Begrotingsonderdeel Gehandicaptenbeleid

[0:00:01] Goedemorgen allemaal.

[0:00:07] Hierbij open ik deze vergadering van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

[0:00:11] A door orde is vandaag het wetgevingsoverleg over het gehandicaptenbeleid.

[0:00:15] Ik heet de mensen op de tribune en de mensen die het debat via de livestream volgen van harte welkom.

[0:00:21] Uiteraard ook een warm welkom aan minister Sterk van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport.

[0:00:26] En datzelfde geldt natuurlijk voor de aanwezige leden vanuit de Kamer.

[0:00:30] Dat is mevrouw Westerveld van GroenLinks PVDA, mevrouw Seinhaven van D66, mevrouw Meijer van de PVV, mevrouw Wendel van de VVD, mevrouw Tijmstra van de CDA, de heer Van Houwelingen van Forum voor Democratie, de heer Van Dijk van de SGP, mevrouw Bikker van de ChristenUnie, mevrouw Dobbel van de SGP en mevrouw Ten Hove van Groep Markushouwer.

[0:00:56] Aan de mensen die het debat thuis volgen, geef ik mee dat het debat wordt ondertiteld door de medewerkers van de dienst Verslag en Redactie.

[0:01:07] Ook loopt er een aparte livestream met een tolk van de Nederlandse Gebarentaal.

[0:01:14] Naast het publiek hier op de tribune ook in de statenpassage meekijken.

[0:01:20] En weet dat het publiek ook gebruik kan maken van de aanwezige schrijftolken.

[0:01:24] En als iemand daar gebruik van mensen maken, graag even aan de tolken hier vooraan melden.

[0:01:29] Voor iedereen dus ook in de statenpassage van harte welkom.

[0:01:33] U heeft voorafgaand aan dit wetgevingsoverleg uw gewenste indicatieve spreektijden doorgegeven.

[0:01:38] Dit geldt voor de eerste en tweede termijn.

[0:01:41] Dus verzoek om ook hier aan te houden.

[0:01:43] En verder stel ik voor om maximaal zes interrupties in het eerste termijn van de Kamer toe te staan.

[0:01:49] En mocht de tijd het toelaten, dan zal ik er natuurlijk ruimhartig mee omgaan.

[0:01:53] En dan gaan we nu snel beginnen.

[0:01:55] Ik weet dat mevrouw Bikker een punt van de orde heeft.

[0:01:59] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:02:01] En goed om te zien dat er zoveel mensen zijn.

[0:02:03] Maar ik weet helaas dat er ook mensen buiten staan die graag binnen waren geweest.

[0:02:06] En omdat zij in een rolstoel zitten, kunnen zij hier nu niet binnen zijn, omdat er maar twee plekken zijn.

[0:02:13] Ik vind dat de Kamer daar wat aan moet doen, maar dat is aan ons.

[0:02:15] En dat ligt zeker niet aan het Kamerpersoneel, wil ik er even bij zeggen.

[0:02:18] Dat vind ik belangrijk.

[0:02:19] Maar ik denk wel goed om af te spreken, voorzitter, dat de Kamerleden in de Schorsing

[0:02:24] even naar de mensen toegaan die hier nu niet kunnen zijn en dat we ook bezien dat we dan even kijken of zij dit debat goed genoeg mee kunnen krijgen.

[0:02:30] Ik weet dat er heel veel maatregelen voor genomen zijn, dus daar ben ik blij om.

[0:02:34] En tegelijkertijd doet het ook pijn dat deze kamer niet zo inclusief is dat de mensen hier gewoon kunnen aanschuiven op een manier dat zij ook het debat hier in de zaal kunnen voeren.

[0:02:43] Maar ik hoop dat met de collega's de afspraak gemaakt kan worden dat we in de schorsing eventjes ook naar degenen gaan die hier niet zaten.

[0:02:51] Ik zie Kamerleden knikken, dus duidelijk punt.

[0:02:54] Dank je.

[0:02:56] Nou, dan gaan we nu echt snel beginnen en ik stel voor dat we de sprekersvolgorde hanteren zoals gebruikelijk bij begrotingsbehandeling en volgens mij zitten zelfs iedereen al op volgorde.

[0:03:04] Dus dat betekent dat ik het woord geef aan mevrouw Westerveld.

[0:03:11] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:03:12] En het is helaas ook pijnlijk symbolisch voor dit debat dat zelfs het hart van de democratie, zonder dat de medewerkers, het personeel er wat aan kan noemen, dat het hart van de democratie niet voor iedereen toegankelijk is.

[0:03:25] Voorzitter, het is vandaag ook druk.

[0:03:26] Dat zien we allemaal hier in de Tweede Kamer, druk met collega's van andere partijen, wat natuurlijk heel fijn is.

[0:03:32] maar ook druk vanwege heel veel bezoekers die vandaag bij ons zijn gekomen en die belangstelling hebben voor dit onderwerp.

[0:03:39] Ik zie mensen met een arbeidsbeperking, mensen met verstandelijke beperking, ik zie ook ouders, mantelzorgers, hulpverleners en het is natuurlijk niet voor niets dat zovele van u ook rood dragen.

[0:03:50] En ik weet ook dat het voor veel mensen flink wat geregeld was om hier überhaupt te kunnen komen.

[0:03:57] Dat toont ook jullie betrokkenheid, dus ook daarvoor enorm veel dank.

[0:04:01] Het is voor ons ook fijn om te merken dat zoveel mensen betrokken zijn bij dit onderwerp.

[0:04:05] Maar er zijn natuurlijk ook genoeg mensen die deze reis niet konden maken omdat ze gewoon moesten werken, omdat ze hun cliënten niet in de steek wilden laten, omdat ze voor hun kind moeten zorgen of omdat ze zelf niet in staat zijn om hier te komen.

[0:04:19] die misschien ook meeluisteren via de livestream.

[0:04:21] En ook jullie, dank dat jullie zo betrokken zijn.

[0:04:24] Voorzitter, want dit debat, dat gaat ergens over.

[0:04:27] Het gaat over de kwaliteit van leven van miljoenen mensen.

[0:04:31] Want op de agenda staat vandaag de begroting van het ministerie van VWS.

[0:04:36] En daarom zit ook de minister hier.

[0:04:38] Het onderdeel gehandicaptenzorg hebben we het vandaag over.

[0:04:41] Maar we gaan het ook uitgebreid hebben over de plannen van het nieuwe coalitieakkoord die in het nieuwe coalitieakkoord staan en de gevolgen voor mensen met een beperking en voor hun omgeving.

[0:04:52] En ik heb alleen al de afgelopen week echt tientallen berichten gekregen van mensen met een beperking, van ouders, van grootouders, van mantelzorgers, van hulpverleners en anderen.

[0:05:04] En die gingen allemaal over de gevolgen van het coalitieakkoord, omdat heel veel mensen zich zorgen maken over de gevolgen daarvan.

[0:05:11] En dan heb ik het ook over de stapeling.

[0:05:13] De stapeling zorgkosten worden groter, maar de sociale zekerheid, daar wordt ook op bezuinigd en dat raakt heel veel mensen.

[0:05:21] En uit al die mails blijkt dat een heel aantal van jullie zich gewoon zorgen maakt over je eigen toekomst of die van kinderen of die van je cliënten, want de bezuinigingen van het afgelopen kabinet op gehandicaptenzorg die worden doorgezet en daarbovenop komen van deze coalitie ook nog eens giga bezuinigingen in de zorg en bovendien

[0:05:40] Rakehoge zorgkosten mensen met een beperking het meest, al helemaal gecombineerd met die bezuinigingen op de sociale zekerheid.

[0:05:50] En voorzitter, we hadden vorige week ook het debat over de VWS-begroting en ik noemde toen die bezuinigingen laf.

[0:05:57] En dat is best een harde kwalificatie, maar ik deed dat niet zomaar.

[0:06:01] Want ik vind dat we in Den Haag veel te veel de neiging hebben om vooral te luisteren naar de luidste stemmen.

[0:06:06] Naar de mensen die een heel goed lobbynetwerk hebben.

[0:06:10] Mensen die misschien ook het geld hebben om een duur lobbykantoor te betalen.

[0:06:14] Mensen die andere Kamerleden heel goed kennen.

[0:06:17] En dat zijn vaak de mensen die wel de tijd en de ruimte hebben om hier naartoe te komen.

[0:06:22] En dat geldt niet altijd voor mensen met een beperking en hun omgeving.

[0:06:26] Heel veel mensen met een beperking hebben gewoon niet zo'n luide stem.

[0:06:30] Soms hebben ze helemaal geen stem of kunnen ze zich niet uiten zoals ze dat zouden willen.

[0:06:34] Dus ik wil de nieuwe minister ook vragen om een reflectie daarop.

[0:06:37] Hoe ziet ze dat?

[0:06:39] En hoe gaat zij dan straks als bewindspersoon die verantwoordelijk is voor gehandicaptenbeleid staan voor deze groepen en juist staan voor die mensen die die minder luide stem hebben?

[0:06:50] Of gaat ze, zoals in het coalitieakkoord is afgesproken, maar klakkeloos die bezuinigingen doorvoeren zonder oog voor de levens die daarmee achteruit gaan?

[0:07:00] Is ze net zoals wij ook geschrokken van die doorrekening van de plannen?

[0:07:03] Want we kregen eerst het coalitieakkoord.

[0:07:05] Daar schrok ik al van.

[0:07:06] Iets daarna kwam de onafhankelijke doorrekening van het Centraal Planbureau.

[0:07:10] Daar schrok ik nog meer van.

[0:07:11] En ik ben benieuwd hoe de minister dat ziet.

[0:07:13] En wat vindt ze ook van de onzekerheid die er gewoon is bij heel veel van deze mensen bij de

[0:07:19] Ja, ook onzekerheid natuurlijk in combinatie met personeelstekorten.

[0:07:23] En wat is haar visie voor de komende jaren?

[0:07:25] En wat gaat zij ook doen om te zorgen dat het VN-verdrag handicap echt uitgevoerd kan worden?

[0:07:30] En ik kom op het VN-verdrag straks in mijn laatste blokje nog wat meer terug.

[0:07:35] Want ik wil beginnen bij de plannen uit het coalitieakkoord.

[0:07:39] Want dat is een optilsom.

[0:07:40] En ik noem even een paar dingen.

[0:07:42] De aftrekposten zorg die worden afgeschaft.

[0:07:46] Dat scheelt zo'n 618 miljoen.

[0:07:48] Dat is dus een bezuiniging.

[0:07:50] Er komen veranderingen in het eigen risico dat heel veel mensen met een beperking raakt.

[0:07:54] Dat eigen risico gaat omhoog.

[0:07:56] Daar is huidelijk hulp gaat uit de WMO, eigen bijdrage voor de wijkverpleging en dan wil de minister ook een bestuurlijk akkoord WLZ gaan afsluiten en daar gaat 990 miljoen mee gepaard en dat zijn dus allemaal bezuinigingen.

[0:08:11] En er staan ook nog andere plannen zoals de zorg in Natura dat die voorliggend is aan het pgb waarbij heel veel mensen met een beperking zeggen ja maar dat zorgt dus dat ik mijn eigen regie verlies als we niet

[0:08:21] en als deze plannen doorgaan.

[0:08:23] En dan komt er ook nog eens bovenaf de afschaffing van de IVA.

[0:08:26] Dat scheelt ongeveer 5%, min 5% dus, aan inkomen en andere bezuinigingen op sociale zekerheid, waar ik niet vandaag op inga, want die zitten bij een andere begroting, namelijk de begroting van sociale zaken en werkgelegenheid.

[0:08:38] Maar dat raakt natuurlijk wel de groep mensen die hier zit, die hier meeluistert en die betrokken is bij dit onderwerp.

[0:08:44] En als ik dan kijk naar de woorden in het coalitieakkoord, dan staat daar werken moet lonen en dan staat er fatsoenlijk inkomen.

[0:08:52] Maar mensen met een handicap of een chronische ziekte, die worden natuurlijk met deze plannen juist verder in de onzekerheid gestopt.

[0:08:59] Dus hoe rijmen die woorden zich met de financiële doorrekening waar gewoon harde bezuinigingen in staan.

[0:09:06] En wordt de afschaffing van het abonnementsderief van de WMO nog doorgezet?

[0:09:10] Ook gelet op het feit dat nu aangekondigd is dat er huishoudelijke hulp geschapt gaat worden uit de WMO.

[0:09:16] Dus hoe ligt dat?

[0:09:18] Hoe zit dat met elkaar?

[0:09:19] Hoe verhoudt zich dat tot elkaar?

[0:09:21] En hoe reflecteert deze minister op adviezen die zijn gedaan tijdens de technische briefing over het houdbaarheidsonderzoek om juist niet te gaan shoppen in maatregelen?

[0:09:31] Hoe rijmt de minister dat met de keuzes gemaakt in het coalitieakkoord zoals het schrappen van de huishoudelijke hulp?

[0:09:38] Dat is dan toch dat shoppen in maatregelen.

[0:09:41] En hoe effectief is het schrappen van de huishoudelijke hulp uit de BMO als maatregel om de zorgkosten te dempen, als tegelijkertijd de kosten zullen lekken naar de WLZ en dus verder gaan oplopen.

[0:09:52] En voorzitter, ik heb ook een paar hele concrete vragen over de andere bezuinigingsplan.

[0:09:57] En we kregen vorige week daar een brief over.

[0:10:00] Daar waren we niet heel tevreden mee.

[0:10:02] Ik zie mevrouw Bikker ook al kijken.

[0:10:04] Die vroeg toen om die brief.

[0:10:06] We vonden hem te weinig concreet en vanochtend verscheen weer een nieuwe brief.

[0:10:09] En ik heb daar ook een paar vragen over.

[0:10:11] Want in de brief van afgelopen woensdag laat de minister zien dat in 2025 en 2026

[0:10:18] extra geld naar de gehandicaptenzorg ging om de tarieven kostendekkend te maken.

[0:10:22] En dat is best wel wat, want als er dan zulke forse bedragen nodig zijn om zorgtarieven kostendekkend te maken, dan betekent dat dus dat de situatie hiervoor niet kostendekkend was, dat er dus met andere woorden geld tekort was.

[0:10:35] En dat lijkt me al behoorlijk zorgwekkend.

[0:10:38] Maar betekent dit

[0:10:39] dat er ook nog achterstallig onderhoud ingelopen moet worden en is daar extra geld voor uitgetrokken, vraag ik aan de minister.

[0:10:47] En daarna die kostendekkende tarieven voor 2026.

[0:10:50] Want concreet betekent dit dat de gehandicaptenzorgaanbieders dit jaar dus tarieven krijgen die net genoeg zijn om alle uitgaven die ze moeten doen voor deze zorg ook te kunnen betalen.

[0:11:01] En volgend jaar, dat kunnen we ook lezen in de tabel in die brief,

[0:11:05] gaat daar direct weer 158 miljoen euro vanaf aan tariefkortingen.

[0:11:09] En dan is mijn vraag, als je tarieven eerst dus net kostendekkend maakt, dat kunnen we letterlijk lezen, maar je haalt er dan weer 158 miljoen euro vanaf, dan betekent dit toch logischerwijs dat de tarieven in 2027 niet meer kostendekkend zijn?

[0:11:24] En hoe ziet de minister dit?

[0:11:26] Maar ook wat betekent dat nou concreet voor medewerkers en voor cliënten?

[0:11:30] En dan komen daar ook nog de bezuinigingen uit het coalitieakkoord bovenop.

[0:11:34] Uit de brief blijkt dat er nog veel uitgewerkt moet worden en dat de invulling van de nieuwe bezuiniging voor degene die kent de zorg gewoon nog steeds heel erg onduidelijk zijn.

[0:11:43] En toch gaat die bezuinigingsreeks uit het coalitieakkoord volgend jaar al in.

[0:11:46] Dus 130 miljoen euro zouden dan van dat totale WLZ-budget vanaf moeten in 2027.

[0:11:53] Hoe realistisch is dat, wil ik aan vragen.

[0:11:56] En ik heb ook snel de brief van vanochtend gelezen, waarin de minister aangeeft, ja, voor 2027, dan moet ze eigenlijk heel graag op tijd die maatregelen door de Eerste en de Tweede Kamer krijgen met betrokkenheid van mensen.

[0:12:08] Dat gaat misschien niet lukken, maar hoe gaat ze dit dan invullen?

[0:12:11] En moet dat dan ergens uit de eigen zorgbegroting gehaald worden?

[0:12:15] Of kan dat geld ergens anders vandaan komen?

[0:12:18] En dan wil de minister op termijn bijna 1 miljard euro bezuinigen op de langdurige zorg en dat dus invullen met bestuursakkoorden per sector.

[0:12:27] Zijn dat dan meerdere bestuursakkoorden of is dat één bestuursakkoord?

[0:12:31] En ook uit de brief, ook de brief die vanochtend kwam, maak ik uit dat ze nog niet precies weet hoe dit bedrag ook over de sectoren verdeeld gaat worden en hoe ziet zij dat voor zich?

[0:12:41] En hoe ga je ook met de sector het gesprek aan als je nog geen idee hebt van de verdeling?

[0:12:47] In de brief wordt ook verwezen naar de raming, dus de voorspelling die wordt gedaan over de hele langdurige zorg.

[0:12:53] En daarin zien we al dat die uitgaven dalen.

[0:12:55] Dus waarom doet deze coalitie daar dan nog een schepje bovenop?

[0:12:58] En waar wordt het op gebaseerd dat dit zomaar zou kunnen?

[0:13:04] Voorzitter, ik heb ook een paar mensen uit de gehandicaptenzorg gevraagd van wat betekenen nou die gevolgen ook voor jullie als personeel en zij geven aan dat bezuinigingen in de gehandicaptenzorg gewoon directe gevolgen hebben voor de veiligheid, de gezondheid en de kwaliteit van leven van mensen met een beperking en dat in de praktijk bezuinigingen betekenen dat er minder vaste begeleiders zijn en juist dat is zo belangrijk voor mensen met een beperking dat er

[0:13:29] dat je vaste gezichten hebt, dat je mensen herkent, dat je ze vertrouwt.

[0:13:32] Ze moeten soms hele ingewikkelde medische handelingen ook doen.

[0:13:35] Daar heb je gewoon vast zorgpersoneel voor nodig dat jou goed kent.

[0:13:40] En veel cliënten in de gehandicaptenzorg, die zijn natuurlijk ook volledig afhankelijk van hun begeleiders.

[0:13:45] Niet iedereen, maar een deel van hen wel.

[0:13:48] En als begeleiders hun cliënten niet goed kennen, dan neemt natuurlijk ook de kans op bijvoorbeeld medicatiefouten toe of andere fouten die weer direct raken aan de kwaliteit van levens en mogelijk ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid.

[0:14:00] Of instabiliteit in teams, dat kan natuurlijk ook tot onzekerheid en escalaties op groepen werken.

[0:14:07] En daarom is dat vertrouwen en die voorspelbaarheid ook zo essentieel, vertellen die zorgmedewerkers mij.

[0:14:13] En zij zeggen ook, en die oproep doe ik graag aan de minister, van accepteer het personeelstekort nou niet, maar werk nou juist aan het aantrekken van nieuw personeel voor deze sector, want het is zo belangrijk.

[0:14:24] En die druk op begeleiders, die neemt ook al toe.

[0:14:27] En we weten ook dat hoge werkdruk, emotioneel zware situaties, dat die regelmatig leiden tot uitval uit de sector.

[0:14:35] Dat versterkt natuurlijk het personeelstekort alleen maar verder.

[0:14:37] Dus mijn vraag aan de minister is hoe gaat ze nou die spiraal naar onderen doorbreken en zorgen dat de sector juist heel aantrekkelijk wordt voor mensen om te werken.

[0:14:47] En ik wil haar ook vragen wat zij denkt dat de gevolgen van die bezuinigingen zijn op het werven van nieuw personeel.

[0:14:53] Ik hoor ook van haar hoe ze denkt dat meer digitalisering een oplossing kan zijn.

[0:14:59] En dat kan zeker.

[0:15:00] Digitalisering kan op heel veel plekken best een stukje helpen.

[0:15:04] Maar als we het hebben over mensen die soms 24 uur per dag hulp nodig hebben, dan vraag ik mij af of ze hier niet teveel doet aan wensdenken en of dit niet gaat leiden tot een achteruitgang in juist de kwaliteit van de zorg en uiteindelijk ook kan zorgen voor gevaarlijke situaties.

[0:15:22] Voorzitter, alles wat ik net noemde raakt ook aan de situatie bij de medische logeerhuizen.

[0:15:29] En expertcare is de afgelopen weken flink in het nieuws geweest.

[0:15:33] Dat zijn een aantal medische logeerhuizen waar kinderen met een beperking naartoe gaan en waar ouders ook kinderen met een gerust hart kunnen achterlaten om zelfs soms even bij te komen.

[0:15:44] Stel je eens voor, ik zeg stel je eens voor, maar veel mensen op de tribune kennen die situatie natuurlijk, maar voor de mensen die meeluisteren, stel je eens voor dat je kind 24 uur per dag zorg nodig heeft en dat je als ouder er vijf of tien keer per nacht uit moet omdat er weleens iets kan zijn.

[0:15:59] En ouders doen dat natuurlijk met alle liefde.

[0:16:02] Want het is je kind, je wilt goed zorgen voor je kind, je houdt van je kind.

[0:16:05] Maar dat is natuurlijk niet jarenlang vol te houden, zonder dat het ook gevolg heeft voor je eigen gezondheid.

[0:16:11] En daarom is logeerzorg, is gespijtzorg zo belangrijk.

[0:16:14] Ook voor het kind trouwens, om andere leeftijdsgenoten tegen te komen.

[0:16:19] Maar een heel aantal van deze locaties hebben de afgelopen jaren de deuren gesloten en er was al een tekort en dat kan gewoon niet.

[0:16:26] Heel veel van deze kinderen die kunnen niet fulltime thuis zijn vanwege soms ingewikkelde medische handelingen, maar ik noemde net ook al vanwege de situatie van de ouders die soms even moeten bijkomen.

[0:16:38] En een vader die vertelde mij vorige week zijn zorgen en hij vertelde dat sommige kinderen bijvoorbeeld voor beademing afhankelijk zijn van apparatuur.

[0:16:46] En stel nou dat er s'nachts wat misgaat en dat je het alarmsignaal van het apparaat mist omdat je gewoon zelf te moe bent, te uitgeput bent, omdat je al vier keer die nacht het bed uit moest.

[0:16:58] Als je dat dan mist, dan kan je kind doodgaan, vertelde hij tegen me.

[0:17:02] Dat kunnen de gevolgen zijn van dit soort bezuinigingen.

[0:17:06] En ik kreeg ook een mail van een grootouder van een kind met een hele zeldzame genetische mutatie en dat heeft als gevolgen dat er een zwaar lichamelijke beperking is en een onbehandelbare vorm van epilepsie.

[0:17:18] En dit kind is één van de weinige kinderen in Nederland die dit heeft.

[0:17:21] En dat maakt die zorg uitermate complex.

[0:17:23] Dat maakt dat er hele goede hulpverleners en specialisten moeten zijn... die precies weten wat er nodig is.

[0:17:30] En die haar ook kennen.

[0:17:32] En als dan dit soort medische logeerhuizen sluiten... waar die goede specialisten zitten, dan heeft dat gevolgen.

[0:17:38] Want ouders kunnen niet 24 uur per dag zelf voor een kind zorgen... vanwege alle oorzaken die ik net ook al noemde.

[0:17:46] En vorige week in het debat hadden we het hier ook over.

[0:17:49] En toen zei de minister in dat debat dat ze partijen aan tafel wilde zetten als er geen oplossing kwam.

[0:17:55] Maar ik wil het nog een keer zeggen.

[0:17:56] Ik denk dat veel mensen het kunnen beamen.

[0:17:58] Er komt geen oplossing als de minister niet ingrijpt.

[0:18:01] Er zijn voor heel veel kinderen is er nog geen oplossing in zicht.

[0:18:05] En bovendien.

[0:18:06] Als je personeel vertelt dat je locatie waar je werkt gaat sluiten, en dat is nu al over een paar weken, want die locaties gaan per 31 maart sluiten, dan begrijp ik dat ze op zoek gaan naar ander werk.

[0:18:18] Dus de minister moet ingrijpen, vind ik.

[0:18:20] Ik heb daar ook met mevrouw Bikker en mevrouw Dobbe vorige week al een motie over ingediend.

[0:18:25] Daar gaan we morgen over stemmen.

[0:18:28] Maar ik hoop natuurlijk dat de minister vandaag ook gewoon aangeeft dat ze gaat ingrijpen.

[0:18:32] En ik heb daar een paar hele concrete vragen ook bij.

[0:18:35] Wat gaat de minister doen met de aankondiging van de cliëntenraad dat zij een steun intrekken voor de sluiting van de locaties van expertcare?

[0:18:44] En blijven alle locaties langer open als er voor 31 maart geen passende plek is gevonden voor alle kinderen?

[0:18:50] En bij wie ligt hier ook de zorgplicht?

[0:18:52] En wat betekent dan de zorgplicht concreet?

[0:18:55] En wat als er straks ook geen oplossing is?

[0:18:57] Stel dit gaat mis, wie kunnen wij dan aankijken?

[0:18:59] Wie kunnen wij dan ook als Kamer verantwoordelijk houden voor hoe dit is gelopen?

[0:19:04] Maar ook hoe wordt een passende plek gedefineerd.

[0:19:08] Dus een passende nieuwe plek waar kinderen naartoe kunnen.

[0:19:10] En hoe reflecteert de minister op de wachtlijsten die er al zijn voor heel veel van dit soort plekken.

[0:19:15] En op het feit dat de beschikbaarheid van dit soort zorg ook volledig afhankelijk lijkt te zijn van private aanbieders.

[0:19:22] En daarmee de continuering van de zorg in het gedrang lijkt te komen als een aanbieder besluit om wat anders te gaan doen of een pand te verkopen.

[0:19:30] Dat speelt niet alleen hier, maar dat speelt veel breder in de zorg.

[0:19:33] Wat vindt de minister daarvan?

[0:19:35] Juist omdat we weten dat het hier gaat over mensen en soms kleine kinderen met een hele kwetsbare gezondheid.

[0:19:41] En hoe ziet de minister ook dat er eigenlijk twintig locaties verspreid over het hele land zouden moeten zijn, maar dat er nu alweer vier van de acht instellingen met 24 uur kindzorg gaan sluiten?

[0:19:53] Dus volgens mij is mijn oproep duidelijk.

[0:19:55] Die zullen collega's nog wel herhalen.

[0:19:57] Grijp in minister.

[0:19:58] En ik hoor heel graag

[0:20:00] haar reactie daarover ook op in de tweede termijn.

[0:20:03] En ik weet dat er ook een aantal kinderen en ouders hier naartoe zijn, die ook nog heel graag met ons en liever ook met de minister willen praten, maar in ieder geval ook met de Kamerleden.

[0:20:14] Een daarvan is John, die zat ook vanochtend al op Radio 1, konden we meeluisteren hoe de reis ging.

[0:20:21] En die zullen straks ook in de Tweede Kamer aankomen.

[0:20:24] Voorzitter, dit raakt ook aan een paar vragen die ik heb over meer zorg.

[0:20:27] De regeling voor zowel kinderen als volwassenen die extra hulp nodig hebben, die niet uit een andere wet of regeling te verkrijgen valt.

[0:20:35] En daar hebben we ook als Kamer in september al breed over gezegd.

[0:20:39] vindt een oplossing, want veel ouders die hoorden dat die regeling zou aflopen.

[0:20:43] We zeiden toen vindt een oplossing voor de korte en voor de lange termijn.

[0:20:47] Er was helemaal geen discussie over in de Tweede Kamer.

[0:20:49] Iedereen vond dat.

[0:20:50] En wij horen nog steeds van ouders dat ze in de onzekerheid zitten.

[0:20:55] En ik citeer even een vader en die vader die schreef gisteren.

[0:20:59] We hebben eindeloze Excel documenten ingevuld met alle zorgmomenten op minutenbasis, verslagen van medici, de gedragstestkundige behandelplannen, protocollen aangeleverd.

[0:21:09] ondanks alle onderbouwingen afgewezen.

[0:21:12] Inmiddels zitten we al lange tijd in een bezwaarfase en een hoorzitting gehad, maar we wachten nog op een uitspraak.

[0:21:18] Voorzitter, ik weet zeker dat deze vader meeluistert en ik ken hem ook en zoveel andere ouders en ik wil de minister zeggen dit is toch niet wat we moeten willen.

[0:21:26] Dat ouders bezig zijn met het invullen van protocollen, dat ze alle zorgmomenten moeten opschrijven, dat ze de hele tijd moeten verantwoorden dat die zorg nodig is en dat ze vervolgens ook nog bezig zijn met een bezwaarfase en een hoorzitting en nog steeds aan het wachten zijn.

[0:21:41] Voorzitter,

[0:21:41] Ik wil gewoon dat deze ouders voor hun kind kunnen zorgen en dat ze niet met dit soort dingen bezig zijn.

[0:21:48] Want er gaat heel veel geld en tijd in zitten.

[0:21:53] Maar dit gaat ook ten koste van de zorg en de liefde die ouders aan hun kinderen kunnen geven.

[0:21:57] Dus ik hoor graag een reactie van de minister ook op deze ellende waar we ouders instorten.

[0:22:05] En hoe reflecteert de minister op de zorgen van vele cliënten en hun vertegenwoordigende organisaties dat ook het nieuwe beleidskader, dat is aangekondigd, heel veel risico's bevat voor rechtsongelijkheid en onvoldoende ruimteverborging van maatwerk, waarmee ze ook gewoon bang zijn dat er veel meer afwijzingen zullen komen, ook al hebben de aanvragers deze zorg gewoon hard nodig?

[0:22:25] En klopt het ook dat belangenorganisaties

[0:22:28] niet allemaal überhaupt zijn meegenomen, maar ook niet allemaal hebben gezegd wij zijn het hier mee eens.

[0:22:33] En wil de minister ook zorgen dat alle belangenorganisaties voor deze groep gewoon volwaardig kunnen meepraten over dit nieuwe kader?

[0:22:39] Want dat is ongelooflijk belangrijk dat mensen met een beperking gewoon kunnen meepraten, kunnen meebesluiten over alles wat hen aangaat.

[0:22:47] En is de minister ook bereid om opnieuw met deze belangenorganisaties om de tafel te gaan?

[0:22:53] Voorzitter, dan zijn er ook bredere zorgen over de beschikbaarheid van medisch specialisten.

[0:22:59] En die spelen breder in de zorg.

[0:23:01] Ik ga niet in op al die zorgen die er zijn, maar het zijn er wel fors veel.

[0:23:06] Bijvoorbeeld een tijdje geleden stelden wij vragen over elos dantels.

[0:23:09] Dat is een aandoening die veel mensen treft, die daarvoor op wachtlijsten komen te staan en die ook aangeven er zijn te weinig specialisten en te weinig mensen weten voldoende van onze aandoening om ons goed te kunnen helpen.

[0:23:21] We hebben daar schriftelijke vragen over gesteld.

[0:23:24] De amstvoorganger van deze minister heeft daarop gereageerd.

[0:23:27] Maar ik zie nog niet concreet een oplossing.

[0:23:29] Zou ze daar ook op in willen gaan?

[0:23:31] Er zijn ook zorgen over de beschikbaarheid van artsen die gespecialiseerd zijn in mensen met een beperking in zorginstellingen zelf.

[0:23:39] En wij horen ook van artsen dat ze steeds minder vaak ter plekke zijn en dat kan ook leiden tot risicovolle situaties.

[0:23:46] Kan de minister daar ook op reageren?

[0:23:49] Dan ga ik naar mijn laatste blokje en die gaat over het VN-verdrag, want dat raakt natuurlijk ook aan dit debat.

[0:23:57] Ik heb het net de hele tijd gehad over zorgen aan mensen met een beperking, maar begin ik heb de beleid is natuurlijk veel breder en zou eigenlijk helemaal niet bij het ministerie van VWS moeten liggen omdat het alle domeinen raakt.

[0:24:10] Ik ga hier met name in over de zorgvragen.

[0:24:13] We gaan later dit jaar zeker nog uitgebreider praten over het VN-verdrag, maar ik vind het heel relevant om dat hier wel te noemen, want ook het coalitieakkoord...

[0:24:22] Er staat een hele mooie zin, laat ik daarmee beginnen.

[0:24:24] Want er staat de zin om de zorg en het leven van mensen met een beperking te verbeteren, voeren we het VN-verdrag handicap uit.

[0:24:31] En dat is hartstikke mooi.

[0:24:32] Het is alleen jammer dat de financiële doorrekening hier haaks op staat, want er staat nul euro gereserveerd om het VN-verdrag uit te voeren.

[0:24:40] En sterker nog, ik noemde net al al die maatregelen die mensen met een beperking raken, die zorgen dat zij minder goed kunnen meedoen aan het leven.

[0:24:48] Ik heb het niet alleen over die

[0:24:50] hoge zorgkosten, bezuiniging op sociale zekerheid, plan om aan de keuzevrijheid en pgb te tornen.

[0:24:56] Dat kan gewoon niet samen met die mooie zin die daar staat.

[0:24:59] Je kan niet enerzijds de keuzevrijheid en eigen regie afpakken, maar wel opschrijven dat je het VN-verdrag wil uitvoeren.

[0:25:06] Dus mijn vraag aan de minister is hoe ziet zij dat met elkaar?

[0:25:10] Hoe gaat zij het VN-verdrag uitvoeren als het coalitieakkoord ook andere dingen doen?

[0:25:15] Kan ze ook ingaan op de European Disability Card?

[0:25:18] Die implementatie zou vanaf 2027 in moeten gaan.

[0:25:21] Daar zien we ook nog niets over.

[0:25:23] Kan ze uitleggen hoe kortingen op de Waaijong, plannen om BW en WIA te versoperen, de IVA-regeling had ik het net al over, maar hoe verhoudt dus die zich tot het VN-verdrag?

[0:25:33] En voorzitter, ik had nog een heel extra lange lijstje.

[0:25:36] Ik ga niet al die punten noemen, ook vanwege de tijd en dat we hier met heel veel collega's zitten.

[0:25:41] Maar ik wil wel de zinnen halen van mensen met een beperking die duidelijk zeggen ons geduld is op.

[0:25:45] Wij willen volwaardig meedoen met de samenleving en we merken dat we gewoon worden tegengehouden door beleid en dat er barrières zijn.

[0:25:54] Ja, ook mijn geduld is op en daar kan deze bewindspersoon niets aan doen.

[0:25:58] Maar ik hoop wel dat ze de komende tijd zich keihard gaat inzetten om samen met al die mensen te zorgen dat dat VN-verdrag echt wordt uitgevoerd.

[0:26:05] En ik wil de minister ook vragen hoe zij in dat licht haar rol ziet als coördinerend bewindspersoon.

[0:26:10] Gaat ze ook collega's aan hun jasje trekken van alle andere departementen en gaat ze ook zorgen

[0:26:16] dat de lokale inclusieagenda waar gemeenten mee aan de slag moeten dat die nou ook echt overal in de gemeenteraden goed op de agenda staan want ik hoor signalen en heel veel geluiden dat dat niet zo is.

[0:26:29] Voorzitter, ik heb nog een paar wat specifiekere vragen en dan rond ik af.

[0:26:33] Mijn eerste vraag gaat over spraakcomputers, want we hebben een paar jaar geleden met volgens mij ook steun van ongeveer de hele Kamer een motie en een amendement ingediend.

[0:26:42] En daarmee zeiden we spraakcomputers zouden altijd vergoed moeten worden, zowel de hardware als de software.

[0:26:47] Alleen, dat gebeurt nog steeds niet.

[0:26:50] Ik kreeg afgelopen week

[0:26:51] Weken iets langer geleden een mail van een ouder die over zijn kind zei mijn kind heeft een functionele beperking en die beperking zit in haar vermogen om zich te uiten zonder communicatie middelen heeft ze geen stem en dat heeft dagelijks een enorme impact op haar welzijn en op ons gezin voor ons draait het niet om luxe maar om levenskwaliteit en ik denk dat deze ouder

[0:27:13] dit heel mooi verwoorden, hoe belangrijk spraakcomputers zijn.

[0:27:16] En ik vind het dan heel frustrerend dat wij met de hele Kamer willen dat die altijd vergoed worden en dat we in de praktijk horen dat dat niet gebeurt.

[0:27:23] Dus mijn vraag is aan de minister, kan ze hierop reageren en natuurlijk zorgen dat het wel gebeurt.

[0:27:30] Datzelfde geldt voor een aantal meer punten, bijvoorbeeld herindicaties, hebben we samen met het CDA eerder een motie over ingediend, maar dat vinden we ook allemaal, dat mensen niet voortdurend opnieuw moeten bewijzen dat ze ziek zijn, dat ze bepaalde vormen van hulp nog steeds nodig hebben.

[0:27:44] En nog steeds horen wij dat het toch moeilijk is en nog steeds horen we uit de praktijk dat mensen elk half jaar of elk jaar of soms elke drie jaar weer opnieuw een stapel aan formulieren moeten invullen, terwijl de beperking niet over is.

[0:27:59] Graag een reactie van de minister.

[0:28:02] Ik heb een tijd geleden ook vragen gesteld over stroomuitval en over calamiteiten en rampen.

[0:28:08] We hebben allemaal een mooi boekje gekregen wat je moet doen in het kader van als er een ramp gebeurt.

[0:28:13] Maar stel er is stroomuitval en je bent afhankelijk van beademingsapparatuur.

[0:28:17] Wat gebeurt er dan?

[0:28:18] En ik heb de indruk dat hier ook weer de groep mensen met een beperking een blinde vlek is.

[0:28:23] Er is een half jaar geleden ons een plan toegezegd en ik zou de minister graag willen vragen wat de stand van zaken is.

[0:28:30] En we hebben ook al langer geleden een motie ingediend die vraagt om een passende verlofregeling voor ouders met een kind met een beperking.

[0:28:38] Omdat je als ouder gewoon soms een tijdje minder kan werken en er zijn geen passende verlofregelingen.

[0:28:43] Daar zou de vorige kabinet zou ermee in de slag gaan.

[0:28:47] Ik hoor graag van deze minister wat de stand van zaken is.

[0:28:51] Voorzitter, ik heb een tijdje geleden ook vragen gesteld over een webshop die beschermingsmaterialen

[0:28:58] En dan hebben we het bijvoorbeeld over helmen met slotjes erop om te voorkomen dat mensen zichzelf beschadigen.

[0:29:05] En ik ben geschrokken van die webshop.

[0:29:09] Ik ben ook, als ik dan naar de antwoorden van de minister kijk, dan zie ik de wettelijke basis die wel nodig is.

[0:29:15] Maar ik ben nog wel benieuwd of dat ook altijd in de praktijk gebeurt.

[0:29:19] En of ook bekend is op hoeveel van dit soort materialen er verkocht worden.

[0:29:24] Of ook bekend is wat de gevolgen zijn voor mensen.

[0:29:27] Want ik begrijp dat je in een uiterste geval iemand moet kunnen beschermen als die persoon zichzelf beschadigt.

[0:29:32] Maar het mag natuurlijk niet te snel gebeuren, dat is de essentie van de wet.

[0:29:35] Maar hoe gaat dat in de praktijk?

[0:29:38] Ik heb nog heel veel meer punten, maar we hebben een bepaalde tijd aangegeven, daar hou ik me aan.

[0:29:44] Ik wil afsluiten met alle mensen bedanken die hier naartoe zijn gekomen en die zoveel betrokkenheid hebben met deze sector.

[0:29:53] Ik zie een interruptie van de heer Van Houwelingen.

[0:29:55] Ja, dank.

[0:29:56] Mooi gloedvol betogen over de zorg.

[0:29:57] Een vraag die ik heb, want het is fijn om te horen dat ook GroenLinks, PvdA zich zorgen maakt over dat sindend coalitieakkoord dat NaturaZorg voor ligt, dat straks is aan het PGB.

[0:30:06] En stel, er komt straks wetgeving aan die de keuzesvrijheid van het PGB inperkt.

[0:30:10] Kan ik dan hopen dat de PvdA GroenLinks tegenstelt?

[0:30:14] Absoluut.

[0:30:15] We hebben altijd gezegd dat we eigen regie heel belangrijk vinden.

[0:30:19] Dat we vinden dat mensen met een beperking hun eigen leven moeten kunnen leiden.

[0:30:23] En ik weet ook, er zitten een aantal budgethouders in de zaal die dat nog veel beter kunnen uitleggen dan ik dat kan.

[0:30:31] Maar het is ongelooflijk belangrijk dat mensen gaan over hun eigen leven.

[0:30:34] Dus wij zijn geen voorstander van het inperken van het pgb.

[0:30:38] Ik heb het al een keer eerder gevraagd, maar dat blijft mij verbazen.

[0:30:45] Mevrouw Westerveld merkt heel tegenop dat elk dubbeltje moet worden omgedraaid.

[0:30:48] De tarieven zijn vaak zelfs te laag.

[0:30:50] En als je dan kijkt naar heel ander domein, Defensie, daar wordt straks 19 miljoen euro extra uitgegeven.

[0:30:54] Dat is natuurlijk die navonorm waar wij zo tegen zijn van 5%.

[0:30:57] Ik begrijp dat niet, maar misschien kan mevrouw Westerveld dat toch wat meer toelichten.

[0:31:00] Nu zien we dat hier zo bezuinigd moet worden.

[0:31:02] De PvdA tegelijkertijd, dus dat heeft goedgekeurd, die 5%.

[0:31:05] En is er nog discussie over geweest?

[0:31:07] Want je weet als je dat met 19 miljard euro per jaar ophoogt, dat het geld moet ergens vandaan komen.

[0:31:12] Dus hoe is dat gegaan?

[0:31:14] Ik voel een déjà vu, want dit debat hebben we afgelopen week, heb ik deze vraag ook gekregen.

[0:31:18] Toen heb ik gewoon verwezen naar onze doorrekening.

[0:31:21] Elke politieke partij, tenminste heel veel politieke partijen maken een doorrekening.

[0:31:26] Soms door het Centraal Planbureau, soms op een andere manier.

[0:31:29] Daarin kunt u heel helder zien wat onze keuzes zijn.

[0:31:32] En daarin bezuinigen wij niet op de zorg.

[0:31:34] Dus ik zou die vraag eerder stellen aan een van de coalitiepartijen.

[0:31:38] Wij willen inderdaad ook dat ons land veilig blijft, maar we willen niet dat dat in kosten gaat van onze publieke voorzieningen.

[0:31:45] En die keuzes maken wij dan ook.

[0:31:48] Ja ik begrijp, ja en dat gevolg is natuurlijk dat dan dat je of de staatsschuld verder laat opbouwen of dat je op andere terreinen bezuinigt.

[0:31:55] Wordt ook op de sociale zekerheid bezuinigd.

[0:31:56] Dus nog, ik ben gewoon de laatste keer dat ik dit vraag, is er überhaupt, ik vraag me dat af, binnen de PvdA-fracties, mevrouw Westerveld wat over kan zeggen, discussie geweest over die normen?

[0:32:05] Of heeft mevrouw Westerveld opgemaakt, ja als je dat gaat doen, negentig maand euro per jaar besteden, dat moet ergens vandaan komen dat geld toch?

[0:32:14] Ik wil meneer Van Houweling wel meenemen in ons interne proces hoe ons verkiezingsprogramma tot stand kwam en hoe ook onze doorrekening tot stand kwam.

[0:32:21] Daar zijn wij een heel groot deel van de zomer met elkaar mee bezig geweest.

[0:32:25] En dat leidt er dus bij ons ook toe dat wij de keuze hebben gemaakt om niet te bezuinigen

[0:32:29] op onze publieke voorzieningen, zoals de zorg.

[0:32:31] En dan zeker niet op de gehandicaptenzorg.

[0:32:33] Daar bezuinigen wij niet op.

[0:32:35] Dat is gewoon heel helder te lezen in ons verkiezingsprogramma, in onze doorrekening.

[0:32:40] Daar hebben veel mensen over nagedacht.

[0:32:42] En wij halen niet het geld weg hier uit de gehandicaptenzorg.

[0:32:46] Dus dat is een vrij duidelijk antwoord, denk ik.

[0:32:52] Dan dank ik mevrouw Westerveld voor haar bijdrage.

[0:32:54] Dan gaan we door naar de inbreng van mevrouw Seinhaven D66.

[0:32:58] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:33:00] En ik wil eigenlijk starten met de woorden die mevrouw Westerveld uitsprak aan het begin van haar betoog en waar ze ook mee afsloot.

[0:33:07] Die wil ik graag herhalen.

[0:33:09] Dus ook ik bedank alle mensen die aanwezig zijn hier op de publieke tribune, maar ook die in de ruimte hiervoor mee aan het luisteren zijn en alle mensen die vanuit huis mee luisteren.

[0:33:20] En ik ben me er heel erg van bewust dat jullie daarmee ook een duidelijk signaal afgeven naar ons toe.

[0:33:27] Voorzitter.

[0:33:29] Ik ben gezegend met hele lieve vrienden om me heen en sommige van hen leven met een beperking.

[0:33:36] En net als dat ik bij die ene vriend rekening mee houdt dat hij niet van drukke omgevingen houdt, let ik er bij een vriendin in een rolstoel op dat er geen opstapjes zijn op de plek waar we gaan eten en dat het toilet goed bereikbaar is.

[0:33:49] En dat ik niet meer stilsta bij hun beperking betekent niet dat zij die niet elke dag ervaren.

[0:33:56] Ze hebben een baan en doen volwaardig mee in de samenleving.

[0:33:59] Maar ze hebben wel iemand nodig die hen ochtends helpt om zich klaar te maken voor die werkdag.

[0:34:04] En van die zorg zijn ze afhankelijk.

[0:34:07] Waar ik hoogstens even baal als ik met een grote tas op het stationstaande lift stuk is, betekent dat voor hen dat ze niet op hun werk komen.

[0:34:17] En als een elektrische rolstoel kapot gaat en de reparatie, een spoedreparatie, een week duurt, dan betekent dat voor hen een week thuiszitten.

[0:34:26] Zij leren mij dat de kwaliteit van zorg vaak direct de kwaliteit van leven bepaalt.

[0:34:33] Voor D66 staat voorop dat mensen met een beperking volwaardig moeten kunnen meedoen.

[0:34:39] Als zij zorg nodig hebben, moet die er zijn, nu en in de toekomst.

[0:34:45] Het is goed dat de minister voorafgaand aan de debat in haar brief aan de Kamer heeft aangegeven dat ze dat ook met de sector wil vormgeven.

[0:34:54] Tegelijkertijd horen wij ook de zorgen uit de sector, over personeelstoekorten, over de druk op medewerkers en over de vraag of er in de toekomst voldoende plekken zijn voor mensen met een intensieve zorgvraag.

[0:35:07] En voor veel gezinnen gaat het daarbij niet om systemen of beleid, maar het gaat om de hele concrete vraag, krijgt mijn kind of familielid straks nog de zorg die nodig is?

[0:35:18] En het antwoord is ja.

[0:35:20] Die zorg moet in de toekomst beschikbaar blijven.

[0:35:24] Maar dan moeten we ook eerlijk zijn, want de sector zal fors moeten hervormen.

[0:35:29] De vraag naar zorg groeit snel, terwijl het aantal zorgverleners niet in hetzelfde tempo meegroeit.

[0:35:36] Als we niets veranderen, lopen de wachtlijsten verder op en neemt de druk op zorgverleners verder toe.

[0:35:43] En uiteindelijk raken we daarmee juiste mensen met de grootste zorgvraag het hardst.

[0:35:49] En dat moeten we voorkomen.

[0:35:53] We blijven dus investeren in de zorg en in de gehandicapte zorg.

[0:35:58] En daarnaast bouwen we aan een samenleving waarin mensen met een beperking niet aan de zijlijn staan, maar volwaardig mee kunnen doen.

[0:36:06] En voorzitter, ik gaf het vorige week in het debat ook al even aan, maar de gehandicapte zorg is een heel diverse sector.

[0:36:13] En dat hoef ik de mensen op de publieke tribune en zij die deze debatten volgen niet uit te leggen.

[0:36:18] Van mensen met een licht verstandelijke beperking die hun weg proberen te vinden in een steeds complexere samenleving.

[0:36:26] Tot mensen die afhankelijk zijn van hulpmiddelen en dagelijks ondersteuning.

[0:36:30] En tot mensen met een ernstige meervoudige beperking voor wie stabiele zorg in een instelling elke dag het verschil maakt.

[0:36:38] Voor al deze mensen geldt hetzelfde.

[0:36:40] Ze willen meedoen.

[0:36:41] Ze willen onderdeel zijn van onze samenleving.

[0:36:44] Maar onze systemen en regels sluiten lang niet altijd goed aan op deze verschillende ondersteuningsvragen.

[0:36:50] En dat maakt het voor mensen en gezinnen vaak onnodig en ingewikkeld.

[0:36:54] Ik wil daarom bij een aantal onderdelen stilstaan.

[0:36:57] Ik wil even stilstaan bij mensen met een lichtverstandelijke beperking, dan mensen met complexe zorgvragen, dan kinderen met een beperking, ouderen met een beperking en ik eindig met stilstaan bij het VN Verdrag Handicap.

[0:37:12] Ten eerste, mensen met een lichtverstandelijke beperking.

[0:37:16] In Nederland gaat het om ongeveer 1,1 miljoen mensen.

[0:37:20] Onze samenleving wordt steeds sneller en complexer.

[0:37:23] Formulieren, digitale loketten en ingewikkelde regels vragen steeds meer van mensen.

[0:37:29] Voor mensen met een lichtverstandelijke beperking zijn die systemen vaak veel moeilijker te doorgronden.

[0:37:34] Als we daar beter rekening mee houden, kunnen we veel problemen voorkomen en de mogelijkheden van mensen met een lichtverstandelijke beperking beter benutten.

[0:37:43] Daarom de volgende vraag aan de minister.

[0:37:45] Welke stappen zet de minister concreet om te voorkomen dat mensen met een licht verstandelijke beperking pas in beeld komen wanneer problemen zich hebben opgestapeld?

[0:37:54] Bijvoorbeeld op het gebied van schulden, werk of justitie.

[0:37:59] Ten tweede, voorzitter, wil ik inzoomen op de complexe zorg en de mensen met een ernstige beperking die intensieve zorg nodig hebben en vaak in hun zorginstelling verblijven.

[0:38:09] Dat zijn vaak mensen die decennialang op deze plek verblijven.

[0:38:13] Mensen voor wie kwaliteit van leven vaak direct samenhangt met de zorg die ze ontvangen.

[0:38:20] Voor hen betekent goede zorg niet alleen ondersteuning, maar ook veiligheid, nabijheid, continuïteit.

[0:38:26] Vaak jarenlang, soms een leven lang.

[0:38:29] Daarover de volgende vraag aan de minister.

[0:38:32] De minister gaat bestuurlijke akkoorden sluiten in de langdurige zorg, waaronder de gehandicaptenzorg.

[0:38:37] Welke stappen worden daar nu al in gezet en wanneer ontvangt de Tweede Kamer een terugkoppeling?

[0:38:42] En worden daarbij ook organisaties zoals de Coalitie voor Inclusie en Vereniging Inclusie Nederland betrokken?

[0:38:50] Ik zie een interruptie van mevrouw Bik.

[0:38:54] Ja, voorzitter, dank aan collega Seinhaven voor haar goede en mooie woorden, ook over hoe we inclusief kunnen zijn.

[0:39:03] Tegelijkertijd heb ik grote zorgen bij hoe de afspraken zijn gemaakt in het coalitieakkoord rondom die bezuinigingen op de langdurige zorg, want daar is al een bedrag vastgesteld voor de complete langdurige zorg.

[0:39:17] Maar de minister schrijft heel duidelijk in haar beide brieven dat ze nog niet specifiek kan maken wat dat

[0:39:22] voor de verschillende sectoren betekent en dus ook niet voor de gehandicaptenzorg.

[0:39:26] Dat betekent dat er een soort gesprekken gevoerd gaan worden op het drijfzand van aanstaande bezuinigingen waarvan we niet weten hoe groot die gaan zijn.

[0:39:35] Ik heb de minister-president horen zeggen bij het debat over de regeringsverklaring dat er beter gekeken moet worden naar wat dit voor de gehandicaptenzorg betekent en ook hoe er scenario's kunnen zijn dat juist daar de bezuinigingen niet zo hard neerslaan, omdat er ook al wat in het basispad zat wat controversieel is verklaard en nog niet door de Kamer is.

[0:39:55] Wat is nou de weg die D66 hierin voor ogen heeft, behalve dat er met iedereen over gesproken moet worden?

[0:40:01] Dat is mij helder, dat vind ik mooi.

[0:40:03] Maar ik wil ook gewoon weten, wat is verder de weg die u voor ogen heeft?

[0:40:06] Is dat die 990 miljoen?

[0:40:09] Is dat een half miljard?

[0:40:11] Hoe ziet D66 dat?

[0:40:16] De zorg kan het nu al niet aan.

[0:40:21] Dus we zullen keuzes moeten maken om die zorg toegankelijk en betaalbaar te houden, te krijgen voor wie dat het allerhardst nodig heeft.

[0:40:32] Ik denk, ik ben ervan overtuigd dat het coalitieakkoord daar de kaders voor meegeeft.

[0:40:36] Ik vind het heel logisch dat je een coalitie aangeeft van dit is de richting waar we op willen gaan en daar ook financiën aan koppelt.

[0:40:43] Ik vind het ook heel logisch dat het vervolgens helemaal wordt doorgerekend en dat je op basis daarvan kijkt naar de verdere invulling.

[0:40:52] En het is alleen maar goed en ook noodzakelijk om dat te doen samen met de sector.

[0:41:00] Ja, voorzitter, nou ben ik nog niks wijzer, want de zorg kan het niet aan.

[0:41:04] In de gehandicaptenzorg hebben we gezien in de afgelopen jaren dat er heel lang geen dekkend tarief is betaald.

[0:41:11] Dus ja, nogal widers dat de zorg het niet aankon, want er werd niet betaald naar wat de kosten waren.

[0:41:17] In gehandicaptenzorg hebben we de afgelopen jaren gezien en gelukkig maar dat mensen ouder worden en dat dat ook langere tijd

[0:41:25] intensieve zorg vraagt, dat dat ook wat betekent voor vaak ouders van kinderen met een extra zorgvraag die zelf ook ouder worden.

[0:41:34] En dan vind ik een meta verhaal wat ik ook van fractievoorzitters te horen krijg.

[0:41:40] Ja, op langer termijn kunnen wij dit niet betalen demografisch gezien.

[0:41:43] Daar is van alles over te zeggen als we vanuit de oudere zorg bijvoorbeeld kijken.

[0:41:47] Helemaal me eens om daar het goed over te hebben.

[0:41:49] Wat nog steeds betekent ook eens dat de meest kwetsbare mensen altijd goede zorg moeten krijgen.

[0:41:53] Maar dit is een andere sector waar dat meta-verhaal niet opgaat.

[0:41:57] Ziet collega's zijn naam voor dat?

[0:41:58] En wat betekent dat voor de financiële keuzes van D66?

[0:42:06] Ja, ik ben het volmondig met u eens.

[0:42:08] Dit is een andere sector.

[0:42:10] En juist daarom zou dit de sector moeten zijn die voorop loopt.

[0:42:13] Want dit is de sector waar mensen vaak decennialang op dezelfde plek blijven wonen.

[0:42:19] En als wij weten dat binnen nu en een aantal jaar één op de vier mensen in de zorg zou moeten werken om die zorg te kunnen blijven verlenen, dan weten we dat dat niet op deze manier zou gebeuren.

[0:42:29] Dus juist daarom sta ik achter de keuzes die we gemaakt hebben.

[0:42:33] Omdat dat nodig is, juist in deze sector.

[0:42:36] Mevrouw Bikker.

[0:42:37] Ja voorzitter, langzaam maar zeker begin ik daar toch echt wel boos om te worden en niet omdat ik ik waardeer collega Seinehaff enorm als collega, maar inhoudelijk zijn al die verhalen over dat we meer mensen nodig hebben in de zorg, zeker van toepassing als we zien dat de generatie babyboomers allemaal ouder gaat worden en dat is fantastisch en dan moeten we kijken hoe we dat goed gaan doen.

[0:42:57] Maar deze groep mensen onderdeel laten zijn van bezuinigingen terwijl zij al jarenlang tekort kwamen

[0:43:06] dat vroeg al in de doorrekening wat mijn partij heeft dat in ieder geval gedaan, heeft gezegd niet bezuinigd op de gehandicaptenzorg.

[0:43:12] En ik stond ervan te kijken hoeveel er was ingeboekt.

[0:43:14] En ik sta er nu enorm van te balen dat in welke brief ik ook krijg van de minister.

[0:43:19] Ik krijg geen bedrag wat er nu bezuinigd gaat worden op de gehandicaptenzorg.

[0:43:22] Al deze mensen en al die mensen die buiten zitten te kijken, weten niet wat dit de komende jaren gaat betekenen, terwijl er al zoveel onzekerheid is.

[0:43:29] En dan is mijn oproep heel concreet aan D66.

[0:43:32] Ik heb eerder een uitgestoken hand gezien van de minister president.

[0:43:35] Ik zie dat de minister ook zegt, ik ga nu die bezuinigingen nog niet invoeren, ik ga het gesprek aan.

[0:43:40] Ik hoor coalitiepartijen zeggen, er is wel wat ruimte.

[0:43:43] Wat is die ruimte nou?

[0:43:48] Mevrouw Steinhaven.

[0:43:49] Dank u wel, voorzitter.

[0:43:52] Kijk, wat wij hebben afgesproken met elkaar is dat we de komende jaren ook in de wet langdurige zorg meer geld gaan besteden.

[0:43:59] We gaan van 40 naar 45 miljoen.

[0:44:01] We hebben ook gezegd dat is lager dan het basispad.

[0:44:05] We hebben ook gezegd, we gaan nu nog niet helemaal aftekenen hoe dat precies binnen die verschillende subsectoren landt, omdat de interventies die je pleegt in de langdurige zorg gewoon echt anders zijn dan de interventies die je pleegt in de gehandicapte zorg of waar de complexe gegeen zit.

[0:44:19] Dus daar staan we nog steeds achter en dat is ook de lijn waar we voor kiezen, omdat ik geloof dat het de enige manier is om het ook op lange termijn kwalitatief goed en ook betaalbaar te houden en toegankelijk.

[0:44:34] Dan geef ik het woord aan mevrouw Dobbe voor haar interruptie.

[0:44:38] Ja, dank u wel.

[0:44:39] Ik snap niet hoe coalitiepartijen, maar ook D66, de logica maar blijven verkondigen dat het gaat niet goed in de zorg en dus bezuinigen we nog mogelijk tot een half miljard, alsof dat het beter maakt.

[0:44:52] Terwijl iedereen hier ook zit en weet dat het niet beter gaat op het moment dat er geld uit de gehandicaptenzorg verder wordt getrokken.

[0:44:59] Die logica die klopt gewoon voor hun meter.

[0:45:02] En het is ook niet wat D66 voor de verkiezingen heeft gezegd.

[0:45:05] Want ik heb hier in september volgens mij hadden wij het laatste debat over de gehandicaptenzorg.

[0:45:09] Daar heb ik een debat ook gehad met een collega van mevrouw Seinhaven en die zei wij gaan staan voor de gehandicaptenzorg en ik vind dat partijen die nu grote woorden gebruiken ook moeten leveren.

[0:45:20] Dat werd er gezegd door D66 voor de verkiezingen.

[0:45:23] Er is ook door D66 in de doorrekeningen van hun verkiezingsprogramma niet een bezuiniging opgenomen voor de gehandicaptenzorg.

[0:45:31] Het is de enige vorm van zorg waar D66 zich voor de verkiezingen wel uitsprak tegen de bezuinigingen.

[0:45:36] Dus ik vraag mij nu af, samen met collega Bikker en een aantal andere collega's hier, waar zit nu wel de ruimte en de mogelijkheid bij D66 om die verkiezingsbelofte alsnog na te komen?

[0:45:49] Want volgens mij verdienen die mensen hier dat ook.

[0:45:52] Mevrouw Seinhaven.

[0:45:55] We hebben in de verkiezingen de belofte gedaan dat we willen dat zorg toegankelijk blijft voor de mensen die het hardst nodig hebben.

[0:46:01] Dat is precies wat we gaan doen, juist door keuzes te maken.

[0:46:05] En ik ben ervan overtuigd dat meer geld niet de oplossing zal zijn.

[0:46:09] Met elkaar kijken van welke richting gaan we op en daar geven we ook het kabinet samen met de sector de ruimte in.

[0:46:14] Van geef ons ook input om te kijken hoe je dat precies vormgeeft met elkaar.

[0:46:18] Dat is waar ik achter ga staan en dat is waar ik volgende week ook nog achter sta.

[0:46:23] Mevrouw Dobbe en even aan iedereen laten we proberen de interrupties ook bondig te houden.

[0:46:29] Meer geld gaat niet de oplossing zijn.

[0:46:30] Deze discussie hebben we ook gehad toen het ging over de jeugdzorg.

[0:46:33] Deze discussie hebben we ook gehad toen het ging over de begroting van de hele zorg.

[0:46:38] Maar ja, minder geld toch ook niet?

[0:46:40] Als we kijken naar de bezuinigingen die nu plaatsvinden, hoe gaat dit de zorg helpen?

[0:46:45] Hoe gaat het helpen in de gehandicaptenzorg

[0:46:48] als we er bijna een half miljard euro, misschien, want het is nog helemaal niet duidelijk waar die bezuinigingen gaan landen, maar ze zijn wel ingepland, ook door D66.

[0:46:56] Hoe gaat dit deze mensen hier helpen dan?

[0:47:03] Ja, voorzitter, ik begrijp echt wel de zorgen.

[0:47:07] Dus ik begrijp echt de zorgen dat zeker bij

[0:47:11] deze groep waarin mensen zo'n lange tijd zorg nodig hebben, waarin de kwaliteit van zorg zo nauw samenhangt met kwaliteit van leven, begrijp ik heel goed dat er zorgen zijn.

[0:47:21] Maar dat betekent niet dat

[0:47:24] ik dan de keuze maak van, we doen er steeds geld bij, want ik geloof niet dat...

[0:47:29] Daarmee gaan we het op termijn gewoon niet redden.

[0:47:32] We gaan veel meer moeten kijken van, oké, maar wie... Hoeveel personeel is er beschikbaar?

[0:47:37] Hoe kunnen we hen het meest effectief inzetten voor de groep die dat het hardst nodig heeft?

[0:47:42] En er is een groep waarvan ook de sector aangeeft, die kunnen misschien ook wel op termijn in de wijk wonen.

[0:47:47] Zij is ook een doelgroep waarvan ik zie, dat is geen groep die...

[0:47:51] Als je al decennialang in een instelling verblijft, gaan deze mensen ook niet meer in de wijk wonen hierna.

[0:47:56] Maar we kunnen wel kijken hoe we zorgen dat voor de nieuwe groep die instroomt, dat zij wel een fijne plek in de wijk kunnen krijgen met de zorg die daarbij hoort.

[0:48:05] En dat zijn de keuzes waarvan ik wil kijken van wat kunnen we nou doen om die te maken, zodat we het op lange termijn toekomstbestendig kunnen maken en houden.

[0:48:16] Mevrouw Dobbe.

[0:48:17] Ja, dank u wel.

[0:48:18] Kijk, mevrouw Seinehaven die begon haar betoog met ook mensen te bedanken dat ze hier naartoe zijn gekomen.

[0:48:23] En ik denk dat dat ook heel terecht is, dat we mensen bedanken dat ze de moeite hebben genomen om hier naartoe te komen, dat ze meekijken thuis of hier in de statenpassage.

[0:48:31] Maar mevrouw Seinhaven zei ook, het is een belangrijk signaal wat zij hier aan ons overbrengen.

[0:48:36] Een aantal van deze mensen zijn ook in het rood.

[0:48:38] En een aantal van deze mensen zit hier omdat zij zien dat als er zo bezuinigd wordt op de gehandicaptenzorg zoals mevrouw Seinhaven hier nu verdedigt, dat zij dan of hun mensen voor wie zij zorgen of zij zelf in de problemen gaan komen.

[0:48:53] En als mevrouw Seinhaven dit daadwerkelijk een belangrijk signaal vindt, die die mensen hier vandaag komen afgeven, wat zegt zij dan tegen deze mensen meer dan, ik begrijp uw zorgen?

[0:49:05] Mevrouw Seinhaven.

[0:49:07] Ik zie het als een belangrijk signaal om de keuzes die de komende maanden, het komende half jaar worden gemaakt, om dat heel zorgvuldig te doen.

[0:49:16] met elkaar, want daar zit de ruimte.

[0:49:18] Dus we hebben in het coalitieakkoord ook de kaders geschetst.

[0:49:21] Het kabinet is aan de slag met de uitwerking daarvan en daar zijn heel veel keuzes in te maken.

[0:49:27] Dus het signaal wat ik afgeef is ik herken uw zorgen.

[0:49:31] Ik deel uw zorgen en ik zal er alles aan doen om te zorgen dat de keuzes die we maken, dat we die zorg zorgvuldig mogelijk maken met elkaar.

[0:49:41] Mevrouw Westerveld.

[0:49:43] Dank u, voorzitter.

[0:49:44] En voorzitter, volgens mij lopen een paar woorden door elkaar.

[0:49:46] Woorden als hervormen en bezuinigingen, want iedereen is hier voor hervormingen.

[0:49:50] De zorg moet voortdurend hervormd worden, natuurlijk.

[0:49:53] Alleen de vraag is dan wel, als je zegt, en dat zei mevrouw Sijnaver, dat de zorg toegankelijk moet blijven voor juist die groep die het allerhardste zorg nodig heeft, dan begrijp ik niet waarom je gaat bezuinigen op die groep.

[0:50:05] die de zorg het allerhardst nodig heeft.

[0:50:07] En ik heb daarover een hele concrete vraag, want wij zijn allebei woordvoerders jeugdzorg, daar moest ook hervormd worden en dat ging gepaard met een bezuiniging.

[0:50:14] Bij Langenaar niet zo'n bezuiniging, zo'n forse bezuiniging als hier.

[0:50:18] We zijn nou een paar jaar verder, het loopt helemaal in de soep, er gaan alleen maar meer jongeren naar de jeugdzorg en ook die kosten die reizen de pan uit en alle gemeenten hebben daar last van.

[0:50:27] En dan is mijn vraag aan D66, waarom is dan zo'n zelfde traject met fors bezuinigen,

[0:50:32] Nog meer dan op de jeugdzorg zelf en dan willen hervormen.

[0:50:35] Waarom zou dat in de gehandicaptenzorg wel goed uitpakken?

[0:50:39] Ik denk dat dit traject anders is.

[0:50:43] Ik denk dat we juist in dit traject veel duidelijker aangeven dat de grote knoppen waaraan je moet gaan draaien, dat we die veel meer samen met de sector gaan bepalen.

[0:50:52] En ik denk dat dat voor mij in ieder geval ook de les is uit tien jaar jeugdzorg waar ik mee mag lopen, is dat we die knoppen onvoldoende in de jeugdzorg met elkaar bepaald hebben, waardoor we er ook niet in slagen om de zorg daadwerkelijk te hervormen.

[0:51:08] Mevrouw Westerveld.

[0:51:10] Voorzitter, ik heb nou niet echt de indruk dat iemand uit de sector zegt, wat een goed idee, wij gaan nadenken over de forse invulling van deze bezuiniging.

[0:51:17] Maar dan even een wat technischere vraag.

[0:51:19] Want ik heb in mijn bijdrage uitgelegd dat er al een kostendekker tarief is, dat de afgelopen jaren de sector dus fors geld tekort kwam.

[0:51:28] En er komt nou een korting op dat kostendekkende tarief.

[0:51:31] En wat vindt mevrouw Sejnaven daar dan van?

[0:51:33] We hebben een kostendekker tarief, daar op komt een bezuiniging.

[0:51:36] Wat vindt ze daarvan?

[0:51:38] Ja, ik geloof ook veel meer in hervormingen waarvan we met elkaar ook een visie hebben die erachter zit.

[0:51:45] En de knop draaien aan tarieven zal niet de meeste...

[0:51:50] Dat is niet de manier waarop ik dat het liefst zou willen doen.

[0:51:53] Mevrouw Westerveld.

[0:52:02] Dan het woord aan de heer Van Dijk.

[0:52:04] Dank u wel.

[0:52:05] Voorzitter, er zijn bezuinigingen waarvan je eerlijk moet zeggen aan de voorkant, je weet niet helemaal precies hoe het eruit zal pakken.

[0:52:12] Het kan ook meevallen.

[0:52:15] Maar het punt is dat dat bij deze groep, de groep waar nu mevrouw Zijn over spreekt,

[0:52:19] die langdurige, complexe zorg nodig hebben, dat dat juist wel heel voorspelbaar is.

[0:52:23] En dat kan elke zorgaanbieder bevestigen.

[0:52:25] Ik heb er, net als mijn collega's, heel veel gesproken de afgelopen weken.

[0:52:29] Zijn twee kenmerken, arbeidsintensief, vaak groepsgewijs.

[0:52:33] Deze bezuinigingen leiden hoe dan ook tot minder mensen op de groep en minder aandacht voor cliënten en nog meer werkdruk voor het personeel wat achterblijft.

[0:52:42] En mijn vraag is, als dat eigenlijk zo duidelijk is aan de voorkant, zegt D66 dan, nou, dat accepteren we eventueel of zeggen we nee, deze uitkomst is hoe dan ook, hoe we ook gaan praten met elkaar, een onervaardbare uitkomst.

[0:52:55] Mevrouw Steinhaven.

[0:52:58] De uitkomst moet altijd zijn dat de mensen die de zorg het allerhardst nodig hebben, die kunnen krijgen.

[0:53:04] Ook in deze sector, juist in deze sector.

[0:53:09] Waar ik zelf een beetje moeite mee heb, is dat er allerlei consequenties worden uitgetekend, terwijl we ook nog niet weten hoe we de verdeling binnen die hervorming en langdurige zorg precies gaan vormgeven.

[0:53:21] En ik denk dat daar ook de ruimte zit om te kijken van wat doe je dan binnen de langdurige zorg

[0:53:26] Of wat doe je binnen de oudere zorg, wat doe je binnen de complexe gegezichtszorg en wat doe je binnen de gehandicapte zorg?

[0:53:32] In de wetenschap dat doorlooptijden in deze sector gewoon doorlooptijden verschrikkelijk wordt.

[0:53:36] Maar als we hier veranderingen willen doorvoeren, dat dat ook veel meer tijd in beslag zal nemen dan dat dat misschien in de oudere zorg zal zijn.

[0:53:47] De heer Van Dijk.

[0:53:48] Dank.

[0:53:48] Hier hoor ik dan toch wel een belangrijke opening, denk ik.

[0:53:51] De verdeling ligt nog niet vast, dus daaruit zou ik mogen afleiden.

[0:53:56] Dat als de consequenties zouden zijn, zoals bijna, of volgens mij, elke zorgambieder voorspelt, als dit doorgaat, gaat ten koste van de betreffende mensen, gaat ten koste van personeel, daar mag het dus in ieder geval niet neervallen.

[0:54:09] Mag ik dat zo concluderen, aan de aanleiding van de antwoord van mevrouw Sijnhaven?

[0:54:17] Volgens mij zeggen wij heel duidelijk dat die verdeling nog niet vast ligt.

[0:54:21] Wordt dat ook bevestigd in de brieven vanuit het kabinet.

[0:54:26] Maar ik denk wel, en dan val ik ook in herhaling, maar dat is vrij logisch met steeds dezelfde vraag op een andere manier geformuleerd.

[0:54:33] Maar we gaan het ook op een andere manier moeten organiseren met elkaar, ook op langere termijn.

[0:54:41] En dat betekent ook dat dingen niet altijd zullen blijven gaan zoals we dat de afgelopen jaren gedaan hebben.

[0:54:49] De heer Van Dijk.

[0:54:51] De laatste keer inderdaad.

[0:54:53] Ik heb inderdaad gerood aan, maar ik moet wel een klein beetje rood aanlopen, toch vanwege schaamte ook dan naar de mensen hier, met alle respect.

[0:55:02] Als elke zorggebied er eigenlijk aan de voorkant zegt van bezuinigingen op leidgrond en achteruitgang voor kwaliteit van de zorg en voor personeel, dan zou dat dan een rode streep moeten zijn.

[0:55:11] En als laatste vraagt u nog, herkent mevrouw Sejnaf ook,

[0:55:14] Eigenlijk worden ook heel veel investeringen verwacht, onder meer in vastgoed.

[0:55:19] En ook dat staat met nieuwe bezuinigingen op de helling.

[0:55:22] Neemt D66 dat ook fundamenteel mee?

[0:55:29] De keuzes die we maken moeten uiteindelijk leiden tot betere kwaliteit van zorg.

[0:55:34] En daar kunt u mij op aanspreken.

[0:55:38] Dan geef ik het woord aan mevrouw Meijer.

[0:55:41] En voorzitter, korte vraag.

[0:55:42] Ik hoor mevrouw Seinehaven het een paar keer hebben over dat de zorg toegankelijk moet blijven voor de mensen die het het allerhardst nodig hebben.

[0:55:50] Mevrouw Westerveld heeft net een aantal voorbeelden geschetst van mensen die het het hardst nodig hebben, of het hardst, of het allerhardst.

[0:55:57] Maar wie zijn dan die groep mensen volgens mevrouw Seinehaven?

[0:56:01] Want u verhoudt het nu tot mensen die het het allerhardst nodig hebben.

[0:56:04] Volgens mij heeft de hele groep waar iedereen zo boos over is, dat die bezuiniging hier neerslaat, het hart nodig.

[0:56:12] Maar wie bedoelt u dan precies?

[0:56:13] Mevrouw Seineven?

[0:56:15] Ja, wat ik ook in mijn bijdrage probeerde aan te geven is dat...

[0:56:19] De gehandicapte zorg en de doelgroep die daarbij hoort, is gewoon heel divers.

[0:56:24] Dus... En elk van die groepen zal iets anders nodig hebben, kom ik zo in mijn bijdrage ook nog meer over te spreken.

[0:56:32] Maar wat in ieder geval buiten KF staat, is dat de mensen die intensieve zorg nodig hebben in een instelling, die moeten die blijven krijgen, kwalitatief goed, met vaste gezichten, niet alleen nu, maar ook binnen tien jaar.

[0:56:48] Mevrouw Meijer?

[0:56:50] Dan laat u mij eigenlijk in vertwijfeling achter, want volgens mij zijn dat nou precies de dingen waarvan de gehele sector zegt die zwaar onder druk komen te zijn, zo niet afgebroken worden door die bezuiniging, namelijk die kwaliteit van leven.

[0:57:06] voor zorgintensieve mensen.

[0:57:08] Zij waarschuwen er via alle mogelijke manieren voor dat dat juist hetgeen is wat niet overeind blijft staan.

[0:57:14] Dus welke visie zit hier dan achter?

[0:57:15] Of ontbreekt het gewoon aan visie?

[0:57:17] Dat kan natuurlijk ook.

[0:57:18] En moesten er gewoon financiële keuzes gemaakt worden?

[0:57:21] En is toevallig nu de gehandicapte sector de pineut?

[0:57:27] Ik denk dat juist om even door te bouwen op het punt wat ik net maakte van voor wie moet de zorg echt beschikbaar zijn.

[0:57:33] Ik denk dat als we kijken naar dus die mensen die de zorg nodig hebben in zo'n intramurale setting dan

[0:57:41] weten we dat we gaan moeten kijken naar bijvoorbeeld de groep VG6, VG7 waarvan de sector ook zegt van die zouden op termijn misschien wel in de wijk kunnen wonen, maar dan moeten er wel voldoende woningen beschikbaar zijn voor die groep.

[0:57:54] Ik denk dat dat bijvoorbeeld de manier is om te kijken van hoe kan je nou iets meer ruimte

[0:57:59] creëren binnen die groep om te zorgen dat de mensen die de zorg het hardst nodig hebben, die niet in de wijk zullen kunnen wonen, ook niet met intensieve ondersteuning, dat we het beschikbare zorgpersoneel wel juist daar kunnen inzitten.

[0:58:16] Dan geef ik het woord aan mevrouw Seinhaver voor het vervolg van haar bijdrage.

[0:58:21] Mevrouw Dobbe.

[0:58:25] Ja, dank u wel.

[0:58:26] Ik heb goed geprobeerd te luisteren naar de antwoorden van mevrouw Seinehaven op alle vragen van de collega's.

[0:58:30] En één ding zei mevrouw Seinehaven naar aanleiding van een vraag van mevrouw Westerveld.

[0:58:35] Namelijk, de tarieven zijn net kostendekkend nu op dit moment.

[0:58:41] Dus kostendekkend betekent dat er net de zorg voor gegeven kan worden

[0:58:44] die nodig is.

[0:58:46] Als het onderkostendekkend is, ja, dan kun je dus niet meer de zorg geven die nodig is, want dan is er onvoldoende geld voor.

[0:58:51] En mevrouw Seinhaven zegt, ik geef daar ook de voorkeur aan om niet tariefkortingen op te leggen, maar hervormingen, dat besparingen gebaseerd zijn op hervormingen.

[0:59:01] Nu zijn er een aantal bezuinigingen waarbij dat aantoonbaar niet het geval is.

[0:59:04] En ik ben wel benieuwd wat mevrouw Seinhaven daar dan van zegt.

[0:59:08] Want als het bijvoorbeeld gaat over het meerjarig contracteren, dat gebeurt al, dus levert geen geld meer op.

[0:59:15] En er zou bespaard worden op de verplaatsing van behandelingen uit de WLZ naar de zorgverzekeringswet, maar dat gaat niet door, dus dat levert ook geen besparing op.

[0:59:23] Dus deze hervormingen zijn al van tafel, maar die forse bezuiniging staat nog steeds.

[0:59:29] En hoe moet ik dat dan rijmen met het antwoord wat mevrouw Seinhaven dan nu net zegt?

[0:59:33] Want dit is gewoon een tariefkorting dan.

[0:59:36] En dit is ook het onderdeel waar ik zelf het meest moeite mee heb, want daar blijkt geen visie uit en we kunnen het met elkaar oneens zijn over de visie en we kunnen het met elkaar oneens zijn over de stappen die gezet moeten worden, maar ook over deze ben ik niet enthousiast en ik kijk ook naar het kabinet om daar ook een reactie en reflectie op te geven straks bij deze.

[1:00:01] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:00:03] Ik zit ook met enige verbazing toch al te luisteren en ik zie iedereen een beetje rechts van mij rood aanlopen.

[1:00:10] Ik hoorde mevrouw Seijenhaver zojuist zeggen, kwaliteit van zorg, dat bepaalt het kwaliteit van leven.

[1:00:18] Mijn inziens vergt dat investeringen.

[1:00:21] En als we nu nog niet exact weten hoe de plannen ingevuld gaan worden, als we dus niet betekenen wat daarvan de consequenties zullen zijn, is het dan niet eerlijker om nu een pas op de plaats te maken en niet te zorgen voor verdere onrust?

[1:00:34] Omdat iedereen die dit aangaat de stress daadwerkelijk dagelijks voelt, omdat ze niet weten hoe de toekomst eruitziet.

[1:00:42] Pas op de plaats, eerst een plan en dan kijken of er überhaupt bezuinigd kan worden.

[1:00:51] De kwaliteit van leven borgen vraagt om investeringen, maar ook om keuzes.

[1:00:56] Dus als we bijvoorbeeld kijken naar wat we nu doen in de WMO, waarvan we weten dat gewoon heel veel mensen gebruik maken van huishoudelijke hulp, die het prima zelf kunnen betalen en dat het om kosten gaat van de mensen die het niet kunnen betalen.

[1:01:06] Dat zijn keuzes die we nu al kunnen maken waar ik achter sta en die er juist toe leiden dat de mensen die de zorg het hardst nodig hebben, die wel kunnen krijgen.

[1:01:16] Dat leidt tot een vervolgvraag bij mij.

[1:01:21] Want de WMO, daar zou ik nog naar kunnen kijken voor mensen die heel vermogend zijn.

[1:01:26] Daar kan ik nog eventueel in meegaan.

[1:01:30] Maar het belang van eigen regie en zeggenschap in verhouding tot het pgb, dat is nogal strijdig met het coalitieakkoord.

[1:01:39] Want een pgb is voor heel veel mensen de sleutel tot participatie in de samenleving.

[1:01:45] Hoe ziet D66 dit?

[1:01:48] Ja, dat herken ik volledig.

[1:01:51] Ik denk dat er zeker een grote groep is voor wie PGB het verschil maakt tussen zelf keuzes kunnen maken en je leven vorm kunnen geven op de manier waarop je dat zelf het liefst wil.

[1:02:01] Daarom zeggen we ook dat zorg in natuur voorliggend wordt.

[1:02:05] Maar als jij dat PGB kan dragen en dat zelf vorm kan geven en daarop kan sturen, dan moet dat nog altijd beschikbaar blijven.

[1:02:13] Dat zal ook zo zijn in de toekomst.

[1:02:17] Dan geef ik het woord aan mevrouw Dobbe.

[1:02:27] Ja, ik vond net dat mevrouw Sijnhaven wel iets belangrijks zei, namelijk de bezuinigingen waar ze het meeste moeite mee heeft en die ook voor D66 wel echt... Ja, we kunnen daar een meloen, een graat in de keel, een steentje in de schoen, we kunnen van alles ervoor gebruiken.

[1:02:42] Maar belangrijker is dat we samen kijken hoe kunnen we dat oplossen?

[1:02:45] Want mijn beeld is dat in tegenstelling tot de bezuinigingen die zijn aangekondigd,

[1:02:50] een deel hiervan eigenlijk nog de oude bezuinigingen zijn van de voorgaande kabinetten.

[1:02:55] En is collega Seinaven het met me eens dat het dan ook, als we dat anders willen, dat het aan deze Kamer is om daar, voordat we over de begroting stemmen, dan maar een voorstel neer te leggen?

[1:03:05] En is D66 bereid daarover mee te denken?

[1:03:09] Mevrouw Seinaven?

[1:03:10] Ja, ik ben het zeker met mevrouw Bikker eens dat het dan uiteindelijk aan deze Kamer is om daar een besluit over te nemen.

[1:03:16] Maar ik wacht daarin wel eerst graag de reactie van het kabinet af.

[1:03:21] Dan opnieuw het woord aan mevrouw Sijna voor het vervolg van haar bijdrage.

[1:03:31] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:03:34] Ik was in mijn betoog bij de mensen met een complexe zorgvraag.

[1:03:39] Daarbij had ik een aantal vragen aan het kabinet.

[1:03:42] In aanvulling op de vragen die ik net al stelde, volgende vragen.

[1:03:46] Welke wet- en regelgeving zit nu in de weg om de beoogde hervormingen voor elkaar te krijgen?

[1:03:53] Daarnaast zien we dat verschillende organisaties, waaronder de VNG, oproepen om te onderzoeken wat de impact is van de hervormingen, zodra we die ook meer invulling hebben gegeven, voor mensen met een levenslange en levensbrede beperking.

[1:04:07] Hoe kijkt de minister aan tegen een dergelijk verzoek?

[1:04:11] In de stukken wordt gesproken over het mogelijk verminderen van bepaalde vormen van institutionele zorg.

[1:04:17] Daar heb ik al een aantal vragen over gesteld, dus die ga ik niet opnieuw stellen.

[1:04:23] Ik wil wel graag nog stilstaan bij het meer organiseren van zorg in de wijk.

[1:04:29] Dan moeten we ook kijken of die wijk daar klaar voor is.

[1:04:32] En gemeenten hebben daarin een belangrijke rol, onder andere via de WMO.

[1:04:36] Uit het inspectierapport zien we juist dat de toezicht op WMO-zorg sterk verschilt tussen gemeenten.

[1:04:42] Daarover de volgende vragen.

[1:04:45] Hoe kijkt de minister naar deze verschillen?

[1:04:48] Vindt zij het acceptabel dat de kwantiteit en de kwaliteit van de geleverde zorg zo afhankelijk is van de gemeente waar iemand woont?

[1:04:56] Hoe kijkt de minister aan tegen meer landelijke standardisering?

[1:05:01] Dan ten derde, voorzitter, kinderen met een beperking.

[1:05:05] We zeggen vaak dat ieder kind mee moet kunnen doen.

[1:05:09] En in de praktijk verdwalen ouders van kinderen met een beperking vaak tussen onderwijs, zorg en jeugdhulp.

[1:05:18] Juist die overhang tussen jeugdzorg en volwassenzorg is vaak veel te hard met grote problemen voor kinderen die volwassen worden en dan opeens grote verantwoordelijkheden moeten dragen en daardoor ook voor opstapelende problemen kunnen komen te staan.

[1:05:33] Daarover volgen de vragen aan de minister.

[1:05:36] Wat doet de minister om de overgang tussen jeugdzorg en volwassenzorg voor kinderen of jongeren, jongvolwassenen met een beperking zo soepel mogelijk te laten verlopen?

[1:05:46] En waar moeten we het beleid aanpassen om te zorgen dat professionals ook de ruimte krijgen om jongeren en jongvolwassenen goed in deze overgang te kunnen begeleiden?

[1:05:57] Uit onderzoek van Stichting Het Gehandicapte Kind blijkt dat één op de drie kinderen met een beperking nooit bij een speelplek in de buurt komt, omdat die speelplek daar niet toe uitnodigt.

[1:06:07] Mijn vragende minister, het coalitieakkoord vraagt meer aandacht voor buitenspeelplekken.

[1:06:13] Hoe zorgt de minister dat dit inclusieve buitenspeelplekken zijn?

[1:06:18] En ten vierde, ouderen worden de mensen met een beperking.

[1:06:22] Ook in de gehandicapte zorg zien we dat mensen ouder worden.

[1:06:26] Dat is positief en het brengt uitdagingen met zich mee.

[1:06:29] Dementie komt bijvoorbeeld steeds vaker voor bij mensen met een verstandelijke beperking.

[1:06:35] Daarom de volgende vraag aan de minister.

[1:06:37] Is de sector voldoende voorbereid op deze ontwikkeling?

[1:06:41] Hebben we voldoende kennis en zorgvormen voor deze combinatie van zorgvragen?

[1:06:46] En wordt dit onderwerp voldoende meegenomen in de toekomstagenda van de sector?

[1:06:52] Voorzitter, mijn laatste blokje gaat over het VN-verdrag handicap, want iedereen in deze Kamer onderschrijft het VN-verdrag handicap.

[1:07:02] Daarom vind ik het ook goed dat een aantal aanbevelingen van het college voor de rechten van de mens worden opgevolgd.

[1:07:08] Maar op sommige punten vind ik de reactie te vrijblijvend.

[1:07:11] Zo wordt bijvoorbeeld nog bekeken of het VN-verdrag onderdeel wordt van het opleidingsaanbod voor rijksambtenaren.

[1:07:18] Mijn vraag aan de minister is simpel.

[1:07:20] Waarom regelen we dat niet gewoon, als we weten dat we juist zoveel gaan moeten voor elkaar krijgen op die andere departementen?

[1:07:28] Daarnaast stelt het college voor de rechten van de mens dat implementatie van het VN-verdrag handicap te traag is en te weinig concrete doelen kent.

[1:07:37] Ik maak me zorgen als we enerzijds aangeven deze rijksbrede opgave te willen uitvoeren bij alle relevante departementen en terzelfde tijd terughoudend zijn in de ambities om dit voor elkaar te krijgen.

[1:07:50] Daarom de volgende vraag aan de minister.

[1:07:52] Op welke manier gaat de minister zorgen voor meer snelheid en meer concrete doelen?

[1:07:57] Op welke manier gaat de minister sturen op de uitvoering die niet onder haar directe verantwoordelijkheid valt?

[1:08:04] Dat zijn vragen, bedenk ik me nu, die collega Wisterveld ook al gesteld heeft.

[1:08:10] En tot slot, voorzitter, over die werkagenda.

[1:08:13] Die werkagenda gekoppeld aan het VN voor het daghandicap, dat moet geen afwinklijst gaan worden.

[1:08:18] Want juist als we vanuit de gedachte van het VN voor het daghandicap gaan werken, zullen we dat elke keer moeten bijsturen.

[1:08:23] Maar dat vraagt wel om duidelijke doelen met duidelijke resultaten en de ruimte om steeds bij te sturen.

[1:08:31] Voorzitter, ik rond af.

[1:08:33] Leven met een beperking mag geen beperking zijn op iemands kwaliteit van leven.

[1:08:38] En voor veel mensen

[1:08:40] Met een beperking bepaalt de kwaliteit van zorg direct hun kwaliteit van leven.

[1:08:45] Daarom zullen wij er alles aan doen om te zorgen dat die zorg toegankelijk blijft, nu en in de toekomst.

[1:08:51] En dat vraagt ook dat we eerlijk zijn, heb ik al eerder genoemd, want de vraag naar zorg groeit sneller dan het aantal zorgverleners.

[1:08:59] Dank u wel, voorzitter.

[1:09:02] Dank voor uw inbreng.

[1:09:03] Dan geef ik het woord aan mevrouw Meijer voor haar inbreng in het eerste termijn.

[1:09:09] Voorzitter, dank u wel.

[1:09:11] Voorzitter, vandaag spreken we over de gehandicaptenzorg.

[1:09:14] En voor het eerst volgens mij in een apart wetgevingsoverleg.

[1:09:17] Ik vond dat een heel mooi initiatief waarmee de sector ook de aandacht krijgt die zij verdient.

[1:09:22] Want er gebeuren ontzettend veel mooie dingen in deze sector.

[1:09:25] En de werkbezoeken die ik heb gebracht hebben op mij een diepe indruk gemaakt.

[1:09:29] En dat doet het aantal mensen hier op de tribune, maar ook elders in het gebouw ook.

[1:09:33] Want ik weet dat het voor velen heel veel moeite heeft gekost om er vandaag bij te zijn of op een andere manier dit debat te volgen.

[1:09:40] En ik kan me zo volgen dat het ook heel veel moeite kost om vandaag de hele dag aangehaakt te blijven, gelet op de ruime spreektijden van iedereen.

[1:09:48] En straks zal de minister ongetwijfeld ook nog wel een tijdje aan het woord zijn.

[1:09:51] Voorzitter, ruim 2 miljoen mensen in Nederland leven met een beperking.

[1:09:55] En helaas is meedoen nog steeds niet vanzelfsprekend.

[1:09:58] En sinds het uitkomen van het coalitieakkoord is de onrust groot.

[1:10:02] En dat is natuurlijk niet zo gek.

[1:10:04] Het eigen risico gaat omhoog naar 520 euro.

[1:10:07] De tegemoetkoming chronisch zieken wordt afgeschaft.

[1:10:10] Er komt een eigen bijdrage in de wijkverpleging.

[1:10:12] En er volgt een forse bezuiniging op de langdurige zorg, waaronder ook de gehandicaptenzorg.

[1:10:17] En het feit alleen al dat er 10 miljard euro wordt bezuinigd op de zorg is krankzinnig.

[1:10:21] Maar dat er ook nog eens voor wordt gekozen om de rekening neer te leggen bij patiënten, bij ouderen en gehandicapten, vind ik verwerpelijk.

[1:10:27] En ik zou de minister dan ook om te beginnen willen vragen wat zij hier nou eigenlijk van vindt.

[1:10:33] En wat ons betreft gaan deze plannen dan ook direct van tafel.

[1:10:37] Voorzitter, een van de eerste dagen toen we net geïnstalleerd waren als Kamerlid voor deze periode ontvingen we van de sector een yo-yo, symboliserend het yo-yo-beleid van de afgelopen jaren.

[1:10:47] Bezuinigingen die wel in de boeken staan en dan eerst wel en dan toch weer niet doorgaan.

[1:10:51] En voorzitter, in die boeken is dat natuurlijk niet zo erg, want papier is geduldig.

[1:10:54] Maar voor al die zorgaanbieders die ermee moeten werken is het natuurlijk niet te doen.

[1:10:58] En dan gooi ik minister Sterker ook nog eens een forse bezuiniging overheen.

[1:11:02] En wat we tot nu toe weten, is dat die bezuiniging voor de langdurige zorg bijna 1 miljard moet gaan opleveren.

[1:11:08] Het wordt vastgelegd in een akkoord.

[1:11:10] Het gaat om passende, persoonsgerichte zorg.

[1:11:12] Het verder ontwikkelen van het scheiden en wonen van zorg.

[1:11:15] En Zorgin Natura wordt voorliggend op het BGB.

[1:11:18] En daarbij stopt ongeveer onze kennis.

[1:11:20] En aan de minister dan ook de volgende vragen.

[1:11:22] Hoeveel komt voor rekening van de gehandicaptenzorg?

[1:11:25] En wat betekent volgens de minister dan passende persoonsgerichte zorg in de gehandicaptenzorg?

[1:11:30] Wat betekent het verder ontwikkelen van scheiden en wonen en zorg in de gehandicaptenzorg?

[1:11:35] En klopt het dat er geen keuzevrijheid meer is voor het pgb als dit doorgaat?

[1:11:38] Ik heb er vorige week ook een motie over ingediend.

[1:11:41] Ik hoorde een aantal collega's ook een punt maken over het pgb.

[1:11:43] Ik hoop natuurlijk dan ook dat zij hem zullen steunen.

[1:11:46] Voorzitter, de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland geeft aan, los van dat zij de bezuinigingen een donkere wolk vinden, dat de minister, en ik zeg dit even in mijn eigen woorden, een beetje aan het goochelen is soms met de cijfers en de grafieken.

[1:11:56] En ik dacht eigenlijk dat we daar vandaag een reactie op zouden ontvangen.

[1:12:00] Maar de brief van de minister die we net ontvingen voor het debat gaat er eigenlijk naar mijn idee helemaal niet zozeer op in.

[1:12:06] De Kamer had namelijk gevraagd vorige week nog eens om scenario's, om een reactie op de brief die was gestuurd door VGN.

[1:12:13] om het concreet te maken en ook om een update ten aanzien van expertcare.

[1:12:18] Want, voorzitter, achter die cijfers gaat natuurlijk een wereldschuil, een wereld van zorg voor kwetsbare mensen, een wereld van professionals die op hun tandvlees lopen, een wereld die nu bang is voor een verstraling van zorg met minder persoonlijke aandacht, misschien wel minder wandelingen buiten, minder tijd om te douchen, minder tijd voor een praatje, maar ook een wereld met een nog hogere werkdruk en meer uitval.

[1:12:39] En wat zegt de minister?

[1:12:40] Tegen al die mensen die naar het debat luisteren, hier zo op de tribune, maar ook thuis, en die zich hier grote zorgen over maken.

[1:12:47] Want de minister heeft het in haar brief van vanochtend over allerlei voorwaarden die zij wil hanteren, maar het financiële kader blijft gewoon staan.

[1:12:54] Bent u bereid om de bezuinigingen, de handicapbezorging, van tafel te halen?

[1:12:58] Voorzitter, in de brief van vanochtend lezen wij dat de minister verwacht voor 1 juni nog geen akkoord te hebben en zij wil de bezuiniging die ingeboekt staat voor 2027 op een andere manier oplossen.

[1:13:10] Maar waar denkt de minister dan eigenlijk aan?

[1:13:13] Voorzitter, wat de sector volgens mij wel wil is bijvoorbeeld het terugdringen van administratieve lasten.

[1:13:18] En wat kan de minister doen om de sector te helpen om die administratieve lasten verder terug te dringen?

[1:13:22] Is zij bereid om op korte termijn eens met hen om tafel te gaan om te kijken wat er nog meer mogelijk is?

[1:13:28] Om ervoor te zorgen dat de spaarzame tijd die er is zoveel als mogelijk naar de cliënten gaat.

[1:13:34] Voorzitter, persoonlijke aandacht en vaste gezichten zijn van levensbelang in de gehandicaptenzorg.

[1:13:38] En het tekort aan medewerkers in de sector is echter nu al bijna zo'n 10.000 mensen en loopt op.

[1:13:43] Het zichtbaarder maken van het prachtige werk en het vergropen van maatschappelijke waardering staan hoog op de agenda van de sector.

[1:13:50] En ik denk dat steun van de overheid daarbij zeer welkom is.

[1:13:53] Kan de sector op uw steun rekenen, vraag ik de minister.

[1:13:56] Bent u bereid om toe te zeggen dat u bijvoorbeeld de sector specifiek op dit punt het zichtbaarder maken, de mooie dingen laten zien die er gebeuren, financieel wil ondersteunen?

[1:14:05] Geen bureaucratisch geneuzel, maar gewoon wat financiële steun zodat de sector zelf een mooie campagne kan maken om hun prachtige werk aan Nederland te laten zien.

[1:14:13] Ik hoor het graag.

[1:14:14] Voorzitter, meerdere organisaties spreken hun zorgen uit over de verwachtingen van de inzet van informele zorg, specifiek in deze sector.

[1:14:21] Een op de vijf medewerkers in de gehandicaptenzorg is ook mantelzorger.

[1:14:25] Netwerken gaan al gebukt onder een zware zorglas.

[1:14:28] In hoeverre verlangt de minister van het netwerk dat zij extra zorgtaken zullen gaan pakken?

[1:14:32] En wat is de minister van plan om extra dan te gaan doen voor de mantelzorgers?

[1:14:36] Want met deze zorgbezuinigingen legt zij nog veel grotere druk op hen dan waar zij al onder gebukt staan.

[1:14:42] Voorzitter, het VN-verdrag Handicap.

[1:14:44] Het coalitieakkoord maakt melding van het VN-verdrag Handicap.

[1:14:47] Maar daar stopt het eigenlijk ook wel, want er is geen geld beschikbaar gemaakt.

[1:14:51] En verschillende organisaties wijzen erop dat er voorstander in het akkoord staan die haak staan op het verdrag.

[1:14:57] Hoe verhoudt dat zich tot elkaar?

[1:14:58] En hoe is de minister voornemens om haar rol als coördinerend bewindspersoon op te pakken?

[1:15:03] Ik weet van dichtbij dat dit best taaie kosten kan zijn.

[1:15:09] Voorzitter, de minister kent vast het nieuwe rapport over de meerkosten voor mensen met een beperking.

[1:15:13] En uit onderzoek blijkt dat mensen met een beperking te maken kunnen hebben met hoge noodzakelijke uitgaven.

[1:15:18] Bijvoorbeeld vanwege zorgkosten, hulpmiddelen, vervoer.

[1:15:21] Sommige huishoudens hebben moeite met rondkomen of komen een structureel tekort.

[1:15:25] Waarom kiest het kabinet er dan toch voor om bijvoorbeeld de tegemoetkoming chronisch zieke af te schaffen en het eigen risico te verhogen?

[1:15:32] Want denkt de minister dat dit voor het levensstandaard van deze mensen doet?

[1:15:36] Het kabinet zet daar een tegemoetkoming via gemeenten tegenover.

[1:15:39] Erkent de minister dat het bedrag wat het kabinet beschikbaar stelt veel minder mensen zullen worden geholpen dan dat eerder het geval is?

[1:15:50] Erkent zij dat voor deze mensen alle maatregelen van het kabinet zullen stapelen?

[1:15:54] En hoe kijkt ze aan tegen het feit dat de VNG bij de evaluatie van de regeling uiterst kritisch was op een gemeentelijke regeling, juist vanwege die uitvoerbaarheid?

[1:16:02] Voorzitter, ons zorgsysteem kan een doolhof zijn op het moment dat je zorg nodig hebt.

[1:16:06] Kan de minister vertellen hoe het ervoor staat met het initiatief Altijd de juiste deur en de overheidsbrede loketten?

[1:16:12] Er zouden vorig jaar drie praktijkinitiatieven starten.

[1:16:14] Wat heeft dat nu eigenlijk opgeleverd?

[1:16:16] In de media verscheen het bericht dat meer dan de helft van de bushokjes in Nederland niet of slecht toegankelijk is voor mensen met een beperking.

[1:16:23] Zes van de tien haltes hebben geen of onvoldoende hulpmiddelen om blinden en slechtzienden te ondersteunen bij het busvervoer.

[1:16:28] Voor mensen die afhankelijk zijn van een rolstoel is iets minder dan de helft van de bushaltes niet goed uitgerust.

[1:16:34] Welke actie is de minister van plan om hierop te ondernemen?

[1:16:37] En nu ik het toch over het vervoer heb, hoe staat het met de uitvoering van de aangenomen motie AGMA over het afschaffen van de kilometerregistratie en het persoonlijke kilometerbudget van valies?

[1:16:48] Voorzitter, in het Coalitieakkoord lezen we dat, en ik citeer, we stoppen met het doorgeslagen indicatiecircus.

[1:16:54] Niemand hoeft zijn chronische ziekte of beperking meer periodiek aan te tonen.

[1:16:57] Punt.

[1:16:58] Kan de minister aangeven wat mensen, onder welke wet zij ook vallen, precies kunnen gaan verwachten van de minister op dit punt en wanneer?

[1:17:06] Voorzitter, een aantal collega's noemden het al, maar er waren een aantal organisaties, waaronder Metgezel en het ZNVB-Kenniscentrum, die zich zorgen maken over het nieuwe conceptbeleidskader van de meerzorg-PGP.

[1:17:19] Want volgens hen biedt het onvoldoende waarborgen.

[1:17:21] En zij zien risico's op directe ongelijkheid door cliënten, overschrijding van bevoegdheden en onvoldoende borging van maatwerk.

[1:17:27] Herkent de minister deze signalen?

[1:17:29] En kan zij op ieder van hen afzonderlijk ingaan?

[1:17:32] Voorzitter, dan een aantal vragen en ik realiseer me dat ik een beetje van de hak op de tak spring, maar er stond echt een veelvoud van onderwerpen vandaag op de agenda.

[1:17:40] Een aantal vragen over een aantal specifieke aanbieders, de Trans Focus en Villa Expert Care.

[1:17:45] Om te beginnen de trans.

[1:17:46] Kan de minister een update geven van de situatie bij de trans en dan natuurlijk in het bijzonder het welzijn van alle bewoners?

[1:17:52] Want de overdracht zou per 1 januari van dit jaar plaatsvinden.

[1:17:56] Dat is alweer even geleden, dus graag een stand van zaken.

[1:18:00] Een voorzitter dan Focus.

[1:18:02] En in het onafhankelijke rapport wat is opgesteld met betrekking tot Focus, kwam naar voren dat er sprake is van sociale onveiligheid.

[1:18:08] Kan de minister iets vertellen over hoe het nu gaat?

[1:18:11] Er zijn een aantal verbetermaatregelen genomen.

[1:18:14] Krijgt Focus of uw ministerie nog steeds meldingen over sociale onveiligheid?

[1:18:18] Kan de minister iets vertellen over het vervolg?

[1:18:20] Want wie controleert nu eigenlijk of verbeteringen echt worden gehaald?

[1:18:25] Voorzitter, file expertcare.

[1:18:27] Mevrouw Westerveld had het er al uitgebreid over.

[1:18:29] Ik was in de veronderstelling dat wij in de brief van vanochtend, of ik heb het niet goed gelezen, maar volgens mij staat het er niet in, dat de minister met een update zou komen en dat zij de signalen zou controleren die vorige week in het debat zijn doorgegeven, dat ze de zorgen zou, nou ja, in ieder geval zou nagaan wat nu exact de stand van zaken is en ik lees daar niets over terug.

[1:18:47] Ik zie de minister knikken, dus ik

[1:18:48] Ik verwacht dat zij daar dan zo uitgebreid op terugkomt.

[1:18:52] Ik zou heel graag willen weten voor hoeveel kinderen de zorg nu goed geregeld is en hoeveel kinderen en ouders nog steeds in onzekerheid zijn.

[1:19:00] verkeren en wat zij voor zichzelf voor rol voor zich ziet, want 31 maart nadert met rassenschreden.

[1:19:09] Ik hoop dat zij afstapt van de afwachtende houding.

[1:19:12] Voorzitter, afrondend.

[1:19:14] Een aantal vragen nog.

[1:19:15] Hoe staat het met de uitvoering van de aangenomen motie Tiaan en Skrul over verwisselbare pedaalverhogers voor mensen met dwerggroei?

[1:19:22] Wat doet de minister eigenlijk om de langdurige zorg klaar te maken voor crisis, om de langdurige zorg specifiek weerbaar te maken?

[1:19:29] Het gaat natuurlijk vaak over de ziekenhuizen.

[1:19:32] Maar ik denk dat het ook een terecht punt is om te kijken in hoeverre de langdurige zorg, de oudere zorg en ik heb de zorg, is te kijken in hoeverre zij klaar zijn voor een eventuele crisis en wat de minister nog kan doen om hen daarin te ondersteunen.

[1:19:47] Voorzitter, mevrouw Seinhavel sprak er even over, over het meekunnen doen, dat dat al op jonge leeftijd begint.

[1:19:53] Bijvoorbeeld in die speeltuinen.

[1:19:55] Jantje Beton heeft de ambitie om in iedere gemeente minimaal één inclusieve speelplek te realiseren.

[1:20:01] Daarvoor hebben zij geld nodig.

[1:20:02] Is de minister bereid om met hen in gesprek te gaan over het geven van een aanvullende financiering?

[1:20:07] En voorzitter, helemaal tot slot.

[1:20:10] Ik sluit af eigenlijk waar ik mee begon en waar alle collega's hiermee begonnen.

[1:20:14] Een woord van dank aan de mensen hier op de tribune en ook elders in het gebouw en mensen die de luistering volgen voor ieder geval het geduld om naar mij en een aantal voorgaande sprekers te luisteren.

[1:20:23] En met natuurlijk een oproep aan de minister.

[1:20:25] En dat is het schrappen van de bezuinigingen.

[1:20:27] Kom tot inkeer, zou ik zeggen.

[1:20:29] Dank u wel.

[1:20:33] Bedankt aan mevrouw Meijer voor haar inbreng en dan vervolgen we met mevrouw Wendel met haar inbreng.

[1:20:40] Ja, dank voorzitter.

[1:20:41] En waar mevrouw Mayer bijna in ieder geval mee eindigde, het dankwoord aan iedereen hier, daarmee zou ik ook willen starten, want volgens mij geeft de aandacht die er voor dit onderwerp is alleen maar weer des te meer aan met hoeveel passie mensen in deze sector in de zorg werken en met hoeveel passie mensen met elkaar iedere dag hun stinkende best doen om het te verbeteren.

[1:21:07] Dus allereerst dank daarvoor.

[1:21:09] Voorzitter, voor de VVD is het belangrijk dat iedereen zoveel mogelijk kan meedoen in de maatschappij, met of zonder beperking.

[1:21:17] We vinden het belangrijk om te kijken naar wat mensen wel kunnen, in plaats van dat we focussen op wat mensen niet kunnen.

[1:21:23] We stellen niet de beperking, maar de talenten centraal.

[1:21:26] We zetten mensen in hun kracht.

[1:21:28] Mensen met een beperking verdienen het om niet slechts verzorgd te worden, maar om een zo compleet mogelijk leven te kunnen leiden.

[1:21:35] We moeten iedereen in staat stellen zijn of haar talenten zo veel mogelijk te ontwikkelen.

[1:21:39] We kijken wat nodig is om ervoor te zorgen dat iemand optimaal kan genieten van het leven.

[1:21:44] Wat is er nodig om iemand met een beperking vrij en zelfstandig te laten leven?

[1:21:48] Mensen met een beperking moeten zoveel mogelijk kunnen werken, reizen, sporten en recreëren.

[1:21:54] De VVD kiest ervoor om deze mensen te ondersteunen.

[1:21:58] Niet door de regie over te nemen, maar door aan te vullen waar nodig.

[1:22:01] Zo stellen we mensen in staat om hun eigen keuzes te maken.

[1:22:05] Daarvoor is wel een verandering in denken noodzakelijk.

[1:22:08] Vroeger keken we wat iemand individueel nodig had om mee te kunnen doen.

[1:22:12] We keken dus naar de beperking.

[1:22:14] Inmiddels werken we toe naar een inclusieve samenleving.

[1:22:20] We moeten zorgen dat de algemene voorzieningen geschikt zijn voor iedereen.

[1:22:24] Zo kunnen ook mensen met een beperking gebruik maken van deze voorzieningen.

[1:22:27] Denk aan een theater, bibliotheek of sporthal.

[1:22:31] Dit hebben we afgesproken in het VM-verdrag Handicap en het is dan ook belangrijk dat deze uitgevoerd wordt.

[1:22:36] Toegankelijkheid van gebouwen moet ook voor mensen met een beperking de normaalste zaak van de wereld zijn.

[1:22:41] Dat is het helaas nog steeds niet.

[1:22:44] Ik vind het belangrijk dat zij niet voordat ze naar een publiek gebouw gaan hoeven uit te zoeken of deze wel toegankelijk is.

[1:22:50] Mensen moeten niet zenuwachtig hoeven zijn of het allemaal wel gaat lukken.

[1:22:54] De drempels moeten de gebouwen uit en de liften de gebouwen in.

[1:22:57] En die liften, die moeten dan ook vertellen waar je bent.

[1:23:01] Het klinkt zo logisch, maar vanzelfsprekend is het helaas nog niet.

[1:23:04] Dat zien we ook vandaag hier in de Tweede Kamer.

[1:23:07] En als we ergens het goede voorbeeld zouden moeten geven, dan is dat toch hier.

[1:23:12] De VVD hecht de waarde aan dat bij renovatie of nieuwbouw ervaringsdeskundigen altijd betrokken worden.

[1:23:19] Zij weten immers precies wat belangrijk is en wat echt niet vergeten mag worden.

[1:23:23] Wij pleiten dan ook voor een toegankelijkheidslabel voor overheidsgebouwen.

[1:23:27] Als we willen dat iedereen volwaardig kan meedoen in de samenleving, dan moet de toegankelijkheid gewoon echt op orde zijn.

[1:23:33] Het is aan de overheid om het goede voorbeeld te geven.

[1:23:36] Zo zetten we de norm.

[1:23:38] Mensen met een beperking worden daardoor minder afhankelijk van de overheid, maar bepalen zelf hoe zij hun leven inrichten.

[1:23:44] Mijn collega Daan de Kort heeft op 3 april 2024 al een toezegging gekregen van de toenmalige minister dat zij samen met ervaringsdeskundigen zou kijken of er een toegankelijkheidslabel voor publieke gebouwen uitgewerkt kon worden.

[1:23:57] Ik wil deze minister vragen wat de stand van zaken hiervan is.

[1:24:00] Er is een interruptie van mevrouw Westerveld.

[1:24:03] Ja, voorzitter, want ik deelde mooie woorden over toegankelijkheid.

[1:24:06] We doen het in Nederland ook helemaal niet goed.

[1:24:07] Dat heeft de VN-commissie die ons controleerde ook anderhalf jaar geleden heel duidelijk gezegd.

[1:24:12] Die zeggen er moet meer gebeuren, want we houden ons niet aan dat VN-verdrag.

[1:24:16] Ik hoor, iedereen is het eens, het VN-verdrag moet worden uitgevoerd.

[1:24:20] Maar mijn vraag is, hoe wil de VVD dat doen als er nul euro voor gereserveerd staat?

[1:24:25] Mevrouw Wendel.

[1:24:27] Dank, voorzitter.

[1:24:28] Juist omdat wij dat zo belangrijk vinden, hebben we het inderdaad ook expliciet opgenomen in het coalitieakkoord, omdat er wat mij betreft geen twijfel over mag bestaan en hoe we dat willen gaan doen.

[1:24:38] Kijk, wat mij betreft is het VM-verdrag handicap niet iets wat alleen van VWS is.

[1:24:42] Volgens mij is het iets wat iedere dag in ieder beleidsterrein doorvoert.

[1:24:47] Dus volgens mij zou het dan ook bijzonder zijn om daar expliciet bij VWS geld voor vrij te maken.

[1:24:53] Wij vinden het belangrijk dat wat er gebeurt qua publieke gebouwen bijvoorbeeld, dat dat op een inclusieve manier gebeurt.

[1:25:00] Daar is geen discussie over mogelijk.

[1:25:07] Ja, dank u wel.

[1:25:09] Ik vind het hele mooie woorden van mevrouw Wendel.

[1:25:13] Alleen om ergens te komen, bijvoorbeeld bij de bibliotheek of de sportvereniging die u noemt, is zo'n pgb juist hartstikke belangrijk om mee te kunnen doen in de samenleving.

[1:25:23] En als dat pgb op de tocht staat, hoe ziet mevrouw Wendel dat dan?

[1:25:29] Ik denk dat mevrouw Tenhove hier een goed punt aansnijdt die ik graag tweeledig zou willen beantwoorden.

[1:25:36] Allereerst dat een PGB nodig is om daar te komen.

[1:25:39] Voor een deel van de mensen is dat honderd procent helemaal waar.

[1:25:42] Alleen waar de VVD naartoe wil is dat we dus de openbare ruimte zo toegankelijk maken dat niet meer iedereen individueel iets nodig heeft om daar te komen, maar dat het gewoon voor iedereen mogelijk is om daar te komen.

[1:25:55] En aan de andere kant het persoonsgebonden budget.

[1:25:58] Ik heb daar ook veel vragen over gekregen de afgelopen tijd, omdat het persoonsgebonden budget natuurlijk juist door de VVD in het leven geroepen is.

[1:26:06] En in het coalitieakkoord staat er misschien een tekortzinnetje over in, zou ik willen zeggen.

[1:26:12] Ik kijk even naar de voorzitter.

[1:26:14] Deze zou ik graag iets uitgebreider willen beantwoorden.

[1:26:16] De rest zal ik dan bondig op ingaan.

[1:26:18] Bij deze alvast een belofte.

[1:26:19] omdat het persoonsgewonnen budget voor heel veel mensen 100% noodzakelijk is om mee te kunnen doen in de samenleving.

[1:26:27] En daarom vindt de VVD dan ook het belangrijk om te zorgen dat het pgb houdbaar blijft.

[1:26:33] Hoe willen we dat doen?

[1:26:35] Om terug te gaan naar de essentie waarmee het pgb ooit in het leven geroepen is.

[1:26:39] En dat betekent dat dat wat ons betreft bedoeld is voor mensen die onder eigen regie

[1:26:44] hun eigen zorg kunnen inkopen en op die manier dus kunnen meedoen in de samenleving en dat betekent dat we inderdaad zorg in natura voorliggend maken voor de mensen bij wie dat prima voldoende is om de zorg in te kunnen richten maar dat betekent tegelijkertijd ook dat bij de mens voor wie zorg in natura niet voldoende is het pgb gewoon beschikbaar blijft zodat mensen regie over eigen leven kunnen voeren

[1:27:11] Dan geef ik het woord aan mevrouw Dobbe.

[1:27:20] Ja, dank u wel.

[1:27:20] Even terug naar het VN-Verdrag Handicap.

[1:27:22] Want de VVD heeft goed uitgelegd waarom ze dat VN-Verdrag Handicap belangrijk vinden.

[1:27:28] Maar volgens mij was de vraag hoe gaan we dat VN-Verdrag Handicap uitvoeren als daar nul euro voor is vrijgemaakt?

[1:27:35] En op die vraag heeft u nog geen antwoord gegeven.

[1:27:38] En dat zou ik toch wel willen weten.

[1:27:39] Wat zijn uw ideeën over hoe dit kan gebeuren zonder dat er geld voor is vrijgemaakt?

[1:27:45] Mevrouw Wendel.

[1:27:46] De constatering dat ik die vraag niet beantwoord heb, deel ik niet met mevrouw Dobbe.

[1:27:52] Volgens mij heb ik juist uitgelegd dat het wat ons betreft iets is wat niet alleen bij VWS is, waardoor we er niet slechts bij VWS een potje voor vrij maken, maar het is iets wat in alle beleidsterreinen doorwerkt.

[1:28:05] Mevrouw Meijer?

[1:28:06] Nou, daar ging op zich mijn vraag slash irritatie een beetje over.

[1:28:10] Kijk, in de ideale wereld werkt dit natuurlijk zo.

[1:28:13] Bij VWS hebben we het over het VN-verdrag Handicap en vervolgens gaat de bewindspersoon straks bij al haar collega's langs en zegt ze nou, kom maar dan met het geld, want we gaan het op alle domeinen uitvoeren.

[1:28:25] Nu heb ik een klein beetje ervaring daarmee en dat werkt niet altijd zo, kan ik u vertellen, maar kunnen wij dan, zeg maar, mevrouw Wendel, erop aanspreken dat in alle andere begrotingen waar dan die levensdomijnen aan de orde komen, dat daar een potje met geld te vinden is waar de coördinerend bewindspersoon op VWS dan naar kan verwijzen van dit is dan, zeg maar, voor het VN-verlag handicap, want het moet niet alleen van de VWS-begroting afkomen, hoor ik u zeggen.

[1:28:51] Mevrouw Wendel?

[1:28:53] Nou, ik vind dat het VM-verdrag Handicap niet iets is wat er nog even bij hoort, dus wat een apart potje is wat ernaast hoort.

[1:29:01] Wat mij betreft is het VM-verdrag Handicap wat we iedere dag, iedere minuut, in alles wat we in ons beleid doen, verweven is.

[1:29:09] Dus dat betekent dat in al onze begrotingen die er zijn, het VM-verdrag Handicap met een groot uitroepteken aandachtspunt is.

[1:29:21] Voorzitter, voor mij is de conclusie gewoon dat die potjes met geld er dus eigenlijk nergens zijn.

[1:29:26] Dat is denk ik de concluderend wat ik hier hoor.

[1:29:31] Ja, voorzitter, ik heb geen vraag gehoord, maar ik wil wel zeggen, kijk, kritiek op een coalitieakkoord, dat begrijp ik.

[1:29:39] Als andere partijen aan tafel gezeten hadden, zouden ze wellicht andere keuzes maken, uiteraard.

[1:29:46] Wat ik alleen tegelijkertijd wel lastig vindt, is dat wij expliciet opschrijven, wij hechten echt

[1:29:52] veel waarde aan het VM-Verdrag Handicap.

[1:29:55] We willen zorgen dat we gaan kijken naar wat kunnen mensen wel, hoe kunnen we met elkaar, met z'n allen, met of zonder beperking, samen leven.

[1:30:04] Ja, en dan denk ik, dan kunnen we kijken naar, nou wat zou ik er zelf nog anders over hebben opgeschreven, maar je kunt ook zeggen, fijn dat deze coalitie zoveel waarde hecht aan het VM-Verdrag Handicap en we trekken samen op komende jaren.

[1:30:18] En mevrouw Meijer?

[1:30:19] Ja, ik vind dat dan wel een beetje de wereld op z'n kop dit antwoord, want de verwachting is nu natuurlijk juist doordat de VVD en anderen ervoor hebben gekozen om het op te schrijven, dat er dan ook boter bij de vis komt.

[1:30:29] En dat is denk ik waarom collega's hier dan mevrouw Wendel en anderen erop bevragen van hoe zit dat dan?

[1:30:36] Mevrouw Wendel?

[1:30:40] Ja, ik denk dat ik in herhaling val als ik hier nog een keer op inga.

[1:30:45] Mevrouw Westerveld.

[1:30:47] Ja, voorzitter, ik begin me nu aan de beantwoording te irriteren, want wij constateren met een aantal collega's dat er heel mooi in zin staat in het coalitieakkoord.

[1:30:54] We gaan het uitvoeren.

[1:30:55] Dan vind ik het een logische vraag dat wij ook aan de coalitiepartijen aan de VVD vragen.

[1:31:01] Hoe dan?

[1:31:02] Met welk geld dan?

[1:31:03] Als u mooie woorden heeft over alle gebouwen moet toegankelijk zijn.

[1:31:06] Hoe dan?

[1:31:07] Hoe gaat u dat dan doen?

[1:31:08] En dan zegt hij Ja, we hebben het zo mooi opgeschreven.

[1:31:10] Dat is natuurlijk gewoon niet hoe het werkt.

[1:31:12] Wij willen graag weten, als jullie dit opschrijven, hoe gaan jullie dit dan doen?

[1:31:16] En hebben we helemaal niets aan woorden van, wees u maar blij dat we dit hebben opgeschreven, dan kijken wij ook naar de financiële bijlage en dan zien we gewoon dat die mooie woorden niet worden gehaald.

[1:31:25] En dat is hier het punt.

[1:31:26] Hetzelfde geldt voor het PGB.

[1:31:29] Als de VVD zegt, ja we vinden het pgb juist zo belangrijk, dan kan de VVD toch niet voor mensen besluiten dat ze dus het pgb gaan inkorten.

[1:31:36] Het gaat hier om regie.

[1:31:38] Laat die regie dan bij mensen.

[1:31:39] Dus mijn vraag is, hoe ruimte die mooie woorden met vervolgens wat u gaat doen?

[1:31:44] Mevrouw Wendel.

[1:31:47] Ja, voorzitter, ik ben in mijn spreektekst ook ingegaan op bijvoorbeeld publieke gebouwen, dat we die toegankelijk willen maken als er gerenoveerd wordt, als er nieuw gebouwd wordt, dat het VN verdrag handicap daar aandacht, of dat dat aandacht heeft, zodat het op een goede manier gebeurt, op een inclusieve manier.

[1:32:05] Ik zie gewoon niet in waarom ik daar een apart potje geld voor zou moeten reserveren, omdat dit gewoon...

[1:32:12] Als je een nieuw gebouw bouwt, om het ergens zo plat te slaan, dan zorg je dat dat op een inclusieve manier gebeurt.

[1:32:18] Maar ik zie niet in waarom je dan specifiek zou moeten opschrijven...

[1:32:22] We moeten hiernaast, naast deze renovatie, nog geld vrijmaken voor het VM-Verdrag Handicap.

[1:32:28] Het is het uitgangspunt waarmee we bouwen.

[1:32:30] We bouwen volgens het VM-Verdrag Handicap.

[1:32:35] Dan mag mevrouw Wendel, mevrouw Westerveld en kleine herinnering voor iedereen om vierde voorzitter te spreken.

[1:32:44] Voorzitter, schoolgebouwen bijvoorbeeld herrenoveren en die toegankelijk maken.

[1:32:48] Natuurlijk kost dat geld als je gangen moet verbreden.

[1:32:50] Natuurlijk kost het geld als je instappen bij bushokjes, als je die moet ophogen of moet verlagen zodat mensen met de rolstoel daardoor kunnen.

[1:32:58] Natuurlijk kost het geld op het moment dat je liften moet bouwen in gebouwen omdat die liften er nog niet zagen, omdat het gebouw uit de jaren dertig komt.

[1:33:04] Natuurlijk kost het geld als je in winkels bijvoorbeeld moet zorgen dat bepaalde kassa's wat lager zijn, zodat iedereen erbij kan.

[1:33:10] Dat zijn allemaal voorbeelden, die gaan niet gratis, die kosten gewoon geld.

[1:33:14] En dan moet je of A zeggen, we houden ons aan het VN-verdrag en we gaan leveren en we zorgen dat

[1:33:20] Ja, dat scholen, dat andere mensen die publieke voorzieningen aanbieden, zorginstellingen, winkeliers, dit allemaal kunnen doen.

[1:33:26] Of je zegt nee, we vinden het niet zo belangrijk.

[1:33:29] We moedigen aan om het VN-verdrag na te komen.

[1:33:31] We gaan er niks voor leveren.

[1:33:33] Het is of A of B.

[1:33:34] Maar wat hier het punt is en waarom ik ook hier geïrriteerd over raak en dat hoort u ook, is de hele tijd horen we, we gaan het doen en vervolgens weten we gewoon dat er niet geleverd gaat worden.

[1:33:46] Dat is hier het grote punt.

[1:33:48] Mevrouw Wendel.

[1:33:50] Ik denk dat ik helder heb gemaakt hoe ik hier naar kijk, maar ik denk dat wat mevrouw Westerveld en ik en vele anderen hier overigens met elkaar delen is dus dat we het VM-verdrag handicap belangrijk vinden en dat dat moet worden uitgevoerd.

[1:34:03] Dus ik stel voor dat we komende jaren samen optrekken om ervoor te zorgen dat dat ook gebeurt.

[1:34:07] Mevrouw Meijer.

[1:34:10] Ik wil er toch nog even terugkomen op het punt van het PGB.

[1:34:13] Ik heb vorige week bij de begroting een motie ingediend waarvan het dictum luidt, verzoekt de regering niet te tornen aan de keuzevrijheid voor het PGB.

[1:34:22] Ik hoorde mevrouw Wendel eigenlijk net zeggen, dat gebeurt eigenlijk niet.

[1:34:26] We gaan er gewoon nog wat beter naar kijken.

[1:34:30] Kan ik dan wel verwachten dat zij de VVD-fractie zou adviseren om die motie te steunen?

[1:34:35] Want dat is dan toch eigenlijk precies wat u wil?

[1:34:38] Ik ga nu niet in op wat wij morgen al dan niet gaan stemmen.

[1:34:45] Dat zal u morgen horen.

[1:34:47] Wat u mij wel hoort zeggen is dat wij het belangrijk vinden dat het pgb beschikbaar is voor de

[1:34:55] Precies.

[1:34:57] Sorry.

[1:34:59] Wij vinden het belangrijk dat het pgp beschikbaar is en blijft, ook in de toekomst, voor de mensen voor wie dat hard nodig is, voor de mensen die onder eigen regie hun zorg kunnen inkopen, om op die manier te zorgen dat ze goed kunnen meedoen in de samenleving.

[1:35:14] En dat betekent dus ook dat wij het eerlijke verhaal vertellen en dat dat ook betekent dat voor de mensen bij wie zorg in natura prima zal volstaan,

[1:35:23] dat dat voorliggend zal worden.

[1:35:27] Maar ik heb afgelopen tijd ook bezorgde mensen op de lijn gehad die zeggen van nou dankzij mijn pgb kan ik werken, kan ik allerlei zaken nog daarnaast doen, nu raak ik dat dan kwijt.

[1:35:38] U zal de VVD absoluut aan uw zijde vinden als wij zeggen dat juist voor die mensen het pgb bedoeld is.

[1:35:46] Dit is uw laatste interruptie mevrouw Meijer.

[1:35:50] Voor de eerste termijn.

[1:35:51] Nee geen zorg, eerste termijn.

[1:35:55] Mevrouw Wendel vervolgt uw inbreng.

[1:36:00] Voorzitter, investeren in toegankelijkheid is niet alleen goed voor mensen met een beperking die daardoor mee kunnen doen in de samenleving.

[1:36:06] Het is goed voor iedereen.

[1:36:07] Het is een win-win.

[1:36:09] Het College voor de Rechten van de Mens is de nationale toezichthouder op de uitvoering van het VM-verdrag Handicap.

[1:36:15] In haar monitor in 2025 concludeert zij dat er weinig tot geen aandacht is voor de grondbeginselen participatie, autonomie en toegankelijkheid.

[1:36:24] Ik wil de minister vragen hoe zij ervoor gaat zorgen dat deze grondbeginselen vanaf nu wel degelijk onderdeel zijn van iedere stap die wordt gezet op weg naar een inclusieve samenleving.

[1:36:33] Het zijn immers randvoorwaarden voor vrijheid, zelfstandigheid en het kunnen leiden van een spontaan leven.

[1:36:40] Zaken die mij als liberaal natuurlijk aan het hart gaan.

[1:36:43] De focus op wat iemand wel kan in plaats van op wat iemand niet kan, is niet alleen belangrijk voor mensen met een beperking.

[1:36:49] Het maakt ook de zorg beter en het voorkomt dat steeds meer zorgmedewerkers nodig zijn.

[1:36:53] Dat is belangrijk aangezien we een groot tekort hebben aan deze zorgmedewerkers.

[1:36:58] Om ervoor te zorgen dat we ook in de toekomst er kunnen zijn voor de mensen die dat het hardste nodig hebben, moeten we een oplossing vinden voor het personeels tekort.

[1:37:05] Dat start bij het behouden van zorgmedewerkers die dag in, dag uit, met alles wat ze in zich hebben, zorg verlenen.

[1:37:12] En natuurlijk het werven van nieuwe collega's.

[1:37:15] De VVD denkt dat innovatie ook een deel van de oplossing kan zijn.

[1:37:19] Ik wil de minister vragen welke innovaties zij ziet, momenteel al om het personeelstekort te verminderen.

[1:37:25] Hoe kan innovatie ervoor zorgen dat zorgbehoefenden de aandacht krijgen die zij nodig hebben?

[1:37:30] Daarnaast wil ik nogmaals aandacht vragen voor het verminderen van de administratieve last in de zorg.

[1:37:35] Volgens mij kan dat niet vaak genoeg gezegd worden.

[1:37:39] Dan de indicatiestelling van de gehandicaptenzorg, voorzitter.

[1:37:42] Voor een deel van de mensen die hele intensieve begeleiding, behandeling en verzorging nodig hebben vanwege ernstige psychische en of gedragsproblemen bleek de VG7-indicatie, die bedoeld is om zorg te vergoeden voor de cliënten die de meeste zorg nodig hebben, niet passend te zijn.

[1:37:58] De bekostiging van deze zorg bleek op onderdelen niet goed aan te sluiten bij de zorg die een deel van de mensen met de VG7-indicatie nodig heeft.

[1:38:07] Het kan en mag niet zo zijn dat er geen passende zorg beschikbaar is voor mensen met een complexe zorgvraag.

[1:38:13] Het gaat immers om mensen die afhankelijk zijn van deze passende zorg en ondersteuning.

[1:38:18] De VVD vindt het dan ook goed dat er sinds 1 januari van dit jaar een differentiatie is aangebracht tussen de VG7 en de VG7 plus indicatie.

[1:38:26] Ik wil de minister vragen of zij al beeld heeft bij hoe dit in de eerste twee maanden gaat.

[1:38:30] Heeft de minister al eerste resultaten en levert dit op wat de minister had verwacht?

[1:38:35] Kunnen we er door deze differentiatie zijn voor de mensen die dit het hardste nodig hebben?

[1:38:39] En wanneer een minister nog geen antwoord heeft op deze vraag is dit in ieder geval een vriendelijk toch dringend verzoek om ons hier echt heel nauw op de hoogte te houden.

[1:38:49] Tot slot, voorzitter.

[1:38:51] Wil ik stilstaan bij de ondersteuning van mensen met een beperking in hun werk.

[1:38:55] De VVD vindt dat aan het werk gaan de manier is om optimaal mee te kunnen doen in de samenleving.

[1:39:00] Of je nou een beperking hebt of niet.

[1:39:02] De overheid moet dit ondersteunen.

[1:39:04] Daarom is het ook belangrijk dat het aanvraagproces voor werkvoorzieningen bij werkgevers gemakkelijk en snel is.

[1:39:10] Het aanvragen van hulpmiddelen moet ook eenvoudiger worden.

[1:39:13] De VVD pleit voor minder papierwerk, sneller aan de slag.

[1:39:16] Kan de minister toezeggen hiermee aan de slag te gaan?

[1:39:19] Afsluitend, voorzitter.

[1:39:21] De VVD wil iedereen in zijn of haar kracht zetten.

[1:39:24] Wij streven naar een inclusieve samenleving waarbij we mensen zoveel mogelijk ondersteunen om zoveel mogelijk uit het leven te kunnen halen, om mee te kunnen doen, om te kunnen werken, sporten en recreëren.

[1:39:37] En mensen met een complexe zorgbehoefte, die moeten passende zorg kunnen krijgen.

[1:39:41] Dank u wel.

[1:39:45] Mevrouw Westerveld.

[1:39:46] Aansluitend op het laatste punt, wat vindt de VVD ervan dat juist door deze bezuiniging een heel aantal ouders die een kind hebben met een mijnvoudige beperking zeggen ja ik moet dus straks gaan thuis blijven of nu al om beter voor mijn kind te zorgen?

[1:40:02] En wat vindt de VVD ervan dat er nou zulke forse bezuinigingen zijn op sociale zekerheid dat heel veel mensen niet meer deel kunnen nemen aan het dagelijks leven, niet meer kunnen sporten, recreëren of zelfs naar hun werk kunnen, omdat ze aan de andere kant keihard bezuinigd worden?

[1:40:15] Zijn dat dan niet ook twee zaken waarvan de VVD zegt, die moeten we onmiddellijk schrappen uit het coalitieakkoord, juist om te doen eigenlijk wat u in die laatste woorden zegt?

[1:40:25] Mevrouw Wendel.

[1:40:27] Ik begrijp dat maatregelen uit het coalitieakkoord impact hebben.

[1:40:34] Dat het toch een harde boodschap is, terwijl het een relatief korte tekst is.

[1:40:40] Omdat de minister natuurlijk nog samen met het veld in overleg gaat over hoe we dit het beste kunnen doen.

[1:40:46] Tegelijkertijd zijn deze maatregelen natuurlijk opgericht om ervoor te zorgen dat we zorg kunnen bieden aan de mensen die dit het hardste nodig hebben en om ervoor te zorgen dat de schaarste die we nou eenmaal hebben in personeel, dat we die op een manier verdelen zodat juist de mensen die dit het hardste nodig hebben er zorg krijgen, nu maar ook in de toekomst.

[1:41:12] U heeft nog één laatste interruptie.

[1:41:16] Dus als u die wilt gebruiken.

[1:41:19] Ja, mijn tweede punt over sociale zekerheid, want dat raakt ook dus heel veel mensen.

[1:41:23] En ik vraag me af hoe de VVD met jullie nou met de hele tijd de nadruk op dat mensen aan het werk moet.

[1:41:30] Heel veel mensen willen aan het werk, kunnen dat niet.

[1:41:32] En als ze dan afgekeurd worden, dan raakt dat keihard in hun portemonnee, omdat jullie ook bezuiniging hebben.

[1:41:37] De VVD, sorry, voorzitter, met andere partijen op sociale zekerheid.

[1:41:40] Hoe ruimt de VVD dat nou met de mooie woorden van zojuist?

[1:41:47] Mevrouw Wendel.

[1:41:49] Voorzitter, het zijn heel veel vragen in een korte tijd en dat begrijp ik.

[1:41:58] Sorry, van links en rechts werd ik even toegesproken, buiten de microfoon.

[1:42:03] Met heel veel vragen binnen korte tijd en hoe wij dat rijmen is dat wij zien dat zowel de sociale zekerheid als de zorg, dat daar hervormingen voor nodig zijn om te zorgen dat we ook in de toekomst er kunnen zijn voor die mensen.

[1:42:16] En dat is waar alles wat wij doen op gericht is.

[1:42:24] Dank mevrouw Wendel voor haar inbreng.

[1:42:25] En we dachten op goede volgorde te zitten, maar toch is de heer Van Houwelingen eerst in de officiële volgorde.

[1:42:30] Dus daar ging onze plan van morgen.

[1:42:32] Dus ik nodig de heer Van Houwelingen uit voor zijn bijdrage.

[1:42:36] Ja, dank u voorzitter.

[1:42:37] Wat een verrassing.

[1:42:38] Ik begin positief en dat is dat ik denk dat er met mensen met een handicap in onze samenleving vergelijkt met 20, 30 jaar geleden meer rekening wordt gehouden op allerlei manieren.

[1:42:46] Dat is een goede zaak.

[1:42:48] Het kan natuurlijk altijd beter.

[1:42:49] Zoals terecht werd opgemerkt door een aantal ambtsgenoten op deze zaal.

[1:42:52] Dat begrijpt dat er maar twee rolstoelen in kunnen.

[1:42:54] Het zou misschien mooi zijn om in ieder geval één commissiezaal dusdanig in te richten dat ook bij dit soort debatten meer mensen aanwezig kunnen zijn.

[1:43:01] Misschien kan daar een motie voor worden ingediend.

[1:43:03] En op alle andere manieren, bijvoorbeeld wat ik door heb gekregen van iedereen die zit hier, de Belangenorganisatie voor Mensen met een Handicap, dat werd net ook al genoemd, is kleine dingen, dat bijvoorbeeld als je een grote supermarkt hebt, in Frankrijk is het gebruik dat je dan ook lage kassas hebt, waar mensen bijvoorbeeld een rolstoel zelf kunnen afrekenen of speeltuinen die vaak bij ons blijkbaar niet toegankelijk zijn voor kinderen met een handicap.

[1:43:24] speeltoestellen, dat je bijvoorbeeld een schoonheb met een bakje erin waar de kinderen met een handicap makkelijk in kunnen.

[1:43:28] Dus het kan altijd beter, maar dat is goed aan het gaan.

[1:43:31] En waar wij ook wel voorstander van zijn, voorzitter, is dus die trend, die beleidsmatige verandering die al tien jaar geleden is ingezet, dat de samenleving meer betrokken wordt bij de zorg.

[1:43:40] Dus familie, vrienden.

[1:43:42] Dat hebben we natuurlijk gezien met de WMO.

[1:43:44] Dat is op zich een goede zaak.

[1:43:45] Maar familie, vrienden en de samenleving, dat kan natuurlijk niet alles.

[1:43:48] En je houdt natuurlijk zorgvragen over waarbij ondersteuning nodig is.

[1:43:52] En ja, daar gaat bezuinigd worden.

[1:43:54] Daar gaat natuurlijk een heel groot deel van het debat over.

[1:43:56] En best zwaar ook.

[1:43:57] Op z'n minst een half miljard in 2030.

[1:43:59] Daar komen nog die bezuinigingen bij.

[1:44:02] Die algemene bezuinigingen.

[1:44:03] Maar die zullen mensen met een handicap extra zwaar treffen, denk ik.

[1:44:06] Dus de eigen bijdrage, de zorg die omhoog gaat.

[1:44:08] Wijkverpleging waar je eigen bijdrage voor moet gaan betalen.

[1:44:11] Dat zal mensen met een handicap extra zwaar treffen, ook door de kosten die je waarschijnlijk niet meer kan aftrekken van de belastingen.

[1:44:19] En ja, dat vinden wij, dat is eigenlijk mijn hoofdboodschap in dit debat, dat vinden wij gewoon heel droef.

[1:44:23] Want wat we zien, en dat is ook terecht al een paar keer naar voren gekomen, is dat elk dubbeltje wordt volgens mij in de zorg wel tien keer omgedraaid.

[1:44:29] En de tarieven zijn inmiddels zo laag,

[1:44:32] dat je dus ziet dat ook zorginstellingen omvallen.

[1:44:35] Dus dat voorbeeld van expertcare is al een paar keer genoemd.

[1:44:39] Dus daar kan eigenlijk volgens mij bijna niks bij uitgeperst worden.

[1:44:42] En ondertussen, en dat vinden wij als vorm voor democratie zo wrang, en dat heeft onze fractievoorzitter mevrouw de Vos ook terecht een groot punt van gemaakt, zien we dat tientallen miljarden door dit kabinet worden verspild, worden verbrand, worden weggegooid aan, ja ik kan niet anders zeggen, globalistische hobby's.

[1:44:58] Dus steun voor Oekraïne, massamigratie, kost ons 20 miljard per jaar.

[1:45:02] natuurlijk dat krankzinnige klimaatbeleid waar geen enkel Nederlands belang mee gediend is.

[1:45:07] En dat geld, ik heb het net opgebracht, die 19 miljard voor Defensie, het moet ergens vandaan komen.

[1:45:13] Het zijn dus echt tientallen miljarden en minstens 50 miljard euro per jaar die gewoon

[1:45:17] weg wordt weggegooid en dat komt dus ook onvermijdelijk bij de zorg vandaan en bij de sociale zekerheid en daar worden dus de duimschroef aangedraaid en dat is wat dit kabinet gaat doen.

[1:45:27] Politiek is keuzes maken, nou die keuzes die worden dus gemaakt en daar hebben wij dus een heel groot probleem mee.

[1:45:34] Een ander zorgelijk punt wat ook al een paar keer genoemd is natuurlijk

[1:45:36] Je ziet dat ze op de pgb.

[1:45:38] Ze hebben het gemunt.

[1:45:39] Maak u zelf geen illusie.

[1:45:40] Ze hebben het echt gemunt op dat pgb.

[1:45:42] Dus natuur en zorg wordt voorliggend.

[1:45:44] En waarom is dat het geval?

[1:45:45] Omdat, kijk, dat pgb heeft natuurlijk zijn beperkingen.

[1:45:48] Je kunt ermee frauderen.

[1:45:49] Je hebt de hele administratie.

[1:45:50] Het is niet voor iedereen weggelegd.

[1:45:52] Maar het mooie van het pgb, daarom zijn wij als Forum voor Democratie daar ook zo'n groot voorstander van, is dat het de keuzevrijheid en de macht bij het individu legt.

[1:46:00] Bij de Nederlandse burger.

[1:46:01] Die kan zelf zijn eigen zorg inrichten.

[1:46:03] Dat vinden ze natuurlijk maar wat vervelend.

[1:46:05] Waarom?

[1:46:05] Ik was toevallig

[1:46:06] Niet helemaal toevallig, maar ik was vrijdag op bezoek bij een jeugdzorginstelling, voorzitter.

[1:46:11] En je ziet dat die kleine instellingen, dat zal ongetwijfeld ook bij de gennekeptenzorg zo zijn, die worden steeds meer uit de markt gedrukt.

[1:46:17] Ze willen ook alleen maar naartoe naar gecontacteerde zorg.

[1:46:20] Dus voor die instelling wordt het heel moeilijk om een contract te krijgen bij een zorgverzekeraar.

[1:46:23] Dat zie je overal gebeuren, maar ook bij een gemeente.

[1:46:25] En die leveren vaak goede zorg, waar u als individuele consument, zeg ik via de voorzitter, blij mee bent.

[1:46:31] En die kunnen dat dus niet meer leveren.

[1:46:32] Het is een soort kartel.

[1:46:35] Op gemeente niveau zijn het allemaal mensen die elkaar de bal toeschuiven.

[1:46:38] Zo is dat in de politiek ook gebeurd.

[1:46:39] Zo is dat overal gebeurd.

[1:46:40] Je zult nergens een vorm voor democratie burgemeester aantreffen, want die zitten gewoon niet in die carousel.

[1:46:44] En daarom, dat PGB stelt ons in staat om naar eigen buiten te treden, want dan kun je zelf je zorg kiezen.

[1:46:49] En daar gaat nu op bezuinigd worden.

[1:46:50] En dat vinden wij dus een hele kwalijke zaak.

[1:46:53] En dat is mijn eerste vraag dan aan de minister is van kan zij borgen of kan ze waarborgen dat in ieder geval in toekomstige wetgeving dat die keuzevrijheid van mensen met de pgb dat het onaangetast blijft.

[1:47:07] Ik vermoed dat dat dus niet het geval is en dan zullen we daar ook voor met een motie komen.

[1:47:12] En een ander heikel punt is dus als het om die bezuinigingen gaat en dat is terecht al een paar keer genoemd is dus dat je ziet dat steeds meer instellingen omvallen omdat die tarieven veel te laag worden vastgesteld.

[1:47:23] te laag vastgesteld.

[1:47:25] Dus dat geldt voor Expert Care, die zijn zorgvilla's heeft moeten sluiten voor mensen met een handicap.

[1:47:30] Maar dat is eerder gebeurd.

[1:47:31] Ik begrijp ook bij Villa Vivre in Gorla, misschien zegt dat wat, ook moeten sluiten.

[1:47:35] De Groene Burg, de Kapelle aan de IJssel.

[1:47:37] Dus je ziet hier weer, elk dubbeltje wordt tien keer omgedraaid en inmiddels is de grens zo laag gelegd dat de instellingen maar sluiten.

[1:47:43] En wie is dan de klos?

[1:47:44] Dat zijn natuurlijk mensen met een handicap.

[1:47:46] Of ouders die een kind hebben met een handicap.

[1:47:48] Die kunnen dus nergens meer naartoe, omdat de instellingen verdwijnen.

[1:47:50] Dus dat is ook een vraag die ik aan de minister heb.

[1:47:52] Maar hoe staat het nou als het dan gaat om VG7, dus die zware indicatie?

[1:47:56] Mensen die dat hebben, hoeveel mensen staan nou op die wachtlijst?

[1:47:59] Daar ben ik ook wel benieuwd naar.

[1:48:00] Want hoe gaat dat toenemen als straks die instellingen omvallen?

[1:48:03] Dus dan krijg je geen zorg meer.

[1:48:05] Er is wel zorgplicht, maar er is geen aanbod meer, omdat die tarieven dus te laag zijn.

[1:48:09] zijn vastgesteld.

[1:48:10] En daar wil ik ook nog even aanvullend over opmerken, voorzitter.

[1:48:14] Dus als we dan spreken over de bezuiniging gaat het natuurlijk ook over de bezuinigingen van, het is ook al een paar keer genoemd, de vorige kabinetten, die al twee keer controversieel zijn verklaard, maar voor volgend jaar nog gewoon in de begroting staan.

[1:48:24] Het gaat dus in 2027 om een bezuiniging van 158 miljoen euro, oplopen tot 239 miljoen euro in 2030.

[1:48:30] Dit zijn dus alleen nog maar de oude bezuinigingen.

[1:48:33] De minister benadrukte in haar brief dat er in 2025 en 2026 extra geld bijkwam en dat de tarieven voor de organisaties die gehandicapten zorgen leven daarmee nu kostendekkend zijn.

[1:48:41] Dat heb ik al een paar keer genoemd.

[1:48:43] Maar is zij het dan?

[1:48:44] En wij hebben dus die vraag ook.

[1:48:45] Ook met ons eens dat het bezuinigen op die tarieven met honderden miljoenen euro's en onherroepelijk, het is bijna iets logisch, dat is een logische conclusie die ik nu trek volgens mij, toeleidt dat die tarieven niet meer kostendekkend zijn.

[1:48:56] En hoe moeten deze organisaties straks zorg bieden als de vergoeding daarvoor laag is dan de kosten die ze maken?

[1:49:01] En de onderbouwing in onze ogen daarvoor rammelt nu.

[1:49:05] En de voorganger van deze minister gaf in een vorig debat over het geïndicatorbeleid aan dat zij ook van deze bezuiniging af wilde.

[1:49:10] Hoe denkt de minister over de wenselijkheid en de haalbaarheid van deze bezuiniging?

[1:49:14] En dan nog even over de nieuwe bezuiniging, die dus in de coalitiekort staat.

[1:49:17] Die 1 miljard euro op de WLZ, onder andere.

[1:49:20] De gehandicaptenzorg is onderdeel van die langdurige zorg.

[1:49:22] Het is nog erg onduidelijk welk deel van dat miljard bij de gehandicaptenzorg terechtkomt en wat de onderbaring voor deze bezuiniging is.

[1:49:28] Snap de minister dat deze onduidelijkheid funestisch voor de gehandicaptenzorg, die vaak al nauwelijks de eindjes aan elkaar kan knopen?

[1:49:35] Dat is ook een vraag die ik heb.

[1:49:37] Ja, ik ga naar een overwoning toe, voorzitter.

[1:49:39] Afgeronderd, dat is gewoon de nasmaak die ik heb bij dit hele debat en we gaan dus nu weer elk dubbeltje omdraaien.

[1:49:45] Dus op de geheimen.

[1:49:46] Ik heb de zorg in dit geval om dus eigenlijk miljarden te vinden.

[1:49:50] Het wordt dus 10 miljard in totaal bezuinigd op de zorg om die miljarden op te hoesten.

[1:49:54] Dat gaat straks ook gebeuren bij de sociale zekerheid voor voor een zinloze oorlog in Oekraïne.

[1:49:59] Voor miljarden worden er verspild aan in onze ogen totaal onzinnig klimaatbeleid en de massimmigratie volgens Jan van der Beek kost alleen al 20 miljard euro per jaar.

[1:50:06] Ja, wij zitten als vorm voor democratie.

[1:50:08] We zitten maar voor één

[1:50:09] entiteit in de wedstrijd, en dat is de Nederlandse bevolking.

[1:50:12] Dat is het enige wat mij kan schelen, de Nederlandse bevolking en de Nederlandse belang.

[1:50:15] En wat mij betreft zijn dus die afwegingen, politiek is keuzesmaken, vandaar dat ik het ook vroeg aan mevrouw Westerveld, is het dus onbegrijpelijk dat dit soort afwegingen worden gemaakt die totaal niet in het belang zijn van de Nederlandse bevolking.

[1:50:25] Ja, en wij doen dat anders, voorzitter.

[1:50:26] En ja, er komen ook verkiezingen aan.

[1:50:28] Het is toch wel het 18 maart, dus ja, als u dat ook zo denkt, zou ik zeggen stem op voor een verdemocratie.

[1:50:32] Dank u wel.

[1:50:34] Even een kleine orde.

[1:50:36] We hebben al afgesproken dat we stemadvies en dergelijke buiten dit debat laten.

[1:50:40] Dank u wel.

[1:50:42] U bent echt vrij om een stemadvies te geven in het debat.

[1:50:45] Volgens mij is het signaal duidelijk.

[1:50:47] Als er geen interrupties zijn, dan geef ik het woord aan mevrouw Tijmstra nu echt voor haar bijdrage.

[1:50:53] Dank u wel, voorzitter.

[1:50:55] Mijn bijdrage zal zich richten op vier punten.

[1:50:58] Ik begin met de brief en sinds vanmorgen de brieven van het kabinet.

[1:51:02] die gaan over de financiën van de gehandicaptenzorg.

[1:51:06] Daarin worden ook een aantal kaders geschetst en daar wil het CDA graag op reageren en ook een aantal punten over meegeven.

[1:51:12] We zien een aantal hele positieve punten.

[1:51:14] Er wordt rekening gehouden met de tijd die nodig is om veranderingen in een sector goed door te voeren.

[1:51:20] En er wordt op gelet dat er geen langere wachtlijsten ontstaan en dat de druk op medewerkers niet verder oploopt.

[1:51:26] En wat wij het allerbelangrijkste vinden, is dat de plannen uitgewerkt worden met de mensen die zorg krijgen, hun naaste zorgprofessionals, dus het hele veld.

[1:51:35] En ten aanzien van dat laatste punt wil ik één punt meegeven aan de minister.

[1:51:39] Geef hierin ook kinderen met een beperking een stem.

[1:51:42] Want de ervaring of je wel of niet mee kan doen in de samenleving begint vaak al op hele jonge leeftijd.

[1:51:49] De plannen moeten nog verder worden uitgewerkt en het CDA wil hiervoor een aantal dingen meegeven.

[1:51:54] De complexiteit van de zorgvragen groeit, terwijl het personeelstekort aanhoudt.

[1:52:00] Hierdoor werken begeleiders regelmatig onbezet en moeten er voortdurend keuzes gemaakt worden tussen noodzakelijke taken.

[1:52:07] Ook in de gehandicaptenzorg is schaarste aan personeel geen tijdelijk probleem, maar een structurele realiteit.

[1:52:14] Voor het CDA is het daarom belangrijk dat het kabinet met de sector aan de slag gaat, niet vanuit de tarieven, maar vanuit de inhoudelijke verandering die nodig is om de zorgvraag in de samenleving te verminderen.

[1:52:27] Je wilt dat mensen met en zonder beperking met elkaar samenleven vanaf het eerste moment.

[1:52:32] dat kinderen met elkaar spelen, met elkaar in de klas zitten en dat het daarmee ook niet apart of anders hoeft te zijn als je met een beperking aan het werk gaat en iets van aanpassing nodig hebt of op je eigen manier meedoet bij een sportvereniging.

[1:52:48] Ieder mens telt en we hebben ieder mens nodig.

[1:52:50] Dat is voor het CDA het uitgangspunt.

[1:52:54] Het CDA wil dat bij de uitwerking van de plannen wordt ingezet op preventie, inclusie en het anders organiseren van zorg en ondersteuning.

[1:53:01] En voorbeelden uit de praktijk en onderzoek laten ook zien dat dat mogelijk is.

[1:53:06] Daarmee kunnen mensen met een beperking langer en volwaardig meedoen in de samenleving, remmen we de groei van de complexe zorgvraag en blijft er ook ruimte voor professionals om hun werk goed te kunnen doen.

[1:53:18] Passende zorg moet beschikbaar blijven voor de mensen die dat nodig hebben, met een hoop minder regels.

[1:53:24] Daar ben ik al uitgebreid op ingegaan bij de begrotingsdebat van VWS.

[1:53:29] De brief van de minister van vorige week en de brief van vanmorgen roepen ook nog wel wat vragen op.

[1:53:34] In de brief van vorige week staat dat het budget van de langdurige zorg van 45,2 miljard in 31 zal groeien, maar dat dit volgens de brief bijna 1 miljard minder is dan door het CPB oorspronkelijk was berekend.

[1:53:47] En om welke raming van het CPB gaat het dan precies?

[1:53:51] Wat betekent dit dan, is mijn vraag aan de minister.

[1:53:54] In hoeverre slaat dit neer in de gehandicaptenzorg of gaat dit al vooral om de oudere zorg?

[1:54:00] En in de brief van vanmorgen staat dat voor 2027 een alternatieve besparing wordt gezorgd.

[1:54:06] En we denken ook dat dat goed is, omdat het tijd en ruimte geeft om echt tot een inhoudelijk akkoord te komen.

[1:54:12] Maar mijn vraag is wel, wordt die dan gevonden binnen de begroting van de WLZ, binnen het VWS-termijn of binnen de hele begroting?

[1:54:20] Ik hoop dat daar een reactie op kan komen van de minister.

[1:54:24] Het tweede punt waar ik het over wil hebben is het VN-verdrag.

[1:54:28] Ik zie interruptie van mevrouw Bikker, ik denk op het eerste punt.

[1:54:31] Klopt, voorzitter.

[1:54:33] Goed te horen dat het CDA zegt, moeten we dit nou wel zo doen, want dat is eigenlijk hoe ik de bijdrage van mevrouw Tuinstra beluister.

[1:54:42] Ik wil daar ook wel graag iets precies op hebben.

[1:54:45] Ziet dat voor het CDA op de nieuwe bezuiniging ten aanzien van de WLZ en de gehandicaptenzorg?

[1:54:51] Of zit dat ook op de pijn die collega Zijneve al verwoordde in de coalitie, als het ging om de tarieven in het basispad?

[1:54:59] Ik denk dat het goed is om dat met elkaar scherp te hebben.

[1:55:03] Ik ben heel benieuwd hoe collega Tijmstra dat ziet.

[1:55:08] Ik heb hem niet eens uitgenodigd.

[1:55:11] Dat is een goede vraag.

[1:55:12] Het CDA vindt het het allerbelangrijkst dat de minister samen met de sector aan de slag gaat vanuit de inhoudelijke lijn.

[1:55:21] We hebben er gewoon mee te maken dat er bezuinigingen staan vanuit vorige kabinetten.

[1:55:27] Maar het allerbelangrijkste vind ik eigenlijk niet de discussie rondom het geld.

[1:55:32] Het allerbelangrijkste vind ik de discussie over hoe kan je tot een toekomstbestendige gehandicaptensector komen waarbij het personeel wat we hebben ook kan doen wat nodig is.

[1:55:42] Ik denk dat dat het gesprek moet zijn wat de komende tijd gevoerd moet worden.

[1:55:48] En ik hoop ook dat daar de ruimte voor gegeven wordt om dat gesprek te voeren.

[1:55:51] Ten aanzien van het punt van mevrouw Bikker, de minister heeft zelf ook al in haar eerste brief aangegeven met de sector in gesprek te gaan om te komen tot oplossingen.

[1:56:03] En daarin is ook het voorbeeld aangehaald van de aanpak van het HLO bij het hoofdlijnakkoord ouderenzorg.

[1:56:08] Dus wat ik mee wil geven, ga nou in gesprek op de inhoudelijke lijn en laten we dat dan ook even afwachten.

[1:56:17] Mevrouw Bikker.

[1:56:18] Ja, voorzitter, ik heb in de voorbereiding van dit debat ook nog eens even wat verkiezingsprogramma's gelezen en niet alleen die van mezelf, maar juist ook van andere partijen.

[1:56:26] En wat me opviel bij het verkiezingsprogramma van het CDA is wel de duidelijke tekst Zorg voor elkaar.

[1:56:32] Nou, mooi, denk ik dan.

[1:56:33] Dat gaat goed.

[1:56:35] En vervolgens ben ik gaan zoeken.

[1:56:36] Wat staat er nou over de gehandicaptenzorg?

[1:56:38] En dan staan daar mooie woorden over het VN-verdrag handicap, namelijk dat de mobiliteit en de toegankelijkheid moet groeien.

[1:56:44] Maar verder staat er eigenlijk niks, behalve dan toen ben ik verder gaan zoeken op de WLZ.

[1:56:49] En daar is met name telkens de focus op de oudere zorg.

[1:56:52] En daardoor heb ik eigenlijk het beeld gekregen, want ook als ik dat zo bekijk bij D66,

[1:56:58] dat er eigenlijk helemaal niet goed nagedacht is over wat deze maatregelen nu precies betekenen voor de gehandicaptenzorg.

[1:57:05] Ik ben het heel erg eens met collega Tijmstra dat de gehandicaptenzorg zeer toekomstbestendig moet zijn en moet worden, ook als mensen ouder worden, ook als dat wat betekent voor de informele zorg.

[1:57:15] Maar als je dat debat gaat voeren over de band van bezuinigingen,

[1:57:19] Waar we allemaal weten dat juist deze sector jarenlang achterliep, waar zelfs de cao's nog steeds achterlopen, waardoor er een groot tekort is aan medewerkers, dan weten we ook dat als we dit pad zo ingaan, dat het onwijs moeilijke gesprekken worden die vooral gaan over geld.

[1:57:34] en niet over de inhoud.

[1:57:36] Herkent collega Tijmstra die zorg en als wij samen staan voor zorg voor elkaar, want dat is een christelijke waarde die we volgens mij delen, kunnen we dan ook eens kijken hoe we het kunnen hebben over die inhoud en juist echt even deze bezuinigingen op de gehandicaptenzorg zouden kunnen pauseren of nog beter niet in de diepvries maar gewoon eerst nu de boel op orde en dan pas kijken hoeveel geld we daar ophalen.

[1:57:58] Hoe ziet collega Tijmstra dat?

[1:58:00] Mevrouw Tijmstra.

[1:58:02] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:58:04] Ik ben het echt voor een groot deel met mevrouw Bikker eens en ik denk ook al dat de minister die route uitgestippeld heeft in haar beide brieven.

[1:58:12] Kijk, we hebben gewoon te maken met eerdere bezuinigingen uit voorgaande kabinetten.

[1:58:16] Daarvan zegt de minister, ik wil in gesprek met de sector om te kijken hoe we dat op het beste manier in kunnen vullen.

[1:58:21] En er staat het een en ander opgenomen waarvan helemaal nog niet ingevuld is bij de WLCT in welke sector dat land.

[1:58:27] Wat ik belangrijk vind is, voor het CDA geldt eigenlijk, we willen de zorg, en we hebben het vandaag over de oudere zorg, op een toekomstbestendige manier vormgeven.

[1:58:39] En wat mij eigenlijk zelf het meeste raakt, in alle gesprekken die ik gevoerd heb in de sector, is de krapte aan personeel die er nu al is.

[1:58:48] Ook voor 26, bezuinigingen zijn nu nog niet ingegaan, tarieven zijn dit jaar op orde gebracht, maar ook nu knelt het al aan alle kanten.

[1:58:57] Dus wat ik het belangrijkste vind is dat we daarop over de inhoud het gesprek gaan voeren.

[1:59:03] Hoe kunnen we nou de beweging krijgen dat het volume niet nog sneller groeit omdat mensen er niet zijn om die zorg te verlenen?

[1:59:09] Natuurlijk betekent het minder groeien van het volume aan zorg ook dat je minder uitgeeft.

[1:59:16] Maar ik vind het allerbelangrijkste dat we kijken naar het personeelstekort en dat we ons daartoe gaan verhouden.

[1:59:27] Ja, dank u wel.

[1:59:28] En ook hier volg ik de redenering niet.

[1:59:30] Het knelt aan alle kanten, dus we halen maar geld weg.

[1:59:33] Die logica die zie ik ook bij het CDA niet.

[1:59:37] En ik hoorde wel het CDA zeggen gehandicaptenzorg.

[1:59:39] We zien voor ons een gehandicaptenzorg waar personeel kan doen wat nodig is.

[1:59:44] Die zien wij ook graag voor ons.

[1:59:46] En het CDA wil het dan liever niet hebben over geld.

[1:59:50] Maar het gaat natuurlijk wel over geld.

[1:59:52] We hebben het vandaag over de begroting en we hebben het ook over de plannen van dit kabinet om geld weg te halen bij de gehandicaptenzorg.

[2:00:00] En het CDA zegt dan ja, we hebben het graag over de inhoud, maar dat is nu juist het probleem van een deel van deze bezuinigingen is niet gebaseerd op inhoud.

[2:00:08] Dat is gebaseerd op hervormingen die niet doorgaan.

[2:00:11] Dus dan is het gewoon een tariefkorting.

[2:00:13] En wat denkt het CDA dat een tariefkorting doet met de gehandicaptenzorg en het personeel en de personeelskrapte en de kwaliteit van zorg en de mensen die niet meer in de zorg kunnen blijven werken omdat ze hun werk niet meer kunnen doen?

[2:00:27] Wat denkt het CDA dat dat doet met het personeelstekort in de gehandicaptenzorg?

[2:00:32] En zou het niet in ieder geval fatsoenlijk zijn?

[2:00:36] om die ongedekte bezuinigingen, wij willen dat alle bezuinigingen van tafel gaan, ik heb te zorgen, maar in ieder geval die ongedekte bezuinigingen die niets meer zijn dan een tariefkorting, om die van tafel te halen.

[2:00:50] Dank u wel, voorzitter.

[2:00:52] Ik ben het ermee eens dat de route van...

[2:00:55] Dat heb ik net ook in mijn bateau gezegd.

[2:00:56] Het CDA kiest niet voor de route van tariefkorting.

[2:00:58] Het CDA kiest voor de route op de inhoud van hervormen.

[2:01:01] En die handreiking is ook gedaan om samen met de sector in gesprek te gaan hoe je dat op het beste manier kan invullen.

[2:01:07] Ik denk dat de tot standkoming van het HLO daar ook een voorbeeld van kan zijn.

[2:01:11] En ik ben er ook van overtuigd dat het kan, omdat iedereen die ik spreek in de gehandicaptensector ook heel veel verpleegkundigen of andere uitvoerende begeleiders zelf met ideeën komen hoe we het anders kunnen doen.

[2:01:22] En volgens mij moeten we daar gewoon snel mee aan de slag gaan.

[2:01:28] Eerst de heer Van Houwelingen daar.

[2:01:30] Ja, dank je.

[2:01:31] Mevrouw Tijmstra zegt zojuist van ja, daar staan nou eenmaal bezuinigingen in de boeken.

[2:01:35] Ja, dat klopt.

[2:01:36] Alleen dat komt ook door keuzes die zijn gemaakt.

[2:01:38] Daar gaat politiek over.

[2:01:39] En ik wil ook mevrouw Tijmstra, die dus wel haar handtekening onder die bezuinigingen heeft gezet in dat coalitiekort, vragen van wat is nou de afweging geweest voor het CDA dus om wel op de zorg te bezuinigen en tegelijkertijd ook akkoord te gaan, dus met bijvoorbeeld 19 miljard extra voor defensie, met miljarden die er ook in gaan.

[2:01:54] Wat is hier de afweging?

[2:01:55] Hoe werkt dat?

[2:01:56] Mevrouw Tijmstra.

[2:01:58] Dank u wel, voorzitter.

[2:01:59] Hoe dat werkt is op het moment dat we niks doen in de zorg, we over tien jaar ongeveer 300.000 mensen tekort hebben, dus dat het aan alle kanten spaak loopt en dat mensen de zorg ook niet meer kunnen krijgen die dat nodig hebben, dat de wachtlijsten oplopen en dat je een enorme tweedeling krijgt in de samenleving.

[2:02:16] Nou, daar willen wij niet voor gaan.

[2:02:18] Nogmaals, natuurlijk vertaal je dingen financieel in een begroting, maar dat gaat er ons om.

[2:02:23] Vandaag spreken we over de gehandicaptenzorg, maar hetzelfde verhaal heb ik over de oudere zorg verteld bij de begroting bij VWS.

[2:02:31] Dat we met de sector gaan hervormen om ervoor te zorgen dat het in de toekomst ook nog haalbaar is.

[2:02:36] De heer Van Houdingen.

[2:02:37] Ja, voorzitter, misschien ligt het aan mij, maar het is voor mij nog geen begin van een antwoord.

[2:02:41] Mevrouw Thijmsen zegt van ja, we gaan kijken hoe we de zorg kunnen hervormen.

[2:02:45] Mijn vraag is, er wordt een keuze gemaakt door het CDA.

[2:02:48] Het is een onduidelijke vraag volgens mij.

[2:02:50] Bijvoorbeeld, eind december heeft het CDA ook gelijk binnen 48 uur haar handtekening ondergezet.

[2:02:55] 700 miljoen euro wat over was van de Defensiebegroting.

[2:02:57] Hup, de Oekraïne.

[2:02:58] Hup, daar, weg.

[2:02:59] En hier wordt elk dubbeltje honderd keer omgedraaid door het CDA.

[2:03:01] Dus hoe werkt dat?

[2:03:03] Ligt het iets toe?

[2:03:04] Dank u wel.

[2:03:05] Mevrouw Thijmsen.

[2:03:07] Dank u wel, voorzitter.

[2:03:08] Het kan natuurlijk dat Forum kiest voor andere oplossingen.

[2:03:11] Ik zeg niet dat er ieder dubbeltje omgedraaid wordt in het CDA.

[2:03:15] Het CDA wil bijdragen aan een toekomstbestendige zorg, ook de gehandicaptenzorg, vanuit het gegeven en vanuit het feit dat we gewoon niet voldoende personeel hebben om de zorg te kunnen bieden.

[2:03:24] En dat is nu ook al gaande.

[2:03:26] En ik vind dat we daar niet onze ogen voor moeten sluiten.

[2:03:28] Ik las het rapport voor medische ethiek, was het volgens mij, en het was een uitspraak van iemand uit de gehandicapte zorg die zei, politiek, maak keuzes.

[2:03:40] Jullie leggen nu een verantwoordelijkheid op onze schouders dat wij op de werkvloer iedere keer moeten kiezen wie geven we de zorg en wie niet.

[2:03:47] Dit is een verantwoordelijkheid van de politiek, maak keuzes.

[2:03:50] Nou, die verantwoordelijkheid wil ik nemen, waarbij ik de minister mee wil geven.

[2:03:55] Ga in gesprek met het veld om te kijken hoe je vanuit de inhoud kan hervormen om ervoor te zorgen dat de zorg overeind blijft en de druk op het personeel vermindert.

[2:04:05] Afrondend, voorzitter, inderdaad, politiek is keuzes maken.

[2:04:07] En de CDA kiest er dus voor om heel veel geld uit te geven aan bijvoorbeeld Oekraïne, aan Defensie.

[2:04:12] En dat drukt uiteindelijk ook door op de op de op de zorgmarkt, om het zo maar te zeggen.

[2:04:16] Als je Defensie nu bijvoorbeeld op zoek naar heel veel mensen, 10.000 mensen moeten bij Defensie erbij.

[2:04:21] Dat kunnen ze doen omdat ze heel veel geld krijgen van het CDA, wat niet naar de zorg gaat.

[2:04:25] En die mensen kunnen dus ook niet meer in de zorg werken.

[2:04:27] Die werken straks in Defensie.

[2:04:28] Zo simpel is het allemaal.

[2:04:29] Dus er moet een keuze.

[2:04:30] Wij maken dus andere keuzes, voorzitter.

[2:04:35] Moet u nog een reactie geven?

[2:04:36] Nee, dat was geen vraag.

[2:04:39] Andere keuzes maken, dat mag natuurlijk.

[2:04:41] Dan mevrouw Meijer voor haar laatste interruptie.

[2:04:46] In drie is-ie dan toch, voorzitter?

[2:04:48] Eén interruptie.

[2:04:50] Dank, ik schrok al even.

[2:04:51] Ja, voorzitter, de keuze die is gemaakt...

[2:04:54] Ik hoorde de hele tijd dat we het hebben over keuzes.

[2:04:56] De keuze die is gemaakt is om één miljard weg te halen uit de langdurige zorg.

[2:05:00] En mevrouw Thijmstra heeft het de hele tijd over de inhoud.

[2:05:04] En juist die inhoud ontbreekt volledig.

[2:05:07] Even nog los van dat het natuurlijk waanzin is om daar 1 miljard weg te halen, maar die inhoud staat ook nergens.

[2:05:13] Dus vanuit welke inhoud heeft mevrouw Tijmstra dan haar handtekening gezet onder die 1 miljard bezuinigingen?

[2:05:20] Mevrouw Tijmstra?

[2:05:21] Dank u wel, voorzitter.

[2:05:23] Ik zet geen handtekeningen, maar er werken drie partijen samen in een coalitieakkoord.

[2:05:29] En als je weet dat de zorg niet verder kan groeien of dat je de groei af moet remmen vanwege het personeelstekort, dan vind ik het niet gek dat je een bedrag opneemt in een begroting meerjarig.

[2:05:38] Natuurlijk is het zo dat je dat met elkaar, met het veld verder uit gaat werken en met de Kamer.

[2:05:43] Dus volgens mij zijn er ook...

[2:05:45] Ik vind het...

[2:05:46] Ik ben het gewoon niet met de PVV eens dat dat een gekke route is.

[2:05:50] Ik denk dat een route van samenwerking dit is.

[2:05:53] Het zou heel gek zijn als er keihard opgeschreven wordt hoe je het bedenkt vanuit de Nivorentoren in Den Haag.

[2:05:59] Ik geloof er veel meer in dat dit is wat je samen met het veld doet om ook op te halen wat werkt, om op te halen wat nodig is en op die manier met elkaar het vormgeeft.

[2:06:11] Dit was uw laatste interruptie.

[2:06:12] Je had al zeven gehad, mevrouw May.

[2:06:15] Het was al een extra.

[2:06:18] Mevrouw ten Hulve.

[2:06:22] Ja, dank u voorzitter.

[2:06:24] Ik vind het te makkelijk van het CDA om de stelling te maken dat ze te maken hebben met bezuinigingen vanuit het vorige kabinet.

[2:06:34] Want ik deel de mening van andere partijen dat het echt keuzes zijn, keuzes die met onderhandelingen gemaakt zijn.

[2:06:41] En ik bemerk toch weer dat het ook op de personeelstekorten wordt gegooid.

[2:06:48] Investeringen, innovaties, verbouwen, verduurzamen, alles om het draagbaar te houden kost geld.

[2:06:55] Hoe ziet het CDA dat dan?

[2:06:58] Mevrouw Teimscher.

[2:06:59] Dank u wel, voorzitter.

[2:07:00] Nou, het CDA is in ieder geval heel blij dat in de tweede brief van de minister aangegeven werd dat er ook gekeken werd naar hoe je kon investeren om die beweging te maken naar de voorkant.

[2:07:09] Dus volgens mij wordt dat ook nu gedaan.

[2:07:13] Mevrouw Ten Helve.

[2:07:15] Ja, mij bereiken vooral berichten dat het geld om dat te kunnen doen onvoldoende is.

[2:07:20] En met de maatregelen die er nu voor liggen maak ik mij daar oprecht zorgen om naar de toekomst toe.

[2:07:25] Dus nogmaals de vraag, hoe ziet het CDA dat?

[2:07:29] Hoe ik dat voor me zie is dat we veel kunnen leren van het proces dat er lopen is met het hoofdlijnakkoord ouderenzorg.

[2:07:37] Ik zou de minister vooral oproepen om daarnaar te kijken.

[2:07:39] Daar is ook vanuit de inhoud gekeken wat is nodig en wat hoort daarbij aan randvoorwaarden en wat hoort daarbij aan ombuigingen op de langere termijn.

[2:07:49] Dan mag mevrouw Tijmstra haar bijdrage vervolgen.

[2:07:53] Dank u wel, voorzitter.

[2:07:55] Ik kwam bij punt 2, het VN-verdrag.

[2:07:58] Als het gaat om het komen tot een inclusieve samenleving, is het VN-verdrag daar natuurlijk een heel belangrijk middel voor.

[2:08:04] En de werkagenda die nu voor ligt, daar ontbreken nog steeds 64 aanbevelingen die eerder gedaan zijn door het VN-comité.

[2:08:12] En de aangenomen motie Krul van vorig jaar, die vroeg om een concreet stappenplan.

[2:08:16] En dat ligt er op dit moment nog steeds niet.

[2:08:19] Dus een logische vraag is ook aan dit missionaire kabinet, hoe gaat hij u hier uitvoering aan geven?

[2:08:26] En wat ik vooral gemerkt heb in de gesprekken met het veld, is dat er onrust is bij de doelgroepen om wie het gaat, omdat er geen overzicht is wat wanneer dan wordt opgepakt.

[2:08:39] Dus als een stappenplan dan niet lukt, is het dan in ieder geval mogelijk om een soort van routekaart met elkaar vorm te geven met de doelgroep, zodat helder is wat wanneer wordt opgepakt.

[2:08:50] Want als we in 2040 volledig inclusief willen zijn, zoals het VN-verdrag, zoals opgenomen staat in het VN-verdrag, dan moet je ook goed kijken naar de planning.

[2:09:01] Als er wetswijzigingen nodig zijn, dan is daar gewoon veel tijd voor nodig.

[2:09:05] In het rapport over de uitvoering van het VN-verdrag door het College van de Rechten van de Mens werd ook geconcludeerd dat de grondsbeginselen nog weinig verankerd zijn in beleid en wetgeving.

[2:09:15] Ik hoor de andere partijen daar ook al iets over zeggen.

[2:09:18] En dat is een uitdaging, dat realiseer ik me, maar wij zien het ook echt als kans.

[2:09:23] Als kans om daar het verschil te maken.

[2:09:25] En het kabinetsreactie viel ons daarom een beetje tegen.

[2:09:28] Het was vooral een overzicht van bestaande activiteiten.

[2:09:32] Dus de vraag die ik hier graag nog een keer wil stellen is, wat gaat de minister doen om de kennis van het VM-verdrag in alle ministeries te vergroten?

[2:09:39] Inclusie en toegankelijkheid zijn namelijk niet alleen een zorgvraagstuk, maar raken alle beleidsterreinen en dus ook alle ministeries.

[2:09:48] Er ligt ook nog een aangenomen motie van het CDA van vorig jaar over een goede monitoring.

[2:09:53] Beleid heeft geen zin als we niet goed weten of we ook echt vooruit gaan boeken.

[2:09:56] Dus graag ook nog een reactie hoe het hiermee staat.

[2:09:59] Heeft het RIVM al een monitor opgezet en wat kunnen we daar al van verwachten?

[2:10:04] Ga ik naar het derde punt, de meerzorgregeling.

[2:10:07] Wij vinden het goed om te zien dat er nu concrete stappen zijn gezet, zoals een gezamenlijke werkwijze en beleidsregels die zorgkantoren gaan hanteren.

[2:10:14] En daarmee wordt in ieder geval op eenzelfde manier uitvoering gegeven aan de wet.

[2:10:19] Voor gezinnen die te maken hebben met een plotseling afgewezen aanvraag of een lagere toekenning, zit de oplossing echter in het krijgen van de juiste ondersteuning.

[2:10:28] En dat is ook de reden waarom het CDA het kijken naar een onafhankelijke indicatiestelling zo belangrijk vindt.

[2:10:34] Wij willen voorkomen dat we het nu misschien juridisch wel goed geregeld hebben, maar dat de mensen om wie het gaat straks misschien nog steeds de juiste zorg niet krijgen.

[2:10:43] En ik ben een beetje zoekende naar hoe we daar nou het beste een beeld over kunnen houden.

[2:10:48] En misschien kan de minister op dit punt reageren.

[2:10:51] Een andere vraag die ik heb is, komen de beleidsregels van de zorgkantoren ook openbaar, zodat budgethouders weten of het zinvol is om een aanvraag te doen en waar kunnen ze dan de informatie vinden?

[2:11:02] Ga ik naar het vierde punt, voorzitter.

[2:11:04] De instroom van de jongeren in de VG7.

[2:11:07] En ook het rapport wat er ligt, wat ingaat op het voorkomen van zorgverzwaring.

[2:11:11] Er is onderzoek gedaan naar waarom meer jongeren instromen in de VG7 en hoe we kunnen voorkomen dat hun zorgvraag zwaarder wordt dan nodig is.

[2:11:20] De sleutel ligt in op tijd signaleren, het gezin goed ondersteunen en de juiste omgeving bieden.

[2:11:26] Dit rapport en de aanbevelingen sluiten goed aan bij het verminderen van de groei van de zorgvraag waar ik in het begin over sprak.

[2:11:34] Het kabinet heeft in haar reactie vervolgstappen geschetst en daar wil ik eigenlijk twee punten even uithalen.

[2:11:40] Eén punt waar ik me wel echt zorgen over maak, is dat we lezen dat de jeugdgezondheidszorg vooral goed aansluit bij gezonde kinderen.

[2:11:47] Maar op het moment dat je een kind hebt met een beperking, dat ouders meteen al vanaf dat moment hun eigen weg moeten vinden.

[2:11:53] En dan zie je hoe systemen meteen uitsluiten en hoe er parallele routes ontstaan voor kinderen met en zonder beperking.

[2:12:00] Niet als onderdeel van de samenleving, maar als onderdeel van het zorgsysteem.

[2:12:04] Terwijl basisvoorzieningen er voor het CDA juist moeten zijn voor alle kinderen.

[2:12:08] Vroegsignalering en preventie begint bij de JGZ, het eerste contactmoment voor kinderen en gezinnen.

[2:12:14] Welke concrete stappen zet de minister om de JGZ hierop beter toe te rusten?

[2:12:20] Maar er staan ook hele positieve dingen in de reactie van het kabinet.

[2:12:23] Zo wordt extra ingezet op logeerzorg en dat vindt het CDA heel erg belangrijk.

[2:12:29] Respijtzorg in de vorm van logeerplekken en dagopvang is voor gezinnen die intensief zorgen een cruciale schakel om de zorg thuis vol te kunnen houden.

[2:12:38] Het kabinet geeft aan dat er gewerkt wordt aan een domeinoverstijgend aanbod.

[2:12:44] En mijn vraag is, is dat dan een landelijke aanpak?

[2:12:46] Of betekent dit dat iedere regio verplicht een aantal basisplekken voor logeerszorg moet organiseren?

[2:12:52] En wanneer kan de Kamer hierover meer informatie verwachten?

[2:12:57] Tot zover mijn eerste termijn, voorzitter.

[2:13:02] Dan schors ik de vergadering voor een kort ogenblik voor een toiletpauze en een wisseling van de voorzitters.

[2:29:16] Goedemiddag, ik wil de Kamerleden verzoeken om te gaan zitten.

[2:30:18] Goedemiddag, wij vervolgen deze vergadering en ik ben gevraagd om de voorzitter te vervangen, aangezien de vaste voorzitter afwezig is.

[2:30:27] Heel praktisch, als ik zelfpunten zal toevoegen, dat zal wellicht in de tweede termijn aan de orde zijn, dan zal collega Westerveld me vervangen als voorzitter.

[2:30:36] We lopen al een beetje uit qua tijd.

[2:30:39] Dat neemt niet weg dat alle partijen natuurlijk alle ruimte moeten hebben om hun eigen inbreng te delen.

[2:30:44] Te beginnen met de heer Van Dijk.

[2:30:47] Dank u wel, voorzitter.

[2:30:49] En succes met het voorzitterschap.

[2:30:51] Voorzitter, er is meer overvloed in dagelijkse aanwezigheid geven aan één ander dan dagelijkse ijver om honderden verder te helpen.

[2:31:02] Dit is een citaat van de bekende psycholoog en schrijfster Ann Voskamp.

[2:31:05] En als dat citaat voor iemand geldt, dan wel voor al die zorgmedewerkers, mantelzorgers, vrijwilligers in de handicaptenzorg.

[2:31:13] Ik denk aan Rita, die samen met haar man Gert en hun kinderen al bijna 28 jaar een gastgezin vormen voor Annemarie.

[2:31:20] Annemarie is verstandelijk en lichamelijk beperkt.

[2:31:24] Samen genieten ze van om te wandelen of gewoon stil naast elkaar te zitten en elkaars hand vast te houden.

[2:31:30] momenten die zich volgens Rita kenmerken door rust en aandacht, momenten van grote waarde ondanks, of juist dankzij, de eenvoud.

[2:31:39] Voorzitter, Rita is slechts één van de velen die dagelijks hun aanwezigheid geven aan één ander en hun inzet is goud waard.

[2:31:46] Het is goed om dat in dit wetgevingsoverleg over gehandicaptenbeleid te benadrukken.

[2:31:51] Maar voorzitter, ik kijk vandaag niet alleen naar de begroting 2026, maar ook naar de plannen van de nieuwe coalitie.

[2:31:57] En dan zie ik dat donkere wolken zich samenpakken boven de gehandicaptenzorg.

[2:32:02] En ik stel voor dat we wegblijven van semantische discussies over minder meer.

[2:32:07] Er worden honderden miljoenen bezuinigd op de zorg en ondersteuning voor mensen met een beperking.

[2:32:12] Mensen die vaak al te maken hebben met een stapeling van zorgkosten en eigen bijdrage.

[2:32:18] En daar komt een stapeling van bezuinigingen bovenop.

[2:32:21] De SGP heeft aan zorgaanbieders gevraagd, leg ons uit wat deze bezuinigingen concreet voor jullie betekenen.

[2:32:29] En ze geven aan, gehandicaptenzorg is arbeidsintensief en ook vaak groepsgewijs.

[2:32:34] Als je daarop bezuinigt, gaat het direct ten koste van personeel en van de kwaliteit van zorg.

[2:32:40] Minder mensen op de groep, minder aandacht voor cliënten, een hogere werkdruk voor de overgebleven medewerkers, meer ziekteverzuim.

[2:32:48] Maar ook zullen de bezuinigingen naar verwachting leiden tot het vooruitschuiven van noodzakelijke investeringen in bijvoorbeeld vastgoed, met achterstallig onderhoud tot gevolg.

[2:32:57] Ik vraag specifieke aandacht voor een paar bezuinigingen uit de kabinetten Rutte 4 en Schoof, die keer op keer uitgesteld zijn, maar nu wel doorgevoerd worden.

[2:33:06] Bijvoorbeeld de 140 miljoen bezuinigingen op behandeling en meerjarig contracteren.

[2:33:12] Dat bedrag is niet realistisch en inhoudelijk niet verdedigbaar.

[2:33:15] Deze opeenstapeling van bezuinigingen rugt, richt, kortom, heel veel schade aan.

[2:33:21] En de SGP vraagt het kabinet daarom, laat dit niet doorgaan.

[2:33:25] Voorzitter, de aandacht voor de bezuinigingen zou je haastdoen vergeten dat er meer nodig is.

[2:33:30] De gehandicaptensector zou baat hebben bij een langjarige en samenhangende toekomststrategie met duidelijke doelen en afspraken.

[2:33:37] Dat voorkomt ook de yo-yo-beleid.

[2:33:39] Ik heb daar eerder om gevraagd.

[2:33:40] Is de minister bereid om dat gesprek op te starten?

[2:33:43] Ik vraag ook hier opnieuw aandacht voor regeldruk.

[2:33:46] We spraken ter voorbereiding op dit debat een zorgbestuurder en hij zei ik ga thuis niet elke dag mijn thermometer in de koelkast leggen, zei hij.

[2:33:55] Dat is niet het normale leven, maar in de zorg moet dat wel.

[2:33:58] Regeldruk is eigenlijk een vorm van risicobeheersing.

[2:34:04] Als we ook in de zorg toe willen naar het normale leven, zijn we dan ook bereid om meer risico's te accepteren.

[2:34:11] Welke regels passen erbij?

[2:34:13] Het normale leven.

[2:34:15] En welke ruimte voor zorgverleners past daarbij?

[2:34:17] Graag een reflectie van de minister.

[2:34:20] Voorzitter, de coalitie wil extra inzetten op de betrokkenheid van informele zorg.

[2:34:25] Mantelzorg en vrijwilligers en de SGP steunen dat graag.

[2:34:29] Ik verwijs ook naar de motie die ik heb ingediend bij de VWS-begroting om langjarig werk te maken van respitezorg.

[2:34:35] En tegelijk moeten we ook realistisch zijn.

[2:34:37] Niet alles is te ondervangen met mantelzorg.

[2:34:39] Voor lichtere vormen van ondersteuning is de zorgzame buurt prachtig, maar voor cliënten met een VG7 of VG8-indicatie zult er echt veel professionele hulp nodig hebben.

[2:34:51] Hoe voorkomt de minister overtrokken idealisme?

[2:34:55] Wat kan redelijkerwijs van mantelzorgers worden verwacht?

[2:34:59] De SGP vraagt langer aandacht voor de positie van mensen met een levenslange en levensbrede beperking.

[2:35:05] Bij de begrotingsbehandeling vorige week heb ik met collega's een amendement ingediend voor actieonderzoek

[2:35:09] om de toegang tot zorg voor deze groep te verbeteren.

[2:35:12] en ik heb goede hoop dat dit amendement wordt aangenomen.

[2:35:15] Voorzitter, de vraag naar personeel in de handicaptenzorg is enorm groot.

[2:35:20] Zorgaanbieders zoeken naar creatieve mogelijkheden om personeel te werven en te binden.

[2:35:26] Een concrete optie is om zorginstellingen zodanig in te richten dat het geschikt is voor bewoning door cliënten en medewerkers.

[2:35:35] Dat biedt niet alleen nabijheid van zorg, maar helpt ook om medewerkers aan de sector te binden in een tijd van grote personeelstekorten.

[2:35:41] En tegelijkertijd verlicht het de druk op de lokale woningmarkt en draagt het bij aan het oplossen van het bredere huisvestingsvraagstuk.

[2:35:50] Noem het de zustige flat 2.0.

[2:35:53] In bijvoorbeeld Zeist is hier al een succesvol voorbeeld van.

[2:35:58] Het is van groot belang dat zulke woon-zorgconcepten expliciet worden meegenomen in lokale huisvestingsplannen en woonvisies.

[2:36:05] Is de minister bereid om dit samen met haar collega van VRO te stimuleren?

[2:36:10] Voorzitter, enig tijd geleden bezocht ik een zorgboerderij in de mooie Krimpenerwaard.

[2:36:15] De opzet van zorgboerderijen sluit naadloos aan bij de richting van de toekomstagenda voor mensen met een beperking.

[2:36:23] Kleinschalige begeleiding en dagbesteding met veel persoonlijke aandacht.

[2:36:28] Zorgboerderijen zijn als kleinschalige zorglocaties echter niet duidelijk en consistent gepositioneerd in het zorglandschap.

[2:36:37] Ik vraag de minister graag om hier werk van te maken.

[2:36:40] Tot zover.

[2:36:40] Voorzitter, dank u.

[2:36:43] Dank u wel.

[2:36:44] Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Bikker vanuit de ChristenUnie voor haar bijdrage in de eerste termijn.

[2:36:50] Voorzitter, dank u wel.

[2:36:53] Ik heb nu een post zitten luisteren en volgens mij is één boodschap wel helder in deze Kamer.

[2:36:59] Ga niet door op dit pad.

[2:37:01] Wie ik ook hoor, iedereen heeft ongemak bij deze bezuinigingen, ook coalitiepartijen.

[2:37:07] En aangezien het een coalitie is van een minderheid die een meerderheid moet vinden buiten de coalitie, zou ik zeggen minder meer betekent in dit geval, minderheidscoalitie, richt je op een meerderheid en dat betekent geen bezuinigingen op deze manier in de gehandicaptenzorg.

[2:37:26] Dat vooraf, voorzitter.

[2:37:28] Ik voer dit debat met in mijn

[2:37:31] hoofd eigenlijk Kars.

[2:37:33] Kars is een prachtige kerel, woont in Ommen.

[2:37:36] Hij is fan van de ChristenUnie, dat terzijde.

[2:37:40] Hij woont op een groep en werkt in het arbeidscentrum in Ommen.

[2:37:44] En hij maakt supermooie ijsvogels voor in de tuin.

[2:37:47] Ik heb er eentje op mijn werkkamer staan, want met vorst mocht hij nog niet naar buiten.

[2:37:51] Maar binnenkort is het zover.

[2:37:53] En de zorg en de begeleiding die Kars en zijn collega's krijgen is onbetaalbaar.

[2:37:57] De medewerkers nemen de tijd voor de cliënten, nemen hen serieus en zorgen ervoor dat ze met al hun talenten tot bloei komen.

[2:38:05] En wat is dat gaaf, want ook Kars en ook alle anderen die daar aan het werk zijn in Ommen horen net zozeer bij onze samenleving, bij onze dorpen als wie dan ook.

[2:38:15] En dat moet blijven blijken uit ons beleid en uit onze wetten en uit onze investeringen.

[2:38:21] En dat staat nu onder druk.

[2:38:23] Er is weinig personeel, dus er wordt veel gewerkt met invalkrachten.

[2:38:27] Logisch, maar daardoor zijn er steeds weer nieuwe gezichten en wordt het gedrag van cliënten minder goed herkend.

[2:38:33] Dat zorgt voor frustratie, voor boosheid, voor escalaties.

[2:38:37] Er is weinig personeel en de zorgvraag neemt toe.

[2:38:40] Vergeleken met tien jaar geleden is het werk zwaarder geworden, geven medewerkers aan.

[2:38:44] Bewoners worden ouder, hun ouders ook, en bewoners hebben complexere zorg.

[2:38:50] En voorzitter, in elke bezuinigingsronde lijkt de gehandicaptenzorg weer een klap te moeten opvangen, ook nu.

[2:38:56] Zonder echte kennis van de sector is er vanaf de tekentafel besloten over de financiële ruimte voor de gehandicaptenzorg.

[2:39:03] En de brief van de minister geeft enigszins inzicht in de grootte van bezuinigingen.

[2:39:07] Twee posten die uit eerdere kabinetten komen, ook Rutte 4, waar de ChristenUnie verantwoordelijkheid droeg, daar ben ik eerlijk over, en waar bleek dat die ingeboekte bezuiniging niet was uit te voeren.

[2:39:18] En voorzitter, dan is het ook niet meer dan logisch dat als iets niet is uit te voeren, dat we zo'n bedrag schrappen of een andere inhoudelijke reden aangeven waarom het bedrag wel ingeboekt kan worden.

[2:39:30] De minister-echter geeft tot nu toe in haar brief van vorige week in ieder geval aan dat het logisch is dat die maatregelen doorgaan en dat de sector daarmee heeft ingestemd.

[2:39:39] Maar dat zie ik anders.

[2:39:40] Want, voorzitter, ik heb hier nu tien keer geturfd dat we vanuit de inhoud moeten gaan hervormen.

[2:39:46] Dat betekent dan ook niet vanuit de plaat allereerst bezuinigen, zou ik willen zeggen.

[2:39:52] hervormd qua geloof.

[2:39:54] Dus ik hou heel erg van hervormen.

[2:39:56] Dat vind ik goed.

[2:39:56] Dat heeft ieder mens nodig.

[2:39:58] En de minister ook.

[2:39:59] Maar laat me dan niet uit mijn plaat gaan over wat er nu is ingeboekt aan de bezuinigingen.

[2:40:04] Volgens mij is dat niet nodig.

[2:40:05] Hier zit ook een Kamer die zeer bereidwillig is om te kijken hoe kunnen we de gehandicaptenzorg juist voor de lange termijn behouden.

[2:40:12] Maar dat kan niet als we gaan beginnen met een korting op tarieven en een verschraling van zorg.

[2:40:17] Er kan minder personeel ingezet worden en daardoor niet alle aandacht gegeven worden waar de kwaliteit van gehandicaptenzorg op drijft als we zo doorgaan.

[2:40:26] En alle verhalen en alle frames over minder meer in de zorg ten spijt, dat geldt dus niet voor de gehandicaptenzorg op dezelfde manier als het elders in de zorg geldt.

[2:40:36] Er kent de minister dat, namelijk dat het frame waarmee naar de zorguitgaven in totaal wordt gekeken, dat het niet op dezelfde manier van toepassing is voor de gehandicaptenzorg.

[2:40:45] En ja, de zorguitgaven in het algemeen die stijgen fors, dat klopt.

[2:40:49] Maar dat komt vooral door de vrijwel ongelimiteerde toevoeging van medicijnen en behandelingen aan de vergoedenzorg, door economische groei en door vergrijzing.

[2:40:58] Dat er dus kritisch wordt gekeken naar het basispakket, vindt ook mijn partij logisch.

[2:41:03] Maar het grootste knelpunt in de zorg is nu juist het personeel en daar moeten we een oplossing voor vinden.

[2:41:08] En die vinden we niet door een bezuiniging in de gehandicaptenzorg in te boeken waarvan we niet eens weten welke consequenties die heeft en die heb ik ook niet gehoord van de coalitie collega's.

[2:41:17] Want daarmee kalf de zorg zo af dat straks er steeds minder mensen willen werken en steeds minder cliënten de zorg krijgen die ze minimaal nodig hebben.

[2:41:26] Kan de minister daarom ingaan wat voor haar de grootste opgave in de gehandicaptenzorg is en welke stappen zij wil zetten om de zorg voor mensen goed te houden?

[2:41:33] Ik heb een paar ideeën, dus ik ga u helpen.

[2:41:35] Let op, daar gaan we.

[2:41:36] Stapeling van de bezuinigingen voor een besteedbaar inkomen ten eerste en voorafgaand eigenlijk aan alles.

[2:41:41] Dit kabinet snijdt niet alleen in de zorguitgaven, maar ook in de zorginkomsten met een verhoging van het eigen risico, diverse eigen bijdrage, het schrappen van de aftrek van specifieke zorgkosten, beperking van de WW en versobering van de WIA.

[2:41:54] De motie Stoffer geeft al terecht de opdracht om naar de effecten te kijken.

[2:41:58] Maar kan de minister een aantal casussen uitwerken hoe dit uit kan pakken voor mensen met een beperking en als het kinderen betreft voor hun gezinnen?

[2:42:06] En hoe voorkomt de minister dat al die keuzes apart opstapelen zodat iemand onder het bestaansminimum zakt qua besteedbaar inkomen?

[2:42:14] Is dat voor haar een rode lijn?

[2:42:15] Gaat ze daarin ook meekijken met haar collega van sociale zaken?

[2:42:19] Ten tweede, ik spreek veel ouders van kinderen met een beperking, soms jonge ouders, maar ook vaak ouders die zelf in de 70 zijn met kinderen van in de 40.

[2:42:28] Tegelijkertijd krijgen de kinderen een grotere zorgvraag en wordt de draagkracht van de ouders minder.

[2:42:34] En dat terwijl er steeds meer inzet wordt gevraagd van mantelzorgers.

[2:42:37] Mee naar de huisarts, naar het ziekenhuis, het kopen van tandpasta of andere zaken.

[2:42:41] En dat doen deze ouders met liefde.

[2:42:44] Maar ze maken zich zorgen wie dat gaat doen voor hun kind als zij zelf ouder worden of er niet meer zijn.

[2:42:49] Voorzitter, als iets maar op het hart is gaan drukken eigenlijk is het wel de gesprekken met deze ouders, waar ik met tranen in de ogen van hen hoor hoe ze hopen dat hun kind hen niet zal overleven.

[2:43:01] Dat willen we toch niet hebben, dat ouders dat uitspreken.

[2:43:04] En dat gebeurt nu wel.

[2:43:05] En juist daarom zijn we voor deze mensen het verplicht om die gehandicapte zorg helemaal op orde te hebben.

[2:43:11] En in die zin wil ik best meehelpen met de minister om te hervormen.

[2:43:14] Maar dan moeten we dus vooral inzetten op meer ondersteuning in de mantelzorg taken.

[2:43:19] Het mantelzorgverlof uitbreiden, zoals de SER recent adviseerde, zodat broers en zussen ook eens kunnen inspringen.

[2:43:25] Door de oude verenigingen van mensen met een beperking te spreken en naar hen te luisteren.

[2:43:29] Door meer regie te pakken op passende woonvormen, want dat ontbreekt.

[2:43:33] En voorzitter, dat brengt me op het volgende.

[2:43:35] Voor mensen met een ernstig meervoudige beperking, en dan hebben we het over VG7 en VG7+, zijn er nauwelijks geschikte woonzorgplekken.

[2:43:43] De tarieven zijn recent wel bijgesteld, maar de plekken zijn er nog niet.

[2:43:47] En nog steeds is de zorg relatief duur.

[2:43:49] Het hangt vaak van oude initiatieven af of er nieuwe plekken bijkomen.

[2:43:53] Mijn indruk is dat hier geen of nauwelijks coördinatie op zit.

[2:43:56] Niet vanuit het Rijk, niet vanuit zorginstellingen, niet vanuit gemeenten.

[2:44:00] Terwijl de zorgbehoeften van nu en van de toekomst toch wel in te schatten zijn.

[2:44:04] Begrijp me niet verkeerd, ik vind het echt geweldig als ouders de handen in een slaan en tot een initiatief komen.

[2:44:09] Maar hier ligt toch een bredere verantwoordelijkheid dan bij deze ouders alleen.

[2:44:14] Welke rol ziet de minister voor zichzelf hierin, zowel voor deze zwaardere groepen als voor alle woonzorg vormen voor mensen met een beperking?

[2:44:22] En welke stappen kan zij met de VNG zetten zodat elke gemeente hiermee aan de slag gaat?

[2:44:26] Ik neem aan dat eigenlijk dit zou staan in elke woonvisie die een gemeente moet hebben of de woonzorgvisie zelfs.

[2:44:33] Voorzitter, werken in de gehandicaptenzorg is mooi, ontzettend mooi zelfs.

[2:44:37] En de mensen die ik spreek doen het met hart en ziel.

[2:44:40] En vandaag zeg ik allereerst tegen jullie dankjewel, want wat doen jullie prachtig werk.

[2:44:45] Maar in het beeld dat je als startende mbo'er hebt, is denk ik minder positief.

[2:44:50] Ik hoor veel verhalen van mensen die de overstap maken naar de ouderenzorg.

[2:44:53] En daarmee loopt het personeelstekort in de gehandicaptenzorg op dit moment op tot de 10.000.

[2:44:59] Welke inzet gaat de minister plegen om dat gat te dichten?

[2:45:03] Kan zij in beeld brengen wat de verschillen zijn tussen de cao gehandicaptenzorg en die van de ouderenzorg, qua beloning per functie en secundaire arbeidsvoorwaarden en werkdruk?

[2:45:12] Welke mogelijkheden kan deze minister bovendien creëren om fulltime in de gehandicaptenzorg te kunnen werken?

[2:45:18] En welke verantwoordelijkheid hebben zorginstellingen daar zelf in?

[2:45:22] Ik zag dat de minister ook werkbezoek is geweest en complimenten daarvoor zo in die eerste weken wat loeidruk zal zijn.

[2:45:28] Maar mooi dat u bij Serelo in Noordwijk was.

[2:45:30] Een prachtige plek.

[2:45:32] Zij heeft daar het misschien ook al gehad op de andere kijk op vakbekwaamheid die daar gehanteerd wordt, namelijk geen nadruk op formele diploma eisen, maar op iemands competenties en ervaringen.

[2:45:42] Dat biedt hele goede mogelijkheden voor zij-instromers.

[2:45:45] Maar het vraagt ook wat van de zorginstelling en van onderwijsinstellingen om opleidingen op maat te bieden.

[2:45:51] Wil de minister daarmee aan de slag?

[2:45:53] De vorige minister heeft afgeraden om met evc's te werken in de zorg, omdat er te veel mee gefraudeerd werd.

[2:45:58] Maar gaat het kind nu niet met het badwater de deur uit?

[2:46:02] Voorzitter, veel collega's hebben al wat gezegd over het VN verdrag handicap en ik sluit me eigenlijk aan bij alle vragen die daarover zijn gesteld.

[2:46:09] Ik moet alleen nog van het hart ten aanzien van de expertkerhuizen of het nou in Rijswijk is of in Wezep of in Vleuten.

[2:46:15] Ik heb te veel ouders gesproken voor wie 31 maart al niet meer de datum is, maar die nu al heel concreet de sluiting voelen omdat ze het weekend voor hun kind niet kunnen boeken.

[2:46:25] Dus minister wacht geen dag

[2:46:27] Zorg dat of de datum uitgesteld kan worden of dat er met het personeel afspraken kunnen worden gemaakt.

[2:46:32] Maar het vertrouwen is tot een dieptepunt gedaald en we hebben allemaal gezien welke zorg deze kinderen nodig hebben.

[2:46:39] Voorzitter, ik sluit af.

[2:46:40] Ik vind het positief dat de minister het amendement van collega Van Dijk, Ten Hoven en mij steunt voor praktijkonderzoek naar betere indicatiestelling voor mensen met een levenslange en levensbrede beperking.

[2:46:50] Want mensen met een levenslange en levensbrede beperking moeten niet jaar in jaar uit de meest intieme en minime details delen aan overheidsinstanties, omdat er anders geen herindicatie mogelijk is.

[2:47:01] Laten we alle mensen blijven zien als mens, geschapen door dezelfde maker.

[2:47:05] En daarom is iedereen intrinsiek waardevol.

[2:47:08] En daar moet ons zorgbeleid uitingaar geven voor Kars en voor al die andere mensen waar ik zo trots op ben.

[2:47:14] Dank u wel, voorzitter.

[2:47:17] Dank u wel.

[2:47:17] Dan geef ik Greng het woord aan mevrouw Dobbe vanuit de Socialistische Partij.

[2:47:22] Dank u wel, voorzitter.

[2:47:24] En goed om te zien dat er zoveel mensen vandaag zijn gekomen, maar ook er nog steeds zitten na al die uren hier.

[2:47:29] Jullie houden goed vol, ook goed in het rood.

[2:47:31] Dus ik denk dat dat heel belangrijk is ook voor ons hier om de goede besluiten te nemen als de mensen om wie het gaat zich ook daadwerkelijk laten zien en van zich laten horen.

[2:47:38] Dus dank u wel voor de mensen die hier in de zaal zitten, die meekijken en die verderop ook in de statenpassage zitten.

[2:47:44] En we spraken net ook de ouders en de kinderen die afhankelijk zijn van de zorg van expertcare, hier net buiten de zaal.

[2:47:51] en die in grote onzekerheid zitten.

[2:47:53] En we kregen van hen een hart vol zorg, omdat hun hart zit vol zorgen.

[2:47:58] En dat is, denk ik, een signaal wat wij ook echt heel serieus moeten nemen hier in de Kamer.

[2:48:04] En verschillende locaties van de organisatie Expert Care voor Intensive Kindverpleging gaan dicht.

[2:48:09] Hierdoor komen ongeveer 70 ernstig zieke of meervoudig gehandicapte kinderen en hun ouders in de knel.

[2:48:15] Ik ging zelf langs bij Lot en haar ouders.

[2:48:18] Lot is een meisje van vijf jaar oud met een vrolijk paardenstaartje in het haar.

[2:48:23] Ze heeft specialistische zorg nodig omdat ze niet zelfstandig kan lopen, praten of eten en omdat ze epileptische aanvallen heeft.

[2:48:30] En doordat zij drie dagen per week naar de dagopvang van Expert Care gaat en daar een nachtje kan logeren in de week, lukt het haar gezin om naast intensieve zorg ook te blijven werken.

[2:48:41] En de andere dagen volledig de aandacht en de zorg te geven voor Lot, maar ook voor de andere twee kinderen in het gezin van drie en zeven jaar oud.

[2:48:48] Want daar wil je als ouder ook voor zijn.

[2:48:50] Maar ineens kregen zij een mail, eind januari, dat op 31 maart de zorg van Expert Care zou stoppen.

[2:48:57] En ze zijn gaan zoeken naar een andere plek.

[2:48:59] Natuurlijk zijn ze dat gaan doen en ze kwamen vooral wachtlijsten tegen.

[2:49:03] En weinig organisaties bieden de specialistische zorg aan die LOT nodig heeft.

[2:49:07] Grotere afstanden van huis, geen flexibele tijden waarin zorg geboden kan worden, waardoor LOT anders er met een busje naartoe zou moeten gaan, terwijl in dat busje niet de zorg geboden kan worden.

[2:49:18] die ze nodig heeft en als zij dan bijvoorbeeld onderweg een epileptische aanval zou krijgen, dan zou direct de ambulance gebeld moeten worden en moeten haar ouders alsnog direct door naar het ziekenhuis.

[2:49:27] Er zijn geen alternatieven.

[2:49:29] En als de plek bij Expert Care voor Lot verdwijnt en er is geen andere plek, dan zal één van haar ouders moeten stoppen met werken.

[2:49:36] om de volledige zorg van lot zelf over te nemen of te kunnen organiseren.

[2:49:40] En dit besluit is gewoon heel erg ingrijpend voor het hele gezin.

[2:49:45] En de minister zei vorige week hierop terug te komen, want dat is denk ik heel hard nodig, want nu is het inmiddels, geloof ik, 22 dagen voordat het 31 maart is.

[2:49:53] Dus ja, er kan gewoon geen dag meer gewacht.

[2:49:55] En ik ben ook heel benieuwd of deze minister meer heeft gedaan dan in gesprek gaan, maar dat er daadwerkelijk ook actie is ondernomen om deze locaties en deze enorm belangrijke zorg in stand te houden.

[2:50:10] Want het is hier eerder ook al gezegd, het bedrijf zegt wel niet te zullen sluiten met deze locaties, zolang niet alle kinderen een nieuwe plek hebben, maar bij zorgverleners moet ook brood op de plank komen, dus die gaan ook kijken, als er een sluiting op handen is, waar gaan zij werken en blijven zij dit nog doen, want zij moeten zelf ook overleven.

[2:50:27] Dus dan zullen zorgverleners gaan vertrekken en zal de locatie wellicht ook sluiten, zelfs als niet alle kinderen een nieuwe plek hebben.

[2:50:35] Dus wat gaat de minister doen om dit te voorkomen?

[2:50:37] Voor nu, voor de korte termijn, dat is ook heel duidelijk de oproep van deze ouders, voor de korte termijn en voor de lange termijn.

[2:50:44] En als we dan kijken naar Expert Care, wat is dat voor bedrijf?

[2:50:48] In 2021 is het overgenomen door een multinational, B. Brown, die zichzelf een van de werelds toonaangevende medische technologiebedrijven noemt.

[2:51:00] Een multinational met 300 dochterondernemingen in 64 landen, met een omzet van ruim 9 miljard euro en een stijging van de winst met maar liefst ruim 31 procent in 2024.

[2:51:15] Dit is de zorginstelling waar we het over hebben.

[2:51:18] Expertcare zegt dat de tarieven van de zorgverzekeraars te laag zijn en dat ze daarom de zorg niet meer kunnen aanbieden.

[2:51:23] Als de ouders van Lot hun zorgverzekeraar bellen, dan weet hij eigenlijk niet waar het over gaat en hoe het verder zou moeten.

[2:51:30] Dus Lot en de vele andere kinderen worden hier het slachtoffer van een systeem waar de zorg wordt overgelaten aan dit soort commerciële bedrijven, multinational in dit geval, voor wie winstmaken het uiteindelijke doel is.

[2:51:41] Het is een commercieel bedrijf en een systeem waar niemand meer verantwoordelijkheid neemt omdat zorg wordt overgelaten aan de markt en dus aan zorgverzekeraars, waar geen antwoord is.

[2:51:50] Maar de zorg is geen markt, deze kinderen die zorg nodig hebben zijn geen product en de minister is uiteindelijk eindverantwoordelijk om in te grijpen als het niet goed gaat.

[2:51:59] En is de minister het daarmee eens dat zij die verantwoordelijkheid ook heeft?

[2:52:03] En wat vindt de minister er eigenlijk van dat de markt tot dit soort situaties leidt en wat gaat zij daaraan doen?

[2:52:11] Dan, voorzitter, bezuinigingen.

[2:52:12] Bezuinigingen die oplopen tot misschien wel een half miljard euro in 2030.

[2:52:16] Deze vormen donkere wolken boven de gehandicaptenzorg, want minder geld heeft gevolgen.

[2:52:23] Erkent de minister dat, dat dit gevolgen gaat hebben?

[2:52:27] dat het leidt tot minder medewerkers, dat het leidt tot hogere werkdruk, dat het leidt tot minder tijd en aandacht voor mensen die afhankelijk zijn van zorg, soms volledig afhankelijk zijn van de zorg.

[2:52:37] De gehandicaptenzorg, de mensen die daar werken en de mensen die zorg nodig hebben verdienen echt beter dan dit.

[2:52:43] Maar wat gebeurt er nu?

[2:52:44] Er was al te weinig geld voor de gehandicaptenzorg.

[2:52:46] De tarieven waren te laag om te doen wat nodig is.

[2:52:50] Nu komt er eindelijk geld bij om die tarieven te herstellen, om te doen wat nodig is.

[2:52:55] En nu wordt er aan de andere kant weer geld weggehaald.

[2:52:58] En dan kun je dus niet meer doen wat nodig is.

[2:53:00] Er komen nieuwe kortingen op het tarief.

[2:53:02] En er is weer onvoldoende geld om dit goed te doen.

[2:53:06] En er staan nog de ongedekte bezuinigingen uit RUT4.

[2:53:10] die dit nieuwe kabinet gewoon heeft laten staan.

[2:53:12] Er zou bespaard worden, ik zei het eerder hier al, er zou bespaard worden door meerjarig contracteren, maar dat gebeurt dus al, dus dat levert niet die besparing op, levert geen geld op.

[2:53:21] En er zou bespaard worden op de verplaatsing van behandelingen uit de WLZ naar de zorgverzekeringswet.

[2:53:26] Ook dat gaat niet door, maar de bezuinigingen zijn gewoon blijven staan.

[2:53:29] Dus deze bezuinigingen zijn niet gebaseerd op besparingen of hervormingen.

[2:53:34] Het zijn gewoon tariefkortingen.

[2:53:35] En vindt de minister dit verantwoord begroten?

[2:53:40] Graag een antwoord.

[2:53:41] En is dit soort jojo-beleid dus dit het soort jojo-beleid wat we van dit nieuwe kabinet mogen verwachten?

[2:53:48] Tarieven moeten corrigeren omdat ze te laag zijn en er dan weer geld weghalen?

[2:53:51] Lijkt mij niet.

[2:53:52] Het kabinet Jette voegt bovenop deze bezuinigingen nog eens extra bezuinigingen toe op de langdurige zorg.

[2:53:57] Naar verwachting 45 miljoen in 2027 voor de gehandicaptenzorg, oplopend naar 342 miljoen structureel.

[2:54:05] Volgt u het nog?

[2:54:06] Al die berekeningen.

[2:54:08] Het is in totaal ongeveer een half miljard.

[2:54:10] Daar kom je dan op uit.

[2:54:11] En dan is mijn vraag.

[2:54:13] Hebt u hierover met mensen uit de gehandicaptenzorg gesproken?

[2:54:17] Ze zitten hier namelijk, een heleboel mensen die zorg geven, die afhankelijk zijn van zorg.

[2:54:22] Ik ben namelijk heel benieuwd, want wij hebben dit wel gedaan.

[2:54:25] Een heleboel mensen hebben wij gesproken en er is niemand, maar dan ook niemand die ik heb gesproken die dit een goed idee vindt.

[2:54:32] En als u met mensen uit de gehandicaptenzorg zou hebben gesproken, dan heeft u dit ook gehoord.

[2:54:37] Dus waarom wordt hier dan niets mee gedaan en waarom worden er bewust keuzes gemaakt waardoor mensen in de problemen komen?

[2:54:44] En vindt u de gehandicaptenzorg eigenlijk wel belangrijk?

[2:54:48] Graag een antwoord, want dit is een serieuze vraag.

[2:54:51] Dan het VN-verdrag Handicap.

[2:54:52] Er is werk aan de winkel.

[2:54:53] Nederland is in 2024 al op de vingers getikt door de VN-commissie die zich bezighoudt met de rechten van mensen met een beperking.

[2:55:00] En in december 2025 concludeerde het College van de Rechten van de Mens dat het VN-verdrag nog lang niet overal altijd als uitgangspunt wordt genomen bij de ontwikkeling en de uitvoering van wetgeving en beleid.

[2:55:11] En dat raakt mensen met een beperking.

[2:55:13] En er is inmiddels een werkagenda bij de Nationale Strategie voor de Implementatie van het VN-verdrag Handicap.

[2:55:19] Er is dus een heleboel papier al gemaakt.

[2:55:22] Maar nu moet er dus ook echt daadwerkelijk wat gaan gebeuren.

[2:55:25] Er moet een extra inspanning worden geleverd om dit verdrag goed na te komen.

[2:55:30] Dat is wat iedereen ook zegt en wat iedereen ook vindt.

[2:55:33] Maar er zijn geen extra middelen vrijgemaakt.

[2:55:35] Er zijn geen middelen überhaupt vrijgemaakt voor dit VN-verdrag.

[2:55:38] Hoe kan dat?

[2:55:40] Waar is dat budget dat hoort bij deze werkagenda?

[2:55:43] Waar is dat budget voor de uitvoering van het VN-verdrag handicap?

[2:55:46] En waar kunnen wij dat dan terugvinden?

[2:55:48] Hoe gaat u ervoor zorgen dat het VN-verdrag handicap wordt nageleefd als er geen extra geld voor wordt vrijgemaakt?

[2:55:56] En heeft de minister de conclusies uit het rapport van het VN-vrouwenrechtencomité over de positie van vrouwen met een beperking gezien?

[2:56:01] Want er is armoede bij vrouwen met een beperking, hoge werkloosheidscijfers.

[2:56:06] En het is dus belangrijk dat de overheid bij de monitor van het VN-verdrag specifiek ook data over vrouwen en meisjes met een beperking uitsplitst.

[2:56:14] Met betrekking tot werk, met betrekking tot bestaanszekerheid.

[2:56:17] En dat beleidsmaatregelen zich ook specifiek kunnen richten op vrouwen, zodat we dat ook weten.

[2:56:22] Vrouwen en meiden met een beperking.

[2:56:24] En is de minister bereid om dat te doen?

[2:56:27] Ook is er een hoger risico voor vrouwen met een beperking op misbruik en gendergerelateerd geweld en seksueel geweld.

[2:56:34] Is de toegankelijkheid van de vrouwenopvang nog niet op orde?

[2:56:37] En de aanpak van geweld tegen vrouwen heeft nog onvoldoende oog voor vrouwen met een beperking.

[2:56:42] Wat is de aanpak van de minister om hiermee aan de slag te gaan?

[2:56:46] Dan, we hebben eerder aandacht gevraagd voor meer kosten voor mensen met een beperking, waardoor zij minder financiële ruimte hebben dan mensen met een vergelijkbaar inkomen zonder beperking.

[2:56:56] En het maakt uit in welke gemeente je woont of je hier hulp, zorg of ondersteuning in krijgt.

[2:57:02] Dat moet toch niet uitmaken.

[2:57:03] Daar zijn we het hier toch wel allemaal over eens, dat waar je woont geen verschil zou moeten maken.

[2:57:08] Maar wat doet dit kabinet?

[2:57:09] Niet alleen wordt dit probleem niet opgelost, maar de meerkosten voor mensen worden hoger gemaakt, voor mensen met een beperking.

[2:57:16] Door het verhogen van het eigen risico naar 520 euro, door het afschaffen van de fiscale aftrekpost voor niet vergoede zorgkosten, door het bijna volledig afschaffen van de huishoudelijke zorg, door het invoeren van de eigen bijdrage in de wijkverpleging en door de bezuiniging op de WIA.

[2:57:32] Is dit een foutje van het kabinet?

[2:57:35] En zo niet, wat is de gedachte hier dan achter als het gaat om de gevolgen voor mensen met een beperking en de uitvoering van het VN-verdrag handicap?

[2:57:43] Laten we zorgen dat dit niet gebeurt en deze maatregelen van tafel halen.

[2:57:47] Want is de minister bereid om hierin te doen?

[2:57:50] En verder sluit ik aan bij de goede vragen die zijn gesteld over meer zorg.

[2:57:54] Want mensen komen nog steeds in de problemen door het wegvallen van het zorgbudget, terwijl zij al met moeite soms hele zware en ontzettend belangrijke zorgtaken doen.

[2:58:03] En laten we deze mensen niet verder in de problemen helpen, zijn de kortingen hierop van tafel.

[2:58:08] Dank u wel.

[2:58:12] Dank u wel.

[2:58:13] En dan geef ik het woord aan de laatste spreker vanuit de zijde van de Kamer.

[2:58:18] In eerste termijn mevrouw ten Hove vanuit groep Markuszaur.

[2:58:22] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:58:24] Ook ik wil iedereen die aanwezig is of thuis meekijkt en luistert bedanken voor jullie betrokkenheid en het aanwezig zijn.

[2:58:31] Dat is hartstikke nodig, want het gaat jullie allemaal juist aan.

[2:58:36] En ook dat jullie zijn gebleven tot ik als laatste spreker mijn zegje mag doen.

[2:58:42] De gehandicaptenzorg is een sector waarbij iedereen elke dag met hart en ziel klaar staat voor anderen.

[2:58:49] Het zou mooi zijn als we het vandaag vooral daarover hadden kunnen hebben.

[2:58:53] Over de zorg, de mensen en de aandacht.

[2:58:56] Maar dat gaat helaas niet, want zoals gezegd hangen de donkere wolken boven de sector.

[2:59:01] De bezuinigingen lopen op tot een half miljard in 2030 en de brief van de minister van afgelopen woensdag zette financiële cijfers op een rij, maar laat de andere kant van de gelddiscussie eigenlijk volledig achterwegen.

[2:59:16] Minder geld betekent namelijk minder medewerkers en minder medewerkers betekent minder tijd en aandacht voor mensen die juiste zorg zo hard nodig hebben, die echt niet zonder kunnen.

[2:59:27] Minder geld betekent ook, en dat werd al gezegd, dat investeringen in betere huisvesting, duurzaamheid en technologie op de lange baan worden geschoven.

[2:59:37] Terwijl juist die verbeteringen nodig zijn om de zorg toekomstbestendig te maken.

[2:59:43] In de betreffende brief staat letterlijk beschreven dat extra geld, dan heb ik het over de tariefverhogingen, nodig waren om de tarieven redelijkerwijs kostendekker te maken.

[2:59:53] Tariefkortingen die daar weer vanaf gaan, zetten die kostendekkerheid dus direct onder hoogspanning.

[3:00:00] Graag de visie van de minister hierop.

[3:00:03] Die tariefverhogingen zijn geen luxe of extraatje, maar zijn broodnodig.

[3:00:08] De bedragen die er straks vanaf 27 weer afgehaald worden, zijn tariefkortingen.

[3:00:13] De tarieven die met het extra budget eindelijk net aan kostendekkerd werden, duiken met diezelfde tariefkortingen dus weer onder de kostprijs.

[3:00:21] Het jojo-effect, het werd al benoemd.

[3:00:24] Dit wordt gedaan zonder enige logische of praktisch uitvoerbare onderbouwing.

[3:00:29] Kan de minister die onderbouwing vandaag toelichten?

[3:00:32] Wat is überhaupt de inhoudelijke onderbouwing van de hele tariefmaatregel?

[3:00:38] Voorzitter, dit gaat alleen nog maar over de bezuinigingen van vorige kabinetten die nu doorgedrukt worden, die vanaf 2027 voor het eerst in zullen gaan.

[3:00:48] Hierbovenop volgt nog een nieuwe bezuiniging vanuit het coalitieakkoord die van de ombuiging in de weel zet.

[3:00:55] De minister geeft in haar brieven aan nog meer tijd nodig te hebben om tot een goede verdeling van de groeieruimte met een deugdelijke onderbouwing over de sectoren te komen.

[3:01:05] Wat groep Markushouwer betreft is dit de wereld op zijn kop.

[3:01:08] Gigantische bezuinigingen aankondigen terwijl de plannen nog uitgewerkt moeten worden.

[3:01:13] Ronduit schandalig.

[3:01:15] Is de minister het met mij eens dat dit andersom zou moeten gebeuren?

[3:01:19] En waarom gebeurt dit niet?

[3:01:21] Is de minister zich ervan bewust dat hierdoor enorm veel stress en onrust veroorzaakt wordt bij alle mensen die dit aangaat?

[3:01:29] Alleen daarom al, zegt Groep Markushouwer, trek die bezuiniging in, maak eerst maar eens een gedragen en uitgewerkt plan, samen met het werkveld, heel belangrijk, samen met het werkveld, en kijk vanuit daar verder.

[3:01:42] En dat brengt mij bij de meerzorgregeling.

[3:01:45] Kan de minister een update geven?

[3:01:47] Heeft iedereen die geen aanspraak meer maakt op meerzorg inmiddels duidelijkheid en ook nog toegang tot de juiste zorg?

[3:01:55] Wie in elk geval wel duidelijkheid heeft gekregen is Janine.

[3:01:58] Ze was onlangs nog te zien in Hart van Nederland en na jaren van meerzorg is de verlenging inmiddels niet afgewezen, maar verlaagd.

[3:02:05] Per 1 april gaat zij van 24 uur zorg per etmaal naar 11 uur zorg per etmaal.

[3:02:12] 13 uur minder per dag.

[3:02:14] Dit terwijl haar situatie niet veranderd is.

[3:02:18] Janine vertelde mij dat het zorgkantoor oordeelde dat ze haar zorg niet doelmatig had besteed.

[3:02:24] Maar hoe bestaat dit?

[3:02:26] En heeft ze dan hulp gekregen, niet voldoende, in de manier hoe ze het wel goed kan besteden?

[3:02:35] Maar hoe bestaat dit oordeel?

[3:02:36] Zeker omdat er niemand bij haar thuis is komen kijken.

[3:02:40] En dit alles ondanks verklaringen van de revalidatiearts, een logopedist en de huisarts.

[3:02:46] Wel sprak zij op het zorgkantoor met een jurist.

[3:02:50] Is de minister het met mij eens dat dergelijke ingrijpende beslissingen nooit van achter een bureau gemaakt mogen worden?

[3:02:57] Dat de menswaardige en de zorgzame kant nooit vergeten mag worden bij juridische beslissing over zorg.

[3:03:04] Het verpleeghuis is inmiddels het gebouwde alternatief.

[3:03:08] Echter los van het feit dat Janine daar niks voor voelt, zijn er overal enorme wachtlijsten.

[3:03:14] Hoe wordt zo'n zorggat opgevangen totdat er wel een passende plek of een alternatief is?

[3:03:20] Welke andere alternatieven zijn er te bedenken die maken dat Janine en mensen met vergelijkbare situaties wel de regie houden op zorg die bij hen past?

[3:03:30] Welke opties heeft Janine nog om te voorkomen dat ze in een verpleeghuis moet gaan wonen?

[3:03:35] Hoe rijmt dit alles met de verschuiving van intramurale zorg naar investeren in zorgzame buurten en de gemeenschapsontwikkeling, waardoor ook juist mensen met een beperking langer thuis kunnen wonen met passende ondersteuning?

[3:03:49] Kan de minister aangeven hoeveel mensen dit jaar hetzelfde oordeel hebben gekregen en hoe weerhoudt zich dit tot de wachtlijsten bij de verpleeghuizen?

[3:03:58] Is er voor iedereen wel een passende plek en is deze in de eigen regio?

[3:04:04] Zorgkantoren werken inmiddels aan een uniform beleidskade meerzorg.

[3:04:08] Op welke manier wordt hierbij het belang van de meerzorg gebruiker geborgd?

[3:04:14] Dan voorzitter, gehandicaptenzorg is en blijft mensenwerk.

[3:04:19] Zeker voor de intensieve zorg kan het echt niet met nog minder mensen.

[3:04:24] De gehandicaptenzorg kan momenteel met een tekort van 10.000 medewerkers en volgens prognoses kan dit in 2034 zelfs oplopen naar 22.000.

[3:04:34] Voor medewerkers in de gehandicaptenzorg dreigt een nog hogere werkdruk en meer uitval.

[3:04:39] Onbegrijpelijk, omdat de sector het al zo zwaar heeft.

[3:04:44] Voor de intensieve zorg zijn de personeelstekorten nu al een nijpunt, wat gevolgen heeft voor de veiligheid en de cliënten en het personeel.

[3:04:51] En vooral ook voor de menselijkheid.

[3:04:54] Hoe gaat de minister de professionals die dagelijks op de werkvloer staan nou betrekken bij alle uitdagingen waar de gehandicaptenzorg voor staat?

[3:05:02] Want hun praktijkkennis en ervaringen zijn onmisbaar in nieuw te maken beleid.

[3:05:07] Hoe wordt houdbaar en vooral menswaardig beleid in de gehandicaptensector geborgd, onder de huidige optelsom van de bezuinigingen, arbeidsmarktdekorten en beleidsambities?

[3:05:18] Hoe rijmt dit met de ambitie van de coalitie op het naleven van het VN-verdrag handicap, zoals beschreven in het coalitierakkoord?

[3:05:26] Als laatste spreken wil ik niet overal in herhaling vallen en sluit ik me aan bij de vragen en de zorgen over het pgb, over expertcare, de respitezorg en de toegankelijkheid.

[3:05:38] Maar ik heb nog wel een nabrander.

[3:05:40] We moeten zuinig zijn op de mensen die zich dag en nacht inzetten om de gehandicaptenzorg in de benen te houden.

[3:05:46] Professionals, maar ook de mantelzorgers.

[3:05:50] Zij verdienen waardering en perspectief.

[3:05:52] En hoe gaat de minister hiervoor zorgen?

[3:05:55] Want wie bezuinigt op de gehandicapten zorgt, bezuinigt op de meest kwetsbare mensen in onze samenleving.

[3:06:02] En laten we eerlijk zijn, dat is niet normaal.

[3:06:06] Wie dat niet kan inzien, heeft wat mij betreft zelf een beperking.

[3:06:11] Dank u wel.

[3:06:14] Dank u wel.

[3:06:15] Daarmee zijn we aan de eerste termijn vanuit de Kamer gekomen.

[3:06:18] Ik kijk even naar de minister.

[3:06:20] Mijn voorstel zou zijn om om twee uur te beginnen.

[3:06:22] Dat is iets meer dan 45 minuten.

[3:06:25] Is dat haalbaar, vraagteken?

[3:06:33] Oké, dan gaan we verder om kwart over...

[3:06:37] Nee, we gaan tien over.

[3:06:39] Tien over twee gaan we aan de slag.

[3:06:41] En ik herinner de Kamerleden eraan dat we met elkaar hebben besproken om nog even richting de hal te gaan.

[4:14:36] Goedemiddag iedereen.

[4:14:40] Bij deze heropen ik de vergadering en ik wil beginnen met eerst even een aantal procesafspraken te maken.

[4:14:48] Mijn voorstel zou zijn om een maximum van zes interrupties te hanteren aan de zijde van de Kamer.

[4:14:57] Ik kijk even of iedereen dat oké vindt en geen reactie is bij deze oké.

[4:15:02] En met oog op de tijd.

[4:15:04] Mij werd net al gezegd, succes met deze onmogelijke opgave om om half vijf af te ronden.

[4:15:09] Dat is wel wat we gaan proberen, ook omdat verschillende Kamerleden hebben aangegeven geen uitloop te hebben.

[4:15:15] Dus dat betekent dat ik vrij streng zal zijn bij de interrupties.

[4:15:18] Die moeten heel snel richting een vraag glijden.

[4:15:23] En ik kijk ook heel vriendelijk naar het kabinet om te kijken of antwoorden waar dat kan.

[4:15:26] Er zijn natuurlijk heel veel vragen gesteld, maar om dat zo bondig mogelijk te doen.

[4:15:31] Bij deze geef ik het woord aan de minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport.

[4:15:36] Ja, dank u wel, voorzitter.

[4:15:38] Ik zal mijn best doen om kort maar krachtig te antwoorden.

[4:15:42] Voorzitter, een collega attendeerde mij erop dat dit debat ook gevolgd wordt door mensen met een visuele beperking en dat zij geholpen zouden zijn met een beschrijving van hoe wij hier zitten.

[4:15:52] Dus wellicht kunnen we even heel kort samen die setting beschrijven.

[4:15:55] We zitten aan een uurvormige tafel.

[4:15:58] En links van mij zit de voorzitter, de gevier en alle kamerleden die in de eerste termijn al hebben gesproken.

[4:16:04] En rechts van mij zitten twee VWS-collega's die mij gaan helpen om zo goed mogelijk te antwoorden.

[4:16:09] En zoals ik bij de begroting ook al zei, deze minister heeft het gevoel dat ze nu al examen moet doen zonder dat ze de werkcolleges heeft kunnen volgen.

[4:16:15] Dus ik doe echt mijn uiterste best om goede antwoorden te geven.

[4:16:18] Ik heb echt ontzettend veel tijd gestoken om stukken te lezen en ook al een aantal werkbezoeken af te leggen.

[4:16:25] Maar ik weet nog echt niet elke punt en comma van elke motie die hier ooit is uitgesproken.

[4:16:30] Maar daarvoor zijn mijn VWS-collega's aan mijn zijde.

[4:16:33] En tegenover mij zit de publieke tribune met heel veel mensen en ook een groot aantal mensen in rode kleding.

[4:16:41] Dus ook welkom in deze zaal van mijn kant.

[4:16:46] En dan nog een praktisch punt.

[4:16:47] Ik weet dat dit debat wordt ondersteund met een gebarentolk voor mensen met een auditieve beperking.

[4:16:52] Nou ken ik mijn tekortkomen.

[4:16:54] Ik praat vrij snel.

[4:16:55] Ik zal echt mijn best doen om niet te snel te praten.

[4:16:58] Maar spreek me ook vooral aan als dat toch het geval is, want dan wordt het lastig tolken, vrees ik.

[4:17:03] Voorzitter, dit debat gaat niet over mij, maar dit debat gaat over goede zorg, liefdevolle zorg, hulp en ondersteuning voor mensen met een beperking.

[4:17:14] Maar toch zou ik heel graag iets willen zeggen over de band die ik voel met de gehandicaptenzorg.

[4:17:19] Want mijn vader was ooit voorzitter van de oude vereniging van Philadelphia in de Betuwe en mijn moeder las dan met kerst de kerstverhalen voor.

[4:17:27] Mijn moeder was ook lerares, dus die had er ook wat mee en die las dan de verhalen voor.

[4:17:32] En ik weet ook nog dat ik als meisje bij de boot van de zonnebloem stond omdat mijn moeder daar de reizen regelde en dan mocht ik als meisje van 7, 8 een bosje bloemen geven aan alle mensen die met de rolstoel weer van de plank af kwamen rijden.

[4:17:46] Dus dat betekende voor mij als kind dat ik al heel vroeg iets leerde over wat het betekent als je leeft met de beperking.

[4:17:52] Want dat kreeg ik van thuis ook mee.

[4:17:54] En dat liet mij ook in mijn verdere loopbaan niet los.

[4:17:57] En als tweede kamerlid was ik betrokken bij de aanloop naar de ratificatie van het VN-verdrag handicap

[4:18:02] Daarna heb ik mij ook een aantal jaar ingezet als directeur van MEI en daarmee ook heel veel over deze specifieke sector geleerd.

[4:18:10] Dan zit ik hier nu als minister voor Langdurige Zorg, Jeugd en Sport.

[4:18:15] Ik ben heel blij dat het ondanks alle drukte en ook wel de korte tijd dat ik hier nog zit, het wel gelukt is om een aantal mensen al te ontmoeten die wonen of werken in de gehandicaptenzorg.

[4:18:27] Zo ben ik rondgeleid bij Cerelo door Nathalie en ik mocht haar kamer bekijken en ze stelde me voor aan haar huisgenoten en buren.

[4:18:35] Ik sprak ook met een groepsleider die vertelde hoe hij elke dag fluitend naar zijn werk ging sinds hij zijn baan als chauffeur had ingeraald voor een baan in de gehandicaptenzorg.

[4:18:44] En ik heb Luca, Kato en Anne op bezoek gehad.

[4:18:47] Alle drie waren in het rood.

[4:18:49] Nou, twee zitten er hier ook.

[4:18:50] Kato en Anne zijn er en Luca die moesten werken, wat natuurlijk ook hard nodig is.

[4:18:55] En met hen heb ik ook gesproken over hun actie Sterk voor Gehandicapten Zorg die zij zijn gestart.

[4:19:01] En natuurlijk hebben we het ook gehad over de zorgen over de bezuinigingen.

[4:19:05] En daar wil ik nog veel vaker met hen, maar ook heel veel anderen, over praten.

[4:19:10] Maar ik was er ook echt wel geraakt door hun enorme werkplezier en enorme passie waarmee zij ook hun werk doen.

[4:19:16] Hun werk is duidelijk veel meer dan een baan.

[4:19:18] Het is ook echt, volgens mij, een belangrijk onderdeel van hun leven.

[4:19:22] Voor mensen met een visuele beperking licht ik nu even toe dat Kato en Anne tegenover mij op de publieke tribune zitten en dat ik die nu even groet.

[4:19:30] En zijn groeten terug.

[4:19:32] Ik ben heel trots en dankbaar dat er zoveel bijzondere mensen dag en nacht klaarstaan voor mensen met een beperking.

[4:19:38] En ik beloof dat ik alles uit de kast zal halen om hen zo goed mogelijk te steunen de komende jaren.

[4:19:44] En goed om nog even te benadrukken, dit debat gaat over veel meer dan zorg in een instelling.

[4:19:50] Want heel veel mensen met een beperking wonen gewoon natuurlijk thuis.

[4:19:54] Soms ook zelfstandig.

[4:19:55] Net als mensen in een instelling zijn zij gebaat bij een toegankelijke samenleving waarin ze mee kunnen doen.

[4:20:01] Om de zorg en het leven van mensen met een beperking te verbeteren voeren we dan ook dat VN-verdrag Handicap uit.

[4:20:08] En voorzitter, voordat ik overga tot het beantwoorden van de vragen... wil ik ook nog één ding even expliciet benoemen.

[4:20:15] Want ik ben vorige week benaderd door belangrijke organisaties... die cliënten vertegenwoordigen, zoals onder andere Iedereen.

[4:20:20] Nou, daar zit ook een vertegenwoordiger.

[4:20:23] En KansPlus om elkaar snel te ontmoeten.

[4:20:24] Nou, die afspraak is al gemaakt of wordt al gemaakt... en ik zie er ook naar uit om ook jullie snel te spreken.

[4:20:31] Dan, voorzitter, ga ik over tot het beantwoorden... aan de hand van een aantal blokjes.

[4:20:37] Ik wil eerst even, omdat er misschien nog wel veel mensen daarvan in de zaal zitten, maar in ieder geval ze er net allemaal nog waren, even over expertcare.

[4:20:47] Ik was daarom net ook ietsje later hier.

[4:20:49] Een blokje over de WLZ en daarin zal ik dan praten over de financiën, over de meerzorg en de complexe zorg en nog een aantal varia.

[4:20:58] En in het vierde blokje dan over het VN-verdrag en daar zit ook nog een aantal onderwerpen onder die ik dan wel zal toelichten.

[4:21:08] Voorzitter, sorry, ik ben traag van begrip.

[4:21:10] Wil de minister hem nog een keer noemen?

[4:21:13] Ik zei al dat ik wat snel was.

[4:21:14] Ik zal het nog één keer doen.

[4:21:15] Ik begin bij Expert Care.

[4:21:18] Dan ga ik naar een groter blokje WLZ en daar zitten vier onderwerpen onder.

[4:21:23] Te weet het Financieel Akkoord, dus dat is de discussie over de bezuinigingen.

[4:21:28] Meerzorg.

[4:21:29] complexe zorg en een aantal varia, want u heeft ook vragen gesteld die moeilijk ergens zomaar in één thema te plaatsen waren.

[4:21:39] Het vierde blokje is dan het VN-verdrag.

[4:21:43] En daaronder... Ja, sorry, dat is het derde blokje.

[4:21:45] De inleiding was mijn eerste blokje.

[4:21:47] Excuus, dat is de verwarring.

[4:21:49] Het derde blokje voor u is het VN-verdrag en dan gaat het over de coördinatie en de sturing van dat VN-verdrag, over de stapeling van de zorgkosten door het coalitieakkoord, over de inhoud van de werkagenda en de andere belangrijke vragen die dan ook nog overblijven.

[4:22:10] Is iedereen bij?

[4:22:11] Ja?

[4:22:12] Mensen steken nu even de duimen op dat ze allemaal bij zijn.

[4:22:15] Heel goed.

[4:22:16] Dan beginnen we met Expert Care.

[4:22:19] Nou, ik heb net natuurlijk al kennisgemaakt met een aantal van de ouders en ook Boaz.

[4:22:24] En ik wil me eigenlijk ook eerst nog tot hen richten, hoewel ik me afvraag of daar nog ouders in de zaal zijn vanuit Expert Care.

[4:22:31] Ze zijn net allemaal weg, hè?

[4:22:33] Ja, ik heb ze daar net natuurlijk...

[4:22:35] Ze volgen het wel.

[4:22:36] Oké, dat is mooi.

[4:22:37] Nou ja, ik denk dat ik mij nauwelijks kan voorstellen in wat voor een onzekere situatie jullie op dit moment bevinden en ik maak mij daar net als u ook grote zorgen over.

[4:22:46] Want het plotselingen besluit van Expert Care om een aantal locaties te sluiten zonder een passend alternatief voor uw kinderen had niet op deze wijze mogen gebeuren en heeft veel onrust en onzekerheid veroorzaakt.

[4:22:59] En op dit moment zijn er veel mensen hard aan het werk om een oplossing te bieden en te vinden.

[4:23:04] En dat is de zorgaanbieder zelf natuurlijk, dat zijn de zorgverzekeraars, de NZA en het IGJ.

[4:23:10] En zij proberen zo snel mogelijk vervolgzorg te regelen voor de kinderen die dit raakt.

[4:23:14] En ik vind het belangrijk dat zij daar ook nu echt alles aan doen en ook de ruimte en tijd krijgen om dat goed te regelen.

[4:23:21] Maar ik heb vorige week ook de Kamer goed gehoord.

[4:23:25] Ik houd het zelf ook echt goed in de gaten en ik kan jullie wel verzekeren dat als het partijen niet lukt om samen tot een goede oplossing te komen.

[4:23:32] Ik zal kijken wat ik kan doen om ervoor te zorgen dat jullie ouders de zorg krijgen die jullie nodig hebben.

[4:23:39] En ik wens jullie dan ook heel veel sterkte toe in deze moeilijke periode.

[4:23:44] En dan specifiek aan de woordvoerders.

[4:23:47] Ik zei net al dat ik beloofd heb bij de begrotingsbehandeling om terug te komen op de situatie bij Villa Expert Care.

[4:23:55] En de ambtenaren van VWS hebben vanmorgen overleg gevoerd met de NZA, de IGJ en de zorgverzekeraars.

[4:24:02] Alle partijen zijn er echt op gebrand om een oplossing te vinden voor deze kwetsbare groep van ernstig zieke kinderen.

[4:24:08] Dat is complex en het vraagt ook tijd om dit zorgvuldig uit te voeren.

[4:24:13] De NCA, de IGJ en de zorgverzekeraars geven aan dat het een complexe operatie is om voor 31 maart alternatief aanbod te realiseren voor alle kinderen.

[4:24:22] Nou, die signalen gaf je zelf natuurlijk ook al.

[4:24:24] En daarom is ook afgesproken dat Villa Expert Care langer open blijft totdat alle kinderen een passende oplossing, voor hen een oplossing is gevonden.

[4:24:33] De NZ-AEGN-zorgverzekeraars hebben op dit moment geen signalen dat er grote aantallen personeel op zoek zijn naar ander werk.

[4:24:41] Maar ze kunnen ook niet uitsluiten dat dat misschien wel op individueel niveau gebeurt.

[4:24:46] Villa Expert Care neemt maatregelen om het commitment van het personeel voor langere tijd te behouden en vertrekkend personeel op te vangen via detachering.

[4:24:54] En ook hiervoor vind ik het belangrijk dat partijen wel de tijd krijgen om daar ook naar een passende oplossing te komen.

[4:25:01] Maar met het NZ-IGJ en de zorgverzekeraars is ook afgesproken dat zij op korte termijn gezamenlijk met Villa Expert Care in gesprek gaan om het proces verder te stroomlijnen.

[4:25:11] En wij gaan volgende week opnieuw met de betrokken partijen in gesprek om de voortgang te bespreken.

[4:25:15] En dat zullen we ook wekelijks gaan doen.

[4:25:17] Dus dat wil ik u toezeggen.

[4:25:18] Ik voel me hier ook bij betrokken en het is ontzettend belangrijk dat hier gewoon een goede oplossing komt.

[4:25:24] En ik zal de Kamer daarvan ook op de hoogte houden van die gesprekken.

[4:25:27] Dus die toezegging wil ik graag aan u doen.

[4:25:31] Dat was het blokje expertcare, maar er waren nog een aantal specifieke vragen gesteld.

[4:25:37] Levert in ieder geval een aantal vragen op, maar misschien is het goed om eerst even die specifieke vragen nog te beantwoorden en dan aan het eind van dit blokje de vragen.

[4:25:44] Ja, dat zijn vragen van mevrouw Westerveld en van mevrouw Dobbe.

[4:25:48] En dat gaat over bij wie ligt nou precies die zorgplicht en wat betekent dat precies en zo.

[4:25:55] Nou, Expert Care heeft de verantwoordelijkheid om alternatieve zorg te organiseren voor haar cliënten.

[4:26:00] De zorgverzekeraars hebben de wettelijke zorgplicht.

[4:26:03] Dat betekent dat zij ervoor moeten zorgen dat ook in het geval van een dreigende sluiting de verzekerden de zorg ook echt blijven ontvangen die ze nodig hebben.

[4:26:11] Want voor die kinderen die onder de WLZ vallen kopen zorgkantoren die zorg in.

[4:26:15] En de NZA houdt toezicht op de zorgplicht van zorgverzekeraars en heeft daar nu ook op dit moment heel nauw contact met Zilveren Kruis, want dat is de zorgverzekeraar binnen wiens gebied dit valt.

[4:26:27] En die hebben ook een speciaal team ingericht om een passende oplossing te organiseren voor alle cliënten.

[4:26:32] En tenslotte is ook de IGJ nauw betrokken en die houdt ook toezicht op de kwaliteit en veiligheid van de zorg en de plannen om de continuïteit van de zorg ook te borgen.

[4:26:43] Dat was de vraag van mevrouw Westerveld en dan had mevrouw Dobbe nog een vraag.

[4:26:47] Omdat ze zegt het is een commercieel bedrijf.

[4:26:51] De minister moet nu ingrijpen.

[4:26:55] En wat vindt de minister ervan dat die markt tot dit soort situaties leidt?

[4:26:59] Ik heb net ook al aangegeven dat de eerste verantwoordelijkheid om tot een oplossing te komen voor die continuïteit van de zorg, die ligt bij die betrokken partijen.

[4:27:07] En als het hen niet lukt om een passende oplossing te creëren, dan zal ik ook kijken welke stappen er dan verder nog nodig zijn om ervoor te zorgen dat deze kinderen echt de zorg blijven krijgen die ze nodig hebben.

[4:27:18] In Nederland geldt dat zorgaanbieders, ook als ze commercieel georganiseerd zijn, moeten voldoen aan dezelfde regels voor kwaliteit en toegankelijkheid.

[4:27:25] Ik ben op dit moment ook bezig met het wetsvoorstel integere bedrijfsvoering zorg- en jeugdaanbieders, waarin ik nadere eisen stel om niet-integrere zorgaanbieders te weren uit de zorg, door bijvoorbeeld voorwaarden te stellen aan een winstuitkering.

[4:27:38] Overigens hecht ik het ook wel eraan om op te merken dat er natuurlijk ook investeerders zijn die wel goede dingen doen ook in de zorg.

[4:27:48] Dat is denk ik ook belangrijk om de zorg ook met elkaar te kunnen blijven financieren.

[4:27:53] Dank u wel.

[4:27:53] Dat leidt tot een aantal vragen aan de zijde van de Kamer.

[4:27:56] Mevrouw Westerveld had ik als eerste het signaal van gezien en haar het woord.

[4:28:04] Ja, voorzitter, ik kijk nog even mijn vragen erbij.

[4:28:06] Ik had nog een aantal meer specifieke vragen gesteld.

[4:28:08] Of de minister er ook van op de hoogte is dat er nou al grote problemen zijn, dat er eigenlijk naar schatting zo'n 20 locaties in het hele land zouden moeten zijn.

[4:28:18] En we hadden ook de vraag gesteld van van wat gebeurt er nou op het moment dat er geen passend alternatief is?

[4:28:24] En dan hoor ik de minister goed.

[4:28:26] Zij zegt er komt een oplossing en daar ga ik voor zorgen.

[4:28:28] Probeer de vraag kort te houden.

[4:28:30] Mijn vraag is dan.

[4:28:31] Wij krijgen wel signalen dat personeel weggaat, dus hoe gaat de minister er dan voor zorgen dat er een oplossing komt?

[4:28:39] Voorzitter, volgens mij heb ik aangegeven dat wij anders dan vorige week er dichterop zijn gaan zitten, dat we wekelijks overleggen hebben en daar zullen deze thema's ook aan bod komen.

[4:28:47] Wij hebben op dit moment die signalen nog niet.

[4:28:49] Ik gaf net aan, het kan op individueel niveau misschien wel zo zijn, maar het lijkt mij belangrijk dat we daarover ook dat gesprek blijven aangaan.

[4:28:57] Ja, mevrouw Westerveld.

[4:28:59] En kan de minister ons ook een tijdpad sturen?

[4:29:02] Want ze zegt die locaties blijven langer open.

[4:29:04] Tot wanneer blijven ze dan open enzovoort?

[4:29:05] Wat gaat er wanneer gebeuren in gesprekken?

[4:29:07] Dus kunnen wij, niet nu vanmiddag, maar kunnen we de komende dagen een tijdpad krijgen met wat gaat het ministerie precies doen?

[4:29:14] Dat is lastig, want we kunnen pas stoppen als iedereen een oplossing heeft.

[4:29:18] Wat mij betreft is dat morgen het geval, maar volgens mij is de situatie iets ingewikkelder dan dat.

[4:29:22] Dus het is ook lastig om dan een tijdspad te schetsen wanneer dat opgelost is, omdat het pas opgelost is als alle kinderen gewoon een goede plek hebben gekregen.

[4:29:30] Tenminste, een goed aanbod hebben gekregen, laat ik het zo zeggen.

[4:29:36] Dank voor alle goede inzet van de minister, ook in de afgelopen dagen.

[4:29:42] Tegelijk, ik sprak ook net nog een vader uit Wezep die gewoon aangeeft dat zijn kindje deze dagen niet terecht kan, omdat de sluiting dreigt en omdat er geen nieuwe

[4:29:53] aanvragen meer bij mogen komen of in ieder geval het lukt nu niet.

[4:29:56] En ook al eerder op de beantwoording van mijn schriftelijke vraag van 2 maart gaf de minister ook al aan dat expertcare heeft aangegeven dat de zorg files langer mogen openblijven dan 31 maart als niet voor alle kinderen een passende oplossing is gevonden.

[4:30:10] En juist daarom wil ik heel graag meteen erop vertrouwen als de minister zegt ik doe die toezegging dat het echt lukt.

[4:30:18] Alleen toen de minister dit opschreef, daarna heb ik nog de ene na de andere zorgwekkende bericht gehad van ouders dat zij niet die ervaring hebben bij deze expert care.

[4:30:29] En welke maatregelen heeft de minister dan in gedachten als men dat wel toezegt maar niet levert?

[4:30:35] Nou, voorzitter, zoals ik net al aangaf, deze specifieke signalen zijn mij niet bekend.

[4:30:42] Misschien is het ook goed dat wij die informatie krijgen.

[4:30:45] En wat mij betreft gaat het in die gesprekken die wij nu voeren om uiteindelijk zorgen dat kinderen en ouders een goede oplossing hebben.

[4:30:54] Eerder moeten we volgens mij niet stoppen, maar deze specifieke casus ken ik verder niet en lijkt me goed om dat in ieder geval te betrekken bij de gesprekken die nu gevoerd worden.

[4:31:04] Ja, voorzitter, dank.

[4:31:05] Maar dat is niet helemaal mijn vraag.

[4:31:06] Wat heeft de minister in handen, behalve overleg, om in zulke situaties in te grijpen?

[4:31:13] En dat mag ze ook later op terugkomen, want dit heeft ook een stelselmatige component, namelijk als wij het stelselzorgen hebben georganiseerd, dat als aanbieders ermee willen stoppen, maar de zorg eigenlijk nog doorloopt en we denken, gaat dat nou wel goed?

[4:31:25] Wat kunnen we dan doen in zulke knellende gevallen?

[4:31:28] De minister.

[4:31:30] De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij de zorgverzekeraars.

[4:31:33] Die hebben die zorgplicht.

[4:31:34] Die moeten eigenlijk garanderen dat er een oplossing komt.

[4:31:37] En ik vanuit mijn systeemverantwoordelijkheid zie daarop toe.

[4:31:40] Die rol heb ik nu ook opgepakt door dat overleg nu ook aan te gaan en mee te gaan kijken op wat daar gebeurt.

[4:31:46] Maar de verantwoordelijkheid ligt wel bij de zorgkantoren.

[4:31:48] Die zullen daar dan ook op aangesproken worden.

[4:31:50] Dat is wat we dus nu ook gaan doen.

[4:31:52] En wat mij betreft houden we daar niet mee op totdat er een oplossing is voor alle kinderen.

[4:31:59] Mevrouw Brindel.

[4:32:01] Ja, dank voorzitter.

[4:32:02] Ik wil me even scherpstellen of ik de minister goed begrijp.

[4:32:07] Hoor ik echt een harde toezegging dat expert care echt open blijft totdat iedereen een passende oplossing heeft?

[4:32:14] Is dat de harde toezegging die ik hier hoor?

[4:32:18] Ja.

[4:32:22] Mevrouw Dobber.

[4:32:23] Ja, dank u wel.

[4:32:24] Op de vraag wie is er verantwoordelijk, hoor ik de minister zeggen expert care, zorgverzekeraar, zorgkantoren, het NZA, de IGE.

[4:32:31] Maar niet de minister.

[4:32:32] Ze noemt zichzelf niet.

[4:32:34] Terwijl ze wel zegt als het niet lukt, dan zet ik mij in.

[4:32:37] Maar als deze minister zich niet verantwoordelijk voelt voor het oplossen van dit probleem, want ze stond zelf niet in dit rijtje.

[4:32:43] Wat gaat zij dan doen op het moment dat er geen passende oplossing wordt gevonden voor deze kinderen?

[4:32:48] Want die toezegging dat de expertcare locaties open zouden blijven, die was er al, totdat er een passende oplossing zou komen voor kinderen.

[4:32:56] Dus de vraag is of dat lukt.

[4:32:57] En wat gaat deze minister dan heel concreet doen, behalve gesprekken voeren?

[4:33:02] Ja, voorzitter, ik voel me verantwoordelijk, maar in het systeem ben ik niet uiteindelijk daarvoor verantwoordelijk, want we hebben dat zo met elkaar georganiseerd dat de zorgverzekeraars samen met de zorgaanbieder die verantwoordelijkheid hebben.

[4:33:14] En omdat ik me verantwoordelijk voel en vanuit systeemverantwoordelijkheid heb ik nu gezegd, ik wil er bovenop blijven zitten en daarom wil ik wekelijks contact over hoe het nu staat en we zullen ook, die signalen die ik net hoorde, zullen we ook in die gesprekken meegaan nemen, want ook daar wil ik natuurlijk opheldering over hebben.

[4:33:30] Mevrouw Meijer.

[4:33:33] Sorry.

[4:33:35] Een vervolgvraag vanuit mevrouw Dobbe.

[4:33:37] Ja, dank u wel.

[4:33:37] Want een minister die zich verantwoordelijk voelt, maar niet zegt dat ze verantwoordelijk is, en een minister is natuurlijk wel stelselverantwoordelijk, dus als het stelsel vastloopt en dan gaan dingen mis in het stelsel, dan is de minister natuurlijk wel verantwoordelijk.

[4:33:48] Dat is op zichzelf problematisch.

[4:33:50] Dus ik ga nog hier een interruptie op plegen, namelijk de hele concrete vraag.

[4:33:54] Wat als het niet lukt om voor alle kinderen een geschikte alternatieve plek te vinden?

[4:34:00] Wat gaat deze minister dan heel concreet doen?

[4:34:04] De minister.

[4:34:06] Zoals ik net al zei, in het systeem waarin wij werken is het de de plicht van de zorgverzekeraar om dat op te lossen.

[4:34:13] Daar spreken wij de zorgverzekeraar nu ook op aan en de NZA ziet daarop toe.

[4:34:16] En als de zorgverzekeraar dat dus niet doet, dan is er in eerste instantie de NZA aanzet om daar op te acteren.

[4:34:25] Mevrouw Dobbe.

[4:34:26] Ja, dan gaan we interrupties, ja, want dit is toch geen antwoord op de vraag.

[4:34:29] Mijn vraag is heel concreet en dat willen die ouders ook weten.

[4:34:33] Ze willen niet weten dat er gesprekken worden gevoerd.

[4:34:34] Ja, dat is natuurlijk heel goed dat er gesprekken worden gevoerd, maar zij willen weten wat als er geen geschikte alternatieve plek komt voor mijn kind?

[4:34:41] En die locatie gaat wel dicht.

[4:34:43] Wat gaat deze minister dan doen?

[4:34:45] Ik bedoel, de vraag is redelijk concreet, toch?

[4:34:48] Voorzitter, misschien worden we het niet eens, maar volgens mij heb ik gezegd dat ik pas rust als elk kind een plek heeft, maar dat we ook goed moeten kijken wie is nou precies waarvoor verantwoordelijk.

[4:34:58] Dat hebben we op een bepaalde manier georganiseerd.

[4:35:01] Volgens mij ligt die verantwoordelijkheid nu bij de zorgkantoren en de zorgaanbieders, maar ik rust niet voordat ieder kind een plek heeft en niet eerder dan dat gaan deze huizen dicht.

[4:35:14] Mevrouw Maier.

[4:35:15] Voorzitter, een korte vraag.

[4:35:17] Kan de minister toezeggen dat zij toeziet dat ook de ouders een passend aanbod zullen ervaren als een passende oplossing?

[4:35:25] Want ook daar kunnen de twee sporen natuurlijk wel uiteenlopen tot wat je aangeboden krijgt en wat je als ouders als oplossing zou willen zien voor je kind.

[4:35:36] Volgens mij is dat vooral iets wat in het gesprek, volgens mij in het zoeken naar de oplossing en die daar in eerste instantie voor verantwoordelijk zijn moet plaatsvinden.

[4:35:45] En nogmaals, ik rust niet voor dat er een oplossing is voor al deze kinderen en tot die tijd zullen de huizen open blijven en ik blijf daar de komende tijd ook op meekijken.

[4:35:57] De heer Van Houdingen.

[4:35:58] Ja, dank u voorzitter.

[4:35:59] Fijn dat in ieder geval voorlopig de zorgfiles open kunnen blijven.

[4:36:02] Maar toch een vraag, want die terecht wordt gesteld.

[4:36:04] Wie is er uiteindelijk verantwoordelijk voor?

[4:36:06] De minister is nu, begrijp ik, ook in gesprek.

[4:36:07] Is nou al duidelijk of het zo is?

[4:36:09] Kan de minister daar iets meer over vertellen?

[4:36:10] Want dan zijn, denk ik, dus die zorgverzekeraars verantwoordelijk.

[4:36:12] Of die tarieven nou wel of niet te laag zijn?

[4:36:14] Ook bij die andere zorginstellingen die ik noemde, die zijn ook gestopt.

[4:36:18] Zij zeggen zelf ja, de tarieven zijn te laag.

[4:36:21] De minister.

[4:36:21] Nou, op dit moment doet de NZA kostenprijsonderzoek daarna, dus ik stel voor dat we eerst even dat onderzoek afwachten.

[4:36:30] Dan geef ik de minister het woord voor het volgende blokje, WOZ, en dan stel ik voor dat we, dat bestond uit vier subblokjes, dat we aan het eind van een subblokje, dat is als eerste de financiën, weer ruimte geven voor alle vragen.

[4:36:43] Ja, voorzitter.

[4:36:44] Nou ja, het is natuurlijk al heel veel gegaan en dat zal niemand verbazen over de voorgenomen bezuinigingen die er zijn.

[4:36:53] En laat ik voorop stellen dat

[4:36:57] Als we het hebben over de gehandicaptenzorg en ook over alles wat daarin moet gebeuren, dat hulpzorg en ondersteuning voor die mensen met een beperking voorop staat.

[4:37:04] Die moet passend zijn en die moet ook beschikbaar blijven.

[4:37:07] En om dat te bereiken is ook de overtuiging van het kabinet dat het anders moet in de gehandicaptenzorg.

[4:37:12] Nou volgens mij is dat ook iets wat ook breed gedeeld wordt en ik vermoed ook dat er mensen in de zaal zijn die dat ook nazullen zeggen.

[4:37:18] Want we willen niet dat op een gegeven moment de wachtlijsten oplopen of dat de continuïteit van zorg in het gedrang komt.

[4:37:24] En we moeten verder kijken dan het in stand houden van bestaande dingen en toewerken naar een nieuw toekomstperspectief.

[4:37:30] En wat mij betreft werd ook gevraagd wat voor visie heeft u nou?

[4:37:34] Zie ik dan een toekomst voor me waarbij mensen met een beperking gewoon in de samenleving kunnen leven van kind of aan?

[4:37:40] En waarbij zo vroeg mogelijk hulp beschikbaar is voor gezinnen en mensen met een beperking?

[4:37:44] En uiteraard met passende zorg en ondersteuning wanneer dat nodig is.

[4:37:48] En om dat perspectief dichterbij te brengen is het ook van belang om te kijken naar hoe we de zorg georganiseerd hebben en daar stapsgewijs ook verandering in aan te brengen.

[4:37:59] Voorzitter, vandaag spreek ik met u over het begrotingsonderdeel gehandicaptenzorg.

[4:38:02] Overigens inderdaad voor het eerst.

[4:38:04] Het is heel lang geleden dat we dat op deze manier hebben gedaan, dus dat geeft denk ik ook wel

[4:38:08] het belang wat ook de Kamer voelt voor dit onderwerp aan.

[4:38:11] En ik heb u vorige week in een brief ook het financiële beeld geschetst over die gehandicaptenzorg.

[4:38:17] En vanmorgen heeft u nog een aanvullende brief daarop gekregen.

[4:38:20] En ik begrijp dat de aangekondigde maatregelen als bezuinigingen worden ervaren.

[4:38:24] Maar als we naar het bredere plaatje kijken voor de sector, wil ik toch ook nadrukkelijk zeggen, deze sector is de afgelopen jaren niet vergeten.

[4:38:32] En los van de nog in te vullen taakstellingen zijn er ook extra middelen beschikbaar gesteld.

[4:38:37] Zo zijn de tarieven voor 2026 structureel met 392 miljoen euro verhoogd ten opzichte van 2024.

[4:38:45] En dat was ook nodig voor kostendekkende tarieven.

[4:38:49] Maar ook los van die verhoging is volgens de cijfers van het CBS de financiële positie van zorgaanbieders in de gehandicaptensector op dit moment gewoon echt gezond.

[4:38:58] De tariefverhoging geeft de sector aan toonbaar meer lucht, maar ook elk jaar stel ik extra middelen beschikbaar om de groeiende vraag- en loon- en prijsontwikkelingen op te vangen.

[4:39:08] Dat betekent niet dat de opgave eenvoudig is.

[4:39:11] En ik begrijp heel goed dat de sector behoefte heeft aan meerjarige zekerheid.

[4:39:15] Weten waar je financieel aan toe bent, zodat je verantwoord beleid kunt voeren en continuïteit kunt bieden aan cliënten en medewerkers.

[4:39:22] Dat lijkt me ook een hele legitieme wens.

[4:39:24] En juist daarom nodig ik de partijen uit de sector ook uit om in gesprek te gaan over de invulling van een akkoord.

[4:39:30] Laten we nou samen kijken wat we kunnen doen om te komen tot bestuurlijke afspraken waarin we kritisch kijken naar hoe de zorg georganiseerd is en waarbij we de toekomstambities verbinden aan heldere realistische financiële afspraken met begrip voor de sector, oog voor de toekomst en met verantwoordelijkheid voor een sluitende

[4:39:49] en houdbare begroting.

[4:39:51] Ik ga toe naar een aantal specifieke vragen, voorzitter, voordat ik dit blokje afrond.

[4:39:56] De eerste vraag was van mevrouw Westerveld en dat ging over de vraag van die kostendekkende tarieven.

[4:40:03] En daar hebben overigens meer mensen ook vragen over gesteld.

[4:40:06] Kijk, ik begrijp heel goed die vraag over als we nou eerst een tariefverhoging doen en we hebben vervolgens tariefmaatregelen die daar weer wat aan af doen, is dat niet een beetje raar?

[4:40:16] Nou, de eerlijkheid gebied te zeggen, en dat werd net door Kamerlid Bikker ook al wel gezegd, het zijn natuurlijk eigenlijk bezuinigingen uit eerdere kabinetten die nog steeds ook hier zijn ingeboekt.

[4:40:25] En het eerlijke verhaal is ook dat deze coalitie niet heeft voor heeft gekozen om die eruit te halen.

[4:40:29] Dus ik sta daar ook voor.

[4:40:31] En u vraagt dan hoe dat dan precies kan.

[4:40:33] Hoe kun je nou dan toch tariefsmaatregelen doorvoeren die mogelijk daar ook weer consequenties voor hebben.

[4:40:41] Volgens mij het proces rond die tariefsmaatregelen, dat weet u wellicht ook, is dat er nog twee voorgehangen moeten worden.

[4:40:47] Dus die komen nog naar uw kamer eind april.

[4:40:50] Wij zullen ook als kabinet moeten onderbouwen waarom wij denken en hoe wij denken dat dit kan.

[4:40:55] Dus dat ga ik u ook nog toesturen.

[4:40:57] Dus volgens mij is er ook nog een moment waarop we hier wat dieper op kunnen ingaan.

[4:41:00] Maar wij zien echt ook wel mogelijkheden als je kijkt naar de voorgestelde maatregelen om daar zaken te doen.

[4:41:07] Als je nou kijkt bijvoorbeeld naar digitale zorg, als je spraakapparatuur kunt gaan inzetten in de zorg, dan leidt dat ook tot een stuk minder bureaucratie voor zorgmedewerkers, waardoor ze juist ook meer tijd kunnen hebben bijvoorbeeld voor hun werk.

[4:41:22] En het doet verder ook niets af aan de kwaliteit van de zorg.

[4:41:25] Als het gaat over het meerjarige contracteren, dat is natuurlijk een andere tariesmaatregel.

[4:41:31] Ik hoor u zelf ook aangeven dat juist het probleem is dat er zoveel ingehuurd personeel vaak is en juist door meerjarig te contracteren en dus op een langere termijn te plannen, kun je ook zorgen dat je als werkgever meer gewoon vast personeel in dienst kunt nemen, wat volgens mij op een heleboel punten gewoon ook heel erg belangrijk is.

[4:41:49] en helpt dat mogelijk ook naar het benedenbrengen van het ziekteverzuim.

[4:41:53] Dus dat zijn zaken waar je aan zou kunnen denken.

[4:41:55] Maar ik zeg u toe, die maatregelen komen nog naar de Kamer in een voorhangprocedure.

[4:42:01] Die zullen wij ook moeten onderbouwen, waarom wij denken dat dit kan en nodig is.

[4:42:04] Dus dat gesprek gaan wij op een later moment ook nog aan.

[4:42:09] Dan kijk ik even wat er voor andere vragen nog waren.

[4:42:18] Welke stappen worden er nu al gezet?

[4:42:21] Dat was door mevrouw Sijnhaven rond de bestuurlijke afspraken en worden ook de inclusiepartijen daarbij betrokken?

[4:42:28] Nou, ik ben al in gesprek gegaan met de sector.

[4:42:30] Overigens, dat is het ministerie dan, want ik zit hier nog maar net en ik was graag al met de sector in gesprek gegaan, maar helaas heb ik daar nog geen tijd voor kunnen vinden, maar ga dat zo snel mogelijk ook doen.

[4:42:40] Maar er zijn al gesprekken geweest met de zorgaanbieders en de VGN, zorgkantoren, ZN, cliënten en naast de organisaties en de beroepsgroepen.

[4:42:49] Tijdens die bestuurlijke overleggen wil ik als eerste de focus gaan leggen op het langetermijnperspectief en dan via een gezamenlijke ambitie wil ik komen tot goede afspraken binnen de budgetaire kaders voor de komende jaren.

[4:43:01] Want ik denk ook dat dat de juiste manier is.

[4:43:04] Wij weten dat er heel veel kennis en expertise juist ook in die sector zit en die willen we ook gebruiken om met elkaar

[4:43:09] dat toekomstbeeld voor die sector ook te gaan schetsen.

[4:43:13] En dat proces kost gewoon tijd.

[4:43:14] Wat ik u in ieder geval toe wil zeggen, is dat ik voor de zomer u informeer over de voortgang van die gesprekken.

[4:43:22] Nou, dat is volgens mij ook een antwoord op de vraag van de heer Van Dijk.

[4:43:26] Mevrouw Meijer had een vraag wat nou precies die bezuinigingen en het akkoord met de sector voor wonen en zorgende gehandicapten sector betekenen.

[4:43:37] Nou zoals u wellicht ook nog wel weet is er een stimuleringsregeling voor zorggeschikte woningen.

[4:43:42] De bezuinigingen hebben geen effect op de hoogte van het budget dat daarvoor beschikbaar is en u weet dat ook de vg sector ook een aanmerking kan komen

[4:43:50] voor die zorggeschikte woningen en dat er een nieuwe ronde van die stimuleringsregeling mei van dit jaar weer zal worden opengesteld, ook voor nieuwe aanvragen.

[4:44:01] Dan had mevrouw Westerveld ook een opmerking over het arbeidsmarkttekort.

[4:44:06] Nou, ik moet me toch ook een beetje van het hart.

[4:44:07] Ik heb dat ook al bij de vergroting gedaan.

[4:44:09] We praten hier best wel in die manier over de gehandicaptenzorg als het gaat over toekomstperspectief.

[4:44:14] En wat ik vooral zie, is dat ik heel veel mensen met enorm veel passie en betrokkenheid in die sector zie werken.

[4:44:21] En ik zou hopen dat we dat verhaal ook met elkaar blijven vertellen.

[4:44:24] En dat doet u overigens ook.

[4:44:25] Dus dat wil ik ook helemaal niet...

[4:44:27] Maar ik denk dat het wel belangrijk is, omdat het lijkt alsof het allemaal kommer en kwel is.

[4:44:30] En die paar werkbezoeken die ik nu heb afgelegd, die laten zien dat er ook echt heel veel vreugde is, laat ik dan maar even zo zeggen, in die sector.

[4:44:39] Overigens spreek ik ook mensen die ook zien waar dingen anders kunnen.

[4:44:43] Dus ik spreek niet alleen maar mensen die zeggen het kan niet anders en we zitten nu al knel.

[4:44:47] Er zijn echt ook ideeën over hoe het anders kan en dat wil ik ook heel graag de komende tijd gaan doen, om met die sector die ideeën op te halen en te kijken

[4:44:55] hoe we dat vorm kunnen gaan geven.

[4:45:00] Er gebeurt dus ook al veel.

[4:45:01] De ambassadeurs zitten hier in de zaal ook.

[4:45:03] De ambassadeurs van de gehandicaptenzorg die zelf ook ideeën hebben, die mij ook scherp houden en ik heb ook aan hun verteld of aangegeven dat ik het ook goed vind om daar ook vaker met hen over te spreken.

[4:45:15] We stellen ook 185 miljoen op dit moment beschikbaar voor opleiden en ontwikkelen van zorg- en welzijnsprofessionals buiten het ziekenhuis.

[4:45:21] Daar was ook een vraag over.

[4:45:23] Maar er ligt ook een stevige opdracht, zeg ik dan ook maar, bij de werkgevers in de zorg.

[4:45:27] Want goed werkgeverschap is ook echt wel een belangrijke sleutel in het aantrekkelijk houden van het werk.

[4:45:34] Mevrouw Meijer had het ook over de...

[4:45:37] Ik heb een vraag richting de minister.

[4:45:38] Hoe lang duurt dit subblot nu nog ongeveer?

[4:45:40] Want ik zie al verschillende handen...

[4:45:42] Ik heb nog vier vragen die ik zou willen beantwoorden.

[4:45:45] Dan stel ik voor om dat eerst te doen.

[4:45:48] Ik zal het kort proberen.

[4:45:52] Ik gaf net al aan dat het belangrijk is dat gezichten bekend moeten blijven in de gehandicaptenzorg en dat je juist daarom ook alle zzp'ers terug zou moeten dringen en dat miljarden contracteren daarbij juist ook belangrijk is.

[4:46:02] De verschillen tussen de CAO's van de gehandicaptenzorg en de oudere zorg van mevrouw Bikker, die zijn grotendeels gelijk getrokken in de laatste jaren.

[4:46:13] En ons initiatief vormt dat op dit moment niet een verschil, vormt het geen belemmering om te kiezen voor een bepaalde sector.

[4:46:19] Overigens geven veel medewerkers aan dat geld alleen niet voor hun een reden is om in de sector te gaan werken.

[4:46:24] en gaat het ook om een heleboel andere zaken als goed werkgeverschap en gezinnen gehoord worden.

[4:46:30] Dan de digitalisering.

[4:46:32] Kijk, digitalisering mag natuurlijk nooit leiden tot gevaarlijke situaties.

[4:46:34] Daar zijn we, denk ik, snel over eens.

[4:46:37] En ik denk ook dat het goed is om realistische verwachtingen te hebben van digitale zorg.

[4:46:40] Ik denk dat digitale zorg vooral ook veel kan betekenen voor de zeggenschap en de, hoe moet ik dat zeggen, de zelfredzaamheid van mensen zelf.

[4:46:49] Maar er zijn natuurlijk ook voorbeelden van hoe digitale zorg

[4:46:52] iets kan toevoegen aan de medewerkers in de zorg.

[4:46:56] En dan denk ik bijvoorbeeld aan beeldzorg.

[4:46:58] Dat kan zorgen voor laagdrempelige ondersteuning van mensen.

[4:47:01] Maar er zijn ook goede voorbeelden in de innovatieimpuls.

[4:47:04] En die voortgangsrapportage daarover stuur ik mee met de brief over de toekomstagenda aan het einde van deze maand.

[4:47:10] En dan tenslotte, mevrouw Wendel had daar ook een vraag over, die innovaties.

[4:47:15] Nou, ik zei net al, daar moeten we wel realistisch over zijn.

[4:47:18] Het kan helpen om werk efficiënter te maken en minder administratieve lasten.

[4:47:23] Bijvoorbeeld zo'n spraakapparatuur.

[4:47:27] Spraakgestuurd rapporteren, noemen ze dat hier.

[4:47:30] En die beeldzorg heb ik net afgesproken.

[4:47:32] Ja, voorzitter, ik ben aan het einde van dit kopje.

[4:47:35] Top, dan geef ik als eerst het woord aan mevrouw Bikker.

[4:47:38] Voorzitter, dank u wel.

[4:47:40] Ik zou de minister toch een iets verdergaande reflectie willen vragen op wat de meerderheid van de Kamer hier zegt.

[4:47:50] Namelijk, deze bezuinigingen niet zo.

[4:47:53] En ik hoor de minister in haar antwoord telkens zeggen binnen de kaders.

[4:47:56] En dan zegt ze dan een hele hoop dingen waarvan ik zeg van harte mee eens.

[4:47:59] Mooi dat u in gesprek gaat.

[4:48:00] Goed dat u bekijkt op inhoudelijke voorwaarden.

[4:48:02] Maar ik hoor daar telkens achteraan binnen de kaders.

[4:48:06] En wat ik hier in de Kamer aan deze kant keer op keer hoor, is namelijk dat de tarieven, om maar een voorbeeld te noemen, net met moeite kostendekkend zijn gemaakt.

[4:48:18] en dat er grote zorgen zijn wat de ingeboekte bezuinigingen gaan betekenen voor de tarieven.

[4:48:25] En de minister refereert dan aan de CBS-cijfers, maar in alle eerlijkheid hadden de aanbieders op dat moment al wel bezuinigingen ingeboekt en heeft de Kamer die vervolgens controversieel verklaard.

[4:48:35] Dus dan worden die cijfers positiever dan dat ze in werkelijkheid gaan zijn als de bezuinigingen daadwerkelijk ingaan.

[4:48:42] Dus kan de minister reflecteren op

[4:48:44] dat het binnen de kaders eigenlijk niet houdbaar is als we deze Kamer horen, omdat we allemaal voor ogen hebben dat de gehandicaptenzorg met tarieven moet kunnen werken die ook daadwerkelijk kostendekkend zijn.

[4:48:59] De minister.

[4:49:00] Ja, voorzitter.

[4:49:02] Ik heb net al aan het begin duidelijk gesteld dat ik met een opdracht hier zit.

[4:49:08] En dat is de opdracht die ook in het coalitieakkoord is meegegeven.

[4:49:12] En die opdracht is dat wij zien dat op de lange termijn de manier waarop wij de zorg in Nederland hebben georganiseerd niet houdbaar is.

[4:49:21] We zien dat de kosten steeds meer oplopen en dat we ook een groeiend tekort hebben aan mensen die die zorg kunnen leveren.

[4:49:28] En willen wij ook in de toekomst zorgen dat al die mensen die er nu zitten en misschien gaan komen, dat ze passende zorg krijgen, dan moeten we wat gaan doen.

[4:49:40] En dat betekent dat we, als je kijkt naar de groei die er op dit moment zit financieel in de zorg, die moeten we gaan afbuigen.

[4:49:47] Dus dat is ook wat wij doen in de voorstellen vanuit de coalitieakkoord.

[4:49:51] Dat is dat wat je zou kunnen zeggen minder meer.

[4:49:54] Maar ik kan me heel goed voorstellen dat het gevoeld wordt als een bezuiniging.

[4:49:57] Dus we zullen moeten kijken hoe we dat terug kunnen brengen.

[4:50:00] En wij denken echt dat er manieren zijn om dat te doen zonder dat dat, want dat is wat mij betreft wel de randvoorwaarde, dat dat leidt tot ontlopende wachtlijsten, dat dat leidt tot toenemende druk op medewerkers en dat we ook niet meer de kwaliteit zouden kunnen leveren die we moeten volgens het kwaliteitskompas.

[4:50:16] Dat is volgens mij de harde bodem, zeg maar, die er ligt om op basis daarvan die gesprekken te gaan voeren.

[4:50:22] En ik hoor ook inderdaad wat u zegt, maar mijn positie is ook dat we op dit moment, ik zit er anderhalve week, wij dit gesprek vooral vanuit de inhoud willen gaan voeren en niet aan de voorkant al allerlei harde kaders willen gaan stellen waarbinnen, financieel bedoel ik dan, waarbinnen dat gesprek zou moeten plaatsvinden.

[4:50:43] Vervolgvraag van mevrouw Bikker.

[4:50:45] Ja, voorzitter, want die harde kaders staan.

[4:50:48] Dat is die financiële plaat van dit coalitieakkoord.

[4:50:52] Ik zou ook heel graag de gesprekken vanuit de inhoud voeren, maar wat mij juist zo teleurgesteld heeft in de afgelopen gesprekken met de nieuwe coalitie, is dat wij het debat over de regeringsverklaring, de minister-president moest toegeven dat het onvoldoende over de inhoud van de gehandicaptenzorg is gegaan, terwijl de bezuinigingen wel zijn ingeboekt.

[4:51:10] Dat ik vervolgens aan de coalitievraag

[4:51:13] een motie aanhoudt om bezuinigingen helemaal niet te doen op de gehandicaptenzorg, omdat de coalitie zegt, nee, wij zien ruimte en wij komen met scenario's.

[4:51:22] En vervolgens krijg ik brieven waarin nog eens wordt uitgelegd welke bezuinigingen al zijn ingeboekt.

[4:51:28] Daar heb ik ook voor een deel verantwoordelijkheid voor genomen.

[4:51:30] Dat vind ik ook logisch.

[4:51:32] Maar niet het beeld krijgen wat dan inhoudelijk moet veranderen op dit moment.

[4:51:36] En ik heb te zorgen wat die geraamde bedragen op zou leveren.

[4:51:39] Dus voorzitter, ik ben dol op hervormen, want ik ben hervormd.

[4:51:43] Ik herhaal het nog maar eens.

[4:51:44] Maar kom niet met een plaat als kader waardoor wij eigenlijk allemaal uit onze plaats gaan.

[4:51:49] Dit past niet bij wat de gehandicaptenzorg nodig heeft.

[4:51:52] En ik zou aan de minister willen vragen, als u nou de ruimte krijgt van de minister-president in zijn beantwoording, als ik hier collega's zie worstelen met de logica van deze bezuinigingen, pak die kans.

[4:52:04] U hoeft dit financiële kader niet met uw leven te verdedigen.

[4:52:07] Dat is meteen ook de vraag.

[4:52:09] Vindt u dat ook zo?

[4:52:10] De minister.

[4:52:12] Ja voorzitter, ik hoor eigenlijk twee beetje tegenstrijdige dingen aan de kant van de Kamer, zeg ik dan ook maar even.

[4:52:19] Want aan de ene kant wilt u scenario's waarin ik precies ga zeggen, zoveel geld moet er bezuinigd worden en dit zijn de scenario's die je daarin zou kunnen volgen.

[4:52:27] En aan de andere kant zegt u, het moet hervormd worden en dat deelt u volgens mij met mij ook, dat gesprek moeten we aangaan.

[4:52:34] En wat ik in die brief heb geprobeerd duidelijk te maken, is dat ik inderdaad ervoor kies om niet al een aantal financiële scenario's neer te leggen, maar te vertrekken vanuit het gesprek en te kijken wat het betekent

[4:52:44] voor de opgelegde bezuiniging, in uw woorden, die er staat, opgeschreven.

[4:52:49] En volgens mij is dat de manier waarop we moeten werken.

[4:52:52] En dat doen we niet alleen omdat we SEC willen bezuinigen, maar dat doen we ook omdat we zien dat als de kosten toegaan blijven nemen zoals ze nu toenemen, dat we daarmee dan ook... Ja, dat kunnen we uiteindelijk niet opbrengen.

[4:53:02] En aan de andere kant zien we overigens ook dat er een onderbesteding is elk jaar weer.

[4:53:06] Dus als het dan gaat over is al het geld nodig, dan zien we ook dat er een onderbesteding is in de WLZ, dus dat is breder dan alleen de gehandicaptenzorg.

[4:53:13] Dus het gesprek wat ik graag zou willen voeren met de sector en alle mensen die daar zelf in zitten en hun ouders en natuurlijk ook u als Eerste en Tweede Kamer in dat proces, is vooral hoe zouden we nou dat om kunnen buigen?

[4:53:28] Wat is daarvoor nodig om uiteindelijk in de toekomst die zorg ook houdbaar te houden?

[4:53:35] Ja, mevrouw Bikker, en even in algemene zin, op deze manier gaan we half vijf niet halen.

[4:53:39] Dus ik ga vanaf nu bij de interrupties netjes bijhouden dat binnen een half minuut ook echt de vraag gesteld moet zijn.

[4:53:49] Dank u wel, voorzitter.

[4:53:52] Ik ben een Kamerlid wat heel graag meedenkt over de toekomst van de zorg, wat de financiële doorrekening zelf heeft neergelegd, waarin ik ook absoluut sta voor keuzes in de zorg, omdat ik zie ook demografisch dat we niet zomaar kunnen doorgroeien en ook qua arbeidskrachten niet.

[4:54:06] Maar ik heb ook de duidelijke keuze gemaakt om te zeggen, bij de gehandicapte zorg zit dat anders.

[4:54:10] Dat zijn mensen die hun hele leven lang afhankelijk zijn van deze zorg.

[4:54:14] En dat is anders dan de groeiende oudere zorg.

[4:54:16] En dat hoor ik telkens wel in de woorden terug van de coalitiepartijen, maar niet in wat dat voor het vervolg moet betekenen of in de scenario's.

[4:54:24] Dan gaan we weer naar algemene gesprekken.

[4:54:26] En kan de minister daarop

[4:54:28] toch een andere beweging maken dan tot nu toe.

[4:54:31] Want nu moet ik afwachten tot de zomer, voorzitter.

[4:54:34] En maar rustig erop hopen dat het goed komt.

[4:54:36] En dat vind ik gewoon onvoldoende.

[4:54:40] Ja, voorzitter, ik probeer te schetsen dat volgens mij deze opdracht die ik heb gekregen als minister vraagt om een gewoon zorgvuldig proces en niet nu al aan de voorkant besluiten hoe dat eruit moet zien en wat eruit moet komen.

[4:54:54] En dat is een proces wat ik heel graag met de partijen zelf ook wil gaan lopen.

[4:55:01] En daar wil ik u ook met enige regelmaat over informeren hoe dat staat.

[4:55:06] Dus dat is wel een toezegging die ik zou willen doen.

[4:55:08] En we hebben ook, als u heeft gezien, al voor 2027, waarin eigenlijk de maatregelen, de korting eigenlijk al zo, of de bezuiniging, of hoe je dat dan ook wil noemen, al zo moeten gelopen, hebben we ook aangegeven, nou die gaan we proberen op een andere manier te dekken, zodat we die ruimte houden om dat gesprek ook op een goede manier te voeren.

[4:55:25] En dat wil ik heel graag ook de ruimte daarvoor krijgen, omdat dat volgens mij de manier is waarop je dit zou moeten doen.

[4:55:37] Dit zit me echt dwars.

[4:55:40] Ik kom bij het restaurant van minister Sterk en ik zeg ik wil geen vis.

[4:55:45] Verder vind ik alles prima.

[4:55:46] Ik wil geen vis.

[4:55:47] Vervolgens krijg ik een menukaart.

[4:55:50] Elk gerecht zit toch weer vis, namelijk de bezuinigingen op de gehandicaptenzorg.

[4:55:54] De menukaart bevat telkens de bezuinigingen op de gehandicaptenzorg.

[4:55:58] Deze Kamer vraagt...

[4:56:00] Tenminste, een heel aantal partijen vragen.

[4:56:02] Alsjeblieft, laat nou eens zien ook hoe het anders zou kunnen als er zoveel onderbesteding is in de WLZ.

[4:56:08] Maak dat inzichtelijk.

[4:56:09] Op welke terreinen zit dat en hoe kunnen we dat gesprek voeren?

[4:56:12] En als ik dan telkens te horen krijg, wacht u maar rustig op ons proces en dan zullen we het wel zien met die bezuinigingen in de gehandicaptenzorg.

[4:56:19] Ja, dat was dus niet de vraag.

[4:56:21] Dus kom niet weer met die menukaart.

[4:56:24] Ik wil geen visboer tekort doen, want dat is ook lekker, maar dit vroegen we niet en toch krijg ik het ook eens terug.

[4:56:33] De minister.

[4:56:36] Ik begrijp heel goed de zorgen die u heeft over wat de impact zou kunnen zijn, want dat weten we natuurlijk nog niet, maar van de maatregelen die in ieder geval door de vorige kabinetten zijn voorgesteld.

[4:56:48] Daarvan heb ik gezegd, daar ga ik ook naar kijken.

[4:56:52] Ik kom met een voorhang en wij denken dat we dat kunnen onderbouwen.

[4:56:56] En dan is er aan u als Kamer om daar wat van te vinden.

[4:57:00] En het deel wat vanuit het coalitieakkoord komt, daarvan denk ik dat...

[4:57:07] Kijk, de basis zal altijd zijn, want daar zit natuurlijk ook de zorg, dat het echt gaat leiden tot slechtere zorg voor mensen, dat het leidt tot slechtere werkomstandigheden voor zorgmedewerkers, dat het gaat leiden tot wachtlijsten.

[4:57:19] Daarom heb ik ook zo duidelijk gezegd, ik wil dat deze gesprekken plaatsvinden op basis van

[4:57:25] dat de wachtlijsten niet op mogen lopen, dat de druk bij medewerkers niet mag toenemen en dat de kwaliteit gewoon op orde blijft.

[4:57:32] Kijk, de NCA ziet ook toe op de tarieven, dus die kijkt ook of tarieven kostendekkend zijn.

[4:57:37] Dat verandert ook niet ineens door deze voorgenomen maatregel.

[4:57:42] En dat zijn de kaders waarbinnen dit allemaal plaats gaat vinden.

[4:57:47] En ik begrijp de zorgen.

[4:57:49] En ik ben er ook als eerste om te zorgen dat die zorg op orde blijft en dat wij die passende zorg kunnen blijven bieden.

[4:57:55] Maar dat vraagt bijvoorbeeld ook een beweging naar de voorkant.

[4:57:58] En als het ons gaat lukken, en daar zetten we in, ook met de toekomstagenda,

[4:58:03] mensen met een licht verstandelijke beperking niet pas als ze in de schulden komen via een test erachter komen dat ze misschien een licht verstandelijke beperking hebben, maar dat al eerder dat wordt gesignaleerd en dat ze ondersteuning krijgen, betekent dat ook dat de druk op de zorg die verderop in de keten zit en die duurder is, daarmee ook af kan nemen.

[4:58:21] Dat is het gesprek wat ik graag met de sector ook zou willen voeren.

[4:58:24] Hoe kunnen we dat nog meer verbeteren?

[4:58:25] Hoe doen we dat ook in samenspraak met gemeentes?

[4:58:27] Hoe zorgen we dat cliëntondersteuning?

[4:58:29] daar veel nadrukkelijker in plaats.

[4:58:30] Dat zeg ik dan ook even een beetje met mijn ervaring als directeur van ME.

[4:58:34] Ik denk dat daar nog heel veel winst te halen is en ik denk dat we nu soms ook mensen in de zorg hebben zitten die veel beter af zouden zijn op een andere plek.

[4:58:42] En de mensen die in de zorg zitten, daarvoor moeten we ook met alle deze maatregelen nog steeds zorgen dat die zorg op orde is en dat er mensen werken die dat ook aankunnen en met plezier naar hun werk kunnen gaan.

[4:58:52] Mevrouw Westerveld.

[4:58:55] Ja, mijn vraag kan relatief kort.

[4:58:58] De minister had het over een zorgvuldig proces.

[4:59:02] Mevrouw Bikker heeft net al duidelijk gemaakt wat de bezwaren van de Kamer zijn.

[4:59:05] Maar neem ik dan uit de antwoorden van de minister maak ik daaruit op dat dus ook de enorme bezuiniging die ingeboekt is ter discussie kan komen te staan op het moment dat die bezuinigingen niet op een goede manier ingevuld kunnen worden.

[4:59:19] De minister.

[4:59:20] Voorzitter, dat lijkt me allemaal veel te vroeg.

[4:59:21] Ik wil eerst gewoon dat gesprek met die sector aan.

[4:59:23] Er staat gewoon een opdracht in het coalitieakkoord voor de hele WLZ.

[4:59:29] Die is niet gespecificeerd naar de drie sectoren die daar binnen zitten.

[4:59:32] En volgens mij is het van belang dat wij dat gesprek met die sector, niet alleen de handicaptensector, overigens ook die andere sectoren aangaan.

[4:59:38] In het HLO is gebleken dat er soms best wel dingen mogelijk zijn als je maar met elkaar dat goede gesprek voert.

[4:59:43] Dat heeft er ook toe geleid dat een van die maatregelen die eerder was ingeboekt als een bezuiniging is omgezet naar een tariefmaatregel, overigens met steun ook van de sector zelf.

[4:59:52] Misschien zijn er wel meer van dit soort dingen te bedenken, maar het start, het begint en het staat en valt met dat goede gesprek met al die partijen.

[5:00:01] Mevrouw Westerveld.

[5:00:02] Voorzitter, ik denk dat niemand hier zegt dat we het alleen maar zo moeten laten in de zorg.

[5:00:06] Ik denk dat iedereen hier aan tafel denkt als ergens geld weggehaald kan worden, als dat op een manier kan die niet ten koste gaat van cliënten, patiënten, als er geld over de balk wordt gesmeten, ja, daar kan je je best wel op bezuinigen.

[5:00:19] Alleen het probleem is dus dat het eerst bestaat de bezuiniging ingeboekt en daarna wordt dan het gesprek gevoerd.

[5:00:25] En dan is mijn vervolgvraag aan de minister,

[5:00:27] Hoe gaat ze die gesprekken dan voeren?

[5:00:29] Gaat ze aan die verschillende sectoren binnen de WLZ zeggen, nou, wat kunt u doen om deze bezuiniging in te vullen?

[5:00:35] Hoe gaat dat eruitzien?

[5:00:38] Dat zou inderdaad een van de vragen kunnen zijn.

[5:00:40] Waar ziet u zelf mogelijkheden in uw eigen werk om bijvoorbeeld in de bedrijfsvoering door inzet van slimme middelen op een andere manier zorg te geven of in ieder geval met andere parameters?

[5:00:50] Wat ik net bijvoorbeeld aangaf, dat beeld van die spraakapparatuur.

[5:00:55] Ik merk dat het op andere plekken ook steeds meer wordt gebruikt.

[5:00:58] Dat kan natuurlijk een ontlasting zijn van wat zorgmedewerkers moeten doen.

[5:01:02] Dat zijn voorbeelden rond digitalisering.

[5:01:05] Ik heb net ook iets genoemd over als je gewoon op langere termijn gaat plannen, zodat je voorkomt dat je steeds afhankelijk bent van ZZP'ers.

[5:01:11] Wat volgens mij op een heleboel punten niet altijd de beste manier is om dit soort problemen op te lossen.

[5:01:18] Dan denk ik dat daar beste dingen mogelijk zijn.

[5:01:20] Ik heb zelf in die paar gesprekken die ik heb gehad echt ook al van een aantal mensen gehoord.

[5:01:24] Die zien echt kansen, die werken zelf in die zorg.

[5:01:26] En die ervaringen en die kennis zou ik ook graag daarbij willen betrekken.

[5:01:30] Ik heb een opgave en daar loop ik ook niet voor weg.

[5:01:34] Ik ga kijken hoe ik dat zo goed mogelijk met steun van de sector in kan gaan vullen.

[5:01:43] Dank u wel, voorzitter.

[5:01:44] Ik ben het eens met de minister dat het moet starten met een goed gesprek.

[5:01:48] Maar ik deel de mening van de andere leden.

[5:01:52] Daar zou je mee moeten beginnen.

[5:01:53] De opdracht lijkt nu steeds omgedraaid te worden.

[5:01:57] Er ligt een forse bezuiniging op tafel.

[5:01:59] Aan de hand daarvan worden er gesprekken gevoerd.

[5:02:03] Ik vind het toch niet helemaal een bevredigend antwoord.

[5:02:08] Is de minister bereid om dat om te draaien?

[5:02:11] U weet ook hoe het werkt in dit huis.

[5:02:14] Er staat gewoon een bezuiniging aangegeven.

[5:02:18] Er is heel veel geld naar de sector toegegaan de afgelopen jaren en dat is ook terecht.

[5:02:25] Daar wil ik niks aan afdoen.

[5:02:28] En de bedoeling is dat wij die lijn die nu stijler omhoog gaat, dat we die wat gaan afbuigen.

[5:02:35] En wij bezuinigen dus ten opzichte ook van een raming, dus misschien werden er ook vragen over gesteld, van het CPB.

[5:02:41] En die is gebaseerd op ook allerlei vooronderstellingen.

[5:02:43] Dus die vertrekken natuurlijk van een aantal vooronderstellingen uit en op basis daarvan komt er dan een plaatje uit.

[5:02:49] En volgens mij zou het gesprek niet moeten gaan over die CPB-raming en over hun vooronderstellingen, maar over wat heeft de sector nou zelf echt nodig?

[5:02:57] Willen we, en ik heb net die kaders genoemd, wat mij betreft de basis is in dat gesprek, willen we dat overeind houden?

[5:03:03] En dat is het gesprek wat er gevoerd moet gaan worden de komende tijd.

[5:03:05] Maar voorzitter, ik begin mezelf een beetje te herhalen, merk ik.

[5:03:08] Ja, dat valt deze voorzitter ook op.

[5:03:12] Mevrouw ten Halve.

[5:03:13] Ja, nou, ik wil daar wel op reageren aan de hand van het voorbeeldje, want we zeggen dan hè, de NZA zit toe op de kostendekkendheid en wij zien bijvoorbeeld bij de huizen van Expert Care dat die tariefmaatregel niet kostendekkend is.

[5:03:25] Vervolgens gaan die huizen sluiten en dan gaat die minister kijken naar een oplossing.

[5:03:30] Dan zijn we toch oude schoenen aan het weggooien voordat we nieuwe hebben.

[5:03:33] Dat is toch de wereld op z'n kop.

[5:03:35] En volgens mij kan dat de bedoeling niet zijn van niemand hier.

[5:03:39] Volgens mij is het nooit slim om oude schoenen weg te gooien voordat je nieuwe hebt, maar volgens mij is het ook nu zo dat we gaan kijken of het klopt wat er wordt gezegd, of die prijzen wel kostendekkend zijn die ze krijgen voor die zorgen in die expert care huizen.

[5:03:56] Als dat zo is, dan willen we daar ook een maatregel op moeten nemen.

[5:03:59] Dat is natuurlijk het proces waar we continu in zitten.

[5:04:01] Dat is ook wat ertoe heeft geleid dat we nu die andere tarieven ook naar boven hebben gebracht, omdat er signalen kwamen dat ze niet meer dekkend waren.

[5:04:08] Nou, dan gaat de NZA daarnaar kijken en als de NZA aangeeft dat dat nodig is, dan is dat vervolgens ook iets wat we doorvoeren.

[5:04:15] En dat geldt nu ook voor deze huizen.

[5:04:19] De heer Van Houdingen.

[5:04:21] Maar is er dan, ik probeer het te begrijpen, is er dan ruimte voor?

[5:04:24] Want de minister zegt ook net de hele tijd van ja, ik zit aan die kaders vast, die budgetteerde kaders.

[5:04:29] Stel nou inderdaad dat de uitkoetsen uit kunnen komen en we gewoon meer geld op die tarieven zetten, die kosten dekken.

[5:04:33] Is er dan überhaupt ruimte voor om dat te doen?

[5:04:35] Hoe gaat de minister dat voor elkaar krijgen?

[5:04:39] Ja, voorzitter, we hebben 6 miljard te verdelen, WLZ breed, en dat is voor deze kabinetsperiode.

[5:04:45] Dus we kunnen keuzes maken, maar ik ga niet nu al keuzes maken als ik net hier twee weken zit.

[5:04:53] We hebben een opgave vanuit de coalitieakkoord.

[5:04:56] Die hebben we ook niet voor niks.

[5:04:57] Nogmaals, dat is niet een droge bezuinigingsmaatregel, maar dit is ook iets omdat we het nodig vinden om die groei af te buigen.

[5:05:04] Maar goed, minder meer.

[5:05:05] Ik snap ook wel dat dat niet zo voelt voor mensen, maar er gaat nog steeds meer geld naar de zorg toe.

[5:05:11] En binnen die ruimte moeten we gaan verkennen wat daarmee haalbaar is en wat het budget is wat daar dan uiteindelijk bij hoort.

[5:05:19] Maar dit zijn wel de kaders waar binnen dat gesprek plaats gaat vinden.

[5:05:23] Het belangrijke punt is om het even af te concluderen en hier dan dus die kaders inderdaad dat is ook ons punt de hele tijd en daar verschillen we over mee en die staan in beton gegoten dus het kan niet zo zijn als deze minister straks bijvoorbeeld 100 miljoen tekort krijgt, we krijgen die kosten dekkend, we moeten dat hebben anders gaan die plegen uit, gaan die zorgspila's weg, dat de minister kan, zal dat niet hebben, oké dat is het eerlijke antwoord bijvoorbeeld naar een collega van Defensie stappen van goh jij krijgt 19 miljoen erbij, kan dat misschien ook 18,9 zijn?

[5:05:47] Daar is geen, dat kan niet in dit land, dat is al, dat ligt vast.

[5:05:51] De minister.

[5:05:52] Volgens mij was dat geen vraag, voorzitter.

[5:05:56] Dan kijk ik naar mevrouw Dobbe voor een vraag.

[5:05:59] Ja, dank u wel.

[5:06:02] Dit kabinet gaat met een heleboel mooie woorden over toekomstbestendig houden van de zorg een heleboel geld uit de zorg trekken.

[5:06:08] En bij de gehandicaptenzorg is dat ook gewoon zo.

[5:06:11] Er komen keiharde bezuinigingen aan en nu mag de sector meepraten binnen bepaalde kaders.

[5:06:16] En die kaders die deze minister schetst,

[5:06:18] ...is dat de kwaliteit op orde moet blijven, er mogen geen personeelstekorten ontstaan... ...en er mogen geen wachtlijsten ontstaan.

[5:06:25] Maar als deze mensen zometeen met wie u in gesprek gaat zeggen... ...dit gaat wel gebeuren, dan is er dus geen ruimte om daar weer geld bij te doen.

[5:06:33] Even een bevestiging of ik dat goed begrijp.

[5:06:37] En als dat zo is, dan herhaal ik de vraag die ik heb gesteld in mijn inbreng.

[5:06:41] Vindt u dit verantwoord begroten?

[5:06:45] Voorzitter, ik vind het te vroeg om die eerste vraag nu te beantwoorden, want dat zal maar moeten blijken en dat is ook waarom dat gesprek nodig is.

[5:06:54] En verantwoord begroten, volgens mij is begroten dat je ziet dat er kosten in de toekomst aan gaan komen die je misschien niet meer kunt financieren.

[5:07:02] en dan moet je gaan zorgen dat je in je begroting daar een aanpassing op doet.

[5:07:06] Dat is wat er in het coalitieakkoord nu is gebeurd.

[5:07:09] We zien dat de kosten, in ieder geval volgens de CPB-beraming, en dat is nogmaals een soort idee over hoe het zou kunnen gaan.

[5:07:15] We hebben al eerder gezien dat er een onderbesteding is, dus dat die CPB-beraming niet altijd misschien kloppend is met wat er in de praktijk nodig is of gebeurt.

[5:07:23] Dus daar zit al ruimte in.

[5:07:25] En vervolgens zullen we moeten constateren met elkaar

[5:07:27] of het ook klopt wat die raming was.

[5:07:30] Nou, dan hebben we volgens mij het gesprek over of die begroting dan wel of niet klopte.

[5:07:34] Maar je weet gewoon in de toekomst hebben we minder geld en zullen we dus ook de begroting bij moeten gaan stellen.

[5:07:39] En dat is wat er gebeurt in wat er nu is opgeschreven.

[5:07:44] Volgens mij is verantwoordbegroten ook zorgen dat mensen niet in de problemen komen en niet net doen alsof dat niet zo is, als het wel gebeurt.

[5:07:54] Want op het moment dat mensen in de problemen komen die zorg nodig hebben en er wordt gedaan alsof dat niet zo is, dan vind ik dat onverantwoordbegroten.

[5:08:00] En de vraag die wij hier meermaals hebben gesteld is heel duidelijk.

[5:08:03] Als nu uit die gesprekken met de sector blijkt dat dit niet kan, dat dit leidt op problemen in de zorg, dat de wachtlijsten gaan stijgen, dat het personeelsdekort gaat oplopen omdat mensen weglopen, dat de kwaliteit van zorg slechter wordt.

[5:08:15] Gaat deze minister er dan geld bij doen of niet?

[5:08:18] Want we krijgen telkens...

[5:08:20] Het is mij nu niet duidelijk, want aan de ene kant zegt u nee en aan de andere kant zegt u ja.

[5:08:23] Dus is dat wel zo of niet zo?

[5:08:25] Nou, voorzitter, ik heb duidelijk aangegeven wat ons betreft de basis is waar we op moeten kunnen blijven staan.

[5:08:32] Daarover moeten de gesprekken ook gaan.

[5:08:35] Ik vind het nogal een als-dan-discussie om dan nu al te moeten gaan constateren als we dan geld tekortkomen.

[5:08:39] Wij denken echt dat er mogelijkheden zijn.

[5:08:42] Dat gesprek zou ik graag willen voeren en als dat niet zo is, dan hebben we volgens mij hier een nieuw gesprek met elkaar.

[5:08:49] Mevrouw Meijer.

[5:08:51] Ja, voorzitter, ik vind het toch wel ingewikkeld om hier naar te luisteren, want er kunnen natuurlijk allemaal al basisvoorwaarden worden gesteld als de kwaliteit of de wachtlijsten of een uitval van personeel, maar de uitkomst van uw gesprek staat vast.

[5:09:03] En dat is die 1 miljard die het moet gaan opleveren in de WLC het breed.

[5:09:08] Klopt dat?

[5:09:09] De minister.

[5:09:11] Ja, voorzitter, er komt 6 miljard bij de komende periode en daarbinnen vindt er 1 miljard inderdaad ombuiging van die lijn plaats en die gaat inderdaad wlz breed.

[5:09:22] We hebben het vandaag over de gehandicaptenzorg en ik heb aangegeven dat het natuurlijk belangrijk blijft, en daar sta ik ook echt voor, dat er passende zorg gegeven kan worden, dat mensen mee kunnen doen in die samenleving.

[5:09:34] en dat ze daarbij ondersteuning krijgen als dat nodig is, of dat nou thuis is of in een instelling.

[5:09:39] En ik heb daar een kader voor geschetst waarbinnen dat volgens mij moet plaatsvinden wat daar de randvoorwaarden in zouden moeten zijn.

[5:09:45] En dat betekent dat we dus in die ruimte van die 6 miljard die erbij komt, dit gesprek moeten gaan voeren breed en specifiek er ook voor de gehandicapten zorgen.

[5:09:56] Dat lijkt me dan een heel ingewittig gesprek dat u moet gaan voeren.

[5:10:01] Volgens mij is ongeveer iedereen hier aanwezig, iedereen die mij en de Kamerleden die hier zitten de afgelopen weken heeft benaderd, die heeft al gezegd dat dat niet gaat vliegen.

[5:10:14] Die vlieger gaat niet op.

[5:10:15] Het zal ten koste van de kwaliteit zijn.

[5:10:17] Er zullen mensen langer moeten wachten.

[5:10:20] Professionals zullen misschien minder tijd aan hun patiënten kunnen besteden.

[5:10:25] Er is geen tijd meer voor dat ommetje of dat praatje.

[5:10:28] Dus er zal ingeboet worden op al die voorwaarden die u nu pretendeert te schetsen, mevrouw de minister.

[5:10:33] Dus ik snap werkelijk niet met welk boodschap of met wat voor visie de minister dan straks aanschuift in het gesprek.

[5:10:41] En volgens mij is de enige visie die de minister dan heeft, is nou ja, we kunnen het er met z'n allen over hebben.

[5:10:47] Maar dit is mijn tabel.

[5:10:49] En onderaan de streep staat dat ik dit moet binnenbrengen.

[5:10:56] Ja, voorzitter, ik heb al aangegeven wat mijn visie is.

[5:10:58] Er moet iets anders in de langdurige zorg en ook in de gehandicapte zorg.

[5:11:03] Maar dat mag niet ten koste gaan van wat ik net heb geformuleerd.

[5:11:06] En dat zijn volgens mij de kaders waarbinnen we heel graag dat gesprek aan willen gaan.

[5:11:10] En ik ben er ook echt van overtuigd dat de sector daar ook hele goede en belangrijke ideeën over heeft.

[5:11:15] En dat zullen we vervolgens doorvertalen naar wat dat dan betekent financieel.

[5:11:19] En de kaders daarvoor zijn vastgesteld in de opdracht die in het coalitieakkoord is meegegeven.

[5:11:26] Ik denk dat we door kunnen naar het subblokje meer zorg.

[5:11:33] Maar niet voordat mevrouw Meijer nog een vraag heeft gesteld.

[5:11:37] Excuses, ik realiseerde me net ook al.

[5:11:38] Ik had een vraag gesteld, zeg maar, over...

[5:11:40] De minister schreef in haar brief dat ze de bezuiniging voor 2027 op een andere manier wil oplossen.

[5:11:47] Ze zei dat net ook.

[5:11:49] Maar ik was nog eigenlijk wel heel benieuwd.

[5:11:51] Waar denkt de minister dan precies aan?

[5:11:53] De minister.

[5:11:54] Daar voeren we op dit moment het gesprek over met de zorgkantoren.

[5:11:57] Daar zal ik later op terugkomen.

[5:12:01] Mevrouw Meijer.

[5:12:02] Maar die bezuiniging wordt dan binnen de VWS-begroting gezocht?

[5:12:08] Ja.

[5:12:11] Dan gaan wij nu door naar het subkopje meerzorg.

[5:12:15] Uw Kamer vraagt aandacht voor meer zorg thuis en de situaties van gezinnen en dat gaat mij ook aan het hart.

[5:12:22] Want het gaat vaak om ouders van een kind met een intensieve zorgvraag, ouders die toch al zwaar belast zijn en vaak is ook het hele gezinsleven gebouwd rondom de inrichting van die zorg.

[5:12:31] En onzekerheid over of je nog meer zorg krijgt, heeft gewoon een enorme impact.

[5:12:36] In februari, jongsleden, heeft uw Kamer een brief ontvangen over de stand van zaken en er is een stap vooruit gezet.

[5:12:42] Want zorgkantoren gaan werken met een uniform beleidskader vanaf 1 maart, waar ruimte is voor maatwerk.

[5:12:48] Op basis van casuïstiek hebben zorgkantoren situaties in beeld gebracht waarbij de gevraagde zorg nodig is, gelet op de specifieke woon- en gezinssituatie van de cliënt.

[5:12:57] En zorgkantoren hebben in de tussentijd aanvragen tijdelijk toegekend.

[5:13:01] Ook hebben alle zorgkantoren voor 1 maart contact opgenomen met cliënten waarvan zij verwachten dat zij op grond van het nieuwe beleidskader ook in aanmerking kunnen gaan komen voor die meerzorg.

[5:13:12] Maar we zijn er nog niet, want de zorgkantoren zijn hard aan de slag om alle aanvragen zo snel mogelijk af te doen.

[5:13:19] En er staan mij twee dingen te doen.

[5:13:21] En de eerste ding wat mij te doen staat is het beleidskader, want ik ga de gevolgen van het nieuwe beleidskader ook nauwgezet volgen.

[5:13:28] En samen met de zorgkantoren ga ik bekijken of het beleidskader inderdaad leidt tot de juiste selectie van personen die meer zorg nodig hebben en leidt tot begrijpelijke en ook navolgbare uitkomsten.

[5:13:39] En daarbij neem ik ook de signalen van verschillende clientenorganisaties mee.

[5:13:44] En het tweede wat mij te doen staat, is dat ik de regelgeving ga verduidelijken per 1 januari 2027.

[5:13:49] En dat doe ik de komende maanden in overleg met professionals, vertegenwoordigers van cliënten, zorgkantoren en het Zorginstituut.

[5:13:58] En ik ga daarin een keuze maken die het beste aansluit bij de beoogde doelstelling van meer zorg en recht doet aan de benodigde zorg en kwaliteit van leven van cliënten in de thuissituatie.

[5:14:08] En daarbij zal ik ook letten op de uitvoerbaarheid.

[5:14:11] In juni zal ik de Kamer informeren over de voorgenomen wijziging van de regelgeving en over de monitoring en dat zal ik doen op basis van de ervaringen van cliënten en cijfers.

[5:14:23] Een aantal specifieke vragen van lid Westerveld.

[5:14:28] Of ik bereid ben om met de belangenorganisaties om tafel te gaan.

[5:14:32] Ja, uiteraard ben ik daar toe bereid.

[5:14:36] Vorige week hebben de cliëntenorganisaties ook een brief gestuurd over het conceptbeleidskader.

[5:14:41] En een belangrijk deel van de opmerkingen komt voort uit dat het onderliggende document de richtlijnen nog niet is afgerond en niet met hen is besproken.

[5:14:49] Ik zal aan de zorgkantoren vragen om in gesprek te gaan met de cliëntorganisaties over hun reactie.

[5:14:54] En vanuit het ministerie van VWS kunnen wij dan ook aanschuiven bij die afspraak om de signalen goed te horen, want dat helpt mij namelijk ook weer bij het goed vormgeven aan die regelgeving die we natuurlijk gaan maken.

[5:15:07] Dan had u ook een vraag over de bureaucratie.

[5:15:13] Het is inderdaad zo dat zo'n aanvraag voor die meerzorg thuis belastend kan zijn voor ouders en die tijdelijke onzekerheid die ouders betreuren, dat vind ik ook echt jammer.

[5:15:21] Dat snap ik ook, dat dat voor hen heel erg naar is.

[5:15:26] Om maatwerk te kunnen toepassen is alleen wel inzicht nodig in de problematiek en de situatie van die cliënt, want iedere cliënt en ieder mens is uiteindelijk natuurlijk uniek.

[5:15:34] En het is daarbij de taak in ons zorgstelsel om door zorgkantoren een aanvraag voor meer zorg inhoudelijk te beoordelen.

[5:15:40] Dus ik ben op zich blij dat de zorgkantoren die handschoenen hebben opgepakt en met dat nieuwe beleidskader zijn gekomen, want dat biedt meer mogelijkheden voor maatwerk.

[5:15:47] Dat is volgens mij ook de vraag van de Kamer geweest.

[5:15:50] Waarbij zorgkantoren ook wel gelijkgericht werken op die manier.

[5:15:54] En ik denk dat het ook positief is dat zorgkantoren in de tussentijd aanvragen tijdelijk hebben toegekend.

[5:16:02] Mevrouw Tijmsgra, die vroeg waar die beleidsregels te vinden zijn.

[5:16:08] Zorgkantoren gaan die beleidsregels binnenkort publiceren in een staatscourant en op hun website.

[5:16:15] Dan had u ook de vraag of het juridisch wel goed geregeld kan zijn, maar dat het toch nog steeds kan zijn dat de cliënten niet de juiste zorg krijgen.

[5:16:24] Ik heb het net al aangegeven, ik vind het ook belangrijk om dat zicht te krijgen.

[5:16:30] Met de zorgkantoren is periodiek ook contact over de uitvoerbaarheid en de consequenties van het nieuwe kader.

[5:16:37] Dat zullen we ook hebben met de cliëntorganisaties.

[5:16:40] Die zullen ook ons en ook de zorgkantoren daarover informeren.

[5:16:44] En we zullen tweemaal per jaar ook beleidsinformatie aan u sturen over meer zorgthuis, waarin we ook dit zullen meenemen.

[5:16:52] Dus in die zin houden we vinger aan de pols.

[5:16:55] Mevrouw Meijer vroeg af wat wij vonden van de reactie van de cliëntorganisaties op dat beleidskader.

[5:17:02] Ik heb net al gezegd, dat nemen we serieus.

[5:17:04] De zorgkantoren gaan nu in gesprek.

[5:17:07] En wij zullen ook daarbij aanschuiven om goed naar de signalen te luisteren, zodat we die ook mee kunnen nemen.

[5:17:12] richting het traject van de aanpassing van de regelgeving.

[5:17:16] Mevrouw Ten Hove vroeg over een update van de meerzorg.

[5:17:20] Ik zei net al dat vanaf 1 maart dat nieuwe beleidskader wordt gehanteerd en daar de zorgkantoren ook op basis daarvan beoordelen en dat er een aantal aanvragen tijdelijk zijn toegekend in afwachting van het nieuwe beleidskader en dat ze zullen willen proberen om de budgethouders zo snel mogelijk ook duidelijkheid te geven.

[5:17:40] Dat is denk ik ook belangrijk.

[5:17:42] Alle zorgkantoren hebben voor 1 maart ook contact opgenomen met de cliënten die eerder meer zorg kregen, maar die daarna is afgewezen, maar waarvan ze verwachten dat ze ze uiteindelijk wel zullen krijgen op basis van het nieuwe beleidskader.

[5:17:58] En cliënten kunnen sowieso altijd ook weer een nieuwe aanvraag doen.

[5:18:01] Het zorgkantoor moet daarop ook altijd een gemotiveerde beslissing nemen.

[5:18:07] Mevrouw Dobbe had een vraag of de kortingen op die meerzorg van tafel zijn.

[5:18:14] Bij meerzorg thuis is geen sprake van bezuinigingen.

[5:18:17] Dat heeft mijn voorganger ook al bij meerdere debatten aangegeven.

[5:18:22] Mevrouw ten Hove had nog een vraag over hoeveel mensen hetzelfde oordeel kregen als de casus LIA en hoe zich dat verhoudt tot de wachtlijsten bij de verpleeghuizen.

[5:18:32] Volgens de zorgkantoren hebben in 2025 110 cliënten een afwijzing ontvangen en dan kan het gaan om aanvragen die deels of geheel zijn afgewezen.

[5:18:42] Dat inzicht heb ik niet.

[5:18:43] Hierbij geldt dat een deel van de mensen via toeslagen of extra kosten thuisregeling zijn geholpen.

[5:18:50] En ik zei net al, in het beleidskader is ook ruimte voor meer maatwerk.

[5:18:54] En bijvoorbeeld als er geen passende plek is vanwege wachtlijsten, dan kan er om die reden ook meer zorg worden afgegeven.

[5:19:02] Dat was dit blokje, voorzitter.

[5:19:06] Mevrouw ten Halve.

[5:19:08] Ja, dat lijkt bij mij toch een vervolgvraag, want de situatie die ik schetste bij deze mevrouw is dat per 1 april gaat zijn 13 uur per dag minder zorg krijgen bij een onveranderde situatie, terwijl zij graag meer zou had gewild.

[5:19:25] Wat gaat hier dan mis?

[5:19:27] Want in mijn ogen is dat dan toch echt een bezuiniging.

[5:19:30] De minister.

[5:19:34] Ja, voorzitter, u stelt dat dat een bezuiniging is, maar volgens mij is het een andere beoordeling van de situatie van deze mevrouw, waardoor zij minder uren krijgt.

[5:19:43] En als zij daar niet mee eens is, ik gaf net ook aan, mensen kunnen ook in bezwaar gaan natuurlijk tegen deze uitspraken van het zorgkantoor.

[5:19:49] Dus dat ligt ook voor deze mevrouw open.

[5:19:52] Ja, dat was ook in de casus wat ik schetste.

[5:19:54] De bezwaar is ook geweest en dan gaat ze met een jurist in gesprek, maar het hele menselijke aspect wordt niet benoemd.

[5:20:02] En onder aan de streep is het feit dat zij gewoon minder zorg krijgt en met dat zorggat blijft zitten.

[5:20:09] En dan wordt het alternatief is dan het verpleeghuis, maar volgens mij ligt daar toch heel veel nog tussenin.

[5:20:15] Wat kan ik haar dan adviseren op het moment dat ik zulke mailtjes krijg van mensen in het land van wat ze moeten doen?

[5:20:21] De minister.

[5:20:23] Voorzitter, ik sprak eerder ook al over het belang van cliëntondersteuning.

[5:20:26] Volgens mij zou dit nou iets kunnen zijn wat opgepakt kan worden met iemand van cliëntondersteuning om daar dan eens naar te kijken en te kijken wat die nog voor mogelijkheden in deze specifieke casus ziet.

[5:20:39] Dat brengt ons bij het subblokje complexenzorg.

[5:20:43] De minister.

[5:20:47] Voorzitter.

[5:20:49] Ik zie dat ik alleen maar vragen heb, dus ik zal verder geen inleidende teksten.

[5:20:52] Er was een vraag van mevrouw Wendel, die vroeg of er al een beeld was van die eerste twee maanden sinds de invoering van de VG7+.

[5:21:03] Nou, daar is nog niet zo heel veel over te zeggen op dit moment, maar dat verwacht u misschien ook wel niet.

[5:21:10] Maar ik wil in ieder geval, als de eerste resultaten van de monitor er zijn, zal ik u daarover ook informeren.

[5:21:17] En ik wil in ieder geval...

[5:21:18] We zijn natuurlijk bezig met een bestuursakkoord en ik denk dat het belangrijk is om daar ook in op te nemen dat er voldoende plekken zijn voor mensen met complexe zorgvragen, om dat onderdeel van het bestuursakkoord te maken.

[5:21:27] Dus dat is de toezegging die ik zou willen doen.

[5:21:33] Ik kijk even of daarmee het blokje complex...

[5:21:35] Nee, sorry, ik heb nog meer vragen.

[5:21:36] Maar ik zag mevrouw Wendel naar voren gaan, dus ik dacht even... Ja, maar ik probeer ze even in subblokjes te doen.

[5:21:42] Ik verwacht overigens dat ik voor de zomer inzicht heb in de eerste resultaten van die VG plus 7.

[5:21:50] Dat was misschien wat u wilde vragen.

[5:21:52] Meneer Van Houwelingen had het over de wachtlijsten en wat de stand van zaken is.

[5:21:56] De laatste stand van zaken laat zien dat er in totaal 159 mensen met een VG7-indicatie wachten op een plek.

[5:22:04] Daarvan zijn er twee urgent.

[5:22:05] 54 actief, wat wil zeggen dat er actieve bemiddeling op dit moment plaatsvindt.

[5:22:10] En 103 wachten nog op een voorkeur.

[5:22:11] Die hebben ze nog niet uitgesproken waar ze naartoe willen.

[5:22:15] Waarbij ik ook wel wil nuanceren dat deze cijfers niet een volwaardig beeld schetsen.

[5:22:20] En vanuit de bestuurlijke afspraken complexe zorg zet het Zorgverzekeraars Nederland, nog een beetje wennen aan de afkorting is soms, excuses, stappen om te komen tot een compleet beeld van de wachtlijst.

[5:22:34] Sorry, ik heb er nog twee, voorzitter.

[5:22:39] Mevrouw Tijmstra over het voorkomen van zorgverzwaring in de complexe zorg en welke stappen wij zetten om de JGZ daarin beter toe te rusten.

[5:22:51] Kinderen met een beperking of een dreigende ontwikkelingsachterstand moeten proberen om eigenlijk al vanaf de start te ondersteunen.

[5:23:00] Zoveel mogelijk via de gewone wegen.

[5:23:02] Dat begint natuurlijk op het consultatiebureau.

[5:23:04] Maar we zetten in op twee dingen die de jeugdgezondheidszorg raken.

[5:23:08] Dat is één, het bevorderen van de vroegsignalering via integrale vroeghulp.

[5:23:12] En de jeugdgezondheidszorg is bijna altijd onderdeel van die netwerken.

[5:23:16] En daarnaast heeft mijn voorganger kort geleden aangegeven dat zij in gesprek gaat met de JGZ over welke rol zij zouden kunnen spelen bij de begeleiding van kinderen met een beperking in hun ouders.

[5:23:25] En die verkenning start ik samen met de JGZ op.

[5:23:29] En ik informeer u eind dit jaar over de voortgang.

[5:23:32] En dan had mevrouw Bikker nog een vraag over of er wel voldoende geschikte woonzorgplekken zijn.

[5:23:42] Ik ga als minister over heel veel dingen, maar over heel veel dingen ook niet.

[5:23:44] En waar ik in ieder geval geen directe invloed op heb, is op het bouwen en realiseren van die plekken.

[5:23:49] Want dat ligt primair bij de zorgorganisaties en de zorgkantoren in samenspraak met de gemeente.

[5:23:54] Maar ik ben natuurlijk wel in gesprek met de mensen zelf en de zorgaanbieders en de zorgkantoren over wat er nodig is.

[5:24:01] Bijvoorbeeld door beter inzicht te krijgen van de wachtenden en degenen die gebruik maken.

[5:24:06] En daarvoor wil ik ook gebruik maken van de van de regiobeelden.

[5:24:11] Dat waren de vragen die op dit onderwerp lagen.

[5:24:15] Ik zag eerst nog een hand van mevrouw Wendel.

[5:24:17] Dat is niet meer aan de orde.

[5:24:18] Dan ga ik naar de heer Van Houwelingen.

[5:24:20] Ja, veel dank, voorzitter, voor die laatste cijfers uit mijn hoofd.

[5:24:22] De laatste cijfers die ik daar heb gezien, te vergelijken daarmee is het weer ietsje gestegen, niet veel, maar iets.

[5:24:27] En dan, dat is eigenlijk mijn laatste vraag, slechts opmerking aan de minister, want als het dan verder lijkt te stijgen en we hebben ook, bijvoorbeeld die zorgvilla's die omvallen van experts, dan hoop ik, laat ik het dan maar zo zeggen, dat de minister dat in de gaten houdt, want dat betekent dat het dus nog minder goed toegankelijk wordt.

[5:24:42] En die mantelzorgers, waar wij een groot voorstander van zijn, dat is bekend, die hebben dat echt nodig.

[5:24:46] Dus ik maak me er wel zorgen over, omdat die cijfers volgens mij weer wat gestegen zijn.

[5:24:50] Voorzitter, er wordt mij ingefluisterd dat dit vooral de wachtlijsten zijn van de zorgverzekeringswet en waar u over spreekt, dat is de WLZ.

[5:24:59] Sorry, andersom.

[5:25:01] Ik ga het even opnieuw zeggen.

[5:25:06] Waar u vroeg, waren de wachtlijsten in de WLZ en expertcare waar u over spreekt, dat gaat over de zorgverzekeringswet.

[5:25:14] Die cijfers heb ik net niet genoemd, dus dat zal in die zin vooral daar terechtkomen.

[5:25:20] Dan gaan we naar het blokje overigen binnen het deel weelzit.

[5:25:29] De minister.

[5:25:30] Voorzitter, lid Westerveld over de beschikbaarheid van artsen in de instellingen en dat daar zorgen over zijn, of ik dat herken.

[5:25:39] Ja, ik ben het eens dat het zorgelijk is dat er onvoldoende artsen verstandelijk gehandicapten zijn en dat daardoor de gezondheidszorg van mensen met een beperking in de knel zou kunnen komen.

[5:25:50] Er worden op dit moment 43 opleidingsplaatsen beschikbaar gesteld op basis van de ramingen van het capaciteitsorgaan.

[5:25:58] en we zien de afgelopen jaren dat er veel aandacht is op die opleiding en dat de afgelopen twee jaren gelukkig wel een toename is van het aantal artsen.

[5:26:07] Er zijn verschillende alternatieven die kunnen bijdragen aan behoud en efficiënte inzet van deze artsen, bijvoorbeeld meer samenwerking met een verpleegkundig specialist, met huisartsen of kinderartsen.

[5:26:16] En wij zullen in het tweede kwartaal van 2026 het kabinet met een reactie komen op het capaciteitsplan voor de komende

[5:26:27] vier jaar en dat is dus een reactie op de adviezen van het capaciteitsorgaan.

[5:26:35] Dan, wat kan de minister doen om de administratieve lasten terug te dringen en ben ik bereid om op korte termijn op tafel te gaan?

[5:26:42] Nou, ik deel absoluut de zorgen over de administratieve lasten voor zorgprofessionals.

[5:26:48] De huidige 30 procent is echt te hoog.

[5:26:50] We hebben in ons coalitieakkoord natuurlijk ook opgenomen dat we daar een terug willen naar ongeveer 20 procent.

[5:26:56] En dat geldt ook voor de gehandicaptenzorg.

[5:27:00] Dus in mijn ogen werkt daarbij alleen maar een brede aanpak, als we dat terug willen dringen.

[5:27:04] En in de regiegroep RegelDruk zijn alle partijen daarom ook vertegenwoordigd, waaronder de VGN.

[5:27:10] En ze hebben allemaal een eigen en een gezamenlijke werkagenda.

[5:27:14] Zoals ik net al zei, om de lasten te verminderen in 2030 met 20 procent, of sorry, tot 20 procent.

[5:27:22] Dus wij zitten al geregeld om tafel en als er nog partijen zijn met specifieke punten, dan kunnen ze die natuurlijk altijd bij ons melden.

[5:27:30] Dus ja, die, want ook mevrouw Wendel had hier vragen over.

[5:27:35] Dat is echt nodig en dat heeft ook mijn volle aandacht.

[5:27:39] De heer van Dijk had ook vragen over de regeldruk.

[5:27:44] En welke regels passen bij een normaal leven, dat je eigenlijk die zou moeten hanteren.

[5:27:49] En welke ruimte er voor zorgverzekeraars is daarbij.

[5:27:54] Wat mij betreft, als we daar naar kijken, dan moet dat inderdaad zo normaal als mogelijk.

[5:27:59] Ook waar het bijvoorbeeld om huiselijke zaken gaat, als de temperatuur van de koelkast, zoals u dat ook heeft benoemd.

[5:28:05] Omdat ik ook niet wil dat er onnodige risico's worden gelopen, brengt Filans het overzicht wettelijke verplichte registraties in de gehandicaptenzorg uit.

[5:28:14] Die heeft in 2025 een update gehad en als zorginstellingen zich hier aan houden, hoeven ze daar niets bovenop te doen.

[5:28:21] Zo is er bijvoorbeeld de zogenaamde hygiënecode waarin de huiselijke setting zoals kleine woonvormen echt simpele regels zijn.

[5:28:27] Meer zoals thuis, zoals u dat ook aangeeft.

[5:28:32] Mevrouw Seinhaven over verstandelijke gehandicapten, zorg en dementie.

[5:28:37] Ja, de sector is met dat vraagstuk ook volop bezig.

[5:28:40] En via de academische werkplaats Oud of Goud, zou je kunnen zeggen, is er en wordt er veel kennis ontwikkeld, juist ook over deze doelgroep.

[5:28:48] En de verwachting is dat de sector eind van dit jaar een richtlijn publiceert met betrekking tot veroudering bij mensen met een verstandelijke beperking.

[5:28:56] En er is ook aandacht voor de samenwerking tussen die beide sectoren, bijvoorbeeld voor de inzet van verpleegkundige expertise.

[5:29:03] En ook technologie kan daarbij een belangrijke rol spelen.

[5:29:07] Mevrouw Westerveld had ook een vraag over mensen met de Ehlers-Danlos-aandoening.

[5:29:13] Wij vinden het als kabinet echt belangrijk dat partijen samenwerken aan de verbetering voor deze groep.

[5:29:20] Daarom wordt het bieden van samenhangende zorg onder meer gestimuleerd via de erkenning van expertisecentra voor zeldzame aandoeningen, waarbij ook de ontwikkeling van een zorgpad voor de hele zorgketen van belang is.

[5:29:32] Zorgverzekeraars hebben daarbij de verantwoordelijkheid om te zorgen dat die verzekerden ook tijdig toegang hebben tot die passende zorg.

[5:29:38] Als ministerie gaan wij in ieder geval in gesprek met de patiëntenorganisatie om te bespreken welke belemmeringen er zijn voor betere toegankelijkheid en meer samenhang in de zorg.

[5:29:47] Ondertussen wordt er van alles uitgetrokken hier.

[5:29:51] Dan waren de vragen over de helmen en de beschermingsmiddelen.

[5:29:55] Gedwongen zorg mag altijd alleen maar het uiterste middel zijn.

[5:29:58] Ik ben er echt wel belang aan om dat te noemen.

[5:30:00] En ook alleen maar toegepast worden onder de criteria en de procedures van de wet zorg en dwang.

[5:30:05] En dat geldt dus ook voor beschermingsmiddelen.

[5:30:08] De inspectie kijkt daarop toe en ziet het gebruik van helmen in haar toezicht voornamelijk in de gehandicaptenzorg.

[5:30:15] En ik ga ervan uit dat zorgaanbieders en zorgverleners zich houden aan die wet- en regelgeving.

[5:30:20] En misstanden kunnen en moeten ook vooral wat mij betreft gemeld worden bij de inspectie.

[5:30:25] Ik heb geen inzicht in het aantal verkochte helmen.

[5:30:31] Mevrouw Meijer had een vraag over de trans.

[5:30:34] Een update is dat de cliënten en medewerkers per 1 januari zijn overgenomen door COSIS en Van Boeijen en dat die overname goed is verlopen.

[5:30:43] Dat wij regelmatig overleg hebben om op de hoogte te blijven met COSIS en Van Boeijen.

[5:30:48] En dat op dit moment ook wordt overlegd over de vormgeving van de bijdrage vanuit VWS aan de nieuwbouw van 184 plekken als onlosmakelijk onderdeel van het herstructureringsplan.

[5:30:59] En die bouw zal dan vervolgens plaatsvinden in de periode van 2027 tot 2029.

[5:31:05] Mevrouw Meijer had ook een opmerking over focus, over hoe dat daar nu precies staat.

[5:31:12] Nou ja, ik heb het ook gezien dat natuurlijk die sociale onveiligheid een enorme impact heeft gehad op de cliënten en de medewerkers.

[5:31:21] Focus erkent dit ook, is daar nu ook mee aan de slag.

[5:31:24] Maar dat kost ook tijd en dat betekent dat de meldingen over sociale veiligheid nog niet volledig

[5:31:29] verdwenen zijn.

[5:31:31] Er is inmiddels wel een nieuwe interim bestuurder en er zijn ook nieuwe directeuren en die werken samen aan een open cultuur waar klachten en signalen structureel geregistreerd en opgevolgd worden, met meer aandacht ook voor erkenning en een vroegtijdig gesprek.

[5:31:44] Er is ook een casuïstiek team van het ministerie betrokken bij de individuele casuïstiek.

[5:31:49] Er wordt ingezet op vaste teams, er wordt geïnvesteerd in scholing van medewerkers en de cliënten en medewerkers worden actief betrokken via dialoogtafels.

[5:32:00] Het ministerie is daarbij, zoals ook in het rapport over de sociale onveiligheid bij Focus, een strategische gesprekspartner.

[5:32:09] Dan waren de vragen over de zorgboerderij en de kleinschalige initiatieven.

[5:32:14] Ja, ik ben in ieder geval van plan om in voorbereiding op bestuurlijk akkoord ook met een aantal van die kleinschalige zorgorganisaties te gaan praten om te kijken wat we daarmee kunnen en hoe we die een betere plek zouden kunnen geven.

[5:32:28] U had ook een vraag over de

[5:32:34] of ik samen met de minister van VRO wil organiseren dat zorginstellingen worden ingericht voor wonen voor cliënten en medewerkers.

[5:32:42] U noemde daarbij Zusterflat 2.0.

[5:32:45] Ik vind het een heel sympathiek idee om woonzorgconcepten waarin zowel cliënten als medewerkers wonen te realiseren.

[5:32:51] En daar waar lokaal partijen vinden dat gecombineerde woonvormen daaraan kunnen bijdragen, kunnen ze dat ook al doen.

[5:32:57] En ik ben ook bereid om met de minister van VRO mee te denken over het wegnemen van eventueel belemmerende regelgeving.

[5:33:04] Mevrouw Bikker had nog een vraag over zij-in-stromers.

[5:33:09] Ik zie dat de inzet van zij-in-stromers in de zorg steeds belangrijker wordt, in het kader van het arbeidsmarkttekort.

[5:33:15] Er lopen op dit moment ook initiatieven, waaronder ook in de gehandicaptenzorg, en u noemde daar net ook al een van, vanuit CRLO, waarin gekeken wordt naar een tijdelijke of nieuwe systematiek.

[5:33:25] ...zodat mensen met werkervaring ook snel passend ingezet kunnen worden.

[5:33:29] Ik volg die bewegingen in de diverse sectoren... ...en ondersteun daarbij graag ook waar nodig en mogelijk.

[5:33:35] Maar het is vooral aan werkgevers om een goede balans te vinden... ...tussen gediplomeerde begeleiders en zij-instromers.

[5:33:41] En we zien ook wel dat bepaalde gehandicaptenorganisaties... ...dat ook wel goed kunnen oppakken.

[5:33:47] Dan had mevrouw Meijer een vraag over overheidsbrede loketten.

[5:33:51] Zoals mevrouw Meijer ongetwijfeld zelf ook weet, zijn er diverse verkennende gesprekken geweest met gemeenten die praktijkinitiatief zijn bij het traject overheidsbrede loketten van BZK.

[5:34:00] Een aantal daarvan hebben al grote stappen gezet.

[5:34:03] De ambitie is om deze goede aanzetten te verbreden en ook de bredere zorgvragen van inwoners mee te nemen.

[5:34:09] door bijvoorbeeld het CIZ-zorgkantoor en zelfverzekeraars aan te sluiten op het netwerk van directe telefonische lijnen tussen overheidsdienstverleners.

[5:34:19] En dat wordt dit jaar ook geconcretiseerd, dit voorjaar.

[5:34:23] En tenslotte, voorzitter, had mij er nog een vraag over de weerbare zorg.

[5:34:27] Ik vind dat een hele mooie vraag, want ik denk dat het een heel belangrijk onderwerp is, wat ook echt onze aandacht verdient.

[5:34:35] En de instellingen voor langdurige zorg zijn op dit moment onderdeel van de ROAS-structuur.

[5:34:41] En vanuit die structuur worden ook plannen gemaakt om de continuïteit van zorg te borgen.

[5:34:45] En daarbij geldt dat de zorg in tijden van crisis en conflict alleen toegankelijk kan blijven als de samenleving zelfredzaam en samenredzaam blijft.

[5:34:53] En dit kan alleen als de samenleving ook en na crisistijd omziet naar kwetsbaren, zodat mensen zo lang mogelijk in hun eigen omgeving kunnen blijven.

[5:35:01] Dat was, voorzitter, dit blokje.

[5:35:04] Ik zag in ieder geval één vraag vanuit de heer Van Houwelingen.

[5:35:08] Wat betreft die wet zorg en dwang toegepast op mensen met een handicap, ik begrijp van de minister inderdaad dat de inspectie daar toezicht op houdt en komt het dan, want er is natuurlijk misstanden hiermee geweest in het verleden, komt het voordat die inspectie, want hier is de toezichthouder soms zelf onaangekondigd, bijvoorbeeld instellingen bezoekt om te kijken hoe doen mensen met een handicap op die dat wordt toegepast toen ze erbij zitten?

[5:35:28] Komt dat voor of niet?

[5:35:29] Een van de manieren waarop het gezet al toezicht houdt, is inderdaad ook door soms onaangekondigde instellingen te bezoeken.

[5:35:39] Ik zie verder geen vragen aan de zijde van de Kamer, dus dat brengt ons bij het laatste blok, het VN-verdrag Handicap.

[5:35:46] Dat is weer een blok met weer een aantal subblokken.

[5:35:49] Het eerste subblok is alles wat onder VN-verdrag handicap te brengen is.

[5:35:58] Ik gaf al aan dat ik zelf eerder ook al ben betrokken.

[5:36:00] Dat was in het begin van deze eeuw, wat klinkt dat.

[5:36:03] Maar toen hadden we het er ook al over dat het geratificeerd moest worden.

[5:36:05] Nou, dat is inmiddels gebeurd.

[5:36:07] Ik denk dat het een heel belangrijk verdrag is voor mensen met een beperking, omdat het heel erg gaat over hoe zij zelfstandig hun plek in de samenleving kunnen hebben, net zoals wij dat allemaal hebben.

[5:36:19] U vroeg hoe het kabinet dit verdrag uitvoert en hoe ik mijn coördinerende rol daarin invul.

[5:36:24] Nou, die werkagenda is uitgestuurd voor de zomer aan uw Kamer.

[5:36:32] Dat is natuurlijk een belangrijke basis van hoe wij vorm willen geven aan het uitwerken van dat strategisch plan.

[5:36:39] Ik neem die uitvoering ook echt heel serieus en ik wil in ieder geval de komende tijd met al mijn collega's die daarbij betrokken zijn, een gesprek gaan voeren over die werkagenda en de uitvoeringen daarvan.

[5:36:49] Het lijkt me een mooie start voor deze minister om dat in ieder geval te doen, in de breedte daarvan ook bij andere

[5:36:53] onder de aandacht te brengen.

[5:36:55] Ik zal ook dat samen doen met ervaringsdeskundigen en vertegenwoordigende organisaties.

[5:37:01] Die zal ik ook betrekken bij de uitrol van die werkagenda.

[5:37:06] En dat gaan we ook monitoren.

[5:37:08] Uw vraag was ook een beetje, waarom doen we niet gelijk alle maatregelen die erin staan?

[5:37:15] Het zou mooi zijn als we dat ineens zo allemaal over zouden kunnen nemen en zouden kunnen uitvoeren, maar dat lukt gewoon niet.

[5:37:21] Bijvoorbeeld omdat er ook aanbevelingen in staan om de jeugdwet en de participatiewet en de WMO maar terug te trekken, want eigenlijk is het een van de aanbevelingen dat je dat niet doet.

[5:37:30] meer zou mogen hebben.

[5:37:31] Nou, wat wij nu aan het doen zijn, is aan het kijken, wat betekent dat nou precies?

[5:37:35] Waar gaat het nou precies over als het over die wetten gaat?

[5:37:38] En volgens mij zijn dat een aantal van de onderdelen die we nou als focus hebben aangebracht in die werkagenda.

[5:37:43] En dat zijn ook de stappen die we daarin dan willen gaan zetten.

[5:37:50] Ik ga in dan op een aantal specifieke vragen over het VN-verdrag, over hoe ik mijn rol zie.

[5:37:57] Nou, ik gaf net al aan, ik ga sowieso beginnen met een soort rondje langs mijn collega's om nog eens met hen dit gesprekje erover aan te gaan.

[5:38:04] Sowieso is er jaarlijks één keer overleg met al mijn collega-bewindspersonen over die uitvoering.

[5:38:10] Ik hecht hierbij, want het gaat tenslotte over hen ook echt aan een stevige positie van mensen met een beperking.

[5:38:16] Zij moeten mee samen dat beleid ook vorm gaan geven.

[5:38:19] Dus er zijn ook directeurenoverleggen, die zijn overigens één keer in de zes weken.

[5:38:23] Dus als u denkt het is maar één keer per jaar, dat is wel heel weinig.

[5:38:26] De ambtelijke overleg is veel vaker en daar zijn de vertegenwoordigende organisaties, die sluiten daar ook bij aan.

[5:38:32] Die zijn trouwens georganiseerd rond elk levensdomein.

[5:38:35] En zelf spreek ik ook jaarlijks met de vertegenwoordigende organisaties en de VNG over de uitvoering van de werkagenda.

[5:38:43] Elk ministerie monitoort ook zelf de voortgang en de bereikte resultaten.

[5:38:48] En één keer per jaar informeer ik de Kamer in de vorm van een voortgangsbrief over de progressie daarin.

[5:38:55] En de eerste voortgangsbrief zult u ontvangen in het vierde kwartaal van dit jaar.

[5:39:00] Mevrouw Wendel had, trouwens ook mevrouw Tuimstra uit mijn hoofd, een vraag over de grondbeginselen van het VN-verdrag Handicap.

[5:39:08] Ja, die grondbeginselen die vormen natuurlijk het fundament van het verdrag en die helpen ook ons om het verdrag beter te begrijpen en geven ook richting aan de implementatie daarvan.

[5:39:18] Want zo'n VN-verdrag is ook niet een vrijblijvend kader.

[5:39:20] De Raad van State moet daar ook aan toetsen als zij toetsen aan wet- en regelgeving.

[5:39:26] Een van de maatregelen in de werkagenda is het ontwikkelen van kennisinstrumenten over het VN-verdraghandicap bij beleidsmakers en wetgevingsjuristen.

[5:39:35] Dit willen we samen met het College voor de Rechten van de Mensen gaan oppakken.

[5:39:40] Bij de uitvoering van de werkagenda

[5:39:42] willen we ook samen met alle departementen daar ogen voor krijgen.

[5:39:46] Dat is natuurlijk ook iets dat een beetje ingeoefend moet worden, wat niet altijd vanzelfsprekend is.

[5:39:51] En daarom sluit ook de voorzitter van het college aan bij het volgende overleg van de betrokken dg's om ook daar te spreken over de grondbeginselen.

[5:40:03] U wilt natuurlijk dat dit ook snel gebeurt en dat we zoveel mogelijk ook gaan zorgen dat er concrete doelen worden

[5:40:09] uitgewerkt.

[5:40:11] In die werkagenda's staan ook concrete maatregelen met een tijdspad.

[5:40:15] En in de nationale strategie staan de doelen eigenlijk, die we met elkaar hebben vastgesteld.

[5:40:21] En dat hebben we ook samen met de andere departementen gedaan en is daarmee ook een opgave voor het hele kabinet.

[5:40:26] Nou, ik heb u net al iets gezegd over hoe we dat gaan volgen.

[5:40:33] En ook rond de groenbeginselen heb ik net ook al iets gezegd.

[5:40:36] Ja, en de vraag van mevrouw Westerveld.

[5:40:39] Ik had niet anders van haar verwacht dat ze die vraag zou stellen van hoe je nou ook mensen met een minderluide stem meeneemt.

[5:40:45] En ik denk dat dat ontzettend belangrijk is, want er is natuurlijk een stevige lobby vanuit de sector.

[5:40:49] Dat is ook mooi, want die vertegenwoordigen ook groepen mensen.

[5:40:53] Maar je wilt ook gewoon die minderluide stem van groepen die misschien wat minder gehoord worden, maar die ook een plek verdienen in dat verdrag mee kunnen nemen.

[5:41:01] Dus ik vind het ontzettend belangrijk om hen daar ook bij te betrekken.

[5:41:07] Daarom zitten ze ook bij het overleg bij die verschillende departementen en wil ik eigenlijk ook wel in mijn werk bezoeken op zoek naar wat zijn er dan de groepen die wij missen misschien hierin en die we ook zouden moeten betrekken daarbij.

[5:41:21] Het CDA vroeg naar de motie-krul over een concreet stappenplan.

[5:41:31] Dat ligt er nog niet.

[5:41:33] Maar u zei, het mag ook een soort routeplan worden.

[5:41:36] Nou, dat wil ik u wel toezeggen om daar eens even naar te kijken van... wat zijn we nu van plan, welke momenten zijn er en wanneer gaat wat gebeuren... zodat het een beetje inzichtelijk wordt meer in het proces van... waar staan we nu en hoe denken we in 2040 aan te komen?

[5:41:49] En ik wil u wel toezeggen dat ik dat aan de Kamer zal toesturen... hoe we dat verder vorm willen gaan geven.

[5:41:57] Dan vroeg u ook naar die monitor die is toegezegd.

[5:42:00] Het RIVM heb ik gevraagd om die monitor samen te stellen en de afgelopen maand hebben ze een selectie van de indicatoren voor de monitor Nationale Strategie VN-Verdrag Handicap, zo heet die, opgeleverd en die is ontwikkeld samen ook met de relevante partijen.

[5:42:16] waaronder natuurlijk ook mensen met een beperking.

[5:42:19] Voor die monitoring maakt het RIVM gebruik van diverse onderzoeken en enquêtes op verschillende levensdomeinen om er zo volledig mogelijk beeld te geven.

[5:42:28] Daarmee biedt ze ook inzicht in de voortgang.

[5:42:30] Ik ben overigens ook bezig met het CBS om ook in hun rapportages, er wordt vaak geen onderscheid gemaakt tussen mensen met en zonder beperking, om ook daar betere data te krijgen, zodat dat ook weer helpt bij het inzicht te krijgen in hoe de situatie in de samenleving is voor mensen met een beperking.

[5:42:50] En ten slotte, voorzitter, mevrouw Dobbe had nog een vraag over de conclusie uit het rapport van het VN-verdrag over de positie van vrouwen en of wij in de monitoring data voor vrouwen kunnen uitsplitsen met betrekking tot werken bestaanszekerheid.

[5:43:07] Maar ik denk dat dat ook vooral op het bordje van mijn collega, eerlijk gezegd, bij sociale zaken ligt.

[5:43:13] Maar ik ben in ieder geval, wat ik net al zei, in overleg met CBS, maar ook het RIVM en Nivel, over het vergroten van de beschikbaarheid van data, zodat we ook beter inzicht kunnen krijgen, ook in dat soort aspecten.

[5:43:24] Dat was dit blok, voorzitter.

[5:43:26] Dan heb ik in ieder geval als voorzitter de vraag wanneer de routekaart, dat is net een toezegging geweest, wanneer die naar de Kamer komt.

[5:43:38] Ingevluisterd over twee maanden.

[5:43:41] Dan geef ik het woord aan mevrouw Thijmstra.

[5:43:44] Ja, dank u wel, voorzitter.

[5:43:45] Ik vind het heel fijn dat de minister wil kijken naar een routekaart om te kijken hoe je die laatste 64 aanbevelingen die nog openstaan een plek kan geven in de volgende werkagenda, zodat je ook overzicht hebt.

[5:43:55] Gaan we het in de termijnen allemaal redden?

[5:43:57] Maar het zijn twee dingen die ik wel belangrijk vind.

[5:43:59] Eén is dat het echt samen met de doelgroep zelf vormgegeven wordt.

[5:44:04] Ik weet niet of dat in twee maanden kan of dat een proces maakt, maar dat is voor mij wel de route.

[5:44:08] Kijk nou met elkaar wat er nodig is.

[5:44:10] Dat is ook de kern van dat VM-verdracht.

[5:44:12] Dat wil ik vooral meegeven.

[5:44:14] Voorzitter, dat ga ik dan even bekijken, want misschien is twee maanden dan wel heel krap en ik zie ook het belang daarvan.

[5:44:20] Dus ja, dat is dan even onder voorbehoud of de gesprekken daarover op tijd allemaal plaats kunnen vinden.

[5:44:28] Mevrouw Bindel.

[5:44:30] Voorzitter, ik zou willen vragen of mijn vraag over toegankelijkheidslabel ook onder dit kopje vallen.

[5:44:38] Mij wordt ingevluisterd.

[5:44:39] Er zijn nog twee kopjes en daar komt hij onder terug dadelijk.

[5:44:41] Ik ben nog niet klaar met het VN-verdrag in zijn geheel.

[5:44:44] Nee.

[5:44:48] Dan gaan we verder met het volgende subkopje onder VN-verdrag.

[5:44:54] Ja, dat klopt.

[5:44:54] En dat is volgens mij het coalitieakkoord Financiën en Stapeling.

[5:44:58] En die gaat natuurlijk met name over individuen.

[5:45:01] De eerdere bezuiniging ging toen over de gehandicaptensector.

[5:45:06] Daar was een vraag van mevrouw Westerveld en ook van mevrouw Dobbe over de doelrekeningen van het CPB.

[5:45:15] Voor een deel hebben we daar in de begroting denk ik ook al heel veel over gesproken.

[5:45:19] Dat het doel natuurlijk van deze begrotingen is dat wij zorgen dat

[5:45:25] Uit bezuinigingen voor een deel en de maatregelen die we nemen, is dat de zorg goed en toegankelijk blijft, ook in de toekomst.

[5:45:32] Die staat onder druk en we zullen dan ook maatregelen moeten nemen.

[5:45:35] En ik zie ook wel dat de keuzes fors zijn.

[5:45:37] We gaan het allemaal, denk ik, merken in onze portemonnee.

[5:45:40] Maar ik hoop ook vooral dat mensen gaan merken dat op de langere termijn kwalitatief goede zorg ook beschikbaar blijft en dat die ondersteuning er ook is.

[5:45:48] En ja, niet kiezen is ook een keuze.

[5:45:50] En wij kiezen er in ieder geval voor om niet weg te kijken.

[5:45:53] Daarmee is niet gezegd dat het niet vraagt om ook goed te kijken naar hoe bepaalde maatregelen uitwerken voor bepaalde doelgroepen.

[5:46:03] Want wij weten dat bepaalde maatregelen impact zullen hebben.

[5:46:06] Daarom zullen we ook volgende week, nadat de begroting voor sociale zaken is geweest, want we moeten dat ook nadrukkelijk samen met sociale zaken natuurlijk doen, willen gaan kijken wat nou de stapeling van al die maatregelen is,

[5:46:18] zeg maar uitwerkt voor mensen, maar ook specifiek voor bepaalde groepen.

[5:46:22] Want die mis je soms in de grotere plaatjes, want dan zie je vooral wat het doet met middeninkomens of lage inkomens.

[5:46:28] En volgens mij is het juist belangrijk om ook te kijken naar bepaalde doelgroepen daarbinnen, wat de uitwerking daarvoor is.

[5:46:33] Er is natuurlijk nog best wel ruimte in bepaalde maatregelen om die op een bepaalde manier in te richten.

[5:46:37] Dus dat zou ik ook naar aanleiding daarvan willen bekijken.

[5:46:40] Daarnaast hebben we ook nog 350 miljoen aan middelen om eventuele consequenties ook te kunnen verzachten.

[5:46:50] Dat denk ik over die stapeling van maatregelen.

[5:46:54] Even kijken hoor.

[5:47:03] Dan... Ja, dat is eigenlijk allemaal stapelijk.

[5:47:06] Ja, er was nog een vraag over de middelen van...

[5:47:09] Ik weet niet zo goed waarom die hier in dit mapje zit, maar dat ging over... Die hoort hier ook onder.

[5:47:13] Over de middelen voor de werkagenda.

[5:47:14] Er werd een aantal keer gezegd, er is helemaal geen geld beschikbaar voor het VN-verdrag en de werkagenda.

[5:47:23] Er is in het voorjaar van 2025 extra geld beschikbaar gesteld, bijna 1 miljard.

[5:47:29] Dat zit wel met name in de maatregelen voor de uitvoeringen in het leefdomein werk en inkomen.

[5:47:37] Maar er is daar dus geld voor.

[5:47:38] En zo zijn er ook nog andere begrotingen, soms budgetten, die ook, zeg maar, gaan helpen bij het vormgeven van het VN-verdrag.

[5:47:47] Dan noem ik bijvoorbeeld de 30 miljoen die beschikbaar is gesteld voor bestuursakkoord toegankelijk OV.

[5:47:52] 10 miljoen vanuit de mobiliteitsfonds.

[5:47:54] 560 miljoen die beschikbaar is gesteld voor digitalisering van het mbo, hbo en weo.

[5:48:00] En 90 miljoen die beschikbaar is gesteld voor regionale programma's over onderwijs.

[5:48:04] En daar zou ik ook het volgende over willen zeggen.

[5:48:05] Ik denk ook dat...

[5:48:07] Het wordt natuurlijk nu steeds heel specifiek gekeken.

[5:48:09] We moeten apart maatregelen nemen voor mensen met een beperking.

[5:48:11] Maar uiteindelijk zou je natuurlijk willen naar een systeem waarin reguliere middelen ook ingezet worden voor mensen met een beperking.

[5:48:17] Want dat is volgens mij uiteindelijk wat het VN-verdrag wil.

[5:48:19] Dat die gewoon een normale plek daarin krijgen.

[5:48:21] Het is ook moeilijk om dan een specifiek beeld te geven over is er voldoende geld.

[5:48:25] Volgens mij zijn er voldoende middelen.

[5:48:27] We gaan natuurlijk ook verder met de uitwerking.

[5:48:29] We komen nog meer met een tweede werkagenda en ook daarbij zullen we natuurlijk gaan bekijken wat dat vraagt aan middelen en hoe we die dan TZT ook zouden kunnen helpen.

[5:48:38] regelen.

[5:48:41] Mevrouw Bikker vroeg of wij, en dan ga ik weer terug eigenlijk naar die analyse van die effecten van die bezuinigingen, of wij casussen uit zouden kunnen gaan werken.

[5:48:52] Maar ik begrijp uw vraag eigenlijk voornamelijk, zoals ik het net ook heb uitgelegd, dat je goed moet kijken of het niet voor specifieke doelgroepen, of die niet extra hard worden getroffen.

[5:49:01] Dus je zult ook bij al die stapeling moeten kijken wat de uitwerking is

[5:49:05] En dat kun je dan soms inderdaad op casusniveau doen voor bepaalde mensen die misschien hoge zorgkosten hebben en misschien ook werkloos zijn, ik noem maar wat, en wat dat betekent.

[5:49:16] Alleen een toelichting op de vraag, hoor, voorzitter.

[5:49:18] Het gaat mij dan echt omdat ik een paar casus heb, zodat ik gewoon heel concreet kan zien voor een gezin met een minderjarige, met een handicap, met VG7-indicatie, wat betekent de maatregelen?

[5:49:29] Zodat we echt op gezinsniveau, in plaats van dat ik in een van de punten grafiek moet kijken voor wie dit zo uitpakt.

[5:49:35] Ja, wij zullen kijken of we kunnen gaan werken met persona's, want dat is inderdaad een voorbeeld van wat het dan doet.

[5:49:41] Als we de data tenminste hebben, dus die, dan gaan we mee aan de slag.

[5:49:46] Dan de inkomen, de huishoudelijke hulp, daar heb ik eigenlijk net ook al over gezegd, dat die maatregelen die worden voorgesteld, die hebben natuurlijk in zichzelf allemaal impact, maar binnen die maatregelen kun je soms ook nog keuzes maken.

[5:50:00] Nou, voor de huishoudelijke hulp geldt natuurlijk dat het echt wel mensen zijn die gewoon prima zelf die huishoudelijke hulp kunnen betalen, maar dat je ook wilt voorkomen dat mensen die dat niet kunnen, die huishoudelijke hulp niet meer zouden kunnen krijgen.

[5:50:12] Daar zullen we naar moeten kijken en daar ligt ook denk ik een rol voor de gemeentes om dat goed te doen.

[5:50:16] Dus dat is in de uitwerking van deze maatregelen ook iets wat moet worden bekeken.

[5:50:23] Voorzitter, dat was wat ik hierover wilde zeggen.

[5:50:30] Ik heb nog een vraag over het VN-verdrag, want ik denk dat niemand hier in de zaal vindt dat er allemaal aparte budgetten en potjes moeten komen.

[5:50:38] Volgens mij vinden we allemaal dat als er nieuw verbouwgebouwen, maar ook het onderwijzen zorgt, dat je moet zorgen dat iedereen gewoon kan meedoen zonder dat we

[5:50:47] zonder dat we groepen mensen apart zetten.

[5:50:50] Mijn vraag aan de minister was, als we nou zien dat in het coalitieakkoord er een flinke stapeling is van zorgkosten voor mensen met een beperking, dat leidt tot ontoegankelijkheid, hoe rijmt ze dat met ook de zin dat zij als bewindspersoon het VM-verdrag wil uitvoeren?

[5:51:08] Voorzitter, we weten nog niet precies hoe dat uitwerkt.

[5:51:10] Ik heb net aangegeven het processen wat we daar nu voor gaan doorlopen en volgens mij moeten we aan het eind daarvan met elkaar bekijken wat de gevolgen zijn.

[5:51:18] Ook voor de toegankelijkheid van mensen voor bepaalde dingen als zorg.

[5:51:24] Uw laatste interesse.

[5:51:26] Ja, mijn vraag is iets breder, want we weten bijvoorbeeld uit de CPB doorrekening dat het aantal gezinnen in armoede, dat het aantal mensen in armoede, dat dat stijgt.

[5:51:34] En ik denk dat we ook hier best wel weten dat daar onder heel veel mensen zijn met een beperking, omdat ze vaak minder kunnen werken, omdat ze vaak hoge kosten hebben en omdat er nou ook een aantal belangrijke aftrekkosten bijvoorbeeld verdwijnen, omdat er kortingen zijn.

[5:51:47] Dus we weten heel veel.

[5:51:48] Ik kan het lijstje noemen.

[5:51:49] We weten heel veel.

[5:51:50] Dus met dit, als we dit weten,

[5:51:53] Wat kan de minister dan specifiek doen om te zorgen dat echt het VN-verdrag in de brede zin van het woord wordt uitgevoerd en deze mensen volwaardig kunnen blijven meedoen?

[5:52:05] Volgens mij gaat het VN-verdrag over meer dan financiën, dus dat is ook denk ik het goede.

[5:52:09] Volgens mij is de eerste stap die we nu moeten zetten wat er klopt van de veronderstellingen van het CPB.

[5:52:14] Hoe werken die uit en volgens welke knoppen hebben we om daar iets aan te doen?

[5:52:19] Dat is waar ik mij de komende tijd voor wil gaan inzetten.

[5:52:23] Mevrouw Dabbe, uw laatste interruptie.

[5:52:26] Ja, dank u wel.

[5:52:27] En mevrouw Westerveld zegt het goed, want we weten al een heleboel dingen al wel.

[5:52:30] We weten inderdaad dat door de plannen van dit kabinet de armoede in Nederland zal stijgen en dat er veel mensen met een beperking bij zitten.

[5:52:35] We weten ook dat het Nibud eerder al een onderzoek heeft gepubliceerd waarin staat dat mensen in de problemen komen met een beperking en mensen met een beperking in de problemen komen omdat zij meer kosten hebben dan

[5:52:47] mensen zonder beperking en dat het gewoon financiële consequenties heeft.

[5:52:51] Dit weten we allemaal al.

[5:52:52] En dan zie je wat dit kabinet nog van plan is, met het eigen risico te verhogen, afschaffen van de fiscale aftrekpost voor niet vergoede zorgkosten, bijna volledig afschaffen van de huishoudelijke zorg.

[5:53:02] eigen bijdragewijkverpleging en een bezuiniging op de WIA.

[5:53:05] Er is toch geen realiteit denkbaar dat dit niet zal leiden tot een verslechtering van omstandigheden van mensen met een beperking, of ziet deze minister dat wel, met de wetenschap dat mensen nu al in de problemen komen en dit mensen alleen maar meer kosten geeft en niet minder kosten.

[5:53:22] Dus welke informatie heeft deze minister dan nog nodig?

[5:53:26] De minister.

[5:53:27] Voorzitter, ik gaf net al aan dat de keuzes die gemaakt zijn fors en ingrijpend zijn.

[5:53:31] Daar wil ik ook niet voor weglopen, heb ik al meerdere malen gezegd, voor ons allemaal overigens, maar ook zeker voor deze doelgroep.

[5:53:37] En volgens mij begint het er dan bij dat je goed in beeld wilt krijgen hoe dat doorwerkt.

[5:53:41] En dat is meer dan alleen een inkomensplaatje wat mij betreft, maar het gaat ook over hoe speciale doelgroepen daar binnen dan vallen.

[5:53:48] Dat wil ik eerst in beeld krijgen samen met sociale zaken.

[5:53:51] En dan moeten we vervolgens kijken wat dat dan betekent voor de maatregelen die we willen nemen, hoe we aan die knoppen kunnen draaien en daarnaast hebben we ook nog 350 miljoen waarmee we ook bepaalde zaken kunnen verzachten en dan zullen we ook moeten kijken hoe we dat zo goed mogelijk kunnen inzetten daarvoor.

[5:54:11] Ja, voorzitter, dan misschien toch een beetje een gewetensvraag.

[5:54:13] Als we dit dan allemaal weten, maar waarom is er dan voor gekozen om dit zo te doen?

[5:54:17] Om die rekening dan neer te leggen, juist bij deze groep, wetende wat we al weten, die Niebert rapport.

[5:54:23] De collega's noemen hier van alles op.

[5:54:25] Waarom is deze keuze dan gemaakt?

[5:54:27] De minister.

[5:54:28] Voorzitter, ik heb het idee dat ik deze vraag al verschillende keren net beantwoord heb.

[5:54:33] Omdat er gewoon dingen nodig zijn.

[5:54:35] We zullen moeten zorgen dat we de zorg toekomstbestendig maken.

[5:54:38] Daarvoor zijn hervormingen nodig.

[5:54:40] Dat is belangrijk.

[5:54:41] En we hebben inderdaad een aantal forse keuzes te maken.

[5:54:43] Ik wil daar ook niet voor weglopen.

[5:54:45] Die gaan we ook gewoon voelen met elkaar.

[5:54:47] En onze verantwoordelijkheid is om te zorgen dat die niet terechtkomt bij de zwakste mensen in de samenleving.

[5:54:52] En daarvoor moeten we die dingen in beeld gaan brengen.

[5:54:56] Ik denk met alle respect dat de minister en ik er niet zoveel van gaan voelen, van de regeling waar we het nu over hebben.

[5:55:05] Dat is volgens mij juist het probleem, want de mensen met de beperking, juist de zwakkeren waar de minister dan voor zegt op te komen, die gaan dit voelen.

[5:55:12] Dus ik snap oprecht niet.

[5:55:13] waarom deze keuze dan is gemaakt, wetende wat we allemaal al met elkaar weten.

[5:55:20] De minister benoemt net ook de regeling of de tegemoetkoming die het kabinet er tegenover zet, die 350 miljoen.

[5:55:28] Volgens mij heeft de VNG daar eerder al bij de evaluatie van de regeling van gezet.

[5:55:32] Die was heel kritisch op uitvoerbaarheid van zo'n soort regelingen via de gemeente.

[5:55:37] Erkent de minister dat?

[5:55:38] De minister.

[5:55:40] Nou, ik herken dat de VNG dat volgens mij heeft gezegd, maar volgens mij zitten we, ik wil dan gelijk naar het eind van het proces rennen door te constateren dat dit bepaalde consequenties heeft.

[5:55:51] Ik wil gewoon eerst graag dat wij als kabinet goed in beeld brengen wat de consequenties zijn en dat we vervolgens gaan kijken wat we daaraan kunnen doen.

[5:55:59] Er zijn een aantal mogelijkheden voor en dat is volgens mij iets

[5:56:02] Ik wil dat in ieder geval graag eens afwachten voordat we allerlei angsten maken bij mensen die daar kwetsbaar in zijn.

[5:56:10] Ik begrijp het dat als je al die maatregelen ziet dat je je afvraagt wat gaat het voor mij betekenen.

[5:56:15] Maar daarom is het ook onze dure plicht om dat eerst goed in beeld te brengen en dan te kijken wat we daaraan kunnen doen.

[5:56:22] Dan kijk ik even naar de minister of daarmee alle vragen zijn beantwoord.

[5:56:27] Met oog op de tijd, het helpt als we er de vaart een beetje in houden, zodat we ook de tweede termijn voor half vijf kunnen doen.

[5:56:49] Ja, zeker.

[5:56:50] Wordt een voorstel.

[5:56:50] Sorry, het kan aan mij liggen, maar ik begin een beetje in de war te raken met alle blokjes.

[5:56:55] Dit is nog steeds wel het blokje VM-verdrag handicap, maar binnen dat blokje zijn er nog twee blokjes?

[5:56:59] Of zie ik dat dan verkeerd?

[5:57:01] Ja, dat klopt helemaal.

[5:57:02] Ik ben nu zelf bij het subblokje werk-agenda VM-verdrag en daar hebben we het net voor een deel ook al wel over gehad.

[5:57:07] En dan heb ik nog een blokje Varia, maar die is niet zo dik.

[5:57:11] Oké, dan weet ik het, dat ik niet te laat ben met mijn vragen.

[5:57:15] De minister.

[5:57:18] Voorzitter, mevrouw Westerveld had een vraag over de lokale inclusieagenda.

[5:57:22] We zien dat steeds meer gemeenten daar werk van maken.

[5:57:26] Ik ga ook maar proberen wat korter te antwoorden, voorzitter.

[5:57:31] Hebben nog niet alle gemeenten zo'n LIA, zoals dat dan wordt genoemd?

[5:57:34] Daarom heb ik ook de VNG-subsidie verstrekt om te zorgen dat er meer kennis komt en meer samenwerking en praktische toepassing van het VN-verdrag.

[5:57:43] En dat zij ook zich bestuurlijk gaan inzetten om gemeenten die nog geen LIA hebben extra te enthousiasmeren en te stimuleren.

[5:57:50] en u ontvangt de voortgang bij de eerste voortgangsbrief eind 2026 over hoe het daarmee staat.

[5:57:57] Dan was er een vraag van mevrouw Sijnhaven over de gemeentelijke verschillen.

[5:58:02] Nou ja, het kenmerk van de WMO is natuurlijk dat die decentraal wordt uitgevoerd.

[5:58:06] Dat is enigszins ook wat we willen.

[5:58:09] Tegelijkertijd wil je ook dat er natuurlijk geen hele grote verschillen zijn en op bepaalde onderwerpen zoals bijvoorbeeld

[5:58:19] De zorgbeschikkingen, of die nou wel of niet langjarig worden afgegeven, proberen we dat ook meer in beeld te krijgen.

[5:58:26] Maar in zijn algemeenheid blijkt uit cliëntenvredenheidsonderzoeken dat inwoners over het algemeen best tevreden zijn over de zorg en ondersteuning die wordt geboden vanuit de WMO.

[5:58:38] Voorzitter, u vroeg ook naar de landelijke standaardisering.

[5:58:44] Ik omarm ook wel het belang van meer landelijke standaardisering op onderdelen die nu onvoldoende werken.

[5:58:52] Dat bleek ook weer uit het houdbaarheidsonderzoek WMO 2015.

[5:58:56] De prioriteit ligt nu in eerste instantie bij verdere standaardisering van inkoop en contractering.

[5:59:01] Daar valt nog best wel heel veel winst te behalen, ook als het gaat om het verminderen van onnodige administratieve lasten.

[5:59:07] En in 2026 wordt verder vervolg gegeven aan de verkenning van standardisering van de productstructuur en uniformering van productcodes.

[5:59:16] Het doel is in ieder geval om te komen tot een asielijke verlichting van de administratieve lasten, zodat er ook maximale ruimte ontstaat voor goede zorg en ondersteuning.

[5:59:26] Dat voor nu.

[5:59:28] Mevrouw Wendel had vragen over het aanvraagproces voor werkvoorzieningen en hulpmiddelen, dat dat eenvoudiger zou moeten worden.

[5:59:37] Ik zie ook dat dat inderdaad eenvoudiger zou moeten zijn.

[5:59:41] Als het gaat over de juiste ondersteuning op de werkplek.

[5:59:45] Het vorige kabinet heeft naar aanleiding van de motie van de lid De Kort een brief aan de Kamer geschreven daarover.

[5:59:51] En het coalitieakkoord is ook afgesproken dat we willen gaan verkennen hoe het reintegratiebeleid van gemeenten meer kan worden geïnformeerd.

[5:59:58] En daarbij kijken we ook naar de voorzieningen die het UWV verstrekt.

[6:00:02] En de minister van Werk en Participatie gaat hiermee aan de slag.

[6:00:05] En die zal de Kamer voor de zomer over de invulling hiervan informeren.

[6:00:10] Mevrouw Sinhaven had ook vragen over de LVB en hoe we kunnen zorgen dat zij eerder in beeld komen.

[6:00:18] Ik heb al eerder vanmiddag aangegeven dat ik denk dat het ontzettend belangrijk is dat we dat eerder kunnen doen voordat mensen onbedoeld in de problemen komen.

[6:00:28] Vanuit de toekomstagenda zorgen een ondersteuning voor mensen met een beperking hebben mijn voorgangers

[6:00:33] Ik heb de afgelopen jaren ingezet op meer bewustwording, kennisverspreiding en deling en vroegtijdige herkenning van deze doelgroep.

[6:00:40] Ook de maatregelen in de werkagenda moeten daartoe bijdragen dat ook collega's in het kabinet daar meer hun verantwoordelijkheid gaan nemen.

[6:00:48] En daarbij ligt de focus op het bereiken van professionals in meerdere domeinen en waar nodig worden ook andere partijen en ervaringsdeskundigen betrokken bij de concretisering en de uitvoering en opvoering van die acties.

[6:01:03] U had ook een vraag gesteld over kinderen met een beperking en dat ook zij mee moeten kunnen doen en dat we de overgang van jeugd naar volwassenzorg zo soepel mogelijk moeten laten.

[6:01:12] verlopen.

[6:01:15] Daar zijn we ook mee bezig.

[6:01:17] Dat gaat eigenlijk ook over wat ik net al aangaf, het verbeteren van kennis en expertise in de toegang en in de lokale teams die dit moeten doen.

[6:01:24] In het kader daarvan loopt er ook een actieonderzoek, langdurig en levenslang.

[6:01:29] Hierover wordt u ook binnenkort geïnformeerd.

[6:01:31] Daarnaast

[6:01:32] zijn het NJI en het Kenniscentrum LVB bezig met een handrijking toekomstgericht perspectiefplan waarmee aan de hand van langetermijndoelen een plan voor zorg en ondersteuning kan worden gemaakt.

[6:01:44] En jeugd is ook nog onderdeel van de maatregelen uit de werkagenda als het gaat onder andere ook over de overgang tussen de zorgwetten.

[6:01:53] Dan was er een vraag van mevrouw Meijer, maar ook van mevrouw Seinhaven over de buitenspeelplekken en hoe die meer inclusief kunnen worden.

[6:02:05] Er zijn in de werkagenda twee maatregelen opgenomen.

[6:02:08] Het eerste is dat VWS subsidie verstrekt aan Stichting Het Gehandicapte Kind en Jantje Beton.

[6:02:14] Eind 2026 moet 70% van de gemeente minimaal één inclusieve speeltuin hebben.

[6:02:21] En uiterlijk in 2030 moet elke gemeente over minimaal één inclusieve

[6:02:24] speeltuin beschikken.

[6:02:26] Dat is overigens ook de ambitie van Jantje Beton.

[6:02:28] En daarnaast verkennen we hoe inclusiviteit een plek kan krijgen in de ontwikkeling van groenblauwe schoolpleinen.

[6:02:35] En vanuit mijn vorige rol weet ik dat dat best wel heel veel almiddels gebeurt en het zou heel mooi zijn om dat daar ook aan te koppelen.

[6:02:42] De voortgang, inclusief financiën, de haalbaarheid en de moties van de leden Leijten en van Nispen en de motie van lid Meijer worden met regelmaat besproken met Stichting Gehandicaptenkind en Jantje Beton.

[6:02:56] Dan lid Van Dijk, wat de redelijke wijs van mantelzorg verwacht mag worden bij mensen die veel professionele hulp nodig hebben.

[6:03:04] In de begroting hebben we daar met elkaar over gesproken hoe het belang van mantelzorg, zeker als we die beweging naar de voorkant willen maken,

[6:03:11] hebben een hele belangrijke en een waardevolle bijdrage en is ook geen, daar moeten we denk ik ook op oppassen, geen vervanging van formele zorg.

[6:03:19] En daarom is het ook van belang dat vanuit de formele zorg oog is voor de draagkracht en draaglast van mantelzorgers bij die zorg en ondersteuning.

[6:03:27] En dat er ook ruimte is voor mantelzorgers om aan te geven wat hun grenzen en mogelijkheden zijn.

[6:03:32] En vanuit de mantelzorgagenda zet ik in op verschillende acties om die gelijkwaardige samenwerking tussen die mantelzorgers en de formele zorg te bevorderen.

[6:03:40] Mevrouw Meijer vroeg wat wij verwachten van het netwerk, of zij alle extra zorgvragen oppakken, of wat ik extra van plan ben om zorgmantelzorgers te ondersteunen.

[6:03:54] Er komt sowieso natuurlijk een reactie op het SER-rapport, dat is ook in lijn met de motie-Struik.

[6:03:59] Daar zal de Kamer ook rond de zomer over geïnformeerd worden.

[6:04:04] Verder zijn we ook bezig met de werkagenda waarin dit ook een plek krijgt.

[6:04:08] Mevrouw Westerveld sprak over de stand van zaken van de motie Westerveld en Patijn over langdurig ziekteverlof.

[6:04:17] voor ouders van ernstig zieke kinderen.

[6:04:19] De vorige minister van SZW is naar aanleiding van die motie eind januari op bezoek geweest bij de vereniging Kinderkanker Nederland en op dit moment wordt er vanuit dat ministerie in afstemming met andere betrokken partijen gewerkt aan de probleemverkenning en mogelijke oplossingsrichtingen.

[6:04:35] Mevrouw Tijmstra vroeg naar respitezorg en of er wordt gewerkt aan de landelijke aanpak.

[6:04:42] Wat ik daarover kan zeggen is dat er in de werkagenda, maar ook in het HLO, afspraken zijn gemaakt om die respitezorg beter te organiseren.

[6:04:51] Bijvoorbeeld ook over een regionale invulling van logeerzorg.

[6:04:54] Ik vind het ook belangrijk dat we op regionaal niveau kijken wat er nodig is en dat het aanbod ook aansluit op de behoeftes van de mantelzorgers en hun naasten.

[6:05:03] Dus het gaat niet alleen over aantallen, maar het gaat ook over de vorm waarin je dat organiseert.

[6:05:08] Het doel is dus ook niet om tot een basis aantal logeerplekken te komen, maar vooral met elkaar te verkennen welke vorm is nou passend bij de vraag die er ligt vanuit die mantelzorgers.

[6:05:18] En in de voortgangsbrief van het hoofdlijnenakkoord ouderenzorg zal ik de Kamer informeren

[6:05:23] ...over de stand van zaken rond de regionale invulling van logeerzorg... ...en over de voortgang van de acties uit de werkagenda... ...zal ik u nog voor de zomer informeren.

[6:05:33] Dan wordt er gevraagd naar de herindicaties.

[6:05:36] Dat waren vragen vanuit GroenLinks en de PVV.

[6:05:41] Er is op dit moment geen juridische belemmering vanuit de WMO... ...om indicaties voor langere termijn af te geven.

[6:05:49] Wij stimuleren op dit moment de gemeente...

[6:05:52] met de VNG om maatwerk te leveren bij die indicatiestellingen.

[6:05:55] We zien dat ook steeds meer gemeenten gelukkig, zeg ik dan maar, langdurig beschikken.

[6:06:01] Voor budgethouders met een persoonsgebonden budget vanuit de ZVW is het mogelijk om een toekenning langer dan twee jaar te ontvangen.

[6:06:07] Die toekenning kan zelfs verlengd worden tot maximaal vijf jaar.

[6:06:10] Dit wordt gemonitord en er is een handreiking, verlengde toekenning, een zorgverzekeringswet, PGB, opgesteld.

[6:06:19] Dit geldt niet voor de kindzorg, omdat de situatie van kinderen wel vaak verandert.

[6:06:25] Indicaties voor de WLZ zijn levenslang geldig en hoeven daarom niet verlengd te worden.

[6:06:29] En wanneer de zorgvraag groter wordt, kan met een herindicatie wel een hoger zorgprofiel worden aangevraagd.

[6:06:34] En in het HLO is opgenomen dat het proces van die herindicaties bij het CEZ vereenvoudigd wordt.

[6:06:39] met vermindering van administratieve lasten.

[6:06:43] En dan de laatste vraag...

[6:06:44] Nee, sorry, nog twee vragen in dit blokje, voorzitter.

[6:06:47] Mevrouw Westerveld vroeg nog naar de European Disability Card.

[6:06:51] Ja, daar wordt op dit moment aan gewerkt aan die implementatie daarvan.

[6:06:53] Het doel is de kaart in juni 2028 in Nederland te kunnen uitgeven.

[6:06:59] We werken daarop nou samen met ervaringsdeskundigen, de vertegenwoordigende organisaties van mensen met een beperking, de acceptanten van de kaart en de beoogde uitvoeringsorganisatie.

[6:07:10] Nou, dat gaat de komende periode verder worden uitgewerkt en u ontvangt de voortgang bij de eerste voortgangsbrief eind 2026 daarover.

[6:07:21] En dan tot slot, mevrouw Meijer had nog vragen over de uitvoering van de motie Agema.

[6:07:29] Bij die uitvoering van die motie is het wel echt van belang dat we daar zorgvuldig naar kijken, want het is best wel een complex veld, dat doelgroepenvervoer en valise is daar natuurlijk maar één aspect van.

[6:07:41] En het is ook belangrijk om te kijken naar de knelpunten die zouden kunnen ontstaan als we dit zouden uitvoeren.

[6:07:47] Daar zijn we dus nu ook naar aan het kijken.

[6:07:49] En daarnaast is er ook een lopende verkenning naar de publieke mobiliteit.

[6:07:53] En die gaat veel meer over hoe kunnen we nou integraal mobiliteit voor iedereen eigenlijk toegankelijk maken.

[6:07:59] Dat zou natuurlijk uiteindelijk zijn waar je naartoe wil.

[6:08:02] En de vraag is wat tot die tijd dan nodig is.

[6:08:04] Dus we doen daarna de onderzoek naar.

[6:08:07] En wij zullen de uitkomsten van dit onderzoek in dit voorjaar nog naar uw kamer sturen.

[6:08:14] Dat was het, voorzitter.

[6:08:18] Mevrouw Meijer, uw laatste interruptie.

[6:08:22] Voorzitter, ik had nog een vraag over de herindicaties.

[6:08:26] Ik citeerde in mijn bijdrage uit het coalitieakkoord en daarin staat we stoppen met het doorgeslagen indicatiecircus.

[6:08:33] Niemand hoeft zijn chronische ziekte of beperking meer periodiek aan te tonen.

[6:08:37] In de beantwoording schetste de minister nu eigenlijk nu wat er nu al kan.

[6:08:42] Dus wat kunnen we dan van de minister verwachten?

[6:08:45] Want deze zinnen waren best wel stellig.

[6:08:48] als aanvullende acties, zeg maar, want ik snap inderdaad wat er nu al kan, maar dat is volgens mij niet wat hier staat.

[6:08:54] Voorzitter, volgens mij hebben we de afgelopen periode vooral opgehaald wat goede voorbeelden zijn.

[6:08:58] We weten dat, ik geloof in 199 gemeenten is er gekeken hoe ze dat doen.

[6:09:02] We zien overigens ook dat gemeenten ze voortaf veel al kunnen.

[6:09:05] En volgens mij is het belangrijk om die goede voorbeelden nu op te schalen en uit te gaan breiden, zodat dat inderdaad ook echt gaat werken voor mensen, zodat ze niet elke keer weer een aanvraag hoeven te doen als dat niet per se noodzakelijk is.

[6:09:18] Ik kijk nog even naar mevrouw Wendel.

[6:09:20] Was daar nog een vraag?

[6:09:25] Oké, dan ga ik naar de heer Van Houwelingen.

[6:09:27] Voorzitter, ik had nog één vraag staan over het pgb.

[6:09:30] De natuurzorg wordt voorliggend en mijn vraag was kunnen we ervan op aangaan dat in toekomstige wetgeving in ieder geval pgb-houders of toekomstige pgb-houders niet toegedwongen worden om natuurzorg te ontvangen ten koste van hun pgb?

[6:09:43] Dat was mijn vraag.

[6:09:44] Dat was uw laatste interruptie en ik geef het woord aan de minister.

[6:09:48] Voorzitter, ik kom eigenlijk wel vind in de woorden ook van lid Wendel, die ook aangaf, ja, zorg en natuur is voorliggend, maar voor mensen voor wie het echt een goede oplossing is, moet het in de toekomst ook mogelijk blijven en wel in die volgorde.

[6:10:05] Laatste blokje, de minister.

[6:10:08] Ik heb nog vijf vragen hier liggen, dus ik hoop dat de mensen die nog antwoord verwachten dat hier ook in zullen vinden.

[6:10:14] Mevrouw Westerveld sprak over wat nou als je afhankelijk bent van beademingsapparatuur en je krijgt te maken met stroomuitval.

[6:10:22] Wat is dan precies de stand van zaken van het plan van aanpak?

[6:10:25] Nou, ik begrijp dat heel goed.

[6:10:26] Het lijkt me ook heel beangstigend dat idee dat dat zou kunnen gebeuren en je daar zelf van afhankelijk bent.

[6:10:31] Het ministerie start in ieder geval op zeer korte termijn met een marktconsultatie om te onderzoeken welke locaties op dit moment over de nodige voorzieningen beschikken en wat daarmee kan.

[6:10:42] Het is wel, en dat is de eerlijkheid, dat het een zeer complex vraagstuk is, want het gaat over heel veel verschillende hulpmiddelengebruikers en hulpmiddelen die mogelijk ook om verschillende oplossingen vragen.

[6:10:54] Maar het begint bij het agenderen volgens mij van het vraagstuk.

[6:10:56] Dat heeft u denk ik gedaan.

[6:10:58] En we zullen voor de zomer u informeren over de stand van zaken.

[6:11:02] Mevrouw Meijer had een vraag over de uitvoering van de motie.

[6:11:06] Nou hoop ik dat ik het goed zeg.

[6:11:09] Thiadens, krul over modulaire auto aanpassen, om die mogelijk te maken voor kleine mensen.

[6:11:16] Naar aanleiding van die motie heeft er rond de tafel gesprek plaatsgevonden met betrokken organisaties en ervaringsdeskundigen.

[6:11:21] Er zijn een aantal stappen verkend om die modulaire auto aanpassingen beter te faciliteren.

[6:11:28] Er zijn drie vervolgacties uitgekomen.

[6:11:30] Er wordt onderzoek gestart, dat is het eerste, naar hoe omliggende landen omgaan met modulaire aanpassingen.

[6:11:35] ...om daarmee good practices in beeld te krijgen.

[6:11:38] Twee, er wordt onderzocht of een pilot mogelijk is... ...waarbij erkende bedrijven bepaalde aanpassingen kunnen uitvoeren... ...zonder tussenkomst van de RDW.

[6:11:47] En drie, belangenorganisaties gaan actief een lobby voeren... ...om modulaire aanpassingen mee te nemen... ...in de Europese type goedkeuringseisen.

[6:11:56] En met deze stappen wordt verkend hoe we die modulaire aanpassingen... ...op een veilige, maar ook werkbare manier beter mogelijk kunnen maken.

[6:12:03] Mevrouw Meijer, u had ook een vraag over de toegankelijkheid van bushaltes.

[6:12:09] Het is natuurlijk ontzettend belangrijk dat openbaar vervoer voor iedereen toegankelijk is en dat begint dan in ieder geval bij de bushalte.

[6:12:15] Het Rijk heeft daarover ook afspraken gemaakt met de betrokken partijen in het bestuursakkoord toegankelijk openbaar vervoer.

[6:12:22] Voor dat uitvoeren daarvan staan de wegbeheerders aan de lat en de staatssecretaris van de INW bespreekt de voortgang van deze afspraken in het bestuursakkoord met de betrokken partijen.

[6:12:34] Dan had mevrouw Wendel, daar komt-ie dan, de vraag over het toegankelijkheidslabel.

[6:12:40] Het ministerie van Vrol geeft aan dat het invoeren van een verplicht toegankelijkheidslabel... ...kosterverhogend werkt, een nieuw toezicht- en controlesysteem vergt... ...en conceptueel best ingewikkeld is vanwege de grote diversiteit van beperkingen.

[6:12:54] Tegelijkertijd geeft een label inhoudelijk geen ander handelingsperspectief... ...voor gebouweigenaren dan een toets aan de vrijwillige NEND-norm.

[6:13:02] En ook pakt een toegankelijkheidslabel grof uit en zegt het weinig als dat in een index of cijfer letter wordt uitgedrukt.

[6:13:11] Uiteraard mogen marktpartijen zelf een toegankelijkheidslabel ontwikkelen, maar verplichting gaat dus wel heel ver, want het is best wel complex.

[6:13:19] De toegankelijkheid van publieke gebouwen neem ik in ieder geval wel mee in mijn gesprek met VRO over de uitvoering van de werkagenda van het VN-verdrag.

[6:13:29] En ten slotte, voorzitter, want dan mogen de interrupties geloof ik pas, nog een vraag van mevrouw Westerveld over de spraakcomputers.

[6:13:38] Formeel valt het onder verantwoordelijkheid van mijn collega, maar je hebt eenheid van kabinet, dus ik zal hem gewoon beantwoorden.

[6:13:45] Het is ontzettend belangrijk natuurlijk dat iedereen met een spraakfunctiestoornis ook toegang heeft tot een passend hulpmiddel om deel te kunnen uitmaken.

[6:13:52] van die samenleving.

[6:13:53] U begrijpt dat het nu nog niet altijd het geval is voor mensen die via de zorgverzekeringswet aanspraak willen maken.

[6:14:00] Dat komt onder andere doordat zorgverzekeraars de aanspraak nog verschillend interpreteren.

[6:14:04] En de minister van VWS is nu in gesprek met alle partijen, waaronder ook de zorgverzekeraars, om tot een oplossing te komen.

[6:14:10] En ze zal de Kamer rond de zomer daarover informeren.

[6:14:15] Ik ben aan het einde van mijn blaadjes gekomen.

[6:14:19] Dank u wel.

[6:14:20] Dan kijk ik naar de Kamerleden, mevrouw Bindel.

[6:14:24] Ja, dank, voorzitter.

[6:14:26] En dank aan de minister uiteraard voor de beantwoording.

[6:14:30] Waar ik even naar zoek is, dat toegankelijkheidslabel waar wij vanuit de VVD best wel op drukken de afgelopen jaren, in alle eerlijkheid, dat gaat echt om publieke gebouwen.

[6:14:39] Omdat wij denken dat als we zo'n label toepassen op gebouwen als deze, dat je een veel betere motivatie hebt om bijvoorbeeld te zorgen dat iedereen die hier aanwezig wil zijn vandaag hier ook binnen kan zijn.

[6:14:51] Dus echt als treur.

[6:14:52] Dus ik wil de minister vragen om dit mee te nemen, inderdaad, de minister van Vrouw, maar dan specifiek voor publieke gebouwen.

[6:14:58] De minister.

[6:15:00] Ja, voorzitter, ik zal dat meenemen.

[6:15:02] Het gaat volgens mij ook om de Rijksgebouwendienst, want volgens mij zijn we hier daar ook onderdeel van.

[6:15:06] Dus ik vind de ervaring van vandaag ook een reden om dat eens even met de minister van Vrouw te bespreken.

[6:15:13] Dat brengt ons bij de tweede termijn aan de zijde van de Kamer.

[6:15:16] En in dat kader geef ik graag mevrouw Westerveld het woord.

[6:15:25] Dank voorzitter en ook dank aan de minister voor alle antwoorden en wat fijn dat er nog zoveel mensen hier op de tribune zitten, want het is best een hele lange zit voor ons allemaal en het gaat ook over heel veel verschillende onderwerpen.

[6:15:39] Over een paar onderwerpen, heel veel dank natuurlijk.

[6:15:43] Dank aan de minister voor alle antwoorden, maar ik ben over een aantal onderwerpen nog niet helemaal gerustgesteld.

[6:15:48] Een daarvan is de sluiting van de locaties van Expert Care, omdat we al weten dat er enorme wachtlijsten zijn, omdat ik wel signalen hoor.

[6:15:58] van mensen die nauw betrokken zijn, dat veel personeelsleden weggaan.

[6:16:03] Dat begrijp ik ook, want als je hoort dat je locatie gaat sluiten, dan ga je een andere baan zoeken.

[6:16:08] En ik vraag me echt af wat er met deze kinderen gaat gebeuren, wat er met deze families gaat gebeuren als er geen oplossing komt.

[6:16:16] We hebben daar ook nog een motie over al ingediend afgelopen week met mevrouw Dobbe en mevrouw Bikker, daar stemmen we over en die morgen een motie vraagt

[6:16:24] Eigenlijk aan de minister om in te grijpen en die vraagt ook om te zorgen dat er op lange termijn een oplossing komt.

[6:16:30] Verder heb ik mijn zorgen denk ik in de eerste termijn al goed genoeg naar voren gebracht.

[6:16:35] Voorzitter, ik heb drie moties en die ga ik snel oplezen.

[6:16:39] Eerst gaat het over tarieven.

[6:16:40] De Kamer constateert dat er in 2025 en 2026 extra geld is toegevoegd aan het WLZ-budget om te komen tot kostzendekkende tarieven voor de gehandicaptenzorg op basis van kostprijsonderzoeken door de NZA.

[6:16:53] We constateren dat zorgkantoren vanuit de verantwoordelijkheid voor doelmatig zorg al een doelmatigheidskorting op de kostzendekkende tarieven toepassen, overwegende dat de WLZ-tariefmaatregelen voor de gehandicaptenzorg in 2027 neerkomen op een bezuiniging van 158 miljoen

[6:17:08] en oplopen tot een bezuiniging van 448 miljoen in 2031.

[6:17:13] Overwegende dat deze tariefmaatregelen direct ten koste gaven aan de kwaliteit van zorg, leidde tot zorgverstraling en dat de tarieven met deze kortingen onder de kostprijs belanden.

[6:17:23] Van mening dat zorgtarieven kostendekkend horen te zijn, verzoekt de regering om kostendekkende tarieven in de gendicaptenzorg te garanderen en af te zien van niet onderbouwde tariefmaatregelen.

[6:17:33] Mede ondertekend door mevrouw Dobbe en Bikker.

[6:17:35] Dat geldt ook voor mijn andere moties.

[6:17:37] De Kamer en Grote Beraadslaging constateren dat volwassenen en gezinnen met ernstig meevoudig beperkte kinderen in 2026 onverwacht werden geconfronteerd met een afwijzing voor meer zorg.

[6:17:48] Terwijl de hulpvraag onveranderd of zelfs verslechterd is, constateren dat in september de Kamer unaniem de motie Westerveld-CS steunde die de regering oproept.

[6:17:58] Een oplossing te vinden die leidt tot zekerheid op kort en lange termijn, verzoekt de regering om gezinnen rust en zekerheid te geven door te zorgen dat tot ten minste 2027 coulantsen wordt verleend aan gezinnen en cliënten van wie de aanvraag is afgewezen.

[6:18:13] verzoekt de regering tevens om het definitieve beleidskader meerzorg in samenspraak met cliënten en belangenorganisaties voor cliënten vast te stellen en gaat over tot de orde van de dag.

[6:18:24] En dan de derde motie, ik zet even twee namen erbij van de collega's.

[6:18:30] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat veel overheidsgebouwen ontoegankelijk zijn voor mensen met een beperking, constaterende dat al in 2022 de motie Westerveld is aangenomen die gaat over het toegankelijk maken van schoolgebouwen, overwegende dat niet alleen schoolgebouwen, maar alle overheidsgebouwen toegankelijk horen te zijn.

[6:18:50] verzoekt de regering om te regelen dat de overheid en overheidsdiensten bij tussentijds onderhoud, nieuw of verbouw altijd voldoen aan Europese normen voor toegankelijkheid en gaat over tot de orde van de dag.

[6:19:03] Klaar.

[6:19:05] Dank u wel.

[6:19:05] En dan zou ik mevrouw Westerveld willen vragen of zij tijdelijk het voorzitterschap over zou willen nemen.

[6:19:10] Yes en het woord is aan mevrouw Zijnhaven.

[6:19:13] Ja, dank u wel.

[6:19:14] Dank u wel, voorzitter.

[6:19:15] En dank aan alle mensen die er vandaag bij waren en die dit ook online gevolgd hebben.

[6:19:20] En dank ook aan de mensen in de schorsing waar ik ook langer mee heb mogen spreken.

[6:19:27] En ik wil via deze weg ook graag aangeven dat ik de onzekerheid en de zorgen dat ik die ook voel met jullie mee voel.

[6:19:34] En die onzekerheid is verschrikkelijk.

[6:19:37] En het is daarom juist heel belangrijk, ook vanuit ons, om te zorgen dat er snel duidelijkheid komt.

[6:19:43] Dank ook aan de minister voor de beantwoording van de vragen.

[6:19:46] Ik vind het heel belangrijk om nog een keer te benoemen dat de invulling van de keuzes die we maken, dat die ook echt samen met de sector worden gemaakt.

[6:19:54] En dat we daarbij ook oog hebben voor de enorme diversiteit binnen de sector.

[6:19:58] En ik heb de minister ook die toezegging horen doen.

[6:20:02] Dus dat is heel fijn en daar zullen wij natuurlijk ook scherp op zijn de komende tijd.

[6:20:08] Voorzitter, afrondend, voorop staat dat mensen met een beperking volwaardig mee moeten kunnen doen en dat zij de zorg krijgen die nodig is, nu en in de toekomst.

[6:20:17] Dat is ons principiële uitgangspunt en daar mag u mij ook in de toekomst op blijven bevragen.

[6:20:22] Dank u wel.

[6:20:26] Ik geef dit woord terug aan mevrouw Sijndaven die dus nou wel de voorzitter is.

[6:20:33] Daarvoor heeft mevrouw Dobbel eerst nog een vraag.

[6:20:37] Stel dat de sector nu zegt, stel dat de medewerkers in de Genneke-eftenzorg en de patiënten zeggen dit kan niet zonder dat de kwaliteit eronder leidt, dat er personeelstekorten toenemen en de wachtlijsten toenemen.

[6:20:49] Wat betekent dat voor de steun van D66 voor deze bezuinigingsplannen dan?

[6:20:55] Ik wil, voorzitter, kijk, ons uitgangspunt is dat de kwaliteit juist omhoog moet gaan de komende tijd en dat we juist op die manier de toegankelijkheid van zorg willen garanderen.

[6:21:05] Dus als wij keuzes maken waaruit blijkt dat het juist tot een lagere kwaliteit van zorg levert, dan moeten we andere keuzes maken met elkaar.

[6:21:13] Maar daar zie ik op dit moment nog geen aanleiding toe.

[6:21:17] Ja, ik geef het woord nu weer terug aan mevrouw Seinaven, die dus nou weer opnieuw de voorzitter wordt.

[6:21:24] Ja, ik ben ook even zoekend.

[6:21:27] Bij deze geef ik graag het woord aan mevrouw Meijer voor haar inbreng in de tweede termijn.

[6:21:33] Ja, dank u, voorzitter.

[6:21:34] En ook van mijn kant dank aan de minister en de ambtenaren voor de beantwoording van de vele vragen.

[6:21:40] En vooral ook een bijzonder woord van dank aan de mensen hier.

[6:21:43] Er zijn vele nog gebleven en dank daarvoor.

[6:21:46] Het is een lange zit, niet alleen voor ons, maar zeker ook voor jullie.

[6:21:50] Voorzitter.

[6:21:52] Ik hoor de minister veel mooie woorden zeggen over de gehandicaptenzorg, maar onderaan de streep zet ze de bezuinigingen gewoon door.

[6:21:58] Daarom de volgende moties.

[6:22:00] De Kamer, gehoord de beraadslaging, verzoekt de regering om niet te bezuinigen op de gehandicaptenzorg en gaat over tot de orde van de dag.

[6:22:08] De Kamer, gehoord de beraadslaging, verzoekt de regering in overleg te treden met de gehandicaptensector en voor het zomerreces 2026 een plan van aanpak te presenteren om de administratieve lastendruk verder te verminderen en gaat over tot de orde van de dag.

[6:22:21] Voorzitter, de minister gaf in haar beantwoording antwoord op mijn vragen over de toegankelijke speelplekken.

[6:22:27] Dat kwam naar aanleiding van een bericht dat wij kregen van Jantje Beton.

[6:22:32] Ik weet dat er hard aan gewerkt wordt, maar zij geven specifiek aan dat zij voor hun ambitie meer financiële minder nodig hebben en dat ze daar binnenkort op de lijn voor komen bij het ministerie.

[6:22:41] Daar ging de minister niet op in en daarom de volgende motie.

[6:22:43] De Kamer, gehoord de beraadslaging, overweegt hem dat Jantje Beton de ambitie heeft om in iedere gemeente minimaal één toegankelijke speelplek te realiseren, verzoekt de regering financiële middelen ter beschikking te stellen voor het realiseren van toegankelijke speelplekken en gaat over tot de orde van de dag.

[6:22:57] Voorzitter, tot slot mijn laatste motie.

[6:23:01] Ik denk dat veel mensen hier vandaag hebben gesproken over het mooie werk dat verzet wordt in de gehandicaptenzorg.

[6:23:08] En eigenlijk zouden we het daar wat vaker over moeten hebben, was de conclusie.

[6:23:13] Ik denk dat dat heel mooi is en het zou er ook mooi zijn als dat werk zichtbaarder zou zijn, niet alleen voor ons, maar eigenlijk voor heel Nederland.

[6:23:20] En daarom de volgende motie.

[6:23:21] De Kamer gooit de beraadslaging, verzoekt de regering om op korte termijn een financiële bijdrage te leveren aan de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland ter behoeve van een campagne om de gehandicaptenzorg meer zichtbaar te maken en gaat over tot de orde van de dag.

[6:23:33] Dank u wel.

[6:23:34] En dank ook aan de voorzitter.

[6:23:37] Dan geef ik het woord aan mevrouw Wendel, die afschiet van haar tweede termijn.

[6:23:40] Dan kijk ik naar de heer Van Houdingen.

[6:23:50] Ja, dank.

[6:23:50] Dank voor de beantwoording aan de minister.

[6:23:52] Ik had drie moties.

[6:23:52] Eén daarvan was inderdaad in verband met de rolstoelplekken, maar ik begrijp dat ambtsgenoot Bikker daar ook een prachtige motie hopelijk met Kamerbrede steun voor heeft klaar liggen.

[6:24:00] Dus daar hou ik twee moties over.

[6:24:01] Die ga ik dan voorlezen.

[6:24:02] De eerste motie gaat over de mantelzorg waar wij

[6:24:04] een groot voorstander van zijn.

[6:24:05] De Kamer, gehoord de beraadslaging, verzoekt de regering om respijtzorg te borgen voor mantelzorgers die zorgen voor iemand met een 24-7 intensieve zorgbehoefte en dit proces samen met mantelzorgers of een belangenbehartigers vorm te geven om zo te komen tot een past aanbod.

[6:24:17] Dat gaat over tot de orde van de dag.

[6:24:19] Mijn laatste motie gaat over het pgb.

[6:24:21] Ik vond wel het antwoord van de minister heel eerlijk en ik zag mensen hier verontrustend kijken, terecht op de publieke tribune, want

[6:24:27] Het pgb gaat echt op bezuinigd worden.

[6:24:30] Dat bleek ook wel uit de beantwoording.

[6:24:32] Als je het voorliggend maakt in Natura, dan eindig je natuurlijk met bezuinigd op het pgb.

[6:24:36] Dat willen wij niet.

[6:24:37] Vandaar deze motie.

[6:24:38] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateert dat in het coalitieakkoord NaturaZorg wordt beschouwd als voorliggend op het pgb.

[6:24:43] overwegend dat het PGB juist bedoeld is om zorgbehoevenden zoveel mogelijk vrijheid te geven om zelf een zorgvorm te kunnen geven, overwegend dat dit laatst extra belangrijk is in een zorglandschap waar het voor kleine aanbieders moeilijker en moeilijker wordt om een contact af te sluiten met een zorgverzekeraar of gemeente, verzoekt de regering er bij een nieuwe wetgeving op toe te zien dat de keuzevrijheid voor PGB in alle zorgwetten geborgd blijft en gaat over tot de orde van de dag.

[6:25:05] Dank u voorzitter.

[6:25:07] Dat brengt ons bij mevrouw Tijmster.

[6:25:09] Dank u wel, voorzitter.

[6:25:11] In het coalitieakkoord staat opgenomen dat er een bestuurlijk akkoord met de sector gesloten wordt.

[6:25:15] En eigenlijk heb ik in mijn eerste termijn vooral mee willen geven dat het CDA het belangrijk vindt dat dat volgens de inhoudelijke lijn uitgewerkt wordt, omdat dat echt zorgt voor een transformatie in de sector die nodig is en dat je dat moet doen samen met alle partijen, samen met zorgverleners en iedereen die ik gesproken heb in het veld.

[6:25:34] hebben ook echt allerlei goede ideeën aangedragen hoe je de gehandicaptensector kan helpen om toekomstbestendig te worden.

[6:25:41] Om dat nog wat mee te geven aan de minister heb ik daarvoor de volgende motie.

[6:25:49] De Kamer, gehoord de beraadslagingen, constaterende dat het huidige personeelstekort van circa 8.700 medewerkers in de gehandicaptenzorg volgens de prognose kan oplopen,

[6:25:58] tot circa 20.300 in 2035, constaterende dat de gehandicaptensector aangeeft dat het verlagen van tarieven de druk op de sector verder kan vergroten, overwegende dat het daarom nodig is de groei van de zorgvraag af te remmen om de gehandicaptensector toegankelijk en werkbaar te houden, overwegende dat veranderingen in de gehandicaptensector er juist op gericht moeten zijn dat mensen met een beperking meer onderdeel zijn en blijven van de samenleving,

[6:26:26] overwegende dat het verminderen van de groei van de zorgvraag ook helpt om de werkdruk in de sector tegen te gaan, overwegende dat voorbeelden uit de praktijk en onderzoek laten zien dat vermindering van de zorgvraag mogelijk is door in te zetten op tijdig signaleren, het gezin goed te ondersteunen en het anders organiseren van de zorg en ondersteuning, verzoekt de regering samen met de gehandicaptensector een inhoudelijk akkoord te sluiten dat gericht is op het verminderen van de stijging van de zorgvraag en gaat over tot het orde van de dag.

[6:26:56] Dank u wel, de heer Van Dijk.

[6:27:00] Dank u wel, voorzitter.

[6:27:02] En dank ook aan de minister voor de gegeven antwoorden.

[6:27:05] Het schoot even door mijn hoofd.

[6:27:06] We kennen allemaal wel die bekende raadseltje.

[6:27:09] Hoeveel haren kun je uit een paardenstaart trekken voordat het geen paardenstaart meer is?

[6:27:14] Ja, enigszins vergelijkbaar hoeveel ombuigingen op de gehandicaptenzorg kun je doorvoeren voordat het geen fatsoenlijke zorg meer is.

[6:27:21] En wat mij betreft blijf je heel ver weg van beantwoorden van die vraag.

[6:27:26] Voorzitter, dat gezegd heb ik twee moties.

[6:27:29] De Kamer, de goede beraadslaging, constaterende dat in de gehandicaptenzorg

[6:27:33] Een veelheid aan lopende trajecten bestaat die het leidt tot versnippering van beleid en een gebrek als samenhangendivisie.

[6:27:38] Overwegend dat deze versnippering het voor zorgaanbieders en andere betrokken partijen moeilijk maakt om te werken aan een toekomstbestendige inrichting van de handicaptenzorg, overwegend dat verschillende veldpartijen, waaronder zorgverzekeraars Nederland, reeds in gesprek zijn om te komen tot landelijke afspraken en een integrale koers voor de handicaptenzorg, verzoekt de regering om samen met veldpartijen te komen tot een integrale

[6:28:00] Toekomststrategie voor de handicaptenzorg met een duidelijke koers en landelijke afspraken en de Kamer hierover nadacht te informeren.

[6:28:07] Het gaat over de orde van de dag.

[6:28:08] Deze motie is mede ingediend door de collega's Koen de Ra, Adi en Bikker.

[6:28:12] Een tweede motie.

[6:28:13] De Kamer, gehoord de beraadslaging.

[6:28:15] constaterende dat de vraag naar personeel in de Gendicap de zorg groot is en zorgaanbieders zoeken naar creatieve oplossingen om medewerkers te werven en te behouden, overwegende dat woonzorgconcepten, waarin zowel cliënten als medewerkers wonen, kunnen bijdragen aan de nabijheid van zorg en het binden van personeel aan de sector, overwegende dergelijke concepten de druk op de lokale woningmarkt kunnen verlichten en een bijdrage kunnen leveren aan het bredere huisvestingsvraagstuk,

[6:28:41] verzoekt de regering om, samen met de minister van Volkshuisvesting en Ruimdoekordening, te stimuleren dat woon-zorgconcepts waarbij cliënten en zorgmedewerkers nabij of in dezelfde instelling wonen, expliciet worden meegenomen in lokale huisvestingsplannen en woonvisies.

[6:28:57] Het gaat over tot de orde van de dag.

[6:28:59] Ook deze motie is mede ondertekend door de collega's Koen Radie en Bikker.

[6:29:02] Dank u, voorzitter.

[6:29:05] Mevrouw Bikker.

[6:29:06] Voorzitter, dank u wel.

[6:29:08] Ik dank de minister voor de antwoorden en tegelijkertijd ben ik niet gerustgesteld over het traject wat deze coalitie wil volgen met de bezuinigingen in de gehandicaptenzorg.

[6:29:18] Eerder heb ik met collega's Klaver en Dijk een motie ingediend om niet te bezuinigen op de gehandicaptenzorg.

[6:29:23] Die heb ik aangehouden en ik ga nu alsnog vragen om die in stemming te brengen, omdat ik drie keer in scheepsrecht voorzit.

[6:29:30] We hebben het een aantal keer geprobeerd.

[6:29:32] Maar dan moeten we maar met een Kameruitspraak verder.

[6:29:35] Daarnaast heb ik twee andere moties.

[6:29:37] De een die ziet eigenlijk op het tekort aan medewerkers in de gehandicaptenzorg en daarom de volgende motie.

[6:29:42] De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende dat mensen die werken in de gehandicaptenzorg niet zelden de overstap maken naar een andere zorgsector, zoals de oudere zorg, omdat daar de werkdruk lager is en het werk meer loont.

[6:29:53] Overwegende dat er nu al een fors tekort is aan personeel in de gehandicaptenzorg en dit ten koste gaat van de kwaliteit van zorg.

[6:29:59] verzoekt de regering de verschillen in cao's tussen de gehandicaptenzorg en de oudere zorg in beeld te brengen op basis van daadwerkelijke belasting, beloning en secundaire arbeidsvoorwaarden en de Kamer hier in de zomer 2026 over te informeren en op basis daarvan een plan te ontwikkelen om werken in de gehandicaptenzorg aantrekkelijker te maken.

[6:30:16] Hij gaat over tot de orde van de dag.

[6:30:17] Mede ondertekend door collega's Westerveld en Diederik van Dijk.

[6:30:21] En dan, voorzitter, eindig ik met waarmee ik begon.

[6:30:24] Namelijk dat ik vind dat deze Kamer toegankelijk moet zijn voor een ieder, zeker als we een debat over gehandicaptenzorg voeren.

[6:30:30] En daarom een motie namens alle woordvoerders hier aanwezig.

[6:30:33] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat er in de Tweede Kamercommissiezalen plek is voor maar twee rolstoelen.

[6:30:39] overwegende dat de Kamer daarmee onvoldoende toegankelijk is, verzoekt het presidium om voorstellen ter verbetering te doen en voor het volgende debat gehandicaptenbeleid aanpassingen te realiseren, en gaat over tot de orde van de dag, mede ondertekend door collega's Westerveld, Zijnhaven, Van Houwelingen, Wendel, Tijmstra, Diederik van Dijk, Dobbe, Ten Hove, Meijer.

[6:30:59] Dat was hem, voorzitter.

[6:31:02] Dank u wel, mevrouw Dobbe.

[6:31:06] Dank u wel, en hele goede moties ook van mevrouw Bikker.

[6:31:10] De conclusie van dit debat, wat bij mij blijft hangen, is dat de bezuinigingen op de gehandicaptenzorg vaststaan voor dit kabinet, terwijl we nu al weten dat mensen hier de dupe van gaan worden.

[6:31:21] Dus de mensen die de zorg moeten verlenen en de mensen die de zorg gaan krijgen.

[6:31:24] Dat weten we nu al.

[6:31:26] En dit gaat grote problemen geven en dat weet de minister ook, want we hebben het hier net urenlang over gehad en zij heeft als het goed is dezelfde verhalen en dezelfde waarschuwingen en dezelfde signalen gekregen

[6:31:36] Van al die organisaties, al die zorgverleners en al die mensen met een beperking die we allemaal hebben ontvangen tijdens en voor dit debat.

[6:31:43] Dus dat weet deze minister ook.

[6:31:47] En dan toch deze bezuinigingen doorzetten, dan mag de sector nog even meepraten, dat is het dan, maar de bezuinigingen staan vast.

[6:31:54] En dan toch dit doorzetten, vind ik echt onverantwoord beleid.

[6:31:57] Ik zou het zelfs onfatsoenlijk willen noemen.

[6:32:00] En daarom steunen wij ook de voorstellen van onder andere mevrouw Bikker om de bezuinigingen van tafel te halen en mevrouw Westerveld nu in dit debat om niet door de bodem te zakken met de gehandicaptenzorg.

[6:32:11] Want de Kamer is nu aan zet.

[6:32:12] De oppositie is nu aan zet.

[6:32:15] En we weten allemaal nu dankzij de heer Van Dijken dat we niet oneindig veel haren hebben in een paardenstaart.

[6:32:21] Dus daar moeten we wat aan doen.

[6:32:24] Ik heb zelf nog een aantal moties.

[6:32:25] De Kamer gehoord de beraadslaging, constaterende dat er in het regeerakkoord meerdere plannen staan op het gebied van de zorg en de sociale zekerheid die naar verwachting effecten hebben op de positie van mensen met een beperking.

[6:32:35] Overwegende dat de positie van mensen met een beperking volgens het standstil principe van het VN-verdrag handicap niet achteruit mag gaan.

[6:32:42] ...verzoekt de regering om onafhankelijk in kaart te laten brengen... ...wat de gevolgen van het maatregelenpakket uit het regeerakkoord zijn... ...voor de positie van mensen met een beperking... ...en hoe zich dit verhoudt tot het standstill-principe van het VN-verdrag Handicap... ...voordat deze maatregelen worden doorgevoerd.

[6:32:58] En gaat over tot de orde van de dag.

[6:33:00] Mede ondertekend door Bikker, Ten Hove, Westerveld en Diederik van Dijk.

[6:33:05] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat Nederland nog forse stappen moet zetten om mensen met een beperking volwaardig mee te kunnen laten doen en om te kunnen voldoen aan het VN-Verdrag Handicap, overwegende dat het echter onduidelijk is welk budget beschikbaar is voor de werkagenda die hiervoor moet gaan zorgen, verzoekt de regering om inzichtelijk te maken welk budget er is vrijgemaakt in de begrotingen van de verschillende departementen voor de werkagenda VN-Verdrag Handicap 1 en de monitoring daarvan.

[6:33:30] En in hoeverre dit voldoende is voor de vastgestelde ambities.

[6:33:38] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat uit het recente rapport over de naleving van het VN-vrouwenrechtenverdrag blijkt dat Nederland onder andere tekort schiet als het gaat om de positie van vrouwen met een beperking, overwegende dat zij met name problemen zien op het gebied van armoede, werkloosheid en seksueel en gender gerelateerd geweld bij vrouwen met een beperking, verzoekt de regering om op basis van de aanbevelingen uit het rapport over het VN-vrouwenrechtenverdrag plannen te maken om de positie van vrouwen met een beperking te verbeteren en gaat over tot woord van de dag.

[6:34:05] En tot slot, de Kamer gehoort de beraadslaing, constaterende dat uit onderzoek van het Nibud blijkt dat mensen met een beperking te maken hebben met meerkosten die kunnen oplopen tot duizenden euro's per jaar, terwijl zij vaak juist een lager inkomen hebben.

[6:34:18] Overwegende dat er gemeentelijke regelingen bestaan om mensen met een beperking te ondersteunen, bijvoorbeeld op het gebied van meerkosten, maar dat er grote verschillen bestaan tussen gemeenten in waar

[6:34:26] mensen aanspraak op kunnen maken, verzoekt de regering om in overleg met mensen met een beperking een wettelijk basisniveau vast te leggen van gemeentelijke regelingen voor mensen met een beperking en gaat over tot de orde van de dag.

[6:34:37] Dank u wel.

[6:34:42] Dank u wel, voorzitter.

[6:34:44] Van mijn zijde vandaag geen moties.

[6:34:46] Wel moet mij van het hart dat ik allerminst gerustgesteld ben over de toekomst en de houdbaarheid van de gehandicaptenzorg.

[6:34:53] Ik begon mijn betoog over donkere wolken, maar voor mij is de lucht vandaag niet geklaard.

[6:34:59] Ik wil de minister met alles wat we vandaag hebben ingebracht op pad sturen en aan het werk zetten.

[6:35:04] Ga het gesprek aan met uw collega's in het kabinet.

[6:35:07] Sta op voor de gehandicaptenzorg en vecht ervoor die bezuinigingen zoveel als mogelijk van tafel te krijgen, totdat u inzicht heeft in de gevolgen ervan.

[6:35:17] Laat u niet beperken in uw taak om het andersom te doen.

[6:35:21] Kijk naar wat het oplevert alvorens te kijken naar wat het kost.

[6:35:25] Dank u wel.

[6:35:28] Dank u wel, mevrouw Bikker.

[6:35:29] Ik heb met veel plezier vandaag na collega Ten Hoven geluisterd, ook haar inzet.

[6:35:35] Nu liggen er de komende dagen een paar moties voor om de bezuinigingen in de gehandicaptenzorg te verminderen of niet door te laten gaan.

[6:35:41] Een daarvan is van mij.

[6:35:43] Ik zou heel benieuwd zijn ook hoe de groep Markuszower daarnaar kijkt.

[6:35:46] Bent u bereid om daarvoor te stemmen, zodat we die bezuinigingen van tafel krijgen?

[6:35:53] Ja, dank u wel collega Bikker.

[6:35:56] Ik ga er in ieder geval alles aan doen om de neusen morgen in de vergadering dezelfde kant op te krijgen.

[6:36:01] Ik kan hier geen harde toezegging doen, maar ik ga alles doen wat in mijn vermogen ligt om dat te kunnen steunen.

[6:36:10] Dank u wel.

[6:36:10] Zoals u allen hebt kunnen zien is het me niet gelukt om om half vijf af te ronden.

[6:36:15] Ik begrijp van de minister dat zij vijf minuten nodig heeft voor de voorbereiding.

[6:36:20] Dan stel ik voor dat wij iets voor kwart voor verder gaan.

[6:36:25] Kwart voor vijf.

[6:36:28] En dan sturen we erop aan dat we zeker om vijf uur klaar zijn.

[6:45:20] Ik heropen deze vergadering.

[6:45:25] Wij gaan verder met de tweede termijn aan de zijde van het kabinet.

[6:45:34] We gaan weer aan de slag.

[6:45:37] En dan kijk ik naar het kabinet om de 18 ingediende moties te appreciëren, met uitzondering van nummer 14, want dat is een oproep aan het presidium.

[6:45:47] Het kabinet.

[6:45:50] Ja, dank u wel, voorzitter.

[6:45:52] Ik zal eerst de moties behandelen.

[6:45:54] Er zijn ook weinig nog meer nieuwe vragen gesteld en dan zal ik daarna dit commissiedebat afsluiten.

[6:46:02] Ik begin bij de motie van lid Wessenveld en dat gaat om motie 1 over het kostendekend houden van de tarieven voor de gehandicaptenzorg.

[6:46:10] Ik geef dat oordeel Kamer.

[6:46:12] We moeten namelijk altijd de kostendekendheid in de gaten houden.

[6:46:17] Dan motie 2, ook van lid Westerveld, voor de gezinnen met meer zorg.

[6:46:21] Die wil ik ontraden, want de uitvoering van die meer zorg ligt bij de zorgkantoren en ik heb gewoon geen bevoegdheid ten aanzien van dat kader.

[6:46:31] Ik ben wel verantwoordelijk voor de verduidelijking van de regelgeving.

[6:46:33] Dat hebben we net ook in de eerste termijn gewisseld.

[6:46:36] Motie 3 over de toegankelijkheid van overheidsgebouwen wil ik ontraden, want de motie gaat wel heel ver, maar ik heb wel toegezegd net in de eerste termijn dat ik dit onderwerp mee zal nemen in mijn gesprek met de minister van Vro.

[6:46:51] Dat is kan voeren over de werkagenda.

[6:46:54] Dan motie 4 van lid Meijer over de... om niet te bezuinigen op de gehandicaptenzorg.

[6:47:00] Goedemiddag, we hebben één vraag vanuit mevrouw Dobbe.

[6:47:04] Ja, het ging over motie 3.

[6:47:06] Want de minister zegt, het gaat wel heel ver.

[6:47:09] Maar dan vraag ik me af, wat gaat er heel ver dan?

[6:47:11] Want het verzoekt vooral om aan de Europese normen voor toegankelijkheid te houden.

[6:47:16] De minister.

[6:47:30] Omdat hij gaat over te regelen dat er bij tussentijds onderhoud nieuw en verbouw altijd voldaan moet worden aan de Europese normen voor toegankelijkheid.

[6:47:45] Maar ik ga daar in eerste instantie niet over en ik heb natuurlijk wel een taak om te zorgen dat die toegankelijkheid op de agenda blijft.

[6:47:52] Dus daarom ook mijn toezegging dat ik dat met de minister van Vroeg ga communiceren.

[6:47:57] Maar de minister van Vroeg gaat hierover en zij staat hiervoor in principe aan de lat.

[6:48:01] Maar ik breng dat in ieder geval in en dat was ook de toezegging die ik net heb gedaan in dit debat.

[6:48:05] En daarom moet ik die motie op dit moment ontraden.

[6:48:08] Mevrouw Dobber.

[6:48:10] Krijgen wij dan terugkoppeling van het gesprek met de minister van Vro?

[6:48:13] Dit is wel een andere uitleg dan dat het veel te ver gaat.

[6:48:15] Daar ben ik wel blij mee, want dat gaat het natuurlijk niet.

[6:48:18] Maar we willen wel graag terugkoppeling dan hebben.

[6:48:20] En zou dat kunnen voor de stemmingen?

[6:48:22] Ja, zeker.

[6:48:22] Dat kunnen we doen, denk ik, in de voortgangsrapportage over de werkagenda.

[6:48:28] Is dat voor de stemming?

[6:48:28] O, excuse.

[6:48:30] Voor de stemming heb ik, denk ik, nog niet gesproken met de minister van Vro hierover.

[6:48:33] Dus ik vind dat wat ingewikkeld.

[6:48:35] Misschien kunt u de motie aanhouden, zodat u hem later een keer kunt inbrengen als ik daarover gerapporteerd heb.

[6:48:40] Nou, als u dat niet wilt, dan moet ik hem helaas ontraden.

[6:48:44] Voorzitter, tot slot.

[6:48:45] We stemmen hier niet morgen over, pas volgende week.

[6:48:48] Dus volgens mij heeft deze minister wel tijd om hier even met de minister van Vrouw over te spreken en dan ook te kijken of ze dit advies handhaaft van ontraden.

[6:48:56] Want misschien hoeft het wel helemaal niet ontradend te worden, omdat de minister van Vrouw wel heel enthousiast is om zich aan de Europese normen voor toegankelijkheid te houden.

[6:49:03] De minister.

[6:49:04] Voorzitter, als ik het zo mag interpreteren dat er ambtelijk even overleg kan zijn, want ik denk dat het op het ministersniveau niet gaat lukken.

[6:49:10] Ik ga ook nog naar de Paralympische Spelen, zoals u misschien wel weet.

[6:49:13] Volgens mij ook belangrijk dat ik daar als minister ben, maar dat er ambtelijk even afstemming over zal zijn en dat ik dan dat rapporteer voor de stemmingen.

[6:49:20] Die toezegging wil ik wel doen.

[6:49:25] Dan was ik volgens mij bij motie... Oh ja, motie 4 had ik ontraden ook met verwijzing naar het gesprek wat we hier al bij de begroting en vandaag over hebben gevoerd.

[6:49:38] Dan was motie 5 van het lid Meijer over een plan van aanpak voor de administratieve lastendruk.

[6:49:44] Ja, als ik dat mag betrekken bij de gesprekken die ik heb in het kader van het bestuurlijk akkoord, dan zou ik dat oordeel Kamer willen geven, maar dat doe ik dus wel iets later dan voor het zomerreces.

[6:49:55] Maar die gesprekken daarover lopen wel, over die terugdringen van die administratieve last van druk.

[6:50:01] Ja, maar dan word ik in een van de bestuurlijk akkoord ingetrokken waarvan ik niet weet of ik daar nou...

[6:50:06] Daar staat ook een tret en een bezuiniging van een half, vijfhonderd miljoen onderaan de streep.

[6:50:11] Dus ik zou hem liever zo laten zoals die is en het lostrekken.

[6:50:15] Nee, voorzitter, het gaat over gesprekken die we voeren in het kader van de bestuurlijk akkoord.

[6:50:18] Het is natuurlijk aan u wat u daarmee wilt.

[6:50:21] Maar als u wilt dat ik voor het zomerreces met 2026 met een plan van aanpak kom, dan moet ik de motie, denk ik, ontraden.

[6:50:30] Dat is te snel.

[6:50:33] Dan is bij deze de motie ontraden.

[6:50:36] Dan motie 6 over financiële middelen voor het realiseren van toegankelijke werkplekken.

[6:50:44] Dat is eigenlijk een beetje hetzelfde als wat met de vorige motie.

[6:50:46] Ik wil daar heel graag over in gesprek met Jantje Beton om te kijken wat nodig is dat goed in kaart te brengen.

[6:50:52] Maar ik zou eigenlijk willen vragen in dat kader of u de motie wilt aanhouden tot ik daarover de Kamer uitsluitsel heb kunnen geven.

[6:51:01] Dan kijk ik naar mevrouw Meijer.

[6:51:02] Op zich wil ik dat best doen, maar dat ligt natuurlijk wel aan wanneer we dan uitsluitsel krijgen.

[6:51:08] De minister.

[6:51:19] Het wordt gezegd dat dat kan voor de stemmingen, dus ik zal voor de stemmingen uitsluitsel daarover geven.

[6:51:28] Voorzitter.

[6:51:30] Dan is het advies volgens mij aanhouden.

[6:51:32] Ik kijk even naar de rechterkant.

[6:51:40] Sorry, ik zeg dit verkeerd.

[6:51:41] Het is ook mijn eerste keer.

[6:51:42] Als ik het goed begrijp heeft mevrouw Maier nu aangegeven dat ze deze motie aanhoudt.

[6:51:48] Ik hou hem aan totdat we terugkoppeling hebben gekregen.

[6:51:54] Voorzitter, ik ben dan bij motie nummer 7, ook van het lid Meijer, en die wil ik ontraden.

[6:52:01] Dat gaat over de financiële bijdrage voor een campagne voor de VGN.

[6:52:08] Maar ik ga wel graag hierover in gesprek met cliëntenorganisaties en ambassadeurs voor de gehandicaptenzorg.

[6:52:16] de gemeentekaptezorg meer zichtbaar kunnen maken.

[6:52:21] Motie nummer 8 van de heer Van Houwelingen, die wil ik ontraden, omdat het bieden van respitezorg een gemeentelijke taak is en die valt ook deels onder de zorgplicht van zorgkantoren.

[6:52:34] Motie nummer 9 van de heer Van Houwelingen over de keuzevrijheid voor pgb, dat dat in alle zorgwetten geborgen moet blijven.

[6:52:42] We hebben daar net al even over gewisseld.

[6:52:45] Ik wil de pgb beschikbaar houden voor mensen die daarmee hun zorg kunnen organiseren en zelf regie kunnen voeren.

[6:52:51] Maar zorgenatura blijft verliggend.

[6:52:57] Motie nummer 10 van lid Tijmstra.

[6:53:02] Sorry, ik wil hem ontraden.

[6:53:03] Had ik dat niet gezegd?

[6:53:04] Nee, hij is bij deze ontraden.

[6:53:05] Ontraden.

[6:53:06] Motie nummer 9 is ontraden, even voor de helderheid.

[6:53:09] Motie nummer 10, oordeel Kamer, want ik vind dat eigenlijk een ondersteuning ook van wat ik de komende tijd wil gaan doen.

[6:53:19] Motie nummer 11 van de heer Van Dijk om samen met veldpartijen te komen tot een integrale toekomststrategie.

[6:53:30] Wat mij betreft oordeel Kamer, want het is ook onderdeel van het te vormen bestuursakkoord.

[6:53:35] Motie nummer 12 van de heer Van Dijk over het stimuleren van woonzorgconcepten en dat we dat ook expliciet meenemen in lokale huisvestingsplannen en woonvisies wil ik ontraden.

[6:53:46] Volgens mij dat dat op gemeentelijk niveau ligt, maar ik heb wel toegezegd dat ik bereid ben om mee te denken over belemmerende wetgeving.

[6:53:55] Dat is ook denk ik de rol die ik daarin heb.

[6:54:02] Er is een vraag van de heer Van Dijk.

[6:54:03] Dank, voorzitter.

[6:54:05] Want de uitleg of de interpretatie die de minister me geeft, spoort volgens mij heel erg met de motie.

[6:54:10] Er staat niet dat de overheid of de rijksoverheid iets moet opleggen, et cetera, bij gemeenten, maar te stimuleren.

[6:54:18] Dus het erover in gesprekken gaan, het bevorderen.

[6:54:21] In die trand denkt deze motie, omdat we ernaar geloven dat hier nog heel veel te winnen is.

[6:54:28] Als u stimuleren opvat dat ik dit in het gesprek wat ik met de minister van VRO zal hebben over de gepaste woonvormen, dat ik dit onder de aandacht zal brengen, dan mag die wel op mijn betreft de oordeelkamer.

[6:54:43] Dan motie nummer 13 over de verschillen in de CAO's tussen de gehandicaptenzorg en ouderezorg in beeld brengen.

[6:54:50] Ik begrijp heel goed de vraag van mevrouw Bikker, omdat je wilt niet dat de ene sector misschien medewerkers uit een andere sector wegzuigt omdat er betere voorwaarden zijn.

[6:55:00] Tegelijkertijd is die beoordeling en die vergelijking van de CAO's niet eigenlijk aan mij als minister, maar is iets wat volgens mij bij de sociale partners ligt.

[6:55:11] En daarom wil ik deze motie vanuit dat oogpunt ook ontraden.

[6:55:19] Mevrouw Bikker.

[6:55:21] Excuus, voorzitter.

[6:55:24] Het wordt wat later.

[6:55:26] Ja, ik begrijp ook dat de minister denkt aan het begin van mijn termijn wil ik ook even heel rolvast zijn.

[6:55:32] En dat is te prijzen.

[6:55:34] Alleen ik denk niet dat de sociale partners hier nu deze verantwoordelijkheid gaan pakken, terwijl we wel.

[6:55:40] samen geconcludeerd hebben dat we grote verschillen zien in gehandicaptenzorg en ouderenzorg ook voor medewerkers.

[6:55:47] In ieder geval ik zie die en misschien valt dat wel mee op basis van de beloning, maar zijn het juist de secundaire arbeidsvoorwaarden en als we nou hier als Kamer en de minister zegt

[6:55:55] Ik wil werk maken van ook goede werkgelegenheid in de gehandicaptensector.

[6:56:01] Dan kan zo'n onderzoek toch ook een middel zijn om juist die sociale partners verder weer aan te spreken op hun verantwoordelijkheid.

[6:56:07] Want ik zie heel goed dat de minister die arbeidsvoorwaarden niet gaat aanpassen, dat snap ik.

[6:56:11] Maar het kan wel een middel zijn om aan juist de sector te laten zien, op deze punten kunt u nog eens wat bijplussen of juist afpunten.

[6:56:19] De minister.

[6:56:21] Ja, voorzitter, ik vrees dat ik toch ga blijven bij mijn oordeel ontraden, omdat het denk ik heel subjectief is als je die dingen met elkaar vergelijkt en stelt wat dat dan betekent voor mensen.

[6:56:33] En daarbij, wat u terecht opmerkt, dat ook niet direct bij mijn rol hoort.

[6:56:38] Dus ik blijf toch bij ontraden.

[6:56:42] Mevrouw Bikker.

[6:56:43] Laatste poging, mevrouw voorzitter.

[6:56:45] Ik denk juist dat dat onderzoek ervoor kan zorgen dat we van subjectief naar objectief gaan.

[6:56:49] En ik denk ook dat het de rol van de minister wel is om de sociale partners te confronteren met onuitlegbare verschillen of verschillen die onderling een concurrentie tot gevolg hebben, qua arbeidsmarkt, die we niet moeten willen.

[6:57:02] Dus ik gun de minister gewoon dit onderzoek.

[6:57:04] Ik denk dat ze er heel veel baat bij heeft en hoop dat ze daarom denkt, nou weet je wat, vooruiten maar, ordeel Kamer.

[6:57:11] De minister.

[6:57:12] Het is niet dat ik het belang er niet van in zie, maar de ingewikkeldheid van uw vraag, want dan moet je bijvoorbeeld zorgverlof gaan vergelijken met mogelijk dat mensen aan de andere kant meer gecompenseerd krijgen en hoe je dat dan weegt.

[6:57:25] Ik vind dat dat is best normatief en die vind ik gewoon ingewikkeld.

[6:57:29] Dus dat is de worsteling die ik heb met uw motie.

[6:57:32] En daarom blijf ik toch bij oordeel ontraden.

[6:57:38] De minister.

[6:57:40] Voorzitter, dan motie 14, dat is volgens mij oordeel Kamer over het verbeteren van de aanpassingen hier in huis.

[6:57:53] Dan motie van het lid Dobbe, nummer 15, over het onafhankelijke kaart laten brengen over de gevolgen van het maatregelenpakket en hoe zich dat verhoudt tot de standstilprincipe.

[6:58:05] Die ontraad ik, maar ik heb op een ander onderwerp een toezegging gedaan dat ik de persona's in beeld wil gaan brengen bij de uitwerking van de maatregelen die volgen uit het coalitieakkoord.

[6:58:19] Dus die toezegging wil ik u nog even onder uw aandacht brengen.

[6:58:24] Dan motie nummer 16 van ook lid Dobbe en nog vele anderen wil ik ook ontraden.

[6:58:30] Die vraagt eigenlijk om in alle begrotingen te gaan kijken welk budget er is vrijgemaakt.

[6:58:35] Ik weet niet of ons dat echt gaat helpen.

[6:58:37] Ik denk dat het een enorme klus is en ik wil eigenlijk gewoon veel liever mensen in de uitvoering hebben, zodat we gewoon de handen in elkaar slaan om uitvoering te geven aan dit VN-verdrag.

[6:58:46] En waar we dan potentieel op een hobbel stuiten, staan we volgens mij aan de lat om te kijken hoe we die kunnen oplossen.

[6:58:54] En niet de andere weg.

[6:58:56] Een vraag van mevrouw Dober.

[6:58:57] Ja, ik schrik er wel een beetje van dat deze minister zegt dat het een enorme klus is, want als coördinerend bewindspersoon zou je toch verwachten dat zij dit eigenlijk weet, en als ze dit niet weet, dat ze dit zou willen weten.

[6:59:08] Dus als zij niet dit wil doen, ik denk dat het heel belangrijk is, als we het VN-verdrag handicap serieus nemen, dat wij dit als Kamer moeten gaan regelen, dat dit wel gebeurt.

[6:59:20] Volgens mij hebben we een werkagenda waarin we een aantal maatregelen hebben getroffen die we willen gaan uitwerken om daarmee ook handen en voeten te geven aan de doelstellingen uit het strategisch plan.

[6:59:30] Daar moeten we volgens mij aan de slag en daarover ben ik ook in overleg met mijn collega's ministeries.

[6:59:35] Daar hebben we ook middelen voor en volgens mij is dat onze prioriteit nu.

[6:59:38] Kijk, ik heb net al aangegeven dat er natuurlijk heel veel middelen zijn en dat bij een deel van die middelen dat natuurlijk ook bedoeld is voor mensen met een beperking.

[6:59:45] Dus je kunt nooit uitputtend in beeld brengen welke middelen er allemaal zijn.

[6:59:48] Waar we volgens mij wel aan gehouden zijn is aan die werkagenda die we ook hebben samengesteld met de veldpartijen.

[6:59:55] En volgens mij is dat waar we op moeten gaan sturen.

[6:59:57] En ik zou liever daar de energie in steken dan een onderzoek gaan doen aan de middelen die er op de begrotingen staan.

[7:00:04] En daarom zou ik deze motie willen ontraden.

[7:00:07] Niet omdat ik het niet belangrijk vind.

[7:00:08] Mevrouw Dobbe.

[7:00:11] Voorzitter, maar dan leest de minister, denk ik, toch deze motie verkeerd.

[7:00:14] Want hier staat, en de minister zegt de werkagenda, en daar zijn middelen voor en daar gaan we mee aan de slag, hier staat inzichtelijk te maken, welk budget is vrijgemaakt, voor de werkagenda-VN-verdrag handicap.

[7:00:28] Dus dit is dan toch wat de minister nu al zegt dat ze gaat doen.

[7:00:31] Dus waarom zou ze dit weigeren?

[7:00:34] De minister.

[7:00:39] Ja, nog steeds, denk ik, omdat we volgens mij nu aan de slag moeten met die maatregelen.

[7:00:44] Daar gaat u ook ons op volgen, of die maatregelen ook uitgevoerd worden.

[7:00:47] Daar rapporteren we ook over.

[7:00:48] Daar hebben we een monitor over opgesteld.

[7:00:51] En dat is volgens mij waar we met elkaar aan willen werken en dat financieel in beeld brengen.

[7:00:56] Ik heb dat net al aangegeven, is best wel ingewikkeld, maar we zijn gewoon, we moeten gewoon die maatregelen uitgevoeren.

[7:01:01] Daar mag u mij op aanspreken.

[7:01:05] De minister gaat verder met de appreciatie van de twee resterende moties.

[7:01:10] Dan had ik nog inderdaad twee moties.

[7:01:13] Nog een motie van lid Dobbe over de positie van vrouwen met een beperking te verbeteren.

[7:01:19] Ik wil in ieder geval toezeggen dat ik daar in de volgende rapportage ook op in zal gaan.

[7:01:24] En ik wil eigenlijk vragen of u hem daarvoor wilt aanhouden.

[7:01:28] Ik wil alleen een beetje voorzichtig zijn om weer een heel plan specifiek voor deze groep te maken.

[7:01:33] Omdat mensen met een beperking gaat ook over mensen, over vrouwen met een beperking.

[7:01:38] Ik ben ook nationaal coördinator voor geweld tegen vrouwen.

[7:01:41] Dus ik vind het ook vanuit die optiek echt belangrijk dat we dat thema goed op de kaart gaan zetten.

[7:01:45] En dat gaat dan dus ook over vrouwen met een beperking.

[7:01:48] Dus mijn vraag is of u deze motie zou willen aanhouden.

[7:01:52] Ik kijk naar mevrouw Dobbe.

[7:01:55] De minister zegt ik ga dit sowieso doen, want ik vind het heel belangrijk.

[7:01:59] Dus waarom zou ik deze motie aanhouden?

[7:02:00] Dan kan ze toch gewoon oordeel Kamer geven.

[7:02:02] Kunnen wij hem aannemen?

[7:02:04] En dan gaat zij plannen maken op basis van de aanbevelingen van het VN vrouwenrechtenverdrag.

[7:02:08] Ik wil eigenlijk vooral eerst even kijken wat doen we op dit moment allemaal al en misschien is dat in zichzelf wel voldoende en hoeven we daar niet een nieuw plan voor te maken.

[7:02:17] Dus mijn zorg is een beetje dat u van mij vraagt om een plan te maken.

[7:02:21] Ik zou willen voorstellen dat ik eerst aangeef wat doen we op dit moment en dat we dan vervolgens met elkaar bepalen is dat voldoende.

[7:02:27] Ik zie u ineens schudden, dus ik vermoed dat u dat niet voldoende vindt, maar dan blijf ik bij dat ik deze motie dan zal ontraden.

[7:02:34] Maar als ik het goed begrijp wordt die dan ontijdig?

[7:02:39] Nee, het VN-vrouwrechtverdrag, de VN-commissie daarvoor heeft al aangegeven dat het onvoldoende is wat Nederland doet.

[7:02:45] Dus wat dat betreft hoeven we die inventarisatie niet nog een keer over te doen.

[7:02:48] Dus wat mij betreft brengen we deze gewoon in stemming.

[7:02:52] Voorzitter, dan ben ik bij de laatste motie aangekomen en dat is motie nummer 18 ook van mevrouw Dobbe en die gaat over het vastleggen van in overleg met mensen met een beperking van een wettelijk basisniveau van gemeentelijke regelingen voor mensen en die zou ik ook

[7:03:09] willen ontraden, ook omdat dat volgens mij niet past bij de systematiek die we daar hebben.

[7:03:16] En ik al wel, heb ik ook aangegeven, bezig ben om een aantal zaken wel meer gelijk te trekken.

[7:03:21] Tot slot, voorzitter.

[7:03:23] Mevrouw Dobbe, die stelde mij een serieuze en indringende vraag in de eerste termijn en dat was, vindt u de gehandicaptenzorg belangrijk?

[7:03:30] En ik hecht er toch aan om hier aan te geven dat ik het ontzettend belangrijk vindt.

[7:03:34] Ik heb de zorg.

[7:03:35] Ik heb nogmaals aangegeven wat ik er zelf persoonlijk mee heb.

[7:03:39] Ik ken mensen uit die sector en ik ken mensen die natuurlijk ook met mij in de straten wonen en vrienden met.

[7:03:45] Ik vind het ongelofelijk belangrijk dat wij hier als politiek aandacht aan hebben.

[7:03:49] Dat is ook waarom ik denk dat wij met elkaar de hand in kaart moeten slaan om te zorgen dat we ook in de toekomst die liefdevolle zorg, zoals ik het graag noem, kunnen bieden.

[7:03:59] En dat is een complexe opgave, dat zie ik ook.

[7:04:03] Daarom ga ik de komende periode commissieus aan de slag om dat gesprek aan te gaan met de zorg en ondersteuning voor mensen met een beperking.

[7:04:11] Ik hoop heel veel mensen dan ook vooral hier buiten de Kamer tegen te komen.

[7:04:14] Ik vind het ook jammer dat het niet het eerste was wat ik kon doen, maar dat ik gelijk in allerlei diepe debatten zat, want eigenlijk verdienen zij ook.

[7:04:21] dat ik eerst daar naartoe ga.

[7:04:23] Maar het is wat mij betreft zoals mevrouw ten Hove ook opmerkte met een klinkslag.

[7:04:29] Als je dit niet belangrijk vindt dan heb je echt een beperking nodig.

[7:04:33] Dank u wel.

[7:04:34] Dank aan alle aanwezigen, het publiek in de zaal, in de stad, passage en online.

[7:04:39] We stemmen volgende week dinsdag over de moties.

[7:04:43] Het stemmen van de amendementen, dat gaat met de begroting zelf.

[7:04:46] Daar is nog geen datum voor bekend, maar dat wordt waarschijnlijk eind maart.

[7:04:50] Dank u wel.