlei partijen.

[0:07:35] Ik noemde al scholen.

[0:07:36] We hebben sinds dit jaar, sinds 1 januari, de wet van school naar duurzaam werk is ingevoerd.

[0:07:43] Daar komen we zo nog wel op terug, maar dat is natuurlijk een belangrijke factor om goed mee samen te werken.

[0:07:51] Maar dat geldt ook voor allerlei andere publieke en private partijen in de zorg, GGZ noem het maar op.

[0:07:58] Dus om gemeente hun werk goed te kunnen laten doen, hebben ze ook samenwerking nodig met allerlei andere partners.

[0:08:04] Dat geldt natuurlijk ook voor de sociale ontwikkelbedrijven die een belangrijke rol spelen.

[0:08:08] Ook daar komen we zo op terug.

[0:08:11] Misschien goed om even hier ook te benoemen, dat staat niet op de sheet, maar het coalitieakkoord geeft ook wel weer richting aan de taak van gemeenten.

[0:08:23] Er staan een best wel aardig aantal passages in het coalitieakkoord die hier betrekking op hebben.

[0:08:29] Wat we ook zien is dat er een aantal maatregelen zitten in het coalitieakkoord, zoals in de WW, zoals in de WIA, AOW, die ertoe leiden dat mensen misschien eerder in de bijstand terechtkomen en dus daar een beroep op moeten doen en dus ook gemeentelijke ondersteuning misschien moeten krijgen als het gaat om op die arbeidsmarkt terecht te komen.

[0:08:52] Er zit ook een opdracht in voor gemeenten als het gaat om asielzoekers te begeleiden.

[0:08:57] Statushouders worden genoemd, vrouwelijke statushouders, dus er vloeit uit het coalitiekort ook wel weer een grotere opdracht voor gemeenten.

[0:09:05] Om welke aantallen dat precies gaat, dat moeten we ook nog nader bekijken, maar die opdracht van gemeenten wordt er niet kleiner op als je kijkt naar het coalitiekort.

[0:09:14] En het coalitiekort zegt ook, de focus op werk wordt daar sterk gelegd en wordt ook gesproken over zeer intensieve begeleiding.

[0:09:23] onder verwijzing naar de Rotterdamse aanpak.

[0:09:26] Dus dat zegt ook allemaal iets over de taak van gemeenten.

[0:09:33] Ja.

[0:09:39] Waar gaat het dan in essentie om?

[0:09:41] Er zijn drie partijen, noem ik het maar, heel belangrijk.

[0:09:45] De werkzoekenden zelf natuurlijk.

[0:09:48] Dat kan ook inmiddels een werknemer zijn als iemand al aan het werk is met behulp van de gemeente.

[0:09:53] De werkgever is een hele belangrijke partij en de gemeente, of als het om Wajong gaat, UWV, dat zijn de drie belangrijke partijen.

[0:10:01] Die moeten elkaar zien te vinden, die moeten zorgen voor een goede match dat die werkzoekende met alle ondersteuning die daarbij nodig is op die arbeidsmarkt terechtkomt.

[0:10:10] En wij, ons beleid komt er kort gezegd op neer dat we voor al die drie partijen goed kijken van wat hebben die nodig.

[0:10:17] om die match tot stand te brengen.

[0:10:19] Wat heeft de werkgever nodig?

[0:10:20] Bijvoorbeeld een loonkostensubsidie.

[0:10:23] Er is ook een fiscale voorziening, het loonkostenvoordeel.

[0:10:28] Maar die werkgever heeft misschien ook werkplaatsaanpassingen nodig.

[0:10:31] Daar kijken we goed naar.

[0:10:33] We kijken naar wat de werkzoekende nodig heeft.

[0:10:36] Scholing misschien, een sollicitatiecursus of voorzieningen.

[0:10:42] Als je een visuele beperking hebt, kan het om een hele scala van voorzieningen gaan.

[0:10:47] We kijken goed, wat heeft de gemeente nodig?

[0:10:51] Het gaat om geld, het gaat om wetgeving, maar wij hebben ook allerlei programma's die ondersteunend zijn aan het bevorderen van die match op de arbeidsmarkt.

[0:10:59] Daar komen we zo ook op terug.

[0:11:02] En wij kunnen onze beleid natuurlijk alleen maar goed maken als we dat ook in hele nauwe samenwerking doen met die partijen, met de werkgevers, met de gemeente, met UEV.

[0:11:16] We zijn ook op zoek naar die werkzoekende, die werknemer zelf.

[0:11:19] Wat hebben die nodig?

[0:11:21] Dat noemen we allemaal praktijkgericht werken.

[0:11:24] Dat is denk ik de enige manier waarop wij op een goede manier beleid kunnen maken en zorgen dat die match gaat lukken.

[0:11:31] En daar zit een hele schil omheen, dat zei ik al.

[0:11:34] De scholen zitten daar, zorginstellingen, GGZ, sociale ontwikkelbedrijven, noem maar op.

[0:11:41] Dus met al die partijen, ook sociale partners, moet er goed contact zijn om die drie ook goed te laten functioneren.

[0:11:56] We hebben onlangs een rapport gekregen.

[0:12:00] Dat is een opdracht van het ministerie van SZW gemaakt.

[0:12:03] Reintegratie, dienstverlening door gemeenten.

[0:12:05] Dat is ook eind vorig jaar naar de Kamer gezonden en dat geeft een mooi actueel beeld van hoe het nu staat met de reintegratie, dienstverlening door gemeenten.

[0:12:17] Nou, als je er een aantal kernelementen probeert uit te halen, die staan hier op de sheet.

[0:12:23] Het is goed om te benoemen, denk ik.

[0:12:25] De middelen die ik net noemde, die in het gemeentefonds zitten, die worden echt wel benut.

[0:12:30] Je kan dat niet heel exact vaststellen, want gemeenten hoeven zich daarover niet aan ons, aan het Rijk te verantwoorden, maar je kan wel uit de beschikbare gegevens informatie halen hoe het staat met die gemeentelijke uitgaven op dit gebied.

[0:12:45] En dan zien we echt wel dat gemeenten die middelen die in het gemeentefonds zitten ook daadwerkelijk uitgeven voor integratie en ook misschien wel meer uitgeven dan

[0:12:53] ze aan middelen hebben, dat staat gemeentevrij natuurlijk.

[0:12:57] Ik denk dat dat een belangrijke notie is die uit dat rapport komt.

[0:13:03] We zien ook in het rapport, en dat wisten we ook uit bijvoorbeeld de statistieken van het CBS, die kijken bij gemeenten wat ze doen aan reintegratievoorzieningen, verstrekken en voor hoeveel mensen, dat gemeenten niet alle mensen kunnen helpen.

[0:13:21] Ze moeten keuzes maken met de

[0:13:23] middelen die ze hebben.

[0:13:25] En dan zie je dat er een focus is, en dat is natuurlijk ook logisch vanuit het perspectief van de participatiewet en het financieel belang, dat ze zich richten op mensen met een relatief korte afstand tot de arbeidsmarkt.

[0:13:41] Dank u wel voor nu.

[0:13:42] Ik zie in ieder geval een vraag van mevrouw Van Meteren van de PVV.

[0:13:48] Een klein beetje is die al beantwoord, want het ging dus inderdaad over die keuzes, want de vraag is hoe maken ze die keuze en ik hoor natuurlijk al met een relatief korte, kleinere achterstand zeg maar, maar je zou natuurlijk eigenlijk willen dat juist die mensen die verder weg liggen.

[0:14:03] Ik ben nog maar kort op dit dossier, maar is het al uitgezocht hoe dat kan, ja zeg maar beter kan, laat ik het zo zeggen, om die gemeente zeg maar daarin te activeren?

[0:14:16] Het is een vraag van mevrouw Van Metelen over met name de mensen die wat langer in de bijstand zitten en wat moeilijker op die arbeidsmarkt terechtkomen, over hoe die geactiveerd kunnen worden.

[0:14:30] Dat is een belangrijk thema, inderdaad.

[0:14:32] Verder op de sheet wordt er ook iets over gezegd.

[0:14:36] Dat onderzoek laat zien dat er een heel divers landschap is, zou je dat kunnen noemen.

[0:14:41] Wat ik net al zei, de gemeenten hebben beleidsvrijheid om keuzes te maken.

[0:14:44] Die bepalen hoe ze hun geld inzetten.

[0:14:47] Er zit een financiële prikkel op.

[0:14:50] En die leidt er dus wel toe dat er veel focus is op mensen aan het werk helpen.

[0:14:55] Maar daar zie je ook wel weer variatie in.

[0:14:59] Dus het is echt aan gemeenten om daarin

[0:15:01] keuzes te maken.

[0:15:03] Wij bieden de katers daarvoor en ook een aantal programma's die gemeenten ondersteunen bij het maken van die keuzes.

[0:15:09] Daar komen we zo wel op terug.

[0:15:15] Dus dat is een belangrijk element, misschien goed om op te merken, ook in relatie tot uw vraag.

[0:15:21] Korte afstand wil niet zeggen dat het makkelijk of weinig kost om die mensen richting de arbeidsmarkt te helpen.

[0:15:27] Als het gaat om mensen met allerlei vormen van beperkingen, die misschien ook minder productief zijn voor werkgever, heb je een loonkunstsubsidie nodig,

[0:15:36] Of een jobcoach of andere voorzieningen.

[0:15:38] En dat zijn best, dat blijkt ook uit het onderzoek wat ik net noemde, dure voorzieningen.

[0:15:44] Dus je helpt daar mensen de arbeidsmarkt op, maar dat is niet per se makkelijk of goedkoop.

[0:15:54] Dus ook daar moet de gemeente rekening mee houden.

[0:15:56] Daar zijn ook de sociale ontwikkelbedrijven voor natuurlijk om daar hun inzet op te plegen.

[0:16:02] En we zien ook wel, dat haakt ook aan bij uw vraag, dat gemeenten groeiende aandacht hebben voor die groep die niet vanzelf of verder van die arbeidsmarkt afstaat.

[0:16:16] Maar daar is ook weer een grote diversiteit aan beleidsvrijheid, aan keuzes die gemeenten maken, hoe ze daar op inzetten.

[0:16:26] En die financiële factor die speelt daar natuurlijk ook een rol in.

[0:16:31] Anderen daar nog aanvullingen op willen?

[0:16:33] Nee?

[0:16:38] Dat is het.

[0:16:40] Het beeld staat veel meer in dat rapport hoor, maar het voert zover denk ik om daar nu verder op in te zoomen.

[0:16:47] We hebben ook een aantal facts en figures voor u als het gaat om reintegratie.

[0:16:53] Links ziet u, dat gaat over de mensen die in de bijstand zitten met een uitkering.

[0:16:58] Dat zijn zo'n 405.000 mensen.

[0:17:01] Als je met allerlei, met een grote diversiteit, maar als je kijkt van hoe lang zitten mensen al in de bijstand, dan zie je dat een grote groep meer dan 70% al twee jaar of langer in de bijstand zit.

[0:17:14] Ook een grote groep zit al vijf jaar in de bijstand.

[0:17:17] En dat betekent dat die mensen echt een flinke afstand tot de arbeidsmarkt hebben.

[0:17:23] En dat kan met allerlei factoren te maken hebben, dat kan gaan om mensen met schulden, dat kan gaan om mensen met psychische problemen, fysieke problemen, bijvoorbeeld een visuele handicap.

[0:17:36] Er zit een groep in de bijstand, die hebben een zogenaamde medische urenbeperking, die kunnen maar een beperkt aantal uren werken en het lukt niet om dan volledig uit de uitkering te komen met dat aantal uren.

[0:17:47] groep waar we ook goed naar kijken.

[0:17:49] Het gaat om mensen zonder startkwalificatie vaak, missen van basisvaardigheden en er kan ook sprake zijn van verslaving, dat soort zaken.

[0:17:59] Dus het is een heel divers gezelschap die geholpen moet worden door gemeenten.

[0:18:06] En dat is dus een brede gezelschap, wat ik net al zei, dan alleen mensen in de bijstand.

[0:18:11] Rechts ziet u ook nog een aantal cijfers, die noemde ik ook al.

[0:18:16] Er worden jaarlijks, dat blijkt dus uit de CBS-statistiek, reintegratie, zo'n 260.000 voorzieningen verstrekt door gemeenten.

[0:18:23] Dat kunnen dus allerlei soorten van voorzieningen zijn, scholing, jobcoach, sollicitatietrainingen, noem het maar op, voor zo'n 185.000 mensen.

[0:18:34] Dus dat illustreert ook wel dat er minder mensen worden geholpen dan er zijn, zeg maar,

[0:18:41] ondersteuning.

[0:18:43] Wat we wel zien, dat is het onderste deel aan de rechterkant, dat er een continue toename is van mensen die geholpen worden met een loonkostsubsidie aan het werk.

[0:18:55] We gaan richting de 50.000, dus dat is een mooie ontwikkeling.

[0:19:01] We zien ook dat het aantal beschut werkplekken, dat gaat om mensen eigenlijk met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt,

[0:19:08] die voorheen de sociale werkvoorziening konden instromen.

[0:19:11] Ook dat aantal neemt continu toe.

[0:19:14] We zitten derde kwartaal 2025 bijna op het niveau, de target die we hebben voor 2025, 11.500.

[0:19:24] Dus dat beweegt de goede kant op.

[0:19:25] We zien ook dat het aantal mensen met een positief advies, indicatiebeschutwerk ook toeneemt en hoger is dan het aantal wat nu aan het werk is.

[0:19:34] Gemeenten hebben de opdracht

[0:19:36] om die mensen aan het werk te helpen.

[0:19:38] Mensen hebben ook recht op werk met een indicatiebeschut werk.

[0:19:43] Maar het is aan gemeenten om dat verder in te vullen.

[0:19:46] Maar ook daar zien we een stijgende trend.

[0:19:48] Dus dat is een mooie ontwikkeling.

[0:19:51] We komen straks ook nog wel terug hoe we die verder bevorderen, die ontwikkeling.

[0:19:56] Dat waren wat facts and figures.

[0:19:58] Ik zie nog een vraag van collega Hamstra van het CDA.

[0:20:02] U geeft aan dat het een mooie ontwikkeling is, dat het aantal bw'ers toeneemt, vooral ook de plekken toenemen.

[0:20:11] U sprak ook over een target.

[0:20:13] Hoe werkt dat?

[0:20:14] Hoe wordt een target opgelegd en waarom vindt u dat een goede ontwikkeling en waarom neemt het überhaupt toe?

[0:20:20] Kunt u daar wat over aangeven?

[0:20:22] Ja, we hebben... Dat is al gebeurd bij de invoering van de participatiebedrijf.

[0:20:28] In 2015 hebben we een langjarige reeks geraamd.

[0:20:33] Die loopt door tot 2048.

[0:20:35] Dan is de laatste WSW'er, zeg maar, gaat met pensioen.

[0:20:42] En we hebben een opbouw in die reeks zitten na 2048, na zo'n 30...

[0:20:46] 1.300 beschut werkplekken.

[0:20:50] En die reeks is vervolgens opgeknipt in een jaarlijkse oploop.

[0:20:55] Die is begonnen in 2015, we zitten nu in 2026 en voor 2025 was die reeks dus 11.500.

[0:21:05] En we hebben die reeks verdeeld, dat aantal verdeeld over gemeenten.

[0:21:09] Er is een verdeelmodel

[0:21:10] met een bepaalde verdeelsleutel.

[0:21:12] Daar hangt ook geld aan vast.

[0:21:13] Gemeenten krijgen geld, maar dat zit wel in het gemeentefonds voor beschut werkplekken te organiseren.

[0:21:19] En op die manier hebben we dus ook per gemeente een jaarlijks target vastgesteld van het aantal plekken dat ze kunnen realiseren met het geld dat ze ontvangen van het Rijk.

[0:21:32] Ik zal voor eerst even een aanvulling en dan geef ik het over.

[0:21:36] Ja, ik zal het proberen.

[0:21:37] Eigenlijk is beschut werk nodig, want anders zitten die mensen in de bijstand en krijgen ze niks.

[0:21:44] Dus we hebben eigenlijk nagedacht over de kwetsbaarste groep.

[0:21:47] Wat is er nodig om gemeenten te bewegen om die mensen een plek te geven?

[0:21:51] En daar hebben we dus targets voor gesteld, want we weten dat die mensen er zijn.

[0:21:54] Als we niet targets stellen, niet die instrumenten ter beschikking stellen, niet de financiering voor beschut werk, dan blijven die mensen echt thuis zitten met alle gevolgen van dienst, zeg maar.

[0:22:04] Dus wij vinden het positief, want die mensen zijn er.

[0:22:06] En als wij zorgen dat we targets stellen en instrumenten beschikbaar stellen, dan gaan die mensen dus meedoen.

[0:22:12] die normaal niet meedoen.

[0:22:13] Dus het lijkt misschien de ontwikkeling van, zou dat nou een goed idee zijn?

[0:22:16] Maar ze komen uit anders geen begeleiding in de bijstand alleen gelaten en nu gaan ze naar een plek waar ze mee kunnen doen.

[0:22:25] Ik geef de heer Hapscha nog een vervolgvraag en daarna ga ik naar m'n favorietman.

[0:22:29] Dan heb ik hem duidelijk.

[0:22:31] Van die SW die afbouwt en die nieuw beschutwerk.

[0:22:33] Dat is één vervolgvraag.

[0:22:35] Die aanname in 2015 was dat het nieuw beschutwerk ongeveer 30.000 was.

[0:22:38] Dat geeft u ook aan.

[0:22:39] We zien wel in de loop van de tijd dat dat aantal misschien wel te laag geprognosticeerd is.

[0:22:43] Hoe kijkt u daarnaar?

[0:22:46] Ja, dat is een goede vraag.

[0:22:47] Die houdt ons natuurlijk ook bezig.

[0:22:49] Inderdaad, dat plaatje laat dat zien.

[0:22:50] Er zijn meer indicaties, adviezen dan er nu werkplekken zijn.

[0:22:55] Dat is uiteindelijk, denk ik, een politieke keuze, want het aantal middelen is geënt op die target en dat is zeg maar die onderste range van de grafiek.

[0:23:05] En als je dus meer... De gemeente staat het vrij om meer beschut werkplekken te organiseren dan waar ze geld voor krijgen.

[0:23:12] Een belangrijke ontwikkeling laatste jaar is ook dat we

[0:23:15] zo'n 5000 euro aan extra middelen per werkplek hebben gekregen.

[0:23:23] Dus dat stimuleert gemeenten ook om meer inzet te plegen.

[0:23:26] Maar het is allemaal wel geënt op die targets die we nu hebben.

[0:23:30] Dus het is uiteindelijk, denk ik, één de keuze van gemeenten zelf, hoeveel plekken ze daadwerkelijk realiseren.

[0:23:36] En twee, ja, politieke keuze of je dan rekening wil houden met die oplopende aantallen indicaties en dus meer geld beschikbaar zou willen stellen.

[0:23:46] Het beschut werk is een dure voorziening, kost een hoop geld, dus dat gaat niet vanzelf.

[0:23:54] Dank u wel.

[0:23:54] Dan geef ik het woord aan mevrouw Bikman.

[0:23:56] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:23:58] Daar ging mijn vraag inderdaad over, omdat de beschutte werkplek een hele dure werkplek is.

[0:24:04] Dus ik vroeg me af hoe jullie dan tegen de middelen in de gemeentefondsen aankijken.

[0:24:11] De middelen die nu naar de gemeentes gaan, dat zijn geen structurele middelen.

[0:24:15] Dus hoe kunnen we gemeentes op een andere manier dan stimuleren om de mensen wel aan het werk te krijgen?

[0:24:21] Want het zijn gewoon hele dure werkplekken.

[0:24:25] Nou, ik denk dat het belangrijk is.

[0:24:27] We strekken gemeente geld jaarlijks via het gemeente, volgens mij wel via een apart verdeelmodel voor beschutte werkplekken.

[0:24:34] En die aantallen en bedragen lopen jaarlijks op.

[0:24:38] Dus we houden rekening met die oploop richting 2048.

[0:24:42] Dus het gaat echt wel om structureel geld wat gemeenten ontvangen.

[0:24:45] We hebben heel veel discussie gehad en er zijn ook rapporten over.

[0:24:49] Is dat geld voldoende?

[0:24:51] Nou, we hebben 5000 euro sinds 2024 en 2025 geregeld waarmee dus gemeenten meer geld krijgen per werkplek.

[0:25:02] Dat helpt.

[0:25:03] Wij zijn ook bezig om het verdeelmodel

[0:25:05] waarmee je die middelen over de gemeente verdeelt aan te passen, zodat het nou weer aansluit bij 1. de realisaties van gemeenten en 2. de behoefte van gemeenten aan bescheurde werkplekken.

[0:25:17] Ik denk dat dat ook kan gaan helpen om gemeenten verder te stimuleren om inzet te plegen op bescheurde werk.

[0:25:25] Wat we ook doen, dat is denk ik een mooie vereenvoudiging die er aan zit te komen.

[0:25:30] Het is nu zo dat voor die beschut werkplek een loonwaardemeting moet worden gedaan om te bepalen hoeveel loonkostensubsidie krijgt de werkgever.

[0:25:38] Nou, daar zijn allerlei, hoe zal ik dat zeggen, bezwaren tegen die loonwaardenmeting.

[0:25:46] Dat is lastig voor bescheurde werk.

[0:25:48] Dus we hebben nu gezegd, laten we gewoon standaard uitgaan van een loonwaardenmeting waarmee iemand 68 procent van het WML kan verdienen en dat wordt dan de voorverterre loonkostsubsidie.

[0:26:00] We gaan niet meer loonwaardenmetingen doen voor die groep.

[0:26:03] We rekenen gewoon vanaf 28

[0:26:06] is de bedoeling, daar is wetgeving voor nodig, met die 68 procent.

[0:26:11] Dus we zijn op allerlei manieren bezig om te kijken hoe we beschutwerk verder kunnen bevorderen.

[0:26:19] Mevrouw Bühler van het CDA.

[0:26:21] Ja, dank je wel.

[0:26:22] En ik moet er zo vandoor, dus het was mij fijn dat ik even hier mocht aansluiten.

[0:26:29] Ja, het klinkt heel erg statisch allemaal, maar volgens mij weten we ook dat de beschutte werkplekken ook gebruikt kunnen worden als leerwerklijn voor andere mensen in de participatiewet.

[0:26:43] En volgens mij is dat de uitdaging die we ook naar gemeentes toe moeten overbrengen.

[0:26:48] dat je dingen beter kunt organiseren en combineren.

[0:26:53] Doet het ministerie daar ook iets in om dat op een andere manier over te brengen?

[0:27:01] Of welke hulp verstrekt het ministerie?

[0:27:03] Misschien moet ik die vraag stellen.

[0:27:07] Ja, dat is een goede vraag.

[0:27:09] Het begint bij de beleidsvrijheid van gemeenten en de inzet van sociale ontwikkelbedrijven.

[0:27:14] Die gaan niet alleen over mensen op een beschut werkplek helpen, die kunnen allerlei voorzieningen, reintegratie, leerwerkplekken, noem het maar op, organiseren.

[0:27:25] Een van de dingen die wij vanuit het ministerie doen, zit ook wel verderop in de presentatie, dat noemen wij het programma Simple Switchen.

[0:27:33] Hoe zorg je er nou voor dat mensen op de juiste plek, gezien hun capaciteiten en hun wensen, terechtkomen?

[0:27:39] Dat kan een beschut werkplek zijn, dat kan een plek zijn in de banenafspraak,

[0:27:43] We zien ook dat een heleboel mensen in arbeidsmatige dagbesteding zitten die misschien wel beschut zouden kunnen werken.

[0:27:49] Dus we hebben een programma om dat te bevorderen, die stappen tussen die verschillende vormen, makkelijker te maken, ook als het niet zou lukken van misschien iemand die van de beschutwerk naar banenafspraak gaat, weer terug zou kunnen, dat dat ook makkelijk gaat, dat je niet weer een heel indicatiecircus door moet om die stap terug weer te kunnen zetten.

[0:28:08] Dus dat is een voorbeeld van een manier waarop we bezig zijn om

[0:28:13] Nou ja, het switchen tussen die plekken goed te organiseren, zodat iemand op de juiste plek zit.

[0:28:20] Ander voorbeeld, ik loop een beetje vooruit op wat er verderop in de presentatie zit, zijn sectorale ontwikkelpaden.

[0:28:28] Die hebben we inmiddels georganiseerd met hulp van subsidie van SZW door de sociale partners in meer dan veertig sectoren.

[0:28:37] Techniek, bouw, zorg, onderwijs, groenvoorziening, noem maar op.

[0:28:43] En daarmee zo'n pad brengt in kaart welke functies er allemaal binnen de sector zijn.

[0:28:50] En aan die functies zijn dan scholing gekoppeld.

[0:28:54] De werkgever kan ook een scholingsubsidie krijgen.

[0:28:58] En daarmee bevorderen we de doorstroom binnen de sector van de ene functie naar de andere functie of de instroom in de sector.

[0:29:06] Daarmee kunnen ook werkzoekenden, ook de groep waar we het hier over hebben, geholpen worden om in te stromen in een sector.

[0:29:12] Het kan ook gaan om banen die speciaal gecreëerd zijn voor groepen die de arbeidsmarkt op willen.

[0:29:21] En dat koppelen we aan scholing.

[0:29:23] Dus ook op die manier bevorderen we dat mensen op de goede plek terecht kunnen komen.

[0:29:29] Is dat een beetje antwoord op uw vraag?

[0:29:33] Nee, niet helemaal, maar het zijn wel mooie voorbeelden die uitgaan van wat mensen nodig hebben.

[0:29:40] Mijn vraag zit meer in, hoe zorg je er nou voor dat gemeentes gestimuleerd worden om niet alleen te kijken naar een prikkel van we moeten mensen zo snel mogelijk laten uitstromen, maar hoe zorg je nou voor een goede infrastructuur die al onze mensen kan ondersteunen?

[0:29:58] Dit zijn voorbeelden, maar ik denk dat je naar de gemeentes toe moet gaan

[0:30:02] en daar een ander verhaal moet vertellen.

[0:30:05] Maar goed, dat is weer, denk ik, een andere plek.

[0:30:08] Dit gaat zeer voor deze technische briefing, maar ik kijk naar de debatten op dat punt.

[0:30:14] U kunt uw presentatie vervolgen.

[0:30:16] Boris, jij gaat verder, geloof ik.

[0:30:21] Dank u wel.

[0:30:22] En waar bestaat die ondersteuning van gemeenten nou uit?

[0:30:26] Het belangrijkste is natuurlijk het bemiddelen van mensen naar een werkplek.

[0:30:32] Maar dat is echt maar voor een kleine groep echt nu aan de hand.

[0:30:37] Want voor de grootste groep zijn er nog best wel wat stappen nodig voordat ze die stap naar die werkplek kunnen maken.

[0:30:44] Dus we hebben hier een tabel met de verschillende stappen die er allemaal zijn in de ondersteuning naar werk en bijwerk.

[0:30:50] Waarbij helemaal aan de rechterkant gaat het om de mensen die aan het werk zijn en helemaal aan de linkerkant mensen die nog een lange weg te gaan hebben.

[0:30:58] Met daaronder ook de doelgroepen die daarbij horen.

[0:31:04] Wat overigens niet betekent dat ze die ondersteuning ook ontvangen.

[0:31:08] dat dat voor hun nu de meest passende stap is.

[0:31:12] En helemaal aan de linkerkant zien we dus wat ook in dat rapport, wat in november ook naar de Kamer is gestuurd, reintegratie in brede zin werd genoemd.

[0:31:22] En dat richt zich dus ook echt op de stap van inactiviteit naar meedoen, maatschappelijke participatie,

[0:31:31] Daar zet de gemeente steeds meer op in, omdat het voor een grote groep de volgende stap is richting participeren.

[0:31:39] En dan hebben we dus over coaching door een consulent.

[0:31:42] Vaak is het lokaal team betrokken of maatschappelijke organisaties kunnen mensen misschien vrijwilligerswerk doen.

[0:31:48] Dat is voor veel mensen de eerste stap richting participatie.

[0:31:53] Het gaat natuurlijk ook vaak om het wegnemen van belemmeringen in zin van verslaving of schuldenproblematiek die in de weg staan aan participeren.

[0:32:05] Het meeste geld en middelen en mensen besteden gemeenten aan reintegratie in enge zin, zoals het wordt genoemd.

[0:32:13] En dan gaat het echt om het job ready maken, het aanleren van werknemersvaardigheden,

[0:32:18] zodat mensen die stap naar werk kunnen maken.

[0:32:21] Vaak ontbreekt het nog vaak aan werknemersvaardigheden en daar worden reintegratiebedrijven voor ingezet.

[0:32:29] Sociaal ontwikkelbedrijven hebben daar een belangrijke rol om mensen te ontwikkelen naar die arbeidsmarkt toe.

[0:32:35] Taalonderwijs kan een rol spelen en de match die wordt

[0:32:41] gemaakt in wat eerst vergeefseurspunten heette.

[0:32:44] Daar zijn nu de werkcentra voor, waar echt alle partijen bij elkaar komen en één loket wordt gerealiseerd.

[0:32:52] Daar gaat mijn collega zo nog meer over vertellen.

[0:32:56] En wat ook steeds belangrijker wordt, en dat is dus ook een groeiende groeiende groep, dat zijn de mensen die aan het werk zijn, maar op die werkplek nog ondersteuning nodig hebben.

[0:33:04] En dan gaat het om het verstrekken van de loonkostsubsidie aan de werkgever, om te zorgen dat de werkplek misschien is aangepast voor diegene of dat er een jobcoach is.

[0:33:16] Dus dat is ook een belangrijk deel van wat gemeenten doen om te zorgen dat werk ook duurzaam is en dat mensen ook kunnen blijven werken.

[0:33:31] Nou, wat levert het op?

[0:33:32] Het levert een heleboel op.

[0:33:33] Natuurlijk op de eerste plaats voor iemand zelf.

[0:33:37] Als iemand kan werken, dan is iemand zelfstandig, kan in zijn eigen inkomen voorzien en het levert die persoon ook veel.

[0:33:48] baten op in de zin van een betere gezondheid, een betere mentale gezondheid.

[0:33:54] En dat levert de overheid natuurlijk een uitkering op die niet meer hoeft te verstrekken.

[0:33:59] Dus daarin zie je dat de gemeenten het ook vaak zo zien van we investeren in mensen zodat het ook weer oplevert aan minder uitkeringen.

[0:34:09] Maar de baten zijn ook breder dan dat.

[0:34:12] En dat zit hem ook in de mentale gezondheid, de fysieke gezondheid die verbetert bij mensen.

[0:34:17] Mensen hoeven minder gebruik te maken van zorg, WMO, ondersteuningsgoedhulpverlening enzovoort, als ze zelfstandig aan het werk zijn.

[0:34:27] Nou, die baten zijn ook wel gequantificeerd, bijvoorbeeld in het onderzoek het brede baten van werk.

[0:34:35] En daar zie je dat, zeker als het gaat om een persoon met een arbeidsverperking, de brede baten dus naast de bespaarde uitkering 5000 euro per jaar zijn.

[0:34:44] Dat is dus fors.

[0:34:46] Dus daarom zou je reintegratie ook echt kunnen zien als een investering, omdat die baten nog veel breder zijn, zowel voor de rijksbegroting, maar ook breder in de maatschappij.

[0:34:57] En die baten zie je eigenlijk ook al als mensen op een andere manier gaan participeren.

[0:35:02] In Rotterdam hebben ze voor een hele grote groep ingezet op een tegenprestatie.

[0:35:06] Prestatie 010 is het later genoemd.

[0:35:10] Daar is door de Erasmus Universiteit ook onderzoek gedaan.

[0:35:12] Wat levert dat nou op?

[0:35:14] Nou, die vormen van activiteiten waren niet gericht op betaald werk.

[0:35:19] Dus ze zagen ook niet dat dat leidde tot vaker een uitschoon naar de arbeidsmarkt, maar ze zagen wel dat

[0:35:25] De mensen die daaraan deelnamen veel minder gebruik maken van GGZ-zorg en GGZ-medicijnen, wat dus echt een deken is dat ook op een andere manier actief worden en participeren ook echt goed is voor je mentale gezondheid.

[0:35:39] Dus daarin zie je ook dat als het niet gaat om betaald werk, maar om andere activiteiten, dat daar ook bredere baten uit voortvloeien.

[0:35:51] Wat zijn de belangrijkste opgaven op het terrein van participatie en werk?

[0:35:58] Veel mensen komen aan het werk, ook met een afwijsbeperking, maar tegelijkertijd zijn er ook nog...

[0:36:03] Veel mensen aan de kant.

[0:36:06] Mensen met een arbeidsbeperking hebben nog steeds een kleinere kans om betaald werk te vinden, ondanks alle inspanningen en alle ondersteuning die wordt geboden door de overheid.

[0:36:20] Dus daar is echt nog wat voor te doen.

[0:36:23] We zien ook dat maar een klein deel van de werkgevers een persoon met een arbeidsbeperking in dienst heeft.

[0:36:28] Dus daar zijn ook nog wat vooroordelen of belemmeringen bij werkgevers om zich daarvoor in te zetten.

[0:36:40] Wat we van werkgevers zelf ook vaak horen is dat ze ook wel last hebben van dat UWV, gemeente, allemaal weer net andere regels en

[0:36:51] voorzieningen hebben.

[0:36:54] Veel werkgevers hebben natuurlijk mensen uit verschillende doelgroepen, verschillende gemeenten, verschillende regio's in dienst.

[0:37:01] De arbeidsmarkt speelt zich niet af op het lokale gemeenten niveau, maar echt op regioniveau.

[0:37:09] Van die verschillen hebben ze last.

[0:37:12] Daar is nog wel wat te doen in vereenvoudiging en mogelijke harmonisering.

[0:37:19] Ja, een andere...

[0:37:22] Opgave is dat niet iedereen die behoefte heeft aan ondersteuning naar werk ook die ondersteuning kan worden geboden.

[0:37:31] Dat is al genoemd.

[0:37:32] Gemeenten maken echt keuzes en brengen echt een focus aan op waar levert mijn investering veel op.

[0:37:40] Dat betekent dat een grote groep eigenlijk geen ondersteuning krijgt.

[0:37:45] Terwijl, als ze die wel zouden krijgen, ze wel een stap zouden kunnen maken naar participatie of betaald werk.

[0:37:51] Daarnaast zien we in de bijstand ook een groeiende groep mensen die feitelijk arbeidsongeschikt is, maar niet in het arbeidsongeschiktheidsstelsel terecht is kunnen komen en dus eigenlijk ook structureel geen arbeidsvermogen heeft.

[0:38:03] Daar zijn in uw Kamer ook een aantal moties over aangenomen om daar aandacht voor te vragen.

[0:38:11] Dat zijn een aantal belangrijke opgaven.

[0:38:13] Er zijn er nog meer, ook gekoppeld aan de beleidsrechttrajecten die vanuit ons ministerie lopen.

[0:38:21] Daar gaat mijn collega wat meer over vertellen.

[0:38:29] Mevrouw Biekma.

[0:38:30] Ja, dank u wel.

[0:38:32] Het gaat over de baten.

[0:38:34] U heeft het over maatschappelijke baten gehad.

[0:38:38] Sommige van die baten landen niet in de gemeentelijke begroting.

[0:38:42] Andere kan je misschien wel terug herleiden, zoals via de WMO bijvoorbeeld, als je daar een afname ziet.

[0:38:50] Maar hoe zouden we dat beter kunnen monitoren voor de gemeentes ook?

[0:38:55] Hebben jullie daar een idee bij?

[0:39:00] Ja, hele goede vraag.

[0:39:03] Er is steeds meer onderzoek naar de baten van betaald werk, de baten van participatie.

[0:39:11] Maar we hebben nog niet het hele plaatje compleet.

[0:39:13] Maar we weten inderdaad wel dat als

[0:39:16] Er wordt geïnvesteerd door een gemeente dat de baten ook ergens anders neerslaan.

[0:39:20] Vaak is dat ook bij zorgverzekeraars.

[0:39:23] Die zien dat er minder gebruik wordt gemaakt van zorg.

[0:39:27] Dus de baten liggen niet waar de investering wordt gedaan en dat maakt het ook ingewikkeld.

[0:39:35] Mevrouw Bikman, heeft u nog een vervolgvraag?

[0:39:37] Ja, graag.

[0:39:38] En dan is mijn vraag dus, hoe kunnen we ervoor zorgen dat die baten dan uiteindelijk wel in de kast van de gemeentes landen, aangezien zij ook voor die simulering zorgen.

[0:39:50] Want dat is meestal ook een schuurpuntje, denk ik, binnen gemeentes.

[0:40:00] Sorry, ik wilde er wel iets over zeggen.

[0:40:01] Een deel van die baten komt ook bij gemeenten terecht.

[0:40:04] Als je minder WMO-uitgaven hebt of minder uitgaven hebt aan schuldhulpverlening en dergelijke, dan komen die baten ook rechtstreeks aan gemeenten ten goede.

[0:40:13] Maar het is ook zo dat een deel van de baten, ja, die komt ergens anders terecht.

[0:40:18] Als het gaat om minder zorguitgaven,

[0:40:21] voor verzekeraars en dergelijke, dan zitten die baten daar.

[0:40:27] Het lastige, het regeerakkoord bijt er ook een zin aan, is hoe boek je dat in op je rijksbegroting.

[0:40:36] Dat is best ingewikkeld.

[0:40:38] De kosten zijn heel zichtbaar.

[0:40:40] Als je meer investeert in reintegratie, dan staat het gewoon op de begroting.

[0:40:44] De baten, ja, deels wel in termen van minder uitkeringen, maar de overige baten laten zich heel moeilijk inboeken.

[0:40:53] Dus het is goed, denk ik, dat daar naar gekeken gaat worden, maar dat blijft een heel lastig vraagstuk.

[0:41:01] En ik denk dat het zo is dat je dan ook als rijksoverheid moet kijken, als die baten niet allemaal bij die gemeente terechtkomen of binnen je eigen begroting,

[0:41:10] Ja, dan moet je toch de afweging maken, maar dat is een politieke, om die kosten te maken, want die baten zijn er wel degelijk.

[0:41:17] Ook al kan je ze niet precies inboeken en loopt het dan boekhoutechtisch misschien niet helemaal glad.

[0:41:25] Maar dat is een politieke keuze om te doen.

[0:41:29] Mevrouw Peters, het leek alsof u nog wilde aanvullen.

[0:41:32] Ja, we zijn hier wel...

[0:41:34] We zijn hier wel heel druk mee bezig.

[0:41:36] Het is best wel moeilijk om brede baten.

[0:41:38] We hebben het heel vaak over kosten en wij willen het vaker hebben over brede baten.

[0:41:42] Dus ambtelijk wordt er echt heel hard gewerkt aan.

[0:41:45] Hoe kunnen we dit beter in beeld brengen?

[0:41:46] Want daar begint het wel mee.

[0:41:47] Als we het beter in beeld krijgen, kan je ook het gesprek erover voeren.

[0:41:49] En op het moment dat we blijven zeggen het is ingewikkeld, dan komen we ook niet tot dat gesprek.

[0:41:53] Dus we proberen echt op traject te kijken naar hoe kunnen we het brede baat in beeld brengen om het gesprek te starten.

[0:41:59] En dan is het een politieke weging hoe daarmee om te gaan.

[0:42:03] Dank.

[0:42:03] Dan zag ik nog een vraag van de heer Keulemans van JA21.

[0:42:06] Ja, de allereerste excuus dat ik wat later was.

[0:42:08] Ik zat met overlappende verplichtingen, maar fijn dat ik hiervoor nog eventjes kon aanschuiven.

[0:42:12] Ik had een vraag aan u, voorzitter.

[0:42:13] Is de bedoeling dat we tijdens de presentatie verhelderende vragen stellen en aan het einde inhoudelijke vragen?

[0:42:17] Of kan het gewoon de hele tijd tussendoor?

[0:42:19] Nou, we hadden afgesproken.

[0:42:21] De presentatie bestaat uit twee blokjes.

[0:42:22] Aan het einde van het eerste blokje is er gelegenheid tot vragen.

[0:42:25] Maar als er echt prangende vragen zijn die nu kunnen wachten, dan kunt u die ook tussendoor stellen.

[0:42:30] Maar eventueel een inhoudelijke vraag kan ook aan het einde van dit blokje nog... Ja, en als ik het goed heb gezien, dan komen we bijna aan de rondevraag.

[0:42:45] Ja, deze is voor mij.

[0:42:46] Nou, hier sommen we nog eens op.

[0:42:49] Welke opgaven zijn er?

[0:42:50] Wat Floris ook net over vertelde.

[0:42:53] En wat voor beleidstrajecten hebben we daarop lopen?

[0:42:56] Ik heb al, denk ik,

[0:42:58] best een aardig wat dingen al benoemd.

[0:43:01] Participatiewet in balans, spoor tweede, daar hebben we eerder een technische briefing over gegeven.

[0:43:07] Daar werken een hoop beleidsopties uit die ook zien op participatie en reintegratie en hoe zou je daar een verdere impuls aan kunnen geven.

[0:43:16] Daar is ook vorig jaar een brief over naar de Kamer gestuurd.

[0:43:19] We zijn nu bezig om de financiële consequenties van die verschillende opties in kaart te brengen.

[0:43:25] Dat is een toezegging geweest aan de Eerste Kamer en we proberen

[0:43:28] in het eerste of begin tweede kwartaal er ook een brief over naar de Kamer te sturen.

[0:43:32] Dus daar gebeurt best een hoop, maar keuzes daarover zijn ook aan een nieuw kabinet.

[0:43:38] Dat is politiek.

[0:43:40] De toekomstbanenafspraak komt Marike zo over te spreken.

[0:43:45] Ik noemde al dat we bezig zijn met de sociale infrastructuur.

[0:43:49] Hoe kunnen we die versterken?

[0:43:50] We stoppen ook best veel geld in de komende jaren voor gemeenten om sociale ontwikkelbedrijven goed toekomstbestendig te maken.

[0:43:58] Dat geldt ook voor beschut werk, wat ik eerder noemde.

[0:44:01] Hoe kunnen we de inzet daarvan bevorderen?

[0:44:03] We hebben een werkagenda vanuit het VN-verdrag Handicap.

[0:44:08] Daar zitten de nodige onderdelen op werk en inkomen in van SZW, ook dingen die hier benoemd zijn.

[0:44:17] We hebben extra geld weten te regelen bij de voorbesluitvorming vorig jaar

[0:44:23] Mensen, dat zijn vaak jongeren die afgewezen zijn voor een Wajong-aanvraag, omdat nog niet vastgesteld kan worden dat ze duurzaam arbeidsongeschikt zijn.

[0:44:32] En dat is het criterium waarop je toegang hebt tot de Wajong.

[0:44:39] Dat is een groep die gemakkelijk tussen wal en schip valt.

[0:44:42] Dus we hebben nu geld gereserveerd en we zijn bezig met UWV en gemeente om te kijken hoe we dat geld op een goede manier kunnen besteden.

[0:44:49] Zodat ook die jongeren geholpen kunnen worden.

[0:44:51] Dat gaat om structureel over een aantal jaar om zo'n 30 miljoen euro.

[0:44:57] We zijn bezig, ik noemde net al simpel switchen.

[0:45:00] Hoe komt iemand op een passende plek terecht?

[0:45:03] Hoe nemen we barrières daarvoor weg?

[0:45:06] Hervorming arbeidsmarktinfrastructuur, daar komt Brian zo over te spreken.

[0:45:12] Ik noemde ook al de wet van school naar duurzaam werk.

[0:45:15] De samenwerking versterken tussen scholen, gemeenten en doorstroompunten.

[0:45:19] Doorstroompunten zijn

[0:45:21] verantwoordelijk voor jongeren zonder startkwalificatie, vroegtijdig schoolverlaters, om die te helpen richting of onderwijs of werk.

[0:45:31] En die wet regelt nu dat de zorgplicht van scholen wordt vergroot, ook nadat een leerling misschien zijn diploma gehaald heeft, gaat dan voortgezet speciale onderwijs, praktijke onderwijs, mbo1 en entree.

[0:45:49] En dat...

[0:45:50] Die wet zorgt ook voor dat gemeenten eerder gelegenheid hebben om, ook al zitten die leerlingen misschien nog op school, om te kijken van wat heeft die leerling nodig, misschien voor vervolgonderwijs of richting werk.

[0:46:00] En verplicht ook de drie partijen, scholen, gemeenten en die doorstroompunten, die overigens ook onder verantwoordelijkheid van gemeenten staan, om samen te werken regionaal en daar een programma op te maken om die jongeren goed te helpen.

[0:46:13] Ik denk dat dat een belangrijke ontwikkeling is.

[0:46:14] Daar zit ook extra geld voor in de begroting.

[0:46:19] En de sectorale ontwikkelpaden, die heb ik net al genoemd, daar zijn we ook nog volop mee bezig om steeds meer van die paden te ontwikkelen met de sociale partners, zodat mensen daar ook via die route een plek op de arbeidsmarkt kunnen vinden.

[0:46:35] Dus even in vogelvlucht waar we nu mee bezig zijn en een belangrijk aspect daarbij is, dat kwam net ook al even te sprake, dat vloeit ook, dat staat ook nadrukkelijk in het coalitieakkoord, hoe zorgen dat het eenvoudiger wordt

[0:46:48] voor mensen zelf, voor gemeenten, voor werkgevers om die match tot stand te brengen.

[0:46:53] Dus dat is ook een belangrijke opgave voor ons om ook de komende periode mee aan de slag te gaan.

[0:46:59] Dank je wel voor de heldere introductie, in ieder geval in de algemene lijn bij blok 1.

[0:47:03] Er is nu ruimte voor vragen.

[0:47:06] Ik wil wel mijn collega's aan de linkerzijde en onze gasten erop wijzen dat we nog een kwartier de tijd hebben.

[0:47:12] Dus hou je vraag kort en bondig en dat geldt dan ook voor het antwoord.

[0:47:17] Zijn er vragen?

[0:47:18] De heer Robstra van het CDA.

[0:47:21] Ik zal hem heel kort houden.

[0:47:23] De inzet van jobcoaching is tijdelijk, wat ik begreep.

[0:47:28] Terwijl wij van werkgevers wel te horen krijgen dat die inzet, als die langduriger zou zijn, dat ze die werkgever met een relatieve afstand, als ik dat zo mag zeggen, wat langer in dienst zou kunnen houden.

[0:47:39] Hoe kijkt u daarnaar?

[0:47:40] Zijn er ook mogelijkheden om dat langer te doen?

[0:47:43] Ja, die zijn er zeker.

[0:47:45] Voor gemeenten geldt dat er geen beperking is.

[0:47:48] Gemeenten bepalen helemaal zelf hoe lang een jobcoach ingezet kan worden.

[0:47:52] Daar hangt natuurlijk wel een prijskaartje aan.

[0:47:54] Dat onderzoek wat ik eerder noemde zegt daar ook het nodige over, maar de gemeenten hebben daar ruime beleidsvrijheid afhankelijk van wat de persoon en de werkgever nodig heeft.

[0:48:04] UWV hanteert wel een termijn van drie jaar, maar daar is wel ruimte om, als dat nodig is, van die termijn af te wijken en die langer te maken.

[0:48:14] Dus dat is wat meer ingekaderd, maar ook daar zit wel ruimte om te kijken wat is er daadwerkelijk nodig aan jobcoaching.

[0:48:24] Zijn er nog aanvullende vragen?

[0:48:25] De heer Keuleman.

[0:48:27] Ja, als het al geweest is of als het nog aan bod komt, laat het dan vooral weten.

[0:48:30] Maar ik had eigenlijk een vraag over de taaleis en over de maatschappelijke participatie die de tegenprestatie heeft vervangen.

[0:48:35] Kan dat, is dat nu een geschikte moment?

[0:48:38] Nou, dan ga ik gewoon door.

[0:48:40] De taaleis, daar hebben we het bij het afgelopen commissiedebat over uitvoering sociale zekerheid ook over gehad.

[0:48:45] En dan met name over het heel beperkt handhaven van de taaleis door gemeenten.

[0:48:48] Daar is begin vorig jaar wat ophef over geweest.

[0:48:51] Heeft u inzicht in de ontwikkelingen sindsdien?

[0:48:54] En het tweede is bij de herziening van de participatiewet is de voormalige tegenprestatie wordt omgevormd tot een maatschappelijke participatie.

[0:49:02] Zit daar enig handhavingselement nog aan vast?

[0:49:05] En in hoeverre wijzigt dat ten opzichte van de tegenprestatie?

[0:49:09] Ik zal iets zeggen over de taaleisen, dan kan Fer het tweede deel voor zijn rekening nemen.

[0:49:14] Taaleis komt heel snel een brief naar de Kamer, er is ook gevraagd naar de stand van zaken.

[0:49:19] Uit mijn hoofd komt er in april echt een plan van wat we met die taaleis willen, want het is eigenlijk zo gemeentehandhaven, weinig op de taaleis, maar dat komt ook

[0:49:29] dat we even naar de taaleis moeten kijken op hoe die effectief uitgevoerd kan worden.

[0:49:33] Er zitten echt belemmeringen, daar ligt ook een nieuw onderzoek.

[0:49:36] Dus het korte antwoord is, er komen twee brieven over de taaleis op zeer korte termijn naar uw kamer toe.

[0:49:44] En het andere aspect wat u noemt, de tegenprestatie, inderdaad staat niet meer expliciet in de wetgeving, in de participatiewet.

[0:49:51] Die is vervangen door een generieke participatieplicht.

[0:49:55] En daar vallen ook arbeids sollicitatieverplichtingen, noem het maar op, onder.

[0:49:59] Gemeenten kunnen nog steeds ook aan mensen een tegenprestatie vragen, om het zo toch maar te noemen, dus ook maatschappelijk te participeren.

[0:50:10] En gemeenten hebben ook binnen de participatiewet, en dat komt ook via de wet handhaving, of het wetvoorstel handhaving,

[0:50:18] denk ik nu weer bij uw Kamer ligt, aanpassing in, maar gemeenten kunnen ook als mensen plichten opgelegd krijgen en die worden niet voldaan, dan hebben gemeenten mogelijkheden om sancties op te leggen, te handhaven, tekorten op de uitkering.

[0:50:35] voor langere perioden en ook oplopend.

[0:50:39] Dat zit allemaal in de participatiewet en met de wethandhaving.

[0:50:43] Nou ja, worden daar weer aanpassingen in gepleegd, maar die ruimte is er nog steeds, maar het is vooral ook aan gemeenten om dat in te vullen.

[0:50:53] Heeft u nog een vervolgvraag?

[0:50:59] U kunt vervolgen met uw presentatie.

[0:51:01] Ja, dit heb ik net al gedaan.

[0:51:03] Ga jij dat doen?

[0:51:05] Dat dacht ik.

[0:51:09] In het tweede blok zoomen we in op een aantal specifieke trajecten die ook net zijn genoemd.

[0:51:18] De herzieningparticipatiewet, daar loopt het

[0:51:21] programma participatiewet in balans in drie sporen.

[0:51:24] Daar hebben we u een 26 november jongsleden natuurlijk over bijgepraat.

[0:51:31] Dus voor echt de inhoud verwijs ik naar die technische briefing.

[0:51:35] We kunnen wel aangeven dat er nu

[0:51:38] De beleidsopties zijn uitgewerkt en er ook een Kamerbrief volgt waarin er ook enkele concrete scenario's voor zo'n herziening ook zijn doorgerekend, inclusief de financiële impact.

[0:51:49] Dus die komt in het eerste kwartaal, als het goed is, naar uw Kamer.

[0:51:53] Maar het is ook echt aan een nieuw kabinet om daar keuzes over te maken.

[0:52:00] Dan de banenafspraak.

[0:52:02] Dank je wel.

[0:52:04] Ik wil graag iets vertellen over de banenafspraak.

[0:52:07] De banenafspraak is een sociaal akkoord tussen werkgevers, werknemers en de Rijksoverheid.

[0:52:13] Dat is gesloten in 2013 met als doel om meer werknemers... om extra banen te realiseren voor mensen met een beperking bij reguliere werkgevers.

[0:52:25] De banenafspraak kende een ingroeipad tot 2026.

[0:52:29] Het doel was 125.000 extra banen ten opzichte van de nulmeting te realiseren.

[0:52:36] Tot en met Q2 van 2025, dat zijn nog wel voorlopige cijfers, maar tot en met Q2 zijn er 91.000 extra banen gerealiseerd.

[0:52:46] Dat betekent dat in totaal op dit moment 144.000 mensen via de banenafspraak bij reguliere werkgevers aan de slag zijn.

[0:52:54] Dat is natuurlijk heel mooi, maar we zien ook dat dat nog maar de helft is van het aantal mensen wat in het doelgroepregister is opgenomen.

[0:53:05] Het streef is dan ook om mensen die wel willen en kunnen werken, maar bij wie dat tot nu toe nog niet gelukt is, naar werk te helpen.

[0:53:14] Ik was aan het wachten aan het einde van uw zin, maar ik zie een vraag van de heer Hamstra.

[0:53:18] Een korte technische vraag.

[0:53:19] Die 125.000, klopt dat het 100.000 bij reguliere bedrijven waren en 25.000 bij gemeenten?

[0:53:25] Als dat zo is, hoe is die verhouding van die 91.000?

[0:53:30] Ja, dat is een hele goede vraag.

[0:53:32] Dat klopt dat het 100.000 banen bij de markt is en 25.000 bij de overheid.

[0:53:41] Ik heb hier, als het goed is... Dat is breder dan alleen gemeenten, dat is de hele overheid, ja.

[0:53:49] Even kijken, ik heb op dit moment, dan heb ik het over de cijfers van 2024, zijn de realisaties bij de overheid 12.500 ongeveer en bij de markt 77.000.

[0:54:00] Mag die naar de volgende sheet alsjeblieft?

[0:54:07] Nou, wat ik net al zei, het streven is om mensen dus, ja,

[0:54:12] aan het werk te helpen en de staatssecretaris heeft daarom aangekondigd om in drie stapjes de banenafspraak te verbeteren.

[0:54:19] Het eerste stapje is het wetsvoorstel voor eenvoudig de banenafspraak.

[0:54:22] Dat is vorig jaar met uw Kamer besproken en een deel van die wet is op 1 januari in werking getreden.

[0:54:30] Dat ziet op het instrument loonkostenvoordeel.

[0:54:33] Dat is van drie jaar nu structureel geworden.

[0:54:35] Dat betekent dat

[0:54:36] werkgevers die een werknemer uit de banenafspraak in dienst hebben, kunnen gebruikmaken van het loonkostenvoordeel en nu voor de duur van het hele dienstverband, in plaats van dat het na drie jaar zou stoppen.

[0:54:48] Daarnaast is het aanvragen van het instrument loonkostenvoordeel ook veel eenvoudiger geworden.

[0:54:55] Het tweede onderdeel van het wetsvoorstel, dat moet nog in werking treden, dat is dat er een werkende quotumregeling is opgenomen.

[0:55:02] Er zat altijd al een quotumregeling in de banenafspraak, maar door uitvoerbaarheid, vraagstukken was die niet meer uitvoerbaar, kon die niet geactiveerd worden.

[0:55:11] Op dit moment is er dus een werkende quotumregeling in de wet opgenomen.

[0:55:14] Deze onderdelen van de wet moeten nog in werking treden.

[0:55:18] Dat voorzien we voor later dit jaar.

[0:55:22] Goed om daarbij te zeggen, is dat dat nog niet betekent dat de kwotumregeling ook daadwerkelijk geactiveerd wordt.

[0:55:27] Dat vereist een politiek besluit, wat ook samen met sociale partners door de bewindspersoon gemaakt moet worden.

[0:55:34] Wij zorgen er met de inwerking treding voor dat de systemen op orde zijn, zodat als het politieke besluit genomen wordt,

[0:55:40] dat die quotumregeling ook daadwerkelijk geactiveerd kan worden.

[0:55:45] Daarmee wordt ook het onderscheid tussen de overheidswerkgevers en de marktwerkgevers, waar we het net al even over hadden, wordt opgeheven.

[0:55:53] De tweede stap in de aanpak van het verbeteren van de banenafspraak is een nieuw wetsvoorstel dat in ontwikkeling is, waarmee een aantal groepen aan de doelgroep wordt toegevoegd.

[0:56:02] Allereerst gaat het om mensen in de WW en in de WIA die niet zelfstandig het WML kunnen verdienen.

[0:56:07] Deze zullen ook tot de doelgroep gaan behoren met als doel

[0:56:10] dat zij eerder aan de slag kunnen, eerder gebruik kunnen maken van de instrumenten die de banenafspraak biedt.

[0:56:17] Een ander onderdeel van dit wetsvoorstel is dat we in het kader van harmonisering van instrumenten de loondispensatie die op dit moment in de waaiong zit, willen vervangen door het instrument loonkosten-subsidie, zodat all over the board

[0:56:34] dat iedereen gebruik kan maken van dat instrument loonkosten-subsidie.

[0:56:38] Op korte termijn komt er een Kamerbrief over de uitgangspunten van dit wetsvoorstel.

[0:56:45] De laatste stap in het verbeteren van de banenafspraak is dat de staatssecretaris met sociale partners en uiteraard ook met ervaringsdeskundigen zelf in gesprek is over een nieuwe banenafspraak.

[0:56:55] Daarbij zal de ondersteuningsbehoefte van mensen centraal komen te staan en zal beter worden aangesloten bij het VN-verdrag Handicap.

[0:57:01] Op dit moment zijn we bezig met beleidsopties en beleidsvarianten en daarover wordt u ook voor de zomer nog geïnformeerd.

[0:57:09] Dank u wel.

[0:57:13] Ik stel voor dat we de presentatie nu gewoon even afluisteren.

[0:57:16] We hebben nog maar een paar minuten.

[0:57:18] Mocht daar nog ruimte zijn, dan denk ik niet voor vragen.

[0:57:20] Dan heeft u dan de gelegenheid, maar ik wil graag u het voortgeven.

[0:57:25] Oké.

[0:57:25] Ja, misschien goed.

[0:57:26] Ik wil dit kort houden en dan nog even de regionale arbeidsmarktinfrastructuur.

[0:57:30] Als u dat goed vindt, voorzitter.

[0:57:33] Ik heb al het nodige gezegd over de sociaal ontwikkelbedrijf.

[0:57:35] Superbelangrijk als het gaat om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk helpen.

[0:57:40] Daar zijn we ook echt de drukdoende.

[0:57:43] Er is een agenda afgesproken, werkagenda zeg maar, met VNG, Cedris en Divosa.

[0:57:50] Hoe kunnen we die bedrijven toekomstbestendig maken?

[0:57:53] Er gaat ook jaarlijks meer geld naartoe.

[0:57:57] Dat loopt via gemeenten voor die bedrijven.

[0:58:02] We zijn bezig, we hebben een ondersteuningsteam om bedrijven te helpen als daar behoefte aan bestaat, om de bedrijfsvoering verder te versterken.

[0:58:11] Dus kortom, we zijn met een heleboel activiteiten bezig.

[0:58:14] Er zijn ook brieven over aan de Kamer gestuurd om die bedrijven toekomstbestendig te maken.

[0:58:20] zodat ze hun goede werk kunnen blijven doen.

[0:58:23] De scheurd werk heb ik al het nodige over verteld.

[0:58:27] De WSW bestaat nog steeds, de sociale werkvoorziening.

[0:58:31] Mensen die voor 2015 onder de WSW werkten, die hebben hun rechten behouden.

[0:58:37] Dus gemeenten zijn nog steeds verplicht om goede werkplekken voor die mensen te organiseren.

[0:58:42] Dat gebeurt ook vaak bij de sociale ontwikkelbedrijven.

[0:58:45] Maar dat aantal, dat ziet u hier,

[0:58:47] neemt wel jaarlijks af omdat er alleen nog mensen uitstromen en niet meer instromen in de WSW.

[0:58:58] Ja, leuk om toch nog kort iets te vertellen over de wondere wereld van de arbeidsmarktinfrastructuur.

[0:59:05] Arbeidsmarktinfrastructuur is eigenlijk de samenwerking tussen publieke en private partijen in arbeidsmarktregio's.

[0:59:11] Publieke en private partijen die iets doen op de arbeidsmarkt.

[0:59:14] Er staat hier een lijst van partijen genoemd.

[0:59:18] Dat komt samen in de 35 arbeidsmarktregio's in Nederland.

[0:59:21] De arbeidsmarktregio is ongeveer het schaalniveau waarop mensen heen en weer willen reizen naar hun werk.

[0:59:29] Dus zo is dat ongeveer bepaald.

[0:59:31] En de afgelopen jaren zijn er heel veel mooie ontwikkelingen geweest in de arbeidsmarktregio's om mensen naar werk te helpen, om werkgevers en voldoende personeel te helpen.

[0:59:40] Maar we hebben ook gezien dat het best wel complex is geworden door al die goede initiatieven voor mensen en werkgevers waar ze terecht kunnen met hun vragen over werk en ontwikkeling.

[0:59:49] Zij moeten nu eigenlijk zelf eerst de vraag beantwoorden.

[0:59:52] Welke gemeente woon ik eigenlijk?

[0:59:53] Welke regio is dat dan?

[0:59:55] Wat is mijn specifieke vraag?

[0:59:56] En wat is mijn inkomens- of uitkeringssituatie?

[0:59:59] En pas dan komen ze bij de juiste plek, dus een van deze organisaties die ze eigenlijk verder kan helpen met hun vraag.

[1:00:05] En we willen dat veel makkelijker maken.

[1:00:07] Dat willen we doen door in ieder geval in iedere arbeidsmarktregio een werkcentrum te laten ontstaan, te organiseren.

[1:00:14] Eigenlijk een toegangspoort voor iedereen die een vraag heeft over werk en ontwikkeling.

[1:00:19] Daar worden ze geholpen door een gids.

[1:00:21] Wordt duidelijk in ieder geval, wat is nu eigenlijk je vraag en welke van deze organisaties kan jou nou verder gaan helpen.

[1:00:27] We zien dat als een hele belangrijke ontwikkeling vooral voor mensen die nu geen idee hebben waar ze terecht kunnen met hun vraag over werk en ontwikkeling.

[1:00:37] We willen ook op strategisch niveau de samenwerking versterken tussen al deze partijen door een regionaal beraad te organiseren.

[1:00:44] Dat vervangt ook veel van de stuurgroepen die nu allemaal in die regio's actief zijn en neemt veel bestuurlijke druk weg.

[1:00:51] En we vragen het regionaal beraad en al deze partijen om ook één gezamenlijke meerjarenagenda te maken waar economische, sociale en onderwijsopgave in de regio echt samenkomt en je ook echt strategisch gezamenlijk plannen gaat uitvoeren.

[1:01:06] Er ligt een wetvoorstel aan te grondslag en we hopen dat na de zomer naar uw Kamer te sturen.

[1:01:14] Dank u wel.

[1:01:15] Net niet binnen de tijd excuses, maar dank voor de informatie.

[1:01:20] Ik hoor dat er ook nog heel wat wetsvoorstellen onze kant op komen.

[1:01:24] We starten volgende week met een eerste commissiedebat over de participatiewet en u heeft ons enorm op weg geholpen, dus dank daarvoor.

[1:01:32] Dank.