Artikel 100 inzet in de Middellandse Zee

[0:00:00] Hierbij open ik de vergadering.

[0:00:02] Aan de orde is een technische briefing over artikel 100-inzet op de Middellandse Zee.

[0:00:09] We hebben hier vanavond een uur de tijd.

[0:00:13] We hebben voor de technische briefing drie experts.

[0:00:15] De heer Wouter Jurgens, directeur veiligheidsbeleid van het ministerie van Buitenlands Zaken.

[0:00:20] Johan van Deventer, commandant Joint Force Command van het ministerie van Defensie en Tim Goudsmit, senior beleidsmedewerker Iran, ook van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

[0:00:30] Even heel kort voor wie het niet heeft gezien, het behandelsschema.

[0:00:34] Dus vandaag doen wij deze technische briefing.

[0:00:38] Voor het schriftelijke ronde is de inbreng de deadline morgenochtend om tien uur en het commissiedebat is voorzien voor morgen van vier tot zeven en de ministers hebben

[0:00:49] Aangegeven ook beschikbaar te zijn om daarna, na zeven uur, de plenaire afronding te doen.

[0:00:54] En mochten de leden willen, dan kunnen er moties worden ingediend, dus ook voorzien dat er dan morgen gestemd gaat worden.

[0:01:01] Aan de kant van de Kamer hebben we collega's van de WER van D66.

[0:01:06] collega Maas, VVD, Boon van PVV, Teunis, de Partij voor de Dieren, Van Lanschot, CDA, Struis, 50PLUS, Dobbe, SP en Van Duivenvoorde van Forum voor Democratie.

[0:01:17] Maar dan geef ik eerst onze gasten het woord eerst aan u en daarna kunnen er feitelijke vragen gesteld worden aan de kant van de Kamer.

[0:01:26] Dank u wel, voorzitter.

[0:01:28] En dank u voor de uitnodiging om u vandaag te briefen over de technische aspecten van de inzet van het luchtverdedigings- en commandofragat, zijn de majesteit Evertsen in het oostelijk deel van de Middellandse Zee.

[0:01:38] Naar aanleiding van de artikel 100 brief die aan uw Kamer gisteren is toegekomen.

[0:01:42] Als u me toestaat zal ik een beetje als spelverdeler optreden.

[0:01:45] Eerst een korte aftrap doen met de algemene randvoorwaarden.

[0:01:49] Daarna zal Tim Goudsmit iets zeggen over de regionale situatie.

[0:01:53] En generaal Deventer over de militaire aspecten van de missie.

[0:01:58] Allereerst wat gaan we doen.

[0:02:01] Het kabinet heeft naar aanleiding van het verzoek van Frankrijk en Cyprus besloten om het luchtverdedigings- en commandovergad zijn majesteits Evertsen naar de Middellandse Zee te sturen ter verdediging van de Carrier Strike Group, zoals dat heet, onder leiding van de Charles de Gaulle, dat is een Frans vliegtuigschip, en de verdediging van Cyprus.

[0:02:21] De Evertsen is onderdeel van deze Carrier Strike Group die op een gereedstellingsreis was in de Baltische Zee.

[0:02:28] Cyprus heeft Frankrijk begin maart verzocht om hulp... in het kader van ontwikkeling in het Midden-Oosten.

[0:02:34] En Frankrijk heeft daarop het vliegdeckschip Charles de Gaulle... vanuit de Baltische Zee naar de Middellandse Zee gestuurd... om de situatie in de regio te monitoren... en partners en bondgenoten bij te staan, waaronder ook Cyprus.

[0:02:47] Wij sluiten ons daarbij aan voor een strikt defensieve inzet... tot begin april in het oosten van de Middellandse Zee... ter verdediging van deze Carrier Strike Group en Cyprus.

[0:02:58] We vragen daarbij begrip voor de hoge tijdstrik waaronder deze besluitvorming heeft plaatsgevonden en vanwege de urgentie en fluiditeit van de situatie hebben effect gehad op de aanloop van deze inzet en zullen mogelijk ook effect hebben op de snelheid van toekomstige afwegingen.

[0:03:14] De gronden voor deelname, waarom doen we wat we doen?

[0:03:18] Nederland wil met deze inzet bijdragen aan regionale stabiliteit en veiligheid met specifieke aandacht voor de veiligheid van EU-landen, NAVO-bondgenoten en regionale partners en de veiligheid van Nederlanders in de regio.

[0:03:31] Met de deelname van de Carrier Strike Group tonen we bondgenootschappelijke solidariteit en dragen we bij aan Europese samenwerking in het kader van de bescherming van internationale rechtsorde.

[0:03:42] Grondslag voor de inzet van Frankrijk en Cyprus is het verzoek van Frankrijk en Cyprus tot militaire bijdrage aan het vlootverband onder leiding van Frankrijk.

[0:03:54] De aanwezigheid van het Nederlandse schip in de Middellandse Zee is gebaseerd op de vrijheid van navigatie, gekodificeerd in het VN-zeerechtverdrag.

[0:04:02] Eventueel gebruik van geweld ter verdediging van aanvallen op Cyprus vindt zijn recht basis in de uitoefening van het inherent recht op collectieve zelfverdediging van Cyprus tegen onmiddellijk dreigende gewapende aanvallen.

[0:04:16] Daarnaast kan geweld worden gebruikt op basis van het inherent recht op zelfverdediging bij eventuele aanvallen tegen het vergat en het vlootverband waartoe het behoort.

[0:04:26] Het gaat hier om een nationale bijdrage waardoor de betrokken landen individueel verantwoordelijk zijn voor het bepalen van politiek mandaat van hun militaire eenheden.

[0:04:34] En indien de doelstelling van het vlootverband wijzigt, dan zullen we mogelijke bijdrage aan die gewijzigde doelstellingen opnieuw ter politieke besluitvorming voorleggen.

[0:04:45] En daarom wil ik graag het woord geven aan Tim voor de regionale comité.

[0:04:49] Bedankt, Wouter.

[0:04:51] Over de regionale context kunnen we heel lang praten, maar ik ga mijn best doen om het kort te houden om meer ruimte te geven aan vragen.

[0:04:57] Door de aanvallen van de VS en Israël op Iran op 28 februari is de regionale context drastisch veranderd.

[0:05:03] Hoewel we de afgelopen jaren al eerder directe aanvallen hebben gezien tussen Israëli's en Iraniërs, is deze fase echt volatieler, gewelddadiger en raakt het meer landen dan ooit tevoren.

[0:05:13] Al anderhalf week voeren de VS en Israël een luchtcampagne uit, waarbij onder andere opsluiter Gamernay is uitgeschakeld, samen met ongeveer vijftig hooggeplaatste leden van het regime.

[0:05:22] Inmiddels zijn natuurlijk veel meer hooggeplaatste leden van het regime uitgeschakeld.

[0:05:26] Ik zie nog steeds voortdurend worden de raketlanceerinstallaties, militaire doelen, aan het regime geleerde doelen, nucleaire faciliteiten, oliefaciliteiten geraakt in Iran.

[0:05:35] En doordat het Iraanse regime de internet in het land weer heeft platgegooid, is het voor ons ook moeilijk om een goed beeld te krijgen van de omvang van de schade.

[0:05:43] Ook van schade aan de eventuele civiele infrastructuur en van de hoeveelheid doden in Iran.

[0:05:49] De reactie van Iran was meteen escalerend.

[0:05:51] Sinds 28 februari worden alle zes de golfstaten, de GCC-landen, aangevallen.

[0:05:56] VE, Qatar, Bahrein, Kuwait, Saudi-Arabië en Oman.

[0:05:59] Daarnaast ook Jordanië is getroffen door Iraanse drone- en raketaanvallen.

[0:06:03] En we zien ook escalatie in Irak en Azerbaidjan, naast wat Wouter net heeft gezegd over Cyprus en Turkije.

[0:06:10] De Iraniërs zeggen alleen te mikken op Amerikaanse militaire doelen, maar wat we zien en wat we horen van de andere landen in de regio is dat ook niet-Amerikaanse militaire doelen en civiele objecten worden geraakt.

[0:06:20] Eerdere uitspraken van de Iraanse president Pezeskian dat de golfstaten niet langer doelwit zouden zijn van aanvallen komen niet overheen met de feitelijke ontwikkelingen zoals we die zien en zijn ook inmiddels afgezwakt.

[0:06:31] Onze lezing van wat hier aan de hand is, is dat Iran probeert dit conflict horisontaal uit te breiden, dus zoveel mogelijk landen bij het conflict te betrekken en de kosten daarmee voor de regio en voor de rest van de wereld zo hoog mogelijk te maken, in de hoop dat dat zou leiden tot druk op de Verenigde Staten, met name om te stoppen met vechten.

[0:06:52] Tegelijkertijd proberen de Goalstaten te voorkomen dat hun grondgebied een verlengstuk wordt van Annamans oorlog.

[0:06:57] Er ligt nog steeds een voorkeur voor diplomatie en deescalatie,

[0:07:01] Wel is er een diepe vertrouwensbreuk.

[0:07:03] Het beetje vertrouwen dat er was tussen Iran en de golfstaten is echt helemaal weg.

[0:07:09] Wat ook de diplomatieke inzet door die golfstaten zal beïnvloeden.

[0:07:13] Directe offensieve betrokkenheid van de golflanden zou hun eigen veiligheid wellicht nog meer in gevaar brengen en hun ontwikkelingsagenda, dus al die grootste plannen die ze hebben over Vision 2030, zou die Arabië nog verder in gevaar brengen.

[0:07:28] Dankzij de luchtverdediging worden de meeste projectielen onderschept.

[0:07:32] Slachtoffers vallen vooralsnog vooral door vallend puin.

[0:07:36] Militair gezien hebben de golfstaten meer dan 90 procent van de Iraanse raketten en drones onderschept, maar recente aanvallen hebben ook jaten in de luchtverdediging laten zien.

[0:07:46] De nationale systemen blijken toch kwetsbaar voor de relatief goedkope drones en raketten die Iran in grote veelheden blijft afvuren.

[0:07:54] We zien wel een afname van het aantal raketaanvallen.

[0:07:57] Het dodental in Israël is sinds het begin van het conflict opgelopen tot veertien.

[0:08:01] Ook aan de Israëlische zijde wordt nog altijd het merendeel van raketten en drones richting Israël onderschept.

[0:08:08] Doordat Hezbollah zich begin maart bij het conflict heeft gehoed, is er een conflict op twee fronten ontstaan voor Israël.

[0:08:14] En sinds de aanvallen van Hezbollah bombardeert Israël in Libanon en is er ook een grondoffensief gestart.

[0:08:20] Afgelopen week heeft een IRGC-commandant aangegeven dat de straat van Hormoes gesloten is en dat op elk schip gevuurd zal worden dat probeert de straat van Hormoes te passeren.

[0:08:29] Het betreft op dit moment nog geen fysieke afsluiting, dus fysiek kunnen schepen er nog steeds doorheen.

[0:08:33] Er zijn geen mijnen, er is nog geen blokkade, maar de onveiligheid zorgt er wel voor dat vervoer vanuit de Persische Golf richting de rest van de wereld en andersom is gestokt.

[0:08:48] Tot te weten hebben de hoedjes zich nog niet gemengd in de strijd.

[0:08:51] Omdat ze een directe risico vormen voor de Rode Zee, de olie-infrastructuur in de Golfslanden en Israël, houden we die situatie natuurlijk ook nauwlettend in de gaten.

[0:09:01] Dan geef ik nu het woord aan...

[0:09:03] Commandant Johan van Deventer.

[0:09:05] Dank je wel.

[0:09:06] En ik schets hoe dat er dan uitziet aan de militaire kant.

[0:09:09] Dus wij brengen in een luchtverdedigingsvergad die vaart in een groep met de Franse Carrier, Carrier Strike Group.

[0:09:18] En zijn taak, haar taak, wij spreken haar over schepen, is het doen van luchtverdediging, het verdedigen van de Carrier Strike Group en daarmee het verdedigen van Cyprus.

[0:09:27] Hoe moet u zich dat voorstellen?

[0:09:29] Ze begeven zich naar het oosten van de Middellandse Zee, de omgeving van Cyprus, patrouilleren daar met de groep schepen en waarbij ieder zijn taak heeft.

[0:09:38] De een is vlieglekschip, de andere is tankschip en onze lever dus luchtverdediging voor die groep van schepen en daarmee ook voor de omgeving.

[0:09:47] Het schip is daar uitermate geschikt voor.

[0:09:50] Nederland heeft hele goede schepen gebouwd, luchtverdedigings- en commandobevoeringsfragat.

[0:09:55] De rol die het nu krijgt is luchtverdediging.

[0:09:58] De eenheid, dus het schip, het materiaal en de mensen zijn hier ook klaar voor en getraind voor.

[0:10:04] En we hebben ze zelfs dit weekend nog wat extra spulletjes aan boord kunnen geven om optimaal uitgerust te zijn.

[0:10:11] Wat zijn de risico's die we hebben geanalyseerd en gemitigeerd waar nodig?

[0:10:16] We hoorden net de situatie in het Midden-Oosten, die is weerbastig.

[0:10:23] Er is dreiging in de omgeving.

[0:10:26] Hoe dichter bij de kust, hoe groter potentieel de dreiging voor het schip ook.

[0:10:30] Dat kan je mitigeren met waar je vaart en hoe je met het schip manoeuvreert.

[0:10:34] Voor de rest zijn er systemen aan boord om bijvoorbeeld het schip en haar bemanning te beschermen tegen drones.

[0:10:41] We hebben maatregelen genomen om het schip ook te beschermen tegen bijvoorbeeld dreigingen in het cyber domein.

[0:10:50] De kans op burgerslachtoffers is zeer, zeer laag omdat het een defensieve missie betreft, ook nog eens boven zee.

[0:10:58] Dus het schip heeft als taak om dreiging wat richting Cyprus of richting het vlootverband komt uit te nemen.

[0:11:06] Dat gebeurt dan boven water en dan zou je al moeten denken aan wat is de kans dat brokstukken op

[0:11:11] een verdwaald schip komt.

[0:11:14] Dus zeer laag risico erop.

[0:11:16] Medisch gezien is het schip goed geëquipeerd om zelf eerste hulp en een rol 1, zoals wij dat in militaire termen noemen, toe te passen.

[0:11:24] Omdat het altijd in de buurt is van het vliegtuigschip, dat is een stuk groter schip, hebben we daar extra medische hulp, rol 2 in onze termen.

[0:11:35] Kan er zelfs geopereerd worden als het nodig is voor grotere, complexere situaties.

[0:11:40] ...zal er dan met een helikopter richting het dichtstbijzijnde land... ...gemanoeuvreerd moeten worden.

[0:11:47] Hoe ziet de commando-structuur eruit?

[0:11:51] Wij houden volkom bij onze CDS operationeel commando bij mij.

[0:11:55] Daarmee houden we altijd nationale zeggenschap... ...over welke operatie en missie we toestaan voor het schip.

[0:12:01] Tactisch gezien laten we het aansturen in dat vlootverband... ...zodat het schip goed kan samenwerken met de andere schepen in het verband... ...en zodat ze als team...

[0:12:10] ...effectief kunnen opereren.

[0:12:13] Daar nog misschien als laatste de tijdslijn.

[0:12:17] Het schip is nu ergens in het midden van de Middellandse Zee... ...gaat de komende dagen nog de brandstof op peil brengen... ...en nog wat voeding aan boord krijgen.

[0:12:26] Zodra wij politieke goedkeuring hebben... ...kunnen ze ook met de operatie beginnen in het oostelijke deel van de Middellandse Zee.

[0:12:35] Hartelijk dank.

[0:12:37] Dan gaan we nu naar de kant van de Kamer.

[0:12:38] Ik herinner u, dit is de technische briefing, morgen het politieke debat.

[0:12:43] Als de gasten vinden dat de vraag te politiek is, dan hoeft u die ook niet te beantwoorden.

[0:12:48] Ik stel voor om eerst even van vier leden vragen te verzamelen.

[0:12:54] Mevrouw Teunissen.

[0:12:56] Dank u wel voorzitter.

[0:12:57] Mijn vraag gaat over de risico's zodat we toch op een of andere manier als Nederland bij het conflict betrokken raken.

[0:13:04] Het kabinet schrijft in de brief overhooging van de Iraanse dreiging richting personen en objecten in Nederland als gevolg van de Nederlandse militaire inzet in het conflict is voorstelbaar.

[0:13:14] Nu is ook op de basis op Cyprus aangevallen door drones, ook vanwege de betrokkenheid van de VS, dat de VS van daaruit ook weer aanvallen kan plegen op Iran en zichzelf kan verdedigen.

[0:13:29] Dus mijn vraag is van wat is nou het risico dat Nederland op enige lei wijze betrokken raakt bij dit conflict?

[0:13:38] Dank u wel.

[0:13:38] Mevrouw van der Werff namens D66.

[0:13:41] Ja, dank, voorzitter.

[0:13:42] Mijn vraag gaat over het mandaat van de Charles de Gaulle.

[0:13:45] Ons eigen mandaat is heel duidelijk, staat ook goed omschreven in de brief, maar het gat is onderdeel van een breder wapensysteem.

[0:13:55] Wat is dan precies het mandaat van het Franse schip?

[0:13:58] Zit daar een verschil tussen en wat gaan we doen als dat Franse mandaat wijzigt?

[0:14:03] Ik plak er even wat vragen aan vast, voorzitter.

[0:14:06] Worden wij daar dan als Kamer over geïnformeerd of geconsulteerd?

[0:14:10] Dank u wel.

[0:14:11] Dan mevrouw Maes namens de VVD.

[0:14:13] Dank u.

[0:14:14] Dank voorzitter en dank voor de inleidingen.

[0:14:19] Mijn vraag gaat over...

[0:14:22] Het weer in gebruik nemen van de straat van Hormuz.

[0:14:26] U gaf aan, daar is het zo onveilig dat op dit moment heel weinig schepen doorheen varen.

[0:14:34] Worden er gesprekken gevoerd om te kijken of dat op de een of andere manier, of worden er acties ondernomen om te kijken of dat op de een of andere manier op de korte termijn zou kunnen worden opgeheven?

[0:14:43] Misschien is dit een politieke vraag, maar dan mag u het zeggen.

[0:14:46] En ik vroeg mij af verder nog of u iets kan toelichten over wat het verschil is tussen die tactische aansturing vanuit de shoulder goal en de operationele aansturing vanuit de Nederlandse joint force command.

[0:14:59] En hoe die zich tot elkaar verhouden.

[0:15:02] Dank u wel.

[0:15:03] Dan de heer Van Lanschot namens CDA.

[0:15:05] Dank, voorzitter, en dank voor de presentatie.

[0:15:08] Mijn vraag gaat over het mandaat van zelfverdediging.

[0:15:11] Zijn er nou scenario's denkbaar waarin die zelfverdediging kan omslaan in een noodzakelijk pre-empty strike die meer offensieve karakteristieken zou hebben?

[0:15:18] En hoe past het dan binnen dit artikel 100-besluit?

[0:15:21] Dank.

[0:15:22] Ik neem ook nog mee de heer Boon namens de PVV.

[0:15:25] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:15:26] Ik heb een vraag.

[0:15:27] Stel, de worst case scenario is een QRF, een quick reaction force, achter de hand.

[0:15:33] Duidelijke vragen.

[0:15:34] Wie kan ik eerst het woord geven?

[0:15:38] Dank u wel, voorzitter.

[0:15:41] Dank voor de vragen.

[0:15:44] Mevrouw Teunissen vroeg naar de risico's in Nederland en in relatie tot de aanvallen van Iran op de basis van het VK in Cyprus.

[0:15:53] De risico's, zoals we in de brief omschrijven, zijn niet nul, maar we schatten die in als beperkt.

[0:16:00] Er is natuurlijk al een dreiging in Nederland die door de diensten wordt onderkend van de Iraanse diensten.

[0:16:08] Maar de inschatting is dat het profiel niet significant verhoogt... ...naar aanleiding van deze defensieve inzet.

[0:16:16] Dat is natuurlijk nooit helemaal zeker te zeggen en ook tijdsafhankelijk.

[0:16:20] Maar de inschatting van de regering is dat die risico's niet significant stijgen... ...nog in het cyberdomein, nog in het domein waar de diensten...

[0:16:34] eerder aanslagen hebben gepleegd op Nederlandse staatsburgers.

[0:16:38] Voor wat betreft de risico's van het escader en de basis in Cyprus is het natuurlijk niet uitgesloten dat die basis opnieuw wordt aangevallen.

[0:16:47] De reden dat we daar liggen is ook om bij te dragen aan de verdediging van Cyprus en om die reden

[0:16:55] hebben we de juiste capaciteiten aan boord zoals omschreven door Johan van Deventer en het schip kan daarop acteren indien nodig.

[0:17:04] Misschien daarmee gecombinerend de risico's van escalatie

[0:17:12] Die risico's achten wij beperkt omdat we een strikt defensief mandaat voor het vlootverband en voor de Evertse hanteren.

[0:17:23] Dat betekent dat de Evertse, indien er een bedreiging is van Cyprus, dat we kunnen ingrijpen en als er een bedreiging tegen het schip of het vlootverband zelf is.

[0:17:32] En dat betekent dat we acteren om de bedreigingen die tegen het schip en het eiland plaatsvinden, om die tegen te houden.

[0:17:40] Maar daar vloeien geen offensieve acties uit voor.

[0:17:43] Maar misschien wil jij er nog iets verder daarna over zeggen, Johan.

[0:17:47] Mandaat voor de Charles de Gaulle laat ik even daar.

[0:17:50] Even kijken.

[0:17:54] Dan is dit, denk ik, voor mij en voor jou de straat van de gesprekken.

[0:17:58] Meneer Goudsmit?

[0:18:00] Ten aanzien van de straat van Hormoes, daar wordt zeker over nagedacht.

[0:18:03] Zoals u wellicht weet, 20% van de olie, 20% van de liquefied natural gas van de wereld stroomt er doorheen.

[0:18:09] Dus het is echt een groot probleem dat die straat is afgeschoten.

[0:18:13] Er wordt niet alleen in Den Haag over nagedacht.

[0:18:15] Daar spreken we ook met onze Europese partners en met andere partners over.

[0:18:18] Dus daar wordt zeker aangewerkt en gekeken.

[0:18:22] Is het eigenlijk te kort samenvatting?

[0:18:23] Generaal Van Deventer, dat is het fijne van laatste.

[0:18:26] U mag alle openstaande vragen nog beantwoorden.

[0:18:33] Mandaat van Charles de Gaulle is ook een defensieve missie.

[0:18:36] Dus daarom lijnt het mooi op met ons.

[0:18:38] En vervolgens wordt het politiek en laten we het aanmorgen.

[0:18:40] Ieder land heeft zijn eigen mandaat.

[0:18:41] Wij bewaken ons mandaat.

[0:18:44] Dus wij zorgen ervoor dat de Nederlandse inzet is defensief, zoals beschreven in de Kamerbrief.

[0:18:53] En dan laat ik het aan de politieke kant om uit te leggen

[0:18:57] ...wat er dan gebeurt als dat wijzigt.

[0:19:00] Dat is, denk ik, ook gelijk een link naar de vraag van... ...waar hadden we de vraag?

[0:19:05] Over tactische aansturing van mevrouw Maes.

[0:19:07] Het verschil tussen tactische aansturing en operationele aansturing.

[0:19:11] Dus de operationele aansturing die wij doen, is de eenheid een operatie bieden.

[0:19:15] Die operatie is het beschermen van de Childerwall... ...het beschermen van Cyprus in het oostelijk deel van de Middellandse Zee.

[0:19:23] Daarmee geven we ze eigenlijk een kader waar ze binnen moeten blijven.

[0:19:27] Daarbinnen is het de tactische aansturing, dag tot dag, uur tot uur, minuut tot minuut, ga naar links, ga naar rechts, jij kijkt rechts, ik kijk links, op die manier, maar dan tussen schepen, wat de Fransen uitvoeren.

[0:19:42] En waarom is het belangrijk dat we wel die tactische aansturing

[0:19:45] door de Fransen laten doen, zodat die hele flotilie van schepen allemaal georchestreerd en samenwerken onder één hoofdige tactische leiding.

[0:19:54] Eigenlijk zou je het kunnen zien, hetzelfde als dat je tien soldaten naar buiten stuurt, dan heeft één de leiding en alle tien doen nuttig samenwerken.

[0:20:02] Nu zijn het meerdere schepen en op die manier zorgen we ervoor dat ze tactisch goed kunnen samenwerken en door onze rol in het operationele commando zorgen we dat ze binnen de operatie kaders blijven.

[0:20:14] Dan van meneer Van Lanschot was nog de vraag, kan defensief omslaan naar offensief?

[0:20:24] Het is een luchtverdedigings- en commandovoeringsvergad.

[0:20:29] Hij is gemaakt, zij is gemaakt voor luchtverdediging.

[0:20:32] In de verre toekomst komen er andere wapens op, maar ze kan het nu niet.

[0:20:38] Het is puur een defensief

[0:20:39] vliegtuig of schip wat luchtverdediging kan doen.

[0:20:44] Dus dat past ook helemaal bij de operatie en de missie die we haar nu geven en het mandaat wat ze heeft.

[0:20:50] Dus geen kans vanuit ons dat haar taak gaat omslaan naar een offensief opereren.

[0:20:56] En dan als laatste zou ik iets kunnen zeggen over, is er een QRF?

[0:21:03] We zouden kunnen zeggen dat wij de QRF zijn.

[0:21:06] Er is een vlootverband rond de carrier en wij zijn juist daar de verdediger van de carrier voor het geval er dreiging is.

[0:21:15] En door de goede samenwerking binnen zo'n groep beschermen ze eigenlijk allemaal elkaar.

[0:21:21] Dank u wel.

[0:21:22] Dank u wel.

[0:21:23] Dan gaan we door.

[0:21:24] De heer Struis namens 50PLUS.

[0:21:27] Ja, ik heb even een vraag, want oorlogen worden tegenwoordig gewonnen door een hoge mate van intelligence.

[0:21:34] En daar is mijn vraag op gericht.

[0:21:36] Is de samenwerking, zonder in de operatie te komen hoor, is de samenwerking voldoende tussen de Israëli's en de Amerikanen?

[0:21:42] de Franse en ons, zodat u op het beste informatieniveau zit om uw besluiten zowel tactisch, strategisch als operationeel te kunnen nemen.

[0:21:51] En ik ben echt even nieuwsgierig daarnaar.

[0:21:53] Wij als controlerende orgaan van de regering, wij zijn zeker niet risicomijzend, maar dit is wel een belangrijk onderdeel van ons.

[0:21:59] Heb je het goede informatieniveau om je verdedigende taken uit te voeren en word je optimaal of maximaal bediend door ook andere partners?

[0:22:08] Dank u wel.

[0:22:09] Dank u wel, mevrouw Dobbe namens de SP.

[0:22:11] Ja, dank u wel.

[0:22:12] En dank u wel ook voor alle informatie om hier vanavond te zijn.

[0:22:15] Ik heb een vraag over risico's als het gaat over betrokken raken bij het conflict.

[0:22:20] Ik hoorde mevrouw Teunissen net ook een dergelijke vraag stellen en dat ging meer over de risico's in Nederland.

[0:22:25] Ik vroeg mij af, wat gebeurt er nu op het moment dat bijvoorbeeld Evertsen wordt aangevallen, direct wordt aangevallen, misschien wordt geraakt?

[0:22:33] We hopen allemaal dat het niet gebeurt, maar wat gebeurt er als ze worden geraakt?

[0:22:36] Of bijvoorbeeld de Charles de Gaulle wordt geraakt of betrokken raken in actieve gevechten?

[0:22:41] Wat betekent dat dan voor het risico op betrokkenheid in dit conflict?

[0:22:48] Dank u wel, de heer Van Duivenvoort namens Forum.

[0:22:52] Jij krijgt een vraag, naar wat is het juridische kader eigenlijk van dit besluit?

[0:22:56] Dus is het NAVO, EU of bilateraal met Frankrijk?

[0:22:59] En wat zou dit dus ook betekenen voor de controle die wij hebben op wat er met het schip gebeurt?

[0:23:05] Mevrouw Nanninga namens JA21.

[0:23:06] Het voor- of nadeel van laatste in het rijtje zijn dus dat heel veel goede vragen al zijn gesteld.

[0:23:12] Waarvoor dank.

[0:23:13] Enigszins aansluitend op de uur van Duivenvoorde.

[0:23:17] Iets specifieker, heeft Nederland ook een juridische defensieverplichting?

[0:23:22] Jijgens Cyprus, hoe steekt dat in elkaar?

[0:23:26] Dank.

[0:23:27] En dan heb ik zelf ook nog een vraag als u dat toestaat.

[0:23:32] Gisteren, volgens mij hier in de technische briefing best duidelijk, gaat het om Cyprus en de bescherming van de Charles de Gaulle.

[0:23:39] Werd daar ook gesproken over bondgenoten.

[0:23:41] Moet ik dan voorstellen dat het grondgebied bijvoorbeeld op het moment dat een raket op weg is naar Griekenland of naar Turkije, wat wordt daar onder verstaan?

[0:23:48] Omdat

[0:23:50] te specificeren en een tweede vraag.

[0:23:53] Op die Britse basis op Cyprus, als ik het goed begrijp, hebben de Amerikanen toestemming gekregen om die basis te gebruiken.

[0:24:00] Is het bekend waarvoor die basis wordt gebruikt?

[0:24:03] Dank u wel.

[0:24:04] Dan gaan we naar de heer Jorgens.

[0:24:10] Dank u voorzitter en dank voor de vragen.

[0:24:15] Ik kijk even door het rijtje wat het beste bij mij past.

[0:24:17] Ik denk dat we een aantal elementen ook samen beantwoorden.

[0:24:21] Als het gaat over inlichting en samenwerking zoals Gisterhuis vroeg.

[0:24:26] Het betreft een operatie van Frankrijk, Nederland en andere landen die deelnemen in het vlootverband, waarbij nog niet helemaal duidelijk is welke landen precies aansluiten.

[0:24:37] Tussen die landen wordt informatie gedeeld.

[0:24:39] Dus we houden die informatiedeling strikt binnen deze groep en we zijn ervan overtuigd dat we met die informatiedeling het beeld hebben waarmee we veilig kunnen opereren en de opdracht kunnen uitvoeren waarvoor we daar zijn.

[0:24:56] U vroeg naar de risico voor de betrokkenheid van de Charles de Gaulle in een breder aanval op de Charles de Gaulle.

[0:25:15] Zoals ik al aangaf in mijn inleiding is het mandaat voor de Evertsen en voor het Vlootverband dat zij in geval van zelfverdediging

[0:25:25] zich kunnen verdedigen tegen inkomende aanvallen.

[0:25:30] We gaan daarbij vanuit, en daarvoor zijn we daar, dat die aanvallen komen op dit moment vanuit Iran richting allerlei landen in de regio, in de golf, maar dus ook richting Cyprus en afgelopen week ook tweemaal met een raket richting Turkije.

[0:25:44] Dus daartegen mag het vlootverband zich verdedigen.

[0:25:50] Dus wij gaan ervan uit dat we daarmee niet breder betrokken worden in een conflict, maar dat we uit zelfverdediging handelen om de dreiging te neutraliseren die tegen het vlootverband is gericht.

[0:26:03] Ik denk niet dat we rekening houden, we gaan niet uit van een situatie waarbij, we gaan uit van de technische capaciteiten van het vlootverband en van de Evertsen, dus we gaan er op dit moment niet van uit in de risicobeoordeling dat het vlootverband ook direct geraakt zou kunnen worden.

[0:26:21] een situatie waar we ons dan op moeten bezinnen.

[0:26:27] De heer Van Duivenbode vroeg naar de kader waarbinnen de operatie plaatsvindt.

[0:26:32] Dat is bilateraal.

[0:26:34] Het is dus niet een NAVO- of een EU-operatie, het is een bilaterale bijdrage van Nederland op verzoek van Frankrijk en Cyprus om bij te dragen aan de verdediging van de Carrier Strike Group en van Cyprus.

[0:26:49] Dan de vraag over bondgenoten, die heb ik nu al deels beantwoord.

[0:26:53] We hebben specifiek in de brief opgenomen dat ook bondgenoten, als er een dreiging is tegen bondgenoten, dat de Evertse daar tegen kan optreden.

[0:27:03] We achten die kans heel klein, maar we willen de situatie voorkomen dat het schip in de regio is, dat er een acute noodsituatie is waarin opgetreden zou moeten worden en we dan geen mandaat hebben.

[0:27:13] Dus op dat moment kan de Evertse

[0:27:15] en de Carrier Strike Group optreden.

[0:27:20] U vroeg naar de precieze functie van de Britse basis op Cyprus ten behoeve van de VS.

[0:27:27] Dat kan ik u op dit moment niet zeggen, dat weten we niet precies.

[0:27:30] We zijn er op verzoek van Cyprus ter beveiliging van Cyprus en niet specifiek van de Britse basis.

[0:27:36] Dank u wel.

[0:27:39] Generaal.

[0:27:41] Ik denk dat we alle vragen hebben gehad.

[0:27:48] Kijken of de leden het daarmee eens zijn, als u dat goed vindt.

[0:27:52] Ja, nee, zeker.

[0:27:54] Er is nog alle ruimte om... Dus ik ga gewoon het rijtje af om...

[0:28:00] We hebben een half uur, dus we hoeven ons niet te haasten.

[0:28:03] Alle vragen kunnen gewoon aan bod komen.

[0:28:05] Mevrouw Teunissen, op basis van de beantwoording.

[0:28:07] Heeft u nog vragen?

[0:28:09] Ja, dank u voorzitter en dank voor de uitgebreide heldere beantwoording.

[0:28:13] Ik heb een specifiekere vraag over de afbakening.

[0:28:17] U zei net niet specifiek ter verdediging van de Britse basis, maar het gaat om de verdediging van Cyprus.

[0:28:24] Maar de Amerikanen hebben toestemming gekregen van de VK om de basis te gebruiken.

[0:28:30] Kan het uitgesloten worden dat ook het vergat toch ingezet wordt, ook ter verdediging van

[0:28:36] die basis, of is die uitgesloten van het mandaat?

[0:28:41] Zullen we gewoon nu één voor één doen, dat u ook nog verder in kunt gaan op elkaars vragen.

[0:28:47] Wie wil deze pakken?

[0:28:48] Generaal?

[0:28:51] Vanuit militair technisch oogpunt kan ik er iets over zeggen.

[0:28:54] De basis ligt op Cyprus.

[0:28:55] Onze taak is Cyprus te verdedigen.

[0:28:57] Als we Cyprus verdedigen, wordt de basis niet geraakt.

[0:29:03] Ja, en politieke vragen kunt u verder nog morgen doen.

[0:29:07] Mevrouw van der Werf, heeft u nog vragen?

[0:29:09] Ja, dank.

[0:29:11] Ik was benieuwd naar welke andere landen er nou deel uit van deze vloot en wat is daar de actuele stand van zaken en welke onderlinge afspraken zijn er tussen die landen?

[0:29:25] Ja, daar kan ik om operationele redenen niet veel over zeggen, omdat de Fransen dat als operationele informatie zien.

[0:29:34] De Fransen zijn er zelf met meer dan alleen het vliegrekschip en wij zijn er en dan lezen we in de krant soms ook andere landen die er zijn.

[0:29:44] Maar nog contact gehad met de Fransen of we dit openbaar overal mogen zeggen en vanuit hun verzoek is om dat niet te doen.

[0:29:51] Dus ik laat het even bij deze twee landen.

[0:29:53] De rest moeten we uit de media halen.

[0:29:55] Mevrouw Maas.

[0:29:56] Ja, ik had ook nog wel een vraag.

[0:29:58] Ik vroeg mij af, de drone die terecht kwam op die Britse militaire basis, of u daarvan iets kan zeggen over of dat een bewust afgevuurde drone is en of dat dan in het kader van wat meneer Goudsmit zei, gezien moet worden als een element van die horizontale uitbreiding.

[0:30:14] Wie wil deze beantwoorden?

[0:30:16] Meneer Goudsmit zelf of meneer Jorgens?

[0:30:22] We weten dat niet zeker, wat de intentie is waarmee deze drone is afgevuurd.

[0:30:29] Dus ik moet enigszins speculeren.

[0:30:32] Wat we horen is dat het is waarschijnlijk dat hij door Hezbollah gelanceerd is.

[0:30:42] Met als doel om de basis te treffen, maar we weten dat niet zeker.

[0:30:49] We denken wel dat het onderdeel is van de bredere campagne van Iran om te escaleren naar de regio.

[0:30:57] En ik noemde eerder ook de twee raketten die richting het Turkse luchtruim zijn onderschept.

[0:31:02] Dus het beperkt zich niet tot de golf.

[0:31:05] Het is een bredere escalatie die Iran voorstaat.

[0:31:10] Ja, daar gaat uw gang.

[0:31:12] Ik had er nog eentje over.

[0:31:14] U had het over de dreiging, met name ook op de cyber, dat daar ook rekening mee wordt gehouden.

[0:31:21] Ik vroeg me af, wel naar aanleiding van wat u zei daarover, hoe beoordeelt u die cyberdreiging, ook met het oog op het feit dat daar ook een Russisch schip rond vaart?

[0:31:32] Naarmate dit militair beantwoord wordt, ja.

[0:31:36] Ja, en cyber heeft altijd een mate van gevoeligheid, dus ik moet even op mijn woorden letten.

[0:31:44] Dus we zijn ons bewust van dreigingen in het cyberdomein.

[0:31:48] Waar kunt u aan denken aan maatregelen die we nemen?

[0:31:54] Onze verbindingen beveiligen met crypto, dus met sleutels.

[0:32:00] geen uitzendingen van onze sensoren doen op tijden, locaties, plaatsen waar we denken dat dat niet slim is.

[0:32:07] Dus dat zit allemaal wat in de procedures.

[0:32:10] En dan natuurlijk het gedrag van onze mensen.

[0:32:12] Niet spreken over de missie zodat, als ze zouden worden afgeluisterd of als ze zouden erover willen emailen of wat dan ook, dat ze dat niet kunnen doen.

[0:32:22] In die hoek moet je het zoeken.

[0:32:26] Ja, dat snap ik.

[0:32:28] Het is een openbare technische briefing.

[0:32:30] De heer Van Lanschot.

[0:32:31] Ja, dank, voorzitter.

[0:32:33] Twee vragen.

[0:32:35] Eén is, ik zou het waarderen als we het verzoek van Cyprus en Frankrijk ook zouden kunnen ontvangen, neem aan dat dat ergens op schrift is gesteld.

[0:32:40] Dat hoeft nu niet ter plekke, maar dat we dat voordat de pand hebben, dat is alvast een aankondiging, die kunnen we ook anders in de schriftelijke vragen opnemen, feitelijke vragen.

[0:32:47] En mijn tweede vraag is, ik zie in deze presentatie staan geen verdringingseffecten.

[0:32:51] Wat wordt daarmee bedoeld?

[0:32:53] Neem aan voor het eerst dat ik bij de heer Jurgens moet zijn als hij iets over kan of wil zeggen.

[0:32:59] Dank u voorzitter.

[0:33:00] We zullen het verzoek meenemen en dan hoort u daar zo spoedig mogelijk van.

[0:33:03] En over de verdringingseffecten neem ik aan met de inzet van de krijgsmacht.

[0:33:08] Ja, een term, misschien een militaire term die we vaak gebruiken.

[0:33:11] Ik dacht standaard onderdeel was van artikel onder brief.

[0:33:16] Het is niet dat we nu met het LCF wat we nu inzetten op ditzelfde moment een andere operatie wilden gaan doen.

[0:33:23] Dus het verdrinkt niet iets anders.

[0:33:26] Dierboon.

[0:33:28] Ja, op missie gaan als eigen cureft lijkt me niet heel erg verstandig.

[0:33:31] En er wordt ook gezegd we gaan ervan uit dat we niet geraakt worden.

[0:33:34] Maar ik ga wel uit dat we er wel op gaan voorbereiden.

[0:33:37] En kunt u daar iets meer over vertellen?

[0:33:40] Generaal van Deventer.

[0:33:42] De eenheid mensen en het schip zelf is getraind in het bestrijden van drones, het bestrijden van inkomende antischipraketten, het bestrijden van inkomende vliegtuigen.

[0:33:55] Dus de taak en de missie en de getraindheid van de eenheid is helemaal daarop gericht.

[0:34:00] En dan hebben ze de afgelopen weken in dit floatverband kunnen trainen in hoe effectief samen te werken en hoe elkaar te beschermen en te zorgen dat ze samen sterker zijn dan de optelsom van de individuele schepen.

[0:34:13] Dus daar zit die verdedigende kracht in waar ik het straks over had.

[0:34:18] Beantwoordt dat uw vraag, meneer Ban?

[0:34:21] Ik zie nog wat twijfels.

[0:34:22] Nee, eigenlijk niet, want er wordt gezegd, we gaan ervan uit dat we niet geraakt worden, maar als militair moet je er wel op voorbereiden.

[0:34:28] En stel het gebeurt, we hebben worst case scenario, het schip wordt flink geraakt, wat dan?

[0:34:32] En er blijven aanvallen doorgaan bijvoorbeeld.

[0:34:35] Ook daar zijn procedures voor, dus als we het over het opwerken en het trainen van een schip hebben, dan is het het trainen van brand aan boord, het trainen van een gat in de romp door een aanval, het trainen van een zinkend schip en waar gaat de bemanning dan heen, hoe brengen ze zichzelf in veiligheid en hoe helpen de andere schepen elkaar uit om dan voor de mensen te zorgen.

[0:34:56] Dus ook dat is onderdeel van het werken in een vlootverband en het getraind zijn van een schip.

[0:35:01] Als ik daarmee uw vraag beantwoord.

[0:35:05] Ja, ik heb maar een gedeeltelijk antwoord gekregen op mijn intelligencevraag.

[0:35:08] En als u hem niet kan beantwoorden, vind ik dat ook niet erg, hoor.

[0:35:11] Maar mijn concrete vraag nu is een vervolgvraag.

[0:35:15] Delen de Israëli's en de Amerikanen de actuele informatie die noodzakelijk is voor deze missie?

[0:35:21] Want hun hebben het hoogste informatieniveau door allerlei apparatuur en andere dingen.

[0:35:25] Maar delen ze die ook?

[0:35:26] Of is dit inderdaad, is de informatiebron de Fransen die uitermate ook goed geïnformeerd zijn?

[0:35:33] De heer Van Deventer heeft volgens mij geprobeerd die diplomatiek te beantwoorden.

[0:35:37] Ik geef hem nog een poging.

[0:35:39] Of de generaal uiteraard, wat u wil.

[0:35:46] In een luchtverdediging is het normaal en ook in dit geval om luchtbeeld uit te wisselen en te vertellen waar iedereen gaat vliegen.

[0:35:53] Dus dat helpt in het weten waar andere vliegtuigen gaan vliegen.

[0:35:58] ...zodat je niet per ongeluk een verkeerd iemand uit de lucht schiet.

[0:36:02] Onderdeel van de procedures en van de capaciteit aan boord van het schip... ...is om dan doelen die door de lucht vliegen... ...dingen die door de lucht vliegen te kunnen identificeren.

[0:36:11] Is het een vliegtuig?

[0:36:11] Van wie is dat vliegtuig?

[0:36:12] Is het een kruisraket?

[0:36:13] Is het een inkomend ballistisch missile?

[0:36:15] Is het een UAS?

[0:36:17] Dat soort dingen.

[0:36:18] Wat we niet delen is inlichtingen met Amerika of met Israël en zij niet met ons over waar zij hun aanvallen doen, waar hun doelen zijn.

[0:36:29] Dat is het deel waar geen verbinding is.

[0:36:33] Maar vanuit veiligheidsoogpunt op het eerste deel wel.

[0:36:38] Ja, nee, dat helpt en dat correspondeert ook een beetje met als controlerende taak wat de Amerikanen hier over zeggen.

[0:36:46] Dus ik zit even goed te kijken.

[0:36:48] Het optimale veiligheidsniveau krijg je niet.

[0:36:50] Ik heb een hoge pet op van de Fransen en hun informatie, maar daar blijft het dan ook bij.

[0:36:55] Oké, prima.

[0:36:56] Dank.

[0:36:57] Misschien als toevoeging voor deze verdedigende missie is de inlichting die we dan wel binnen het vlootverband hebben meer dan genoeg.

[0:37:04] Mevrouw Dobbe.

[0:37:06] Ja, dank u wel.

[0:37:07] En ik ga toch nog een beetje door op het worst case scenario waarvan we allemaal hopen dat het natuurlijk niet gaat gebeuren.

[0:37:12] En dat snap ik ook.

[0:37:15] Want u gaat er niet van uit dat in de risicoanalyse dat we geraakt kunnen worden of de Charles de Gaulle geraakt kunnen worden.

[0:37:21] Als dat wel zo is, dan zijn er bepaalde protocollen in

[0:37:24] in place om bijvoorbeeld de bemanning te helpen en brand te blussen.

[0:37:30] Maar wat gebeurt er nu als er actieve gevechten uitbreken?

[0:37:34] Wat betekent dat dan voor het mandaat?

[0:37:36] Kunnen zij dan terugschieten?

[0:37:38] In hoeverre kunnen we terugvechten?

[0:37:39] Dat is meer mijn vraag.

[0:37:41] Ik gooi hem heel even naar u terug.

[0:37:43] Wat bedoelt u?

[0:37:43] Als er een Iraans schip... Gewoon even specifiek, waar hebben we het over?

[0:37:46] Volgens mij hebben we het hier over luchtaanvallen.

[0:37:48] Dus wat bedoel je met directe gevechten?

[0:37:50] Nou, bijvoorbeeld als er een Iraans schip komt...

[0:37:52] In de Middellandse Zee?

[0:37:54] Weet ik niet.

[0:37:54] Of ze gaan echt raketten schieten.

[0:37:57] Oké.

[0:37:57] Dat is natuurlijk niet uit te sluiten dat het echt een doelwit wordt op zichzelf.

[0:38:01] En niet alleen Cyprus of de basis op de VS.

[0:38:04] Generaal Van Deventer.

[0:38:05] En daar gaat het mij dan om.

[0:38:06] Wat doen we dan?

[0:38:07] Ja.

[0:38:09] Ja, ik...

[0:38:11] Kijken of ik uw vraag goed beantwoord.

[0:38:15] Dus onze taak is luchtverdediging.

[0:38:17] Dus al die dreiging die u zegt, kan naar Cyprus gaan, kan naar het vliegtechschip gaan, kan naar ons toe komen.

[0:38:24] En juist de functionaliteit van het schip is om daar iets tegen te doen.

[0:38:28] Dus hier is het helemaal voor gemaakt.

[0:38:31] En om het echt technisch te maken, dan vindt, met haar sensoren vindt het schip, die inkomende dreiging, identificeert het en als het nodig is, schiet het eruit de lucht, zodat ze niet geraakt wordt.

[0:38:41] Mocht ze toch geraakt worden, dan hebben we net dat noodscenario doorgesproken wat voor drills er dan gebeuren.

[0:38:47] Beantwoord ik daarmee uw vraag?

[0:38:50] Mevrouw Dobbe, is uw vraag daarmee beantwoord?

[0:38:52] Er is dus geen scenario denkbaar waarbij de Eversen in actief gevecht zal komen, ook als het gaat om het afschieten bijvoorbeeld van raketten, omdat er maar raketten blijven komen.

[0:39:04] Even zo voor de kijkers thuis.

[0:39:07] Ja, absoluut.

[0:39:08] De eerste raket die op de Eversen afkomt, die zal ze uit de lucht schieten.

[0:39:12] Of een raket die richting Cyprus gaat, zal ze uit de lucht schieten.

[0:39:16] Dus juist haar taak is het verdedigen van Cyprus en het vlootverband.

[0:39:21] Voor de duidelijkheid volgens mij heeft u ook aangegeven dat het fragat zelf niet aanvallen kan plegen met raketten, alleen maar luchtafweer kan doen, toch?

[0:39:31] Ja, dus dit is het verdedigende inzetten van wapens.

[0:39:37] Ja, oké.

[0:39:38] De heer Van Duivenvoorde.

[0:39:40] Als ik nu een vraag zou stellen, dan zou ik dat doen omdat ik het idee dat ik een vraag moet stellen.

[0:39:44] Nee hoor, dat hoeft helemaal niet.

[0:39:45] Het is geen desinteresse.

[0:39:46] Dank voor alle informatie en ik luister gewoon naar de rest wat er gezegd wordt.

[0:39:49] Heeft mevrouw Nanning gaan nog vragen?

[0:39:51] Oké, als u toestaat heb ik nog twee vragen.

[0:39:57] Toch even nog heel specifiek over aanvallen op eventuele bondgenoten.

[0:40:03] Bedoelen we dan NAVO-bondgenoten en hun grondgebied?

[0:40:06] Gewoon even heel specifiek, waar hebben we het over?

[0:40:09] Omdat natuurlijk gewoon het radarsysteem best breed gaat van ons vergat.

[0:40:15] Dus dan zou je bij wijze van

[0:40:18] Nou, misschien wel 13, 14 landen in kunnen opnemen.

[0:40:21] Mijn vraag is heel specifiek.

[0:40:22] Waar is dat uitgebreidere mandaat voor dat scenario?

[0:40:26] En ook voor de duidelijkheid gaat het ook om de...

[0:40:30] Hebben we het over Cyprus?

[0:40:30] Hebben we het natuurlijk ook over Noord-Cyprus, is mijn vraag.

[0:40:36] De heer Van Deventer.

[0:40:38] Of, sorry, de heer Jorgens.

[0:40:40] Dank, voorzitter.

[0:40:42] De primaire missie is beschermen van de Carrier Strike Group en van Cyprus.

[0:40:47] En de reden waarom we specifiek over het bondgenootschappelijk grondgebied hebben gesproken, is precies om de eventualiteit af te dekken dat als we in de positie zouden zijn om in een acute situatie op te moeten treden tegen een dreiging, tegen het grondgebied van een NAVO-bondgenoot, dat we dan in staat zijn om dat te doen.

[0:41:06] En dat het niet aan de kapitein van de Evertse

[0:41:09] is om te beslissen op dat moment of die dat wel of niet zou moeten doen.

[0:41:13] We wilden dat voor zijn, juist omdat er een scenario is geweest waarbij in dit geval Turkije is aangevallen met twee ballistische raketten.

[0:41:20] Overigens is de positie van het schip niet zodanig dat dat waarschijnlijk is, maar we willen in elk geval de mogelijkheid hebben om dat te doen.

[0:41:30] En de vraag Noord-Cyprus.

[0:41:32] Sorry, die hoort ook bij mij.

[0:41:34] Ja, Nederland erkent de Republiek Noord-Cyprus niet, dus als we het hebben over Cyprus, hebben we het over het hele grondgebied van Cyprus.

[0:41:41] Het hele eiland.

[0:41:43] Ik kijk nog even aan de kant van de Kamer.

[0:41:46] Wie heeft er nog een vraag?

[0:41:47] Oké, ik zie een aantal.

[0:41:48] Mevrouw van der Werff.

[0:41:50] Ja, voorzitter, toch nog even over die straat van Hormuz.

[0:41:54] Frankrijk zei dat hij mogelijk toch open wil houden.

[0:41:58] En ik vroeg me af, valt het openhouden van die zeeroutes nou wel of niet onder het mandaat?

[0:42:04] En hoe schat het kabinet de kans dat Nederland hier dan een bijdrage aan zal leveren?

[0:42:12] Ik zeg even dat dit niet gaat over deze artikel 100, maar misschien over een volgende.

[0:42:17] Maar dit gaat zeker niet over deze missie, toch?

[0:42:25] Dus ik denk voordat we over toekomstige mogelijke missies een heel debat gaan hebben.

[0:42:32] Nee, dat is een terechte constatering, voorzitter.

[0:42:34] Maar het is wel een vraag die, denk ik, niet alleen bij mij oppopt dat dit een consequentie zou kunnen zijn.

[0:42:42] En aangezien we hier in een technische briefing zitten, dacht ik, wie weet wat voor reactie daarop komt.

[0:42:48] Nou, dan gaan we dat afwachten.

[0:42:51] Wat voor reactie komt daarop?

[0:42:54] Ik zal bevestigen wat de voorzitter heeft aangegeven.

[0:42:57] Het is geen onderdeel van de missie en elke toekomstige missie wordt opnieuw politiek getoetst en voorgelegd.

[0:43:05] Is er ook nog een vraag van de heer Boon?

[0:43:07] Ik hoorde u in het begin zetten dat de missie zou duren tot begin april.

[0:43:11] Waarom zo'n korte tijd spannen?

[0:43:12] Sluit dat precies aan bij de vraag van Frankrijk?

[0:43:15] Of is er mogelijkheid op verlenging van de missie?

[0:43:19] Gaat uw gang.

[0:43:21] De tijdspannen die in de in de brief is gekozen hangt samen met de inzet van de Evertse in de oorspronkelijke missie in het Balticum.

[0:43:31] En we hebben geacht gezien ook de situatie in de regio die behoorlijk fluïde is, dat we het mandaat van de missie op dit moment afbakende tot begin april.

[0:43:44] Ook nog een vraag van mevrouw Dobbe.

[0:43:45] O, sorry, de heer Struis.

[0:43:46] Ja.

[0:43:47] Ja, even in vervolg van mevrouw Dobbe.

[0:43:50] Ik ben toch wel even nieuwsgierig in de techniek en het proces en de opschaling.

[0:43:54] Stel dat de intelligence of de aanvallen dusdanig zijn dat er door jullie wordt ingeschat dat er op de een of andere manier moet worden opgeschaald.

[0:44:02] Kan altijd natuurlijk, of dat de Fransen dat zeggen.

[0:44:05] Wat is dan de volgende stap?

[0:44:07] En wanneer komen wij weer in beeld bij een eventuele volgende stap?

[0:44:11] Stel, het escaleert enorm.

[0:44:13] De verdediging loopt zoals het gaat, maar het wordt nu zo.

[0:44:17] per keer dat er mogelijk een andere escalatieladder wordt gevolgd?

[0:44:22] En wat is dan die volgende stap?

[0:44:23] Kunt u in de techniek...

[0:44:24] Ik zeg niet dat het gebeurt, maar wanneer komen wij dan weer in beeld?

[0:44:28] Wie wil hier antwoord op geven?

[0:44:30] Zal ik eerst even...

[0:44:31] Het bredere kader wat we zien aan escalatie is nu vooral in en rond de Persische golf.

[0:44:36] Dus dat zijn de golfstaten, Iran zelf, ook richting Israël, Jordanië, Irak,

[0:44:42] en echt een stuk minder richting Cyprus en Turkije.

[0:44:45] En we zien ook dat de Iraniërs hun capaciteit om aan te vallen, neemt echt met de dag af.

[0:44:52] Dus de kans op zo'n scenario kunnen we nooit helemaal uitsluiten, maar is vrij klein.

[0:45:02] Ja, technisch gezien ga ik terug naar waar dit schip voor gemaakt is, een luchtverdedigingsfragat die luchtverdediging doet.

[0:45:10] Dus qua escalatie kan je niet naar aanval overgaan of iets anders.

[0:45:14] Ze doet luchtverdediging en daar is ze goed in.

[0:45:19] Hou daarmee in het achterhoofd dat deze groep schepen niet de enige schepen zijn in de Middellandse Zee.

[0:45:27] Er zijn andere eenheden.

[0:45:29] De NAVO is er altijd, met een kleine maritieme groep en patriëten rond.

[0:45:33] En u las al in de kranten zijn er nog wel wat andere schepen ook.

[0:45:36] Dus die hebben misschien wel andere capaciteiten en andere mandaten om escalatie te doen waar die landen dat dan misschien wel zouden willen.

[0:45:44] Ik denk dat meneer Jurgens zo heeft verteld, wanneer wij terugkomen, wanneer de Kamer weer aanzet is, dat is als we buiten het mandaat van deze operatie zouden werken.

[0:45:59] Mevrouw Dobbe.

[0:46:00] Ja, dank u wel.

[0:46:02] Dit gaat over het mandaat van de missie, dat is preventief.

[0:46:07] En Evertsen kan ook niet anders, want het is luchtverdediging, dus het kan ook nooit offensief worden ingezet.

[0:46:13] En ik vroeg me af, in het hele vlootverband, de andere schepen en capaciteiten die meedoen met dit vlootverband, zitten daar andere capaciteiten ook in die wel offensief kunnen optreden?

[0:46:24] En hoe relateert zich dan dat bijvoorbeeld met hetzelfde mandaat?

[0:46:28] In het begin werd er ook een vraag gesteld, wat is het mandaat?

[0:46:31] De hele Carrier Strike Group heeft een preventief mandaat, maar wordt dat op precies dezelfde manier geïnterpreteerd en uitgevoerd zoals wij dat nu doen voor de evense?

[0:46:40] Generaal Van Deventer, denk ik, is mijn inschatting, ja.

[0:46:45] Ja, hoewel ik denk dat het antwoord gaat zijn...

[0:46:49] Dat ieder land zijn eigen mandaat heeft, dat wij hier vandaag spreken over de inzet van de Efteling, dat dat een luchtverdedigingsvraag is en die zetten wij in voor luchtverdediging.

[0:47:01] En hoe de andere landen hun schepen inzetten, dat laat ik dan graag aan de andere landen.

[0:47:08] Zeker.

[0:47:08] Mevrouw Dobbe.

[0:47:10] Want stel nou dat het mandaat van een ander land dat meedoet aan dit vlootverband wel offensief wordt en wij doen bijvoorbeeld ook een informatiedeling en we ondersteunen dat schip weer in de verdediging.

[0:47:20] Is dat ook een denkbaar scenario?

[0:47:25] De heer Jurgens.

[0:47:29] Ja, ik ga toch weer terug naar de missie.

[0:47:30] En de reden waarom we die missie zo strak afbaken is precies omdat we helder willen maken waar we van zijn.

[0:47:36] En dat heeft generaal Van Deventer ook precies aangegeven.

[0:47:39] Dus dat betekent dat de missie defensief is en dat op het moment dat die missie verandert,

[0:47:46] En wij dus niet meer binnen de kades van die missie zouden kunnen opereren, dat we dan opnieuw een afweging moeten maken over hoe we daarmee omgaan.

[0:47:55] Dus dat betekent dat we op dat moment een nieuwe politieke afweging maken en een discussie met de Kamer hebben als de regering zou besluiten om binnen een ander mandaat een andere missie te gaan voeren.

[0:48:05] Maar dat is op dit moment niet aan de orde.

[0:48:08] Ik zag ook nog een vraag van mevrouw Teunissen.

[0:48:11] Ja, voorzitter, meer hieropvolgend ter verduidelijking.

[0:48:14] Stel, we hebben een artikel 5-situatie, wat niet ondenkbaar is.

[0:48:18] Stel dat Turkije wordt aangevallen, roept artikel 5 in, de Carrier Strike Group is aanwezig, dan zou er dus een nieuw mandaat moeten komen vanuit Nederland.

[0:48:30] Kan dat dan?

[0:48:31] Want ik kan me voorstellen dat daar dan niet op gewacht kan worden, dat we dan niet tussentijds nog een technische briefing hier kunnen doen, maar dat die groep dan gewoon

[0:48:39] Ja, meegaat wel met die verdediging.

[0:48:41] Dus hoe zit dat dan?

[0:48:44] De what-if scenario's.

[0:48:46] Daar gaan we op door.

[0:48:47] Generaal Van Deventer.

[0:48:50] Ja, nu houden we dit technisch, hè.

[0:48:53] Artikel 100 brief voor deze missie.

[0:48:56] En daarom doorlopen we dit proces.

[0:48:59] En artikel 5, een NATO-operatie, is een ander proces met andere besluitvorming.

[0:49:07] Zijn er nog vragen?

[0:49:11] Ja, de rest is allemaal politiek, dat snap ik.

[0:49:13] Dus de ministers kunnen hun borsten nat maken vanmorgen.

[0:49:17] Ik zou nog één specifieke vraag willen stellen.

[0:49:19] Het is duidelijk, denk ik nu, wat het mandaat is.

[0:49:21] Dat is in principe bescherming van Charles de Gaulle, Cyprus en eventueel grondgebied van NAVO-bondgenoten.

[0:49:32] Als het zou veranderen, dan komt er een nieuwe artikel 100.

[0:49:40] Klopt dat ook met verlenging van de missie dat dan ook een nieuwe artikel 100 nodig is?

[0:49:48] De missie zoals we hem nu definiëren is begrensd in scope en wat we gaan doen en in de tijd.

[0:49:53] Dus op het moment dat er een verlenging zou plaatsvinden zal dat opnieuw een besluit vragen en ook weer opnieuw in ieder geval een kennisgeving en een discussie met de Kamer.

[0:50:08] Dan wil ik u allen hartelijk danken voor, denk ik, heel veel vragen die gesteld konden worden en beantwoord zijn binnen een uur.

[0:50:16] Mochten de leden nou nog meer vragen hebben, ik hoop vooral dat er minder vragen zijn na deze technische briefing, dan weet zij dat de deadline morgenochtend om 10 uur is en morgen is het politieke debat hierover met de betreffende bewindspersonen.

[0:50:31] Dan sluit ik deze vergadering en dank aan iedereen.