Integratie en maatschappelijke samenhang (beleidsartikel 13 begroting SZW)

[0:00:02] Goedemiddag.

[0:00:04] Het is...

[0:00:06] half vijf geweest, dus ik stel voor om te gaan beginnen.

[0:00:11] Welkom aan alle leden, welkom ook aan de minister en welkom aan mensen in de publieke tribune en ook mensen die digitaal meer kijken.

[0:00:22] Aan de orde is vandaag de WGO integratie en maatschappelijke samenhang.

[0:00:28] We zitten krap in de tijd gezien de aangevraagde spreektijd die er is.

[0:00:33] Ik stel ook voor om vier interrupties daarom te gaan doen.

[0:00:38] We houden de volgorde aan van de begroting en dat betekent dus dat wij als allereerste spreken hebben mevrouw Lalla.

[0:00:47] Ik zie een ordervoorstel vanuit de heer Ergin.

[0:00:51] Ja voorzitter het is nu net half vijf geweest en zoals u weet is het over knap twee uurtjes is het iftar tijd.

[0:00:59] Volgens mij doen we altijd tijdens de eerste en tweede termijn doen we schorsen.

[0:01:03] Dus hierbij doe ik een orde voorstel om de schorsing die al plaats gaat vinden dat we die exact rond 18 uur 40 gaan doen.

[0:01:12] Oké, dank u wel daarvoor.

[0:01:16] Wat mij betreft is dat akkoord.

[0:01:19] Laten we dan aan de slag gaan.

[0:01:21] Een nieuwe ordevoorstel, ja?

[0:01:23] Nee, geen ordevoorstel.

[0:01:24] Natuurlijk wil ik even aangeven dat wij geen steun eraan verlenen.

[0:01:30] Dank.

[0:01:31] Dan wil ik graag mevrouw Lala het woord geven.

[0:01:35] Ja, dank je wel, voorzitter.

[0:01:37] Vandaag spreken we een wetgevingsoverleg over integratie en inburging, een deel van de begroting sociale zaken waarbij het gaat over hoe nieuwkomers hun plek vinden in de Nederlandse samenleving.

[0:01:48] En voorzitter, als je opnieuw moet beginnen in een nieuw land, dan wil je hou vast een plek waar je mensen ontmoet, de taal leert en oefent en de weg leert kennen.

[0:01:57] Een plek waar je niet eerst maanden of zelfs jaren hoeft te wachten voordat je iets van je leven kunt opbouwen.

[0:02:04] Voor mij gaat integratie daarover.

[0:02:06] Niet mensen in een systeem parkeren, maar ervoor zorgen dat ze zo snel mogelijk mee kunnen doen.

[0:02:11] En dat past bij het positieve mensbeeld van GroenLinks PvdA.

[0:02:15] Vertrouwen als startpunt met een overheid die drempels wegneemt in plaats van opwerpt.

[0:02:20] En eerlijk gezegd, het past ook prima, denk ik, bij die nieuwe vibe van de coalitie aan de slag.

[0:02:26] Maar dan moet je het wel regelen.

[0:02:27] En daarom zet ik vandaag drie dingen neer.

[0:02:30] Ten eerste wat er misgaat door politieke keuzes en ketenfalen.

[0:02:34] Ten tweede wat er in onze ogen nodig is om het wel te laten werken.

[0:02:37] En ten derde welke concrete besluiten we vandaag kunnen meegeven aan de minister.

[0:02:42] En dat doe ik eigenlijk met één centrale les uit het rapport onbenut potentieel van de Algemene Rekenkamer.

[0:02:49] Want zolang we niet kiezen, zegt de Algemene Rekenkamer, blijft beleid wensdenken en betalen mensen en de samenleving de prijs.

[0:02:57] Want veel nieuwkomers willen dolgraag onderdeel worden van ons land.

[0:03:01] Ze willen Nederlands leren, werken, hun kinderen naar school brengen.

[0:03:05] en hun leven opbouwen.

[0:03:07] Maar in de praktijk lopen ze vast in wachttijden, verhuizingen en regels die elkaar tegenwerken.

[0:03:13] En ook de Algemene Rekenkamer is daar best wel helder over.

[0:03:17] Het probleem is niet dat mensen niet willen.

[0:03:19] Het probleem is dat wij hun potentieel niet benutten.

[0:03:22] Mensen komen te laat op gang, taal en werk sluiten slecht op elkaar aan en de overheid weet vaak niet goed wat iemand al kan omdat opleiding en werkaarvaring te vaak niet goed wordt geregistreerd.

[0:03:35] En dat is pijnlijk voor de mensen zelf, maar ook voor een land met enorme personeelstekorten.

[0:03:45] Ja, voorzitter.

[0:03:45] Ik ben het totaal eens met deze analyse van mevrouw Lala.

[0:03:49] Die zegt eigenlijk taal en werk sluiten niet goed op elkaar aan.

[0:03:52] Het komt eigenlijk niet bij degene die daarmee geholpen zou moeten zijn.

[0:03:56] Die wordt daar niet mee geholpen.

[0:03:58] De gemeenten zijn hiervoor verantwoordelijk.

[0:04:00] Zo hebben we ook allemaal kunnen lezen.

[0:04:01] Dus wat zijn dan ook de voorstellen van mevrouw Lala?

[0:04:05] Hoe wil zij dan richting die gemeenten optrekken, wellicht ook in breder verband met de Kamer, om het wel te laten werken?

[0:04:13] Mevrouw Lala.

[0:04:13] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:04:15] Daar kom ik zo op, want ik wilde net naar de eerste vraag naar de minister, maar in ieder geval zou ik de minister willen vragen of hij verantwoordelijkheid wil nemen voor de keten.

[0:04:24] We zien nu dat er een heel veel belegd wordt bij sociale zaken, terwijl de wachttijd als je het land binnenkomt, asiel, van huis, van huisvesting naar aan het werk veel te lang duurt.

[0:04:35] Dus wanneer het goed zou zijn om

[0:04:37] inburgering niet pas structureel na twee jaar te laten beginnen, maar eigenlijk met een heel ketenoverzicht met doorlooptijden van status tot huidvesting, van intake tot pip, inclusief alle verantwoordelijkheden.

[0:04:50] Ik denk dat dat zal alvast helpen.

[0:04:52] De rekenkamer laat nu zien dat de theorie een gemiddelde procedure ongeveer 48 weken duurt, maar in de praktijk is dat gemiddeld 111 weken.

[0:05:03] Ik hoor en waarschijnlijk u ook heel veel verhalen van mensen die in die fase van aanvraag soms niet alleen maar maanden, maar jaren wachten en in die periode dat ze wachten geen mogelijkheden hebben om de taal te leren, waardoor je op het moment dat je een status krijgt en toegewezen bent aan een gemeente en je huisvesting is geregeld, je dan soms pas gaat beginnen met de Nederlandse taal leren.

[0:05:27] Dus heel veel van deze mensen in de tijd dat ze wachten verlaten zo'n AZC

[0:05:32] zonder de mogelijkheden om bijvoorbeeld op B1 of B2 of in ieder geval A1 of A2 te kunnen.

[0:05:36] Dus daar zouden we al een heleboel kunnen doen.

[0:05:40] En daarnaast horen we ook van gemeenten, als we dit heel belangrijk vinden, is dat ze veel te weinig geld hebben om dit goed op te pakken.

[0:05:47] Niet alleen in het eerste gedeelte van de keten, maar ook zeker daarna.

[0:05:50] en heeft de G4, maar ook andere gemeenten, regelmatig al brandbrieven gestuurd naar ons, dat het gewoon veel te weinig is om de uitvoering goed op gang te krijgen, want ook na een status duurt de fase vaak veel te lang als je het hebt over intake, als je het hebt over de kwaliteit en de competenties in kaart nemen, als je het hebt over kijken wat mensen wel kunnen en waar ze het beste terecht kunnen, ook dat duurt nog heel erg lang.

[0:06:16] Dus we willen graag heel snel

[0:06:19] maar we organiseren eigenlijk wachtstot.

[0:06:21] Oké, een tweede interruptie.

[0:06:23] Ja, kijk voorzitter, wat ik dan vreemd vind, en dank aan mevrouw Lale voor het uitgebreide antwoord, maar ze zegt eigenlijk twee dingen.

[0:06:31] De minister en deze minister moet meer regie nemen op de keten, terwijl we juist de gemeente hebben we hiervoor verantwoordelijk gesteld, voor het hele inburgeringstraject, dus dan

[0:06:41] zou mijn conclusie dan zijn nou ja dan vinden we dus blijkbaar dat ze dat niet goed genoeg doen dus de minister moet daar op en tegelijkertijd hoor ik mevrouw Lala zeggen en de gemeente moeten meer geld ja dan denk ik het kan niet allebei waar zijn of we vinden dat dit een taak is van de gemeente die ze gewoon goed moeten doen een wettelijke taak die ze uit te voeren hebben en dan heb je dan ook een gesprek over onder welke voorwaarden dat is en met welk geld en daar moet het dan allemaal over hebben volgens mij hebben we dat in het systeem met elkaar zo ook neergezet en dan zou ik eigenlijk

[0:07:11] hoop ik dat mevrouw Lala het met mij eens is dat we ook tegen de gemeente moeten zeggen voer die taak gewoon op een goede manier uit doe dat sneller dan nu kijk welke gemeente het wel voortvarend gaat wat zijn daar dan de best practices van dan vind ik het eerlijk gezegd iets te makkelijk om te zeggen minister enerzijds cateringie en de gemeente meer geld dat

[0:07:33] Kan niet allebei waar zijn en ik zou daar zeker ook niet op naartoe willen om dan er zeker van te zijn dat alle problemen die mevrouw Lala noemt dan wel worden opgelost.

[0:07:43] Dus graag een reflectie van mevrouw Lala daarop.

[0:07:46] Mevrouw Lala.

[0:07:46] Ja, dankjewel.

[0:07:47] Ja, mevrouw Michel Derksen veronderstelt dat integratie en inburgering pas begint op het moment dat mensen toegewezen zijn aan een gemeente.

[0:07:57] Maar we hebben natuurlijk een heel traject dat daaraan vooraf gaat, die je heel goed zou kunnen benutten om te werken aan een eerste worteling in die samenleving.

[0:08:06] Als we blijven zeggen dat integratie en zo snel mogelijk, en het liefst ook alvast in de procedure, dan kan je niet alleen maar kijken naar werktalen en participatie als het bij de gemeente ligt, maar zou je ook moeten kijken in het proces vooraf.

[0:08:20] Dus die beiden kunnen waar zijn.

[0:08:22] Gemeentes zijn niet verantwoordelijk vanaf het moment dat iemand, een nieuwkomer, hier naar Nederland komt.

[0:08:27] voor gevlucht door vervolging, et cetera.

[0:08:31] Dus het lijkt me goed om te kijken, een samenspraak, deze minister, een samenspraak met de minister van asiel en migratie en VRO, hoe je die verantwoordelijkheid gezamenlijk kunt nemen, zodat als we het hebben over iemand een voortvarende, snelle straf te geven, dat dat niet structureel pas begint na twee jaar, maar ook in het gedeelte voordat mensen toegekend zijn aan de gemeente.

[0:08:51] Dus het is en-en.

[0:08:52] En ja, en als we hoge ambities vragen van nieuwkomers, hoge ambities hebben van gemeentes, dat zij deze uitvoering goed en beslagen te ijs komen, dan hebben zij ook gewoon voldoende middelen nodig om dat kunnen uitvoeren.

[0:09:07] En we zien het vaak op een heleboel taken, helaas niet alleen maar op dit dossier, dat we heel veel verantwoordelijkheden leggen bij een gemeente,

[0:09:13] Inhoudelijk is dat goed te volgen, omdat gemeenten ook veel dichter bij hun inwoners staan.

[0:09:18] Maar als je wel de verantwoordelijkheden geeft, maar niet voldoende financiële middelen om dat ook te doen, dan klopt dat natuurlijk niet.

[0:09:26] Oké, dank u wel voor de reactie.

[0:09:28] Het is wel heel erg uitgebreid.

[0:09:31] Maar dank in ieder geval.

[0:09:32] En dan wil ik u graag vragen om uw betoog te vervolgen.

[0:09:36] Het helpt dat een deel van de beantwoording ook zat in het stukje dat daarna kan.

[0:09:40] Dus ik zal proberen daar wat sneller doorheen te gaan.

[0:09:43] Ik beschreef net al hoe de Rekenkamer laat zien hoe het nu erg scheef loopt.

[0:09:48] Dat je in theorie de periode van asielaanvraag tot vestiging ongeveer 48 weken zou moeten duren.

[0:09:55] vervestiging in een gemeente, dus dat laat al zien wat een periode hieraan voorafgaat, maar in de praktijk gemiddeld 111 weken.

[0:10:02] En dan begint vaak iemand nog niet meteen, omdat ook het persoonlijk plan voor inburgering lang op zich laat wachten.

[0:10:09] Slechts een heel klein deel, zo'n 22 procent, kan in de opvang al een taalkursus afronden.

[0:10:15] En dat zou wat mij betreft veel meer moeten.

[0:10:18] En dat heeft te maken dat mensen meerdere keren verhuizen, waardoor rust, staal en contact steeds weer worden onderbroken.

[0:10:23] Dus nogmaals, wij zeggen hier mensen moeten sneller meedoen, maar wat wij organiseren is wachten.

[0:10:28] En mijn eerste vraag aan de minister was al, kan hij of wanneer neemt hij samen met de minister van asiel, migratie en vrouw verantwoordelijkheid

[0:10:36] voor de hele keten, zodat inburgering niet structureel pas na twee jaar kan beginnen en komt er dan ook zo'n integraal ketenoverzicht met doorlooptijden van status tot aan huisvesting en van intake tot BIP, inclusief een tijdpad richting de Kamer.

[0:10:53] Ik had het net al gehad over dat de G4, dat wachten wordt versterkt doordat het Rijk gemeente in de steek laat en in de kou laat staan en dat de G4 al de noodklot heeft geluid over het gebrek aan geld om inburgering

[0:11:05] goed te regelen en in die tussentijd is er eigenlijk nauwelijks iets veranderd.

[0:11:09] Recent bleek zelfs uit onderzoek dat gemeenten ongeveer zo'n 47 miljoen euro tekortkomen, onder meer voor het begeleiden van die statushouders naar een plek in de samenleving.

[0:11:21] En daardoor kunnen ze feitelijk ook niet aan al hun wettelijke taken voldoen die ze van Den Haag krijgen opgelegd.

[0:11:25] Daar had ik het zojuist over.

[0:11:28] En zoals ik net ook al zei, daarmee zetten we niet alleen gemeenten, maar ook nieuwkomers in de kou die hierdoor weer worden belemmerd in hun integratie.

[0:11:36] En ik dien daarom ook een amendement in waar meer dan meer middelen komen voor de inburgeringsstaat.

[0:11:41] Een amendement in waar meer dan meer middelen voor inburgeringsstaten voor gemeenten kunnen worden vrijgemaakt.

[0:11:47] En ook overweeg ik een motie over het toetsen van de huidige bekostigingssystematiek

[0:11:51] van de wet inburging voor gemeenten aan de actualiteit, zodat duidelijk wordt wat de plussen en minnen zijn van de huidige methode.

[0:11:59] En ook op vroege integratie en participatie wordt telkens weer gekort.

[0:12:04] En dan kan de nieuwe coalitie wel hele mooie woorden hebben over meedoen balies en vroeg participeren in het coalitieakkoord zetten.

[0:12:11] Maar als ik dan vervolgens geen structurele middelen daarvoor kan terugvinden in de financiële bijlagen, dan blijft het wel heel erg bij lege woorden.

[0:12:20] Dus daarom mijn vraag, is de minister bereid gemeenten ook financieel in staat te stellen hun taken goed uit te voeren?

[0:12:25] Want met grote woorden over integratie alleen redden zij het gewoon niet.

[0:12:29] Voorzitter, tegelijkertijd weten we dat het ook anders kan.

[0:12:34] In Deventer bijvoorbeeld bestaat de Wereldhuiskamer.

[0:12:37] Daar zie je dat het werkt als je het heel dicht bij mensen organiseert.

[0:12:41] In de wijk, in contact met anderen, op plekken waar taal en meedoen vanzelf samenkomen.

[0:12:46] Dan wordt integratie iets van het dagelijks leven in plaats van loketten en formulieren.

[0:12:52] En bij Heijmans zie je dat taal en werk goed gecombineerd kunnen worden.

[0:12:57] Mensen leren daar niet alleen eerst de theorie, om pas veel later te mogen beginnen.

[0:13:01] Nee, ze leren al op de werkvloer, met begeleiding in een omgeving waar taal meteen betekenis krijgt.

[0:13:06] Een leer-werktraject van tien weken, twee dagen school, tegelijk werken met coaching.

[0:13:12] Drie instroommomenten per jaar.

[0:13:13] Dat is precies wat mensen vragen.

[0:13:16] Leren terwijl ik werk, iemand die me wegwijs maakt en taal op de werkvloer.

[0:13:20] En in de zorg zien we hetzelfde bij het UMCG.

[0:13:24] Statushouders met een zorgachtergrond leren het Nederlands zorgsysteem goed kennen terwijl ze aan de slag zijn.

[0:13:32] terwijl ze werken met begeleiding.

[0:13:35] En een van de deelnemers behaalde inmiddels ook haar BIC-registratie en werkt nu als verpleegkundige.

[0:13:40] Voorzitter, dat is heel verstandig arbeidsmarktbeleid.

[0:13:44] En ook uit deze voorbeelden blijkt weer dat mensen niet willen wachten, maar juist aan de slag willen.

[0:13:49] Niet voor niets zien we sinds 2023, toen het 24-weken-eis werd losgelaten, dat veel meer mensen ook daadwerkelijk zijn gaan werken.

[0:13:59] Geen wachtkamer, maar een startkamer.

[0:14:02] En daarom vraag ik, waarom blijven dit soort initiatieven afhankelijk van goede wil en lokale uitzonderingen?

[0:14:09] En waarom schalen we niet veel steviger op?

[0:14:12] En kan de minister samen met VWS en andere departementen landelijke opschaling van dit type vakroutes organiseren, waarbij taal, begeleiding en erkenning hand in hand gaan?

[0:14:24] Als bedrijven en ziekenhuizen dit kunnen, kan de overheid toch ook het rand volwaardelijk maken?

[0:14:30] Ook op dit punt kom ik mogelijk met een motie.

[0:14:34] Voorzitter, een ander groot probleem is dat nieuwkomers vaak klem komen te zitten tussen verschillende systemen.

[0:14:40] En daarmee doel ik onder andere op de wet inburgering en de participatiewet die in de praktijk vaak botsen.

[0:14:48] Aan de ene kant moet iemand zo snel mogelijk aan het werk en aan de andere kant moet diezelfde persoon de taal leren en diploma halen en duurzaam meedoen.

[0:14:57] En in de praktijk botst dat soms, zo blijkt ook uit het rapport van de Rekenkamer.

[0:15:02] Want wie te snel in tijdelijk en laagbetaald werk terechtkomt, heeft vaak veel minder ruimte om de taal te leren en door te groeien.

[0:15:09] En dan lijkt iemand op papier misschien heel snel uitgestroomd, maar in werkelijkheid blijft diegene vaak hangen in onzeker werk zonder perspectief.

[0:15:18] En de rekenkamer waarschuwt daar dan ook voor.

[0:15:21] Statushouders komen nog te weinig terecht in die sectoren met personeelstekorten en veel te weinig op het niveau dat bij hen past.

[0:15:29] Wie snel laagbetaald flexwerk accepteert, leert niet automatisch beter Nederlands.

[0:15:36] En zonder taalniveau geen doorstroom naar tekortsectoren.

[0:15:40] De logica van pak het eerste beste werk kan op

[0:15:43] Op korte termijn de bijstand inderdaad verlagen, maar op lange termijn leidt het tot geen tijd voor taalles, geen B1 of B2, geen diplomaerkenning en dus ook geen duurzame baan.

[0:15:56] Daarom lopen mensen vroeg of laat vast of kunnen ze niet eens beginnen.

[0:16:00] En dat zijn geen uitzonderingen.

[0:16:01] Ik hoor het van heel veel nieuwkomers die ik spreek.

[0:16:04] En daarom is mijn vraag aan de minister.

[0:16:06] Wat vindt hij nu uiteindelijk belangrijker?

[0:16:09] Een snelle uitstroom in de cijfers of duurzame participatie in het echte leven?

[0:16:15] Wat krijgt voorgang als doelen botsen?

[0:16:18] Een snelle uitstroom of duurzame participatie?

[0:16:21] En gaat u met gemeente vastleggen dat taal en opleiding onderdeel zijn van passend werk?

[0:16:29] En bent u bereid taal op de werkvloer en praktijk leren structureel te erkennen als onderdeel van het inburgeringsresultaat?

[0:16:39] En bovendien zie ik in het inburgeringsbeleid eenzelfde soort reflex terugkomen als in de participatiewet.

[0:16:46] Wantrouwen als rode draad.

[0:16:48] Niet uitgaan van motivatie of goede wil, maar van onwil en tegenwerking.

[0:16:53] Waarbij incidenten worden aangegrepen om beleid strenger te maken.

[0:16:57] En de politiek vaker nadruk legt op incidenten in plaats van de grote groep die heel graag aan de slag wil.

[0:17:03] Ook in het akkoord van deze nieuwe coalitie zie ik dat eenrichtingsverkeer.

[0:17:08] Er wordt aan voorbij gegaan dat nieuwkomers niet alleen plichten, maar ook rechten hebben.

[0:17:12] Want terwijl zij vaak veel te lang moeten wachten om mee te kunnen doen, omdat de uitvoering niet altijd op orde is, wil het nieuwe kabinet de mogelijkheid onderzoeken om via de uitkering een prikkel te geven om startbanen te accepteren.

[0:17:25] en willen zij onderzoeken of bij weigering van vrouwen om te solliciteren een korting op de uitkering mogelijk is.

[0:17:33] Daarbij is wantrouwen ook onder kabinet Jetten weer het vertrekpunt.

[0:17:37] En als ik dan de plannen van een nieuwe coalitie zie vraag ik me af

[0:17:40] Zijn we nou mensen aan het helpen een plek te vinden en te laten wortelen in de samenleving waar zij toe gaan behoren?

[0:17:46] Of zijn we ze aan het straffen?

[0:17:48] En is het eerlijk om mensen te straffen als zij steeds tegen drempels aanlopen die wij zelf vanuit Den Haag hebben georganiseerd?

[0:17:55] Want natuurlijk zien ook wij dat zo snel mogelijk participeren het beste werkt.

[0:18:01] En natuurlijk vinden ook wij dat alle vrouwen economische zelfstandigheid verdienen.

[0:18:06] En willen ook wij dat vrouwen uit statushoudersgezinnen aan worden gemurderd om te solliciteren.

[0:18:11] Maar dan moeten we dat ook mogelijk maken.

[0:18:14] En dat gebeurt nu niet.

[0:18:15] Want het huidige beleid werkt allerlei drempels op of werkt dat zelfs tegen.

[0:18:19] En dat zit hem in de wachtlijden.

[0:18:21] Dat heb ik net al over gehad, om u überhaupt in te burgeren.

[0:18:24] Maar het speelt nog veel breder.

[0:18:26] Denk aan gebrek aan kinderopvang voor werk of taallessen, de combinatie met zorgtaken waar met name vrouwen tegen aanlopen en het gebrek aan maatwerk.

[0:18:36] Ook de rekenkamer wees hier op.

[0:18:38] Maar in plaats van die randvoorwaarden eerst goed te regelen, legt de nieuwe coalitie de focus vooral op onwil en worden nieuwkomers individueel verantwoordelijk gehouden of soms zelfs gestraft van de gevolgen van onderdag beleid.

[0:18:52] En is dat eerlijk, vraag ik via de voorzitter.

[0:18:55] Is het kabinet bereid om met ondersteunend beleid te komen dat meedoen ook daadwerkelijk mogelijk maakt?

[0:19:01] Voor mijn fractie is het helder.

[0:19:03] Duurzame participatie moet vooropstaan.

[0:19:05] En als je dat echt meent, dan moet je ook kijken naar de groepen voor wie meedoen nog lastiger wordt gemaakt.

[0:19:11] Dat geldt in het bijzonder voor veel vrouwelijke statushouders.

[0:19:14] Zij lopen vaak tegen een stapeling van drempels aan, zorgtaken, gebrek aan kinderopvang en te weinig maatwerk.

[0:19:21] En dan kun je niet

[0:19:22] alleen zeggen dat iedereen mee moet doen, dan moet je ook zorgen dat het daadwerkelijk mogelijk is.

[0:19:27] En daarom dien ik op dit punt een motie in dat vraagt om beter in beeld te brengen wat vrouwelijke statushouders nodig hebben om echt te kunnen participeren en welk ondersteunend beleid daarbij hoort.

[0:19:38] En voorzitter, soms zit de blokkade ook in iets heel basaals.

[0:19:44] Er zijn signalen dat duizenden mensen niet kunnen werken, doordat zij lang wachten op een BSN.

[0:19:50] En dan kun je roepen dat mensen sneller moeten participeren, maar dan moet de basis wel op orde zijn.

[0:19:55] En vorig jaar zijn hier vragen over gesteld door mijn collega van NISP.

[0:20:00] De staatssecretaris gaf medio 2025 aan het grootste gedeelte van de achterstanden hebben weggewerkt, want ook hij wees

[0:20:07] op de noodzaak van een verhoging van de structurele inschrijfcapaciteit.

[0:20:12] Daarom mijn vraag, welke concrete afspraken zijn er sinds vorig jaar gemaakt om die BSN-wachttijden terug te dringen en hoe staat het nu met de wachttijden en is de minister bereid om die structurele inschrijfcapaciteit te verhogen?

[0:20:27] En dan het rijbewijs.

[0:20:29] Mensen met een W-document, en voor de mensen thuis een W-document is een vreemdelingen identiteitsbewijs voor asielzoekende personen die in Nederland zijn en wachten op een nieuwe verblijfsvergunning.

[0:20:41] Die mogen wel lessen volgen, rijlessen volgen en examens doen, maar ze kunnen geen rijbewijs aanvragen.

[0:20:48] Dus mensen steken tijd en geld erin, maar lopen daarna alsnog vast.

[0:20:54] En dat is moeilijk uit te leggen.

[0:20:56] Zeker als je tegelijkertijd zegt dat je het liefst wil dat mensen sneller zelfstandig moeten worden en mee moeten doen.

[0:21:01] Een rijbewijs kan voor iemand het verschil maken tussen thuis zitten of werk kunnen aannemen, tussen afhankelijk blijven of zelf ergens kunnen komen.

[0:21:11] Hoe kijkt de minister hierna?

[0:21:13] Ziet hij ook hoe krom dit beleid is en hoe hier onnodig drempels worden opgeworpen?

[0:21:19] Ook op dit punt kom ik met de motie zodat mensen met een W-document sneller zelfstandig kunnen worden en daadwerkelijk kunnen participeren.

[0:21:27] Voorzitter, goed beleid begint met mensen echt zien.

[0:21:31] Dus ook weten wat iemand kan, welke opleiding iemand heeft, welke werkaervaring, welke ambitie.

[0:21:38] De Rekenkamer laat zien dat dat nu veel te vaak ontbreekt.

[0:21:42] Van een groot deel van de statushouders is het opleidingsniveau onbekend.

[0:21:47] En dan wordt meedoen na vermogen al snel een hele mooie zin zonder inhoud.

[0:21:53] Daarom vraag ik de minister, hoe zorgt hij ervoor dat de kennis, ervaring en potentieel veel beter worden meegenomen in de begeleiding van nieuwkomers?

[0:22:03] En hoe voorkomt hij dat mensen te laag worden ingeschaald of in een route terechtkomen zonder echt perspectief?

[0:22:10] De Rekenkamer is helder.

[0:22:12] Het Rijk wil sturen, maar mist streefwaarden, indicatoren en samenhangende informatie.

[0:22:17] Dus mijn laatste drie vragen.

[0:22:19] Komen er streefwaarden van doorlooptijden, taalniveau en duurzame uitstroom?

[0:22:25] En welke drie knelpunten lost de minister dit jaar aantoonbaar op?

[0:22:30] Met welk tijdspad?

[0:22:31] En hoe maakt u financiering en resultaten inzichtelijker voor de Kamer?

[0:22:36] Voorzitter, de Rekenkamer zegt, benut het potentieel.

[0:22:41] De praktijk in de bouw en in de zorg laten zien hoe dat moet.

[0:22:44] Taal, werk, begeleiding en perspectief.

[0:22:48] Maak je van beleid en maak één keuze expliciet.

[0:22:51] Als snelle uitstroom botst met duurzame integratie, kies dan voor duurzaamheid boven schijnsnelheid.

[0:22:58] En dat is beter voor nieuwkomers, dat is beter voor gemeenten en dat is beter voor Nederland.

[0:23:04] Dank je wel.

[0:23:06] Dank u wel, mevrouw Lala.

[0:23:09] Dat was uw bijdrage.

[0:23:11] En de volgende op de lijst, dat ben ik zelf.

[0:23:15] Dus ik zou graag aan meneer Ergin willen vragen of hij het voorzitterschap wil overnemen.

[0:23:19] En mevrouw Lala, als u misschien even uw microfoon uit wilt zetten.

[0:23:24] Het woord is aan het lid Bamenga.

[0:23:29] Dank u wel, voorzitter.

[0:23:31] Allereerst een hartelijk welkom aan de kerstverste minister van Werk en Participatie, minister Aartsen, bij zijn eerste wetgevingsoverleg Integratie en maatschappelijk samenhang.

[0:23:42] Ik wens de minister heel veel plezier en succes in zijn nieuwe functie.

[0:23:46] Ik zie ook nieuwe woordvoerders, integratie vanuit verschillende partijen.

[0:23:50] Ook hen wil ik heel veel succes wensen en ik kijk uit naar de constatieve samenwerking.

[0:23:56] Voorzitter.

[0:23:58] Afgelopen vrijdag was ik bij een iftar, georganiseerd door Stichting Prisma in Eindhoven.

[0:24:03] Aan het einde van de avond werd aan een kunstenaar de vraag gesteld wat hij beschouwde als de hoogste kunst.

[0:24:10] Deze kunstenaar zei de kunst van het samenleven.

[0:24:15] En over deze kunst mogen wij het vandaag over hebben met elkaar, de kunst van het samenleven.

[0:24:22] Voorzitter, bij het voorbereiden van dit debat moest ik terugdenken aan de periode dat ik nog coördinator was bij het Wereldhuis in Den Haag.

[0:24:29] Het Wereldhuis was een ontmoetingsplek waar mensen langskwamen voor een gesprek, voor advies of gewoon voor een kop koffie, thee of lunch.

[0:24:38] Een plek waar iedereen welkom was, ongeacht wie zij waren of waar zij vandaan kwamen.

[0:24:44] Een man herinner ik mij nog goed, Tenson.

[0:24:48] Tenson was een vaste bezoeker.

[0:24:51] Hij kwam, hij dronk koffie, thee en lunchte vaak met ons mee.

[0:24:56] Hij oogde rustig, maar ook wat passief en afwachtend.

[0:25:01] Op een dag ging ik bij hem zitten en ik vroeg hem, Tenson, vertel eens, wat is jouw verhaal?

[0:25:07] Wie ben jij?

[0:25:09] Hij woonde al een paar jaar in Nederland.

[0:25:11] Hij sprak een beetje Nederlands, maar zijn Engels was uitstekend.

[0:25:15] Hij vertelde mij dat hij in Ghana was en heeft gewoond en dat hij daar bij een bank heeft gewerkt.

[0:25:22] Ik vroeg hem, wat hield je werk precies in bij de bank?

[0:25:26] Kun je bijvoorbeeld ook boek houden?

[0:25:29] Hij zei, ja, dat kan ik.

[0:25:31] Dus ik liet hem een boeksysteem zien en vroeg hem, snap je wat hier staat?

[0:25:37] Hij moest lachen.

[0:25:38] Hij zei, ja, natuurlijk.

[0:25:40] Ik vroeg hem om uit te leggen wat er stond.

[0:25:43] Vervolgens legde hij me niet alleen uit hoe het systeem werkte, hij vertelde mij ook hoe het beter kon.

[0:25:51] Ik vroeg Tenson of hij voortaan onze boekhouding wilde oppakken en dat deed hij.

[0:25:56] Ik zag vanaf dat moment iets bijzonders gebeuren bij Tenson.

[0:26:00] Hij bloeide helemaal op.

[0:26:02] Hij stond letterlijk weer rechtop.

[0:26:05] Hij was trots dat hij kon bijdragen en dat hij kon meebouwen aan het succes van onze ontmoetingsplek.

[0:26:13] Hij nam verantwoordelijkheid, hij nam de leiding over iets wat wij belangrijk was voor ons allemaal.

[0:26:19] Wat ik van Tenson heb geleerd, voorzitter, is hoe belangrijk het is om verhalen van mensen te kennen.

[0:26:25] Om ze te vragen wie ben je, wat wil je, wat kun je.

[0:26:30] Voor mij begint integratie bij het stellen van deze vragen.

[0:26:34] Zoals ik vaker heb gezegd bij integratiedebatten, integratie begint bij het zien en benutten van talent, kansen bieden, obstakels wegnemen en bij het creëren van plekken waar mensen hun talent kunnen inzetten en zich verder kunnen ontwikkelen.

[0:26:48] Voorzitter, maar dit gebeurt natuurlijk niet altijd.

[0:26:52] In de praktijk zien we te vaak dat talenten niet gezien worden, niet benut worden.

[0:26:56] Dat er allerlei obstakels worden opgeworpen voor mensen om mee te kunnen doen.

[0:26:59] Of het nou gaat om administratieve rompslomp, of omdat mensen heel lang moeten wachten totdat ze de taal kunnen leren, of op hun eigen niveau werken of erkenning krijgen van hun diploma.

[0:27:09] We werpen onnodige obstakels op die meedoen vanaf dag één belemmeren.

[0:27:14] Neem dan bijvoorbeeld het voorbeeld van Rami Alfa-Uri.

[0:27:18] Rami zat in het derde jaar van zijn specialisatie tot cardioloog, toen hij met zijn gezin vluchte voor de Syrische burgeroorlog.

[0:27:25] Hij kwam in 2015 aan in Nederland en kreeg een jaar later zijn verblijfsgunning.

[0:27:30] Vervolgens ging hij hard aan de slag om goed Nederlands te leren en zijn Syrische artsendiploma erkend te krijgen.

[0:27:37] Pas na zes jaar, na zes jaar, kon hij in Nederland beginnen aan de opleiding cardiologie.

[0:27:44] Bureaucratie en wachten waren zijn grootste vijand.

[0:27:48] Allemaal verloren jaren.

[0:27:50] En het probleem is, dit verhaal van Rami staat niet op zichzelf.

[0:27:55] Gevluchte artsen die in Nederland weer willen werken als arts moeten zo'n twee jaar wachten op de beroepsinhoudelijke toets.

[0:28:01] Deze toets biedt toegang tot de BIC-registratie en daarmee de arbeidsmarkt.

[0:28:05] Dit geldt naast gevluchten ook voor niet-gevluchte artsen van buiten de EU die in Nederland willen werken.

[0:28:12] De wachttijd is een enorme obstakel.

[0:28:15] Wat D66 betreft pakken we die wachttijden aan zodat mensen niet twee jaar of in het geval van Rami zes jaar hoeven te wachten, maar dat mensen meteen mee kunnen doen.

[0:28:25] Hoe kan de minister ervoor zorgen dat die wachttijden en andere onnodige belemmeringen worden geminimaliseerd?

[0:28:31] Voorzitter, volgens Vluchtelingenwerk start het inburgeringstraject voor mensen die moeten inburgeren structureel later dan in theorie het geval zou moeten zijn.

[0:28:39] De huisvesting duurt langer, niet iedereen start met voorinburgering, veel mensen die gestart zijn stoppen tussentijds, het vaststellen van het persoonlijk inburgingsplan duurt langer dan voorzien en taallessen starten later dan bedoeld.

[0:28:52] Mijn vraag aan de minister, heeft de minister inzicht in de oorzaak voor deze vertragingen en kan hij die aanpakken?

[0:28:59] Voorzitter, in het regeerakkoord staan mooie plannen in het kader van meedoen vanaf dag 1.

[0:29:05] We nemen onnodige drempels zoveel mogelijk weg, zoals de werkstellingsvergunningen.

[0:29:10] Asielzoekers met een goede kans op een verblijfsvergunning mogen sneller aan het werk.

[0:29:14] en we kiezen ervoor om ze daarbij te ondersteunen.

[0:29:18] Bij alle grote opvanglocaties komen er meedoenbalies waar mensen worden geholpen bij hun zoektocht naar vrijwilligswerk, een opleiding of betaald werk.

[0:29:26] Wanneer verwacht de minister de meedoenbalies gerealiseerd te hebben?

[0:29:30] Hoe zorgt de minister ervoor dat de onderwijsaanbieders en werkgevers worden aangehaakt?

[0:29:35] Heeft de minister al contact met hen gezocht over dit voornemen?

[0:29:39] Voorzitter.

[0:29:40] Meedoen vanaf dag één is belangrijk, net zoals meedoen op het eigen niveau, zowel in taal, werk als in onderwijs.

[0:29:47] Daarom is taalontwikkeling na B1-niveau ook belangrijk voor mensen die dat aankunnen.

[0:29:54] Dat wordt nu te weinig gestimuleerd in de Inburgingswet.

[0:29:57] D66 is van mening dat mensen die een hoger taalniveau aankunnen, gestimuleerd zouden moeten worden om een hoger taalniveau te halen.

[0:30:04] Mijn vraag aan de minister.

[0:30:06] Kan de minister kijken welke mogelijkheden er zijn om taalontwikkeling na B1-niveau nog meer te stimuleren?

[0:30:13] Volgens het recent uitgebracht rapport onbenut pontieel van de Algemene Rekenkamer is het voor gemeenten vrijwel onmogelijk om alle doelen van de wet inburgering en de participatiewet uit te voeren.

[0:30:24] Zou de minister iets kunnen vertellen over wat voor hem betreft het belangrijkste doel is van inburgering?

[0:30:29] Is dat snel uit de bijstand, taal op de hoogste niveau, meedoen op het eigen niveau, het behalen van de inburgingsdiploma of inzet op tekortsectoren?

[0:30:38] Volgens de Algemene Rekenkamer wordt momenteel niet geregistreerd wat de werkervaring is van statushouders.

[0:30:44] Ook weten we van driekwart van de staatshouders niet wat hun opleidingsniveau is.

[0:30:49] Dit lijkt me een wezenlijke informatie om maatwerk te kunnen bieden.

[0:30:53] Maar ook om te kijken hoe inburgeringsbeleid beter aan kan sluiten bij de ambities om mee te doen op het eigen niveau.

[0:31:00] Vraag aan de minister, kan de minister ervoor zorgen dat we inzicht krijgen in de werkervaring en opleidingsniveau van statushouders zodat inburgeringsbeleid bijdraagt aan meedoen op het eigen niveau?

[0:31:09] Voorzitter, er zijn lokale inburgering- en integratieprogramma's die enorm succesvol zijn gebleken, maar die niet structureel gefinancierd worden.

[0:31:18] Kan de minister ervoor zorgen dat succesvolle lokale projecten, die statushouders duurzaam naar werk begeleiden, worden opgeschaald?

[0:31:25] Open Hiring is een voorbeeld van een project waarin de minister zelf ook in zijn brief heeft aangegeven dat dit werkt.

[0:31:32] Kan de minister toezeggen dat er ook bij Meedoen Balies aandacht wordt besteed aan Open Hiring?

[0:31:37] Kan de minister ervoor zorgen dat deze projecten een structureel karakter krijgen in de benodigde financiering?

[0:31:42] Volgens de Algemene Rekenkamer zijn de aantal jongeren in de zelfredzaamheidsroute veel groter dan verwacht.

[0:31:49] Hoe verklaart de minister dit?

[0:31:50] Is de minister het eens met D66 dat het onwenselijk is dat er zoveel jongeren in de zetroute deelnemen en is de minister bereid om te sturen op meer onderwijsmogelijkheden?

[0:31:59] Voorzitter, ook ondernemende vluchtelingen hebben te maken met obstakels om mee te kunnen doen op niveau.

[0:32:06] Neem het voorbeeld van Suleyman uit Syrië, die daar jarenlang als schilder heeft gewerkt.

[0:32:11] Hier in Nederland wil Suleyman zijn eigen schildersbedrijf opzetten, maar daarvoor moet hij een lening afsluiten om een werkbus en andere benodigheden aan te kunnen schaffen.

[0:32:21] Helaas lukt dat niet.

[0:32:23] Want geen enkele kredietverstrekker wil hem krediet verstrekken zolang hij een tijdelijke verblijfscheuning heeft.

[0:32:29] Voorzitter, dit moeten we niet willen.

[0:32:31] Deze man heeft een verblijfscheuning en kan vanwege zijn tijdelijkheid van zijn verblijfscheuning niet ondernemen.

[0:32:36] Hij loopt tegen belemmeringen aan, waardoor hij niet vanaf dag één en op het eigen niveau mee kan doen.

[0:32:41] Vraag aan de minister.

[0:32:43] Hoe kan de minister ervoor zorgen dat ondernemende statushouders, zoals Suleyman, in aanmerking komen voor krediet, zodat ze hun onderneming kunnen beginnen?

[0:32:53] Voorzitter, discriminatie is een ander obstakel wat mensen belet om hun talent te benutten in de samenleving.

[0:32:59] Om mee te doen vanaf dag 1 en op het eigen niveau.

[0:33:02] In november 2024 is een motion van mij aangenomen waarin ik de regering verzoek uit te werken hoe zij arbeidsdiscriminatie willen bestrijden en hier heldere doelen aan koppelen.

[0:33:12] Hierover zouden we uiterlijk in het tweede kwartaal 2025 worden geïnformeerd.

[0:33:18] Vraag, hoe gaat de minister verder uitvoering geven aan deze motie?

[0:33:22] Ook ben ik erg benieuwd op welke manier de minister specifieke aandacht voor discriminatie van moslims en mensen met een handicap kan opnemen in deze plannen.

[0:33:31] Dat bijna een derde van de moslims discriminatie ervaart en mensen met een handicap bijna twee keer zo vaak werkloos zijn, laat zien dat onze arbeidsmarkt nog steeds niet voor iedereen gelijk toegankelijk is.

[0:33:44] Ik vind het goed dat het KIS is gevraagd om een werkgroep te starten met verschillende stakeholders waarmee actie...

[0:33:52] Er is een interruptie van mevrouw Nanninka.

[0:33:55] Aangezien D66 een heel nummer maakt in dit coalitieakkoord en in zijn campagne van een open en vrije samenleving, iets waar wij natuurlijk allemaal alleen maar achter kunnen staan, ben ik toch ook wel eens benieuwd naar hoe de vertegenwoordiger van D66 dan ziet de discriminatie door moslims.

[0:34:16] Is de vertegenwoordiger van D66 het met mij eens?

[0:34:20] dat bijvoorbeeld discriminatie van homoseksuelen vanuit de islamitische gemeenschap toch wel een wat groter probleem is dan vanuit de algehele populatie, bijvoorbeeld.

[0:34:30] Het woord is aan de heer Bamenga.

[0:34:32] Voorzitter, ik ga niet mee in dit soort frames wat nu gelegd wordt als het gaat om mensen met een moslimachtiggrond.

[0:34:42] Discriminatie, ongeacht waar het vandaan komt, moet aangepakt worden.

[0:34:48] Dat gaat voor een tweede interruptie.

[0:34:53] Was het maar een frame.

[0:34:54] 53% van de Nederlandse moslims vindt homoseksualiteit verkeerd.

[0:35:02] 75% wijst het af als zij of haar kind met een homoseksuele partner zou thuiskomen.

[0:35:08] Dat is natuurlijk een groot gebrek in de integratie van deze mensen.

[0:35:12] 70 procent van de moslims vindt dat de islamitische wet boven de Nederlandse wet gaat.

[0:35:17] En nogmaals, als we dat doel hebben van die open en vrije samenleving, wat ik echt deel, wat gaat D66 daar dan eens aan doen?

[0:35:25] Voorzitter, wat ik bedoel met vreemd is op het moment dat bepaalde minderheden worden ingezet om andere minderheden mee te slaan.

[0:35:34] En dat is precies waar mevrouw Nanninga mee bezig is.

[0:35:37] En daar ga ik gewoon niet in mee.

[0:35:39] Discriminatie, ongeacht waar vandaan komt, moet aangepakt worden.

[0:35:43] En dat is waar we voor staan.

[0:35:48] Mevrouw Nanninga vraagt de derde interruptie.

[0:35:50] Ja, voorzitter, dit is natuurlijk een beetje raar theater wat hier wordt gemaakt door meneer Bamenga van D66.

[0:35:56] Ik sla helemaal niemand.

[0:35:57] Ik kom op voor de vrijheid van mensen om zichzelf te mogen zijn, waar een grote groep in onze samenleving, namelijk Nederlandse moslims, blijkens gewoon harde cijfers grote moeite mee heeft.

[0:36:09] Dan hoor ik meneer Bamenga zeggen dat is ontzettend vervelend.

[0:36:12] We moeten iedere vorm van discriminatie aanpakken.

[0:36:14] Mijn vraag is dus ook heel concreet en hij kan hem zo inkoppen.

[0:36:17] Wat gaan we dan doen aan deze vorm van discriminatie?

[0:36:20] En dan alleen maar mij beschuldigen van dingen terwijl ik geen vlieg kwaad doe.

[0:36:25] Ja, dat is natuurlijk een beetje gek, hè?

[0:36:28] De heer Bamenga voor zijn reactie.

[0:36:30] Voorzitter, als mevrouw Nanninga vraagt wat gaan we doen aan discriminatie, volgens mij staan er pagina's vol, ook al in het regeerakkoord, op welk manier wij discriminatie gaan aanpakken.

[0:36:39] En daarin maken we geen onderscheid waar het vandaan komt.

[0:36:42] Of het nou vanuit het extreemrechtse vandaan komt, die gaan we zeker aanpakken.

[0:36:50] Ongeacht waar het vandaan komt, daar hebben wij gewoon maatregelen voor.

[0:36:53] En die maatregelen die staan gewoon genoemd in het regeerakkoord.

[0:36:58] Zo gaan we ervoor zorgen dat wij de NCDR, Nationaal Coördinator Discriminatie en Racismebestrijding, dat die in de wet wordt opgenomen en dat die ook nog versterkt gaat worden.

[0:37:11] Zo zetten wij in op de N-CAB, de Nationaal Coördinaat Antisemitismebestrijding, dat die ook versterkt wordt en ook in de wet wordt opgenomen.

[0:37:22] En zo zorgen we ervoor dat etnisch profileren wordt aangepakt.

[0:37:25] Er zijn tal van maatregelen op basis waarvan wij allerlei vormen van discriminatie gaan aanpakken.

[0:37:34] Maar wat we absoluut niet doen,

[0:37:35] is dat wij gaan wijzen naar bepaalde bevolkingsgroepen hier en zeggen dat ja, zij discrimineren meer dan anderen en daarom moet daar iets extra gaan gebeuren.

[0:37:47] En dat gaan we absoluut niet doen.

[0:37:51] Uw punt is duidelijk, u vervolgt uw betoog.

[0:37:56] Voorzitter, ik vind het goed dat het KIS is gevraagd om een werkgroep te starten met verschillende stakeholders waarmee actiegericht interventies om moslimdiscriminatie te bestrijden in kaart te brengen.

[0:38:07] Maar tegelijkertijd voelen dergelijke onderzoeken of verkenning toch als uitstel, uitstel, uitstel.

[0:38:14] Wanneer kunnen we van de minister resultaten verwachten om moslimdiscriminatie aan te pakken en niet alleen te werken aan verkenningen naar mogelijke oplossingen?

[0:38:23] Voorzitter, gezien het onrecht dat mensen wordt aangedaan en daarnaast het enorme verlies van talent doordat mensen op de arbeidsmarkt worden gediscrimineerd, vind ik dat we er alles aan moeten doen om dit te bestrijden.

[0:38:38] In het kader hiervan spreek ik graag mijn waardering uit naar mijn collega, denk de heer Ergin, voor zijn initiatiefwetsvoorstel om arbeidsmarktdiscriminatie tegen te gaan.

[0:38:49] Ik kijk uit naar de behandeling van dit voorstel.

[0:38:53] Voorzitter, op 4 november 2025 was ik aanwezig bij de aftrap van de Nationale Dialoog.

[0:39:00] Het was een bijzondere middag, waar mensen elkaar ontmoeten, waar het gesprek werd geopend over spannende onderwerpen die gemeenschappen verschillend kunnen raken.

[0:39:09] Via de dialoog wordt er ook een relevante netwerk gebouwd.

[0:39:14] van sleutelpersonen die draagvlak hebben binnen hun eigen gemeenschap.

[0:39:18] Zeker op momenten dat er spanningen zijn, is het belangrijk dat dit netwerk bij elkaar kan komen, hun visies kunnen delen en verbinding in de samenleving kan bevorderen.

[0:39:28] Kan de minister wat delen over de eerste bevindingen van de Nationale Dialoog?

[0:39:33] Is de minister het maar mee eens dat dit soort initiatieven echt verschil kunnen maken wanneer ze ook ingezet worden als er spanningen in de samenleving komen?

[0:39:41] En zo ja, dat dit dan regelmatig georganiseerd wordt en als structureel onderdeel van het beleid moet worden ingebed zoals eerdere motie van mij heeft verzocht.

[0:39:52] Voorzitter, tot slot.

[0:39:54] De kern van mijn verhaal is dat integratie begint bij het zien en benutten van talent.

[0:39:59] Kansen bieden, obstakels wegnemen en het bieden van een platform aan mensen om zich verder te ontwikkelen.

[0:40:06] Daar hebben we iedereen bij nodig.

[0:40:08] Want integratie vraagt om inzet van ons allemaal.

[0:40:13] En ik wil graag afronden met de woorden van Gurkhan Chalik.

[0:40:16] Mijn Nederland van de toekomst is een land waar verschillen tussen mensen geen grenzen vormen, maar bruggen slaan.

[0:40:23] en bronnen zijn om van elkaar te leren en samen te groeien.

[0:40:28] Een land waarin iedereen meetelt, iedereen meedoet en iedereen als voorwaardig burger wordt gezien.

[0:40:35] Dank u wel.

[0:40:36] Dan is er nog een interruptie van mevrouw Lala.

[0:40:39] Dank u wel, voorzitter.

[0:40:40] En ik dank ook de heer Baminga voor zijn bijdrage en in het bijzonder de verhalen van de mensen die hij spreekt.

[0:40:45] Het had zo een bijdrage van mij kunnen zijn.

[0:40:48] En daarom zou ik graag aan de heer Bamenga willen vragen of hij vindt dat de nieuwe coalitie wat hem betreft voldoende doet om meedoen mogelijk te maken.

[0:41:00] Dank u wel, voorzitter.

[0:41:02] Ik heb zojuist ook aangegeven dat wij heel erg blij zijn met de passages die daarover gaan in het regeerakkoord, de plannen die daarover zijn om meedoen mogelijk te maken, maar u heeft ook mijn vragen gehoord.

[0:41:17] Dat betekent nog dat er echt wel wat werk te doen is nog om dat daadwerkelijk mogelijk te maken.

[0:41:23] Mevrouw Lala vraagt voor haar tweede interruptie.

[0:41:25] Ja, dat was een matige reflectie, maar goed, ik devraag u het antwoord.

[0:41:31] Maar is de heer Bamenga, die heeft natuurlijk een paar keer aangegeven dat taal en werk, dat hij dat belangrijk vindt, en dat delen wij, en is hij het dan ook eens met gewoon lengst B van de A, dat dan bezuinigen op vroege integratie en participatie precies het tegenovergestelde doet van wat hij eigenlijk lijkt te zeggen of wat de politiek zegt te willen?

[0:41:49] Ik heb namelijk geen geld gevonden hiervoor in de begroting, ondanks die hele mooie hoorden.

[0:41:54] Misschien kan de heer Baminga daarop reflecteren.

[0:41:57] Dank u wel, voorzitter.

[0:41:59] Jammer dat mevrouw Lala het matig vond.

[0:42:02] Ik had de indruk dat ik een antwoord gaf op de vraag die gesteld werd en dat we juist ook op één lijn staan wat dat betreft.

[0:42:13] Ik denk dat juist als het gaat om taal, dat het ontzettend belangrijk is dat vanaf dag 1 dat we ervoor zorgen dat mensen op de juiste taalniveau, dat zij ook daarin onderwezen worden.

[0:42:25] Ik bedoel, ik heb het zelf meegemaakt toen ik hier als asielzoeker kwam zoveel jaren geleden.

[0:42:32] Mocht ik, heb ik in ieder geval de kans gekregen om vanaf dag 1 die taal te leren.

[0:42:37] En binnen een jaar mocht ik naar een reguliere basisschool gaan.

[0:42:43] Dat heeft mij ontzettend geholpen voor de rest van mijn carrière.

[0:42:48] En dat is iets wat ik iedereen gun, dat ze daadwerkelijk vanaf het eerste moment dat ze in Nederland zijn,

[0:42:54] ook meteen ook die taal kunnen leren.

[0:42:56] Dat is op dit moment gewoon nog niet het geval en daarom komen wij dus ook met al dat soort maatregelen voor de mededoenbalie en noem het maar op.

[0:43:05] En ook als het gaat om werk is het, denk ik, heel erg belangrijk dat we heel goed gaan kijken naar wat mensen kunnen.

[0:43:12] Daarom kwam ik ook met mijn verhaal, dat we ook die vraag durven te stellen van wie ben jij en wat wil je, wat kun je.

[0:43:19] En dat we daadwerkelijk inzicht krijgen in de competenties die mensen hebben, dat hoorde ik ook vanuit mevrouw Lala's eigen verhaal.

[0:43:27] En ik denk dat het ontzettend belangrijk is, en ik heb die vragen ook gesteld, als het gaat om dit soort initiatieven die er zijn, dat dat niet een tijdelijk karakter krijgt, maar juist een structureel karakter, maar dat het ook de juiste financiering krijgt.

[0:43:39] Dus volgens mij sta ik juist aan uw zijde om te zorgen dat dat ook daadwerkelijk gaat gebeuren.

[0:43:43] Want ik denk dat op het moment dat we dat niet doen,

[0:43:45] ...dat het de mensen zelf heel veel gaat kosten... ...maar ook de samenleving heel veel gaat kosten... ...op het moment dat hun talenten onvoldoende ingezet worden en niet benut worden.

[0:43:57] Misschien is dat een iets uitgebreide antwoord... ...en hopelijk niet zo onmatig als u dat net vond.

[0:44:02] Kennelijk niet, want mevrouw Lala heeft nog een derde interruptie.

[0:44:05] Nog een laatste vraag, ik ga het toch nog een keer proberen, hoewel de reflectie aardig tegemoetkwam.

[0:44:10] Maar hoe geloofwaardig is dat verhaal als gemeenten tekort hebben, de inburging verdraagt, mensen niet fatsoenlijk kunnen beginnen en er geen geld is op vroege integratie en participatie?

[0:44:20] Nogmaals, ik heb het niet kunnen vinden in de begroting, dus hoe reflecteert de heer Baminga daarop?

[0:44:26] De heer Baminga.

[0:44:27] Nou, voorzitter, kijk, ik probeer voorbij al deze uitdagingen te kijken.

[0:44:33] Als er uitdagingen zijn, en die formuleer ik ook in mijn eigen bijdrage, dan wil ik juist op zoek gaan naar mogelijkheden om dat mogelijk te maken.

[0:44:41] Dus dat is meer mijn houding, om daar op een positieve manier in te staan, te zien als een uitdaging, hoe we ervoor kunnen zorgen dat die doelstellingen die we hebben, om mensen te laten meedoen vanaf dag één, om dat te realiseren.

[0:44:54] Dus ik vind het wel geloofwaardig, de plannen die staan er, maar dat betekent niet dat er geen obstakels zijn om die plannen daadwerkelijk te realiseren.

[0:45:05] En die obstakels, daarvan zeg ik, wij willen die aanpakken en laten we dat samen doen.

[0:45:11] U vervolgt uw betoog.

[0:45:13] U was klaar, dan krijgt hij van mij het voorzitterschap per direct terug.

[0:45:18] Dank u wel, de heer Ergent, voor het overnemen van het voorzitterschap.

[0:45:21] Dan ga ik naar de volgende spreker en dat is de heer Boon.

[0:45:26] Ja, dank u wel.

[0:45:28] Voorzitter, we raken ons land steeds verder kwijt.

[0:45:31] We verliezen stap voor stap onze Nederlandse identiteit, onze normen en onze manier van leven.

[0:45:38] Nederlanders herkennen hun eigen wijken niet meer.

[0:45:40] Wat ooit normaal was,

[0:45:42] is dat niet meer.

[0:45:44] Wat ooit veilig was, is dat niet meer.

[0:45:47] Dit is direct de gevolg van jarenlange massainmigratie en islamisering, bewust doorgedrukt door links en liberaal Nederland, tegen de wil van de Nederlandse bevolking in.

[0:46:01] In plaats van samenleven zijn een parallele samenleving ontstaan.

[0:46:05] Wijken waar Nederlandse normen niet meer gelden, waar het gezag ontbreekt en waar intimidatie en agressie de toon zetten.

[0:46:14] De overheid faalt en laat de gewone Nederlands in de steek.

[0:46:18] Ze kijken weg, tolereren wanorde en durven vaak niet hard op te treden uit angst om voor racist uitgemaakt te worden.

[0:46:28] Handhaving maakt plaats voor excuses.

[0:46:32] Het resultaat is zichtbaar.

[0:46:34] wijken waar wij, Nederlanders, ons niet meer thuisvoelen.

[0:46:39] En toch werd ons jarenlang hetzelfde sprookje verteld.

[0:46:44] Integratie zou vanzelf komen en linkse politici hielden ons voor dat diversiteit onze kracht zou zijn.

[0:46:52] Dit zijn leugens die hebben geleid tot segregatie, verloedering en een verscheurde samenleving.

[0:46:59] Terwijl Nederland zichtbaar veranderde, kregen Nederlanders steeds hetzelfde antwoord.

[0:47:04] Nog een actieplan.

[0:47:06] Nog een commissie.

[0:47:07] Nog een rapport.

[0:47:08] Nog meer belastinggeld.

[0:47:10] En telkens weer werd beloofd dat het nu echt zou gaan werken.

[0:47:15] Terwijl iedereen ziet dat dit integratiebeleid niet werkt.

[0:47:19] En nu, na decennia van dit beleid, kunnen we de balans opmaken.

[0:47:24] De integratie is beslukt.

[0:47:26] Iedereen weet het.

[0:47:28] Iedereen ziet het.

[0:47:30] Iedereen voelt het.

[0:47:32] Ja, zelfs de politieke elite kon na de jodiacht in Amsterdam het niet langer ontkennen.

[0:47:39] Ze moesten erkennen dat Nederland een groot integratieprobleem heeft.

[0:47:43] Dat een groot deel van de islamitische jongeren de Nederlandse normen en waarden niet onderschrijft.

[0:47:49] Dat er sprake is van de fundamentele afwijzing van onze samenleving.

[0:47:55] Maar die eerlijkheid van de politieke elite hield minder dan één week stand.

[0:48:01] Al snel begon er terugkrabbelen.

[0:48:03] De waarheid werd opnieuw verzwegen.

[0:48:05] Harde conclusies werden teruggedraaid.

[0:48:08] En opnieuw durfde men de islam niet als oorzaak te benoemen.

[0:48:14] Wat daarna gebeurde was voorspelbaar en een inmiddels bekend politiek correct patroon.

[0:48:19] Daders werden tot slachtoffers verklaard.

[0:48:21] Bestuurders en politici belegden kathuis sessies waar krokodillentranen werden gehuild over polarisatie en gekwetste gevoelens.

[0:48:30] terwijl de echte slachtoffers, Joden en de Nederlanders, werden genegeerd.

[0:48:35] Ook de media deden gretig mee.

[0:48:38] Wie de waarheid bleven benoemen, werd weggezet als racist, als extremist, als het probleem zelf.

[0:48:46] Niet de daders, maar wij kregen de schuld.

[0:48:51] Voorzitter, en zolang de oorzaak onbespreekbaar blijft, verandert er niets.

[0:48:56] Daarom zwijgt de PVV niet.

[0:48:58] en benoemen wij de roze olifant in deze Kamer wel.

[0:49:02] De islaam vormt de grootste existentiële bedreiging voor onze vrijheid, onze cultuur, onze waarden en onze rechtsstaat.

[0:49:13] De grootste bedreiging voor de veiligheid van vrouwen, van joden, voor christenen, voor ongelovigen, voor afvalligen, voor homoseksuelen, voor alle niet-moslims.

[0:49:28] En die bedreiging groeit, dag na dag, jaar na jaar.

[0:49:32] Niet vanzelf, maar door beleid dat doorgaat.

[0:49:35] Door grenzen die open blijven.

[0:49:38] Door een politieke elite die weigert in te grijpen.

[0:49:42] En voorzitter, inmiddels wordt de islamisering niet eens meer ontkend.

[0:49:48] Zij wordt openlijk gepromoot.

[0:49:50] De Amsterdamse lijsttrekker van Denk, Sheher Khan, verklaarde onlangs dat Nederland volgens hem wel wat islamisering kan gebruiken.

[0:49:59] Laat u dat even doordringen.

[0:50:00] Een politicus in Nederland die openlijk pleit voor de islamisering van ons land.

[0:50:08] Dus minder Nederland, minder vrijheden, meer islamitische invloed.

[0:50:14] En uiteindelijk de invoering van de sharia.

[0:50:18] Ze willen geen integratie, maar islamisering.

[0:50:22] En dat past precies bij de ontwikkeling die we al jaren zien.

[0:50:27] De islam groeit hard en Nederland vormt daarop geen uitzondering.

[0:50:31] Volgens Jan Latten zal Nederland rond 2050 bij ongewijzig migratiebeleid 3 tot 4 miljoen islamitische inwoners hebben.

[0:50:41] En deze demografische verandering is al begonnen.

[0:50:44] Onder jongeren tot 25 jaar is de islam inmiddels de grootste religie van Nederland.

[0:50:52] Daarnaast voorspellen prognoses van onder andere de heer Jan van de Beek dat de islam binnen ongeveer 25 jaar de grootste religie in Nederland zou worden.

[0:51:02] En daarom vraag ik de minister.

[0:51:05] Wilt u of uw kinderen in een Nederland wonen waar de islam de grootste religie is?

[0:51:11] Ja of nee?

[0:51:15] Want met de groei van de islam groeit ook de sharia.

[0:51:19] Uit onderzoek blijkt dat 70 procent van de moslims in Nederland de religieuze wetten, dus de sharia, belangrijker vindt dan onze wetten.

[0:51:28] Dat betekent dat de meerderheid onze vrijheden wil afpakken en onze democratie wil afschaffen.

[0:51:35] En dat is precies wat je ziet.

[0:51:39] Overal waar de islam verdwijnt, verdwijnt vrijheid.

[0:51:43] De islam laat zich niet integreren omdat zij geen gelijkwaardigheid kent.

[0:51:48] Wie geen moslim is, is minderwaardig.

[0:51:51] Het gaat niet om samenleven, maar om onderwerping.

[0:51:55] En die onderwerping geldt niet alleen voor gelovigen, maar voor iedereen.

[0:52:00] Ook voor niet-moslims.

[0:52:02] En de sharia is daarbij het instrument.

[0:52:05] Deze islamitische wetten beperken zich niet tot een religieus privéleven, maar nemen de hele samenleving het recht en het bestuur als geheel over.

[0:52:17] Daarmee staat de islam lijnrecht tegenover onze vrijheden, want zij is gericht op de afschaffing van onze democratie.

[0:52:26] Ook het Europees Hof van de Rechten van de Mens heeft dit vastgesteld.

[0:52:30] Het Hof oordeelde dat sharia wetgeving onverenigbaar is met de fundamentele waarden van de democratie rechtsstaat.

[0:52:37] Luister goed voorzitter.

[0:52:39] Zelfs het Europese Hof voor de Rechten van de Mens zegt sharia en democratie gaan niet samen.

[0:52:46] Integratie is dus onmogelijk, omdat de islam onze democratische rechtorde afwijst.

[0:52:53] En de gevolgen daarvan zien we wereldwijd op grote schaal.

[0:52:57] Homoseksuelen, andersgelovigen, ongelovigen en afvalligen worden opgejaagd, mishandeld of vermoord.

[0:53:07] Vrijheid van meningsuiting bestaat niet.

[0:53:09] Wie kritiek levert op de islam wordt bedreigd, geïntimideerd of erger.

[0:53:17] Wereldwijd vormt de islam de voedingsbodem voor extremisme, onderdrukking en terreur.

[0:53:24] En die verschrikkelijk vervolgen zien we ook in Nederland.

[0:53:27] Kijk naar de explosieve toename van antisemitisme in Nederland.

[0:53:31] Joden worden bedreigd, geïntimideerd en belaagd.

[0:53:34] Dat zagen we recent nog bij de jodejacht in Amsterdam, waar joden doelbewust werden opgezocht en aangevallen.

[0:53:41] En deze jodenhaat blijft niet beperkt tot de straat.

[0:53:44] Het dringt ook diep door tot in onze scholen.

[0:53:48] Er zijn situaties gemeld waarin Joodse gastsprekers een klas binnenlopen en door leerlingen met aluwa akbar worden ontvangen.

[0:53:57] In andere gevallen werd openlijk geroepen dat alle joden dood moeten.

[0:54:02] antisemitische complottheorieën circuleren vrijuit en de holocaust wordt gebagataliseerd of zelfs goedgepraat.

[0:54:11] Docenten geven aan dat zij steeds terughoudender worden om dit onderwerp te behandelen, uit angst voor reacties van leerlingen en ouders.

[0:54:19] Daarom vraag ik aan de minister, erkent hij dat antisemitisme in Nederland mede mogelijk wordt gevoed door de islamitische bronnen en opvattingen en dat dit integratie onmogelijk maakt?

[0:54:32] Welke concrete maatregelen neemt hij om antisemitisme als integratieprobleem aan te pakken?

[0:54:40] En voorzitter, dit geweld beperkt zich niet alleen tot Joden.

[0:54:45] Het is gericht tegen iedereen die de islam durft te bekritiseren.

[0:54:50] Het meest zichtbare voorbeeld daarvan is de permanente bedreiging van Geert Wilders.

[0:54:55] Al meer dan twintig jaar leeft mijn fractievoorzitter onder zware bewaking.

[0:55:00] Sinds 2004 wordt hij geconfronteerd met duizenden doodsbedreigingen en meerdere fatwa's.

[0:55:06] Zijn vrijheid is hem afgenomen omdat hij de islam openlijk bekritiseert.

[0:55:11] Maar ook Theo van Gogh.

[0:55:14] Hij werd op klaarlichte dag in Amsterdam vermoord uit naam van de islam.

[0:55:19] Hij werd publiekelijk afgeslacht door Mohammed Bouyeri om één boodschap duidelijk te maken.

[0:55:26] Wie de islam criticeert en wie zijn mond open doet, wordt het zwijgen opgelegd.

[0:55:32] Dat is wat deze ideologie doet met de vrijheid van meningsuiting.

[0:55:37] Maar de dwang gaat verder.

[0:55:40] De islam is een ideologie waaruit je niet kan uitstappen.

[0:55:44] Je kan er niet mee stoppen.

[0:55:46] Afvalligheid wordt bestraft met de dood.

[0:55:48] Het uittreden is geen optie.

[0:55:51] Zo zien we ook in Nederland wat dit betekent.

[0:55:54] De 18-jarige Raijan uit Joure werd door haar vader en twee broers vermoord.

[0:55:59] De rechtbank oordeelde dat er sprake was van eerwraak.

[0:56:02] Haar te westerse levensstijl was het motief.

[0:56:06] Zij droeg geen hoofddoek.

[0:56:08] Ze gebruikte make-up en was actief op TikTok.

[0:56:11] Zij werd vermoord omdat ze haar eigen leven wilde leiden.

[0:56:16] Dit is islamitische eerwraak.

[0:56:19] Dit is de sharia in de praktijk.

[0:56:23] En het is geen uitzondering.

[0:56:26] Afgelopen januari bedreigde in Meppel een 51-jarige Syrische statushouder zijn minderjarige dochter met de dood, omdat zij volgens hem te westers was.

[0:56:36] Zij weigerde onderwerping aan de islamitische regels.

[0:56:40] Het gevolg is dat zij nu ondergedoken moet leven.

[0:56:43] Dit zijn geen misverstanden.

[0:56:45] Dit zijn geen incidenten.

[0:56:47] Dit is de sharia in de praktijk.

[0:56:50] Dit is islamisering.

[0:56:52] En dan kom ik tot mijn vraag aan de minister.

[0:56:55] Blijft hij wegkijken of durft hij eindelijk te erkennen dat de islam niet bij Nederland hoort?

[0:57:02] Erkent hij dat integratie een illusie is zolang de islam buitenschot blijft?

[0:57:07] durft hij eindelijk dé-islamisering onderdeel te maken van het integratiebeleid, in plaats van vast te houden aan het mislukte wensdenken dat ons tot hier heeft gebracht.

[0:57:19] De PVV vindt dat de tijd van praten voorbij is.

[0:57:22] De tijd van verandering is aangebroken.

[0:57:25] Woorden, plannen en goede bedoelingen hebben ons decennia lang niets opgeleverd.

[0:57:31] Het is tijd voor harde maatregelen.

[0:57:33] Daarom legt de PVV zes concrete voorstellen op tafel.

[0:57:38] Het eerste voorstel is sluit alle islamitische scholen.

[0:57:43] Op islamitische scholen wordt sharia al op jonge leeftijd in de hoofden van kinderen geplant.

[0:57:49] Daar leren kinderen dat vrouwen, joden, homoseksuelen en niet gelovigen minderwaardig zijn.

[0:57:56] Daar leren zij zich af te keren van onze samenleving en geen vriendschappen te sluiten met christenen en joden.

[0:58:03] Wie wil zien wat dit in de praktijk betekent, hoeft alleen te kijken naar het Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam.

[0:58:11] Tijdens schoolpauzes verandert de omgeving rond deze school in een islamitische no-go area.

[0:58:17] Buurtbewoners worden geïntimideerd, bespuugd en met stenen bekogeld.

[0:58:24] Bewoners durven hun straat niet meer normaal te gebruiken en sommigen zijn zelfs verhuisd.

[0:58:30] Zij beschrijven het gevoel dat er een eigen staat wordt opgebouwd, los van de Nederlandse samenleving.

[0:58:38] Dat is geen incident, dat is geen toeval, dat is aangeleerd.

[0:58:43] In de sharia worden niet-gelovigen als minderwaardig gezien en dat wordt op islamitische scholen aan kinderen doorgegeven.

[0:58:52] En voorzitter, dit gaat alleen maar erger worden.

[0:58:55] Het islamitische onderwijs groeit explosief.

[0:58:59] In 2026 is bijna twee derde van alle nieuwe basisscholen islamitisch.

[0:59:06] Nederland telt inmiddels bijna honderd islamitische scholen.

[0:59:11] Dat betekent meer segregatie, meer parallele samenlevingen en geen integratie.

[0:59:19] Dit moet en ja, dit kan gestopt worden.

[0:59:24] De vrijheid van goddienst en de vrijheid van onderwijs zijn niet onbeperkt.

[0:59:30] Ze eindigen waar antidemocratische ideeën aan kinderen worden overgedragen.

[0:59:35] Als zelfs het Europese Hof vaststelt dat de Syrië onverenigbaar is met de kern van de democratie rechtsstaat,

[0:59:43] dan is het onacceptabel om sharia ideeën via het onderwijs aan kinderen door te geven.

[0:59:50] Islamitisch onderwijs verdient daarom geen bescherming, maar moet worden verboden.

[0:59:56] De vraag aan de minister, is hij bereid islamitisch onderwijs te verbieden?

[1:00:01] Ja of nee?

[1:00:04] Maar voorzitter, islamisering stopt niet bij islamitische scholen.

[1:00:09] Zij dringt inmiddels ook door in het openbaar onderwijs.

[1:00:13] Beroepsmoslims voeren juridische jihad om islamitische gebedsruimtes af te dwingen op openbare scholen.

[1:00:21] En rechters gaan daarin mee.

[1:00:23] Zo wordt neutraliteit niet beschermd, maar juist afgebroken.

[1:00:27] Wat wordt gepresenteerd als integratie is in werkelijkheid capitulatie.

[1:00:33] Daarom twee vragen aan de minister.

[1:00:35] Erkent hij dat deze rechtelijke lijn de neutraliteit van het openbaar onderwijs ondermijnt en integratie juist bemoeilijkt?

[1:00:43] En is hij bereid om ondubbelzinnig vast te leggen dat openbare scholen geen islamitische bedruimtes hoeven toe te staan?

[1:00:54] Ja of nee?

[1:00:57] Maar beroepsmoslims beperken zich niet tot de rechtszaal.

[1:01:02] Ook via rapporten en zogenaamd onderzoek proberen zij het beeld te creëren dat Nederland een groot probleem heeft met moslimdiscriminatie.

[1:01:10] Neem het rapport opgroeien als moslimjongeren in een polariserende samenleving, mede gefinanceerd door het ministerie van Sociale Zaken.

[1:01:19] Dat onderzoek werd ook gefinanceerd door de Islamitische Stichting Nederland, onderdeel van DINAYET, het religieuze staatsorgaan van Erdogan.

[1:01:31] Minister, waarom staan we dit toe?

[1:01:33] Dit is toch ongewenste buitenlandse beïnvloeding?

[1:01:37] En het is niet de eerste keer dat dit gebeurt.

[1:01:40] Kijk naar het zogenaamde Nationale Onderzoek Moslimdiscriminatie.

[1:01:45] Daarvoor werden 44 beroepsmoslims geselecteerd.

[1:01:48] Een flutonderzoek.

[1:01:50] Geen wetenschap, maar activisme.

[1:01:53] Terwijl een groot deel van die zogenaamde moslimdiscriminatie in werkelijkheid niets anders is dan het groeiende verzet van Nederlanders tegen de islamisering van onze scholen, bedrijven en instellingen.

[1:02:06] Denk aan hoofddoeken, gebedsruimtes, Ramadan aanpassingen en alle andere sharia eisen waarmee onze samenleving stukje bij beetje wordt overgenomen.

[1:02:17] Ziet de minister dit ook of blijft hij dit verzet tegen islamisering framen als discriminatie?

[1:02:24] Het tweede voorstel is een wettelijk verbod op het dragen van de islamitische hoofdbedekking door minderjarige meisjes in het onderwijs.

[1:02:32] Een maatregel die ook in Oostenrijk bestaat.

[1:02:35] De islamitische hoofddoek is geen onschuldig kledingstuk, maar een islamitisch symbool van de minderwaardigheid van de vrouw.

[1:02:43] En voorzitter, laat ik duidelijk zijn.

[1:02:45] Het verschil tussen de hoofddoek, niqab en burka zit hem niet in de betekenis, maar uitsluitend in de hoeveelheid textiel.

[1:02:54] In alle gevallen staat de islamitische sluier symbool voor dezelfde onderdrukking.

[1:03:00] Meisjes worden op jonge leeftijd in het keurslijf van de islam geduwd.

[1:03:05] Wie zich bedekt, hoort erbij.

[1:03:07] Wie dat weigert, wordt onder druk gezet, geïntimideerd en buitengesloten.

[1:03:13] Zo verdwijnen vrijheid en gelijkwaardigheid van onze schoolpleinen en ontstaan gesegregeerde zones.

[1:03:20] Dit is geen theorie, maar keiharde realiteit.

[1:03:24] Dat bleek onder andere in België.

[1:03:26] Op het Antwerps Atheneum nam de islamitische groepsdruk de school over.

[1:03:31] Meisjes werden structureel gedrongen een hoofddoek te dragen.

[1:03:35] Wie weigerde werd geïntimideerd.

[1:03:38] Van keuzevrijheid was geen sprake meer.

[1:03:41] De schoolleiding moest erkennen dat meisjes hun vrijheid kwijt waren en zag zich een noodzaak de verbod in te stellen om de orde en veiligheid te herstellen.

[1:03:51] maar ook wetenschappelijk onderzoek bevestigt dit beeld.

[1:03:54] Socioloog Ruud Koopmans laat zien dat het dragen van de islamitische hoofddoek samenhangt met sterkere fundamentalistische opvattingen, vijandigheid tegen de westerse samenleving en antisemitisme.

[1:04:08] Waarom beschermt de overheid kinderen wel tegen alcohol en sigaretten, maar niet tegen de onderdrukking van de islamitische hoofddoek?

[1:04:16] De PVV is daar glashelder over.

[1:04:18] Islamitische onderdrukking hoort niet thuis op Nederlandse scholen.

[1:04:23] Is de minister bereid een wettelijk verbod te steunen op islamitische hoofdbedekking voor minderjarige meisjes in het onderwijs, vergelijkbaar met de maatregel die eerder in Oostenrijk is ingevoerd?

[1:04:35] Ja of nee?

[1:04:37] Het derde voorstel, het verbieden van de moslimbroederschap in Nederland.

[1:04:43] Deze internationale islamitische beweging werkt niet aan integratie, maar aan machtsopbouw en islamisering van binnenuit.

[1:04:52] Via scholen, moskeeën, maatschappelijke organisaties en politieke beïnvloeding wordt toegewerkt naar één doel, de invoering van de sharia.

[1:05:04] Veiligheidsdiensten waarschuwen al langer dat dit gebeurt via een netwerk van gelieerde organisaties.

[1:05:10] Bewust onder de radar.

[1:05:12] Frankrijk heeft die dreiging inmiddels onderkend.

[1:05:15] En het parlement heeft een resolutie aangenomen om de moslimbroederschap op de EU-terrorismelijst te zetten.

[1:05:22] Maar ook buiten Europa worden stappen gezet.

[1:05:25] In de Verenigde Staten hebben deelstaten als Florida en Texas maatregelen genomen en verboden ingesteld tegen organisaties die gelieerd zijn aan de moslimbroederschap.

[1:05:36] Daarom mijn vragen aan de minister.

[1:05:38] Erkent hij dat de moslimbroederschap en haar gelieerde organisaties onverenigbaar zijn met onze democratierechtstaat?

[1:05:47] En is hij bereid de moslimbroederschap en haar gelieerde organisaties in Nederland te verbieden?

[1:05:53] Ja of nee?

[1:05:56] Het vierde voorstel, een verplichte remigratie maatregel.

[1:06:01] Personen met een dubbele nationaliteit die onherroepelijk zijn veroordeeld voor één ernstige misdrijf worden na het uitzitten van hun straf gedenaturaliseerd en zonder pardon Nederland uitgezet.

[1:06:15] De PVV vindt wie zich met een dubbele nationaliteit schuldig maakt aan één ernstige misdrijf zijn recht om in Nederland te blijven definitief heeft voorspeeld.

[1:06:26] Kijk alleen maar naar de cijfers over seksuele uitbuiting.

[1:06:29] Bijna 90% van de daders heeft een migratieachtergrond en valt naar het uitzitten van de straf terug in oud gedrag.

[1:06:38] De slachtoffers zijn vaak kinderen.

[1:06:40] Onze kinderen.

[1:06:42] Meisjes van 14 jaar of jonger die onherstelbaar worden beschadigd.

[1:06:48] Ook bij seksuele misdrijven zien we een schokkend patroon.

[1:06:52] Mannen uit asielherkomstlanden zijn zeer sterk vertegenwoordigd als verdachten.

[1:06:59] Tussen 2014... Ja, volgens mij is er een interruptie vanuit de heer Erkan.

[1:07:06] Ja, voorzitter, ik heb echt met heel veel moeite geluisterd naar dit vreselijke verhaal.

[1:07:12] En ik had eerst gedacht dat ik eerst het einde van het verhaal van de heer Boon zou afwachten, maar hij heeft het nu over dat

[1:07:19] met onze meisjes, alsof mensen met een migratieachtergrond meisjes in Nederland daar lelijke dingen mee doen.

[1:07:29] Maar ik heb hier een lijst bij me van allemaal criminele acrofietjes van PVV'ers, uw partijgenoten.

[1:07:35] En dat is een lijst met meer dan 100 incidenten.

[1:07:39] waarin bijvoorbeeld er sprake is van oplichting via een Hongaarse porno site, waarbij er sprake is van drugshandel aan minderjarigen, waarbij een PVV'er seks heeft gezocht met drie minderjarige meisjes vanaf 14 jaar tegen geld en cocaïne.

[1:07:55] ziet de heer Boon niet in dat als we een probleem hebben in Nederland waarbij groepen zich misdragen, waarbij groepen richting meisjes met allemaal seksueel grensoverschijnigd gedrag, strafbaar gedrag een probleem vormen, dat dat PVV politici zijn en niet de mensen met een migratieachtergrond die iedere dag opnieuw keihard hun best doen om het beste van hun leven te maken in Nederland.

[1:08:19] De heer Boon.

[1:08:21] Ja voorzitter, de PVV is heel duidelijk.

[1:08:23] Iedereen die seksueel overschrijdend gedrag veroorzaakt en daarvoor wordt veroordeeld, moet keihard worden aangepakt.

[1:08:30] En of die man uit Amsterdam komt en 100 jaar in Nederland woont, dat interesseert mij helemaal niet.

[1:08:35] Keihard aanpakken.

[1:08:36] Daar staat in ons PVV-partijprogramma ook dat wij dit soort mensen chemisch willen castreren.

[1:08:40] Dus ja, het kan ons niet hard genoeg zijn.

[1:08:42] Dus wie het ook is, keihard aanpakken.

[1:08:46] Ik betrap de heer De Boon voor het eerst op een genuanceerde mening in dit debat.

[1:08:52] Maar waar het hier om gaat is dat de PV continu wijst naar moslims als één groep, continu wijst naar mensen met een migratieachtergrond alsof ze uit zijn om Nederland kapot te maken, alsof die mensen uit zijn om Nederland te beschadigen, alsof ze uit zijn

[1:09:06] alsof ze Nederland ons staatsbestel willen omverwerpen, terwijl als we het hebben over een integratieprobleem, dan is de PVV het probleem.

[1:09:15] Want in uw betoog die u net heeft afgevuurd, die u hier heeft staan oplezen, gooit u de halve grondwet weg.

[1:09:23] U bent aan het haat zijen.

[1:09:24] U bent een handelaar in angst.

[1:09:26] U zet groepen mensen tegen elkaar op en alles wat u hier doet, in uw gedrag, bent u on-Nederlands bezig, is de PVV on-Nederlands bezig.

[1:09:35] Dus als we in het land

[1:09:36] een integratieprobleem hebben, dan hebben we niet een probleem met de islam, maar dan hebben we een probleem met de PVV'ers die weigeren om Nederlandse normen en waarden te accepteren.

[1:09:47] De heer Boon.

[1:09:48] Ja voorzitter, ik laat mij niet zeggen dat ik de grondwet in de prullenbak ben.

[1:09:51] Ik ben juist degene die keihard aan het vechten is om de grondwet te behouden.

[1:09:55] Ik wil juist, u zegt ze willen Nederland niet ontverwerpen, nou u heeft de missie van de moslimbroederschap waarschijnlijk niet gelezen of u doet nu net of die niet kent, dat is juist de missie van de moslimbroederschap waar ik nu tegen aan het strijden ben.

[1:10:06] Dus alles wat u zegt, ja sorry, dat verwerp ik teverse.

[1:10:09] De grondwet is juist in veilige handen in Nederland.

[1:10:11] Wij beschermen de grondwet.

[1:10:13] En de grondwet is niet oneindig.

[1:10:14] Als je haat plant in de hoofden van kleine kinderen, dan kun je niet zeggen, ja maar dat wordt beschermd door de grondwet.

[1:10:20] Nee, de grondwet heeft uitzondering en daar willen wij gebruik van maken om die kinderen te beschermen.

[1:10:26] Wat hier aan de hand is, is dat we in Nederland meer dan 1 miljoen Nederlandse moslims hebben die hun plek in de samenleving opeisen, die iftars organiseren, die hun leven, hun rechten opeisen in het land.

[1:10:43] En dan komt hier de PVV, die komt hier met een tirade, die komt hier eigenlijk met een scheldgranade op.

[1:10:49] omdat ze hun rechten opeisen.

[1:10:51] Tuurlijk gaan ze dat doen.

[1:10:53] Tuurlijk gaan mensen die in dit land wonen gebruik maken van hun rechten.

[1:10:56] En ik ben trots op al die mensen die opstaan en nogmaals die iftars organiseren, die bijdragen aan de Nederlandse samenleving, die arts worden, die in de bouw werken, die bijdragen aan Nederland.

[1:11:07] En als we het hebben hier over de problemen, dan hebben we hier een PVV die totaal

[1:11:13] de werkelijkheid, de realiteit totaal is kwijtgeraakt.

[1:11:18] Hier allerlei voorstellen doet, bijdrage doet, die totaal on-Nederlands zijn.

[1:11:23] Terwijl we allemaal weten dat de toekomst van Nederland super divers is.

[1:11:27] En al die moslims waar de heer Boon nu op afgeeft, die zijn trots op Nederland, die eisen hun plek op.

[1:11:33] En sterker nog, zij zijn de toekomst van Nederland.

[1:11:36] En de heer Boon kan er maar beter aan wennen.

[1:11:39] Ja voorzitter, wij gaan er zeker niet aan wennen, maar als we over de feiten gaan kijken, dan wil ik ook echt naar de feiten met u kijken.

[1:11:46] En dan hebben we onderzoek van de heer Koopmans, dat 70% van de moslims zegt wij vinden religieuze wetten belangrijker dan nationale wetten.

[1:11:56] Over 1 miljoen mensen zegt u, nou laten we er 70% van pakken, 700.000 mensen.

[1:12:01] En dan zegt u, die mensen hebben recht.

[1:12:02] Ze hebben geen recht om Nederland te onderwerpen.

[1:12:06] Ze hebben geen recht om onze vrijheden af te schaffen.

[1:12:08] Ze hebben geen recht om de sharia in te voeren.

[1:12:11] En dan kunt u zeggen, wend er maar aan.

[1:12:13] Nee, daar zal de PVV nooit aan wennen.

[1:12:16] Al zou ik de laatste zijn die hier tegen moet strijden.

[1:12:18] Ik zal eeuwig blijven strijden tegen de invoering van de sharia.

[1:12:22] Ik zal eeuwig blijven strijden tegen de onderwerping van onze vrijheden.

[1:12:26] Daar kunt u van aan.

[1:12:27] Dat zal de PVV altijd blijven doen.

[1:12:29] Daar wennen wij nooit aan.

[1:12:33] Dank u wel voor uw reactie.

[1:12:35] U vervolgt uw betoog.

[1:12:37] Dan ga ik terug naar dit prachtige verhaal.

[1:12:40] Mannen uit asielherkomstlanden zijn sterk oververtegenwoordigd als verdachten bij seksuele misdrijven.

[1:12:48] Tussen 2014 en 2023 werden Syrische mannen bijna 4,5 keer vaker verdacht.

[1:12:55] Eritrese mannen 7,5 keer vaker.

[1:12:59] Iraakse mannen 8,5 keer vaker.

[1:13:02] Het gaat nog verder aan mensen.

[1:13:04] Afghaanse mannen elf keer vaker en Somalische mannen zelfs twintig keer zo vaak verdacht als Nederlanders.

[1:13:12] Twintig keer zo vaak.

[1:13:14] En het blijft niet beperkt tot één type delict.

[1:13:18] Zij zijn disproportioneel oververtegenwoordigd in vrijwel alle categorieën.

[1:13:22] Van seksuele misdrijven, mishandeling tot drugscriminaliteit en vuurwapendelicten.

[1:13:31] Deze feiten laten zien dat onze samenleving onvoldoende wordt beschermd en het huidige beleid tekortschiet.

[1:13:38] Daarom kiest de PVV voor Zero Tolerance.

[1:13:41] Nederland is geen vrij plaats voor geweld en misbruik.

[1:13:45] Wie hier te gast is, houdt zich aan onze wetten.

[1:13:49] Wie een ernstig misdrijf pleegt, vertrekt.

[1:13:53] Is de minister bereid een verplichte remigratiemaatregel in te voeren en in die nodig internationale verdragen op te zeggen, zodat criminelen met een dubbele nationaliteit, die onherroepelijk zijn veroordeeld voor een ernstig misdrijf na het uitzitten van hun straf, hun Nederlands nationaliteit verliezen en worden uitgezet?

[1:14:13] Ja of nee?

[1:14:16] Het vijfde voorstel is een vrijwillige remigratiemaatregel.

[1:14:21] voor mensen met een dubbele nationaliteit.

[1:14:24] Wie de sharia boven onze samenleving stelt en weigert te integreren, helpen wij Nederland te verlaten.

[1:14:31] De voorwaarden zijn helder.

[1:14:33] Afstand doen van de Nederlandse staatsburgerschap.

[1:14:36] Nederland definitief verlaten.

[1:14:40] Vrijwillig, maar onomkeerbaar.

[1:14:43] Is de minister bereid deze vrijwillige re-migratie maatregel in te voeren?

[1:14:48] Ja of nee?

[1:14:52] En de PVV wil keiharde eisen stellen aan inburging.

[1:14:57] Inburging is geen recht, het is geen cadeau, maar een plicht.

[1:15:02] Wie in Nederland wil wonen, leert onze taal, respecteert onze regels en past zich aan.

[1:15:10] Is de minister bereid om in het inburgingsexamen kennis van de Nederlandse maatschappij expliciet op te nemen dat er in Nederland geen plaats is voor de sharia?

[1:15:23] Ja of nee?

[1:15:26] En om onze regels en waarden te begrijpen is één ding onmisbaar, de Nederlandse taal.

[1:15:34] Vindt de minister dat iemand pas ingeburgerd kan worden beschouwd wanneer hij of zij aan toonbaar Nederlands beheerst op minimaal BE-niveau?

[1:15:44] Ja of nee?

[1:15:47] En integratie begint met communicatie.

[1:15:51] Wie zijn gezicht verbergt, weigert te integreren.

[1:15:55] Is de minister bereid vastleggen dat deelname en inburging uitsluitend mogelijk is met een zichtbaar gezicht?

[1:16:03] en dat gezichtsbedekkende kleding en middelen, zoals boerka's en die kaaps, onverenigbaar zijn met inburging.

[1:16:12] Ja of nee?

[1:16:15] En hoe gaat de minister optreden tegen gemeenten, scholen en ziekenhuizen die weigeren het huidige boerka-verbod te handhaven?

[1:16:24] Is hij bereid in te grijpen wanneer deze instellingen deze wet simpelweg naar zich neerleggen?

[1:16:31] Ja.

[1:16:32] of nee.

[1:16:33] Daarnaast wordt er massaal en structureel gespijbeld bij taallessen door inburgeraars en statushouders.

[1:16:42] En dat wordt door de overheid gedoogd.

[1:16:46] Afwezigheid wordt goed gepraat met excuses als vakantie, ziekte, andere afspraken of religieuze verplichtingen zoals Ramadan.

[1:16:55] Dat is geen onmacht, dat is onwil.

[1:16:58] Is hij bereid de wet inburgering zodanig toe te passen en nodig te wijzigen dat erhaald en verwijtbaar verzuim niet langer vrijblijvend blijft, maar automatisch leidt tot sancties, inclusief intrekking van de verblijfsvergunning, behoudens aan toonbare overmacht?

[1:17:16] Ja of nee?

[1:17:20] Voorzitter, ik ga afsluiten.

[1:17:23] We zien hoe Nederland stap voor stap wordt overgenomen.

[1:17:27] Steeds meer Nederlanders vragen zich af of hun toekomst hier nog wel ligt.

[1:17:32] Tienduizenden verlaten onze steden.

[1:17:35] Tienduizenden verlaten ons land.

[1:17:37] Niet omdat zij Nederland niet meer lief hebben, maar omdat zij zich hier niet meer veilig en niet meer thuis voelen.

[1:17:45] In steeds meer wijken verschuiven de normen en wordt de Nederlandse cultuur verdrongen.

[1:17:51] Straat naar straat, wijk naar wijk en school naar school.

[1:17:56] Door de jarenlange massenimmigratie en voortgaande islamisering kraakt ons land in zijn voegen.

[1:18:04] Dat zien we ook in het straatbeeld.

[1:18:06] Hoofddoekjes, boerka's, mannen in djaballahs, gebedsruimtes en gebedskleedjes.

[1:18:15] Het aantal islamitische scholen stijgt explosief.

[1:18:19] Er zijn straten, wijken, zelfs hele steden waar je niet langer in Nederland woont, maar in een willekeurig Arabisch land.

[1:18:29] Nederlanders die uit de geïslamiseerde wijk kunnen verhuizen, doen dat.

[1:18:33] Maar heel veel mensen kunnen dat niet.

[1:18:36] Zij zitten vast en zijn de klos.

[1:18:39] Hun Nederland bestaat niet meer.

[1:18:41] Zij voelen zich niet langer thuis in hun eigen buurt.

[1:18:44] En als zij iets van zeggen, dan worden ze weggezet als racist.

[1:18:49] Vele denken dat Nederland al verloren is.

[1:18:53] Maar dat is het niet.

[1:18:55] Onze generatie kan de islamisering nog stoppen.

[1:18:59] Onze generatie kan ervoor zorgen dat onze kinderen nog opgroeien in vrijheid, onder onze wetten en onze waarden.

[1:19:08] En niet onder de sharia.

[1:19:11] Vandaag heeft de PVV zes concrete voorstellen gedaan.

[1:19:14] Geen woorden, geen uitstel, geen doekjes voor het bloeden, maar harde keuzes.

[1:19:20] Harde keuzes die nodig zijn om Nederland te redden.

[1:19:25] En het stoppen van de massa-immigratie.

[1:19:28] Kiezen voor de-islamisering.

[1:19:31] Het sluiten van islamitische scholen.

[1:19:34] Een hoofddoekverbod voor minderjarige meisjes op school.

[1:19:38] Een verbod op de moslimbroederschap.

[1:19:42] verplichte re-migratie en vrijwillige re-migratie voor wie niet wil integreren.

[1:19:50] En een inburging met echte eisen in plaats van vrijblijvende praatjes.

[1:19:56] De vraag aan deze regering is simpel en ont-onkoelbaar.

[1:20:02] Kiest u voor Nederland en stopt u de islamisering of blijft u wegkijken?

[1:20:08] Ja of nee?

[1:20:10] Voorzitter, tot zover.

[1:20:13] Dank u wel.

[1:20:14] Er is nog een interruptie en die interruptie is van de heer Van den Brink.

[1:20:18] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:20:22] Het was tot nu toe niet duidelijk of de vrieskist van de PVV weer open zou gaan met ongrondwettelijke voorstellen.

[1:20:28] Ik denk dat we kunnen vaststellen dat die weer open is.

[1:20:31] Ik heb geprobeerd om te luisteren met de oren van een gewone moslim hier in Nederland die werkt, die zijn kinderen probeert op te voeden, die goed leeft, die niet discrimineert, die doet wat er van een goede burger verwacht wordt.

[1:20:46] Stel, ik ben zo'n moslim.

[1:20:48] Wat moet ik dan met uw verhaal?

[1:20:52] Ja, voorzitter, het staat u mij toe om te citeren uit het prachtige boek van Sam van Rooij, Voor Vrijheid dus tegen islamisering, en het citaat van Yasmine Mohamed, dat was een ex-moslim, dat is nu een activist, mensrechtenactivist, en die heeft het volgende citaat.

[1:21:07] Soms heb ik medelijden met de aardige en fatsoenlijke moslims die hun religie niet kennen.

[1:21:12] Wanneer zij erachter komen wat in de Koran en de hadith eigenlijk zeggen, zijn ze echt geschokt.

[1:21:18] Ontwetendheid is echter geen excuus.

[1:21:21] Lees je heilige boek.

[1:21:22] Dat is het minste wat je kunt doen voordat je leven wijdt aan de gevolgen ervan.

[1:21:28] Ik denk dat dit citaat alles zegt.

[1:21:31] En ik heb ook cijfers genoemd dat 70 procent van de moslimen onderzocht in Nederland gewoon hun religieuze wetten, de sharia, boven ons zet.

[1:21:40] En dat is pas echt ongrondwettelijk.

[1:21:42] Ik hoop dat CDA daar ook een keer een studie wil naar plegen.

[1:21:46] Nou, wat is nou de sharia?

[1:21:47] Wat is de moslimbroederschap?

[1:21:48] Want iedere keer als we gaan stemmen, dan stemt u al onze voorstellen weg.

[1:21:53] Terwijl wij denk allebei de grondwet willen verdedigen.

[1:21:56] Alleen uw wet op het verkeerde paard.

[1:21:58] Uw wet op het paard dat onze grondwet wil afschaffen.

[1:22:02] En u kan beter op ons wetten, want wij willen de grondwet wel verdedigen.

[1:22:05] Meneer Van den Brink.

[1:22:07] Maar zou het zo kunnen zijn dat, zoals in elk geloof, er een heleboel verschillende interpretaties van de islam zijn?

[1:22:14] En dat er dus ook heel veel mensen zijn die wel gewoon willen mededoen met deze samenleving?

[1:22:17] Sluit u dat uit?

[1:22:19] Meneer Boon.

[1:22:21] Voorzitter, ik sluit helemaal niks uit, er worden er gebeuren, maar ik heb u gezegd dat 70% van de mensen waar de sharia boven de grond werd geplaatst, 70%, als we praten van de cijfers van meneer Ergin, die noemt 1 miljoen, dat zijn 700.000 mensen, dat is geen...

[1:22:39] dat dat zeven keer zoveel onze defensieve mensen heeft tot nu toe.

[1:22:42] Dat is geen kleine groep, dat is echt een megagroep, dus dat is ook een megaprobleem.

[1:22:46] En dan kunnen we kijken of er misschien ook lichtpuntjes zijn, maar ik wil eerst dit probleem opgelost hebben.

[1:22:52] 700.000 mensen die de grondwet willen afschaffen, die u als christen uw vrijheden wil afpakken, die homoseksuelen hun vrijheden wil afpakken, die vrouwen hun vrijheden wil afpakken, die niet-gelovigen hun vrijheden wil afpakken.

[1:23:07] Ik denk dat we daar ons echt druk over moeten maken.

[1:23:11] Het huis staat in brand en u bent bezig met wat voor behang om de muur moet komen.

[1:23:17] Laten we eerst de brand blussen.

[1:23:18] De behang komt later wel.

[1:23:22] Nog één keer mijn vraag.

[1:23:22] Stel ik hoor bij die 30% als die cijfers kloppen, wat moet ik dan met dit verhaal?

[1:23:32] Ja, voorzitter, mijn fractieleider heeft er meerdere keer gezegd van verwerp die verschrikkelijke regels, verwerp die charia, sluit je bij ons aan, kies voor vrijheid.

[1:23:42] En ik nodig iedereen uit die dat is.

[1:23:44] Verwerp die regels, kies voor vrijheid.

[1:23:46] Er zijn genoeg mensen die het gedaan hebben.

[1:23:48] Het kan.

[1:23:49] Het is niet makkelijk.

[1:23:50] We zien ook de gevolgen bij een Lala Ghul zien we, bij een Ayaan Hirsi Ali.

[1:23:54] die de regels verbroken hebben, die wel hebben gekozen voor vrijheid, die wel hebben gekozen voor onze waarde, voor onze normen.

[1:24:02] Het kan, het is mogelijk.

[1:24:04] Dus doe dat.

[1:24:06] Dat is wat ik tegen al die mensen wil zeggen.

[1:24:11] Oké, dank u wel.

[1:24:11] Als er verder geen interrupties zijn, dan gaan we naar de volgende spreker.

[1:24:15] En dat is mevrouw Michonne Derksen van de VVD.

[1:24:19] Dank u wel, voorzitter.

[1:24:22] Voorzitter, u ziet hier een kersverse woord voor de integratie van de VVD.

[1:24:26] Dat werd allemaal al met enthousiasme ontvangen.

[1:24:31] En ik kijk er naar uit om daar met elkaar de aankomende periode over in gesprek te gaan.

[1:24:35] Want voorzitter, het is een belangrijk onderwerp.

[1:24:37] Ik vind het ook heel goed dat we hier een apart

[1:24:39] wetgevingsoverleg over hebben.

[1:24:42] Ik hoop dat we dat ook met elkaar blijven doen.

[1:24:45] Integratie, voorzitter, gaat voor mij over meedoen.

[1:24:48] Meedoen aan onze samenleving.

[1:24:50] Het gaat ook over vrijheid.

[1:24:51] In vrijheid alle keuzes te kunnen maken die je wil maken.

[1:24:55] En ik hoop eerlijk gezegd dat deze minister, ook nieuw, kerstverse nieuwe minister, ook net zo trots is als ik om hieraan ook te mogen bijdragen in de aankomende periode.

[1:25:04] Er is door het vorige kabinet een actieagenda gepresenteerd, die is in het najaar besproken.

[1:25:10] En wat mij betreft, en ik hoop dat de minister daarop ingaat, rollen we die verder uit.

[1:25:15] Er ligt tegelijkertijd daarnaast, moet ik eigenlijk zeggen, een stevige en realistische inzet van de drie coalitie.

[1:25:22] partijen in het regeerakkoord.

[1:25:24] Dus kortom, aan de slag, zeg ik met een knipoog.

[1:25:27] En vandaag, voorzitter, focus ik op taal en werk.

[1:25:32] De Nederlandse taal spreken is cruciaal om vol mee te doen in onze samenleving.

[1:25:36] Sterker, wie in Nederland woont, spreekt wat de VVD betreft de Nederlandse taal.

[1:25:42] En het is dan ook een logische eis in de Inburgeringswet.

[1:25:45] De lat ligt niet erg hoog, dat moet gezegd worden.

[1:25:48] B1 kan worden afgeschaald naar A2.

[1:25:52] En dan is er ook nog die z-route waarbij 800 uur gewoon puur taalles volgen al voldoende is.

[1:25:58] Aan de hand van de leerbaarheidstoets wordt dus ingeschat op welk niveau de kandidaat kan landen na drie jaar.

[1:26:06] Gemeenten, dat is al eerder gezegd, zijn verantwoordelijk voor het inburgeringstraject en dus ook het aanbieden van de taalles.

[1:26:13] Voorzitter, ik wil graag van de minister horen hoe dat nou in verschillende gemeenten verloopt, ook in financiële zin.

[1:26:20] Wat is er bijvoorbeeld een benchmark van de kosten van taalles bij de verschillende Nederlandse gemeenten?

[1:26:25] Want ik lees ook, en dat zei eerder mijn buurvrouw, mevrouw Lala, dat gemeenten vragen om meer financiering voor deze taallessen.

[1:26:34] En daarvoor vind ik het nodig om er meer van te weten.

[1:26:38] Hoe worden die taallessen gefinancierd?

[1:26:40] En zijn er voorbeelden van goede voorbeelden of juist minder goede voorbeelden van het aanbieden en de kosten van die taallessen?

[1:26:48] Voor mijn fractie is het onbestaanbaar dat deze verplichting, dus de taal, onvoldoende wordt ingevuld door gemeenten.

[1:26:56] En ik wil dan ook terugzien bij de evaluatie van de Inburgingswet hoe de verschillende gemeenten hierbij omgaan.

[1:27:04] Wat mij betreft echt een essentieel onderdeel en graag toezegging van de minister daarop.

[1:27:09] Het regeerakkoord, zeg ik ook richting mevrouw Lala die daarover begon, die stelt dat kansrijke asielzoekers al direct eigenlijk bij aankomst, bij start van de asielprocedure en dus in het AZC, bij de zogenaamde meedoen Bali, al aan de gang gaat met taal.

[1:27:27] Dat bestaat al.

[1:27:28] Een aantal grote opvanglocaties heeft zo'n meedoen, Bali.

[1:27:31] Ik denk dat het ook goed is, ook voor de discussie eerder al in het debat, dat de minister daar ook op ingaat.

[1:27:37] Hoe dat nou gaat?

[1:27:38] Hoe ziet dat er dan uit?

[1:27:39] En wie is daar ook op aanspreekbaar?

[1:27:41] Mevrouw Lala die sprak daar deze minister op aan.

[1:27:44] Ik vraag me af of dat zo is, maar ik denk dat het goed is om dat vandaag ook met elkaar te delen.

[1:27:49] Een door op taal voorzitter, want het is terecht dat die voorgenomen afschaffing van het taaleis in de participatiewet door het vorige kabinet is teruggedraaid met brede steun.

[1:27:59] Ook daarbij geldt dus geen Nederlands, geen bijstand.

[1:28:02] Want hoe kan je ook meedoen als je de taal niet spreekt?

[1:28:05] En de taalspreek is in mijn ogen het absolute minimum tegenprestatie die je mag vragen voor die bijstandsuitkering.

[1:28:12] Maar voorzitter, ik ben raadslid geweest in deze mooie stad en daar ook een paar illusies armer geworden.

[1:28:17] Dus vraag ik ook de minister vandaag hoe ziet de handhaving op die taaleis in de participatiewet eruit?

[1:28:23] is er zicht op de inzet van handhaving en dan heb ik nog op mijn netvlies dat artikel van vorig jaar uit het NRC.

[1:28:30] Er was een onderzoek gedaan aan een heel aantal gemeenten waarbij ook aantal gemeenten expliciet zelf zeiden wij handhaven niet op die taaleis en dat vind ik

[1:28:39] Op z'n zachtst gezegd vreemd, wil ik via de voorzitter richting de minister zeggen.

[1:28:46] En dan zeggen ze we werken vanuit vertrouwen.

[1:28:49] Ik vind het heel prettig om vanuit vertrouwen te werken, maar als wij in een wet een taaleis hebben staan, dan moet die ook gehandhaafd worden.

[1:28:57] We krijgen in april een plan om de taaleis te verbeteren per 2027, zo heb ik uit de stukken gelezen.

[1:29:04] Kan dan ook de handhaving door gemeenten daarin worden meegenomen?

[1:29:07] Staan daar dan concrete doelstellingen in voor gemeenten of blijft het bij een inspanningsverplichting?

[1:29:14] Ik wil dat de minister met concrete en afdwingbare plannen komt waardoor de gemeenten ook moeten gaan handhaven.

[1:29:20] Ook daar vind ik niet meedoen is geen optie, ook niet waar het betreft handhaving van wettelijke eisen.

[1:29:26] Voor naturalisatie is nu ook expliciet in het regeerakkoord de opdracht aan het kabinet gegeven om hier een taaleis op een hoger niveau aan te koppelen.

[1:29:34] Dat wordt dus B1 voor de fijnproever in plaats van A2.

[1:29:38] Dat is ook eerder in de motie Becker gevraagd, die is weer herhaald in de motie Rajkowski en het is heel goed dat dat nu in het regeerakkoord staat.

[1:29:47] De Rijkswet op het Nederlanderschap, dat weet ik natuurlijk nog vanuit een recent verleden, die valt onder JNV.

[1:29:53] Maar het verhogen van die taalijst, dat vraagt alleen maar een wijziging van het besluit.

[1:29:58] Het besluit neutralisatietoets die onder die wetgeving hangt.

[1:30:01] En dat is dus, wil ik maar zeggen voorzitter, richting de minister, dat is dus eigenlijk vrij eenvoudig uitvoerbaar.

[1:30:08] Is de minister dat met de VVD eens en wanneer kunnen we dus ook een aanpassing van het besluit tegemoet zien?

[1:30:14] Dan voorzitter naast taal werk mijn tweede deel van mijn bijdrage en de werkvloer is wat mijn fractie betreft de perfecte plek om te integreren werk geeft inkomen dus niet onbelangrijk het geeft ritme het geeft sociale contacten en ook via werk

[1:30:30] ga je natuurlijk ook steeds taalvaardiger worden.

[1:30:33] Voor iedereen in Nederland dus werk.

[1:30:36] En wie in Nederland woont, is, mag blijven, die doet mee.

[1:30:39] En het is gewoon ontzettend zorgelijk.

[1:30:41] Ik haal het gewoon uit de cijfers dat bijna 50 procent van de statushouders na vijf jaar nog in de participatiewet in de bijstand zit.

[1:30:49] Bijna 60 procent van alle mensen in de bijstand heeft een herkomst buiten de EU.

[1:30:54] En dat, voorzitter, dat mogen we eigenlijk simpelweg niet accepteren.

[1:30:57] Het houdt mensen gevangen.

[1:30:59] Los van werk, los van inkomen, los van taal moet die participatiegraad omhoog.

[1:31:05] En voorzitter, er is een groot tekort op de arbeidsmarkt.

[1:31:07] We hebben dus simpelweg iedereen nodig die kan werken.

[1:31:11] Dus ik zou ook hier zeggen, net als bij taal, direct beginnen.

[1:31:14] Ook hier krijgen nu kansrijke asielzoekers, een wetsvoorstel van de vorige minister, van Paul, die krijgen nu de kans om na drie maanden al te starten met werk.

[1:31:23] Ik begrijp dat deze wet nu in consultatie is, dat wachten we af.

[1:31:26] Maar de VVD wil ook dat elke statushouders direct bij het krijgen van huisvesting aan het werk kan.

[1:31:32] Door de vorige bewindspersoon is in een klein aantal gemeenten een pilot gestart met zogenaamde startbanen.

[1:31:38] Inderdaad, combinatie werk en taal.

[1:31:41] Ik hoor hier hele goede verhalen op terug.

[1:31:43] Ik hoor ook graag de minister daarover.

[1:31:44] Als hij het daar met mij eens is, dan wil ik uitbreiding van deze startbanen.

[1:31:48] ...relatief kleine bijdragen vanuit het ministerie... ...worden er gewoon meer mensen aan het werk gezet.

[1:31:56] Ik heb een amendement voorbereid, dat is net voor de debat rondgestuurd... ...en ik hoop dat de collega's dat ook hebben kunnen zien... ...waarbij ik extra geld, vrijmaakvrijstaand geld... ...op de begroting in wil zetten voor die startbanen.

[1:32:10] Die baan, voorzitter, moet natuurlijk ook worden geaccepteerd.

[1:32:14] Kan de minister de Kamer informeren of dit nou altijd het geval is?

[1:32:17] En als dat niet het geval is, volgt er dan ook een sanctie?

[1:32:20] Hierbij wil ik ook maar weer wijzen op het goede voorbeeld uit Rotterdam.

[1:32:24] Het Rotterdams model waarbij al überhaupt de inzet op handhaving al leidt tot dat daadwerkelijk acceptatie van banen.

[1:32:32] En voorzitter, ik vind het heel mooi om te lezen dat er nu in het voorjaar tien gemeenten starten met het begeleiden van vrouwelijke statushouders naar werk.

[1:32:39] Maar in alle eerlijkheid is het natuurlijk best heel zot dat we een apart traject moeten starten om vrouwelijke statushouders aan het werk te krijgen.

[1:32:47] Want ik zou zeggen vrouwelijke statushouders zijn statushouders en alle statushouders die begeleiden we naar werk.

[1:32:54] Maar zoals eerder gezegd, de arbeidsmarkt is gunstig.

[1:32:56] In tekortsectoren zoals de bouw, de techniek, de zorg staat men te springen om mensen.

[1:33:01] Wat is de rol van het ministerie, van deze minister, bij het toewijzen van statushouders naar deze tekortsectoren?

[1:33:08] Wat is daar de rol van die regionale werkcentra bij en zijn er

[1:33:11] landelijke programma's om eigenlijk de koppeling, een goede match te maken van de groep statushouders en de tekortsectoren.

[1:33:19] Of zit nou iedereen, en daar ben ik eerlijk gezegd een klein beetje beducht op, zit nou iedereen per regio het wiel opnieuw uit te vinden.

[1:33:27] Ook hier zou ik willen vragen of de Rotterdamse aanpak nou ook handvatten biedt om daadwerkelijk mensen uit dat granietenbestand naar werk te begeleiden.

[1:33:36] Dan twee punten, gelet op de actualiteit.

[1:33:40] Het eerste is de buitenlandse inmenging.

[1:33:44] Door de onrust in het Midden-Oosten, we kunnen er niet omheen, naar de aanval op Iran, is het absoluut essentieel om het meldpunt ongewenste buitenlandse inmenging van de grond te trekken.

[1:33:53] Hier is door de Kamer al in meerderheid naar gevraagd, staat ook in het regeerakkoord.

[1:33:58] En nu heb ik de meest recente brief, is van JNV op dit punt, van december vorig jaar.

[1:34:03] Die laat weten dat het mijlpunt in de zomer van 2026 operationeel zou moeten zijn.

[1:34:10] vind ik allemaal voorzichtig voorzitter en ik wil richting deze minister zeggen de actualiteit noopt ons toch om hier meer snelheid in te krijgen en om in ieder geval te zorgen dat voor wie dat nodig is dat daar dat zij terecht kunnen met hun

[1:34:27] zorgen of klachten of hun vragen.

[1:34:30] Slachtoffers moeten zich, en wat mij betreft moet dat ook anoniem kunnen, maar ze moeten zich kunnen melden.

[1:34:36] En dan mijn laatste punt, voorzitter, ook immer actueel, dat zijn de imams.

[1:34:43] We hebben in het regierakkoord gelezen dat Europa bezig gaat met imams op een lijst te zetten, dus imams die een inreisverbod hebben omdat zij uitspraken doen die in ons strafrecht vallen.

[1:34:57] Die gaat de Europese Unie een lijst mee opstellen zodat er ook voor hun een inreisverbod voor de EU is.

[1:35:06] Maar zo'n Europese lijst, voorzitter, gaat nog lang duren.

[1:35:10] We kennen Europa ook langer dan vandaag.

[1:35:13] En ik ben er voorstander van, want dan moeten die haatimaans weren.

[1:35:17] Maar in de tussentijd, voordat er zo'n lijst is, wil ik graag een nationale lijst.

[1:35:21] Dat staat ook in het coalitieakkoord.

[1:35:24] En ik zou de minister willen vragen wanneer hij hiermee aan de slag gaat.

[1:35:28] En vooral belangrijk, wanneer we zo'n lijst of voortgang hierop met elkaar kunnen bespreken.

[1:35:34] Voorzitter, dat is mijn bijdrage.

[1:35:35] Dank u wel.

[1:35:38] Dank u wel voor uw bijdrage.

[1:35:39] Ik kijk even rond of er interrupties zijn en die zijn er niet.

[1:35:42] Dan ga ik naar de volgende spreken en dat is mevrouw Nanninga.

[1:35:47] Voorzitter, dank u wel.

[1:35:48] Voorzitter, we zitten weer eens een hele avond met elkaar hetzelfde gesprek te voeren dat we in deze samenleving al veertig jaar lang tamelijk vruchteloos met elkaar voeren.

[1:35:57] Of de integratie van de massaal geïmmigreerde niet-westers zal nog tonen.

[1:36:01] En laat ik het dan maar meteen duidelijk zeggen, voorzitter.

[1:36:03] De integratie is mislukt.

[1:36:06] Of laat ik het terugnemen, laat ik het wat preciezer zeggen.

[1:36:08] De integratie is volkomen mislukt.

[1:36:11] En daar hebben ook, of misschien wel vooral, de niet-westerse allochtonen die wel normaal meedraaien in ons land heel veel last van.

[1:36:19] En omdat dit debat stilstaand water is, kan ik de interruptie ook voorspellen.

[1:36:22] Ik ga hem meteen zelf maken, ik ga hem ook meteen zelf beantwoorden.

[1:36:26] Ja maar jij in de twintig, als er goed geïntegreerde nieuwkomers bestaan.

[1:36:30] Dan is de integratie toch juist niet mislukt, meestal gevolgd door de erbarmelijk luie stroomwand van de casuïstiek.

[1:36:37] Kijkt u toch eens naar deze Marokkaanse burgemeester en haar allochtone bewindspersoon.

[1:36:41] Ik heb een geweldige kapper of kleuterjuf of automonteur van buitenlandse komaf.

[1:36:46] U zet deze mensen weg.

[1:36:47] Foei, schande, huili, huili, huili.

[1:36:50] Wel nu, voorzitter.

[1:36:51] Het bestaan van succesvol geïntegreerde mensen bewijst twee dingen.

[1:36:56] Ten eerste dat integratie een keuze is die sommige mensen gelukkig maken.

[1:37:00] Maar laten we dat nou niet gaan prijzen en belonen.

[1:37:04] Dat zou gewoon de norm moeten zijn, de fabrieksinstelling van nieuwkomers.

[1:37:08] Niet iets waarom zij moeten worden geprezen en als rolmodel moeten worden neergezet, zoals het racisme van de lage verwachtingen nu maar al te vaak doet.

[1:37:17] Het bewijst ten tweede dat het beeld van Nederland als innerend, racistisch, koloniaal, islamofoob land de prullenbak in kan.

[1:37:25] Maar het probleem van de mislukte integratie, meneer, dat blijft.

[1:37:29] En dat uit zich op drie terreinen in het bijzonder.

[1:37:30] Cultureel, met betrekking tot onze veiligheid en ten aanzien van onze verzorgingsstaat.

[1:37:34] Om met dat laatste te beginnen, onze verzorgingsstaat is niet gebouwd op zoveel afhankelijkheid van het systeem van niet-westerse massa-immigranten.

[1:37:43] Kijk alleen al naar de bijstand, voorzitter.

[1:37:45] Het totaal aantal bijstand in Nederland betreft 405.000 personen.

[1:37:50] Als we het uitsplitsen naar geboorteland, is dat 44% geboren in Nederland.

[1:37:55] Mind you, dat is geboren in Nederland.

[1:37:56] Daar zitten wel degelijk ook mensen van alochtone komaf in.

[1:37:59] Geboren in Europa 4% en geboren buiten Europa 51%.

[1:38:05] In absolute aantallen per herkomstland gaat het dan om 50.000 Syriërs, 27.000 Marokkanen, 22.000 Turken, 12.000 Ierkezen en 11.000 Surinamers.

[1:38:16] Dat is de top vijf.

[1:38:17] De bijstand onder niet-Europese migranten stijgt al zeven kwartalen op rij.

[1:38:21] De bijstand onder mensen van Nederlandse herkomst daalt al dertien kwartalen op rij afname.

[1:38:26] Onze verzorgingsstaat wordt daarmee een soort binnenlandse ontwikkelingshulp waarin hardwerkende Nederlanders geld overmaken naar groepen die van origine van buiten Europa komen en daarmee een buitensporige aanspraak doen op onze sociale voorzieningen.

[1:38:39] Dat is onhoudbaar, voorzitter.

[1:38:41] Werken draagt bij aan integratie.

[1:38:44] Maar men werkt veel te weinig.

[1:38:46] En waarom faalt economische integratie op leidingsniveau?

[1:38:50] Nederland is een kenniseconomie.

[1:38:52] Laaggeschoold werk verdwijnt, onder meer door automatisering.

[1:38:55] Er is simpelweg minder behoefte aan.

[1:38:57] Asielmigranten zijn disproportioneel laaggeschoold.

[1:38:59] En dan hebben we ook nog eens boterzachte taaleisen.

[1:39:03] En voorzitter, als u me een afdwaling toestaat, het woord taaleis is al een godspe.

[1:39:08] Ons mooie taal mogen leren.

[1:39:10] De sleutel tot onze nog mooiere arbeidsmarkt, een prachtige samenleving.

[1:39:14] Het is een recht, het is een privilege.

[1:39:16] Een privilege dat maar mondjesmaat en met hangen en wurgen wordt aanvaard door nieuwkomers.

[1:39:22] Dan integratie op het gebied van openbare orde en veiligheid.

[1:39:25] En dat kent sterke overlap met culturele integratie, voorzitter.

[1:39:29] Want onze straten en pleinen zijn sinds de ongebreidelde niet-westerse immigratie er niet veiliger op geworden.

[1:39:34] En dat geldt in het bijzonder voor drie groepen, vrouwen, joden en helabetaïers.

[1:39:39] Een rode draad in deze mislukte culturele integratie is natuurlijk het islam.

[1:39:42] Voorzitter, de motie Eerdmans, een vlag van de SGP, verzoekt het kabinet om in de actieagenda specifiek in te gaan op de rol die islam speelt in de integratieproblematiek.

[1:39:53] En de afdoening van die motie die aangenomen is, ik citeer,

[1:39:57] Dit wordt onder andere gedaan door in te zetten op zelfbeschikking en het voorkomen van radicalisering en extremisme.

[1:40:02] Daarnaast draagt de actieagenda bij aan de weerbaarheid van de samenleving tegen deze gedragingen door in te zetten op burgerschap en het bevorderen van onderlinge dialoog.

[1:40:12] Hiermee beschouw ik de motie Eerdmans en Vlag als afgedaan en de citaat.

[1:40:17] Ga nou eens in op die islam zelf minister.

[1:40:20] Een woord dat niet eens voorkomt in die hele actieagenda.

[1:40:24] Welke problemen zien we in die religie die haak staat op onze normen en waarden, niet strak met integratie in een open en vrije samenleving zoals wij die voorstellen?

[1:40:33] Als we 25 jaar na Fortuyn nog steeds niet met elkaar benoemen wat het probleem is, is de oplossing verder weg dan ooit.

[1:40:40] En dan moeten wij nog wat van het hart, voorzitter.

[1:40:43] over de grenzeloze naïviteit van veel Nederlanders over de islam.

[1:40:47] Ja, het is ook gewoon een geloof.

[1:40:49] En in dit land, in tegenstelling tot in de meeste islamitische landen, hebben wij geloofsvrijheid en mogen mensen geloven wat ze willen.

[1:40:58] Het grote probleem is echter de usurpatie door de politieke islam in ons land, wat mensen ook actief weerhoudt om hier fatsoenlijk te integreren.

[1:41:07] Allerlei nare lange armklubjes, denk in de moslimbroederschap, Femiso, Dianet, Millie Gorush enzovoorts enzoverder, zijn buitengewoon behendig in keiharde islamisering, vermommen als inclusie en zichzelf vermommen als slachtoffers van allerlei discriminatie en van het zelfgebreide onzinconcept islamofobie.

[1:41:29] Deze cocktail van gefeinste diversiteit en agressief slachtofferschap gaat er bij veel goedbedoelende maar naïeve Nederlanders

[1:41:37] goed in.

[1:41:39] Een islamisering... Sorry, u heeft een interruptie van de heer Ergin.

[1:41:44] Ja voorzitter, ik heb nauw geluisterd naar de minachting van mevrouw Nanninga voor Nederlanders met een migratieachtergrond en mevrouw Nanninga heeft ook net aangegeven, soort van eigenlijk een meetlat laten zien waar ze mensen aan meet of integratie wel of niet geslaagd of niet geslaagd zou zijn.

[1:42:03] En ik heb eigenlijk een vraag aan mevrouw Nanninga.

[1:42:06] Want ze zegt hier dus, mevrouw Nanninga bepaalt kennelijk wie wel of niet is geïntegreerd.

[1:42:12] Maar ik wil graag een aantal uitspraken van haar in herinnering brengen.

[1:42:15] Want ze had het over dobbernegers.

[1:42:18] Ze gebruikte in een column wat over klaagnegers.

[1:42:21] En ze schreef zelfs op Twitter dat ze na het lezen van zes bladzijden van Mein Kampf

[1:42:27] dat ze een zin kreeg om Joden te vergassen.

[1:42:29] En ik zou mevrouw Nanninga willen vragen, is dit haar maatstaf?

[1:42:34] Is dit het toppunt van integratie, dat je dit soort verschrikkelijke uitspraken kunt doen, dit soort lelijke dingen kunt zeggen over groepen mensen, en dan hier gewoon in de Kamer even kan vertellen, even kan duiden of de integratie wel of niet is mislukt.

[1:42:49] Vindt mevrouw Nanninga dat ze geloofwaardig hier kan stellen dat de integratie is mislukt?

[1:42:55] Mevrouw Nanninga.

[1:42:56] Ja, voorzitter, het is zo prachtig dat meneer Ergin van Denk hiermee komt.

[1:43:00] Dit is wat mensen doen als ze de argumenten op zijn.

[1:43:02] En dat toont inderdaad een totaal mislukte integratie van meneer Ergin aan.

[1:43:07] Het is een cultuur, islam, waarin humor, spot, vlijmend sarcasme, vooral zelfspot niet aan de orde zijn, verboden zijn en grappen maken over islam.

[1:43:16] Heb ik wel gedaan, hoor.

[1:43:17] Maar dat kwam mij altijd op bedreigingen te staan.

[1:43:20] Dat kwam mij altijd op beveiliging te staan.

[1:43:22] Dat kan niet in dit land.

[1:43:23] En ik vind het een toonbeeld van integratie, als je over alles en iedereen grappen kan maken en inkassen hebt.

[1:43:29] Ook over jezelf.

[1:43:30] En laat ik nou ook dat soort dingen hebben gezegd over allerlei groepen mensen.

[1:43:34] De enige hoek, meneer Erkin, waaruit ik ben bedreigd, is uit islamitische hoek.

[1:43:40] En Joden in Nederland zijn niet bang voor Annabel Nanninga, die zijn niet bang voor JA21, sterker nog, ze stemmen op ons.

[1:43:47] omdat die snappen wat de traditie is van satire, van humor, van spot.

[1:43:52] De enigen die ervan te vrezen hebben zijn mensen die dat doen met islam.

[1:43:55] Theo van Gogh kan het niet navertellen.

[1:43:57] Meneer Wilders moet daarvoor worden beveiligd.

[1:43:59] Ik heb daar ook zo mijn ervaring mee.

[1:44:01] Dus ja, het is een toonbeeld van integratie en van Nederlanderschap dat we deze opmerkingen begrijpen zoals die zijn.

[1:44:09] En dat doet meneer Ergen niet, omdat kennelijk ja, daar heb je dus weer die islamitische kijk op dit soort onderwerpen.

[1:44:15] Dat past daar niet bij, maar is wel de Nederlandse traditie.

[1:44:19] Kunt u de toog vervolgen, volgens mij?

[1:44:22] Heb ik geen interrupties meer?

[1:44:24] Nee, geen interrupties meer.

[1:44:29] Ja, eh, islamisering, voorzitter, en dat illustreert meneer Ergenet, gaat niet gewapend der hand.

[1:44:35] De gruwelijke islamitische aanslagen die Europa teisteren op redacties, op cartoonisten, op synagoges, op drukke plaatsen, op concerten, op openbaar vervoer, op kerstmarkten, die zullen hoe afschuwelijk ook niet ons ondergang betekenen.

[1:44:50] En ik heb weinig hoop dat extremen zoals Denk of GroenLinks het ooit zullen gaan snappen.

[1:44:54] Maar als ik dan kijk naar redelijke partijen, zoals het CDA en de VVD,

[1:44:59] En ik ben er goede bij, voorzitter.

[1:45:00] Zelfs D66 zal ik daar maar toe rekenen vandaag.

[1:45:03] Die uit de gebrek aan kennis, maar met de beste intenties, meebuigen, met waanzin als Nederlandse imamopleidingen, gebedsruimtes, iftars met hoogwaardigheidsbekleders, gescheiden sporten, dan wordt het mij zwaar te moeden.

[1:45:19] Onder het mom van inclusie en integratie geven zij toe aan gefeinst slachtofferschap, buigen ze mee met griezelige agenda's,

[1:45:27] en werken ze de integratie van islamitische immigranten juist keihard tegen.

[1:45:32] Rabat, Ankara en allerlei bedenkelijke golfstaatjes lachen in hun vuistje.

[1:45:37] Suicidal empathy.

[1:45:40] En vergeet niet dat veel migranten hier juist ook onder lijden.

[1:45:43] Turks en Marokkaanse dissidenten, we hebben van Marokkanen nog een brief gekregen vanmorgen, deze commissie, hoe zeer ze last hebben van die lange armen uit Rabat.

[1:45:51] Koerdes, seculieren, mensen die de regimes van hun thuisland zijn ontvlucht.

[1:45:56] En dan is er nog, voorzitter, de misdaten.

[1:45:58] Oververtegenwoordiging van migranten hierin mag bekend worden, verondersteld.

[1:46:01] Dat heeft een collega van de PVV ook benoemd.

[1:46:04] Dan heb ik daar wat vragen over.

[1:46:05] Erkent de minister dat de oververtegenwoordiging van deze groepen structureel probleem is van immigranten dat niet wegverklaard kan worden?

[1:46:12] Waarom worden culturele factoren zoals eercultuur, normbesef en gezagsacceptatie niet meegenomen in preventiebeleid?

[1:46:19] Waarom faalt uitzet in criminele vreemdelingen structureel en welke maatregelen worden getroffen om mensen die zich tijdens hun procedure al misdragen harder aan te pakken?

[1:46:28] Hoeveel jihadistische jongeren zijn er exact in Nederland en wat doet de minister om online afkeer van het Westen en radicalisering te stoppen?

[1:46:36] Waarom wordt salafistische overname van moskeeën toegestaan?

[1:46:39] Hoe beoordeelt de minister het integratieveffect van het wild bidden op straat, terwijl er gewoon genoeg gebedsplekken zijn in de gebedshuizen die we hier hebben?

[1:46:47] Waarom mogen buitenlandse mogelijkheden weer ideale haak staan op onze samenleving, zich zo bemoeien met Nederlandse moskeeën?

[1:46:54] Wat doet de minister aan de buitenlandse financiering en dus beïnvloeding van extremistische predikers?

[1:47:00] Erkent de minister dat falende integratie direct de oorzaak is van veel criminaliteit en radicalisering?

[1:47:07] Voorzitter, er is nog zoveel te bespreken, maar goed, laat ik dan als nieuw bakken woordvoerder op dit onderwerp mijn eerste visitekaartje afgeven op dit dossier en laat ik het zoals het een jaar en twintiger betaamt met oplossingen komen.

[1:47:19] Is de minister bereid om te verkennen of we het Ardeens model, voorwaarden als langdurige verblijfsduur en minimaal 2,5 jaar fulltime werkervaring kunnen koppelen aan het recht op volledige bijstand voor nieuwkomers met een niet-Europese achtergrond in plaats van de semi-verplichte cursussen en een boterzachte inspanningsverplichting?

[1:47:37] Kunnen we voor inburgeringen AZC's verplicht stellen?

[1:47:40] Kunnen we het niet slagen voor integratietrajecten binnen termijn stevige sancties stellen?

[1:47:45] Kunnen we de B1-norm handhaven en niet naar A2 afschalen?

[1:47:49] Kunnen we ontheffingen en vrijstellingen van allerlei integratietrajecten afschaffen of moeilijker maken?

[1:47:55] En kunnen we bij eerwerk onmiddellijk de verblijfsvergunning intrekken, conform de aangenomen motie Eerdmans?

[1:48:02] Tot slot, voorzitter.

[1:48:03] De kennisproductie rond dit onderwerp is al jaren zwaar gepolitiseerd.

[1:48:07] Allerlei gesubsidieerde klaaglijnen die voor hun voortbestaan afhankelijk zijn van het constateren van discriminatie en racisme vinden dus overal niet zelden zonder enig bewijs discriminatie en racisme.

[1:48:18] Verrassing.

[1:48:19] Niet zelden zijn er dan weer andere gerelateerde clubjes die voor heel veel belasting geld de remedie tegen al dit zogenaamd geconstateerde racisme wel kunnen oplossen in de vorm van cursussen en trainingen.

[1:48:29] Dieptepunt is natuurlijk het meest recente onderzoek van bureau-kennisplatform Inclusief Samenleven, dat wegens ondeugelijkheid een belangenverstrengeling is teruggetrokken.

[1:48:40] De opdrachtgever bleek getrouwd met de uitvoerder en ook methodologisch bleek er niets van staan te houden.

[1:48:45] Het is pure wetenschapsfraude, voorzitter.

[1:48:47] En meneer Bamenga van D66 zat deze charlatans net notabelen nog toe te juichen.

[1:48:52] Het kennisplatform inclusief samenleven heette dus tot 2022 eerder het kennisplatform integratie en samenleving.

[1:49:01] Maar integratie moest eruit volgens het bureau zelf, ik citeer, want de tweede, derde en nu al vierde generatie van mensen met een migratieachtergrond zijn hier geboren en getogen.

[1:49:10] Dus integreren is helemaal niet meer aan de orde."

[1:49:14] Als deze minister hecht aan integratie, waarvan duidelijk is uit cijfers dat die per generatie helemaal niet beter wordt, dan kapt hij dus met dat bureau KIS en al die flutonderzoeken.

[1:49:24] Kan hij dat toezeggen?

[1:49:26] Voorzitter, integratie begint met weten wie wij zijn.

[1:49:29] Dat verdedigen en van nieuwkomers niets minder eisen dan aanpassing.

[1:49:35] En laten we daar nu eens mee beginnen, want anders zitten onze opvolgers over veertig jaar nog steeds in dit moeras van pappen en nathouden.

[1:49:42] Tenzij we dan gewoon allemaal geïntegreerd zijn naar model van islamitische samenlevingen dan wel te verstaan.

[1:49:49] Dank u wel.

[1:49:52] Dank.

[1:49:53] Ik kijk even rond of er nog een interruptie is.

[1:49:56] Nee, die is er niet.

[1:49:56] Dan ga ik naar de heer Van den Brink voor zijn bijdrage.

[1:50:01] Dank u wel, voorzitter.

[1:50:03] Op de agenda staat het begrotingsonderdeel integratie en maatschappelijke samenhang.

[1:50:07] Ik ga het vandaag nadrukkelijk over beide aspecten hebben, te beginnen met maatschappelijke samenhang.

[1:50:12] De afgelopen jaren is de maatschappelijke samenhang niet per se verbeterd.

[1:50:17] De verdraagzaamheid in de samenleving staat onder druk.

[1:50:20] We hebben de afgelopen anderhalf jaar een kabinet gehad dat bij een deel van de samenleving geen warme gevoelens opriep.

[1:50:25] Een kabinet dat volgens velen er te weinig voor heel Nederland was.

[1:50:28] Daarnaast heeft de oorlog in Gaza geleid tot diepe maatschappelijke verdeeldheid en een grotere kloof tussen allerlei al dan niet religieuze groeperingen in ons land.

[1:50:36] Sinds een paar weken is er een nieuw kabinet aangetreden.

[1:50:39] Ik wil het kabinet aanmoedigen om gemeenschappen en de samenleving te stimuleren echt het gesprek met elkaar aan te gaan.

[1:50:46] Wat kan het kabinet doen om dat gesprek te stimuleren?

[1:50:49] Bent u bereid om de budgetten op de begroting zo te gebruiken dat maatschappelijke scheidslijnen worden overbrugd?

[1:50:55] Neem bijvoorbeeld de kloof op universiteiten waar joodse studenten zich onveilig voelden en islamitische studenten zich te weinig gehoord.

[1:51:02] Wat doet de regering om daar de maatschappelijke samenhang te bevorderen, juist ook tussen deze groepen?

[1:51:08] Overigens is het CDA ervan overtuigd dat we voor zulke initiatieven niet in eerste instantie naar de overheid moeten kijken.

[1:51:13] Wij willen aan de kant staan van mensen, groeperingen en initiatieven die zelf naar verbinding en gemeenschap zoeken.

[1:51:19] Plannen die leiden tot echte gesprekken en echte ontmoetingen, daar zullen we ons hier uiteraard voor uitspreken, maar het moet gebeuren in de buurthuizen, op de marktpleinen, op de universiteiten, in de woonkamers en in de wijken.

[1:51:31] De politiek heeft daar een voorbeeldfunctie in, daar ben ik van overtuigd, maar we moeten vooral die maatschappelijke initiatieven faciliteren en niet verdeeldheid verder aanwakkeren.

[1:51:43] Ja voorzitter, ik sloeg even aan dat CDA graag samenwerkt met organisaties die willen verbinden en inclusie.

[1:51:50] Het hele verhaal, we kennen het.

[1:51:52] Maar wat verbaast me nou, dan kom ik weer terug op de moslimbroederschap.

[1:51:56] Het is gewoon een hele enge club die de Syrië wil invoeren.

[1:51:59] In Frankrijk zijn ze wakker geworden, daar zijn resoluties met de grote meerderheid aangenomen.

[1:52:04] Maar iedere keer als hier

[1:52:06] In dit huis iets te stemmen komt, een motie van mij om de moslimbroederschap te verbieden.

[1:52:10] Nou, dan heb je pro-islamitische partijen zoals DENK, PvdA GroenLinks, ook Forum voor Democratie, Partij voor de Dieren, maar ook het CDA stemt iedere keer voor om de moslimbroederschap te behouden.

[1:52:20] Kunt u nou eens uitleggen waarom het CDA zo verstrengeld is met de moslimbroederschap, om daar hier continu voor op te komen, continu die enge club te behouden?

[1:52:30] De heer Van den Brink.

[1:52:32] Wij zijn niet verstrengeld met de moslimbroederschap, zoals u suggereert.

[1:52:37] Waar ik hiervoor pleit, is om het gesprek aan te gaan tussen mensen, in de samenleving, op allerlei manieren, op allerlei plekken.

[1:52:45] En daar zullen wij ons elke dag voor inzetten.

[1:52:46] Ik denk echt dat we met elkaar in gesprek zullen moeten als we verder willen komen in dit land.

[1:52:50] We kunnen hier wel in dit debat elkaar grote verwijten maken en elkaar op grond van geloof of op anderszins wegzetten.

[1:52:57] Ik geloof dat we daar geen sikkerpit verder mee komen.

[1:53:01] Nog een interruptie, de heer Boon.

[1:53:03] U heeft het over ingesprek met groepering.

[1:53:06] Als ik vraag of u in gesprek gaat met Al-Qaeda, dan zegt u nee.

[1:53:09] Gaat u in gesprek met IS, dan zegt u ook nee.

[1:53:12] maar met de moslimbroederschap is gewoon net zo'n enge club.

[1:53:15] Die willen precies hetzelfde, alleen in een ander tempo en op een andere manier.

[1:53:19] De uitkomst is hetzelfde.

[1:53:20] Allemaal willen ze de sharia en de onderwerping van ons.

[1:53:23] Dus waarom durft het CDA dan niet op te staan tegen de moslimbroederschap?

[1:53:27] Ik hoor een hoop zoete woorden, maar zegt u dan ook die enge club, die hoort niet in Nederland en die gaan we net als Frankrijk, net als Florida, net als Texas, net als heel veel andere staten in Amerika die er mee bezig zijn, verbieden.

[1:53:39] De heer Van den Brink.

[1:53:41] Als het moslimboederschap zich hier in Nederland niet houdt aan onze regels en wetten, dan is het de taak van het OM om daartegen op te treden.

[1:53:50] Zo simpel is het volgens mij.

[1:53:52] Nog een interruptie.

[1:53:54] Ja, dus als een moslimbroederschap via onze wetten en regels het mogelijk maakt om de sharia in te voeren, vindt het CDA dat geen probleem?

[1:54:01] Ja, de EU heeft ooit wel gezegd dat sharia met de meerderheid wordt ingevoerde, accepteer ik hem.

[1:54:06] Maar dan denk ik ja, dit is heel raar.

[1:54:08] Wij moeten toch onze samenleving beschermen tegen de sharia en niet zeggen als ze onze wetten houden en onze regels houden, dan

[1:54:14] Nee, we moeten toch gewoon keihard een streep durven te zetten.

[1:54:17] Onze grondwet beschermen.

[1:54:18] Onze vrijden beschermen.

[1:54:20] En dan moet je gewoon zeggen, die club is niet welkom.

[1:54:22] Dus ik vraag hem nog één keer aan het CDA.

[1:54:24] Wees niet zo naïef.

[1:54:25] Open je ogen.

[1:54:26] De moslimbroederschap is een doodsenge club.

[1:54:29] Er zijn rapporten volgeschreven.

[1:54:30] De Franse overheid heeft laatst een mega rapport geschreven.

[1:54:33] Ga dat lezen.

[1:54:34] En kijk hoe ze juist met het gebruikmaken van die regels en met van die slappe wetten die we hier hebben bezig zijn om stap voor stap de charia in te voeren.

[1:54:43] De heer Van den Brink.

[1:54:44] uw suggestie dat wij voor de sharia zouden zijn, die verwerp ik.

[1:54:47] Wij zijn voor de democratische rechtsstaat, wij zijn voor de democratische instituties en we zullen alles doen om die te beschermen tegen wie dan ook.

[1:54:56] De grondwet staat bij ons op 1 en dat moet zo blijven, voorzitter.

[1:55:02] Er is nog een interruptie van de heer Oon.

[1:55:05] Ja, u geeft geen nul antwoord op mijn vraag.

[1:55:07] Ik heb ook niet gezegd dat het CDA voor de sharia is.

[1:55:09] Dat hoop ik in ieder geval niet en ik ben blij om te horen dat dat niet zo is.

[1:55:13] Maar ik wil gewoon een heel concrete vraag, een ja of nee antwoord.

[1:55:17] Als een moslimbroederschap via de regels, via de wetten die in ons land gelden zijn, werkt aan de invoering van de sharia, vindt het CDA dat dan een probleem?

[1:55:27] Ja of nee?

[1:55:29] Gaat het CDA dan de moslimbroederschap als ze het probleem vinden die tegenhouden en onze grondwet beschermen?

[1:55:35] Ja of nee?

[1:55:36] Het is heel eenvoudig.

[1:55:37] Draai er niet omheen.

[1:55:38] Geef antwoord.

[1:55:41] Ik begrijp de vraag gewoon niet zo goed.

[1:55:43] U zegt als de moslimbroederschap via onze regels de sharia gaat invoeren.

[1:55:48] Ik begrijp niet wat u daarmee bedoelt.

[1:55:51] Volgens mij zijn er geen interrupties meer om die vraag nog te verhelden.

[1:55:55] Daar ga ik nu naar mevrouw Nanni gaan.

[1:55:58] Ja, voorzitter, ik hoop dat de heer Van den Brink oprecht niet begrijpt wat er wordt bedoeld.

[1:56:02] Ik deed net in mijn betoog een beroep op het CDA en de VVD om dit dus te snappen.

[1:56:08] Is meneer Van den Brink bereid om zich daar eens in te verdiepen?

[1:56:12] Want meneer Boon heeft wel gelijk.

[1:56:14] Dit is wat er gebeurt.

[1:56:15] Je moet het alleen snappen.

[1:56:17] En ze doen het niet met bommen en dreiging, et cetera.

[1:56:21] Maar dit is precies wat er aan de hand is.

[1:56:23] En dat is wat ook misschien tot een frustratie leidt bij de VV, maar ook bij ons.

[1:56:29] Als je niet ziet waar de moslimbroederschap mee bezig is, dan denk je dus, oh ja, goed, ze overtreden de wet niet.

[1:56:35] Is meneer Van den Brink op zijn minst bereid, namens het 2DA zich daarin te verdiepen, daar iets van mij over aan te nemen, of van iemand anders die het misschien beter weet dan ik, want het is een hele enge, verkeerde club.

[1:56:45] En de frustratie zit in het niet snappen, of in sommige gevallen bewust niet willen snappen.

[1:56:50] De heer Van den Brink.

[1:56:52] Ik ben altijd bereid om te proberen te snappen wat ik niet begrijp.

[1:56:55] Dus als dat uw vraag is, dan is mijn antwoord ja.

[1:56:58] Dat is dan winst.

[1:57:00] Oké, u kunt uw betogen volgen.

[1:57:03] Dan kom ik bij integratie, voorzitter.

[1:57:05] Als je puur afgaat op de statistieken die we ook in deze begroting zien, dan gaat het best goed.

[1:57:09] Dan zie je dat het met de tweede generatie vaak beter gaat dan met hun ouders.

[1:57:13] Ze hebben vaker een baan, weten ook de weg in het onderwijs beter te vinden.

[1:57:17] En toch lijken velen in de samenleving te vinden dat het niet goed gaat.

[1:57:20] We hebben daar eerder al stemmen over gehoord.

[1:57:23] Als we teruggaan naar de cijfers, dan geven cijfers slechts een beperkt beeld van integratie.

[1:57:27] Het geeft trends weer, maar integratie zit dieper dan of je een baan hebt of welke opleiding je volgt.

[1:57:33] Het gaat over echt onderdeel zijn van de samenleving.

[1:57:36] In de begroting worden drie indicatoren meegenomen voor dezelfde maatschappelijke positie innemen als groepen zonder migratieachtergrond, die belangrijk zijn, maar niet alles zeggen.

[1:57:45] En dat zijn arbeidsparticipatie, werkloosheid en het aantal leerlingen dat in het voortgezet onderwijs HAVO of VWO volgt.

[1:57:52] Als we kijken naar het CBS-rapport Integratie en Samenleven 2024, dan zien we indicatoren die misschien wel net zoveel zeggen.

[1:58:00] Contact met buren, deelname aan verenigingsleven, vrijwilligerswerk.

[1:58:04] En in die statistieken zien wij dat mensen met een migratieachtergrond weg naar bijvoorbeeld vrijwilligerswerk minder vaak weten te vinden dan mensen zonder een migratieachtergrond.

[1:58:12] Is de staatssecretaris het met het CDA-fractie eens dat dergelijke gegevens ook een belangrijke indicator zijn van integratie?

[1:58:20] Kan de staatssecretaris aangeven of en zo ja, hoe zijn departement hierop stuurt en dit stimuleert?

[1:58:25] Welke concrete maatregelen neemt het kabinet om in het kader van integratie ontmoeting en burencontact in wijken te versterken?

[1:58:33] CDA ziet dat er werk aan de winkel is ten aanzien van integratie, dat waarden als tolerantie naar andersdenkenden, de vrijheid van meningsuiting en het recht op zelfbeschikking niet voor iedereen vanzelfsprekend zijn.

[1:58:44] Wij staan aan de kant van iedereen die voor die vrijheden vecht.

[1:58:48] Voorzitter, ik heb het Rekenkamerrapport over de wet Inburgering 2021 met belangstelling gelezen en ik dank ook de mensen van de Algemene Rekenkamer voor de briefing die zij hierover hebben verzorgd.

[1:58:58] In 2020 werd deze wet in de Tweede Kamer behandeld en mijn CDA-voorganger René Peters beschreef daar het personalistisch mensbeeld waarmee ik ook naar deze wet wil kijken.

[1:59:07] Zien dat de mens uniek en relationeel is.

[1:59:10] Dat we een individuele waardigheid hebben, maar dat we ons pas echt kunnen ontplooien in een leven met en voor anderen.

[1:59:16] En met het idee dat we als persoon toedoen voor anderen.

[1:59:20] De Rekenkamer kaart een aantal punten aan waar de regering al van heeft aangegeven dat ze even aan de slag wil gaan.

[1:59:25] En ook voor het CDA zijn deze punten belangrijk.

[1:59:28] Snel en zo goed mogelijk de Nederlandse taal leren als basis van een geslaagde integratie en werk als opstap naar een waardevolle deelnemer aan de Nederlandse maatschappij.

[1:59:37] Rond werk raakt de rekenkamer aan een punt waar de regering aan voorbijgaat in haar reactie.

[1:59:43] En dat is dat mensen zo snel mogelijk naar werk helpen er ook toe kan leiden dat er aan het echte potentieel van mensen voorbijgaan.

[1:59:49] Een verpleegkundige als pizzacourier aan de slag laten gaan, is misschien niet zo slim.

[1:59:54] Als we iets meer tijd nemen, kan de verpleegkundige misschien als verpleegkundige aan de slag.

[1:59:58] Mijn oproep aan de regering is om hier toch meer aan de slag te gaan en dit advies niet links te laten liggen.

[2:00:04] Mijn fractie denkt dat de koppeling met niet alleen sociaal ontwikkelbedrijven, maar juist met het werkcentrum hier een verschil kan maken.

[2:00:11] Hoe ziet de regering dat?

[2:00:12] En in hoeverre is al in deze route voorzien?

[2:00:16] Nog één opmerking, meneer de voorzitter.

[2:00:18] Integratie en inburgering beperken zich niet tot statushouders en asielzoekers.

[2:00:23] Ook expats, arbeidsmigranten en internationale studenten die zich in Nederland vestigen, moeten hier integreren.

[2:00:29] Mijn vraag aan de regering is welk beleid de regering hierop voert.

[2:00:32] In de begroting lees ik dat namelijk niet goed terug.

[2:00:35] Tot slot, ik sluit af met het element van wederkerigheid.

[2:00:37] We vragen van nieuwkomers hun best te doen te integreren en terecht.

[2:00:41] Dat betekent ook dat wij klaar moeten staan om mensen echt op te nemen.

[2:00:44] Dank u wel, voorzitter.

[2:00:47] Dank u wel, de heer Van den Brink.

[2:00:51] Zoals wij eerder hebben afgesproken, zouden wij nu schorsen.

[2:00:55] Dus ik stel ook voor om dat nu te gaan doen.

[2:00:59] En als we dat gedaan hebben, dat kunnen we een uur doen.

[2:01:04] De minister heeft een uur nodig.

[2:01:06] Dat kunnen we ook samen met de dinerpauze meteen doen.

[2:01:11] En vervolgens zullen wij de termijn van de heer Ergin doen en ook gelijktijd de termijn van de heer...

[2:01:21] Voorzitter, als ik dan toch mag...

[2:01:23] Ik ken de vragen van de heer Ergin nog niet, dus... Die uur moet na de termijn, wat mij betreft, van de Kamer.

[2:01:34] Volgens mij heb ik aan het begin van dit debat een ordervoorstel gedaan.

[2:01:39] Het ordervoorstel was laten we rond 18.40 uur schorsen.

[2:01:42] Het is nu rond 18.40 uur.

[2:01:44] En daar heeft iedereen mee ingestemd.

[2:01:46] Dus ik stel voor dat we gewoon gaan schorsen.

[2:01:49] Alles zit maar voor 10 minuten, 15 minuten.

[2:01:50] Zodat mensen die daar behoefte aan hebben, gewoon even een soepje kunnen doen en een dadeltje kunnen eten.

[2:01:55] En dan kunnen we doorgaan met het debat.

[2:01:56] Ik heb het netjes aan het begin van het debat gevraagd.

[2:01:59] Laten we die schorsing gewoon nu inlassen.

[2:02:02] Dan wil ik het volgende voorstellen.

[2:02:05] Laat me eerst even een voorstel doen.

[2:02:08] Dan wil ik het volgende voorstellen.

[2:02:10] Dat we nu even een kwartier schorsen, zoals het eerder ook al is voorgesteld.

[2:02:15] En dat we daarna terugkomen voor het bijdragen van de heer Ergin.

[2:02:20] En dat we daarna drie kwartier schorsen voor de termijn van de minister.

[2:02:26] De heer Boon.

[2:02:27] Ja, voorzitter.

[2:02:28] De heer Erkent zegt dat iedereen had ingestemd met de ramadansschorsing.

[2:02:31] De PVD heeft duidelijk gemaakt, wij stemmen er niet mee in.

[2:02:34] Voor de notulen nogmaals.

[2:02:36] Ja, dat was al helder.

[2:02:38] Mevrouw Nanga.

[2:02:39] Ja, punt van orde.

[2:02:40] Ik vind het ook echt bezopen dat we hier in Nederland voor een iftar onze vergadering hier met Nederlandse volksvertegenwoordigers en een Nederlandse minister gaan schorsen.

[2:02:53] Oké, dank u wel.

[2:02:55] Dus dan gaan we het zo doen.

[2:02:56] Dan gaan we schorsen voor een kwartier en dan zijn we zo direct terug.

[2:03:00] En volgens mij is het dan tien voor.

[2:19:10] Yes, laten we weer van start gaan en ik geef de heer Ergin het woord.

[2:19:17] Voorzitter, dank u wel.

[2:19:18] Nogmaals dank aan de commissie voor de coulance.

[2:19:21] Voorzitter, de stofwolken van het rampzalige integratiebeleid van Schoof zijn nog niet neergedaald.

[2:19:26] Maar één ding is duidelijk.

[2:19:27] Het politieke debat over zogenaamde integratie is de afgelopen jaren feller geworden en is volledig ontspoord.

[2:19:35] Steeds vaker worden mensen met een migratieachtergrond neergezet als probleem.

[2:19:39] hebben we het vandaag nog in het debat kunnen zien.

[2:19:41] En zelfs het idee om paspoorten van Nederlanders af te pakken is opeens ondeel geworden van het debat over de integratie.

[2:19:50] Nog nooit zijn groepen Nederlanders zo massaal gedemoniseerd.

[2:19:54] De schade die het vorige kabinet heeft aangericht, het wantrouwen, het stigmatiseren, het demoniseren, is enorm.

[2:20:01] Moslimjongeren en Nederlanders met een migratieachtergrond zijn door de PVV en de VVD gereduceerd tot een zogenaamd integratieprobleem.

[2:20:09] En daarom begin ik met een eenvoudige vraag aan de minister.

[2:20:12] Heeft Nederland volgens dit kabinet een integratiecrisis?

[2:20:17] Voorzitter, gelukkig gaat het niet lang meer duren voordat de politiek tot een belangrijk inzicht gaat komen.

[2:20:23] Namelijk dat de term integratie niet meer van deze tijd is.

[2:20:27] Dat het een oeroude discussie is, iets van de jaren negentig.

[2:20:32] Want wat gebeurt er als we blijven praten over integratie?

[2:20:35] Dan blijven we groepen Nederlanders apart zetten.

[2:20:38] Dan blijven we groepen mensen langs een meetlat leggen.

[2:20:42] En alsof sommige Nederlanders eerst moeten bewijzen dat ze erbij horen.

[2:20:47] En voorzitter, dat is politiek van wantrouwen.

[2:20:50] En helaas lezen we in het coalitieakkoord dat wantrouwen ook terug.

[2:20:54] Integratie wordt steeds maar weer vernauwd tot veiligheidsthema's met steeds weer hetzelfde uitgangspunt.

[2:21:00] Mensen met een migratieachtergrond worden bekeken als een probleem dat opgelost moet worden.

[2:21:06] Maar voorzitter, de samenleving is allang verder.

[2:21:09] Want Nederland is super divers en die diversiteit die groeit alleen maar.

[2:21:15] En voor sommige partijen is dat reden om angstverhalen en complottheorie te verspreiden.

[2:21:19] Of deze partijen naar hoog springen of laag springen.

[2:21:22] De toekomst van Nederland is een toekomst zonder hokjes denken.

[2:21:26] Een toekomst waarin mensen niet meer door een integratiehoepel hoeven te springen.

[2:21:31] Want dat is wat de politiek er jarenlang van heeft gemaakt.

[2:21:35] Integratie als een hoepel.

[2:21:37] Mensen moesten er doorheen springen om te bewijzen dat ze deugen.

[2:21:41] Dat ze er mogen zijn.

[2:21:42] Dat ze Nederlander kunnen zijn.

[2:21:44] En elke keer als ze er doorheen sprongen, verzon de politiek weer de nieuwe hoepel.

[2:21:48] Eerst zijn men, mensen met een migratieachtergrond, die willen niet studeren.

[2:21:53] Voorzitter, ik zou zeggen, ga eens langs de mbo's, de hoogscholen en universiteiten.

[2:21:57] Het barster van de diversiteit.

[2:22:00] Daarna zei men, ja, deze mensen willen niet werken.

[2:22:04] En inmiddels weten we dat ondernemers met een migratieachtergrond jaarlijks 90 miljard euro bijdragen aan onze Nederlandse economie.

[2:22:13] Voorzitter, 90 miljard euro.

[2:22:16] En toen was het verwijt, ja, deze mensen, Nederlanders met een migratieachtergrond, leven in parallele samenlevingen.

[2:22:23] En wat bleek uit onderzoek, voorzitter, in 2024?

[2:22:26] Dat het juist Nederlanders zonder migratieachtergrond zijn die vaak het minste contact hebben met andere groepen.

[2:22:33] En voorzitter, dan is er nog de racistische theorie dat mensen met een migratieachtergrond crimineler zouden zijn.

[2:22:40] Ook dat klopt simpelweg niet, want criminaliteit heeft niets, maar dan ook niets te maken met religie, afkomst of huidskleur.

[2:22:49] Het heeft te maken met persoonlijke omstandigheden.

[2:22:52] Het heeft te maken

[2:22:53] met de sociaal-economische positie van iemand.

[2:22:56] Voorzitter, Nederlanders met een migratieachtergrond doorbreken iedere hoepel.

[2:23:02] Ze blinken uit hun ondernemerschap, ze vertegenwoordigen Nederland in internationaal topsport.

[2:23:06] Ze staan voor de klas, ze werken in de bouw, ze zorgen voor mensen als ze zorg nodig hebben.

[2:23:12] En hun boodschap is duidelijk, voorzitter.

[2:23:14] Wij zijn hier, wij blijven hier en Nederland is van ons allemaal.

[2:23:19] Maar er is wel degelijk een probleem in Nederland en dat probleem heet integratie paradox.

[2:23:25] En dat betekent eigenlijk simpelweg hoe beter mensen meedoen, hoe vaker ze bijdrage leveren, hoe hoger ze bijvoorbeeld in het bedrijfsleven opklimmen, hoe vaker ze merken dat anderen hen nog steeds als buitenstaander zien.

[2:23:37] Voorzitter, stel je voor je studeert, je werkt, je betaalt belasting en toch maar krijg je steeds weer de vraag waar kom je eigenlijk echt vandaan?

[2:23:46] Dus het probleem is niet de integratie, het probleem is de acceptatie.

[2:23:50] En voorzitter, daarom heeft mijn fractie ook vorige week een initiatiefwetsvoorstel aangekondigd om ervoor te zorgen dat mensen bij het zoeken naar een baan, bij het solliciteren naar een baan gelijke kansen krijgen en dat werkgevers verantwoordelijk worden.

[2:24:04] voor een eerlijke sollicitatieprocedure en de arbeidsinspectie ook kan meekijken.

[2:24:09] Voorzitter, dan kom ik aan bij het actieagenda.

[2:24:12] Die is namelijk door het vorige kabinet opgesteld en het onderwerp integratieparadox werd volledig genegeerd.

[2:24:20] En daarom vraag ik aan deze minister, erkent hij de integratieparadox?

[2:24:25] En gaat hij dit meenemen in het herijken van zijn agenda?

[2:24:28] Want dit onderwerp was door het vorige kabinet echt vakkundig.

[2:24:33] Was dit eigenlijk weggepoetst?

[2:24:36] Voorzitter, dan weer terug naar het acceptatieprobleem.

[2:24:38] Want dat is het echte probleem in Nederland.

[2:24:42] En het breidt een tolpunt tijdens de maand Ramadan.

[2:24:46] En dan horen we weer, ook vandaag hoorden we dat weer, ja, de Nederland islamiseert.

[2:24:51] En weer anderen zeggen, ja, de scheiding tussen kerk en staat verdwijnt.

[2:24:55] Als er opeens Ramadanverlichting ergens op een winkelstaat hangt.

[2:24:59] of wanneer gemeenten en maatschappelijke organisaties, maar ook overheidsorganisaties een iftar organiseren, dan is Nederland opeens te klein.

[2:25:08] Als er een politieagent aanschrijft om kennis te maken met mensen, om ervaring op te doen, om te luisteren naar welke signalen er zijn, dan is Nederland te klein.

[2:25:19] En voorzitter, bij alle andere

[2:25:20] feestdagen, of ze nou christelijk zijn of joods of geen religieuze grondslag hebben, zien we dit niet gebeuren.

[2:25:28] En voorzitter, dit dubbele standaard waar we tegen aanlopen, dat is het echte probleem van dit land.

[2:25:35] En we zagen het vorige week nog een keer.

[2:25:36] En helaas deed de minister daar ook een beetje aan mee, want we zagen weer het zoveelste onderzoek naar moslimdiscriminatie.

[2:25:43] We kunnen echt deze kamer, deze zaal vullen met onderzoeken naar moslimdiscriminatie.

[2:25:47] En in plaats van dat het debat hier in de Tweede Kamer gaat over wat gaan we nou met die conclusies doen?

[2:25:52] Wat gaan we nou veranderen?

[2:25:53] Wat gaan we nou concreet doen om ervoor te zorgen dat moslimdiscriminatie wordt verbannen?

[2:25:58] Hebben we hier altijd discussies over de boodschapper.

[2:26:00] Bij het Nationale Moslimonderzoek ging het opeens over de onderzoeksmethode, ging het opeens over hoeveel mensen er werden ondervraagd.

[2:26:08] En vorige week ging het om dat een islamitische stichting wat meebetaald aan onderzoek.

[2:26:13] Het is toch logisch dat je als islamitische organisatie, als je je zorgen maakt om moslimdiscriminatie, juist op zoek gaat naar een gerenommeerd onderzoeksinstituut zoals het KIS en daar gewoon samen onderzoek naar uitvoert.

[2:26:25] En voorzitter, van sommige partijen in dit huis begrijp ik het, want zij willen het niet over moslimdiscriminatie hebben.

[2:26:30] Sterker nog, zij vinden het prima als moslimdiscriminatie plaatsvindt.

[2:26:34] Het is een verdienmodel.

[2:26:35] De haatagenda die de PVV in de middels ook jaar 21 uitrolt, is een verdienmodel geworden.

[2:26:42] Maar wat ik niet begrijp van de minister is waarom de minister gewoon niet zei ja, moslimdiscriminatie is een serieus probleem en we gaan daar werk van maken.

[2:26:50] Dit kabinet gaat daarmee aan de slag.

[2:26:52] En in plaats daarvan zagen we in alle kranten, in alle communicatie, zag ik dat de minister met name vraagtekenstelde bij de procedure hoe het allemaal zou zijn gegaan.

[2:27:04] Er moest weer een accountant bij komen kijken.

[2:27:06] Er moest weer gekeken worden naar de integriteitsregels.

[2:27:09] Waarom is het nou zo moeilijk om te zeggen van

[2:27:11] Dit onderzoek bewijst weer dat we een probleem hebben met moslimdiscriminatie en we gaan hier serieus werk van maken.

[2:27:18] Voorzitter, graag een reactie van de minister hierop.

[2:27:23] Want mij bekrijgt het gevoel dat opnieuw een onderzoek over moslimdiscriminatie gaat verdwijnen in een la.

[2:27:31] Dan over het coalitieakkoord.

[2:27:32] Ik zei het net al eerder.

[2:27:34] Als we kijken naar de integratieparagraaf dan zien we met name dat integratie wordt gekoppeld aan veiligheidsvraagstukken.

[2:27:41] Het gaat over buitenlandse inmenging, over moskeeën, financiering van moskeeën, toezicht op informeel onderwijs, radicalisering, spanning binnen gemeenschappen.

[2:27:52] En het beleid lijkt primair gericht te zijn op het plaatsen van mensen met een migratieachtergrond in een verdachte bankje.

[2:27:59] En ik ben echt benieuwd of de nieuwe minister in zijn eerste debat, hoe hij hier naar kijkt.

[2:28:05] Kijkt hij veel breder naar het vraagstuk wat hij dan integratie noemt, als het aan mij ligt.

[2:28:10] Is integratie voorbij?

[2:28:12] Dat is mooi geweest.

[2:28:13] Al vijftig jaar lang hebben we het over integratie.

[2:28:16] Mensen die geboren en getogen zijn, die hoeven niet meer te integreren.

[2:28:19] Maar ik ben benieuwd hoe de minister nou kijkt naar het beleid waarbij continu integratie wordt geplaatst in een hoek van wantrouwen richting mensen met een migratieachtergrond.

[2:28:29] En dan gelijk een vraag over staatstoezicht bij weekendscholen, want ook dat wordt gepresenteerd als een integratie

[2:28:38] een activiteit die de integratie zou bevorderen, namelijk het wetsvoorstel Toezicht op Informe Onderwijs.

[2:28:45] Ik ben benieuwd naar de minister wat hij gaat doen met het wetsvoorstel die inmiddels al bij de internetconsultatie is geweest, eigenlijk al klaar ligt.

[2:28:55] Wordt dat wetsvoorstel ingediend of gaat de minister dat wetsvoorstel in samenspraak met OCW wijzigen?

[2:29:02] Het volgende punt, voorzitter, gaat over versterkte gebedsoproepen.

[2:29:08] Ja, het klinkt zo technisch, versterkte gebedsoproepen, alsof het een discussie gaat over speakers, over welke merk speakers we moeten gebruiken.

[2:29:18] Maar we weten allemaal dat dit over de islamitische gebedsoproep gaat, namelijk de azan.

[2:29:23] En het kabinet heeft, het vorige kabinet heeft daar nog een onderzoek naar uitgevoerd.

[2:29:29] Er is een nulmeting uitgevoerd.

[2:29:32] Ik heb er snel naar gekeken.

[2:29:34] Eigenlijk zegt de nulmeting dat de meeste gemeenten helemaal geen knelpunten ervaren.

[2:29:40] Volgens mij was dat meer dan 90% van de gemeenten.

[2:29:43] Sterker nog, in dat onderzoek

[2:29:45] of in de nulmeting de gemeente aangeven.

[2:29:47] We hebben helemaal geen behoefte aan extra regels.

[2:29:51] Nu is het standpunt van het kabinet dat er, ik noem het even op mijn manier, dat de islamitische gebedsoproep aan banden moet worden gelegd.

[2:30:01] Het vorige kabinet formuleerde dat als extra nadere regels ten aanzien van gebedsoproepen, versterkte gebedsoproepen.

[2:30:09] Maar ik ben benieuwd wat dit kabinet daarmee gaat doen.

[2:30:11] Gaat dit kabinet dat verder oppakken

[2:30:13] waar het vorige kabinet bij is gebleven, dus door extra maatregelen in te voeren, door de gebedsoproepen aan banden te leggen.

[2:30:21] Of accepteert de minister nu gewoon op basis van deze nulmeting dat het probleem dat hier in dit huis wordt gesuggereerd en door het vorige kabinet ook is gesuggereerd, gewoonweg niet bestaat?

[2:30:32] Voorzitter, motie bekker, want opvallend genoeg

[2:30:36] reageert de minister in zijn brief op alle moties die we in het vorige WGO hebben ingediend.

[2:30:41] En eigenlijk in de debatten daarna.

[2:30:43] Maar één specifieke motie die tot heel veel commotie leidt, tot heel veel zorg in het land, daar wordt helemaal niks over gezegd.

[2:30:51] En dat is motie Becker.

[2:30:53] waarin de VVD vroeg om de religieuze en culturele opvattingen van Nederlanders met een migratieachtergrond om die te volgen, om daar onderzoek naar te doen, om die te registreren.

[2:31:05] Ik typeerde destijds als een soort VVD-gedachtenpolitie en ik heb gewoon een vraag aan deze kerstverse minister.

[2:31:12] die aan de slag wil gaan met maatschappelijke samenhang, met de samenleving hier in het land.

[2:31:19] Gaat hij die motie daadwerkelijk uitvoeren of zegt hij ja, we doen, we blijven natuurlijk onderzoeken doen, het sim onderzoeken, die blijven we doen, vinden we prima, maar we gaan niet specifiek mensen met een migratieachtergrond, gaan we niet specifiek digesteren wat zij vinden van weet ik veel, welk onderwerp dan ook.

[2:31:39] Voorzitter, ik sluit af.

[2:31:41] Ik zeg tegen alle collega's hier in de zaal die de afgelopen twee, drie uur islam hebben geproblematiseerd, hebben gedaan alsof Nederland islamiseert, hebben gedaan alsof Nederland uit onze handen glipt, zou ik tegen die collega's willen zeggen kijk naar de Kanaalstaat in Utrecht, kijk naar de Zwartjaanstaat in Rotterdam, kijk naar de Schilderswijk in Den Haag, kijk naar plein 4045 in Amsterdam.

[2:32:05] Daar zie je de echte verandering in Nederland.

[2:32:08] En niet dat Nederland islamiseert, maar dat onze samenleving verandert.

[2:32:12] Dat moslims en niet-moslims, mensen met en zonder migratieachtergrond elkaar opzoeken.

[2:32:18] Mensen die met elkaar samenleven, die mensen die met elkaar samenwerken, samenbouwen aan een wijk en samenbouwen aan een toekomst.

[2:32:25] Dat is de toekomst van Nederland.

[2:32:28] En dat Nederland, voorzitter, zegt heel duidelijk, we zijn hier, we blijven hier en Nederland is van ons allemaal.

[2:32:35] Dank u wel.

[2:32:37] Dank u wel de heer Ergin en ik zie een interruptie van mevrouw Michonne Derksen.

[2:32:44] Ja voorzitter ik zit natuurlijk in dubio om een interruptie te maken want dit is zo'n debat en dat is ook al eerder gezegd waarin iedereen zijn totenpaal weer neerzet en alles wat je doet inclusief ook nog de schorsing die ik niet eerder heb meegemaakt om even iets te gaan eten als een als wordt neergezet om daar

[2:33:05] extra op te profileren.

[2:33:07] Toch zou ik de heer Ergin willen vragen, voorzitter, is hij het met de VVD eens?

[2:33:11] Want hij zegt nogal wat over hoe wij de moslimgemeenschap neerzetten, daar neem ik absoluut afstand van.

[2:33:18] Hij ontkent, ik hoor de heer Ergin ontkennen, dat er inderdaad in cijfers, die zijn ook genoemd, ook collega's hebben die genoemd,

[2:33:24] bijvoorbeeld als het gaat om de bijstand.

[2:33:26] Je ziet dat een heel grote groep statushouders, dat ik het bij dat feit houde, na vijf jaar nog steeds in de bijstand zit.

[2:33:32] Van meneer Ergin, voorzitter, mogen we het niet hebben over integratie.

[2:33:36] Vindt meneer Ergin dat hij dus met zijn bijdrage nou een positieve

[2:33:41] bijdragen levert aan dit debat wat gevoerd moet kunnen worden.

[2:33:46] Want ik hoor hem ook zeggen, voorzitter, eigenlijk is het af, laten we het er maar niet meer over hebben.

[2:33:51] Helpt het, vraag ik de heer Ergin, om het niet over dit onderwerp te hebben.

[2:33:54] Hoe onwelgevallig alle meningen ook kunnen zijn.

[2:33:58] Ik hoor niet elke mening is mijn mening hier, dat zal voor de heer Ergin ook gelden.

[2:34:02] Maar helpt het nou, vraag ik de heer Ergin, om zijn voorstel om het er niet meer over te hebben.

[2:34:07] Dat helpt zeer zeker omdat we eigenlijk een hele rare discussie hebben in dit huis.

[2:34:14] In Nederland hebben we wetten en regels en iedereen die in Nederland woont die moet zich daaraan houden.

[2:34:21] Het maakt niet uit welke kleur je hebt, welke religie je gelooft.

[2:34:25] Maar we hebben dus integratiebeleid, waarbij we tegen geboren en getogen Nederlanders nog even los van dat je niet geboren en getogen in Nederland kunt zijn en later ook nog eens de Nederlandse paspoort kunt krijgen, voeren wij in discussie dat we bepaalde groepen mensen langs een bepaalde meet laten leggen.

[2:34:40] En dat is het rare aan het integratiedebat.

[2:34:43] We moeten kijken naar het gedrag van mensen.

[2:34:45] Dus als er mensen zijn in dit land die problematisch gedrag vertonen, dan pakken we mensen aan op basis van gedrag.

[2:34:51] Maar waar ik echt niet tegen kan, wat echt alles in mij zich ook tegen verzet, is dat we op basis van complexe uitdagingen, dat zeg ik er ook heel eerlijk bij, complexe uitdagingen, eigenlijk het hele debat soort van cultureel platslaan.

[2:35:10] plaatslaan naar migratieachtergronden, plaatslaan naar religie, terwijl we weten dat de sociaal-economische positie van iemand heel belangrijk is.

[2:35:20] En ja, je hebt... Gelukkig wordt dat steeds minder, en dat is dus het positieve aan heel... Eigenlijk heel... Niet aan het integratiedebat dat we hier voeren, maar het positieve aan wat Nederland verandert, is dat je steeds meer mensen ziet die de sociale ladder opklimmen.

[2:35:36] En dat heeft niks te maken met hun cultuur,

[2:35:38] Het heeft niks te maken met de religie.

[2:35:40] Het heeft te maken dat ze hun stinkende best doen, dat ze een bijdrage leveren aan Nederland.

[2:35:45] En we eigenlijk in dit debat en in dit huis moeten we stoppen om met mensen te reduceren tot één identiteit, want mensen hebben meerdere identiteiten.

[2:35:55] Ik heb meerdere identiteiten en mevrouw Michonne Derksen heeft dat ook.

[2:35:59] Oké, nog een interruptie.

[2:36:00] Voorzitter, dit is mijn laatste interruptie.

[2:36:03] Die ga ik maken.

[2:36:04] Kijk voorzitter, ik ben het eens wanneer de heer Ergens en het moet gaan over gedrag.

[2:36:08] Dat ben ik totaal met de heer Ergens eens.

[2:36:10] Het gaat niet om de afkomst.

[2:36:12] Het gaat al zeker niet om religie.

[2:36:13] Daar hebben we ook vrijheid van in het land, maar het gaat wel over gedrag.

[2:36:17] En dit debat is nou zoemt in op problematisch gedrag.

[2:36:21] wat voortkomt uit het feit dat iemand vanuit een ander land of een andere cultuur hier naartoe is gekomen.

[2:36:29] Daarom hebben zij lagere startkwalificaties, bijvoorbeeld vergeleken met de Nederlandse beroepsbevolking.

[2:36:35] Daarom zitten er meer mensen feitelijk in de bijstand vergeleken.

[2:36:39] Daarom hebben we een expertise in gerelateerd geweld.

[2:36:42] En zo kan ik nog wel even doorgaan.

[2:36:44] Dat zijn de problemen die we dan ook met elkaar moeten benoemen.

[2:36:49] En hij gebruikt iedereen eigen woorden voor en heel veel woorden die ik hier vandaag hoor, meneer de voorzitter, zijn niet mijn woorden.

[2:36:55] Ik heb mijn woorden ook zorgvuldig gekozen.

[2:36:57] Maar wat mij echt, wat mij dan weer echt steekt, en dat zeg ik richting meneer Erkin, dat hij zegt benoem dit niet, want daarmee reduceer je mensen.

[2:37:05] Je reduceert mensen als je de problemen niet meer benoemt.

[2:37:08] En er zijn wel degelijk problemen, die benoemen we hier en daar vragen we ook

[2:37:13] de minister om daarop in te zetten.

[2:37:15] Dat hebben we vorig jaar gezien met die actieagenda.

[2:37:18] Ik heb ingezoomd op taal en werk.

[2:37:21] En die problemen, ik hoop dat de heer Ergin dat met mij eens ziet, vrouwelijke statushouders aan het werk, dat zijn gewoon problemen die we met elkaar hier moeten aanpakken, aankijken en aanpakken.

[2:37:32] En ik hoop, voorzitter, dat de heer Ergin het met mij eens is.

[2:37:35] Als we mensen meer aan het werk moeten zetten, mensen aan een baan moeten helpen.

[2:37:40] Ik heb notabele in de vorige week nog een initiatiefwetsvoorstel ingediend, waarbij ik overigens hoop dat de VVD dat wetsvoorstel ook gaat steunen, net zoals de vorige keer.

[2:37:49] Maar waar ik in ieder geval het niet mee eens ben met de VVD, en dat zie ik dus ook als een vorm van problematisch gedrag.

[2:37:55] Als je obsessiepolitiek bedrijft, je voorstellen indient in dit huis,

[2:38:00] voorstellen indient in dit huis, waarbij je letterlijk aan de minister, het was toen de staatssecretaris vraagt, weet u wat, u moet onderzoek doen naar de opvattingen van mensen met een migratieachtergrond, u moet registreren, dat staat letterlijk in de motie, registreren wat hun culturele en religieuze opvattingen zijn.

[2:38:18] Dan ben je niet bezig met mensen helpen, dan ben je bezig met obsessiepolitiek, waarbij je eigenlijk tegen een hele groep mensen zegt, u deugt niet, of u deugt

[2:38:27] totdat de VVD dat zegt.

[2:38:29] En voorzitter, de samenleving is veel verder dan dat.

[2:38:32] En we moeten in dit huis daarom ook stoppen met het debat over integratie.

[2:38:36] We moeten het hebben over wederzijdse acceptatie, waarbij we alles in breder zin met elkaar kunnen bespreken.

[2:38:42] Voorzitter, ik wil één persoonlijk feit maken.

[2:38:44] Persoonlijk feit?

[2:38:45] Persoonlijk feit.

[2:38:46] De heer Ergin ridiculiseert de motie van mijn collega Bent Becker.

[2:38:51] En dat weet hij donders goed.

[2:38:53] En als hij die motie goed leest, weet dat daar niets staat zoals dat nu door de heer Ergin naar voren wordt gehaald.

[2:39:00] Hij zal daar geen afstand van nemen, maar ik wil dat hij het gezegd heeft.

[2:39:03] Dank u wel.

[2:39:05] Ik kijk even rond of er nog interrupties zijn en die zijn er niet.

[2:39:08] Dan stel ik voor om dan te schorsen zodat de minister zich gaat voorbereiden op de beantwoording van alle vragen.

[2:39:17] Dan stel ik voor om 5 voor 8 terecht te komen.

[2:39:19] Is dat voldoende?

[2:39:21] Ja, 5 voor 8.

[3:29:05] Een goede avond.

[3:29:07] We gaan weer beginnen met de eerste termijn vanuit de minister.

[3:29:13] Ik stel voor om vier interrupties toe te laten vanuit de Kamer, om dat iedere keer te doen aan het einde van de blok.

[3:29:21] Zullen we dat doen?

[3:29:22] En dan stel ik ook voor vanuit de minister om even de blokjes in ieder geval van tevoren even aan te geven welke blokken ze zijn en dan kunnen we starten.

[3:29:31] Ik geef de minister het woord.

[3:29:33] U wilt eerst de blokken, meneer de voorzitter?

[3:29:36] Ik heb eerst een algemene intro van een uurtje of drie, denk ik.

[3:29:42] Daarna ga ik iets algemeens zeggen over het inburgeringsstelsel.

[3:29:46] Er zijn wat vragen gesteld over taal.

[3:29:50] Dat hangt daarmee samen.

[3:29:53] Integratie.

[3:29:55] En daar zitten een aantal kleinere blokjes bij, voorzitter.

[3:29:58] We moeten even kijken of dat aparte blokken worden of niet, maar laten we het even op integratie houden.

[3:30:04] Er zit dialoog in, ongewenste buitenlands beïnvloeding, radicalisering en moslimdiscriminatie en het kopje varia.

[3:30:13] Ik ben vrij nieuw vandaag, dus voor mijn eerste debat

[3:30:17] Dus ik heb wat meerdere blokjes gedaan, maar dat is natuurlijk uitlokking voor interrupties met uw systeem, voorzitter.

[3:30:24] Dus dan moeten we even kijken hoe we dat gaan doen.

[3:30:26] Ja, en voorzitter, nogmaals inderdaad fijn om hier te zijn vandaag.

[3:30:29] Mijn eerste debat als minister van Werk en Participatie.

[3:30:33] Dus veel zin in om met dit onderwerp ook aan de gang te gaan.

[3:30:37] En laat ik eigenlijk gewoon beginnen met de stelling dat Nederland eigenlijk een fantastisch mooi land is.

[3:30:43] En waarom is Nederland nou zo'n fantastisch mooi land?

[3:30:45] Ik denk dat de meeste mensen van ons nergens anders zouden willen wonen.

[3:30:49] Dat heeft ermee te maken dat wij in Nederland een ongekende welvaart kennen en een ongekende vrijheid kennen.

[3:30:55] En vooral die combinatie is in de wereld vrij uniek, kunnen we wel stellen.

[3:31:00] En in de kern is dat wat mij betreft dus ook... ...waar integratie en inburgering om gaan.

[3:31:07] We hebben die wereldwijd namelijk met elkaar... ...omdat iedereen die in Nederland is, of die nou net nieuw is... ...of dat die al honderd jaar woont, een bijdrage levert aan ons land.

[3:31:15] Dat die meedoet in ons land.

[3:31:17] Door te werken, door te ondernemen, door vrijwilligerswerk te doen... ...door te zorgen voor een ander.

[3:31:23] En dat is uiteindelijk ook waar die ongekende welvaart vandaan komt in de kern.

[3:31:27] Bijdragen aan het werken en meedoen.

[3:31:30] En daarnaast, ik zei het al, zijn wij een van de meest open en vrije samenlevingen ter wereld.

[3:31:34] Mensen die hier wonen, die kunnen hier zijn wie ze zijn.

[3:31:38] Kunnen hier zeggen wat ze willen zeggen.

[3:31:40] Kunnen hier doen wat ze willen doen.

[3:31:42] Kunnen worden wat ze willen worden.

[3:31:44] kunnen geloven wat ze geloven, kunnen samen zijn met degene waarop ze verliefd zijn geworden.

[3:31:49] En die ongekende vrijheid, die moeten we niet alleen maar koesteren wat mij betreft, maar die moeten we ook beschermen.

[3:31:55] En dat moeten we met elkaar doen.

[3:31:58] Dus we vragen dan ook van iedereen die hier welkom is in Nederland,

[3:32:02] Niet zozeer of ze die vrije samenleving willen respecteren en willen uitdragen, maar ook dat ze samen met ons die vrijheden tegen onvrijheid en onverdraagzaamheid willen beschermen, om op te staan tegen onverdraagzaamheid en discriminatie op welke grond dan ook.

[3:32:18] Het koalitieakkoord van dit kabinet heet Aan de Slag en dat is wat mij betreft ook een goed uitgangspunt, ook voor deze twee belangrijke onderwerpen.

[3:32:27] Want in dit akkoord staan grote ambities als het gaat om het verzorgen dat iedereen, dus ook statushouders en nieuwkomers, iedereen die in Nederland is, zijn of haar steentje bijdraagt.

[3:32:37] Dat hij aan het werk gaat, dat hij meedoet.

[3:32:40] Betaald werk is wat mij betreft daar wel het uitgangspunt.

[3:32:43] En dat staat dan ook tegenover dat we vol inzetten op een goede integratie in onze openvrije samenleving.

[3:32:48] We beschermen mensen die hier zijn tegen ongewenste buitenlandse inmenging en we zorgen ervoor dat iedereen die dat wil, dat die ook mee kan doen, dat die zich ook welkom voelt.

[3:32:57] En dat betekent ook dat we discriminatie, specifiek op de arbeidsmarkt, ook zullen gaan tegengaan.

[3:33:03] Dit kabinet gaat dus aan de slag met deze ambities.

[3:33:07] Het voordeel van de minderheidkabinet is dat we dat doen samen met andere partijen hier in deze kamer.

[3:33:12] Dat we dat doen samen met maatschappelijke partners in de kamer.

[3:33:16] Dat betekent ook dat ik de komende tijd mij zal gaan beraden

[3:33:21] op de koers van het kabinet als het gaat om de onderwerpen inburging en integratie.

[3:33:26] Ik heb u ook dat laten weten in een aantal brieven die ik afgelopen week al aan u heb mogen sturen.

[3:33:31] Maar ik kan u toezeggen dat het kabinet, in ieder geval bij de ministers van Sociale Zaken, met een 100-dagenbrief komt, zoals we dat dan noemen.

[3:33:39] En daar zal meedoen, werk, integratie, inburging ook zeker een belangrijke rol in spelen.

[3:33:46] Dit kabinet zit op dit moment exact 14 dagen.

[3:33:48] Er zijn heel veel vragen gesteld over van alles en nog wat.

[3:33:51] Ik ga die zo goed als mogelijk beantwoorden, maar ik ga al wel aan de voorkant excuses aanbieden dat ik niet op alles al antwoord kan geven, ook vanwege het simpele feit dat ik het ook verstandig vind bij een onderwerp als dit.

[3:34:03] om mij even te bezinnen op een koers, om mij even te beraden op wat verstandig is.

[3:34:09] Waar leggen we nou de focus, ook hoe doen we dat financieel, met het kader?

[3:34:13] Waar leggen we nou prioriteit op?

[3:34:15] Wat willen we als eerst aanpakken?

[3:34:16] Maar ik beloof uw Kamer dat ik daar zeker op terug zal komen in die 100-dagenbrief.

[3:34:22] En wat mij betreft is die nieuwe koers een koers van pragmatisme, van nuchterheid en ook oplossinggerichtheid.

[3:34:28] Ik denk uiteindelijk dat dat in de kern ook belangrijk is voor dit onderwerp.

[3:34:33] Voorzitter, dat was mijn algemene intro waarna ik eigenlijk wil beginnen met het kopje inburgering.

[3:34:40] Want er zijn veel vragen gesteld over de doelen die dit kabinet heeft met inburgering en vooral specifiek het inburgeringsstelsel.

[3:34:49] En ik zei het al, wat mij betreft begint de inburgering bij meedoen.

[3:34:52] En meedoen begint bij werk en werk begint bij taal.

[3:34:56] En werk is uiteindelijk wel de snelste en de sterkste route naar een volwaardig meedoen in onze samenleving.

[3:35:00] Op de werkvloer leer je namelijk Nederlands, leer je de taal, ontmoet je mensen, mensen die je ook kunnen helpen bij problemen die je tegenkomt.

[3:35:07] Uiteindelijk is de bedrijfskantine

[3:35:08] Niet alleen maar een plek waar je je boterhammetje eet, maar ook een plek waar je samen met je collega's als het mee zit dingen viert, als het tegen zit lief en leed deelt.

[3:35:18] En dat is denk ik in de kern wat mij betreft ook waarom het zo belangrijk is om te werken en om mee te doen.

[3:35:23] Als je werkt dan bouw je dus aan de toekomst en kan je ook bijdragen aan dit land.

[3:35:28] Ik geloof erin dat uiteindelijk niemand een beter mens wordt door jaren thuis te zitten.

[3:35:33] De cijfers uit het inburgeringsstelsel doen mij dan ook pijn.

[3:35:37] Want iedereen beschikt over talenten, over dromen, over passies.

[3:35:41] Iedereen kan wat.

[3:35:43] En als we mensen langs de kant of langs de weg laten staan, dan laten we mensen niet alleen maar niet tot bloei komen, maar uiteindelijk laten we ook ongekend veel talent en waarde onbenut.

[3:35:54] En heel eerlijk, een sterk land als Nederland, een mooi land als Nederland, kan zich dat simpelweg niet permitteren.

[3:36:00] Als wij de welvaart die we hebben willen behouden, dan zullen we ook een beroep moeten doen op iedereen om mee te doen.

[3:36:05] En dat betekent dus ook dat we een andere koers moeten gaan varen als het gaat om de verbetering van ons inburgeringsstelsel.

[3:36:14] Ik denk dat het op zichzelf, en dat blijkt ook uit alle evaluaties, de verandering van het inburgeringsstelsel een positieve is geweest.

[3:36:21] We zien dat met name taal en ook de mogelijkheid om deel te nemen in die taallessen, ook de kwaliteit van die taallessen, dat dat uiteindelijk een goede bijdrage heeft gehad als het gaat om de verandering van dat stelsel.

[3:36:34] Maar tegelijkertijd zien we ook, en dat blijkt ook uit het Algemene Rekenkamerrapport, dat er echt nog wel een aantal verbeteringen mogelijk zijn.

[3:36:41] En dat is wat mij betreft ook waar ik mijn focus de komende periode zo veel als op wil gaan leggen.

[3:36:47] Werken en meedoen moeten wat mij betreft de norm gaan worden.

[3:36:50] Niet de uitzondering, niet hetgeen wat net in de weg zit.

[3:36:53] Maar echt werken en meedoen zijn de basis uiteindelijk.

[3:36:56] Je wil zo snel mogelijk meedoen en je wil ook een aantal onnodige belemmeringen.

[3:36:59] Dat kan wel een aantal keren ook.

[3:37:01] in verschillende bijdragen terug, wil je volgens mij uit de weg ruimen.

[3:37:05] En we zien dat het inburgeringsstelsel, als je gaat kijken naar de conclusies van de Algemene Regenkamer, raakt eigenlijk de kern.

[3:37:12] Je ziet dat de tijdigheid een probleem is.

[3:37:16] Dat heeft te maken met de huidige context, de doorstroming, de vertraging van huisvesting.

[3:37:21] Eigenlijk in de kern wat je ziet is dat het bedachte stelsel niet helemaal lekker klikt op het stelsel wat in de praktijk zo is.

[3:37:29] We hebben mensen die als asielzoeker in een AZC zitten.

[3:37:33] Vervolgens hebben we mensen die als statushouder nog steeds in een AZC zitten.

[3:37:39] Formeel gezien zouden moeten starten met hun PIP en hun inburgering.

[3:37:42] Je ziet dat dat heel ingewikkeld is als je in een AZC zit en vervolgens pas als je in een huisvesting gelinkt bent aan de gemeente, dat je dan vervolgens een stap gaat maken naar je PIP en je inburgering.

[3:37:54] En je ziet dat dat niet helemaal lekker op elkaar klikt.

[3:37:56] Dus dat is voor mij, wat mij betreft, een van de punten waar ik mee aan de slag wil.

[3:37:59] Hoe zorgen we er nou voor dat we de juiste dienstverlening doen aan bijvoorbeeld

[3:38:06] ...asielzoekers, mensen die nog geen status hebben.

[3:38:09] Hoe kun je hen nou zoveel mogelijk laten meedoen?

[3:38:11] Die meedoenbalies zijn daar een mooie van.

[3:38:13] We hebben een taskforce als kabinet ingericht... ...waarin ik samen met de minister van A&M... ...ga kijken over hoe ik die meedoenbalies ook echt goed in kan zetten.

[3:38:20] Niet alleen maar om mensen mee te laten doen, maar ook om mensen te laten werken... ...om mensen ook de juiste taal, vaktaal te laten leren... ...maar daar eigenlijk al het zaadje te planten, de kiem te planten... ...om uiteindelijk mee te kunnen gaan doen en te gaan werken.

[3:38:33] En we gaan kijken wat doen we nou in die fase waarin iemand wel een status heeft, formeel gezien inburgeringspluchtig is, maar nog niet uit de huisvesting is.

[3:38:43] Dat is iets wat we met die tijdigheid willen doen.

[3:38:45] En het verlengde daarvan de dualiteit.

[3:38:48] Ik vind dat het werk de basis is van inburgering in de kern.

[3:38:53] Er werd hier een aantal keer een soort van schijntegenstelling neergezet van... ...ja, maar als mensen nou een baan nemen als tomatenplukker of wat dan ook... ...waarbij ze misschien niet helemaal matchen met het feit dat ze in het thuisland... ...in de zorg hebben gewerkt, de pizzocarrière van de heer Thijs van der Brink... ...en dat belemmert misschien wel duurzaam werk.

[3:39:14] Dus is dat nou verstandig?

[3:39:16] Mijn antwoord daarop is eigenlijk dubbel ledig, ja en nee.

[3:39:21] Omdat ik denk dat het echt wel verstandig is om... Je kunt beter pizzacourier zijn dan dat je op de bank thuis zit.

[3:39:29] Dus ik vind dat een stap vooruit.

[3:39:32] Maar tegelijkertijd, als je in het thuisland inderdaad een medische opleiding hebt gedaan... dan is het misschien ook wel heel erg zonde als je heel even lang pizza's blijft rondbrengen.

[3:39:40] Als je dat leuk vindt, moet je dat vooral doen.

[3:39:41] Maar ik kan me vanuit dat perspectief ook wel zeggen...

[3:39:44] En daarom denk ik dat we moeten kijken naar verschillende fases.

[3:39:46] Want dit gaat zich natuurlijk niet in een exact hokje uittekenen.

[3:39:49] Ik denk dat we moeten zeggen, we beginnen met een startbaan.

[3:39:51] Iedereen die binnenkomt gaat aan de slag in een startbaan.

[3:39:57] Maar daar moeten natuurlijk wel een aantal voorwaarden aan worden gesteld.

[3:40:00] Een startbaan waarin je op de werkvloer Pols of Roemeens spreekt, daar heb je niet zoveel aan, als je doel is om mee te doen in het Nederlandse inburgeringsstelsel.

[3:40:07] Dus ik wil ook met werkgevers daar afspraken over gaan maken.

[3:40:10] Eén, laten we zorgen dat er dan ook de begeleiding goed is, dat je Nederlands leert op de werkvloer, dat je ook de juiste cursussen krijgt om aan die startbaan te kunnen voldoen.

[3:40:20] Vaktaal, veiligheidstaal, et cetera.

[3:40:24] Maar ook afspraken maken over doorstroming.

[3:40:26] Dus dat je ook zegt, oké, maar als iemand echt wat meer kan, dan gaan we iemand ook doorbegeleiden naar een volgende baan.

[3:40:31] Eigenlijk een tweede fase.

[3:40:32] En de laatste is natuurlijk een volwaardige carrière.

[3:40:35] Alleen hier zeg ik ook wel weer, ik hoorde een aantal keer het voorbeeld van een cardiologie voorbijkomen.

[3:40:39] Laten we ook proberen de banen uit te kiezen die misschien het meest eenvoudig zijn.

[3:40:43] Want iemand die uit een ander land is gevlucht, gelijk hier cardioloog maken, is wel moeilijkheidsfactor 13, zeg maar.

[3:40:49] Dus laten we ook praktisch kijken wat werkt en dat is graag wat ik wil gaan doen, ook in die stappen.

[3:40:56] Ik zeg nou ook bij, er hoort ook dan vervolgens wel bij dat je ook iets mag vragen van mensen zelf.

[3:41:00] Ik vind dat mensen ook zelf een verantwoordelijkheid hebben.

[3:41:02] Je komt naar Nederland toe, je hebt een eigen verantwoordelijkheid, om er wel even aan bij te dragen.

[3:41:07] En dan vind ik ook, als je kunt werken, moet je ook werken.

[3:41:09] We hebben een vraag van mevrouw Michon die zegt, gaan we mensen dan ook...

[3:41:13] Als mensen systematisch blijven weigeren om een baan te accepteren, terwijl ze dat wel zouden kunnen, dan hoort daar ook wel een sanctie bij.

[3:41:19] Dat is niet uitgangspunt één in het beleid, maar uiteindelijk wel het sluitstuk van het beleid.

[3:41:25] En dat vind ik ook bijorde.

[3:41:26] En die balans is wat ik de komende tijd graag zou willen gaan doen.

[3:41:30] Ik wil dat graag samen met gemeenten gaan doen.

[3:41:33] We hebben op dit moment een bekostigingsonderzoek lopen.

[3:41:36] Sorry, die is afgerond inmiddels.

[3:41:38] Daaruit blijkt dat er gewoon spanning staat op het budget.

[3:41:41] Dat weten we.

[3:41:42] Tegelijkertijd heb ik ook gezegd, ja, ik wil eerst met de gemeentes in gesprek.

[3:41:46] Ik wil meer dan alleen maar het gesprek voeren.

[3:41:48] Den Haag kunt u meer geld overmaken.

[3:41:51] Ik wil ook het gesprek voeren, zijn we nou tevreden met de uitkomsten van dit stelsel?

[3:41:55] Ik denk dat we hier met elkaar kunnen zeggen dat dat voor 50 procent zo is.

[3:41:59] We mogen trots zijn, denk ik, op het aantal de werkdoelen die zijn gesteld, sorry, de taaldoelen die zijn gesteld, maar er zijn echt wel een aantal verbeteringen mogelijk als het gaat om werk, als het gaat om meedoen, als het gaat om onnodige belemmeringen eruit te halen, als het gaat om sneller meedoen.

[3:42:13] Dus in de antwoorden ook naar mevrouw Lala, ja, ik zie het probleem oprecht.

[3:42:19] Ik denk ook na over hoe ik die financieel kan oplossen, maar dat wil ik wel echt even in samenspraak met de gemeente zelf doen, waarbij ik ook naar gemeenten kijk en zeg ja,

[3:42:27] Oké, ik zie jullie financiële probleem, maar zien we dan ook het probleem wat we hebben met de uitkomsten van het stelsel?

[3:42:33] Want normaal alsnag, ik heb het staartje F23 niet bij me, als we kijken dat na drie jaar nog geen 25% uitgestroomd is naar werk, dan is dat gewoon te weinig.

[3:42:44] Drie jaar is lang.

[3:42:45] Moet je zelf eens terugdenken op wat je drie jaar geleden deed.

[3:42:48] Dat je drie jaar lang

[3:42:50] niet meedoet in onze samenleving, of in ieder geval niet betaald meedoet in onze samenleving, terwijl je er wel wel zou kunnen.

[3:42:54] Het is lang.

[3:42:55] Dus ik vind dat we daar ook echt wel een verantwoordelijkheid hebben.

[3:42:58] En daarom ga ik daarmee aan de slag.

[3:43:02] Misschien nog een paar korte vragen, voorzitter, en dan zal ik dit puntje afronden.

[3:43:04] Er zijn een aantal vragen gehad over de streefwaarde.

[3:43:07] om die uit te werken.

[3:43:10] Dat is inderdaad ook iets wat ik de komende tijd wil doen, want ik herken wel de vragen van de heer Van der Brink.

[3:43:15] Zijn dit nou de enige punten waarin we succes meten?

[3:43:18] Nee, zeker niet.

[3:43:20] En ik denk dat het goed is dat we ook in dit gesprek

[3:43:22] Als het gaat om prestatiebekostiging, targets, ook met gemeentes bespreken wat dan vervolgens ook de streefcijfers zouden moeten zijn.

[3:43:31] Als het gaat om de vragen, de oorzaken van de vertraging, heb ik volgens mij al het een en het ander gezegd.

[3:43:37] Dat het voornamelijk zit op de doorstroom vanuit de opvang naar gemeenten en dat uiteindelijk dat stelsel niet helemaal lekker klikt op hoe het op dit moment in de praktijk is geregeld.

[3:43:46] De meedoenbanen, daar ga ik dus over in gesprek met mijn collega van ANM, om die wat structureler in te bedden.

[3:43:54] Dat geldt eigenlijk ook op de vraag van mevrouw Michon-Derk, zoals het gaat om de startbanen.

[3:43:58] Die wil ik echt structureler gaan inbedden in ons stelsel, op een juiste plek, op een juiste manier, zodat we uiteindelijk het doel hebben om zo snel mogelijk aan de gang te gaan.

[3:44:07] De heer Van der Brink vroeg of het een idee is om de arbeidsmarktinfrastructuur, de werkcentra daarbij te betrekken.

[3:44:12] Mijn antwoord daarop is ja, ik denk dat dat verstandig is.

[3:44:15] Ik hoop op zeer korte termijn daar iets meer over bekend te kunnen maken als het gaat om de werkcentra.

[3:44:20] En dan is het natuurlijk een mooi instrument om die ook voor dit soort zaken in te zetten.

[3:44:27] Dan nog de vraag of het mogelijk is om een verplichting aan te gaan...

[3:44:33] Nee, sorry, dat is een andere.

[3:44:34] Volgens mij heb ik alle belangrijkste vragen op dit blokje beantwoord.

[3:44:39] Oké, ik kijk eventjes naar de Kamer.

[3:44:42] En ik zie in ieder geval een vraag van mevrouw Michonne Deksen.

[3:44:47] Even voor mijn begrip.

[3:44:49] Dit was het blokje inburgering met werk en taal daarin, toch?

[3:44:52] Ja.

[3:44:52] Oké, dan wil ik daar...

[3:44:53] Ik heb nog een paar hele specifieke taalpunten en vragen, maar die zal ik straks...

[3:44:55] Nee, ik ga het dan over werk hebben, voorzitter.

[3:44:58] Want die startbanen, ik hoor de minister zeggen, en daar ben ik zeer blij mee, dat hij ook die startbanen als een succes kwalificeert, want hij wil het structureel inbedden.

[3:45:09] Dat doe je als je iets succesvol vindt.

[3:45:11] Dus daar zijn we het over eens.

[3:45:14] Is het ook nu zo dat er ook veel meer eigenlijk meer vraag is en dat dus juist die financiering maakt dat er minder of eigenlijk maar een maximum aan startbanen is en een maximum een aantal gemeenten die ermee aan het werk gaat, kortom?

[3:45:29] Klopt het dus ook dat als wij, ik noem een amendement, Michon Derksen, die geld vrijmaakt van meer startbanen, dat dat wordt benut, één op één, om ervoor te zorgen dat dit succesvolle traject startbanen ook daadwerkelijk bij meer gemeenten neerslaat?

[3:45:49] Ja, voorzitter, de appreciatie van het abonnement Mission DX doe ik bij de begroting.

[3:45:54] Dat is te doen gebruikelijk.

[3:45:57] Dus daar mag ik me niet toe gaan verleiden, maar het antwoord is ja.

[3:45:59] Op het moment dat we meer geld hebben, kunnen we dit ook doen.

[3:46:01] Dat heeft dus ook te maken met die startbanen, dat het dus ook echt een instrument is waarin je dus niet alleen maar zegt, je begint bij deze baan, maar je wil ook dat die mensen doorstromen, de juiste begeleiding krijgen, de juiste taal krijgen.

[3:46:11] Dat maakt dat instrument zo interessant.

[3:46:13] Als er meer geld komt, kunnen we dat meer doen.

[3:46:15] En tegelijkertijd wil ik dat ook echt structureel inbedden.

[3:46:17] En ook samen overigens met werkgevers om de tafel, hoe zij veel meer van dit soort startbanen kunnen gaan aanbieden.

[3:46:24] Want daar is denk ik ook nog een enorme winst te halen.

[3:46:27] Ik zie een vraag van de heer Van den Brink.

[3:46:31] U zei, ik wil ook met de werkgevers in gesprek als het gaat over taal.

[3:46:35] Uit het rapport van de Rekenkamer maakt nou juist op dat daar een probleem zit.

[3:46:38] Dat werkgevers zeggen, ja, wij willen wel een eigen taalaanbod geven, maar dat mag nu niet.

[3:46:43] Dat mag wat u betreft wel.

[3:46:45] Dit is precies wat ik bedoel als het gaat om onnodige belemmeringen.

[3:46:49] Dus wat we nu zien inderdaad is...

[3:46:51] We hebben het stelsel nu bedacht waarin de B1-route zo is.

[3:46:54] En als je dan talens niet conform die route geeft, dan telt dat niet mee.

[3:46:58] Ik wil kijken hoe kun je werk wat meer combineren.

[3:47:02] Afgelopen woensdag nog bij een mooi werkbezoek geweest in Rotterdam en in Barendrecht, waarin inderdaad juist ook heel veel werkgevers...

[3:47:10] actief inzetten op Thales, ja, dat wil je natuurlijk stimuleren.

[3:47:12] Dat kan via zo'n B1-route, dat kan met een aparte werkroute, daar ben ik nog niet over uit.

[3:47:17] Dus daarom beroep ik me even op mijn 14 dagen dat ik pas in dit ambt zit.

[3:47:21] Maar dit is wel echt waar ik naar wil kijken, omdat je namelijk dat en in die startbanen, maar ook eigenlijk in het reguliere werk wil hebben zitten.

[3:47:28] Want uiteindelijk is dat wel de manier om mensen zo snel als mogelijk aan het werk te krijgen, maar ook duurzaam aan het werk te krijgen en Nederlands te laten leren.

[3:47:36] Ik kan toezeggen dat ik blij ben om die optie ook te verkennen in de verbeteringen die we gaan aanbrengen in het stelsel.

[3:47:45] Mevrouw Lala.

[3:47:46] Dank u wel, voorzitter.

[3:47:47] Ik had exact dezelfde vraag als de heer Van der Brink.

[3:47:49] Dat scheelt, dus dan pak ik een andere vraag.

[3:47:52] Ik hoorde de minister net al zeggen van drie jaar is lang.

[3:47:55] Drie jaar is lang als je niet in de gelegenheid...

[3:47:57] bent gesteld om de taal te leren en mee te doen.

[3:47:59] En ik hoorde net al een aantal obstakels waarvan ik blij ben dat de minister deze erkent, die het moeilijk maakt om eigenlijk vanaf de directe start mee te doen, onder andere vanwege het feit dat er in de AZC's bijvoorbeeld statushouders nog aan het wachten zijn op de huisvesting, asielzoekers die nog willen beginnen en weer in een ander regime vallen.

[3:48:18] Ik ben heel erg benieuwd naar hoe deze minister kijkt naar wie nou bestuurlijk aanspreekbaar is als mensen vastlopen tussen enerzijds

[3:48:25] ...tussen die procedures van opvang, huisvesting, taal en werk... ...en of hij het met me eens is dat de juiste minister van Werk en Participatie... ...bij uitstek de persoon is om daar regie op te nemen.

[3:48:39] En ook dit zie ik maar gewoon als uitlokking van mevrouw Lala.

[3:48:44] Nee, hoe wij inderdaad als kabinet ook aankijken tegen deze situatie, dat is ook de reden waarom mijn functie bestaat, onder andere.

[3:48:54] Ja, ik heb hier een ketenverantwoordelijkheid.

[3:48:55] Ik wil hier ook ketenregie gaan opvoeren.

[3:48:57] Ik zeg er alleen even bij, dan krijg je nu alle nuanceringen, als het gaat om hetgeen wat er gebeurt in een AZC, dat valt in Nederland onder de wet COA uit mijn hoofd en die wet valt weer onder de minister van A&M.

[3:49:11] Dus als het gaat om het inburgeringscensus, dat hebben we de uitvoering ervan bij de gemeente neergelegd.

[3:49:16] Dus ik heb daar geen één-op-één verantwoordelijkheid dat ik dat allemaal kan afdwingen en kan regelen.

[3:49:21] Maar ik vind wel als het gaat om de verantwoordelijkheid voor werk en participatie, dus ook hoe gaan we nieuwkomers meelaten doen, laten werken, dan heb ik daar een ketenverantwoordelijkheid in.

[3:49:31] U heeft allemaal de brieven kunnen lezen van de taskforces die dit kabinet is gestart en dit is er één van, hoe zorgen we ervoor dat meedoen zo snel als mogelijk kan, op een goede manier.

[3:49:41] Dus wat mij betreft ga ik daar ook volle bak mee aan de slag.

[3:49:46] Ik zie nog een vraag vanuit de heer Van den Brink.

[3:49:48] Ja, nog even over mijn pizzacourier.

[3:49:51] De Syrische verpleegkundige, moet die nou wel of niet wat u betreft onmiddellijk pizzas gaan bezorgen als ze hier aankomt in het KAN?

[3:49:57] Of mag ze even de tijd nemen om te kijken of ze inderdaad ook in de zorg aan de slag kan?

[3:50:02] Als iemand hier aankomt dan is hij in principe asielzoeker en dan is het sowieso niet toegestaan om 24 weken te werken.

[3:50:13] Daarna vind ik wel dat iemand direct aan de slag komt.

[3:50:16] Dat is wel het uitgangspunt van mijn beleid.

[3:50:20] De vraag is dan of dat handig is om dat als pizzacurie te doen... ...of dat je ook misschien kan helpen in het verzorgingshuis... ...of een zorggerelateerde situatie kan zijn.

[3:50:28] Maar eigenlijk wat ik nog daarvoor zou willen... ...is dat wij met de sector zorg in gesprek gaan... ...die allerlei leer-werktrajecten hebben, die allerlei investeringen doen... ...om mensen in die tekortsectoren te trekken... ...over wat voor aanbod kunt u nou regelen voor deze mevrouw... ...die affiniteit heeft met zorg...

[3:50:47] die in een land van herkomst in de zorg heeft gewerkt, al dan niet geregistreerd.

[3:50:55] Wat kunnen we daar nou op bedenken dat dat passend is?

[3:50:57] Maar bank zitten is wat mij betreft nooit passend.

[3:51:00] Dus dat is het andere uiterste.

[3:51:01] Daartussen zit heel veel meer en je probeert daar in een passend aanbod te zitten.

[3:51:04] Als ik moet kiezen tussen pizzacourier of thuiszitten, dan is het echt wel pizzacourier.

[3:51:08] Want dat is ook een mooi vak, volgens mij.

[3:51:10] Onze ambtenaren hebben net heerlijke pizza zitten eten, dus veel dank aan de pizzacourier die dat gebracht heeft.

[3:51:16] Daar zijn we zeer dankbaar voor, namens een voltallige ambtenarenkamer.

[3:51:20] Daar sluit ik me graag bij aan, voorzitter.

[3:51:23] Oké, ik kijk even rond of er nog interrupties zijn.

[3:51:27] Nee, die zijn er niet.

[3:51:28] De minister vervolgt zijn betoog.

[3:51:30] Ja, ik had nog een paar kleine vraagjes als het gaat om de taal en inburgering.

[3:51:36] Mevrouw Nanninga vroeg mij over de B1-norm en niet afschalen naar A2.

[3:51:41] Daar hebben we dus ook stevige afspraken over gemaakt in het stelsel.

[3:51:44] Het streven en de uitgangspunt is ook B1.

[3:51:48] Maar dat is soms echt niet haalbaar voor een aantal mensen.

[3:51:51] Dat weten we ook.

[3:51:52] Heel Koolmees gebruikte daar altijd de anathabeet uit Ethiopië voor als voorbeeld, geloof ik.

[3:51:57] Daar is misschien B1 echt wel heel pittig voor.

[3:52:00] Dan bestaat er een mogelijkheid om af te schalen, maar daar zit echt wel een aanzienlijke inspanning van 600 gevolgde taallesuren in als vereiste.

[3:52:09] En we zien ook uit de eerste cijfers dat die afschaling ook zeer gering voorkomt.

[3:52:14] Dus we zien daar niet een forse stijging.

[3:52:19] Kan de minister kijken naar welke mogelijkheden er zijn voor taalontwikkeling voor bij B1 om dit nog te stimuleren?

[3:52:24] De heer Bamenga.

[3:52:26] Wet Inburgering 21 is taalniveau B1 het uitgangspunt, maar hier is zeker nog ruimte voor maatwerk.

[3:52:32] Er zijn gemeenten ook vanuit Dirol om hierover dingen op te nemen in de inburgeringsverplichting, bijvoorbeeld in zo'n PIP.

[3:52:41] Sommige gemeentes bieden behoorlijk ook B2-trajecten aan voor snelle leerders.

[3:52:45] Daarnaast is het ook de onderwijsroute waarin het een en het ander mogelijk is.

[3:52:50] Is de minister het met D60 eens dat het onwenselijk is om jongeren in de Z-route deel te laten nemen?

[3:52:58] En ben ik bereid om meer te sturen op onderwijsmogelijkheden?

[3:53:01] Dit vind ik ook echt wel een afweging van de professional vanuit de betreffende gemeente zelf in het gesprek met de inburgeraar.

[3:53:09] We zien inderdaad een toename van de Z-route.

[3:53:13] Het zou natuurlijk mooi zijn als mensen meer gebruik kunnen maken van die onderwijs.

[3:53:17] maar dat is uiteindelijk echt wel aan de gemeente zelf om daar een afweging op te maken, afhankelijk van het gesprek wat zij hebben.

[3:53:26] Dat op dit onderdeel is dus je voorstelling.

[3:53:28] Oké, ik zag een hand vanuit mevrouw Nancra.

[3:53:33] Ja, voorzitter, dank u wel.

[3:53:36] B1, B2, het lijkt hier een aflevering van Bas en Adrian.

[3:53:40] Maar het gaat over de, voor de oudere, jongere kijkers onder ons, dat waren de boeven, die heten zo, B1 en B2.

[3:53:47] Maar het gaat over een serieus onderwerp, het gaat over de Thais.

[3:53:50] Dat zogenaamde Z-traject, dat is juist heel erg geëxplodeerd, als ik media mag geloven.

[3:53:55] Dat is nu zo'n dertig procent.

[3:53:57] En we kunnen ons ook afvragen wat er sancties zijn als dat niveau niet behaald wordt.

[3:54:06] Want na 600 uur taalles mogen we toch ook wel wat terugverwachten.

[3:54:10] En als het niveau niet wordt gehaald, misschien is er dan ook gewoon geen plaats voor iemand hier in Nederland.

[3:54:13] Dus ik vind het allemaal nog erg vrijblijvend.

[3:54:15] Ik vind 30% ook niet heel weinig.

[3:54:18] De minister.

[3:54:20] Er gaan nu twee dingen door elkaar heen lopen.

[3:54:22] Eén gaat over de afschaling naar A2 vanuit een B1-route en de andere gaat over de Z-route.

[3:54:27] Dat zijn wel twee verschillende dingen.

[3:54:29] Dus wat we zien in de B1-route, is dat de afschaling naar A2, dat dat reuze meevalt.

[3:54:35] Wat we wel zien, is inderdaad dat de Z-route, dat die fors is toegenomen.

[3:54:41] Het is lastig om daar nog een vinger achter te krijgen, want dat kan... Je kunt dat pessimistisch bekijken, je kunt dat ook optimistisch bekijken.

[3:54:50] Dat mensen zeggen, ik wil juist werken, dus het lijkt mij verstandig dat we daar...

[3:54:53] Ik zal even kijken of we daar wat meer informatie over hebben.

[3:54:56] die wij even later kunnen toedoen, over die zetroute.

[3:54:59] Dan gaan we die nog later even toedoen.

[3:55:00] Ik ben in de tussentijd de hele zetroute aan het zoeken, maar als u het goed vindt, kom ik daar op een later moment even op terug.

[3:55:05] Oké, mevrouw Nanga.

[3:55:07] Dank voorzitter, graag.

[3:55:08] Het verschil is mij duidelijk, maar ik bedoel te zeggen dat de zetroute, dat is inderdaad iets anders, maar daarbij wel een soort ontsnappingsroute om niet aan bijeen te komen.

[3:55:17] Dat is natuurlijk super onwenselijk en ik wil het niet positief of negatief bekijken, maar gewoon realistisch.

[3:55:25] En ik denk toch dat, of mensen nou zo graag aan het werk willen, dat zou ik dan ook wel eens bevestigd willen zien, dat die mensen, als die dan vaker in die z-drukte zitten, dat ze dan ook aantoonbaar vaker werkzaam zijn.

[3:55:37] Want als ze én niet werkzaam zijn én in die z-drukte zitten, ja, dan moeten we toch echt even ingrijpen met z'n allen.

[3:55:43] Daar zijn mevrouw Nanninga en ik het met elkaar eens.

[3:55:47] Zoals ik zou willen voorstellen is dat ik even op een later moment nog even schriftelijk wat verder uiteenzet hoe de situatie nu is als het gaat om de z-route en de taaleis daarom omtrent.

[3:56:00] Dan hebben we dat even op een rijtje staan en kunnen we daar later ook verder het debat over voeren.

[3:56:07] Ik kijk even rond en ik zie geen vragen, dus de minister kan naar zijn... Dan gaan we met een verzwinderspoed door naar het kopje integratie.

[3:56:18] Voorzitter.

[3:56:20] Oh, ik zie vooralsnog een vraag...

[3:56:22] Dat is meer een ordevoorstel.

[3:56:23] Kan de minister wellicht aangeven welke kopjes er allemaal zijn?

[3:56:26] Want het loopt soms een beetje van de hak op de tak.

[3:56:28] En als we dan ook aan het einde van de blok pas de vragen kunnen stellen, dan hou ik het over zich niet meer.

[3:56:33] Ja, volgens mij heeft de minister dat aangegeven, maar de vraag is eventjes of hij dat nog een keer zou willen herhalen.

[3:56:39] Ik heb nu een algemene lijn over integratie.

[3:56:43] Daarin zal ik daarna iets zeggen over de interreligieuze en de nationale dialoog.

[3:56:47] Daarin zal ik iets zeggen over het kopje ongewenste buitenlandse beïnvloeding.

[3:56:53] Ik zal iets zeggen over radicale islam en alles wat daaromheen is gezegd.

[3:56:57] Ik zal daarna iets zeggen over moslimdiscriminatie, in combinatie ook met de onderzoeken van het KIS.

[3:57:04] En ik heb het kopje varia.

[3:57:07] Volgens mij is het helder nu.

[3:57:09] De minister vervolgt zijn toegang.

[3:57:11] Er zijn al honderd vragen gesteld, dus mijn excuus als niet alles compleet beantwoord is.

[3:57:16] Dan hebben we er ook nog hopelijk een tweede termijn voor.

[3:57:18] Dus als de Kamerleden aangeven waar er nog specifiek behoefte op is en ik ben het per ongeluk vergeten, dan gaan we dat doen.

[3:57:25] Voorzitter.

[3:57:27] Er is veel gezegd over integratie en uiteindelijk denk ik dat het belangrijk is om integratie ook echt te zien als een sleutel voor een sterk Nederland.

[3:57:36] Ik had het net al over die welvaart, ik had het net al over die vrijheid.

[3:57:40] Nieuwkomers versterken uiteindelijk Nederland op het moment dat ze ook echt daadwerkelijk volwaardig onderdeel zijn van onze samenleving.

[3:57:46] En dat vraagt wat mij betreft dat iedereen die mag blijven de taal leert, dat die werkt, meedoet in onze vrije democratische waarde omarmt.

[3:57:54] En alleen dan kunnen mensen hun toekomst opbouwen en draagt ook iedereen die aanwezig is in Nederland ook bij aan de kracht van ons land.

[3:58:03] Tegelijkertijd is integratie ook een wederkerige opdracht.

[3:58:05] We verwachten van mensen dat ze meedoen in Nederland, de taal leren, onze waarden respecteren.

[3:58:10] En anderzijds mogen wij dan, mogen mensen ook van de overheid verwachten dat ze worden beschermd tegen discriminatie, dat ze worden beschermd tegen racisme en dat ze ook worden beschermd tegen buitenlandse onderdrukking of ongewenste inmenging.

[3:58:22] Nederland is een vrij land en die vrijheid moeten we, wat mij betreft, verdedigen.

[3:58:26] Je mag hier zeggen wat je denkt, geloven wat je wil, liefhebben wie je wil, of je nu man of vrouw bent, homo of hetero, gelovig of niet.

[3:58:32] Uiteindelijk zijn die vrijheden in mijn ogen die Nederland zo mooi maken.

[3:58:39] En die moeten we dan, wat mij betreft, ook beschermen.

[3:58:46] Een vraag vanuit mevrouw Michonne Derksen.

[3:58:49] Ja, ik wilde het niet verstoren, maar ik probeerde even uw aandacht te krijgen.

[3:58:53] Ja, voorzitter, ik zou de minister willen vragen, is dit ook een land waarin we gewoon de eisen die de wet stelt handhaven?

[3:59:01] U maakt dan heel snel een stapje naar het handhaven van waarschijnlijk de taaleisen.

[3:59:05] Ja, dat is wel waar we van uitgaan.

[3:59:08] Dat is ook hoe de democratische rechtsorde werkt.

[3:59:10] Als we een wet maken, dan moet die wet ook worden gehandhaafd.

[3:59:13] Dan mogen mensen ook kunnen rekenen, volgens mij.

[3:59:16] Dit is ook het enige juiste antwoord op mijn vraag, maar hoe beoordeelt de minister, want we zijn dus naar het kopje integratie, maar als het over taal gaat,

[3:59:31] heb ik het in mijn bijdrage gehad over gemeenten die gewoon ook expliciet zeggen ik handhaaf niet op die taaleis, ik vind het niet nodig, ik ga uit van vertrouwen, whatever dat dan wat dat dan ook is.

[3:59:43] En hoe kijkt de minister naar deze gemeente en wat kan hij ook nog doen is eigenlijk dan natuurlijk de vraag om ervoor te zorgen dat we inderdaad in dit land de wetten handhaven en dat gemeenten dat dus ook gaan doen.

[3:59:55] De minister.

[3:59:56] Ja, voorzitter.

[3:59:57] Kijk, we hebben natuurlijk continu een gesprek met de gemeente over de uitvoering van in dit geval de participatiewet.

[4:00:04] En ik verwacht daarvan wel van gemeentes dat zij de instrumenten die worden aangereikt in Nederland, door het Rijk,

[4:00:12] Dat is onder andere de taaleis, maar dat is behoorlijk ook de tegenprestatie, dat die ook worden ingezet.

[4:00:19] En natuurlijk, iedere gemeente heeft daarin zijn eigen beleidsvrijheid.

[4:00:24] Maar aan de andere kant hebben we ook het feit dat je op alle plekken toch ook enige vorm van gelijk moet worden behandeld.

[4:00:30] En dan kan het niet zo zijn

[4:00:31] dat er in ene gemeente totaal geen handhaving plaatsvindt.

[4:00:36] Dus ik spreek gemeenten daar natuurlijk ook op aan als zij actief besluiten om hun wet niet te handhaven.

[4:00:40] Dat kan natuurlijk nooit de bedoeling zijn.

[4:00:42] Dat is niet hoe we het met elkaar hebben georganiseerd in dit land.

[4:00:46] Dus daar moeten we elkaar ook op aanspreken.

[4:00:50] Ja, ik zie een vraag van de heer Boon.

[4:00:53] Ja, voorzitter, dat geldt niet alleen voor de taaleis, maar natuurlijk ook voor het Boerka-verbod.

[4:00:56] En dan zegt de minister van, ik spreek ze aan, maar er zijn gewoon linkse burgemeesters die zeggen, u kunt me aanspreken wat u wilt, maar ik ga het gewoon niet uitvoeren.

[4:01:04] En dan is de vraag van de PV, wat dan?

[4:01:06] Wat gaat u nu doen met die linkse burgemeester?

[4:01:08] Er zijn bekende voorbeelden die het gewoon weigeren permanent uit te voeren, het Boerka-verbod.

[4:01:14] De minister.

[4:01:15] Ja, voorzitter.

[4:01:16] Het BOCA-verbod en ook de handhaving ervan loopt via BOA's.

[4:01:20] Dat zit echt bij mijn collega van JNV.

[4:01:22] De participatiewet zit onder de verantwoordelijkheid van deze minister.

[4:01:25] Ik kan hier simpelweg geen antwoord geven.

[4:01:26] Die zal u echt moeten vragen aan mijn collega van JNV.

[4:01:29] Ik verwijs wel naar een brief die is gestuurd door mijn collega van JNV en PZK in december, uit mijn hoofd.

[4:01:36] Afgelopen december als het gaat om de uitvoering en handhaving van het BOCA-verbod.

[4:01:43] Ik zie een vervolgvraag van de heer Boon.

[4:01:48] Nou ja, dan ga ik hem anders trekken.

[4:01:49] Dan ga ik hem trekken naar de inburgeringcursus.

[4:01:51] Dat ik vragen stelt over kunnen mensen deelnemen met gezichtsbedekking of gezichtsmiddelen, zoals mondkapjes en hoofddoekjes, waardoor je in feite ook een nieuwe borka creëert.

[4:02:00] En daar wordt ook niet op gehandhaafd.

[4:02:02] En dat valt wel onder integratie, de inburgering.

[4:02:05] Dus wat gaat u doen aan de burgemeester, onderwijsinstellingen die niet willen handhaven de wet op de gezichtsbedekkende kleding bij de inburgering?

[4:02:13] De minister.

[4:02:14] Ja, voorzitter, hier komt wel een genuanceerd verhaal op.

[4:02:17] Kijk, aan de ene kant, inderdaad, gezichtswerkelijk kleding gaat niet bijdragen aan deelname aan de openvrije samenleving.

[4:02:25] Dat kunnen we zo stellen.

[4:02:26] Er is een reden waarom de regering en het parlement dat verbod ook hebben ingesteld.

[4:02:32] Er is een bepaalde reden achter.

[4:02:34] Tegelijkertijd hebben we ook een democratische rechtsorde met elkaar.

[4:02:38] Wij kunnen niet in ieder klaslokaal, wat van privaat gefinancierde klaslokalen zijn, in het geval van het inbeuringsstelsel, hebben wij daar niet de bevoegdheid om daar in te treden.

[4:02:51] Dat is echt een balanceeract van wat je waar mag doen.

[4:02:55] Dus allebei zijn waar.

[4:02:56] Aan de ene kant...

[4:02:57] is het waar dat er een verbod op gezichtsbedekkende kleding geldt in openbare publieke gebouwen.

[4:03:04] En aan de andere kant is het waar dat je niet als overheid zomaar overal in mag treden.

[4:03:08] En die balans moeten we, denk ik, wel goed met elkaar bewaken.

[4:03:13] Dank u.

[4:03:13] Mevrouw Lala.

[4:03:15] Ja, dank u wel, voorzitter.

[4:03:17] Het leren van de Nederlandse taal is ontzettend belangrijk, zeker als je hier in de nieuwe samenleving niet wilt wortelen.

[4:03:23] Dus laat daar geen misverstand over zijn.

[4:03:26] Nu heb ik in mijn inbreng al eerder de obstakels genoemd die daarmee te paard gaan om zo snel mogelijk taal te kunnen leren, onder andere door ook het gebrek aan docenten, kwalitatief goede cursussen, zowel in de AZC's als daarna.

[4:03:40] Nu ben ik nauw betrokken geweest bij de hervorming van de participatiewet vanuit een andere rol.

[4:03:45] En daar was een van de geluiden vanuit gemeenten was dat de taaleis uitgaande van wantrouwen eigenlijk helemaal niet werkte.

[4:03:57] Helemaal niet, als je dan ook nog vervolgens bezuinigt op het leren van de taal.

[4:04:01] Mijn vraag is hoe de minister reflecteert op het feit dat in gesprek met de gemeente de taaleis eigenlijk zou

[4:04:10] verdwijnen uit de participatiewet, omdat het eigenlijk gaat om een resultaat inspanning en niet om een resultaatsverplichting.

[4:04:17] Ik bedoel, ik kan me nog voorstellen dat als, om een voorbeeld te geven, als mijn dochter thuiskomt met een cijfer en ik zeg nou u heeft, je hebt niet een voldoende gehaald en daarmee is het slecht en niet belonen waarmee ze de inzet die ze heeft gehaald.

[4:04:29] Dus een inspanningsverplichting is veel belangrijker dan een resultaatsverplichting.

[4:04:34] Hoe de minister dan reflecteert dat na aanleiding van rellen in Amsterdam, de Maccabi-rellen in Amsterdam, die over een heleboel dingen gingen, maar niet per se over de Nederlandse taal, deze taaleis weer terug is ingefietst, ondanks dat de VNG aangeeft dat de taaleis niet effectief is.

[4:04:52] De minister.

[4:04:52] Jawel.

[4:04:53] Ik mis even de link tussen Maccabi-rellen en de taaleis in de Partijspraatswet.

[4:04:57] Die kan ik wel zeggen, want de taaleis zou verdwijnen uit de participatiewet en is via een motie tijdens de Maccabi-rellen weer eigenlijk opnieuw in de Kamer ingebracht om dat in te voeren.

[4:05:07] Mijn vraag is dus eigenlijk een reflectie van de minister, hoe hij ondanks geluiden van de gemeente, die aangeven dat ze taal ontzettend belangrijk vinden, graag ook meer middelen hebben om kwalitatief goede taalaanbod aan te bieden,

[4:05:23] Hoe je dan toch inwoners afrekent op de resultaatsverplichting en niet op de inspanningsverplichting.

[4:05:32] Daar kan ik kort over zijn.

[4:05:34] Kijk, je hebt een ongelooflijk voorrecht als je in Nederland bent.

[4:05:40] En daar hoort ook een verantwoordelijkheid bij.

[4:05:41] We leven niet alleen maar in een samenleving waarin je alleen maar rechten hebt, je hebt ook plichten.

[4:05:47] En je hebt helemaal plichten als je gebruik maakt van ons laatste sociale vangnet.

[4:05:51] Dus ik vind ook dat als jij in Nederland gebruik maakt van de bijstand, dat je een ongelofelijke verplichting hebt

[4:05:57] ...misschien niet eens wettelijk, maar ook gewoon moreel... ...om er alles aan te doen om volledig mee te kunnen draaien in die samenleving... ...en het Nederlandse taal te leren.

[4:06:06] Dus het automatisme waarbij we zeggen... ...de overheid is verantwoordelijk voor uw taallessen... ...als u in de bijstand verkeert, dat vind ik een omgedraaide volgorde.

[4:06:15] Ik vind dat mensen primair zelf verantwoordelijk zijn.

[4:06:18] Wij hebben een verantwoordelijkheid om mensen te helpen, om te begeleiden... ...om ons best te doen, maar ik vind ook dat je mensen echt wel... ...ook die eigen verantwoordelijkheid mag toedichten... ...op het moment dat mensen in Nederland zijn.

[4:06:28] Mevrouw Lalla.

[4:06:31] Ja, dan zou ik willen vragen zijn er signalen vanuit die de minister te oren zijn gekomen waardoor u twijfelt aan de welwillendheid van nieuwkomers om de Nederlandse taal te leren?

[4:06:40] Want u zegt, het is een voorrecht om in Nederland te zijn.

[4:06:43] We verwachten een eigen verantwoordelijkheid.

[4:06:45] Heeft u dan cijfers, is er onderzoek waaruit die welwillendheid van nieuwkomers niet blijkt, dat u aan de voorkant al een stok, een eis, een resultaatsinspanning vraagt of een resultaatsverplichting eigenlijk vraagt, in plaats van de inspanningsverplichting beloont?

[4:07:01] Ik vind het een heel gezond iets dat je een aantal basispeilregels afspreekt op het moment dat jij een stelsel maakt.

[4:07:09] Dat geldt dus ook voor de participatiewet.

[4:07:12] Ik vind het heel gezond dat we daar een aantal voorwaarden aan stellen.

[4:07:15] Een van die voorwaarden is dat je beschikbaar bent voor werk.

[4:07:18] En om goed beschikbaar te kunnen zijn voor werk, moet je ook de Nederlandse taal leren.

[4:07:21] Ik vind ook dat dat echt ook bij een sociaal stelsel hoort.

[4:07:25] Dat je mag verwachten van mensen die gebruikmaken van ons stelsel, dat we daar ook een prikkel voor hebben, dat die uiteindelijk ook Nederlands gaan leren.

[4:07:33] Dat vind ik ook sociaal.

[4:07:34] Want als je echt mee wil doen, volwaardig in ons land, dan zul je Nederlandse taal moeten leren.

[4:07:38] Dat is echt de basis.

[4:07:39] En dan vind ik dat we mensen ook hun eigen verantwoordelijkheid op mogen hebben.

[4:07:42] En uiteindelijk ook een stok achter de deur.

[4:07:45] Dat vind ik er ook bij horen.

[4:07:49] Oké, ik zie verder geen interrupties meer, dus de minister vervolgt hem toe.

[4:07:55] Ja, voorzitter, ik zit ook even naar de klok te kijken.

[4:07:59] Misschien is het verstandig dat ik een aantal algemene punten gewoon oversla en op een aantal vragen gewoon specifiek in zal gaan.

[4:08:07] Ik verwees net al na dat ik nog uitgebreid terug zal komen in een 100 dagen brief over de algemene koers van dit kabinet als het gaat om integratie en inburgering.

[4:08:16] Dus laat ik dat daar doen en laat ik dan beginnen bij de nationale dialoog en interreligieuze dialoog.

[4:08:21] Daar zijn een aantal vragen over gesteld.

[4:08:27] De Nationale Dialoog is een uitvoering van de moties Ceder, Bamenga en Boomsma en zorgt ervoor dat er, op het moment dat er spanningen zijn met een aantal voormannen en vrouwen, mensen die een belangrijke sleutelpositie bekleden in hun gemeenschap, de gesprekken op gang worden gebracht.

[4:08:44] Wij kijken succesvol terug

[4:08:45] op de nationale dialoog op 4 november jongst leden.

[4:08:50] En op dit moment zijn we aan het kijken hoe we dit ook voort kunnen zetten.

[4:08:53] Dat brengt mij ook op de vraag van de heer Van den Brink over de interreligieuze dialoog.

[4:08:59] Weer iets anders.

[4:09:00] En dat gaat over hoe kun je nou de kloof, bijvoorbeeld universiteit, tussen joodse studenten en islamitische studenten, hoe kun je die verkleinen.

[4:09:09] Ook daar loopt dus een traject op en ik wil me dus de komende tijd gaan bezien of het verstandig is om die twee dialogen los van elkaar te laten bestaan of dat het toch verstandig is om die in elkaar te gaan voeren.

[4:09:20] Omdat ik denk dat daar ook nog wel een hoop winst te halen is.

[4:09:26] Voorzitter, dan ga ik over naar het kopje ongewenste buitenlandse emeen.

[4:09:30] Ik zie een vraag vanuit het heer Boon.

[4:09:33] Ja, voorzitter, u trekt nu dingen uit elkaar en daar ben ik wel even benieuwd over, het antisemitisme en de joden.

[4:09:38] En de joden die ik spreek in Nederland, die vragen gewoon om veiligheid.

[4:09:41] Die vragen niet aan mij, wij willen een interreligieuze dialoog.

[4:09:44] Nee, wij willen gewoon veilig naar school kunnen.

[4:09:46] Dus waarom komt het vandaan dat dit kabinet vindt dat joden zich in hun dialoog moeten verantwoorden om veilig naar school te kunnen gaan?

[4:09:53] Dat is toch eigenlijk absurd?

[4:09:55] De minister.

[4:09:56] Dat is ook niet wat dit kabinet zegt, voorzitter.

[4:09:59] Het klopt niet wat de heer Boon zegt.

[4:10:03] Oké, dan ga ik naar de heer.

[4:10:04] Als het gaat om het hele antisemitisme en de veiligheid van Joodse inwoners, dan staat dit kabinet daar vol voor.

[4:10:12] Mijn collega van Justitie en Veiligheid doet daar enorm veel ook aan.

[4:10:15] Ze is ook separaat verantwoordelijk, ook voor het tegengaan, juist voor het tegengaan van antisemitisme en het beschermen van van Joodse Nederlanders.

[4:10:24] Daar wordt enorm hard aan gewerkt.

[4:10:27] Maar dat zit ook bij mijn collega van Justitie en Veiligheid.

[4:10:29] Maar de vraag zoals de heer Boon net stelt, daar kan ik me absoluut niet in vinden.

[4:10:33] De verkeerde voorstelling van zijn.

[4:10:34] Ik zie voordat we nog naar de heer Van den Brink gaan, gaan we nog even naar de heer Boon.

[4:10:39] Dus ik hoorde het kabinet nu zeggen dat er in de religieuze dialoog niks te maken heeft met het tegengaan van antisemitisme.

[4:10:47] Dat is wat u gezegd heeft.

[4:10:48] Volgens mij is het een onderdeel van de aanpak van antisemitisme.

[4:10:51] Dat zit er in de religieuze dialoog bij.

[4:10:54] Dus kunt u mij uitleggen waarom Joden in dialoog moeten om antisemitisme tegen te gaan?

[4:11:00] De minister.

[4:11:02] Ik heb niet Latijns afgestudeerd, maar volgens mij is het concept van dialoog dat je met elkaar in gesprek gaat.

[4:11:08] Het is best lastig om in je eentje in een dialoog te gaan.

[4:11:11] Dus dat lijkt me sowieso ingewikkeld.

[4:11:13] En ik vind nou dat er een tegenstelling wordt gezocht die er volgens mij niet is.

[4:11:16] Als Joodse studenten, als Joodse Nederlanders zich onveilig voelen, dan staat het kabinet volledig achter hen om hen te beschermen tot zover als dat nodig en noodzakelijk is.

[4:11:26] Dat doet mijn collega van JNV.

[4:11:28] De vraag ten aanzien van de heer Van den Brink en ook de vragen die eerder zijn gesteld over zowel de nationale dialoog als over de interreligieuze dialoog zien juist op het feit hoe kun je nou voorkomen

[4:11:40] dat spanningen uit landen, oorlogen aan de andere kant van de wereld zich op de Nederlandse samenleving voorstellen.

[4:11:48] Want daar zit uiteindelijk de kern.

[4:11:50] Aan de andere kant van de wereld vindt een conflict plaats.

[4:11:52] En mensen die hier met hart en ziel en zaligheid hun geloof aanhangen, voelen zich onveilig op de plekken waar ze zijn.

[4:11:58] En daar zit uiteindelijk de discrepantie en een dialoog is daar één van de aanpakken in.

[4:12:04] Net zo goed als het beveiligen van Joodse musea, als het gaat om het beveiligen van Joodse scholen dat ook is.

[4:12:10] Maar ik vind het niet netjes om die twee dingen tegenover elkaar te zetten.

[4:12:13] Dat lijkt me onverstandig.

[4:12:15] Ik heb volgens mij de term interreligieuze dialoog niet gebruikt, maar dat geeft niet.

[4:12:19] Ik begrijp van u dat u zegt, er is al op de universiteiten loopt nu een soort traject waarbij gepogeld om ze met elkaar in gesprek te krijgen.

[4:12:26] Dus dat is een verhelderende vraag die ik nu stel.

[4:12:28] Misschien sluit u ook wel aan met wat meneer Boon zei.

[4:12:36] De minister.

[4:12:38] Ja, het zijn inderdaad twee verschillende dingen.

[4:12:41] We hebben de nationale dialoog en nogmaals de interreligieuze dialoog.

[4:12:45] Ik begrijp net dat de collega van OCW ook een aantal trajecten heeft ten aanzien van de universiteiten.

[4:12:51] Maar misschien is het verstandig dat ik hier ook nog even op een later moment nog op terugkom.

[4:12:55] Ook omdat wij op dit moment aan het nadenken zijn hoe verhoudt zich de interreligieuze dialoog zich met de nationale dialoog?

[4:13:00] Dat waren de vragen van de heer Bamenga.

[4:13:03] Misschien goed als we dat even in één ding pakken, want volgens mij praten we niet langs elkaar heen.

[4:13:06] Of we zijn het niet met elkaar oneens, maar laten we dan op die manier even terugkomen.

[4:13:11] Oké, verder geen interrupties meer.

[4:13:13] De minister van Volksgezondheid.

[4:13:17] Voorzitter, dan gaat het over buitenlandse inmenging.

[4:13:20] En laat ik daar natuurlijk duidelijk over zijn.

[4:13:22] Ongewenste buitenlandse inmenging is iets wat we echt met elkaar moeten zien te voorkomen, ongeacht waar het vandaan komt.

[4:13:29] Of het nou uit China, Rusland, Turkije, Soed-Arabië, wat dan ook vandaan komt, dat moet je volgens mij willen voorkomen.

[4:13:37] En dat is ook waar het kabinet op ziet.

[4:13:39] We hebben daar een brede aanpak in.

[4:13:41] We hebben een aanpak daarin als het gaat om het strafrecht.

[4:13:44] Daar is mijn collega van JNV verantwoordelijk voor.

[4:13:47] We hebben daar een aanpak in als het gaat om diplomatie.

[4:13:49] Mijn collega van Buitenlandse Zaken spreekt daar andere landen op aan als hun diaspora-beleid verder gaat dan wij prettig vinden.

[4:13:56] En als het gaat om de weerbaarheid en preventie is het ministerie van Sociale Zaken daar ook verantwoordelijk voor.

[4:14:02] En we zijn daar ook flinke stappen op aan het zetten.

[4:14:05] Als het gaat om die weerbaarheid, je ziet dat er steeds meer spanningen van buiten onze samenleving inkomt.

[4:14:10] Ik noemde net al dat voorbeeld, maar zo zijn er nog een aantal meer.

[4:14:13] En dat is echt wat je wilt voorkomen.

[4:14:15] Dat als er aan de andere kant van de wereld wat gebeurt, we zien het nu weer gebeuren in Iran.

[4:14:18] dat hier in de Nederlandse straten, hier in de Nederlandse universiteiten uiteindelijk de spanningen oplopen, doordat mensen niet meer normaal met elkaar door een deur heen kunnen.

[4:14:24] Dat is uiteindelijk wat je van je af wil houden en wat ook het fundament is, volgens mij, van die open en vrije samenleving.

[4:14:29] En ja, daar moeten we dus ook iets doen ten aanzien van het tegengaan van ongewenste buitenlandse inmenging.

[4:14:35] Primair is daar ook de AIVD en de NCTV voor verantwoordelijk.

[4:14:41] Ik heb beide directeuren uitgenodigd, inmiddels voor een kennismakingskoffie,

[4:14:44] ...bij mij op het ministerie, om daar ook verder over te praten... ...over wat kun je nou ook aan de preventiekant doen.

[4:14:49] Hoe kun je nou voorkomen dat mensen daarvoor in aanraking komen... ...en als het gebeurt, wat kun je dan doen?

[4:14:55] Dat brengt mij tot het ongewenste buitenlastinmengingmeldpunt.

[4:15:00] Dat was toegezegd in de zomer 26, ik kan dat niet sneller.

[4:15:03] Mevrouw Michonne Derksen vroeg mij dat.

[4:15:05] Ik kan toezeggen, de planning is nog steeds om voor de zomer... ...deze operationeel te maken.

[4:15:10] Ik beproefde een beetje bij mevrouw Michonne Derksen ook dat ze het gevoel zei, schiet nou eens op, waarom duurt dit zo lang?

[4:15:17] Ik zie mevrouw Michonne Derksen knikken.

[4:15:20] Dat heeft natuurlijk wel een goede reden, omdat je wil namelijk wel dat zo'n meldpunt, dat dat ook veilig is.

[4:15:26] en dat mensen daar gebruik van maken, dat ze zich ook veilig weten te wanen.

[4:15:29] We hebben volgens mij vandaag ook de melding gezien van een Russische hek, geloof ik, op WhatsApp-berichten en Signal-berichten van overheidsmedewerkers.

[4:15:38] Het laatste wat je wil, is dat mensen die uiteindelijk die stap nemen en het lef hebben om zich daar te melden bij zo'n OB-meldpunt, is dat die gegevens die vervolgens op straat komen liggen of in de verkeerde handen terechtkomen.

[4:15:50] Dus ik deel het ongeduld van mevrouw Michonne Derksen en tegelijkertijd heb ik ook begrip voor het feit dat dit ook wel goed moet worden geregeld.

[4:16:00] Want het laatste wat je wil is dat dat gebeurt.

[4:16:02] Voorzitter, dat misschien voor nu als het gaat om de ongewenste buitenlandse inmenging.

[4:16:08] Ik zie geen vragen vanuit de Kamer.

[4:16:12] Volgens mij heeft u al vier vragen al gesteld, dus dat gaat helaas niet meer.

[4:16:17] Nee, dat waren vier interrupties, hadden wij gezegd.

[4:16:20] Dus nee, nee, nee.

[4:16:24] Ik kijk even verder naar anderen.

[4:16:26] Ik zie geen interrupties, dus dan vervolg de minister zijn betoog.

[4:16:29] Ja, dan zijn er een aantal vragen gesteld over radicalisering en ook de islam door een aantal partijen.

[4:16:37] Kijk, in Nederland hebben wij vrijheid van godsdienst, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van onderwijs.

[4:16:43] Dat is een groot goed.

[4:16:45] Dat moeten we ook vooral zo houden.

[4:16:46] Dat maakt ook waarom wij zo'n fijne, vrije, open samenleving zijn.

[4:16:50] En tegelijkertijd staat in datzelfde grondwetsartikel behoudens de beperkingen die de wet oplegt.

[4:16:57] Volgens mij zit daar precies nou juist ook de kern, wat mij betreft, tussen het beleid wat we zouden moeten voeren.

[4:17:04] Het hele onderscheid tussen als mensen hun geloven aanhangen en dat doen omdat ze daar persoonlijk blij van worden, daar steun uit putten, verdriet uit halen.

[4:17:12] Mensen die dat voor privéredenen doen en situaties waarin geloof, ongeacht waar dat vandaan komt, zorgt voor zaken die plaatsvinden, die buiten de wet plaatsvinden.

[4:17:26] En daar vind ik, daar leg ik in ieder geval ook in ons beleid uiteindelijk de grens.

[4:17:30] Je hebt geloofsvrijheid, maar je geloofsvrijheid zit natuurlijk wel binnen de rechten van een democratische rechtsorde en een democratische rechtsstaat.

[4:17:38] Op het moment dat jij met een beroep doet op je geloof en dingen doen die wij in het wetboek van strafrecht hebben,

[4:17:42] En dan moeten we daar ook tegen optreden.

[4:17:44] Dus dat is misschien ook een algemene reactie op het betoog van de heer Boon als het gaat om de positie van de islam in Nederland.

[4:17:52] Ik ga geen onderscheid maken tussen religies.

[4:17:55] Ik beroep me daar echt op de grenzen die onze grondwet kent.

[4:18:00] En die gaat dus twee kanten op.

[4:18:01] Aan de ene kant hebben mensen de vrijheid om te geloven wat ze willen geloven.

[4:18:04] En tegelijkertijd hebben mensen nooit de vrijheid

[4:18:06] om de grenzen van onze rechtsstaat en democratie en rechtsorde over te gaan.

[4:18:10] Volgens mij is dat precies de grens die we met elkaar moeten bewaken.

[4:18:15] En er zijn ook een aantal vragen gesteld over hoofddoekjes op scholen.

[4:18:21] Kijk, uiteindelijk ga ik niemand dwingen...

[4:18:24] Volgens mij zit daar de crux.

[4:18:25] Je gaat niemand dwingen om een hoofddoek af te doen en niemand dwingen om de hoofddoek op te doen.

[4:18:29] Dat is volgens mij die dwang die je nooit wil opleggen, bijvoorbeeld in scholen.

[4:18:33] Er zijn gevragen gesteld over gebedsruimtes op scholen.

[4:18:35] en het advies van het college van de rechten van de mens.

[4:18:39] Nogmaals, dat hoeft dus niet.

[4:18:40] Het is niet zo dat dat verplicht is.

[4:18:42] Het is een advies van het college van de rechten van de mens.

[4:18:45] En in die nuance moet dat ook worden gedaan.

[4:18:48] Er werden ook nog vragen gezet over de positie van de moslimbroederschap.

[4:18:53] We zien inderdaad dat de moslimbroederschap en ook de...

[4:19:00] De uitingen van zo'n organisatie, dat is gewoon niet pluis.

[4:19:04] Dat is fout, dat willen we niet.

[4:19:06] Dat is ook de reden waarom de AIVD daar ook op scant, waarom die ook dit soort organisaties goed in de gaten houden.

[4:19:12] In het jaarverslag 2023 schrijven zij dus ook dat zij dat terecht goed in de gaten houden en dat het tegelijkertijd de omvang in Nederland zeer beperkt is en dat het daarom nauwelijks ook een dreiging vormt voor de democratierechtswoorden in Nederland.

[4:19:28] Dat is ook iets wat we, denk ik, serieus moeten

[4:19:30] Wat we ook serieus moeten nemen is de online afkeer van het westen en radicalisering.

[4:19:36] Dat is ook de reden waarom de IVD daar actief toezicht op houdt.

[4:19:41] Ze zijn daar volop mee bezig.

[4:19:44] De focus van het ministerie van Sociale Zaken zit vooral op preventie van jongeren.

[4:19:49] Want er zijn zeker grote zorgen van snelle online radicalisering.

[4:19:52] Ik moet daarbij zeggen dat is echt in de breedte.

[4:19:54] Dat zien we bij djihadisme.

[4:19:55] Dat zien we ook bij rechtse extremisme.

[4:19:57] Met name jongeren zien we gewoon dat die vatbaar zijn voor eigenlijk alle vormen van radicalisering.

[4:20:02] En dat is een zorgelijke trend.

[4:20:04] Daarom zetten wij in op digitale weerbaarheid en preventie ten opzichte van radicalisering en extremisme.

[4:20:12] Er zijn nog wat vragen gesteld over de buitenlandse financiering van moskeeën en de invloed van extremistische predikors.

[4:20:22] Mijn voorganger heeft daar al het een en het ander over gezegd.

[4:20:24] Het is uiteindelijk de IVD ook die hier toezicht op houdt en goed in de gaten houdt of er ongewenste beïnvloeding en financiering plaatsvindt vanuit het buitenland.

[4:20:36] De vragen over het inreisverbod.

[4:20:41] Het is inderdaad zo dat in het Europees Verband dit is aangekondigd, een dergelijk voorstel.

[4:20:48] Dat volgen wij natuurlijk ook met belangstelling.

[4:20:51] Ik wijs er daarbij wel op dat het besluit tot het weren van predikors in individuele casussen moet worden besloten.

[4:20:56] En uiteindelijk is de minister van Asiel en Migratie die besluit om iemand wel of niet in Nederland binnen te laten.

[4:21:03] Het ministerie van Sociale Zaken heeft hier geen grondslag, ook niet om persoonsgegevens te verzamelen over bepaalde imams.

[4:21:13] Dan de vraag van de heer Ergin over de versterkte gebedsoproepen.

[4:21:19] We hebben zojuist ook een

[4:21:23] Tussenrapportage aan uw Kamer door een toekomen op uw op uw verzoek.

[4:21:29] De nulmeting is slechts één van de vier fases uit dit traject.

[4:21:32] De treedbevinstiging is op dit moment in de voorlaatste fase en ik verwacht in juni 26 dat dit wordt afgelopen.

[4:21:37] Dan hebben we ook een eindrapportage.

[4:21:38] Deze zullen we ook u toesturen naar uw Kamer.

[4:21:44] Zoals gezegd, ik zal me dan beraden op wat dan een eventuele vervolgstap zou zijn vanuit het kabinet.

[4:21:50] Dit was het kopje Islam.

[4:21:53] Dank u wel.

[4:21:53] Ik zag in ieder geval een hand vanuit mevrouw Michonne Derksen.

[4:21:57] Dank u wel, voorzitter.

[4:21:58] Ja, voorzitter, ik ben even in verwarring, omdat het coalitieakkoord heeft het over de nationale lijst voor die haatimaans.

[4:22:08] Als u een netter woord heeft vind ik dat ook prima, maar we weten allemaal waar het over gaat, want om de zoveel tijd hebben we daar hier discussie over.

[4:22:16] Het gaat nu al een keer via vragenuurtje en dan moeten

[4:22:19] IND met JNV in allerijl aan de gang.

[4:22:22] En er is een initiatief binnen Europa gaande en het coalitieakkoord heeft het over die nationale lijst.

[4:22:30] Dus als ik de minister zo begrijp dat hij zegt daar staat JNV voor aan de lat, nou dan hebben we dat gesprek daar.

[4:22:38] Maar ik hoop ook dat deze minister ook alles in het coalitieakkoord graag tot een goed einde wil brengen.

[4:22:46] Dus daarop, voorzitter, graag een bevestiging van deze minister.

[4:22:50] Nee, voorzitter, van... Sorry, excuus.

[4:22:52] De minister.

[4:22:53] Dank u.

[4:22:54] Vanzelfsprekend.

[4:22:55] Maar de reden waarom ik het zeg is niet om het af te schuiven naar de minister van JNV.

[4:23:01] Maar in 2020 hebben we natuurlijk een casus gehad waarin we gezien hebben dat het ministerie te horen heeft gekregen dat...

[4:23:10] ...dat er simpelweg vanuit de SZW geen grondslag is... ...om conform de AVG persoonsgegevens te verwerken.

[4:23:16] Dus als wij dat zouden gaan doen, ontbreekt daar een grondslag... ...en dan ondergraaf je juist de effectiviteit van een dergelijke lijst.

[4:23:24] Dus ook al zouden we het willen, dan is het voor de effectiviteit van die lijst... ...heel onverstandig dat we het zouden doen, want dan haal je het onderuit.

[4:23:30] Dus het is verstandig dat de partijen het doen die dat kunnen.

[4:23:32] Dat is JNV, ik denk dat dat de NCTV zal zijn of iets dergelijks.

[4:23:35] Maar die zijn uiteindelijk de geëigende personen om dat goed te kunnen doen.

[4:23:39] Zodat zo'n lijst ook effectief is.

[4:23:46] Dank, voorzitter.

[4:23:47] Ja, we kunnen hier een heel theologische discussie over islam vervoeren, gaan we niet doen.

[4:23:52] Ik wil het even terugbrengen naar integratie en ook statelijke actoren, die opereren op heel veel niveaus.

[4:23:58] Dus deels door het salafiseren van moskeeën, maar ook Dianet van de AK-partij van Erdogan, die hier preken en imamsen naartoe stuurt.

[4:24:06] Ook op het gebied van sport, de Marokkaanse lange arm voor rabat.

[4:24:11] Die mensen melden ons ook dat voetbaltalent hier wordt getraind en vervolgens tegen de Nederlandse samenleving wordt gekeerd om dan uiteindelijk voor een Malkaanse club te kiezen.

[4:24:19] Kortom, het is die tentakels van lange arm.

[4:24:23] In Iran zijn ze nu even druk met wat anders, geloof ik, maar die doen het ook.

[4:24:26] Hoe ziet u dat in het licht, hoe ziet de minister dat in het licht van de integratie om dat te kunnen aanpakken?

[4:24:32] Want het is niet altijd tegen de wet wat ze doen.

[4:24:35] Het is natuurlijk heel glibberig.

[4:24:38] Kan de minister daar eens een analyse van geven?

[4:24:40] Want het keert wel mensen af van de samenleving.

[4:24:43] De minister.

[4:24:45] Ja, voorzitter.

[4:24:45] En dat is voor mij een gebalanceerd standpunt, omdat aan de ene kant wil je inderdaad dit soort

[4:24:53] ...activiteiten proberen tegen te gaan.

[4:24:56] Je wil mensen die in Nederland zijn beschermen... ...tegen ongewenste buitenlandse inmengingen.

[4:25:00] Ik noemde net al de drieslag die we daarin ook uitvoeren.

[4:25:04] Enerzijds via het strafrecht als er wel de grens wordt overgegaan.

[4:25:07] Anderzijds via de diplomatie om landen ook aan te spreken... ...die dit soort praktijken doen.

[4:25:11] En anderzijds ook weerbaarheid.

[4:25:12] Mensen beschermen, weerbaar maken, handelingsperspectief geven.

[4:25:15] Beschermen tegen dit soort praktijken.

[4:25:17] En dat betekent dat je goed moet nadenken met welke partijen je wil en welke partijen je niet samenwerkt.

[4:25:23] En daar ook goed over na moet denken.

[4:25:25] Ik heb aangekondigd, ook in de Kamervraag van vanmorgen richting jaar 21, dat ik de komende tijd me ga beraden op wat daarop een verstandig beleid is.

[4:25:33] Want aan de ene kant, als je samenwerkt met partijen, kan het ook nuttig zijn.

[4:25:37] kan het ook helpen om bepaalde signalen op te pakken, juist om radicalisering tegen te gaan.

[4:25:42] En op sommige situaties, en specifiek, ik kom zo nog terug op de ISN-KIS-situatie, is dat geen verstandige keuze in die context.

[4:25:50] Dus je moet, volgens mij, ook per context goed kijken wat is nou verstandig om te doen.

[4:25:55] Ik kom daar later op een later moment graag wat breder op terug, hoe dat ook past in de ambities van dit coalitieakkoord om buitenlandse inmenging tegen te gaan.

[4:26:04] Oké, ik zie verder geen vragen meer dan vervolgde minister Semto.

[4:26:09] Dank voorzitter.

[4:26:10] Even om te administratie doen.

[4:26:23] Het kopje moslimdiscriminatie en laat ik anders beginnen bij

[4:26:28] De onderzoeken.

[4:26:30] De heer Ergin zei terecht waarom al die onderzoeken.

[4:26:33] Het flauw grapje daarbij is omdat uw collega daarom heeft gevraagd en we dat netjes hebben uitgevoerd.

[4:26:39] Dat gaat specifiek over het Nationaal Onderzoek Moslimdiscriminatie.

[4:26:44] Dat was een amendement van gelovende heer

[4:26:47] Precies.

[4:26:48] Een collega van u die daarom heeft gevraagd, dat hebben we netjes uitgevoerd.

[4:26:52] Maar ik snap wel wat de heer Eijeringen zegt.

[4:26:54] Het is een flinke stapel aan onderzoeken en er is ook steeds wat mee.

[4:26:58] Er wordt steeds in twijfel getrokken.

[4:27:00] Ik benoem niet voor niks het begin van mijn betoog.

[4:27:03] dat ik vooral een pragmatisch en oplossingsgericht beleid zal nastaan.

[4:27:07] Dat is ook waar ik de komende tijd mee aan de slag wil.

[4:27:09] Dus hoe kunnen we nou gewoon voorzorgen dat we discriminatie in het algemeen, arbeidsmarktdiscriminatie ook echt tegen kunnen gaan?

[4:27:16] Uiteindelijk kunnen wij inderdaad hier een heel theologisch debat voeren.

[4:27:19] Uiteindelijk wil je dat iedereen die in Nederland is, die van school afkomt en er het beste van wil maken, die aan de slag wil, dat die wordt beoordeeld op zijn motivatie, of die er een beetje goed voorkomt en er zin in heeft.

[4:27:29] en niet op zijn achternaam of de huidskleur die hij heeft.

[4:27:33] Dat zal in ieder geval het beleid zijn wat ik zal willen gaan voeren.

[4:27:36] Op dit moment voeren we een aanpak als het gaat om moslimdiscriminatie.

[4:27:39] Er is wat generiek beleid, bijvoorbeeld als het gaat om objectieve werving en selectie.

[4:27:44] En ook het versterken van lokale aanpakken daarin.

[4:27:47] Maar daar ga ik dus ook nog wat verder naar kijken.

[4:27:50] Dan, voorzitter, de vragen die zijn gesteld over het KIS en de samenwerking met ISN.

[4:27:59] Het onderzoek is gedaan door KIS.

[4:28:02] Ik heb daar vandaag ook Kamervragen uitgebreid over beantwoord en is mede gefinancierd door ISN.

[4:28:08] Ik benadruk KIS is een onafhankelijke partij.

[4:28:12] We geven daar instellingssubsidie aan.

[4:28:14] Het hele idee van die instelling is dat zij dus ook zelf kunnen bepalen welke onderzoeken zij wel en welke onderzoeken zij niet uitvoeren.

[4:28:22] Dat is het hele idee achter hoe we dat hebben ingericht.

[4:28:25] Er zijn een paar dingen die zich daar hebben voorgedaan.

[4:28:29] Allereerst de Kamervragen van mevrouw Nanninga onder andere, ik heb daar ook vandaag over

[4:28:35] Overgezegd, onderzoek doe je om nuttige dingen mee te kunnen doen.

[4:28:41] Onderzoek doe je dus om... Uit die uitkomsten kun je volgens beleid gaan maken.

[4:28:47] En dat betekent dat al die onderzoeken boven enige vorm van twijfel moeten zijn verheven.

[4:28:51] Anders heb je er simpelweg niks aan.

[4:28:53] Dat betekent dat onderzoeken onafhankelijk moeten zijn en transparant.

[4:28:57] En juist om dat te waarborgen, vind ik het in deze context niet verstandig

[4:29:02] om met een partij als ISN samen te werken.

[4:29:04] Normaal is het een onafhankelijke afweging geweest van KIS om dat te doen, maar ik vind het in deze context niet verstandig om dat te doen.

[4:29:12] Ik vind dat geen verstandige keuze.

[4:29:14] Dan hebben we de situatie...

[4:29:17] Nee, voorzitter.

[4:29:18] Dan heb ik u...

[4:29:20] Ik weet niet of het in de Kamervraag van vanmorgen was of in de Kamerbrief die ik u afgelopen donderdag heb verstuurd.

[4:29:29] Daarin heb ik aangegeven dat ik aan KIS heb gevraagd wat is de betrokkenheid van de ISN.

[4:29:35] KIS heeft daarbij aangegeven dat ISN niet inhoudelijk is betrokken bij dit onderzoek.

[4:29:42] Ik ben vandaag geïnformeerd dat dat onjuiste informatie is.

[4:29:47] Daarbij heb ik uw Kamer ook onjuist geïnformeerd.

[4:29:48] Dat ga ik hier ook maar gewoon uit op zeggen.

[4:29:50] Ik heb me gebaseerd op de informatie vanuit KIS die onjuist is doorgegeven.

[4:29:54] KIS heeft zelf aangegeven, zojuist, dat zij dat onderzoek terugtrekken.

[4:29:57] en heeft kenbaar gemaakt dat de ISM betrokken is geweest bij een aantal reflectiesessies.

[4:30:03] En dus is er wel sprake van betrokkenheid.

[4:30:05] Dus ook met uw goedkeur heb ik, met uw goedvinden...

[4:30:07] Ik vraag om clementie, heb ik dat...

[4:30:09] Ik probeer dat nu mondelijk recht te zetten wat ik u vanmorgen heb verstuurd.

[4:30:13] We moesten ons baseren op de informatie daarover.

[4:30:16] Dan hebben we het signaal wat de mensen van de sociale zaken zelf hebben ontdekt.

[4:30:22] Vorige week, dat ging over de huwelijksrelatie.

[4:30:25] tussen de betreffende uitvoerder en de onderzoeker.

[4:30:31] Dat is niet goed.

[4:30:32] Je wilt nogmaals niet dat een dergelijke onderzoek in verband wordt gebracht met integriteitszaken.

[4:30:38] Dat betekent ook niet dat wij gelijk hebben gezegd, we gooien dat in de prullenbak.

[4:30:41] Zo werkt het ook niet.

[4:30:42] Je moet voor het eerst rustig en kalm even onderzoeken wat er aan de hand is.

[4:30:45] Daarom heb ik gezegd dat ik denk dat het verstandig is om twee dingen te doen.

[4:30:49] is een onderzoek van een onafhankelijk accountant.

[4:30:52] Ik heb gisteren gevraagd om de accountant te kijken of hij sprake van financiële vermenging of dingen die niet juist zijn gewijsd.

[4:30:58] Daar hoop ik snel een antwoord op te krijgen.

[4:31:00] En ik denk dat het goed is dat er een wetenschappelijk review plaatsvindt.

[4:31:04] Ook dat heb ik gevraagd.

[4:31:07] Want met beide stukken kun je afwegen of je vervolgens de uitkomsten nog wel of niet onafhankelijk kan gebruiken.

[4:31:14] Dat misschien ten aanzien van de kis-situatie, voorzitter.

[4:31:18] Dan geef ik het woord aan de heer Ergin.

[4:31:21] Voorzitter, ik meen mij te herinneren dat ik in een persbericht heb gelezen dat het KIS heeft aangegeven dat ze achter de conclusies en resultaten van het onderzoek staan.

[4:31:30] Zegt de minister nu dat dat niet het geval, niet meer het geval is?

[4:31:34] Klopt, voorzitter.

[4:31:35] Inderdaad, KIS heeft mij vandaag twee dingen laten weten.

[4:31:37] Het staat ook op de website zelf.

[4:31:38] Eén, dat zij tijdelijk, gedurende het onderzoek, het onderzoek terugtrekken.

[4:31:47] En heeft kenbaar gemaakt dat er wel degelijk sprake is geweest van betrokkenheid van ISN bij reflectiesessies.

[4:31:54] En dat betekent dat die informatie die ik vanmorgen heb doorgeluisterd in uw Kamer niet juist is geweest.

[4:31:59] Dus die wil ik dan bij deze recht zetten.

[4:32:02] Ik zie nog...

[4:32:04] Nee.

[4:32:04] Ordervoorstel vanuit de heer Boon.

[4:32:06] Ja, voorzitter.

[4:32:07] Ik wil een beetje Pieter omzichten, maar zou u ons een tijdlijn willen toesturen met wanneer welke informatie beschikbaar was?

[4:32:14] Voorzitter, daar hoef ik geen tijdlijn voor te geven.

[4:32:16] Ik meen dat in het weekend, volgens mij in de week van de kabinetsbeediging, een van mijn medewerkers hier achter is gekomen.

[4:32:27] Dat er sprake was van een huwelijksrelatie.

[4:32:30] Dat was naar aanleiding van de voorbereidingen op dit debat.

[4:32:32] Daar is overigens door mijn directeur is de KIS daarop aangesproken.

[4:32:38] Ik ben daarover geïnformeerd.

[4:32:39] We hebben ons beraden op een aantal acties.

[4:32:41] Die acties hebben we uitgezet.

[4:32:42] Dat was het onafhankelijke onderzoek van de accountant en dat was de wetenschappelijke review.

[4:32:49] En dat dat voor mij belangrijk is geweest om uiteindelijk te weten of je nog wel of niet het onderzoek, of je die nog betrouwbaar acht.

[4:32:59] Dat was afgelopen donderdag.

[4:33:00] De Kamerbrief die ik u daarover heb verstuurd, KIS, heeft aangegeven op basis daarvan dat er geen betrokkenheid is geweest van ISN bij dit onderzoek en dat zij daarom nog steeds achter het onderzoek staan.

[4:33:11] Ze hebben vanmorgen... Sorry, ze hebben vandaag aangegeven dat zij dus tijdens dat lopende onderzoek het rapport intrekken en ze hebben aangegeven dat de informatie die ze eerder hebben verstrekt, dat die niet correct was, dat er dus wel sprake is geweest van betrokkenheid van ISN bij de reflectiesessies.

[4:33:28] En ik heb uw Kamer vanmorgen anders over geïnformeerd, dus dat corrigeer ik bij deze.

[4:33:33] Dat is de thuislijn zoals ze is.

[4:33:34] Dank voor uw reactie.

[4:33:35] En ik kijk even naar de heer Boon aan, die met een ordevoorstel kwam.

[4:33:39] Maar dat was geen ordevoorstel, maar gewoon een vraag.

[4:33:42] En er is straks nog een tweede termijn, mocht u nog vragen hebben enzovoort.

[4:33:46] Dus dan wil ik even naar verwijs voor een volgende keer.

[4:33:50] Ik kijk even rond.

[4:33:51] Ja, mevrouw Nanninga zie ik.

[4:33:52] Dank, voorzitter.

[4:33:54] Nou, de minister heeft zijn vertrouwen met deze fout, die hij op basis van aan hem bekende informatie heeft gemaakt, niet verspeeld.

[4:34:04] Het lijkt me evident dat hij daar... Ja, ik zie een opgelucht minister.

[4:34:09] Je kunt pas iets zeggen als je het weet, dus dat lijkt me heel evident, niet de schuld van of het probleem van deze minister.

[4:34:15] Het lijkt me wel dat op grond van deze aaneenschakeling van een verzwegen huusrelatie, een verzwegen inmenging van Dianette, een acteur van de regering Erdogan, in dit onderzoek, en dat was dan eerst niet en dan wel betrokken,

[4:34:27] De methodiek van het onderzoek, een paar gesprekjes met mensen, niet objectificeerbaar.

[4:34:32] Enfin, lang verhaal.

[4:34:33] Deugt helemaal niks van, van alle kanten.

[4:34:35] Procedureel niet, wetenschappelijk niet, informatievoorziening niet.

[4:34:38] Dus ik heb er maar één interruptie is.

[4:34:39] Ik hoop dat de minister niet daar misbruik van maakt en gewoon ja of nee wil zeggen.

[4:34:43] Want ik kan niet doorvragen.

[4:34:44] Gaan we stoppen met zaken doen met dat kis.

[4:34:48] Dit kan natuurlijk niet meer.

[4:34:49] En graag een ja of nee, want ik kan niet doorzeuren, voorzitter.

[4:34:53] Nee, voorzitter, daar ga ik toch nee op antwoorden, want de mildheid die mevrouw Nanninga naar mij als minister uitstraalt, die vind ik dat dat sowieso verstandig is in de politiek.

[4:35:03] Ja, er zijn fouten gemaakt.

[4:35:04] Laten we daar gewoon duidelijk over zijn.

[4:35:06] Ik moet het kennismakende gesprek met Kiss nog hebben.

[4:35:08] Ik zal u zeggen, dat zal een pittig gesprek worden.

[4:35:10] Ik ben ook niet blij met deze situatie dat ik dit moet voordragen.

[4:35:13] Dus u kunt ervan op aan dat dat een pittig gesprek gaat worden.

[4:35:18] Betekent dat dat we gelijk op een ochtend naar middag besluiten om de subsidie stop te zetten en een aantal mensen hun baan te laten verliezen?

[4:35:24] Dat lijkt me ook een vrij ruige conclusie op basis van fouten.

[4:35:27] Mensen mogen fouten maken, kunnen fouten maken.

[4:35:30] Ik heb twee onderzoeken ingesteld.

[4:35:31] Ik ga dat gesprek aan.

[4:35:32] En nogmaals, we moeten gewoon zorgen dat dat niet meer gebeurt.

[4:35:36] En daar mogen we elkaar gewoon als volwassen mensen op aanspreken.

[4:35:39] Dan kijk ik, ik zag net de heer Ergin, ja?

[4:35:45] Ja, voorzitter, ik wil eigenlijk ruimte geven aan de minister voor wat hij noemt herijking voor over zijn contouren.

[4:35:54] Er zijn natuurlijk wel een aantal open deuren als het gaat om het integratiebeleid.

[4:35:58] Want we hebben de inburgeringswet, daar hebben we net een hele discussie gehad over

[4:36:05] Welke dingen kunnen beter?

[4:36:07] Wat kunnen we stroomlijnen?

[4:36:08] Alleen de scheidslijn tussen inburgering en integratie is natuurlijk flinterdun.

[4:36:14] Kan de minister aangeven wat zijn visie is als het gaat om wat is nou inburgering en wat is nou integratie?

[4:36:20] De minister.

[4:36:24] Ja, voorzitter, maar dat is volgens mij wel de kern waarom ik zeg, laten we even verstandig nadenken over wat wijsheid is.

[4:36:28] Want kijk, ik denk dat het evident is dat als mensen hier nu naartoe komen, dat er sprake is van integratie, dat mensen moeten leren hoe de Nederlandse samenleving werkt, zich moeten schikken naar de openvrije samenleving en de normen die daar gelden.

[4:36:42] Maar volgens mij, en dat zie je in dit debat ook,

[4:36:44] discussie ontstaat over wat laten we nou vallen onder integratie?

[4:36:50] Stopt dat nou naar één generatie, naar twee generaties, naar drie generaties?

[4:36:53] Kun je dat überhaupt vastklikken?

[4:36:54] Want wat doe je met mensen die naar drie generaties nog steeds kijken naar de Nederlandse vrije waarde, de gelijkheid van man en vrouw, de gelijkheid van homo en hetero?

[4:37:05] Vallen die ook nog onder het integratiebeleid?

[4:37:08] Of zeggen we daar, nou ja, dat is dan zo pech.

[4:37:11] Daar moet je, denk ik, even serieus over nadenken.

[4:37:13] En ik denk dat dat verstandig is om te doen, omdat we het terecht zien.

[4:37:17] En dat is, denk ik, ook erg in begonnen over een integratieparadox.

[4:37:21] Volgens mij zie je hier ook een paradox.

[4:37:22] Aan de ene kant dat er nog steeds ook mensen zijn, ook die hier geboren zijn, of generatie op generatie, waarvan je zegt, ja, we hebben daar echt wel gewoon nog een uitdaging als het gaat om de vrije Nederlandse waarde, die ik net al noemde.

[4:37:37] En tegelijkertijd, je kunt mensen niet tot het einde der tijden blijven aanspreken op, u bent nieuwkomer, u moet maar het feit dat uw opa en oma of uw overgrootopa en oma

[4:37:45] hier zijn binnengekomen, u moet nog steeds integreren.

[4:37:49] Daar ergens zit spanning op.

[4:37:51] En dat is volgens mij ook zichtbaar wat er vandaag in het debat gebeurt.

[4:37:53] En daarom denk ik dat het verstandig is om eens even rustig en gedegen na te gaan denken van vanuit dat hele concept openvrije samenleving.

[4:38:01] Dat is namelijk wat je wilt borgen.

[4:38:03] En je wil aan de ene kant mensen die daar negatief tegenover staan, die wil je volgens mij beetpakken en zeggen, ja maar wacht even, dit is wat leidend is.

[4:38:10] En je moet daar onderdeel van uitmaken, dat laten we niet zomaar gebeuren.

[4:38:15] En aan de andere kant, nogmaals, wil je ook niet tegen mensen zeggen, het feit dat u opa en oma hier naartoe zijn gekomen maakt dat u nog steeds nieuwkomer bent en niet welkom bent en moet integreren.

[4:38:25] Ergens in die balans zou ik mijn beleid graag willen zoeken, voorzitter.

[4:38:29] Oké, ik zie nog een vervolgvraag vanuit de heer.

[4:38:32] Ja, voorzitter, waar ik eigenlijk ook mee naar vraag is, kijk, als het iemand is met volgens het huidige beleid die we de afgelopen decennia ook in dit huis hebben gevoerd,

[4:38:43] Als het gaat om bijvoorbeeld opvattingen, als het gaat bijvoorbeeld over gemengde huwelijken, dan hebben we altijd integratiebeleid, het gaat altijd over mensen met een migratieachtergrond, terwijl de minister zegt het gaat over de vrije Nederlandse en open Nederlandse normen en waarden.

[4:38:59] Er zijn dus ook mensen zonder migratieachtergrond die bijvoorbeeld in een voetbalstadion lelijke dingen over Duitse Nederlanders doen.

[4:39:05] Dat zijn ook mensen waarvan bijvoorbeeld als het gaat om, laten we zeggen dat een jonge dame zonder migratieachtergrond thuis komt met iemand die een migratieachtergrond heeft en volgens door haar familie wordt uitgesloten, in een hele lastige positie wordt gebracht.

[4:39:24] Dat is ook het doorbreken, dat is ook een inbreuk op de Nederlandse normen en waarden.

[4:39:29] En eigenlijk is de vraag die ik aan de minister wil stellen,

[4:39:32] En ik begrijp dat hij dit nu niet kan beantwoorden, maar ik zou daar heel graag zo snel mogelijk een debat met de minister over willen.

[4:39:40] Valt dit dan ook onder integratiebeleid?

[4:39:42] Dus wat is nou de rijkwijte?

[4:39:44] Dus niet in de zin van generatie.

[4:39:47] Tuurlijk, daar zijn we eigenlijk al.

[4:39:49] Dat probeer ik in mijn verhaal te vertellen.

[4:39:51] Maar ook, geldt het nou voor alle Nederlanders of geldt het alleen voor Nederlanders met een migratieachtergrond?

[4:39:57] De minister.

[4:39:58] Ja, voorzitter, dit is precies de spijker op de kop waarvan ik zeg, geef mij iets meer dan 14 dagen de tijd om daar eens mijn hoofd over te breken, omdat ik denk dat het verstandig is, maar ook omdat het nodig is, want uiteindelijk is dat namelijk hetgeen wat mensen het meest steekt, namelijk dat we een aantal waarden hebben die we delen met elkaar in dit land en dat daar botsingen op plaatsvinden, ongeacht vanuit wie die botsingen komen.

[4:40:20] En dan kunnen we ons de nadruk leggen op vanuit welke groepen die komen en wat we van die groepen vinden.

[4:40:25] Of we gaan kijken hoe kunnen we ervoor zorgen dat die waarde die we volgens mij, daar begon ik mijn verhaal mee, wat ons land zo verschrikkelijk mooi maakt, hoe kunnen we die nou wat prominenter neerzetten in het beleid.

[4:40:35] Dus met uw goedkeuren kom ik daar echt zeker op een later moment nog op terug.

[4:40:40] Want het is geen makkelijke vraag om te beantwoorden.

[4:40:43] Ja, laatste van de heer Ergin.

[4:40:45] Ja, voorzitter, die ruimte wil ik zeker aan de minister geven.

[4:40:48] Tegelijkertijd trek ik daarbij ook de conclusie dat, aangezien de minister zegt, geef mij nou even de tijd zodat ik goed kan nadenken dat we in Nederland dus ook geen integratiecrisis hebben.

[4:40:58] Want als er een crisis zou zijn, dan zou de minister heel snel moeten handelen.

[4:41:01] Dus ik vind het goed dat de minister zegt er is geen crisis.

[4:41:05] Ik ga gewoon rustig herijken.

[4:41:06] Ik ga rustig nadenken en ik kom met een gebalanceerd verhaal.

[4:41:09] Ik wens hem daar heel veel succes.

[4:41:11] De minister.

[4:41:13] Voorzitter, ik ga me niet in dat soort termen wagen.

[4:41:18] Ik ga mijn eigen koers bepalen.

[4:41:20] Ik ga niet reflecteren op het verleden.

[4:41:22] Maar ik wil vooral aan de slag met de toekomst.

[4:41:24] Daar ga ik mijn best voor doen.

[4:41:25] Volgens mij is het, ongeacht of er nou wel of geen crisis is, altijd verstandig dat je even rustig nadenkt over wat je doet.

[4:41:33] En dat is wat dit kabinet ook zal doen.

[4:41:36] En dat is denk ik verstandig ook bij een beleid

[4:41:38] een beleidsonderwerp als dit, wat toch heel snel, zeg ik er ook maar even, in de emotie getrokken kan worden, in de polarisatie getrokken kan worden, waar stevige woorden, ik heb ook als kabinet een aantal keren in deze commissie-zaal mogen zitten, op dit onderwerp toch heel snel een bepaalde hoek in gaat.

[4:41:57] Daarom denk ik dat het verstandig is als kabinet zijn om te zeggen, laten we ons nou rustig, gedegen, pragmatisch, nuchter en oplossingsgericht het beleid formuleren.

[4:42:07] Ik zie verder geen vragen.

[4:42:08] De minister vervolgt hem toe.

[4:42:11] Er zijn een aantal vragen gesteld over arbeidsmigratie en de integratie van arbeidsmigranten experts.

[4:42:21] Het is natuurlijk zo dat deze mensen niet inburgeringsplichtig zijn.

[4:42:26] Er is weinig wettelijk instrumentarium om deze mensen

[4:42:32] in het inburgering Nederlandse taal, de Nederlandse samenleving te kunnen trekken.

[4:42:38] Maar het is natuurlijk wel zo dat Nederlandse taal en ook kennis van de Nederlandse samenleving enorm belangrijk is.

[4:42:43] Dit kabinet vindt dat het ook een verantwoordelijkheid is van werkgevers die mensen hier uitnodigen om te komen werken, om die hun verantwoordelijkheid te laten nemen.

[4:42:50] Dat we ook zien dat er een goede plek om afspraken te maken is over taalonderwijs.

[4:42:54] De CEO's worden afgesloten.

[4:42:58] Als het gaat om de bekostiging van taalonderwijs zijn er overigens ook taalsubsidies voor werkgevers mogelijk zoals ESF.

[4:43:06] Plus.

[4:43:07] En we hebben ook een programma Work in NL, waarin we rondom taalonderwijswerkgevers en werknemerspartijen, huisvesters en andere private organisaties in een publiek-private samenwerking verenigen om dit voor elkaar te krijgen.

[4:43:25] Dan is er nog een vraag gesteld over arbeidsmarktdiscriminatie, een motie uit 2024 van de heer Bamenga om uit te zoeken hoe we arbeidsmarktdiscriminatie willen bestrijden en hier heldere doelen aan willen koppelen.

[4:43:43] Op 12 maart 2025 heeft de toenmalige minister van SZW u geïnformeerd over het offensief gelijke kansen, het vervolg van de aanpak arbeidsmarktdiscriminatie, en hiermee is dus ook invulling gegeven aan de motie van de heer Bamenga.

[4:43:57] We werken hierin samen met werkgeversorganisaties, met zet diversiteits- en bedrijven- en branche- en sectororganisaties.

[4:44:02] Het doel is blijvende verandering van de sociale norm, professioneel, objectief, inclusief werven, als vanzelfsprekendheid van goed werkgeverschap.

[4:44:10] En dan tot slot de motie Becker, daar zijn nog een aantal vragen over gesteld in het wetgevingsoverleg van 25.

[4:44:16] Is er inderdaad een motie aangenomen door uw Kamer over onderzoek doen naar normen en waarden van Nederlanders met een migratieachtergrond?

[4:44:25] Daar zijn we ook mee aan de slag gegaan, elke vijf jaar door het SCP, door middel van een grote survey onderzoek naar integratie en inburgering.

[4:44:32] in verschillende herkomstgroepen.

[4:44:34] En ook in 2025-2026 wordt een nieuwe survey onder 9000 personen uitgezet.

[4:44:39] Deze survey geeft een representatief beeld van Nederland.

[4:44:41] In 2027 verwachten wij dat we die survey ook beschikbaar zullen hebben.

[4:44:47] Met dit onderzoek voorzien we dus ook een breed kwantitatief onderzoek naar waardeoriëntaties onder verschillende groepen in de Nederlandse bevolking.

[4:44:56] Dat was iets wat al liep, wat we ook hebben gedaan.

[4:44:59] Dus misschien kunnen we met terugbrekende kracht ook wel spreken over een storm in een glas water.

[4:45:02] Voorzitter, volgens mij heb ik geprobeerd alle vragen zo goed mogelijk te beantwoorden.

[4:45:06] Dat waren er voor meer dan honderd.

[4:45:08] Dus het zal ongetwijfeld voor zijn gekomen dat ik er een aantal heb gemist, die in de samenvoeging van vragen zijn weggevallen.

[4:45:15] Daarbij voorbaar het excuus al voor.

[4:45:16] En die ga ik dan proberen in de tweede termijn zo goed mogelijk te beantwoorden.

[4:45:19] Dank u wel.

[4:45:20] Oké, dan kijk ik even naar de Kamer en ik zie verder geen vragen.

[4:45:28] Dan zou ik toch wel eventjes vijf minuten willen schorsen en dan gaan we daarna door naar de tweede termijn vanuit de Kamer.

[4:52:53] Oké, dan sta ik voor om weer aan de slag te gaan en te beginnen met de tweede termijn vanuit de Kamer en als eerste spreker mevrouw Lala.

[4:53:05] Dank u wel voorzitter en dank ook aan de minister voor de beantwoording van alle vragen.

[4:53:10] Toch in de veelheid van vragen heb ik een antwoord gemist en dat heb ik nog niet gekregen.

[4:53:15] In mijn eerste termijn vroeg ik hoe we beter zicht zouden kunnen krijgen op de kennis, ervaring en het potentieel van statushouders.

[4:53:23] Zoals ik toen al stelde dat goed beleid begint met mensen echt zien, weten wat iemand kan, welke opleiding iemand heeft gevolgd.

[4:53:29] welke ervaring iemand heeft en waar iemand zijn ambities liggen.

[4:53:32] Dus ik zou daar nog een antwoord op hebben over hoe de minister daarover na heeft gedacht om dat toch meer te registreren en hoe hij ervoor kan zorgen dat die kennis en potentieel veel beter wordt meegenomen in de begeleiding van nieuwkomers.

[4:53:47] Dit gezegd hebbende ga ik dan ook maar meteen naar de vier moties die ik al heb aangekondigd in de eerste inbreng.

[4:53:52] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat gemeenten sinds 2022 verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de wet Inburgering 2021, constaterende dat met het Rijk bestuurlijke afspraken zijn gemaakt over passende financiering, constaterende dat gemeenten bij invoering van de wet nog onvoldoende zicht hadden op de feitelijke uitvoeringskosten,

[4:54:12] en het aantal inburgeraars sinds 2023 fors hoger uitvalt dan begroot, verzoekt de regering de huidige bekostigingssystematiek van de WI 2021 te evalueren en te toetsen aan de actualiteit in de Kamer hierover te informeren en gaat over tot de orde van de dag.

[4:54:28] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat Nederland er volgens de Algemene Rekenkamer nauwelijks in slaagt om erkende vluchtelingen aan het werk te krijgen in sectoren met grote personeelstekorten, overwegende dat daardoor veel arbeidspotentieel onbenut blijft, terwijl nieuwkomers juist aangeven te willen en kunnen werken, constaterende dat het aantal bedrijven succesvolle vakroutes en leerwerktrajecten hebben opgezet voor statushouders waarbij taal, werk en begeleiding

[4:54:55] gecombineerd wordt, zoals bouwbedrijf Heijmans en het UMC Groningen.

[4:55:00] Overwegende dat zowel bedrijven, nieuwkomers als de samenleving als geheel hier baat bij hebben, verzoekt de regering om in samenwerking met SC2 en VWS landelijke opschaling van vakroutes en leer-werktrajecten voor statushouders te organiseren, waarbij werktaal en begeleiding hand in hand gaan, en gaat over tot de orde van de dag.

[4:55:19] Motie 3.

[4:55:19] De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende dat alle statushouders de kans moeten krijgen om te participeren middels werk, vrijwilligerswerk, scholing of anderszins.

[4:55:28] Constaterende dat met name vrouwelijke statushouders hierbij tegen verschillende drempels aanlopen, waaronder een gebrek aan kinderopvang voor werk of taallessen, de combinatie met zorgtaken en een gebrek aan maatwerk.

[4:55:39] Constaterende dat het daarvoor voor vrouwelijke statushouders vaak lastiger is om te participeren in onze samenleving en economisch zelfstandig te worden.

[4:55:47] verzoekt de regering om onderzoek te doen naar de randvoorwaarden die nodig zijn voor vrouwelijke statushouders om beter te kunnen participeren in het ondersteunende beleid dat daarvoor nodig is en de Kamer hierover te informeren en gaat over tot de orde van de dag.

[4:56:00] En tot slot, voorzitter.

[4:56:01] De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende dat het van groot belang is dat nieuwkomers zo snel mogelijk kunnen participeren, bijvoorbeeld in de vorm van vrijwilligerswerk of naar school te gaan, overwegende dat het hebben van een rijbewijs de kansen op vrijwilligerswerk

[4:56:15] werk en andere mogelijkheden vergroot, constaterende dat asielzoekers met een W-document wel theorie- en praktijkexamen kunnen doen bij het CBR, maar vervolgens geen Nederlands rijbewijs kunnen aanvragen, verzoekt de regering deze drempels weg te nemen, zodat ook asielzoekers met een W-document een rijbewijs kunnen aanvragen en sneller kunnen participeren, en gaat over tot de orde van de dag.

[4:56:38] Dank u wel.

[4:56:40] Oké, dank u wel.

[4:56:42] Dan kijk ik even grondverder, geen interrupties.

[4:56:44] Dan wil ik graag de heer Ergin vragen of u de voorzitterschap wil overnemen, zodat ik mijn tweede termijn kan doen.

[4:56:51] Uiteraard.

[4:56:52] Ik geef het woord aan de heer Bamenga voor zijn tweede termijn.

[4:56:55] Dank u wel, voorzitter.

[4:56:57] Dank u wel aan de minister ook voor de beantwoording van de vragen.

[4:57:01] Ik denk dat we elkaar vaker zullen tegenkomen in deze commissie om het te hebben over integratie, wat ik al eerder in het begin van mijn betoog zei, de kunst van het samenleven.

[4:57:12] Mooier kan het bijna niet zijn.

[4:57:14] Ik heb zelf drie moties.

[4:57:18] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat het omzetten van diploma's en het krijgen van registraties en andere obstakels ertoe leiden dat nieuwkomers van buiten de Europese Unie soms met een jarenlange wachttijd kampen voordat zij op hun eigen niveau kunnen werken.

[4:57:31] Overwegen dat daarmee een groot onbenut potentieel in cruciale sectoren als de zorg blijft liggen.

[4:57:38] Verzoek de regering obstakels in kaart te brengen die meedoen op eigen niveau belemmeren

[4:57:42] en op vertragen en beleidse formuleren dat meedoen, op het eigen niveau bijvoorbeeld, en gaat over tot de order van de dag.

[4:57:50] Alsjeblieft.

[4:57:53] De Kamer, gehoord de beraadsla, constaterende dat de staatshouders met verblijfsgunning voor bepaalde tijd moeite ervaren met in aanmerking komen voor kredietverstrekking voor ondernemingen.

[4:58:02] Overwegen dat de verblijfsgunning voor onbepaalde tijd in lijn met het Europese Migratiepact verdwijnt.

[4:58:07] Overwegen dat de ondernemerschap van staatshouders een positieve werking kan hebben op zowel hun integratie als de Nederlandse economie.

[4:58:14] Verzoek de regering met een plan van aanpak te komen om ondernemerschap van staatshouders te stimuleren en drempels bij kredietverstrekking weg te nemen.

[4:58:21] Gaat over tot de orde van de dag.

[4:58:24] De Kamer, gerooid op raadslagen, constateerde dat de Algemene Rekenkamer heeft vastgesteld dat de regering de werkervaring en het opleidingsniveau van staatshouders niet of in beperkte mate registreert, overwegend dat de gegevens belangrijke indicatoren zijn voor de effectiviteit van integratiebeleid, overwegend dat het registreren van deze gegevens het leveren van maatwerk voor individuele staatshouders mogelijk maakt.

[4:58:47] Ik verzoek de regering de werkervaring en het opleidingsniveau van staatshouders structureel te registreren.

[4:58:52] Gaat over tot de orde van de dag.

[4:58:55] Dank u wel.

[4:58:57] Dan draag ik het voorzitterschap weer over aan de heer Bamenga.

[4:59:02] Dank u wel.

[4:59:03] Dan gaan we naar de heer Boon.

[4:59:06] Ja, dank u voorzitter.

[4:59:07] Vandaag is Nederland weer een stukje verder geïslamiseerd.

[4:59:10] Met steun van de VVD en het CDA is voor het eerst het Nederlands parlement een ramadanschors ingehouden.

[4:59:16] Daarmee past het Nederlands parlement zich aan de eisen van de islam aan.

[4:59:19] Stap voor stap wandelen we zo verder richting een Nederland dat steeds verder islamiseert.

[4:59:24] En dat gebeurt opnieuw met steun van de VVD en het CDA.

[4:59:28] De PVV is en blijft hier fel tegen.

[4:59:32] In plaats van ons aan te passen aan de islam moeten we juist de-islamiseren.

[4:59:36] De PVV is teleurgesteld door de beantwoording van de minister.

[4:59:39] We hebben geen antwoord gekregen of hij zou willen leven in een land waar de islam straks de grootste religie is.

[4:59:45] En het woord re-migratie hebben wij ook niet gehoord.

[4:59:50] En verder doet het kabinet niets.

[4:59:52] Men blijft doen alsof de islam een club onschuldige padvinders is.

[4:59:56] Wat moet er nog gebeuren voordat de politiek correcte ogen eindelijk open gaan?

[5:00:01] En dan na dit debat en de beantwoording van de minister... ...moet ik zeggen dat Jay Defense gelijk had toen hij zei... ...de grootste bedreiging van Europa komt niet van buitenaf.

[5:00:11] Niet van Rusland en ook niet van China.

[5:00:14] De grootste bedreiging komt van binnenuit.

[5:00:16] Van de interne, culturele en politieke koers... ...die de Europese landen zelf hebben gekozen.

[5:00:22] Naar mijn mening doelde hij op het pad van islamisering dat Europa... ...maar vooral Nederland is ingeslagen.

[5:00:29] Het pad van de sharia.

[5:00:31] Maar de Syriër en onze grondwet zijn als olie aan het water.

[5:00:35] Ze kunnen niet gemengd worden.

[5:00:37] De olie zal altijd boven komen drijven.

[5:00:40] Maar onze generatie kan dan nog tegenhouden.

[5:00:43] Er moet een nieuwe D-Day komen.

[5:00:45] En dit keer staat de D voor de de-islamisering.

[5:00:49] Als we ons land willen behouden, moet onze generatie inzetten op re-migratie.

[5:00:55] De PVV strijdt wel voor ons land.

[5:00:57] Wij willen ons land behouden.

[5:00:59] En daarom dienen wij vandaag de volgende moties in.

[5:01:03] Voorzitter, de Kamer, gehoord de beraadslaging, spreekt uit dat islam niet meer Nederland hoort en gaat over tot de orde van de dag, mede ondertekend door het lid Wilders.

[5:01:13] De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegen dat islam niet een Nederland wordt.

[5:01:18] Overwegen dat op islamitische scholen de sharia al op jonge leeftijd in de hoofden van kinderen wordt geplant.

[5:01:25] Verzoek de regering alle islamitische scholen te sluiten en gaat over tot de orde van de dag.

[5:01:30] Mede ontdekend door het lid Wilders.

[5:01:34] De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende dat Oostenrijk een wettelijk verbod heeft ingevoerd op islamitische hoofdbedekking voor meisjes in het onderwijs.

[5:01:44] Overwegende dat islamitische hoofdbedekking een islamitisch symbool is van vrouwenonderdrukking.

[5:01:49] Verzoekt de regering een wettelijk verbod in te voeren op het dragen van islamitische hoofdbedekking door minderjarige meisjes in het primair en voortgezet onderwijs en gaat over tot de orde van de dag.

[5:02:00] Mede ondertekend door het lid Wilders.

[5:02:04] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat de Frans overheidsrapport waarschuwt voor de subtiele, lange termijn infiltratie van de moslimbroederschap, met als einddoel een islamitisch rijk gebaseerd op de sharia, constaterende dat het Frans parlement op 22 januari 2026 een resolutie heeft aangenomen om de moslimbroederschap te verbieden,

[5:02:27] verzoekt de regering om de moslimbroederschap en de daaraan gelieerde organisaties in Nederland te verbieden.

[5:02:33] Hij gaat over tot de orde van de dag, mede ondertekend door het lid Wilders.

[5:02:38] De Kamer, gehoord de beraadslaging, verzoekt de regering om personen met een dubbele nationaliteit die onherroepelijk zijn veroordeeld voor één enkel ernstig misdrijf, na het uitzitten van de straf, te denaturaliseren en te onderwerpen aan gedwongen remigratie naar het land van een andere nationaliteit.

[5:02:57] Er gaat over tot de orde van de dag, medeonttekend door lid Wilders.

[5:03:02] De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende dat er momenteel geen re-migratieregeling bestaat voor niet-westerse allochtonen met een Nederlandse nationaliteit die niet willen integreren.

[5:03:13] Verzoek de regering een vrijwillige re-migratieregeling in te stellen zonder vertrekpremie of financiële compensatie, waarbij uitsluitend wordt voorzien in een vliegticket, enkele reis, bagagehulp en de snelle administratieve afhandeling en gaat over tot de orde van de dag.

[5:03:30] Mede ondertekend door het lid Wilders.

[5:03:34] De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende dat inburgering een wettelijke verplichting is voor vreemdelingen met de verblijfsvergunning in Nederland, overwegende dat herhaald en verwijtbaar verzuim bij inburgering duidt op de onwil om te integreren, verzoekt de regering om de wet inburgering 2021 zodanig aan te scherpen dat inburgering een daadwerkelijk afdwing

[5:03:56] ...dwingbare verplichting wordt en dat bij herhaald en verwijpbaar verzuim... ...wordt overgegaan tot intrekking van de verblijfsvergunning... ...en gaat over tot de orde van de dag, mede ondertekend door lid Wilders.

[5:04:08] Voorzitter, tot zover.

[5:04:10] Ik zie een interruptie vanuit de heer Ergin.

[5:04:13] Ja, voorzitter.

[5:04:14] Ik verwacht niet meer dat de heer Boon, aangezien de moties die hij indient, schaamt voor wat hij doet.

[5:04:20] Maar ik wil echt wel gezegd hebben, voorzitter, dat de fractie van de PVV het hier over de D-Day heeft.

[5:04:26] Een D-Day is een militaire operatie waarbij 150.000

[5:04:30] soldaten Europa kwamen bevrijden.

[5:04:33] Het was een militaire operatie waarbij heel veel wapens zijn gebruikt.

[5:04:36] En eigenlijk zegt de PVV we moeten Nederland de-islamiseren door een D-day.

[5:04:41] En daarbij dus kennelijk ook met een militaire operatie.

[5:04:45] Voorzitter, ik vind dat echt beneden alle pijl en ik vind het echt verschrikkelijk.

[5:04:49] Als er iets is wat on-Nederlands is, dan zijn het dit soort uitspraken die worden gedaan over groepen Nederlands.

[5:04:54] Het is walgelijk en ik wil het graag dat het opgenomen wordt in de handelingen.

[5:05:00] Ja, voorzitter, ik wil even recht geven.

[5:05:02] Wij willen absoluut geen militaire interventie, hopen dat dat niet nodig is.

[5:05:05] Daarom dien ik ook deze motie in.

[5:05:07] D-Day staat voor Decision Day.

[5:05:09] Dat wil zeggen, spreekwoordelijk, het is een vergelijking.

[5:05:11] We staan voor een beslissing.

[5:05:13] Kiezen wij voor het pad richting vrijheid of kiezen wij het pad van de Syrië?

[5:05:18] En die D-Day, die Decision Day, die beslissing, die moeten wij hier nemen.

[5:05:22] En daar doelt het op.

[5:05:23] Wij willen geen militaire ingrepen.

[5:05:24] De PVV is altijd...

[5:05:26] dwars van geweld.

[5:05:27] We nemen ook verre afstand van alle vormen van geweld.

[5:05:31] Dus voor de duidelijkheid, we willen geen geweld, maar we willen wel een decision nemen.

[5:05:35] We willen een beslissing nemen.

[5:05:36] Kiezen we voor vrijheid?

[5:05:37] Laten ons kinderen opgroeien zoals ze willen?

[5:05:40] Of kiezen we voor de sharia?

[5:05:44] Oké, verder zie ik geen interrupties.

[5:05:47] Dan ga ik naar de volgende spreken en dat is mevrouw Michonne Derksen.

[5:05:51] Ja voorzitter, ik begon mijn eerste termijn er te zeggen dat ik een trotse kersverse woord voor de integratie ben.

[5:05:57] Nu aan het begin van mijn tweede termijn heb ik een wat ander gevoel.

[5:06:02] Ik vind dit een ingewikkeld debat in de zin dat een partij, dat is de PVV, die zegt voor de grondrechten te staan, maar tegelijkertijd in de bijdrage en in de moties die ze indient gewoon strak tegen de bestaande grondrechten ingaat.

[5:06:19] En ik vind het ook ingewikkeld, voorzitter, dat er dan een partij zit, dat is de partij DENK, met meneer Ergin, die zegt waarom hebben we het over integratie, integratie bestaat niet, er is geen probleem.

[5:06:30] Dus dit, dit onderwerp kan je eigenlijk niet, concludeer ik nu, na één termijn in het eerste debat op dit onderwerp, kan je dus niet op een inhoudelijke, normale manier voeren, maar wordt allemaal in de, in de,

[5:06:44] in de gekkigheid getrokken wil ik bijna zeggen.

[5:06:46] Hetzelfde en dat wil ik ook gezegd hebben over de zogenaamde ramadanschorsing die nu voor het eerst in het parlement heeft plaatsgevonden.

[5:06:55] We hebben aan het begin van dit debat op verzoek van de heer Ergin gezegd we schorsen om tien over half zeven.

[5:07:02] Dat hebben we met z'n allen, behalve de heer Boon.

[5:07:05] Dat zegt hij terecht.

[5:07:05] Dat hebben we verder gezegd.

[5:07:06] We schorsen omdat we ook ervan uitgingen dat de eerste termijn van de Kamer dan afgerond was.

[5:07:12] Vervolgens is het tien over half zeven en hebben we geschorst.

[5:07:16] Moest inderdaad in de eerste termijn de heer Ergenen nog spreken.

[5:07:19] Dat wordt dus nu een groot nummertje van gemaakt.

[5:07:21] en zegt, we hebben de eerste ramadansgorsing.

[5:07:24] Laat ik helder zijn, iedereen mag ook zijn eigen stickers erop plakken en hier alles zeggen, alle onzin die ook maar langs wordt komen.

[5:07:30] De VVD is niet voor een ramadansgorsing, zullen we ook niet zijn.

[5:07:34] Dat hebben we niet in dit huis.

[5:07:36] We debatteren volgens een orde en die orde bepalen we aan het begin van een debat.

[5:07:41] Dit allemaal gezegd hebbende, voorzitter, wil ik de minister zeer bedanken voor zijn inhoudelijke antwoorden.

[5:07:48] En heb ik nog een aantal open vragen en een paar moties.

[5:07:51] Ik zie de heer Boon.

[5:07:53] Ja, de heer Boon.

[5:07:55] Ja, ik wil even reageren op die ramadanschorsing.

[5:07:56] Wat is nou echt typisch de VVD?

[5:07:59] Ze zeggen we zijn er niet voor, maar ze laten het wel gebeuren.

[5:08:01] En dat is even die stap voor stap voor stap waar de VVD iedere keer meegaat in het pad van de islamisering.

[5:08:07] Nu grote woorden, we willen er niet.

[5:08:08] En het was al afgesproken.

[5:08:09] Het was toen al bekend.

[5:08:10] Meneer Erken heeft op zijn manier netjes aangegeven vanwege de ramadan.

[5:08:13] Ik wil graag eten, wil ik schorsen.

[5:08:15] De PVV heeft als enige partij gezegd dat willen wij niet.

[5:08:18] Wij gaan hier niet aan meedoen.

[5:08:20] En de VVD wilde er wel aan meedoen.

[5:08:22] en heeft mee ingestemd.

[5:08:23] Dus dan moet je ook de consequenties trekken en niet zeggen we waren op tegen maar we hebben het laten gebeuren.

[5:08:31] Ja voorzitter, ik ga niet herhalen wat ik net heb gezegd.

[5:08:33] We hebben aan het begin van het debat gezegd we schorsen om tien over half zeven.

[5:08:37] Daarmee in de veronderstelling dat de eerste termijn van de kamer zou zijn afgerond en we sowieso een schorsing hebben.

[5:08:44] Dat is anders gelopen.

[5:08:46] En dat is natuurlijk het grote cadeau voor meneer Boon.

[5:08:49] Want die kan er het stickertje op plakken dat er een ramadanschorsing is.

[5:08:52] En die kan zichzelf neerzetten als de grote redder van de de-islamisering.

[5:08:57] met allerlei grove taalmoties die al drie keer zijn ingediend en allerlei grondrechten scheidingen.

[5:09:02] Dat mag u doen, meneer Boon, want dat is allemaal, hier mag je van alles zeggen.

[5:09:06] Maar ik mag dan ook zeggen hoe ik dit heb ervaren en dat heb ik dus bij deze gedaan.

[5:09:12] De heer Ergin.

[5:09:16] Ja, voorzitter, dank u wel.

[5:09:18] Nee, nog niet voor het tweetermijn.

[5:09:19] Ik dacht dat u een vraag had.

[5:09:22] Want het is nog een heel tweetermijn.

[5:09:24] Maar het is geen vraag.

[5:09:26] Ja, ik wil best wel een vraag aan mevrouw Michon stellen.

[5:09:30] Nee, nee, nee.

[5:09:30] Wat u had opgestoken.

[5:09:32] Oké, helemaal goed.

[5:09:32] Dan ga ik door met mevrouw Michon-Derksen.

[5:09:35] Nou, ik wilde eigenlijk nu gewoon aan mijn tweede termijn gaan beginnen.

[5:09:39] Nadat ik dus de minister bedankt voor zijn antwoorden.

[5:09:42] En ik had, voorzitter, een zwaar punt voor mijn fractie is meedoen.

[5:09:48] En dat hoor ik overigens de minister ook zeggen.

[5:09:51] Aan de slag doet hij het al.

[5:09:52] In die zin helemaal verinnerlijkt.

[5:09:54] En dat gaat met mij, wat mijn fractie betreft, ook heel erg om taal en werk.

[5:09:59] En daar richten dus ook mijn motie zich op.

[5:10:01] Dat begint met de motie waarbij ik de minister wil aansporen om echt met gemeenten om af te dwingen dat zij handhaven op de taaleisen.

[5:10:09] We hebben wettelijk vastgelegd dat je om bijstand te krijgen Nederlandse taal moet spreken en dan moet dat ook gebeuren.

[5:10:16] En dat is niet vrijblijvend.

[5:10:18] Vandaar de volgende motie.

[5:10:24] de eis de Nederlandse taal te beheersen of leren.

[5:10:28] Overwegen dat het spreken van de Nederlandse taal cruciaal is om deel te nemen op de arbeidsmarkt.

[5:10:32] Overwegen dat onvoldoende helder is of handhaving op deze taaleis plaatsvindt.

[5:10:37] Overwegen dat het coalitieakkoord aan de slag het voornemen heeft om op de taaleis effectief te handhaven.

[5:10:42] Verzoekt de regering wetgeving voor te breiden om handhaving op de taaleis effectief vorm te geven in alle gemeenten en gaat over tot de orde van de dag.

[5:10:50] Deze motie is mede ondertekend door mijn collega de Beer.

[5:10:54] Dan, voorzitter, hebben we het ook over werk gehad en ook werk al voor statushouders.

[5:11:01] En daar heb ik twee moties van, omdat ik, voorzitter, maar ook een beetje een onrustig gevoel heb of we nou genoeg weten of nou die eisen uit de inburgeringswet voldoende worden nageleefd en of dat ook op alle gemeenten op een voldoende niveau is.

[5:11:17] Vandaar de volgende motie.

[5:11:19] De Kamer, gehoord de beraadslaging.

[5:11:21] Constateren dat uit de tussenevaluatie van de wet inburgering 2021 blijkt dat nog beperkt inzicht bestaat in de effectiviteit van de verschillende inburgeringsroutes.

[5:11:31] Overwegen dat inburgering een verplichting is en dat effectieve handhaving van de eisen

[5:11:36] verplichting essentieel is voor het functioneren van het stelsel, verzoekt de regering om bij een verdere evaluatie van de inburgeringswet de Kamer te informeren over de percentages in de verschillende routes, de slagingspercentages doorlooptijden en uitstroom naar werk per route en de mate waarin gemeenten in de praktijk handhaven op inburgeringsverplichtingen en gaat over tot de orde van de dag.

[5:11:57] En dan tot slot, voorzitter, mijn derde motie gaat ook over werk.

[5:12:02] Dat heb ik overigens ook gevraagd in eerste termijn, maar daar heb ik, ik meen, geen antwoord van de minister op gehad.

[5:12:08] Dat gaat over het toegeleiden naar die tekortsectoren, dus statushouders toegeleiden naar tekortsectoren, dus werk genoeg.

[5:12:15] Wat kan SZW nu ook doen om ervoor te zorgen dat niet in elke regio het wiel wordt uitgevonden, maar dat SZW helpt met, ik hoop, landelijke trajecten om het makkelijker te maken om de statushouders naar tekortsectoren te leiden?

[5:12:31] Vandaar de volgende motie.

[5:12:33] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat de arbeidsparticipatie van statushouders onvoldoende is, overwegende dat deelname aan het arbeidsproces van statushouders van nationaal belang is, overwegende dat er grote tekorten zijn in bepaalde sectoren op de arbeidsmarkt, verzoekt de regering om regie te nemen in een landelijke aanpak om statushouders naar werk te begeleiden in tekortsectoren.

[5:12:54] Deze motie gaat over tot de orde van de dag.

[5:12:56] Deze motie is mede ondertekend door collega Bemenga.

[5:13:00] Dank u wel, voorzitter.

[5:13:02] Oké, dank u wel.

[5:13:02] Dan gaan we naar de volgende spreker en dat is mevrouw Nanninga.

[5:13:10] Dank, voorzitter.

[5:13:12] Omwille van de spreektijd wil ik het houden aan een bedankje aan de minister voor de beantwoording en aan de ambtsgenoten voor dit debat.

[5:13:20] En ik ga naar de moties.

[5:13:21] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat in de huidige actieagenda integratie in de open en vrije samenleving de term islam niet wordt genoemd,

[5:13:29] terwijl de invloed van buitenlandse financiering, salafistische netwerken en politieke organisaties op integratievraagstukken onmiskenbaar is, overwegende dat goed geïntegreerde moslims in Nederland er juist belang bij hebben dat deze invloeden helder in beeld worden gebracht en worden bestreden, verzoekt de regering bij de eerstvolgende actualisering van de actieagenda integratie expliciet de rol van de politieke islam, buitenlandse financiering van moskeeën

[5:13:50] en salafistische invloeden te betrekken, hiervoor concrete beleidsdoelen en maatregelen te formuleren en de Kamer daarover periodiek separaat te rapporteren.

[5:13:57] Ik ga het over tot de orde van de dag.

[5:13:59] Dank u wel.

[5:14:03] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat de kennis- en meldpunten op het gebied van discriminatie en inclusie in belangrijke mate door het Rijk worden gefinanceerd, overwegende dat de onafhankelijkheid en wetenschappelijke kwaliteit van onderzoek op dit terrein essentieel zijn voor de maatschappelijke en politieke draagvlak, verzoekt de regering een integrale inventarisatie te maken van alle door het Rijk gefinancierde kennis- en meldpunten op het gebied van discriminatie en inclusie, daarbij eventuele belangenverstrengeling en afhankelijkheid van probleembevestigingen in kaart te brengen

[5:14:31] en indien aangetroffen de samenwerking te beëindigen en gaat over tot de orde van de dag.

[5:14:37] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat beheersing van de Nederlandse taal op ten minste niveau B1 een noodzakelijke voorwaarde is voor volwaardige deelname aan onderwijs, arbeid en samenleving, constaterende dat de huidige inburgeringspraktijk taal veelal benaderd als een inspanningsverplichting met beperkte consequenties als de taalijst niet wordt gehaald,

[5:14:59] Overwegende dat de draagvlak voor de verzorgingsstaat onder druk komt te staan wanneer nieuwkomers langdurig op uitkeringen aangewezen blijven zonder de taal voldoende te beheersen om uit te stromen naar werk, verzoekt de regering het behalen van minimaal taalniveau B1 binnen de wettelijke inburgeringstermijn voor nieuwkomers vast te leggen als resultaatsverplichting.

[5:15:17] En het uitblijven daarvan, behoudens aan toonbare zwaarwegende medische of verstandelijke beperkingen, automatisch te laten leiden tot stevige structurele sancties in de bijstand, in die van toepassing, en gaat over tot de orde van de dag.

[5:15:31] Voorzitter, dank u wel.

[5:15:32] U ook voor het voorzitten en tot zover een tweede termijn.

[5:15:36] Dank u wel.

[5:15:36] Dan ga ik naar de heer Van den Brink.

[5:15:40] Dank u wel, voorzitter.

[5:15:41] Ik dank de minister voor de beantwoording.

[5:15:43] Mijn meeste vragen zijn inderdaad beantwoord.

[5:15:45] Ik heb een hekel aan heel veel moties indienen, dus ik ben niet van plan een motie in te dienen.

[5:15:48] Ik wil nog wel één verheldende vraag stellen of ik u allemaal niet goed heb begrepen.

[5:15:52] En dat gaat nog steeds over die Syrische verpleegkundige die hier komt en van de rekenkamer zegt, als je die meteen pizza's laat erop brengen, dan is dat onbenut potentieel.

[5:16:01] Mijn vraag is, deelt u die analyse en bent u erbereid om te kijken wat daartegen te doen is?

[5:16:07] Dat is de kern van mijn vraag en daar heb ik nog geen helder antwoord op gekregen, want u zei van ja, als het gaat om pizza's rondbrengen of thuis zitten, dan ben ik voor pizza's rondbrengen.

[5:16:14] Dat ben ik met u eens, maar dat is niet de tegenstelling.

[5:16:21] Dank u wel voor uw inbreng in de tweede termijn.

[5:16:24] Dan ga ik door naar de heer Ergin.

[5:16:28] Ja, voorzitter, dank je wel.

[5:16:29] Ik ga vier moties indienen.

[5:16:31] De Kamer gehoort de braadstaging van men dat integratieblijdt eenzijdig is omdat het primair gericht is op aanpassing van groepen Nederlanders en voorbijgaat aan wederzijdse acceptatie als voorwaarde voor volwaardige deelname aan de samenleving.

[5:16:42] Constateer dat uit talloze onderzoeken blijkt dat er in de arbeidsmarkt, zorg, onderwijs en op andere plekken in de samenleving aantoonbaar gebrek is aan acceptatie van groepen Nederlanders.

[5:16:50] Constateer dat de commissieblok al in 2004 constateerde dat de integratie geheel of gedeeltelijk geslaagd is en dat het een prestatie van formaat is.

[5:16:57] verzoekt de regering het begrip integratie af te schaffen en zich te richten op acceptatie en gelijk kansen van alle Nederlanders en gaat over tot de orde van de dag.

[5:17:05] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateert dat uit onderzoek van het SDP belaat zien dat mensen met een migratiearchief die actief participeren in onderwijs en arbeid juist vaker discriminatie en uitsluiting ervaren, constateert dat dit fenomeen bekend staat als integratie paradox waarbij meer maatschappelijke participatie gepaard kan gaan met een sterke beheersing van en beloodstelling.

[5:17:24] aan discriminatie, verzoekt de regering de integratie paradox expliciet te erkennen in het beleid rondom integratie en maatschappelijke samenhang en beleid nadrukkelijk te richten op het wegnemen van discriminatie en structurele ongelijkheden voor jongeren met een migratieachtergrond.

[5:17:38] Gaat over tot de orde van de dag.

[5:17:40] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateert dat het kabinet onderzoek heeft uitgevoerd naar het reguleren van versterkte gebedsoproepen en dat 145 gemeenten hebben deelgenomen, constateert dat uit de landelijke nulmeting blijkt dat slechts een klein aantal

[5:17:52] gemeenten structurele versterkte gebedsoproepen kent en dat 92% van de gemeenten geen knelpunten ervaart rond versterkte gebedsoproepen, verzoekt de regering af te zien van extra regelgeving voor versterkte gebedsoproepen zoals de adaan, kerkklokken en evangelisatieactiviteiten.

[5:18:07] Hij gaat over tot de orde van de dag.

[5:18:08] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateert dat beleid over integratie en samenleving vaak directe betrekking heeft op moslimgemeenschappen in Nederland.

[5:18:15] Overweging dat duurzame oplossingen van maatschappelijke vragen gebaat zijn bij samenwerking tussen overheid en maatschappelijke organisaties.

[5:18:22] Overweging dat vertegenwoordigers van moslimorganisaties pleiten voor structureel overrecht en co-creatie met de overheid bij beleid dat hun gemeenschappen raakt.

[5:18:30] Verzoekt de regering te bevorderen dat wij de ontwikkeling van beleid op het gebied van integratie

[5:18:34] discriminatiebestrijding en samenleving, structureel overleg en co-creatie plaatsvindt met vertegenwoordigers van moslimgemeenschappen en gaat over tot de orde van de dag.

[5:18:43] Dank u wel voor uw inbreng.

[5:18:46] Ik zie een interruptie vanuit mevrouw Michonne Derksen.

[5:18:52] Ja, voorzitter, één punt over de commissie Blok die zou stellen dat de integratie is gelukt.

[5:18:59] En niets is minder waar.

[5:19:01] De commissie Blok zegt de rol die de overheid in integratie heeft is totaal niet gelukt.

[5:19:07] Als iemand goed integreert komt dat door dat hij dat zelf doet.

[5:19:10] Maar juist de overheid moet beter zijn best doen voor de integratie.

[5:19:14] En dat doen we dus volgens mij nu met die nieuwe inburgingswet.

[5:19:17] taaleisen, wat we allemaal wel niet doen.

[5:19:19] Dus kijk, ik begrijp voorzitter dat de heer Ergin dit naar voren brengt, omdat hij heel graag wil laten zien dat integratie allemaal niet nodig is en dat het klaar is.

[5:19:27] Maar het tegendeel is waar.

[5:19:28] Dus iedereen, zeg ik hier maar weer, gaat over zijn eigen woorden.

[5:19:32] Die zijn in dit debat nogal anders dan die van mij bij een paar partijen.

[5:19:36] Maar ik vind wel dat we gewoon de feiten moeten nemen zoals die zijn.

[5:19:41] En het resultaat van de commissie Blok wordt door de heer Ergin echt op een onjuiste manier naar voren gehaald.

[5:19:47] Ik heb letterlijk de commissie gesiteerd en in dat rapport staat dat de integratie geheel of gedeeltelijk geslaagd is en dat het onlangs de overheid een prestatie van formaat is.

[5:20:01] Tegelijkertijd heeft in het debat de minister Blok, toevallig een VVD minister, direct ook deze conclusies aangegeven van hier zijn we eigenlijk niet blij mee, we gaan hier nog een keer onderzoek naar uitvoeren.

[5:20:12] Dat zijn dus twee verschillende dingen.

[5:20:14] die naast elkaar bestaan.

[5:20:15] Je hebt een commissie, een staatscommissie, die onderzoek heeft uitgevoerd, die onafhankelijk tot een oordeel is gekomen.

[5:20:21] En we hadden toen een regering die heel graag heigerig aan obsessiepolitiek wilde doen over integratie.

[5:20:26] En daarom heeft de regering inderdaad uiteindelijk een ander standpunt ingenomen.

[5:20:30] Maar objectief gezien was de conclusie dat de integratie geheel of gedeeltelijk was geslaagd.

[5:20:36] En dat ondanks de overheid.

[5:20:38] Dat was dus feitelijk gewoon gezien, gewoon letterlijk.

[5:20:41] Ik heb letterlijk wat in het rapport van de commissie staat, heb ik letterlijk overgenomen in de motie.

[5:20:47] Nog een interruptie van mevrouw Michel Derksen.

[5:20:49] Kijk, voorzitter.

[5:20:52] Meneer Ergin, die stelt hier, ik heb het letterlijk overgenomen, die heeft in zijn bijdrage ook gezegd, er is geen probleem en die gaat voorbij aan de percentage- en statushouders in de participatiewet zitten.

[5:21:03] Die gaat voorbij aan alle slachtoffers van eergerelateerd geweld en anderzaken.

[5:21:08] citeert hij dit zinnetje uit het rapport om te zeggen zie je wel andere partijen die maken hier allemaal symboolpolitiek van ik heb gelijk en de commissie Blok zei het ook al en dat is onjuist daar sla ik op aan en dat vind ik eigenlijk ook gewoon niet oké maar meneer Ergin die heeft er iets weer een zinnetje om zijn eigen betogen kracht bij te zetten maar dat is dus niet op de feiten gebaseerd dat wil ik nog een keer gezegd hebben

[5:21:37] Heer Ergin.

[5:21:39] Ja, voorzitter, ik wil echt wel... Kijk, mevrouw Michonne Dirksen mag mijn bijdrage, mijn manier van politiek bedrijven, mag ze duiden op haar eigen manier.

[5:21:50] Maar ik zou het toch wel fijn vinden als ze mij juist zou citeren.

[5:21:53] Ik heb bijvoorbeeld nooit op geen enkele manier in mijn spreektekst heb ik

[5:21:56] Ben ik voorbij gegaan of heb ik het gebagataliseerd dat vrouwen die slachtoffer worden van ingerelateerd geweld, dat daar niks meer aan de hand is.

[5:22:07] Sterker nog, wij steunen alle voorstellen in de Kamer over ingerelateerd geweld.

[5:22:11] Waar wij alleen een punt van maken, is eigenlijk de verwarring waar mevrouw Michonne Derksen eigenlijk net mee komt.

[5:22:18] Ze heeft het over inburgering.

[5:22:20] Mensen die nieuw naar Nederland komen vallen onder de inburgeringswet.

[5:22:25] Wij zeggen ook niet dat de inburgering moet stoppen.

[5:22:28] Wij zeggen dat integratie moet stoppen.

[5:22:30] Er zijn twee verschillende dingen waar zelfs de minister geen antwoord op heeft.

[5:22:34] Over wat nou precies de scheidslijn is.

[5:22:36] En ik constateer dat hier in de Kamer...

[5:22:39] ...merkt dat de VVD daar nu gebalanceerd ermee omgaat.

[5:22:42] Ik weet niet of ik dat zo hardop moet zeggen... ...maar we hebben gezien wat de VVD in het vorige kabinet heeft gedaan.

[5:22:48] De VVD deed er alles aan om de PVV rechts in te halen... ...en heeft toen echt verschrikkelijke politiek bedreven... ...als het gaat om integratiebeleid.

[5:22:57] En precies op dat punt zeggen wij... ...we moeten daarmee stoppen, daar moeten we mee kappen.

[5:23:01] Inburgeringen is prima, mensen die in nood zijn helpen is prima... ...maar we gaan niet generaties lang mensen...

[5:23:07] doelbewust in een integratiemarathon duwen, waarbij de VVD even in een commissie dat debat later kan bepalen wanneer de integratie wel of niet is geslaagd.

[5:23:15] Dat is eigenlijk in essentie wat ik vandaag heb geprobeerd te vertellen.

[5:23:22] Dank u wel.

[5:23:23] Dit was dan de tweede termijn vanuit de Kamer.

[5:23:25] De minister heeft aangegeven 15 minuten de tijd nodig te hebben, dus ik stel daarom voor om 10 over 10 tot 10 over 10 te schorsen en zo direct terug te komen voor de tweede termijn van de minister.

[5:33:10] Oké, de minister is al klaar en ik zie dat iedereen gewoon aanwezig is, dus laten we van start gaan.

[5:33:17] Dus ik wil graag de minister het woord geven voor zijn tweede termijn.

[5:33:22] Dank voorzitter, en dank voor de Kamerleden voor hun vragen en emoties.

[5:33:28] Ik had nog een tweedel vragen, een van de heer Van der Brink van het CDA.

[5:33:32] Of ik het onbedoeld arbeidspotentieel vind?

[5:33:34] Het antwoord daarop is natuurlijk ja, zeker.

[5:33:37] En tegelijkertijd, dat blijf ik zeggen, dit is natuurlijk niet zwart-wit.

[5:33:40] ...zoals we dat kunnen stellen.

[5:33:43] Het begint bij, volgens mij, überhaupt een baan in de Nederlandse context te vinden.

[5:33:46] Dat zijn die startbanen, wat mij betreft.

[5:33:48] Daar kun je natuurlijk een stuk slimmer op nadenken... ...want als iemand affiniteit van de zorg heeft en iemand gaat in de schoonmaakwerken... ...is het natuurlijk wel verstandig dat je dat dan in een zorginstelling doet.

[5:33:57] Daar begint eigenlijk al slim nadenken over potentieel.

[5:33:59] Maar dan is het vooral belangrijk dat mensen iets doen en aan het werk gaan.

[5:34:03] En vervolgens wil je inzetten op de volgende stap, namelijk doorontwikkeling in de baan.

[5:34:07] En de derde stap is wat mij betreft carrière, waarin je echt uitgaat van iemand met zo'n volledig potentieel.

[5:34:13] En in die drie trap willen we dat ook gaan integreren in het...

[5:34:17] ...in het nieuwe stelsel en de verbetering die we willen aanbrengen in het inburgeringsstelsel.

[5:34:22] Mevrouw Lala...

[5:34:23] Er is een vraag vanuit de heer Van der Linden.

[5:34:26] Ik probeer het meteen af te ronden dan.

[5:34:28] U zegt dat wat ik wil doen ligt in lijn met wat de rekenkamer hier zegt.

[5:34:32] Mag ik dat zo interpreteren?

[5:34:35] Ja, dat mag ik zo interpreteren.

[5:34:36] De reden waarom ik wel in die drie stappen blijf spreken is natuurlijk dat, het is heel makkelijk gezegd, als u verpleegkundige was in land X, dan gaat u hier automatisch een BIC-registratie in.

[5:34:47] Ja, daar zitten natuurlijk heel veel haken en ogen aan.

[5:34:50] Ja, dat is wel het streven, maar dat is, zeg maar, stap 3.

[5:34:53] Laten we dan slim die eerste twee stappen inrichten.

[5:34:55] En, daarvan kan ik elkaar vinden, stap 1 en stap 2 moeten ingericht zijn op doorstroming om uiteindelijk wel bij stap 3 te komen.

[5:35:04] Je moet niet in stap 1 blijven hangen.

[5:35:06] Oké, de minister vervolgt.

[5:35:08] Dan mevrouw Lala vroeg mij nog om beter zicht te krijgen op wat er in de pips wordt opgeschreven ten aanzien van wat weten we.

[5:35:19] Er is ook een motie over ingediend en ik zeg het maar even heel eerlijk voorzitter en dat geldt voor meerdere moties.

[5:35:25] Uw Kamer heeft tot twee keer toe afgelopen jaren een ambitie uitgesproken voor regeldrukvermindering.

[5:35:30] Zowel als het gaat om 500 regels, als vereenvoudigingswetten, etc.

[5:35:34] Als ik hier nu ja op zeg, dat geldt ook voor die motie, dan gaan wij dus tegen gemeenten zeggen.

[5:35:39] Wilt u alsjeblieft bij iedere PIP verplicht dit formuliertje invullen?

[5:35:44] En wilt u dat één keer in de maand naar ons opsturen?

[5:35:47] Graag voor aan die datum, dan moeten bij ons mensen weer aan het werk.

[5:35:50] Er is ook nog een ambtelijke taakstelling aan onze kant.

[5:35:52] Dus ja, je kunt het met liefde en plezier doen, maar dan gaan we dus wel, en dat geldt voor een paar meer moties zometeen, dat we dan weer behoorlijke ambtelijke druk en registratiedruk en regeldruk gaan toevoegen.

[5:36:05] Dus in het kader hiervan zou ik misschien ook zeggen, laten we er een beetje terughoudend in zijn.

[5:36:09] We weten dat er ook bij gemeentes, dat hoeft mevrouw Lala niet te vertellen, hele goede professionals werken.

[5:36:15] Laat ik anders toezeggen dat ik in mijn gesprekken met de gemeente over de verbetering van het inburgeringsstelsel,

[5:36:20] ...ook nog eens een keer zal benadrukken van... ...zorg nou dat je bij die PIP-uitvraag niet alleen maar het lijstje afloopt... ...maar ook echt het gesprek voert met de betreffende persoon die je voor je hebt.

[5:36:30] Wat kan je, wat heb je gedaan in het verleden... ...waar liggen je kansen, waar liggen je talenten?

[5:36:34] Ik wil een beetje terughoudend zijn om hier nu weer alles vast te gaan leggen... ...in registraties en monitoring... ...want dan gaan we weer een hele hoop regeldruk toevoegen, voorzitter.

[5:36:43] Ik leg ook maar gewoon even het dilemma neer.

[5:36:47] Mevrouw Lala.

[5:36:48] Ja, dank u wel, voorzitter.

[5:36:50] Nou, als we het hebben over meedoen na vermogen, dan is het natuurlijk ook belangrijk om te weten wie er dan voor je zit.

[5:36:55] Ik snap echt wel ook het dilemma van registratie.

[5:36:57] Dat is ook niet per se...

[5:36:58] Registratie op zich is niet het doel.

[5:37:00] Dus als u benadrukt en toe kunt zeggen dat u in ieder geval in gesprek gaat met de gemeente, dat ze daar expliciet een uitvraag na doen en dat ook meenemen in het vervolg, dan neem ik daar genoegen mee.

[5:37:12] Laten we dat zo afspreken, voorzitter.

[5:37:14] Dan de moties, voorzitter.

[5:37:16] Motie 1 van mevrouw Lala.

[5:37:19] Een goede vraag.

[5:37:21] We hebben dit natuurlijk gedaan.

[5:37:22] We hebben een bekostigingsonderzoek afgerond.

[5:37:25] Die hebben we rond de jaarwisseling naar de Kamer toegestuurd.

[5:37:28] Waarin we precies naar de huidige bekostigingssysteem diek hebben gekeken.

[5:37:33] Inclusief de punten die ook worden genoemd in de motie.

[5:37:36] Ik zoek ook een beetje wat er dan extra nodig zou zijn, maar anders is hij echt overbodig wat mij betreft.

[5:37:41] Want dit onderzoek is gedaan en is afgerond.

[5:37:43] En op basis daarvan is er ook een werkgroep samen met de VNG gestart.

[5:37:47] Dus ik moet deze motie overbodig geven, voorzitter.

[5:37:50] Motie 1 is overbodig en daar is een vraag vanuit mevrouw Olala.

[5:37:53] Ja, dankjewel.

[5:37:54] Ik hoor de minister zeggen dat er al een werkgroep loopt of dat die net onlangs is gestart.

[5:37:59] Daar ben ik blij om te horen.

[5:38:02] Tegelijkertijd hoor ik ook nog heel veel geluiden van gemeenten en in de praktijk dat er nog steeds grote financiële tekorten zijn bij de uitvoering.

[5:38:09] Dat was ook de uitkomst van het onderzoek.

[5:38:10] Nou, precies.

[5:38:14] Ik ga hem nog niet aanhouden, maar misschien doe ik dat te doen.

[5:38:17] Maar ik wil nog even me laten beraden, omdat ik me goed lijkt dat de Kamer zich hier expliciet over uitspreekt.

[5:38:22] Maar ik zal ook even bij een aantal gemeenten de navraag doen.

[5:38:25] Dus vooralsnog dien ik hem gewoon in, maar mogelijk trek ik hem later in de week.

[5:38:30] Hou ik hem op.

[5:38:31] Oké, motie 1 is overbodig.

[5:38:33] Voorzitter, motie 2, oordeel Kamer en dank voor de steun, want dit zou ook mijn ingezette lijn zijn, zoveel mogelijk opschaling van vakroutes, leerwerktrajecten, et cetera, et cetera.

[5:38:46] Ik sluit volledig aan.

[5:38:47] Motie 2, oordeel Kamer.

[5:38:48] Voorzitter, motie 3 wil ik ook Oordeel Kamer geven, omdat het een bijzondere aandachtsgroep is wat dat betreft.

[5:38:55] Ik denk dat het ook daarbij goed is, niet alleen naar de randvoorwaarden te kijken, maar ook naar de belemmeringen te kijken die er zijn.

[5:39:00] En hier moeten we natuurlijk ook de eerlijkheidsgebieden zeggen, dat dit natuurlijk ook de man-vrouw verdeling, zeg maar, en de culturele verschillen die ervoor zijn, dat die ook een belangrijke rol in spelen.

[5:39:08] Dus vandaar dat ik die belemmeringen daar ook in mee zou willen nemen.

[5:39:12] Motie 3, Oordeel Kamer.

[5:39:15] Ja, en motie 4, voorzitter, is echt een aangelegenheid van de minister van Infrastructuur en Waterstaat.

[5:39:19] Die gaat in Nederland over de rijbewijzen.

[5:39:21] De minister van A&M gaat over de W-documenten.

[5:39:24] Dus deze moet ik in dit coördinatie-debat ontraden.

[5:39:28] Motie 4 ontraden.

[5:39:31] Ik zie een vraag vanuit mevrouw Lala.

[5:39:32] Ja, dank u wel.

[5:39:35] Ik vind het een beetje een flauwe appreciatie, want in een motie verzoekte de regering hier een uitspraak om te doen.

[5:39:41] En we hebben net in het debat geconcludeerd dat de minister de ketenverantwoordelijkheid draagt.

[5:39:48] Dus een rijbewijs kan het verschil maken tussen thuis zitten, wat de minister echt niet wil, en werk vinden of vrijwilligerswerk.

[5:39:56] Dit is echt een absurde regel, dat je wel lessen kunt volgen, praktijkexamen kunt doen, kunt slagen, maar niet je rijbewijs kunt aanvragen.

[5:40:03] Het raakt ook direct aan werk en participatie.

[5:40:07] Dus daarom zou ik toch willen vragen of de minister dan met zijn collega's zich kan beraden.

[5:40:12] En tot die tijd blijf ik gewoon de motie indienen en hou ik hem aan.

[5:40:15] Hou ik hem niet aan, maar dien ik hem in.

[5:40:18] Sorry, het is al wat laat op de avond.

[5:40:21] Maar ik hoop ook dat hij met zijn collega's hier vanuit zijn rol als ketenverantwoordelijke dit toch kan toezeggen.

[5:40:29] Ik kan vragen aan de minister van INW of hij hier een reactie op kan sturen voor afgaande aan de stemming.

[5:40:35] Ik kan niet zomaar treden in de verantwoordelijkheid van de minister van INW die verantwoordelijk is voor het rijbewijsregister.

[5:40:40] Ik ken toevallig die wereld vrij goed sinds de afgelopen maanden.

[5:40:44] Daar komt echt een hele wereld achter schuil.

[5:40:46] Dus dat ga ik hier gewoon niet toezeggen.

[5:40:48] Dat hoort er ook bij.

[5:40:50] Een beetje politesse als het gaat om wat waar wordt opgebracht.

[5:40:54] Ik ben het heel eens met problemanalyse.

[5:40:56] Maar dan zal ik vragen aan de minister van INW of en hoe hij dan een brief hierover zou willen sturen aan u. Oké, dus er wordt aan de minister van INW gevraagd voor de appreciatie.

[5:41:07] Maar vanuit deze minister is het dus ontraden als ik het zo hoor.

[5:41:12] Dank voorzitter.

[5:41:13] Motie 5 van Bamenga, obstakels om die weg te nemen.

[5:41:19] Dat ben ik bereid om te doen.

[5:41:21] Ik denk dat dat een heel verstandig punt is, dus laat ik dat oordeel kamer grijpen.

[5:41:25] Motie 5, oordeel kamer.

[5:41:28] Even kijken, motie 6 wil ik ook oordeel Kamer geven met dien verstandig dat ik niet weer een heel plan van aanpak ga schrijven, maar dat we in gesprek gaan met banken hierover en dit ook meenemen in de hele werktraject wat we hebben lopen ten aanzien van status houders aan het werk.

[5:41:47] Motie 6 oordeel Kamer.

[5:41:49] Motie 7, in het kader van regeldruk, wat ik dus ook al net zei, dat ik deze echt ontraden.

[5:41:56] Eén, omdat we dan vervolgens alle gemeenten gaan verplichten om met regeldruk aan de gang te gaan door dat structureel te gaan registreren.

[5:42:03] En vervolgens dan ook de vraag, als we die informatie hebben, wat we er dan mee doen, omdat uiteindelijk de professional zelf daar aan die balie bepaalt hoe die pip eruit komt te zien.

[5:42:11] Dus vandaar dat ik deze ga ontraden.

[5:42:15] Motie 7 om te raden.

[5:42:17] Ik zou graag de heer Ergin willen vragen of hij even de voorzitterschap zou willen overnemen.

[5:42:22] Uiteraard.

[5:42:23] Dan geef ik het woord aan de heer Bamenga voor zijn vraag.

[5:42:26] Ja, dank u wel, voorzitter.

[5:42:29] Volgens mij, nou ja, het is eigenlijk bijna hetzelfde als wat mevrouw Lala zojuist heeft ingebracht.

[5:42:35] Kijk, het komt natuurlijk uit een analyse vanuit de Algemene Rekenkamer die eigenlijk zegt van, ja, als je wil dat mensen zoveel mogelijk op hun eigen niveau gaan meedoen, want dat is dus eigenlijk hoe je ervoor zorgt dat mensen duurzaam meedoen in de samenleving, dan is het wel belangrijk om te weten wat ze kunnen.

[5:42:55] wat hun werkervaring is, wat hun opleidingsniveau is.

[5:43:00] En we zien, los van de Algemene Rekenkamer, ook de mensen die ik gesproken heb, die hebben ook gezegd in dat hele traject is mij gewoon niet gevraagd wat ik kan.

[5:43:11] En dat is gewoon heel erg frappant.

[5:43:12] En ik heb het voorbeeld gegeven van een cardioloog.

[5:43:15] Ik heb een ander voorbeeld gegeven van iemand die een bankier was.

[5:43:18] Noem het maar op.

[5:43:19] Allemaal mensen die ontzettend veel wat kunnen, maar die vraag wordt gewoon niet gesteld.

[5:43:24] En het gaat mij niet om extra regeldruk of dat het per se geregistreerd moet worden.

[5:43:29] Volgens mij gaat het er juist om dat we mensen leren zien en dat we daadwerkelijk mensen ook daadwerkelijk leren inzetten op de juiste manier, zodat ze ook duurzaam mogen meedoen.

[5:43:39] wellicht dat de minister het in die licht kan bekijken en eventueel de motie op een andere manier kan interpreteren en zou kunnen uitvoeren.

[5:43:50] De minister.

[5:43:51] Dan vraag ik dat ook aan de heer Bemenga, eigenlijk dezelfde conlanse die mevrouw Lala mij ook gaf, namelijk dit bespreek ik met gemeenten.

[5:43:59] Ik wil dat gemeenten in hun gesprek met een inburgeraar

[5:44:02] ...deze vraag stellen, dus daar zijn we het 100% mee eens.

[5:44:05] Wat ik dus alleen niet ga doen, is dat registreren... ...om vervolgens landelijk ook weer te kunnen rapporteren... ...want dan wordt het hier echt ingewikkeld en gaan we regeldruk toevoegen.

[5:44:12] Maar er zit geen verschil van inzicht over dat het belangrijk is... ...dat op het moment dat er een PIP wordt afgenomen... ...dat dan de vraag wordt gesteld, zoals de heer Bamengam formuleert...

[5:44:23] Namelijk, wat kan u?

[5:44:25] Maar misschien nog wat meer.

[5:44:26] Wat droomt u van?

[5:44:27] Wat zijn uw passies?

[5:44:28] Wat zijn uw talenten?

[5:44:29] Waar heeft u zin in?

[5:44:30] Lijkt het u leuk om eens een keer in de zorg mee te lopen?

[5:44:32] Wilt u anders een keer ervaring op doen in de techniek?

[5:44:35] We hebben nog een mooie BBL-traject of leer-werk-traject ergens voor u.

[5:44:38] Wilt u dat een keer gaan doen?

[5:44:39] Dat is uiteindelijk wat ik wil en daarom zeg ik ook...

[5:44:42] In de eerdere gesprekken als het gaat om de financieringssituatie van gemeentes, ik ga in gesprek met de gemeente over de financiering, maar ik ga over veel meer dan alleen maar financiering in gesprek, want ik wil dat stelsel verbeteren en veel meer gericht op iedereen doet mee, iedereen werkt mee en ook uitgaande van wat mensen kunnen.

[5:44:59] De heer Bamenga.

[5:45:02] Dan draag ik het voorzitsschap wederom over aan de heer Bamenga.

[5:45:06] Dank u wel de heer Ergin.

[5:45:07] Dan komen we volgens mij bij motie 8.

[5:45:12] Ja, voorzitter, dit is een spreekt uit motie, dus volgens mij hoorde ik hier geen oordeel over te geven.

[5:45:18] Toch?

[5:45:18] Mooi.

[5:45:18] Klopt.

[5:45:20] Dan, voorzitter, motie 9, die is ongrondwettelijk en daarom ontraad ik hem.

[5:45:27] Ontraden motie 9.

[5:45:30] Motie 10 ontraad ik ook.

[5:45:34] Motie 10 ontraden.

[5:45:36] Motie 11 schuurt ook tegen onze democratie en rechtsstaat aan, dus daarom ontraad ik hem ook.

[5:45:42] Motie 11, ontraden.

[5:45:45] Hetzelfde redenering over ons democratische rechtstel.

[5:45:47] Het gaat voor de punt 12.

[5:45:49] Ook die moet ik ontraden.

[5:45:51] Motie 12, ontraden.

[5:45:53] Motie 13, ook die ontraad ik.

[5:45:58] We hebben op dit moment al een remigratiewet.

[5:46:01] Die is door het vorige kabinet ook stopgezet, overigens.

[5:46:05] De instroom daarvoor.

[5:46:06] Vandaar dat ik die ontraad.

[5:46:08] Motie 13, ontraden.

[5:46:10] Voorzitter, motie 14, ook die ontraad ik, omdat de intrekking van de verblijfsverwinning hier geen onderdeel van het stelsel uitmaakt.

[5:46:18] Motie 14 ontraden.

[5:46:20] Motie 15 kan ik oordeel Kamer geven.

[5:46:24] Ik ga met de gemeente zijn gesprek over de handhaving van de taaleisen, hoe we die ook effectief vorm kunnen geven.

[5:46:30] En ik deel het punt van dat als we een wet hebben vastgelegd, dat die ook dient te worden gehandhaafd.

[5:46:36] Motie 15, oordeel Kamer.

[5:46:38] Motie 16.

[5:46:42] Ja, die kan ik orderkamer geven, omdat ik natuurlijk deel met dezelfde argumentatie om misschien hem heel even aan te houden nog voorlopig, omdat ik nog een brief ga sturen naar mevrouw Nanninga, onder andere over de aantallen en de situatie in de Z-routes.

[5:46:58] Laat maar even kijken hoeveel ik van deze punten die mevrouw Michonne-Derksen noemt, erin mee kan nemen.

[5:47:04] Dat scheelt mogelijk weer.

[5:47:05] Dan hoeven we dat sowieso...

[5:47:07] Loopt er overigens een... Start er een evaluatie in 2027?

[5:47:12] Daar kunnen we dit ook in meenemen.

[5:47:13] In principe oordeel Kamer.

[5:47:15] De afwegingen... Wel, die interview laat ik bij de Kamer.

[5:47:18] Motie 16, oordeel Kamer.

[5:47:20] Motie 17 kan ook oordeel Kamer krijgen.

[5:47:22] Het slaat ook aan bij de ambitie van dit kabinet om regie te nemen in de landelijke aanpak, specifiek op tekortsectoren.

[5:47:30] Motie 17, oordeel Kamer.

[5:47:33] Motie 18 wil ik ontijdig geven.

[5:47:38] Omdat ik op dit moment nog aan het nadenken ben over wat het toekomstige beleid van dit kabinet specifiek gaat worden, hoe dat gaat uitwerken.

[5:47:46] Daarin is natuurlijk ook buitenlandse beïnvloeding vanuit het regeerakkoord een belangrijk onderdeel.

[5:47:51] Vandaar dat ik hier nog ontijdig op geef.

[5:47:55] Motie 18 ontijdig.

[5:47:59] Even kijken, motie 19.

[5:48:04] Die kan ik orderkamer geven met dien verstande dat op het moment dat er sprake van is, we even ook moeten kijken wat passend is op dat moment.

[5:48:16] Die disclaimer moet ik even maken.

[5:48:18] Het kan soms verstandig zijn om wel samen te werken, omdat het doel soms het middelen heiligt.

[5:48:24] Dus die slag om de arm wil ik even maken, maar met die connotatie kan ik deze orderkamer geven.

[5:48:30] Ik zie een vraag vanuit de heer Ergin.

[5:48:36] Wat ik dan niet begrijp aan motie nummer 19 is dat dit tot heel veel administratie leidt.

[5:48:41] Volgens mij is de minister een warm pleitbezorger voor zo min mogelijk administratie.

[5:48:45] Dus ik begrijp niet waarom dit argument opeens bij deze motie heel klein is.

[5:48:50] Terwijl de minister, volgens mij was de motie van mevrouw Lala

[5:48:53] eigenlijk het argument over administratie en bureaucratie enorm groot maakt en hier eigenlijk oordeel Kamer geeft voor een motie die over een integrale inventarisatie vraagt, terwijl de minister eigenlijk in zijn disclaimer eigenlijk toelicht dat deze motie niet nodig is.

[5:49:13] Nou voorzitter, het is heel verstandig om dat te doen, omdat we hebben vandaag gezien hoe een onderzoek waar veel geld eruit is gegeven,

[5:49:21] waarin uitkomsten zitten waar je volgens mij iets zou willen, onderuit wordt gehaald omdat de partij met wie je samenwerkt in die context bepaalde belangenverstrengelingen heeft of bepaalde samenwerkingen heeft waarvan je zegt in die context is dat niet verstandig om daarmee samen te werken.

[5:49:45] En dan ben je dus daar geld aan het weggooien.

[5:49:46] Dat vind ik onverstandig.

[5:49:47] Ik heb ook in mijn Kamerbrief aangegeven

[5:49:49] vanmorgen dat ik breed ga kijken wat wordt het beleid voor de toekomst en met wie ga je dan samenwerken.

[5:49:57] En daarom vind ik dit een logische inventarisatie die ik daarin mee ga nemen, want dat was ik sowieso al van plan.

[5:50:04] Als u een soort gouden gids-achtige variant verwacht van deze motie, dan ga ik die verwachtingen wel temperen, want dat gaat niet gebeuren.

[5:50:12] Dus ik heb daar geen zorgen over gehad.

[5:50:14] Het is handig om daar scherp op te zijn, omdat je dus bij andere moties een totaal andere benadering ziet.

[5:50:20] En ik hoorde de minister net zeggen dat er sprake zou zijn van belangenverstengeling.

[5:50:24] Volgens mij is dat toch de schijn van belangenverstengeling, of heeft de minister al zijn conclusies getrokken?

[5:50:34] Ik denk dat de heer Ergin hier een terechtpunt heeft.

[5:50:36] Dat ik hier het woord schijn van even voor had moeten zetten.

[5:50:40] Dan ga ik naar mevrouw Nanninga.

[5:50:41] Ik blijf er ook eens bij dat geld geven aan je partner, je huwelijkspartner, niet heel verstandig is als je betrouwbaarheid van een onderzoek wil hebben.

[5:50:49] Dat heb ik ook aangegeven vorige week in de brief, dat ik dit onverstandig vind om te doen.

[5:50:54] Mevrouw Nanninga.

[5:50:56] Dank voorzitter en dank aan de minister voor het zich niet laten ompraten op Andermans moties door meneer Erkin.

[5:51:06] Zou het helpen als ik de motie nog wat aanpast, en dan zij bij de zinsnede indien aangetroffen, daar dan te zeggen passende maatregelen te nemen in plaats van de samenwerking te beëindigen, de opmerkingen van de minister in acht nemen, want dan kan ik hem nog wel even aanpassen.

[5:51:23] De minister.

[5:51:24] Ja, voorzitter, dat zou zeer fijn zijn.

[5:51:27] Want we gaan breed kijken met wie werken we samen, in welk context doen we dat.

[5:51:30] En is dat verstandig?

[5:51:32] Oké, motie 19, Oordeel Kamer.

[5:51:34] Voorzitter, motie 20.

[5:51:37] Ik snap de redenering.

[5:51:39] Je wil namelijk zoveel als mogelijk inzetten op B1.

[5:51:42] En die zorgen als het gaat om de Z-route, die zie ik ook.

[5:51:46] Ik wil deze motie alleen ontijdig op dit moment geven, omdat ik dit ook even mee wil nemen, één in de brief die ik nog ga sturen over de Z-route.

[5:51:53] aan mevrouw Nanninger onder andere en ook mee wil nemen in de evaluatie die we gaan starten richting 2027, hoe we die daarin vorm gaan geven.

[5:52:04] Dus op dit moment wil ik deze ontijdig geven.

[5:52:07] Motie 20 ontijdig.

[5:52:09] Even kijken, motie 21, die moet ik ontraden.

[5:52:14] Ik vind deze te scherp geformuleerd in het dictum en ook een aantal constateringen ben ik het mee oneens.

[5:52:20] Motie 21 ontraden.

[5:52:22] Dan, voorzitter, motie 22.

[5:52:24] Ja, die is eigenlijk natuurlijk overbodig.

[5:52:28] We hebben gewoon onderzoek van instituten en een daarvan is het Sociaal Cultureel Planbureau.

[5:52:34] En die constateren de integratieparadox als een verschijnsel.

[5:52:40] Ja, en als een onafhankelijk instituut dat constateert, dan is het heel gek om dat vervolgens wel of niet te erkennen of te ontkennen, zeg maar.

[5:52:49] Dus het gevaar van deze motie is overigens ook dat als die wordt weggestemd, dat dan de Kamer dat niet erkent, terwijl het wel een uitkomst is van een onderzoek van een coronamere partij, het Sociaal Cultureel Planbureau.

[5:53:01] Dus ik denk dat het verstandig is om, nou ja, misschien de oproep om hem in te trekken.

[5:53:05] Want uiteindelijk is hier dus ook overbodig, want het is gewoon een vaststelling van een verschijnsel wat er is, net zoals er heel veel dingen in de samenleving zijn.

[5:53:12] Die worden vastgesteld door het planbureau.

[5:53:15] Motie 22 overbodig en ik zie de heer Ergin.

[5:53:18] Ja, voorzitter, ik begrijp waar de minister op doelt.

[5:53:22] De dictum bestaat uit twee omdelen.

[5:53:24] Het erkennen en het vervolgens opnemen in beleid.

[5:53:27] Ik kan uit deze beantwoording van de minister opmaken dat hij in principe zegt, weet je wat, erkenning, daar kan ik eigenlijk weinig mee.

[5:53:34] Daar gaan wetenschappelijke bureaus of onderzoeksbureaus over.

[5:53:39] Maar ik wil best wel meedenken in de algehele herijking die de minister heeft aangekondigd.

[5:53:44] ...wat hij gaat doen in zijn actieagenda om integratieparadox in ieder geval... ...meer een plek te geven in het beleid.

[5:53:50] Begrijp ik het goed als ik de minister zo samenvat?

[5:53:53] De minister?

[5:53:53] Ja, voorzitter, maar dan word het ontijdig.

[5:53:56] Dan komen we daar weer op.

[5:53:57] Ik wil me daar echt even rustig op beraden.

[5:54:02] Voorzitter, ik ga me dan beraden over het diktum van de motie.

[5:54:05] Ik zal hem in ieder geval aanpassen, waarbij ik maximaal rekening houd met wat de minister zegt en ook de ruimte die hij hiervan nodig heeft.

[5:54:12] Maar ik denk dat het toch belangrijk is dat we het echt een plek gaan geven in de actieagenda, want je kunt niet alleen maar aan de ene kant negatieve veiligheidsvraagstukken in een container stoppen en dan als er iets is, zoals integratieparadox, daarvan zeggen, weet je wat, dat laten we bij de onderzoeksinstanties.

[5:54:29] Dus ik zal me daarover beraden.

[5:54:32] De minister?

[5:54:33] Ja, helder, voorzitter.

[5:54:34] En nogmaals, ik beraad mij op de koers.

[5:54:35] Er staat natuurlijk uw Kamer vrij om mij signalen mee te geven, dus dat zie ik bij de stemming dan wel.

[5:54:41] Oké, dan is het nog steeds ontijdig, of ik bedoel overbodig.

[5:54:44] Ja, dan wordt die ontijdig afhankelijk.

[5:54:46] Nu overbodig en afhankelijk van de aanpassingen kunnen we de appreciatie aanpassen.

[5:54:50] Motie 23, ook die ontijdig, ik kom daar nog op terug op het moment dat de nulmeting is afgerond en wij in de 100 dagenbrief.

[5:55:00] Tot slot de structurele... Sorry, even terug, 23.

[5:55:03] Ontijdig.

[5:55:06] Ontijdig.

[5:55:07] En ook motie 24 wordt ontijdig, voorzitter, omdat ik me nou beraad of dit verstandig is om te doen op deze manier.

[5:55:15] Motie 24 is ook ontijdig.

[5:55:18] Oké, ik kijk eventjes richting de Kamer.

[5:55:21] Er zijn verder geen vragen meer.

[5:55:23] Dan kunnen wij richting de afronding.

[5:55:25] Volgens mij zijn er wel toezeggingen gedaan en die zal ik even bijpakken.

[5:55:30] Er zijn twee toezeggingen gedaan, als het goed is, aan het lid Nanninga allereerst.

[5:55:36] De minister stuurt een brief over de zetroute en het taaleist.

[5:55:40] De vraag is even wanneer de brief zal komen.

[5:55:47] Dat is het voordeel van als je in maart bent, dan kun je gewoon roepen voor de zomer.

[5:55:51] Voor de zomer.

[5:55:52] Oké, voor de zomer.

[5:55:54] Dan de tweede toezegging.

[5:55:56] De minister gaat naar aanleiding van de motie Lala aangehaande het aanvragen van een rijbewijs de minister van INW verzoeken schriftelijk te reageren op de motie voorafgehaand aan de stemmingen.

[5:56:08] Ja, oké.

[5:56:10] Nou, dat was het.

[5:56:12] Dan wil ik graag iedereen bedanken voor jullie inbreng en de minister ook voor de reactie voor dit debat, de wetgevingsoverleg, integratie en maatschappelijk samenhang.

[5:56:22] En dan sluit ik bij deze het overleg.