Vergadering commissie voor de Werkwijze

[0:00:00] Welkom, de belangstellenden op de publieke tribune.

[0:00:03] Ik stel voor meteen met de agenda te beginnen.

[0:00:07] Allereerst de besluitenlijst Vergadering Commissie voor de Werkwijze van 20 mei 2025.

[0:00:12] Het voorstel is om dat voor kennisgeving aan te nemen.

[0:00:15] Ik zie dat de leden daarmee akkoord zijn.

[0:00:18] En ik stel voor, u heeft het al gezien, mevrouw Van der Plas is in ons midden, om allereerst even, voordat we de andere agendapunten langsgaan, mevrouw Van der Plas het woord te geven voor agenda punt 4.

[0:00:29] En dat betreft de rapportage van de voorbereidende groep uitvoering motie Wij en Nas CS.

[0:00:36] Mevrouw Van der Plas, mag ik u het woord geven voor een korte toelichting?

[0:00:40] Ja, zeker.

[0:00:42] In september is een motie ingediend door Marijke Weyenas met een groot aantal ondertekenaars.

[0:00:52] Wij hebben eigenlijk zo snel mogelijk daarna, na de verkiezingen hebben wij een voorbereidende groep ingesteld om deze motie te bespreken met z'n allen.

[0:01:06] In totaal bestond de voorbereidende groep uit, even uit mijn hoofd, zeven leden.

[0:01:12] Dus er was een goede, brede afvaardiging.

[0:01:15] We hebben in totaal acht keer vergaderd.

[0:01:21] Er zat natuurlijk nog wel een keer een uitstootmoment in, toen eigenlijk een motie van meneer Markuszower niet in stemming werd gebracht.

[0:01:33] We hebben hele goede gesprekken gehad, dat heeft u ook in de brief kunnen lezen, waar uiteindelijk is besloten, niet in meerderheid, twee leden zagen wel aanleiding om te kijken of de voormalige Kamervoorzitter kon worden vervolgd en de andere leden niet.

[0:01:57] Dat is ook ons advies geweest, ook dat heeft u kunnen lezen in de brief.

[0:02:02] en voorts is er door de voorbereidende groep wel een advies gedaan omtrend de sociale veiligheid en daarvan hebben wij geadviseerd om het actieprogramma sociale veiligheid verder te implementeren het onderwerp sociale veiligheid structureel te agenderen bij het presidium

[0:02:24] en bij de jaarlijkse raming en om nieuwe Kamerleden bewust te maken van de verschillen in de rechtspositie tussen politieke en ambtelijke medewerkers en de bijbehorende machtsverhoudingen.

[0:02:34] Dat is eigenlijk even beknopt hoe dit allemaal is gegaan, dus ik weet niet of daar dan nog vragen over zijn of dat iedereen duidelijk is.

[0:02:43] Inmiddels is de motie van Markuszower wel in stemming gebracht en daarvan heeft de Kamer, die heeft de Kamer verworpen.

[0:02:50] Dank u wel, mevrouw Van der Plas.

[0:02:51] Ik kijk rond of er leden zijn die vragen hebben aan mevrouw Van der Plas of dat het voldoende duidelijk was.

[0:02:59] Ik zie de heer Oosterhuis.

[0:03:00] Gaat uw gang.

[0:03:02] Nou, in ieder geval wil ik mijn dank uitspreken aan mevrouw Van der Plas en haar voorbereidende groep, want ik vond het een heel goed rapport en duidelijk en helder en doorvrocht.

[0:03:11] Dus veel dank daarvoor.

[0:03:13] Mijn vraag gaat eigenlijk vooral over de aanbevelingen en het overnemen van de aanbevelingen.

[0:03:18] Want er zitten een paar aanbevelingen in het rapport die nog wat onduidelijk zijn wat daarmee te doen.

[0:03:26] Bijvoorbeeld over een protocol over de ambtsdelicten.

[0:03:30] Daar kan de Tweede Kamer overwegen aan het presidium te vragen.

[0:03:35] Hoe gaan we om met die aanbevelingen?

[0:03:37] Wie neemt daar vervolgens het initiatief op wat daarop gebeurt?

[0:03:42] Ik kan hem beantwoorden, maar u... Nou ja, ik wou zeggen, kijk, mijn werk is in principe klaar.

[0:03:48] Dus die vraag of dat antwoord is dan niet aan mij, dat is aan de voorzitter.

[0:03:52] Ja, nee, ik kan dat wel beantwoorden.

[0:03:55] Ik denk dat er twee aanbevelingen zijn in het advies van de voorbereidende groep die geadresseerd zijn aan het presidium, de voorzitter, en dat zien met name toe

[0:04:06] op de aanbevelingen met betrekking tot lessen voor de toekomst over de sociale veiligheid tussen de ambtelijke organisatie en politieke ambtdragers te onderschrijven.

[0:04:15] Wij gaan natuurlijk in het voorjaar met elkaar de raming weer bespreken.

[0:04:19] Het is mijn voorstel om ook in de brief daaraan voorafgaand de Kamer te informeren om de aanbevelingen van de commissie ook zodanig op te volgen.

[0:04:30] voorstellen voor te doen.

[0:04:31] En het tweede is de oproep tot een spoedige herzinning van de wetministeriële verantwoordelijkheid.

[0:04:36] Dat is eigenlijk het punt waar de heer Oosterhuis, waar u denk ik op toeziet.

[0:04:40] Dat is een wet die zou klaar liggen op de plank bij het kabinet.

[0:04:44] De Kamer gaat zelf over behandeling, maar mijn voorstel zou zijn dat ik na het advies van de commissie een brief stuur aan het kabinet dat het de wens van de Kamer is om tot spoedige behandeling van deze wet over te gaan, omdat we weten dat die wet eigenlijk al heel lang op de plank ligt.

[0:04:59] Dus dat zou eigenlijk

[0:05:00] Mijn voorstel zijn om langs die lijn de adviezen op te volgen en voor wat betreft de andere adviezen heeft mevrouw van der Plas zelf ook al aangegeven dat de Kamer daar al zelf een besluit over heeft genomen.

[0:05:13] Is dat voor iedereen akkoord?

[0:05:16] Zijn we daarmee aan het einde gekomen van dit punt, dan wil ik ook de woorden van dank richting u mevrouw van der Plas, de leden van uw commissie en uw staf wil ik herhalen, want u heeft in een zeer korte tijd zeer zorgvuldig werk moeten verrichten.

[0:05:30] En het is indrukwekkend op welke wijze u en de commissie en uw staf dat hebben gedaan.

[0:05:36] Dus ook ik wil mijn grote waardering daarvoor uitspreken.

[0:05:40] Nou, dank u wel.

[0:05:41] En als voorzitter van de... of inmiddels oud-voorzitter van de voorbereidende groep wil ik die woorden herhalen, ook aan de leden die hebben deelgenomen in deze voorbereidende groep, tussen alle drukke werkzaamheden door.

[0:05:54] Dit was toch wel een heel intensief en ook wel lastig traject.

[0:06:01] In zo'n korte tijd hebben we heel constructief met elkaar gesproken, ook met de leden die een andere visie erop nahielden.

[0:06:09] Dat is allemaal in goede harmonie gegaan en daar ben ik heel blij mee.

[0:06:13] En ik wil ook met name de staf nog hartelijk danken voor het hele harde werk wat zij hebben gedaan en de ondersteuning hierbij.

[0:06:21] Zonder hen was het niet gelukt om dit in zo'n korte tijd voor elkaar te krijgen.

[0:06:26] Dus ook dank namens de oud-voorzitter van de voorbereidende groep.

[0:06:32] Dank u wel, mevrouw Van der Plas.

[0:06:33] En fijn dat u bereid was om dit ook toe te lichten nu in deze procedurevergadering.

[0:06:39] Dan stel ik voor over te gaan naar agenda punt twee van de agenda.

[0:06:42] Voorstel van het presidium tot wijziging van het reglement van orde en tot vaststelling van een afzonderlijke regeling in verband met het in buitengewone omstandigheden tijdelijk mogelijk maken van digitale vergadermogelijkheden.

[0:06:54] Het voorstel is om een inbrengdatum voor het verslag vast te stellen op woensdag 25 februari 2026 om twaalf uur.

[0:07:01] Is dat akkoord?

[0:07:03] Al dus besloten.

[0:07:04] Agenda punt drie.

[0:07:05] Voorstel van het presidium tot wijziging van het reglement van orde om vast te leggen dat de termijn voor de toekening van een debat eenmaal kan worden verlengd.

[0:07:13] En het voorstel hier is ook om inbringdatum voor het verslag vast te stellen op woensdag 25 februari 2026 om twaalf uur.

[0:07:21] Is dat akkoord?

[0:07:23] Al dus.

[0:07:24] Opmerking van mevrouw Martens van Amerika.

[0:07:26] Ja, dank u voorzitter.

[0:07:26] Wat ons betreft zou het ook een blank afslag kunnen zijn.

[0:07:30] Voorzitter, dat was ook mijn opmerking.

[0:07:32] Die suggestie stond er niet voor niks als nood.

[0:07:35] En wat mij betreft hoort de nood in de conclusie.

[0:07:37] Ik zie de heer Oosterhuis.

[0:07:38] Ik snap de suggestie, maar ik zou wel graag gebruikmaken van de mogelijkheid tot uitbrengen van verslag.

[0:07:42] Dan stel ik voor toch gewoon de inbrengdatum als zodanig vaststellen.

[0:07:47] Ja, akkoord.

[0:07:49] Dan zijn we bij agenda punt 4.

[0:07:51] Hebben we reeds behandeld.

[0:07:52] Agenda punt 5.

[0:07:54] Controversieel verklaren van initiatiefnood als een initiatiefwetsvoorstellen.

[0:07:59] En daar staat bij.

[0:08:00] ter bespreking en ik kijk rond of de behoefte is om...

[0:08:07] dat te bespreken.

[0:08:08] Mevrouw Martens van Amerika.

[0:08:10] Dank voor de vier geschetste opties.

[0:08:13] Het is mij alleen en mijn collega's niet helemaal duidelijk geworden wat de verschillen zijn tussen 1 en 2.

[0:08:20] Dus misschien kan wellicht iemand dat toelichten.

[0:08:22] 3 en 4 zijn heel duidelijk.

[0:08:24] 1 en 2 lijken behoorlijk op elkaar.

[0:08:27] Het is wel een belangrijk besluit, dus misschien is er iemand in de gelegenheid dit toe te lichten.

[0:08:33] Meneer Oosterhuis.

[0:08:35] Ja, de toelichting laat ik zo aan de staf.

[0:08:38] Ik begrijp het verschil wel tussen één en twee, maar... En dank ook voor de geschetste opties.

[0:08:47] Wat mij betreft is het niet logisch om initiatiefvoorstellen controversieel te verklaren.

[0:08:53] Of we dat nu per se expliciet met het reglement zouden moeten vastleggen, dat hoeft van mij nou ook weer niet.

[0:08:59] Maar daarom vond ik op C3 wel een charmante om het niet meer op de lijsten te zetten.

[0:09:03] Dan blijft er de mogelijkheid, maar is het, ja, de drempel wel een stuk hoger.

[0:09:13] Mevrouw van der Plas.

[0:09:16] Ja, voorzitter.

[0:09:16] Ik ben eigenlijk een beetje tegen om het gewoon niet meer op de lijsten te zetten.

[0:09:21] Je moet wel gewoon geïnformeerd worden.

[0:09:23] Ik zou de mogelijkheid wel willen behouden, ondanks dat het niet gebruikelijk is.

[0:09:29] En met de tekst van de voorzitter tijdens een vergadering om te zeggen dat het niet gebruikelijk is, dan kan dat gewoon prima volstaan.

[0:09:35] Maar ik vind wel dat elke fractie gewoon zelf de keuze moet hebben om te kijken of ze een initiatiefwetgeving of nota's toch controversieel willen verklaren.

[0:09:46] Het is niet gebruikelijk, maar het kan wel.

[0:09:48] Dus dat zou mijn optie zijn.

[0:09:52] Dus u stelt voor eigenlijk variant 1, de huidige situatie te blijven hanteren?

[0:09:58] Ja.

[0:09:59] Mevrouw Martha Samir, u zei het al, sorry, dat het niet helemaal duidelijk was, want ik zou zeggen gewoon optie 2.

[0:10:07] Maar ik weet dan ook niet precies het verschil wat dan... Waarbij het niet de enige was.

[0:10:12] Ja, dus of het niet een beetje hetzelfde is.

[0:10:14] En om de verwarring wat groter te maken, ik heb even niet scherp welk scenario dat is, maar ik zou er in ieder geval op pleiten dat voor de lijn dat initiatief notus

[0:10:22] en initiatieve wetten vanuit de Kamer niet controversieel worden verklaard.

[0:10:26] Ik bedoel, dat je dat doet met een kabinet, dat demissionair, dat is één ding.

[0:10:30] Maar om nou ook nota's en wetten vanuit de Kamer zelf stil te leggen, vind ik best bijzonder.

[0:10:35] Kamerleden kunnen gewoon... Ja, de Kamer is niet demissionair, dus die kan gewoon doorwerken aan die stukken.

[0:10:42] Maar ik heb even niet scherp, zo 1, 2, 3, welk scenario dat is.

[0:10:46] Nou ja, kijk, de vraag is, willen we bijvoorbeeld een afspraak maken met elkaar dat initiatiefwetsvoorstellen niet controversieel verklaard kunnen worden?

[0:10:56] En ik denk dat enkele van u opmerken, terecht, dat de Kamer daar altijd zelf over gaat en dat het niet gebruikelijk is.

[0:11:04] Dat is een manier van hoe we met elkaar omgaan.

[0:11:06] De vraag is, willen we dat formaliseren?

[0:11:08] En ik denk, meen op te merken, dat er weinig behoefte is om dat te formaliseren.

[0:11:15] En als ik het goed begrijp, in ieder geval de huidige werkwijze te continueren, waarbij het in principe nog steeds aan de Kamer is om initiatiefvoorstellen controversieel te verklaren, waarbij we met elkaar wel zeggen dat het niet gebruikelijk is dat te doen.

[0:11:30] En dat meen ik een beetje op te merken, maar niet gindens.

[0:11:34] Ja, voorzitter, dank u wel.

[0:11:35] Ik sluit me aan bij collega Lala.

[0:11:39] Ik vind het zeer... Het is ongebruikelijk, maar ik vind ook dat we het eigenlijk niet moeten doen.

[0:11:44] Ik kon het officieel verklaren van initiatieven van onszelf, van collega's.

[0:11:50] En dan moeten we dus onszelf beperken.

[0:11:51] Dus ik ben erg voor variant drie of vier.

[0:11:55] Maar gehoord wat is gezegd door collega Martens van Amerika, Oosterhuis en Van der Plas, denk ik van variant drie kunnen we toch met een kleine aanpassing dan een soort uitvoeren.

[0:12:05] Dat je begint met een lijst van... met een opmerking.

[0:12:08] Wij, alle initiatieven op het terrein van de commissie, worden niet controversieel verklaard of gaan gewoon door, tenzij... En dan is bij dat punt op de agenda, waarin gewoon een opzomming staat van alles, of geen opzomming, maar even daarop wordt gewezen, de ruimte voor de collega's om dan de vinger op te steken.

[0:12:27] Ja, behalve dan voor dit, hier wil ik even een aparte stemming over, van de commissie.

[0:12:32] Dan maak je een soort variant op optie drie,

[0:12:35] Kom je tegemoet aan wat mevrouw van der Plas zegt, van ja, ik wil in principe wel die mogelijkheid houden.

[0:12:41] Maar maak je ook heel duidelijk van het is volstrekt ongebruikelijk om iets van collega's of onszelf controversieel te verklaren.

[0:12:48] Mevrouw Martens van Amerika.

[0:12:50] Ja, dank.

[0:12:50] En ik denk dat we niet heel ver uit elkaar zitten als ik zo vrij mag zijn.

[0:12:54] De vraag die mij een heel klein beetje bekruipt is volgens mij werkt het systeem nu goed.

[0:12:58] Dus wat willen we oplossen met dit formaliseren?

[0:13:02] Dat is een beetje mijn

[0:13:04] zoektocht hierin.

[0:13:06] Het is ongebruikelijk om initiatief nota's en voorstellen controversieel te verklaren, maar het is aan de Kamer om dat al dan niet te besluiten.

[0:13:17] En dat kan iedere keer weer worden afgewogen bij procedurevergaderingen.

[0:13:25] Mevrouw Lala.

[0:13:26] Voorzitter, maar wat helpt dan het formaliseren?

[0:13:29] De mogelijkheid is er nu.

[0:13:30] Het is niet gebruikelijk.

[0:13:32] Dus op het moment dat we het gaan formaliseren, dat die mogelijkheid nog nadrukkelijker is, zal er waarschijnlijk ook veelvuldiger van gebruik gemaakt worden.

[0:13:40] Idem dieto, als je dat niet doet... Ik bedoel, we doen het al met bedachte raden als we dat gaan doen.

[0:13:47] Dus laten we dan gewoon de huidige werkwijze gewoon hanteren.

[0:13:50] Ik kijk alleen naar de heer Ginwissels die daar bezwaar tegen heeft.

[0:13:53] Nee, ik probeer een compromis te vinden.

[0:13:56] Nee, ik vind het prima.

[0:13:57] Alleen, nu is er een nevenschikking.

[0:14:00] En die nevenschikking die hoort er eigenlijk niet te zijn.

[0:14:04] weet dat er morgens in het huis zijn dat je van initiatieven van collega's afblijft, ja dan is het in principe zolang dat werkt is het voldoende.

[0:14:13] We hoeven ook niks te regelen.

[0:14:14] Maar ja dan is deze notitie voor niks.

[0:14:16] Nou ja, kijk deze notitie, ik zeg altijd bij ons, wij zijn van de afdeling service en dienstverlening.

[0:14:22] Dit is een wens vanuit de raming

[0:14:23] om hier met elkaar te kijken naar verschillende varianten.

[0:14:26] Die ligt voor.

[0:14:28] Eén is, het is aan de leden zelf en u zal zelf wel weten dat het ongebruikelijk is.

[0:14:32] Twee is een voorzitter die er nog eens even op wijst van het is ongebruikelijk.

[0:14:37] Nou, willen we dat formaliseren met elkaar, meneer Oosterhuis?

[0:14:41] Nou, formaliseren is één ding.

[0:14:43] Naar ik begreep kwam het verzoek bij de raming voort uit het feit dat er vanuit een fractie veelvuldig bij controversieel verklaren toch werd gepoogd of voorgesteld om initiatiefvoorstellen controversieel te verklaren.

[0:14:57] Dus daarom kan ik me goed voorstellen.

[0:14:59] Ik vond het compromisvoorstel dat de heer Grimdis voorstelde een charmante.

[0:15:04] Maar dan houden we het dus zoals het is, waarbij een voorzitter zegt bij aanvang van de procedurevergadering waar dit over gaat, het is niet gebruikbaar.

[0:15:11] En waarbij dan de initiatiefvoorstellen geclusterd worden op die agenda, volgens mij, zoals Glynis voorstelde.

[0:15:16] Zo doen.

[0:15:17] Mevrouw van der Plas, mevrouw Martens van Amerika, kunt u daarmee leven?

[0:15:20] Mevrouw Lala, mevrouw Inge van Dijk?

[0:15:25] Ik kan er zeker mee leven en laten we elkaar ook vooral aanspreken als we zien dat één of twee collega's continu proberen dit proces toch te ondermijnen.

[0:15:35] Mevrouw van der Plas.

[0:15:38] Ik weet niet wie dat veelvuldig doet, want ik heb het eigenlijk bijna nog nooit meegemaakt.

[0:15:41] Ik heb het zelf één keer omgevraagd, daar had ik een goede reden voor.

[0:15:45] En dat is ook waarom ik het zo wil laten, omdat een Kamerlid of een fractie kan gewoon zelf een hele goede overweging hebben om het controversieel te verklaren.

[0:15:55] Maar ik herken niet het beeld van dat er een fractie is dat het aan de lopende band gebeurt, want ik heb het echt bijna nog nooit gezien dat dat gebeurt.

[0:16:04] We doen het als volgt, we laten het aan de Kamer, waarbij we inderdaad gaan klusteren en wijzen op de moris dat het in principe ongebruikelijk is en dan is uiteindelijk het aan de Kamer, zoals alles in het leven uiteindelijk aan de Kamer is.

[0:16:21] Dan doen we het zo.

[0:16:23] Agenda punt 6.

[0:16:24] Onderzoeksopzet, interne evaluatie, burgerinitiatief.

[0:16:29] ter informatie.

[0:16:30] Wil iemand daar wat over zeggen?

[0:16:31] Dat is niet het geval.

[0:16:32] Op agenda punt zes nog, mevrouw van der Plas?

[0:16:37] Gaat uw gang.

[0:16:39] Goed dat geëvolueerd wordt.

[0:16:43] We hebben ook petities natuurlijk.

[0:16:47] Ik ben zelf lid van de Commissie voor Zoekschriften en Burgerinitiatieven.

[0:16:53] Dus ik weet niet of dat daar onder valt, maar vandaar is mijn vraag of dit ook voor petities kan gelden.

[0:17:01] Kijk, elke burger moet gewoon laagdrempelig toegang hebben om hier een petitie te kunnen aanbieden en dat is ook

[0:17:09] De oorsprong is natuurlijk ook dat het burgers zijn die eigenlijk...

[0:17:12] normaal gesproken niet zo makkelijk in contact komen met Kamerleden.

[0:17:17] Wat we wel zien bij petities, tenminste dat is mijn ervaring, dat er ook steeds vaker gewoon organisaties, meerdere keren, die hebben allemaal de mensen en de middelen en die komen hier heel vaak om petities aan te bieden.

[0:17:30] Nogmaals, ik vind dat een groot goed, dat moet ook, maar is dat de bedoeling ook van petities?

[0:17:37] Dus andere mensen hebben misschien veel moeilijker toegang, weten dat niet.

[0:17:40] Dus daar zat ik een beetje over te

[0:17:42] te denken van moeten we dan misschien ook petities evalueren.

[0:17:48] Daarbij opgemerkt, het is niet mijn bedoeling om petitie aanbieders tegen te houden, maar wel van is het nog wel zoals het ooit bedoeld was.

[0:17:59] Ik sta voor uw opmerkingen mee te nemen bij die onderzoeksopzet.

[0:18:02] Ik snap overigens wat u bedoelt, ook uitvoerige commissies.

[0:18:06] Een petitie is duidelijke verzameling van handtekeningen en daarmee een ondersteuning.

[0:18:10] En we zien, laat ik het zo zeggen, petities in verschillende varianten soms in de zaal beneden voorbij komen.

[0:18:17] Dus ik denk dat u een goed punt maakt en dat we dat gewoon meenemen bij deze onderzoeksopzet.

[0:18:21] Of we daar misschien wat duidelijke afspraken over willen maken.

[0:18:25] Want een petitie is een petitie.

[0:18:26] Nou, laten we kijken hoever we dat op die manier kunnen brengen.

[0:18:30] Agenda punt 7, vergaderdata 2026.

[0:18:35] Op of aanmerkingen?

[0:18:37] Dat is niet het geval.

[0:18:39] Agenda punt 8, brievenlijst.

[0:18:43] Op en of aanmerkingen op de brievenlijst?

[0:18:47] Dat is niet het geval.

[0:18:49] Rondvraag.

[0:18:50] Mevrouw van der Plas.

[0:18:52] Mevrouw Martins van Amerika.

[0:18:54] Mevrouw Oosterhuis.

[0:18:55] Mevrouw Lala.

[0:18:57] Ik vind het altijd fijn als we het werk zo eenvoudig en overzichtelijk mogelijk maken in de Kamer.

[0:19:06] Er komt een nieuw kabinet, schijnt, met weer een enorm aantal ministers, namelijk 18.

[0:19:12] Dat kan een reden zijn om ons aantal commissies weer eens terug te brengen.

[0:19:17] Wordt daar een ei over gelegd?

[0:19:19] Is het aan dit gremium?

[0:19:20] Is het aan de fractiesecretaris?

[0:19:22] Is het aan het presidium?

[0:19:23] Hoe gaan we dat doen?

[0:19:25] De G4 wil daar wel wat over zeggen.

[0:19:27] Ja, het houdt ons bezig, intern.

[0:19:30] En de politiek speelt daar een belangrijke rol in.

[0:19:32] Dus we hebben intern zijn we aan het kijken wat is nu nodig.

[0:19:36] Ik denk even, praat ik voor mezelf, dat asiel een grote commissie is.

[0:19:40] Als die bij justitie komt, dat die erg ondergesneld gaat worden en dat justitie onderwerpen ook erg ondergesneld gaan worden.

[0:19:49] Beide gevierds hebben gezegd, nou, misschien moet dat dan toch maar twee aparte commissies blijven.

[0:19:53] Datzelfde geldt voor economische zaken en klimaat en groene

[0:19:57] Wat is het, groene groei?

[0:19:59] Dat is ook erg veel werk en best lastig om dat bij elkaar te doen.

[0:20:07] En we zijn nu nog even aan het kijken met binnenlandse zaken en ruimtelijke ordening en volkshuisvesting.

[0:20:15] Daarvan is misschien wel het idee om dat bij elkaar te doen.

[0:20:18] Dat was even eerst de voorlopige opening.

[0:20:20] We gaan er intern nog even goed naar kijken wat nou wijsheid is.

[0:20:24] Ik wil natuurlijk ook geen geviers op de bank hebben zitten, dus wat dat betreft... En ik snap ook de rol voor de kleine fracties, dat dat natuurlijk fijner is als je in één commissie zit.

[0:20:34] Maar mijn idee is om binnenkort even na het reces met de fractiesecretaris te gaan zitten om te kijken wat het belang is voor anderen.

[0:20:42] En dan proberen we naar goede oplossingen te streven.

[0:20:45] En dat had ik zo snel mogelijk wel aan de Kamer voor te leggen.

[0:20:49] Ja, dank u wel.

[0:20:51] Mevrouw Inge van Dijk, heeft u nog een... Dan heb ik misschien... Nou, misschien.

[0:20:54] Ik heb zelf een voorstel voor u. Namelijk, de heer Gim is verwezen ook al naar, we gaan in een nieuwe constructie met elkaar samenwerken.

[0:21:02] Er komt een minderheidskabinet met een minderheidscoalitie die voortdurend zal moeten zoeken naar draagvlakken en meerderheden in de Kamer.

[0:21:10] En ik zou me zo kunnen voorstellen dat dat ook wat kan betekenen voor de wijze waarop wij hier in de Kamer

[0:21:16] ja, werken, onze parlementaire werkwijzen, procedures, wanneer er sprake is van een minderheidskabinet.

[0:21:23] En ik zou het voorstel willen doen om een werkgroep in te richten uit uw midden, met u, voor diegenen die daarover zouden willen meedenken, om over die parlementaire werkwijzen en procedures na te denken en daar binnen enkele weken, maanden te kijken of we tot een aantal aanbevelingen kunnen komen, of dat wenselijk is en zo ja, welke.

[0:21:44] U kunt denken aan verschillende activiteiten te ontplooien, te denken valt aan een gesprek met de aanstaande minister-president en vicepremiers over de informatiepositie van de Kamer, gesprekken met wetenschappers die hierover hebben nagedacht, als ook wellicht in gesprek met parlementen in het buitenland, in Europa, die hier ervaring mee hebben.

[0:22:04] Kortom, te kijken of we onze werkwijze zouden moeten aanpassen op de nieuwe minderheidssituatie.

[0:22:12] waar we straks mee zullen moeten werken.

[0:22:16] Dus concreet, mijn voorstel is om een werkgroep in te richten en te kijken of u daar behoefte aan heeft en zo ja, per e-mail een inventarisatie te doen of u daar lid van zou willen worden.

[0:22:28] Ik zie dat daar instemmend op wordt gereageerd.

[0:22:30] Mevrouw van der Plas.

[0:22:32] Nou, ik ga dit even terugleggen in de fractie.

[0:22:34] Op zich vind ik het een...

[0:22:36] Goed idee, maar omdat wij natuurlijk maar met weinig zijn, moeten we ook kijken.

[0:22:40] Ik weet dat dit soort dingen altijd toch best wel veel tijd gaat kosten.

[0:22:44] Dus ik moet dat gewoon even terugleggen in de fractie.

[0:22:46] En maar in ieder geval een sympathiek idee om dit om dit zo.

[0:22:51] te organiseren.

[0:22:53] Dank u wel.

[0:22:53] Mevrouw Lala.

[0:22:54] Ik denk dat het sowieso goed is om te kijken naar hoe we onze parlementaire processen kunnen verbeteren, zeker als het gaat om de relatie tussen kabinet en kamer.

[0:23:02] Wat mij betreft zou dat misschien nog wat breder kunnen trekken dan slechts het minderheidskabinet, hoewel dat natuurlijk een bijzondere variant is, maar misschien zijn er nog andere varianten denkbaar waarbij we onze processen ook kunnen verbeteren.

[0:23:14] Dus wat mij betreft mag dat nog wat breder dan alleen maar de specifieke situatie van dit minderheidskabinet.

[0:23:21] Volgens mij is dat een heel goed voorstel en is het mooi als een werkgroep op een korte termijn bij elkaar zou kunnen komen om die scope ook met elkaar te bespreken.

[0:23:29] Mevrouw Inge van Dijk.

[0:23:30] Ja, ik vind het ook een goed idee.

[0:23:32] Ik vind het ook verstandig om de eerdere rapporten die we hebben gemaakt, als het gaat om werkwijze erbij te betrekken.

[0:23:38] Ik heb daar twee keer aan deel mogen nemen en ik heb niet de overtuiging dat alle aanbevelingen daarin al goed zijn overgenomen.

[0:23:44] En doorbouwen op iets wat nog geen goed fundament is, vind ik onverstandig.

[0:23:49] Dus ik zou het goed vinden om daar ook nog even goed naar te kijken.

[0:23:51] Ja, heel goed.

[0:23:52] Meneer Kim Wiss.

[0:23:53] Ja, dank, voorzitter.

[0:23:54] Goed initiatief, leuk initiatief.

[0:23:58] Ja, misschien is zijn werktitel Morris leren in tijden van minderheden.

[0:24:03] U bent zo creatief, meneer Girbis.

[0:24:05] Oké, oké.

[0:24:08] Maar misschien wel even aanhakend op collega Inge van Dijk.

[0:24:12] We hebben de afgelopen jaren best wel wat commissies gehad om de werkwijze te verbeteren.

[0:24:16] De laatste was de commissie Kamminga, waar collega Van Dijk en ik samen in zaten.

[0:24:21] Dus we moeten bij het verbreden van de scope niet het wiel opnieuw gaan uitverzinnen.

[0:24:25] Dus we moeten in die zin de scope wel precies genoeg maken om te voorkomen dat we een Poolse landdag gaan krijgen.

[0:24:30] Maar als zodanig vind ik het een leuke en verbindende en nuttige exercitie zo aan het begin van de nieuwe kabinetsperiode.

[0:24:38] Dus steun.

[0:24:39] Als er nog vrijwilligers nodig zijn, ik belt me bij deze aan.

[0:24:42] We noteren u vast.

[0:24:43] Meneer Oosterhuis?

[0:24:45] Ja, ik denk ook dat het een heel goed idee is en inderdaad ook, volgens mij werd ook in het verslag van de informateur nog weer gerefereerd aan het rapport van de werkgroep van de STAI over de werkwijze.

[0:24:55] En zit ook bij het verslag van de informateur nog een verslag van de bijeenkomst die in de formatie is geweest met

[0:25:01] wat experts op het ministerie van Minderheids en Kabinet, waarin ook wat aanbevelingen staan over wat de Kamer en commissies zouden kunnen doen, ook specifiek in de werkwijze met het ministerie van Minderheids en Kabinet.

[0:25:11] Dus op die manier zijn er volgens mij vrij veel dingen die er al liggen of die we kunnen bedenken en zou ik dat heel goed vinden om dat samen te doen.

[0:25:18] Mooi.

[0:25:19] Dan stel ik vast dat er een werkgroep komt en dat wij per e-mail gaan inventariseren wie daar aan zullen deelnemen en ik roep u op in grote getalen u aan te melden.

[0:25:30] om dit tot een mooi resultaat te laten leiden.

[0:25:34] Daarmee zijn we aan het einde gekomen van deze procedurevergadering van dinsdag 10 februari 2026 van de Commissie van de Werkwijze.

[0:25:41] Ik sluit de vergadering.