Veilig reizen in het openbaar vervoer

[0:00:00] Welkom bij dit rondetafelgesprek Veilig reizen in het openbaar vervoer van de vaste commissie Infrastructuur en Waterstaat.

[0:00:11] Mensen in het OV, maar zeker de mensen die werken in het OV, maken dagelijks veel mee.

[0:00:18] Intimidatie, agressie, beledigingen.

[0:00:23] Treinreizigers, busreizigers maken ook het nodige mee.

[0:00:28] We hebben gezien in de documentaire van Zembla, Nederland agressieland, wat een aantal medewerkers daadwerkelijk meemaakt.

[0:00:36] En dan wil ik er even bij zeggen.

[0:00:37] Het gaat over veiligheid in het openbaar vervoer, maar wat wij ook veel terug horen.

[0:00:41] is dat al deze medewerkers heel erg trots zijn op hun baan en dit met heel erg veel plezier doen en ook daarbij benadrukken dat ook veel goed gaat.

[0:00:52] Maar we willen het nu vandaag specifiek hebben over de veiligheid op de stations, in de bussen, in de trein.

[0:00:59] Het tafelgesprek is georganiseerd of opgezet door collega heer Schuts en mijzelf.

[0:01:09] We zijn ook blij dat veel leden hierbij aanwezig zijn en ook dat op de publieke tribune veel mensen aanwezig zijn om dit te volgen.

[0:01:18] En natuurlijk ook de mensen thuis die dit rondetafelgesprek gaan volgen.

[0:01:23] Nou, wat gaan we doen?

[0:01:25] Het rondetafelgesprek bestaat uit de volgende blokken.

[0:01:29] Blok 1 is medewerkers, landelijk openbaar vervoer.

[0:01:33] Deze zitten hier al klaar.

[0:01:36] Dan krijgen we blok 2.

[0:01:38] Dat is om tien voor drie begint die.

[0:01:40] Dat is reizigers, openbaar vervoer, een blok.

[0:01:44] Dan hebben we nog een blok organisaties, landelijk openbaar vervoer, die begint om tien valvier.

[0:01:50] En dan hebben we het laatste blok regionaal openbaar vervoer en die begint om vier uur.

[0:01:58] Dus veel dank dat jullie naar de Kamer zijn gekomen.

[0:02:03] De genodigden krijgen ieder drie minuten de tijd om even kort toe te lichten wie ze zijn en wat hun hoofdboodschap is.

[0:02:11] En dan krijgen de Kamerleden de gelegenheid om vragen te stellen aan de mensen die hier hun inbreng doen.

[0:02:20] Aanwezig zijn de leden de heer Schuts van de VVD, de heer Heutink van Groep Markenstrauer, de heer Huidekoper van D66, de heer Goudswaard van JA21 en de heer Emiel van Dijk van de PVV.

[0:02:37] Mijn naam is Caroline van der Plas.

[0:02:40] Ik ben uw voorzitter vandaag en voordat wij gaan beginnen wil ik de commissieleden even toestemming vragen, want als voorzitter ben je altijd neutraal en dat ben ik natuurlijk, maar ik heb zelf ook behoefte aan vragen te stellen en als de commissieleden daarmee akkoord gaan, dan zou ik aan het einde van de vragenronde misschien zelf ook een vraag willen stellen.

[0:03:01] Dan wil ik welkom heten de heer Van Bergen, hoofdconducteur, de heer Lynch, veiligheids- en servicemedewerker bij de NS FNV Spoor, Henri Janssen, en namens de vakbond voor machinist en conducteurs de VVMC,

[0:03:20] De heer Wim Eilert.

[0:03:24] Dan gaan we nu beginnen en dan denk ik dat ik even zo het rondje ga maken en dan wil ik graag de heer Van Bergen als eerste het woord geven.

[0:03:40] Dank u wel.

[0:03:40] In ieder geval hartstikke bedankt dat ik hier mag spreken.

[0:03:43] Ik ben Mark, ik werk sinds 2018 binnen Spoorwegen als hoofdconducteur.

[0:03:48] Tevens thuis ook een gezinssituatie.

[0:03:50] Ik doe mijn werk altijd met heel veel plezier en ik wil ook altijd heel graag lekker thuis komen bij mijn gezinnetje.

[0:03:56] Dagelijks hebben we van alle situaties waar wij natuurlijk mee te maken krijgen.

[0:04:00] We hebben natuurlijk heel veel leuke reizigers, mensen die naar z'n werk gaan, maar ook helaas een hele grote groep overlastgevers.

[0:04:05] Dat kan in de breedste vorm zijn.

[0:04:06] Een klein voorbeeldje, bijvoorbeeld wat al vervelend is.

[0:04:09] Stel dat je komt tegen, vraagt hij mij de weg.

[0:04:11] Nou goed, ik wil die mensen van informatie voorzien.

[0:04:13] En meteen erachteraan komt een man.

[0:04:15] Ik moet hier en hierin.

[0:04:16] Ik zeg, meneer, ik kom zo bij u.

[0:04:18] Die man begint meteen te schelden en loopt al meteen direct weg.

[0:04:22] Het is een hele kleine vorm, maar dat gaat continu de hele dag altijd bij ons door.

[0:04:27] Hierdoor ga ik uiteindelijk ook door mijn trein heen lopen.

[0:04:29] Ik heb meegedaan met de bodycam, dus dat neem ik dan ook even mee.

[0:04:33] Vervolgens heb ik nog vaak met acties meegelopen met verschillende ketenpartners.

[0:04:38] Ik loop door mijn trein heen en kom uiteindelijk op een balkon aan.

[0:04:40] Dat is een stukje tussen de trein, coupés in.

[0:04:43] Hierin kom ik een takloze arbeidsimmigrant tegen die meteen heel hoog in zijn emoties zit.

[0:04:48] Hij begint agressief tegen mij te worden.

[0:04:49] Ik neem een beetje afstand, ik kijk de situatie aan.

[0:04:52] Ik zet heel mooi mijn bodycam aan en wonder bij wonder die man die dimt wat in.

[0:04:56] Ik wist niet wat mij overkwam.

[0:04:57] Ik denk wat een winst.

[0:04:58] Uiteindelijk naar mijn collega over kunnen dragen en de kaars van mij was klaar.

[0:05:03] Uiteindelijk heb ik ook een situatie gehad.

[0:05:04] Ik kwam terug met mijn trein, terug op Eindhovenstraat, ik kom van Eindhoven.

[0:05:08] Ik loop mijn trein netjes leeg, ik kom twee gasten tegen, niks vermoedend.

[0:05:11] Ik vraag ze om de trein te verlaten, want de trein gaat naar een opsteltrein.

[0:05:15] Die jongens beginnen in alle talen naar mij te schelden, te spugen, te doen.

[0:05:19] Ja goed, dat is natuurlijk veel te ver weg.

[0:05:22] Daar zijn beelden van.

[0:05:24] De politie is uiteindelijk ter plaatse geweest.

[0:05:26] Mijn collega is ook van VNS.

[0:05:27] Dat heeft de hele tijd in beslag genomen.

[0:05:30] Goed, anderhalf uur later, na mijn dienst, krijg ik uiteindelijk te horen... dat dit geen nut heeft, dat dit wordt geseponeerd.

[0:05:36] Het was tastbaar, maar uiteindelijk, na al die tijd, is het ingedroogd.

[0:05:40] Het is niet meer tastbaar, dus helaas geseponeerd.

[0:05:43] Ik moet uiteindelijk naar huis toe.

[0:05:44] Mijn vrouw heeft me al tegengebeld.

[0:05:46] Waar blijft hij?

[0:05:46] Ik kom thuis.

[0:05:47] Ik kan mijn gezin vertellen wat er gebeurd is.

[0:05:49] Dat doe ik niet.

[0:05:50] Ik wil mensen beschermen daarvoor.

[0:05:51] Dus ik zeg uiteindelijk, ik had vertraging.

[0:05:54] Maar goed, dat is natuurlijk niet normaal.

[0:05:56] Ik wil iedereen een veilig gevoel geven in die trein.

[0:06:00] En wij proberen dat met alle mogelijke manieren die we hebben binnen het bedrijf.

[0:06:03] We hebben VNS, camera-toezicht, noem het maar allemaal maar op.

[0:06:07] Maar toch komt uiteindelijk het probleem niet zozeer naar ons toe.

[0:06:12] Maar het is een maatschappelijk breed probleem en wij ondervinden dat gewoon dagelijks.

[0:06:17] Vandaar ook dat ik blij ben dat ik hier mag spreken en dat ik dit mag mededelen.

[0:06:20] Wij zitten aan onze grenzen en waar gaat het uiteindelijk naartoe?

[0:06:25] Dat is eigenlijk heel kort, ja.

[0:06:28] Een dagelijke situatie.

[0:06:29] Het is actueel.

[0:06:30] Het is niet fijn.

[0:06:30] We gaan met plezier naar ons werk.

[0:06:31] We willen met plezier naar huis.

[0:06:32] Maar dat is niet altijd zo.

[0:06:33] Je neemt het gewoon mee.

[0:06:34] Dus ja.

[0:06:39] Goed.

[0:06:39] Dank u wel.

[0:06:40] Een heel duidelijk verhaal, denk ik.

[0:06:43] De heer Lynch, veiligheids- en servicemedewerker bij de NS.

[0:06:50] Ja, goedemiddag allemaal.

[0:06:52] Mijn naam is Jurgen.

[0:06:53] Inmiddels zit ik in mijn elfde jaar bij de NS, op de afdeling Veiligheid en Service.

[0:06:59] Een functie die ik met veel trots uitoefen.

[0:07:02] Waarbij het onze missie eigenlijk is om dagelijks, iedere dag opnieuw weer ervoor te zorgen dat de sociale veiligheid in onze treinen en op alle stations weer goed gewaarborgd wordt.

[0:07:11] En om opvolging te geven aan ondersteuningsverzoeken van bijvoorbeeld mijn collega Mark, maar ook van de winkeliers op de stations.

[0:07:17] Helaas lopen we daarbij echter wel tegen bepaalde problemen aan.

[0:07:20] Wij zitten met een beperkte opsporingsbevoegdheid.

[0:07:25] Dat betekent dat als er iets plaatsvindt in een van de stationswinkels, zoals diefstal, dat we daar niet voor bevoegd zijn.

[0:07:33] Echter is het wel een raakvlak met sociale veiligheid.

[0:07:36] Je komt daar dan aan, je moet gaan deescaleren.

[0:07:39] Alleen dit zorgt voor handelingsverlegenheid bij heel veel van mijn collega's.

[0:07:43] Want wat kan je wel en wat kan je niet?

[0:07:45] Je wilt niet onrechtmatig in één keer ambtshandelingen toepassen of nog erger geweld toepassen.

[0:07:53] Daar moet snel op korte termijn wat aan gedaan worden.

[0:07:56] Waar nog sneller wat aan gedaan moet worden, is het zelfstandig kunnen vaststellen van de identiteit van een verdachte die wij staande hebben.

[0:08:02] Dat kan simpelweg zijn voor iemand die geen vervoerbewijs heeft, zichzelf niet kan identificeren.

[0:08:07] Dan hebben wij de bevoegdheid om iemand te gaan fouilleren op zoek naar een identiteitsbewijs en de ervaring leert ons heel vaak dat ze die alsnog niet bij zich hebben.

[0:08:14] Vervolgens zijn wij afhankelijk van de politie als wij willen voorkomen om deze persoon direct aan te houden, want dan is dat niet meer houdbaar als wij continu op het politiebureau aankomen.

[0:08:24] De politie is echter bezig met de grotere criminaliteit, wat niet meer dan begrijpelijk is.

[0:08:29] Maar juist omdat wij niet zelfstandig de identiteit kunnen vaststellen, vanwege het feit dat wij geen toegang hebben tot bepaalde systemen, zoals het vreemdelingenregister, het RIV-rijbewijsregister, de strafrechtsketendatabank, gaat u maar door.

[0:08:41] moeten wij vaak langere tijd wachten.

[0:08:45] En het lange wachten, dat kan ervoor zorgen dat zo'n verdachte uiteindelijk gefrustreerd raakt, die heeft haast, die wil door.

[0:08:52] En dan heb je weer agressie te pakken.

[0:08:53] Dit kan hiermee voorkomen worden.

[0:08:56] Waar we nog meer tegen aanlopen...

[0:09:00] is dat we voor ons gevoel geen goede rugdekking krijgen van de overheid.

[0:09:03] Casus die Mark net al aanhaalde, toevallig net een uurtje of vier geleden op Leiden Centraal ook al weer twee collega's grond geraakt bij een geweldsincident.

[0:09:11] Zelf ook al eens een keertje meegemaakt.

[0:09:13] Dan heb je een mooie casus, er zijn camerabeelden van, je hebt de bodycam aangehad, procesverbaal opgemaakt van meerdere collega's, noem het maar op.

[0:09:22] En dan wordt het uiteindelijk geseponeerd, wegens gebrek aan bewijs.

[0:09:26] Op Sembla was hier een mooie documentaire over.

[0:09:28] Daar werd het ook in getoond.

[0:09:31] En dan is dat vaak door capaciteitsgebrek.

[0:09:33] En omdat de goede rugdekking er niet is, vanwege de veilige publieke taak, krijgen we ook vaak het gevoel dat we... Ja, we hebben geen back-up eigenlijk vanuit de overheid.

[0:09:42] En daar moet ook snel wat bij worden aangepast.

[0:09:47] Effectieve gebruik van de politiecapaciteit kun je dus ook realiseren door ons toegang te geven tot deze systemen, want daardoor hoeft de politie niet iedere keer opnieuw uit te rukken alleen maar om iemand zijn identiteit vast te stellen.

[0:09:57] En daarom wil ik ook met klem vragen aan de overheid om dit zo snel mogelijk te realiseren.

[0:10:02] En dat was hem dan voor mij.

[0:10:06] JOURNALISTE.

[0:10:06] Dank u wel.

[0:10:08] Dan geef ik het woord aan de heer Jans van FNV-Spoor.

[0:10:12] Dank u wel.

[0:10:13] Ik pak even mijn leesbril bij.

[0:10:15] De realiteit in cijfers vanaf 2020.

[0:10:18] En hier zitten mensen achter, die bij het openbaar vervoer werken.

[0:10:24] En dit is alleen NS, hè?

[0:10:26] Want daar heb ik de data van omdat ik bestuurder ben bij FWV Spoor bij NS.

[0:10:29] Maar dit is dus alleen NS.

[0:10:31] Dit zijn de cijfers.

[0:10:33] Dank u wel voor de uitnodiging en ik vind het ook fijn trouwens dat er ook de twee mensen zijn uitgenodigd die echt in het werkveld staan, want als bestuurders staan we toch iets meer in het overleg.

[0:10:44] In de uitnodiging werd gevraagd om een position paper van 1 à 2 pagina's.

[0:10:49] Dat is ons bij FWV niet gelukt.

[0:10:51] De inbreng van FWV bestaat 5 pagina's en eerlijk gezegd de sociale onveiligheid in het openbaar vervoer, met name voor het personeel, maar ook voor de reizigers, laat zich niet vangen in 2 pagina's.

[0:11:03] Ik doe daarom een dringend beroep op u om uw volledige position paper, die ik net heb uitgedeeld maar die ook online is gekregen, wel goed te lezen en onze voorstellen serieus te overwegen.

[0:11:18] Het OV-personeel heeft al jaren genoeg van mooie woorden vanuit de politiek, zonder tastbare verbeteringen.

[0:11:25] Zelfs het rijbewijsregisseur is alweer iets langer uitgeschoven dan oorspronkelijk bedoeld.

[0:11:30] De realiteit op de werkvloer.

[0:11:32] Dagelijks krijgt de OV-personeel ongeveer tien keer te maken met agressie en geweld, dus in de ergste soorten.

[0:11:38] Alleen al bij NS raakt er gemiddeld één medewerker per dag gewond.

[0:11:43] Eén werknemer per dag gewond.

[0:11:46] Dat betekent dus dat al die werknemers die met reizigers te maken hebben, elke dag weten dat ze het zelf kunnen zijn.

[0:11:53] Hun gezinnen, als ze een gezin hebben, die kunnen denken, mijn partner komt misschien niet heel thuis.

[0:11:59] Dus de impact is vele malen groter dan die ene gewonde per dag.

[0:12:02] Bij NS steek het aantal A-incidenten van 661 in 2020 naar 1132 in 2025.

[0:12:08] 75% stijging van A-incidenten.

[0:12:14] Daar praten we ook niet meer over incidenten volgens mij.

[0:12:16] Dat zijn geen cijfers op papier, dat zijn mensen van vlees en bloed.

[0:12:20] Medewerkers weten, het is niet de vraag of het mij overkomt, maar wanneer.

[0:12:23] Een klap in het gezicht, bespuugd worden, bedreigd worden, opgejaagd worden.

[0:12:27] Thuis zitten partners en kinderen die zich afvragen, komt mama of papa nog wel veilig thuis?

[0:12:32] Dat is de realiteit waar we mee te maken hebben.

[0:12:35] De piramide van geweld wil ik ook nog even toelichten.

[0:12:37] Iedere veiligheidsdeskundige kent het principe van de incidentenpiramide.

[0:12:41] Onderaan de lichte dingen, voet op de bank, noem maar op allemaal en zo iets omhoog.

[0:12:46] Als je piramide aan de bovenkant de incidenten uitdijdt, dan is het een gegeven tot er een dode gaat vallen.

[0:12:53] Dat is niet speculeren.

[0:12:55] In Duitsland is het in januari gebeurd.

[0:12:58] Het is een gegeven dat het topje van de piramide het ergste is en daaronder het minder ergste.

[0:13:05] Dus het is gewoon de vraag, wanneer valt er een dode?

[0:13:10] Zeven jaar, tien jaar geleden is een hoofdkonductuur in een hoofddorp in elkaar geslagen.

[0:13:15] Echt.

[0:13:16] Toen zaten we hier s'nachts te onderhandelen, zijn de poortjes gekomen, extra VNS'ers bij NS gekomen en van allerlei maatregelen gekomen.

[0:13:28] Wij wachten elke keer op het ergste incident voordat u gaat leveren.

[0:13:33] En dat neem ik u, niet persoonlijk, maar als regering, als beleidsmakers, zeer kwalijk.

[0:13:39] En dat moet volgens mij u zelf ook aankijken.

[0:13:42] Op 4 januari was het in Duitsland geraakt.

[0:13:45] Dat gaat hier in Nederland ook gebeuren als we die trend van die stijgende lijn niet weten te keren.

[0:13:51] Namens NVV Stadsvoer, Streekvoer en NVV Spoor doe ik de volgende concrete voorstellen.

[0:13:57] Over bevoegdheden en informatiepositie.

[0:13:59] Regel toegang tot de strafrechtketende databank en het vreemdelingenregister.

[0:14:05] Zorg voor landelijke samenwerking tussen de OV-BOA's en de Realtime Intelligence Centers, de RITEC, van de politie.

[0:14:13] En niet, ja mag niet, privacy enzo.

[0:14:16] Dan moet je gewoon tegen het openbaar vervoerbedrijf zeggen, laat die reiziger zelf een goddelijke lot over, maar laat die mensen niet die stap vooruit doen.

[0:14:23] Of ze worden in positie gezet om hun werk te doen, of je bent eerlijk, wij mogen ze die positie niet geven en doe je werk niet meer.

[0:14:31] Dat is niet onze voorkeur.

[0:14:33] Wij willen een veilig openbaar vervoer voor reizigers en personeel.

[0:14:37] Maak het mogelijk om de WPG-gegevens in één systeem te registreren en uit te wisselen tussen de politie en BOA's.

[0:14:43] Sta OV-BOA's toe hun politiebevoegde te gebruiken om situaties te bevriezen of gevaar af te wenden buiten het directe taakgebied in afwachting van de politie.

[0:14:52] Ik hoop dat ik hier dadelijk vragen over krijg.

[0:14:54] Mijn linkse campagne begon daarnet al over.

[0:14:57] Zet in op BOA-verdrag tussen België, Nederland en Duitsland.

[0:15:02] Het is van de gekken totdat treinen en bussen over landsgrenzen gaan en totdat de BOA's alleen maar op het eigen landsdeel bevoegd zijn.

[0:15:11] Sterker nog, hun handboeien niet mee mogen nemen als ze de grens overgaan.

[0:15:16] Die moeten ze dan in een kluisje doen of afstappen.

[0:15:18] Dus dat is van de gekken.

[0:15:19] Jullie willen tot minder vliegen, meer openbaar vervoer over de landsgrenzen heen.

[0:15:24] Maar de sociale veiligheid voor personeel en reizigers is totaal niet aangedacht.

[0:15:28] Zou u kunnen afronden, meneer Jansen?

[0:15:31] Dan ga ik heel snel.

[0:15:32] Zorg voor voldoende financiële middelen om de sociale veiligheid structureel te verbeteren.

[0:15:36] Borgen bij concessiewissers dat bestaande veiligheidsmaatregelen

[0:15:40] en personele inzet minimale worden volgensgezet, kom ik dadelijk graag op terug bij vragen.

[0:15:45] Maak vakbonden vroegtijdig en formeel gelijkwaardige gesprekspartners bij aanbestedingen en concessiewissels.

[0:15:53] En wij vragen meer bestuurlijke daadkracht.

[0:15:55] De rest staat hier nog allemaal in en ik ben heel benieuwd naar jullie vragen en suggesties.

[0:15:59] Dank u wel.

[0:16:05] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:16:06] Mijn naam is Wim Eilert, vakbondbestuurder bij de VVMC.

[0:16:10] Vakbond voor machinisten en conducteurs, zoals u kunt zien.

[0:16:12] En wij hebben natuurlijk vanwege onze achterban ongelooflijk veel met agressie te maken op de trein en ook op de stations, uiteraard.

[0:16:20] Ik wil eigenlijk even beginnen om ook even aan te haken wat de collega naast mij ook zei.

[0:16:25] In februari, begin februari, is er een Duitse collega neergestoken in de trein.

[0:16:30] Het ging om een kaartje, om een vervoersbewijs ging het om.

[0:16:34] Die man heeft het leven daarbij gelaten.

[0:16:36] En dat is ook precies hetgene waar wij ook angst voor hebben.

[0:16:40] We roepen al een aantal jaren dat het meer geluk dan wijsheid is.

[0:16:45] En gelukkig is het nog niet gebeurd.

[0:16:47] Maar dat kan, zoals de collega ook al aangaf.

[0:16:50] Die mogelijkheid is wel degelijk aanwezig.

[0:16:52] En dat mogen we met z'n allen niet laten gebeuren, dat soort zaken.

[0:16:56] Het werd al even aangegeven, dat deel ik ook, dat mensen die op de trein werken, op de stations werken, in het OV-hub erop werken, die moeten s'avonds gezond van lijf en leden weer naar huis.

[0:17:06] Dat is de bedoeling.

[0:17:07] En we moeten niet met deze gekke agressie te maken hebben die de laatste jaren alleen maar toegenomen is en niet alleen in cijfers toegenomen is, maar ook in de manier waarop.

[0:17:17] We hebben tegenwoordig met doorgeladen pistolen, met messen, noem maar op, hebben te maken op de trein, het reist de pan uit.

[0:17:24] Het is de gekkigheid hetzelfde.

[0:17:27] En dat moet stoppen, dat soort dingen, maar we zien alleen maar een toename de laatste jaren.

[0:17:30] Vorig jaar, meen ik, dacht ik dat vorig jaar was, heeft de NS nog een landelijk signaal afgegeven door, naar aanleiding van ook weer een zeer ernstig incident in Den Haag, om drie minuten stil te gaan staan en aandacht te vragen voor dit grote probleem.

[0:17:47] Het probleem is niet opgelost.

[0:17:48] Het probleem is ook niet minder geworden, het probleem is groter geworden.

[0:17:52] En dus moeten wij daar iets aan doen.

[0:17:55] Ik zit hier niet alleen voor NS, daar zitten we wel ver uit onze meeste leden, maar natuurlijk ook voor de regionale vervoerders.

[0:18:01] En ik vestig daarbij bijvoorbeeld even uw aandacht op de lijn Emmen-Zwolle, waar we ongelooflijk veel last hebben en al jaren last hebben van veilige landen uit het Kooi en Trapel.

[0:18:13] Die zorgen daar voor zeer veel overlast op die lijn.

[0:18:16] En ik kan het weten, want ik ben zelf raadslid in de gemeente Westervolde.

[0:18:21] Dus ik weet heel goed wat daar speelt en welke overlast deze mensen daar op die lijn waar ze voor zorgen.

[0:18:27] Niet alleen trouwens op die lijn, maar we zien ze ook terug in Marhezen, in Den Helder, op de Zeeuwse lijn.

[0:18:32] Het is een probleem wat in heel Nederland speelt.

[0:18:35] En dat moeten we eens een keertje gaan oplossen.

[0:18:36] Want wat ik al zei, we gaan niet met elkaar zitten wachten tot het vreselijk ongeluk gebeurt wat in Duitsland wel gebeurd is.

[0:18:43] Tot zover.

[0:18:46] Dank u wel.

[0:18:47] Dank u wel aan alle sprekers voor hun heel duidelijke en gerichte inbreng.

[0:18:54] Ik wil de Kamerleden de gelegenheid geven om vragen te stellen.

[0:18:58] En ik stel voor dat we dat in een blokje van drie doen.

[0:19:01] Dus dat de eerste drie Kamerleden eerst hun vraag stellen en dat u die dan kan beantwoorden.

[0:19:06] En dan gaan we naar het tweede blokje van drie personen, inclusief mijzelf, voor de volgende set vragen.

[0:19:15] Dank u wel, voorzitter, en dank voor de aanwezigen om hun verhaal vandaag te doen.

[0:19:20] Het helpt ons als de meeste van ons zijn nieuw Kamerleden om ook gewoon de concrete praktijk ter hand te hebben.

[0:19:31] Mijn vraag zou zijn aan de heer Van den Berge, de eerste spreker.

[0:19:34] Ik heb het bij de heer Lynch duidelijk horen zeggen vanuit zijn perspectief als veiligheid- en servicemedewerker.

[0:19:44] Maar bij u niet zozeer.

[0:19:45] U heeft vooral verteld over uw ervaringen.

[0:19:48] Mijn vraag aan u zou zijn, wat heeft u het meest nodig en wat kunt u het meest missen?

[0:19:54] Niet zozeer in uw omgeving, maar meer in wat u heeft.

[0:20:00] Dank u wel.

[0:20:01] De heer Huizing.

[0:20:03] Voorzitter, ik wil alle insprekers bedanken.

[0:20:06] Het is natuurlijk verschrikkelijk wat er gebeurt op het spoor en in het OV met al die agressie.

[0:20:12] Dat wil ik je toch even gezegd hebben.

[0:20:14] En ik hoor heel veel goede maatregelen, heel veel een brede roep om wat er moet gebeuren.

[0:20:19] Dat erkennen wij ook.

[0:20:21] Maar dat zijn vooral pleisters achteraf.

[0:20:24] om het sneller af te kunnen handelen.

[0:20:27] En ik wil dat lek dicht.

[0:20:29] Ik wil dat de problemen überhaupt niet gebeuren.

[0:20:31] En de vraag die ik heb aan meneer Lynch is dan ook, wat moet er nou precies gebeuren en wat heeft u dan nodig om dat lek te dichten?

[0:20:40] Die agressie die moet gewoon niet meer plaatsvinden.

[0:20:42] We moeten daar überhaupt de ruimte niet voor geven.

[0:20:46] Dank u wel en dan de heer Houdenkoper.

[0:20:50] Dank, voorzitter.

[0:20:51] Ik wil ook allereerst de sprekers bedanken voor hun hartekreet.

[0:20:55] Die wordt gevoeld, die komt aan.

[0:20:57] En laat ik ook duidelijk zeggen, de toegenomen agressie kan niet door de beugel.

[0:21:00] En dat ligt een opgave, denk ik, voor ons om daar wat aan te doen.

[0:21:05] Mijn vraag is aan de heer Van Bergen.

[0:21:08] We hoorden vanuit het spoor een duidelijke roep om meer bevoegdheden, strengere handhaving onder andere.

[0:21:14] Wat mij opviel is dat HTM, de tramvervoerder, die straks ook nog aan bod komt, die kiest echt een duidelijk andere aanpak.

[0:21:20] Die kiest ze voor een meer deescalerende lijn waarbij ook zijn gastheerschap of gastvrouwschap centraal zit.

[0:21:26] Ik zou u eigenlijk willen vragen om daarop te reflecteren vanuit uw ervaring in de praktijk.

[0:21:34] Dank u wel.

[0:21:34] De eerste vragen waren voor de heer Van Berge en de heer Lynch.

[0:21:38] En dan stel ik voor dat u antwoord geeft op een volgorde van de vragensteller.

[0:21:46] Wat hebben wij nodig?

[0:21:47] Ik denk sowieso bij deze al een stukje erkenning inderdaad en kortere lijntjes.

[0:21:53] Wellicht een makkelijkere afhandeling van bepaalde strafzaken, aanpakken van mensen, overlastgevers.

[0:22:00] Op dit moment hebben we te vaak het gevoel dat wij gewoon niet gehoord zijn in de afhandeling.

[0:22:05] Dus net wat ik zei, een seponering van een spuugincident.

[0:22:08] Dat gaat voor mij persoonlijk heel erg in de huid zitten.

[0:22:11] En als je dan achteraf ziet dat het bewijs daarin te makkelijk, te weinig is, ja, dat doet wel pijn.

[0:22:17] En daarin vraag ik gewoon meer stootkracht erin.

[0:22:20] Wat kunnen we daar makkelijker tegen doen?

[0:22:22] Moet het zo moeilijk zijn?

[0:22:23] Ik denk dat de middelen er echt wel zijn en dat het ook echt wel mogelijk is, maar het is vaak gewoon de juridische afhandeling die ons daarin het moeilijker maakt dan dat het eigenlijk zou moeten zijn.

[0:22:33] Ja goed, ik ben uitgerust met een hele groot wapenarsenaal.

[0:22:38] Ik heb een porto, een telefoon en een fluitje.

[0:22:41] Ga eraan staan.

[0:22:42] Is niet makkelijk.

[0:22:44] En het is natuurlijk niet elke trein.

[0:22:45] Het is niet de hele dag.

[0:22:46] Het zijn continu speldeprikjes.

[0:22:49] Maar uiteindelijk doet dat wel iets met jou als mens zijn.

[0:22:52] En we hebben natuurlijk een uniform aan.

[0:22:53] Want in dat uniform loop ik zelf persoonlijk.

[0:22:55] En ja, wat is mijn vraag daarin?

[0:22:58] We hebben de bodycam-pilot natuurlijk doorlopen.

[0:23:00] Ik heb er zelf een meegedaan, zoals ik aangaf.

[0:23:01] En dat heeft zeker wel dingetjes teweeggebracht.

[0:23:05] Ik zeg niet dat het een oplossing is, maar het is een klein middeltje extra.

[0:23:08] Wij vragen eigenlijk stukje bij stukje elke keer om die middelen extra te hebben.

[0:23:11] Waarom?

[0:23:12] Wij moeten ons eigen steeds beter daarin beschermen, want de maatschappij wordt ook harder.

[0:23:17] En wij kunnen wel zeggen van, ja, is dat de oplossing?

[0:23:19] Nee, dat zal misschien niet met 1, 2, 3 de oplossing zijn.

[0:23:21] Maar wij kunnen de oplossing niet geven, want de oplossing...

[0:23:25] Waar het in de kern vandaan komt, dat is niet aan ons.

[0:23:27] Wij proberen ons met alle machten daarin, zeg maar, te voorzien, te voorkomen.

[0:23:33] Maar ik zei al zoals het is, de kern ligt niet bij ons.

[0:23:39] Oké, ik kijk even naar de leden die de vraag aan de heer Van Bergen hebben gesteld of de vraag daarmee beantwoord is.

[0:23:46] Dank, voorzitter.

[0:23:47] Ik zou nog graag wat reflectie ook horen van de heer Van Bergel op de andere aanpak die het HTM kiest.

[0:23:52] Zou hij daar zijn gedachten over kunnen delen?

[0:23:56] Daar kan ik eigenlijk heel kort een verdacht over geven, want wij lopen natuurlijk ook servicerondes door de trein en ook met servicegerichtheid komen we alsnog agressie tegen de trein.

[0:24:03] Het hoeft niet altijd het kaartje te zijn of dat soort dingen.

[0:24:06] Hoe de aanpak is bij de collegavoerders, daar kan ik niet over oordelen.

[0:24:08] Er zal misschien dadelijk later een andere collega van mij op terugkomen.

[0:24:12] Dus dat laat ik even open.

[0:24:16] Dank u wel.

[0:24:16] En dan de heer Lynch.

[0:24:18] Aan u zijn ook wat vragen gesteld.

[0:24:21] Ja, ik heb de vraag van wat er precies moet gebeuren om dat lek te dichten en daarmee ook misschien de agressie te kunnen betegelen.

[0:24:29] Het zou ons heel erg kunnen helpen als nieuwe maatregel als er in het vervolg één systeem is waar zowel boa's OV, maar ook andere soorten boa's en de politie in registreren.

[0:24:39] Dat is nu niet het geval.

[0:24:41] De politie heeft het BVV, ze hebben Bluespot, ze hebben weet ik wat allemaal.

[0:24:44] Ik heb zelf een applicatie die heet Twins.

[0:24:47] BOA's van andere landelijke diensten gebruiken BRS, andere gebruiken citycontrol, dat werkt allemaal langs elkaar heen.

[0:24:54] Je kan dus niet inzien hoe vaak iemand al bepaalde dingen heeft gedaan.

[0:24:58] Het kan ook wel heel erg helpen dat als iemand stelselmatige overlast veroorzaakt, omdat het een drugsverslaafde is, een dakloze die overal lak aan heeft, om met zo'n systeem, als iemand al meerdere keren een strafbare feit heeft gepleegd en daarin ook gemuteerd wordt,

[0:25:12] Dat er dan op een gegeven moment ook wel eventjes wordt gekeken van joh, wij gaan jou aanmelden voor een bepaalde vorm van hulpverlening.

[0:25:17] Nu gaat er, omdat het zo langs elkaar gaat, wordt het niet gezien en dat is waar inderdaad wel een heel groot lek in zit.

[0:25:28] Een verduidelijkende vraag?

[0:25:30] Dank voor het antwoord, ik begrijp dat, maar hoe gaan we er dan voor zorgen dat die mensen, bijvoorbeeld op het traject Zwolle-Emmer, überhaupt de trein niet inkomen?

[0:25:39] Met wapens, met messen, met gedrag waarvan we weten dat het in deze instantie is dat ze fout zijn geweest.

[0:25:46] Hoe voorkomen we nou dat ze überhaupt die trein in kunnen stappen?

[0:25:50] Ja, de heer Huttink, ik zie dit toch gewoon als een tweede vraag.

[0:25:55] Ja, die was wat algemene, maar u gaat nu specifiek in op de lijn Zwolle Emmen.

[0:26:02] Ik wil de heer Lins daar een gelegenheid voor geven om deze vraag te beantwoorden, maar dan betrek ik ook graag heel even dan de heer Eilert erbij en dan gaan we door, want we moeten nog wel ruimte houden voor andere vragen en hopelijk nog een tweede ronde vragen.

[0:26:16] Dus als dat kort kan, dan wil ik de heer Eilert daar ook even de gelegenheid voor geven, maar ik geef eerst de heer Lynch tevoren.

[0:26:22] Ja, ik kan daar heel kort in zijn.

[0:26:24] De NS doet al z'n uiterste best om dit te voorkomen.

[0:26:27] Zo hebben we onder andere ook bij Maarhees in de buurt 100 procent ingangscontroles.

[0:26:32] Dit gebeurt ook in de nachtdiensten, waarin je meer kans hebt op agressie.

[0:26:34] Op die lijn gebeurt dat ook, waar mogelijk.

[0:26:37] Door gewoon van tevoren op het perron al een ingangscontrole te doen, geen vervoerbewijs, dan ga je niet met die trui mee.

[0:26:41] Je gaat maar eerst een kaartje kopen.

[0:26:42] En toch lukkert ze om af en toe nog wel eens tussen die maassen door te komen, door wel een vervoerbewijs te hebben, maar alsnog voor overlast te zorgen in de trein.

[0:26:49] En dan zijn wij vleugelam.

[0:26:54] GESPREKSLEIDER DE JONGEREN DOOR ELKAAR Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:26:56] Ja, ik antwoord graag nog even op die vraag, want specifiek dan even, want de heer Lins heeft al even, neem ik aan, voor NS, zeg maar, geantwoord.

[0:27:03] Ik wil graag Riva er ook even in betrekken voor die lijn Emmers-Wolle.

[0:27:07] Wat daar de laatste tijd gebeurd is, help, dat zijn ingangscontroles, de heer Lins noemde het net ook al eventjes, dan pik je er al mensen tussen uit die daar niet op horen, die geen vervoersbewijs hebben, die ook niet met die trein meegaan.

[0:27:17] Maar wat net zo belangrijk is, is dat er een groep service- en veiligheidsmedewerkers meegaat op de trein, zodat je ook op de tussenliggende stations, zeg maar, de raddraaiers eruit kunt halen, eruit moet zetten.

[0:27:29] Dus ingangscontroles prima, vooral doen, maar ook meegaan op de trein, we noemen dat baanvakken, want dat is namelijk net zo belangrijk.

[0:27:40] Dank u wel.

[0:27:41] Dan wil ik het woord geven aan de heer Goudzaart.

[0:27:45] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:27:46] Ook aan de insprekers, hartelijk dank voor uw verhalen.

[0:27:50] Ik sloeg een klein beetje aan op de heer Jansen, die gaf aan van veiligheid is een groot goed.

[0:27:57] Dat moeten we ook zorgen dat we dat kunnen continueren, ook wanneer er concessies plaatsvinden, dus wanneer nieuwe vervoerders hun dienst aanbieden.

[0:28:05] En dan zie je vaak

[0:28:07] Ik ben zelf jarenlang staatlid geweest, dat dan mensen zich heel goedkoop in de markt zetten en dan sommige boetes voor lief nemen om dan toch maar die opdracht binnen te halen.

[0:28:17] Ziet de heer Jansen dan dat er beknippeld wordt op het onderdeel veiligheid wanneer er een concessie zich aannieuwt?

[0:28:23] Zou u daar iets over kunnen zeggen?

[0:28:27] Dank u wel.

[0:28:28] En dan de heer Van Dijk.

[0:28:31] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:28:32] Een vraag aan de heer Van Bergen.

[0:28:36] U voelt zich niet gesteund door de overheid.

[0:28:38] U geeft aan zaken met overduidelijk bewijs.

[0:28:41] Je hebt niet voor niets zo'n camera.

[0:28:43] Die worden geseponeerd.

[0:28:47] De Kamer zelf bijt niet door als het gaat om een verhoging van de strafeis met 200 procent.

[0:28:53] Het OM zegt van, ja, dat gaan we niet doen, want daar zien we niks in.

[0:28:56] Ik snap dat jullie je niet gesteund voelen, maar op welke manier zou er met de huidige situatie toch als het ware een oplossing kunnen worden bedacht?

[0:29:08] En dan kijk ik naar de heer Lynch.

[0:29:10] die hetzelfde ervaart, maar toch die bevoegdheden heeft om in te grijpen.

[0:29:19] En dan die handelingsverlegenheid, moeten we daar niet overheen stappen, omdat er anders geen houden aan is aan die situatie.

[0:29:31] Want niets doen, dat werkt voor u ook niet.

[0:29:38] Ja, dank u wel.

[0:29:39] Ik had een vraag aan... Eigenlijk aan allemaal, want hij past bij allemaal, maar ik ga hem even aan de heer Janssen en de heer Eilert richten, want ik hoor de mensen zeggen, en dat horen wij vaker, dat conducteurs en personeel van veiligheid en service zich niet gesteund voelt, omdat heel veel zaken gewoon geseponeerd worden.

[0:30:05] Er wordt eigenlijk vrijwel meteen gezegd dat het wordt geseponeerd.

[0:30:08] En mijn vraag is dan, hebben jullie daar contact over ook met het OM of met de NS-leiding?

[0:30:16] Want eigenlijk is mijn concrete vraag, worden de mensen die in de vuurlinie staan, worden die wel ook genoeg gesteund daarin?

[0:30:24] Door de leiding van NS worden ze daarin begeleid?

[0:30:27] Is er contact met het OM?

[0:30:29] Wie bepaalt dat het geseponeerd wordt?

[0:30:32] Daar zou ik graag iets meer over willen weten.

[0:30:37] En dan gaan we de beantwoording weer even af op de volgorde.

[0:30:41] Dus dan eerst de antwoord op de vraag van de heer Goud.

[0:30:46] Eerst over de concessiewissels, zowel spoor- als streekvervoer.

[0:30:49] Exemplarisch is er jaren vier geleden de lijn vanuit Zwolle, die ging van NS, wat net een risicotrein was, extra beveiliging erop, dus extra conducteurs, extra VNS'ers erop.

[0:31:01] Die ging die over naar een van de streekvervoerders, regenvervoerders.

[0:31:06] En die zetten in, in de provincie, in de concessie, met op 50% van het traject, een team van boa's.

[0:31:17] Een jaar later moest er geld bij vanuit de provincie, omdat dat voor de reizigers en de personeel onvoldoende veilig was.

[0:31:24] Dus toen moesten ze die mensen erbij kopen.

[0:31:26] Wat je dus ziet in die concessiewissers tot nu toe, is dat sociale veiligheid gewoon als een onderdeel van het totaalpakket kosten is.

[0:31:35] En schaal je dus je kostenpakket af, ben je goedkoper, ben je aantrekkelijker.

[0:31:41] en wordt het probleem van onveiligheid aan het personeel overgelaten.

[0:31:47] Wat ik hier in zijn algemeenheid proef is, is er een quick fit.

[0:31:51] Vergeet dat maar.

[0:31:52] We zijn nou, in ieder geval ik, negen jaar lang op dit thema aan het omverleggen met vervoerders, met de provincies, met de infrastructuur, met de minister van Justitie.

[0:32:01] Er gebeurt niks omdat er geen quick fit is.

[0:32:03] Er is niet één ding wat je moet hebben of weg moet laten.

[0:32:06] Je hebt het rijbewijsregister nodig.

[0:32:08] Waarom heb je de identificatiepositie nodig?

[0:32:11] Om de mensen uit de anonimiteit te halen, om te kunnen labelen van die gast die heeft drie keer het vandaag gedaan, die heeft het zeven keer gisteren gedaan.

[0:32:19] We hebben een probleem met die gast.

[0:32:21] Uit de identiteit bekendmaken geeft die mensen, dus dat is inderdaad reactief.

[0:32:27] Maar dat wordt proactief op het moment dat je die namen hebt.

[0:32:30] We hebben nu een overleg met de Zeeuwse burgemeesters over die trein daar in Zeeland.

[0:32:36] En die gastjes, dat zijn jongens die met elkaar ruzie maken in de trein.

[0:32:39] Dat is een feesttrein.

[0:32:41] Die gaan ruzie maken omdat ze daar anoniem in die trein...

[0:32:44] gewoon dorpen tegen elkaar opzetten en ruzie gaan maken en dan bergen op zomer zichzelf volle lam zuipen, 16 jaren lam zuipen.

[0:32:53] Dus ja, wat heb je nodig?

[0:32:54] Op al die aspecten heb je daadkracht nodig van provincies, van politie, maar ook van de Tweede Kamer als je het hebt over wet- en regelgeving heb je nodig.

[0:33:04] Dus contesten wisselen zou het goed zijn als we een

[0:33:09] een minimale criterium hebben en dat dat inzetmodel gelijkwaardig blijft bij de nieuwe concessie.

[0:33:16] En dat de vakbonden daarin een formele positie krijgen, want leer mij die vervoerders kennen, maar leer mij ook de concessieverleners kennen.

[0:33:25] Als het goedkoop kan, zijn we klaar.

[0:33:27] Wij zijn er dan voor om te zorgen dat het gelijkwaardig wordt.

[0:33:30] Jans, kunt u de antwoorden iets korter houden, want we zitten al een beetje met de tijd.

[0:33:36] Seponeren gebeurt te vaak.

[0:33:38] Ik weet dat de vervoerders allemaal ontzettend veel ondersteuning geven aan, maar die conducteurs en ook die VNS'ers en Service en Veiligheid bij de andere vervoerders, die zijn even tijd kwijt in werktijd.

[0:33:53] Je wordt betaald, dus je wordt uit je dienst gehaald.

[0:33:55] om eventueel een week later nog maar een keer te gaan komen.

[0:33:58] En de officier van justitie informeert heel vaak gewoon niet.

[0:34:01] Hebben we wel afspraken over, maar die informeert gewoon niet.

[0:34:03] Dus het is schering en inslag.

[0:34:05] En de vervoerders doen hun best om de mensen bij te stellen.

[0:34:10] Dank u wel.

[0:34:10] Ik ben net vergeten om het voorzitterschap even over te geven aan een collega, want dat is procedurisch, omdat ik nu als vraagsteller er zit.

[0:34:21] Ik geef voor dit blokje nog even het voorzitterschap over aan de heer Schuts.

[0:34:28] Het voorzitterschap of de volgende vraag?

[0:34:31] Nou, even het voorzitterschap, want ik heb net een vraag gesteld als Kamerlid en dan is het een beetje dubbel dat je dat als voorzitter slechts Kamerlid doet.

[0:34:39] Voorzitterschap.

[0:34:42] Oké, dan heb ik dus geen vraag.

[0:34:43] Dan geef ik het woord aan de heer Hutting.

[0:34:46] Nee, nee, nee.

[0:34:47] Sorry.

[0:34:50] Dan gaan we helemaal uit de tijd lopen.

[0:34:52] Nee, er liggen nog wat vragen.

[0:34:53] Dus u moet even het woord geven aan de insprekers.

[0:34:58] Ik neem hem terug.

[0:35:01] Voorzitter.

[0:35:03] Ik ben even kwijt aan wie de volgvorder was gegeven.

[0:35:06] De heer Ellert?

[0:35:07] Klopt, ja.

[0:35:08] Ik zou nog even willen antwoorden op de vraag van mevrouw de voorzitter van de plas over het seponeren van zaken.

[0:35:16] Ja, een ellende, anders kan ik het niet noemen.

[0:35:19] Moet je je voorstellen, er overkomt iets op die treinen, je krijgt klappen of wat dan ook, of je wordt gespuugd, ook net zo erg wat daar aan gaat.

[0:35:27] En dan hoor je later dat die zaak geseponeerd is.

[0:35:29] Dat is gewoon een klap in het gezicht.

[0:35:32] Je ondervindt al die agressie en dan wordt je zaak ook nog geseponeerd.

[0:35:35] Dat is gewoon dramatisch, dat soort zaken.

[0:35:37] Het mag gewoon niet gebeuren.

[0:35:38] Ik ben het eens met de heer Jansen, die zegt ook van, we zien dat de werkgever daar z'n best voor doet om het toch nog voor de rechter te krijgen, et cetera.

[0:35:48] Dat gebeurt ook inderdaad wel.

[0:35:50] Maar heel vaak mislukt dat ook, gaat het niet door en je kunt je voorstellen wat voor soort impact dat op de medewerker heeft die dan met de brokken zit en dan nog eens een extra tik op het gezicht krijgt doordat dat geseponeerd wordt.

[0:36:03] Dat is gewoon waardeloos, daar moeten we echt niets aan doen.

[0:36:06] Mevrouw van der Plas, bent u tevreden met het antwoord?

[0:36:09] Ik ben zeker tevreden met het antwoord.

[0:36:14] Dan geef ik u het woord.

[0:36:15] Dank u wel.

[0:36:17] Dan kijk ik even naar de andere leden of de vragen voldoende zijn beantwoord of dat er nog een verduidelijkende vraag is.

[0:36:24] Ik had een vraag aan de heer Van Bergen en indirect de heer Lynch.

[0:36:29] Dat klopt helemaal.

[0:36:33] De oplossing vraag je eigenlijk aan mij.

[0:36:35] Daar vind ik een hele mooie vraag.

[0:36:38] Ik kan geen oplossing bieden hierin.

[0:36:40] Het enige wat ik vraag is eigenlijk, waar je ziet waar we op vastlopen, de korte lijntjes.

[0:36:44] Ik vraag mijn collega om in te grijpen bij bepaalde situaties, maar die staat ook met lege handen, omdat die ook vastloopt tegen een systeem wat dan daar niet voor werkt.

[0:36:51] Dan komt de politie erbij.

[0:36:53] En ook daarin kan het weer vastlopen, waardoor dus zaken geseponeerd gaan worden.

[0:36:57] Een oplossing hierin kan ik niet geven.

[0:37:00] Het enige wat ik wel zie, net bijvoorbeeld een stukje, we kunnen er om lachen, een stukje Comedy Central, maar dat is eigenlijk een stukje waar wij missen.

[0:37:06] De vrolijkheid van mensen, gewoon het beetje het vrolijke.

[0:37:09] Ik denk dat we daarin, als we dat terug kunnen brengen, dat we daar heel veel winst uit halen.

[0:37:13] En dat zal ongetwijfeld ook naar minder problemen gaan geven.

[0:37:17] Dus nogmaals, ik kan geen oplossing geven.

[0:37:19] Als ik die gegeven had, had ik waarschijnlijk die kant gezeten.

[0:37:22] Ja, goed.

[0:37:23] En mocht de daak nog open zijn met vragen, misschien dat mijn collega later deze vraag inhoudelijker wel kan beantwoorden, maar ja, voor mij helaas niet.

[0:37:34] Ja, voorzitter, als antwoord op de eerder gestelde vraag van de heer Van Dijk, dat handelingsverlegenheid, dat is niet iets waar je zomaar overheen moet stappen.

[0:37:43] Ik ben een opsporingsambtenaar en een buitengewone, dus dat wil zeggen dat ik voor bepaalde artikelen, niet allemaal, heb ik een bevoegdheid om strafrechtelijk opsporingshandelingen toe te passen.

[0:37:54] Daarbij komt ook het feit dat ik een aantal politiebevoegdheden heb.

[0:37:56] Ik mag iemand veren, ik mag geweld gebruiken en ik mag vrijheidsbenemende middelen gebruiken.

[0:38:00] Echter, als ik ergens aankom bij een casus die de sociale veiligheid in het station beïnvloedt, namelijk een winkeldiefstal en de meneer is nogal agressief.

[0:38:09] Dan kom ik daar ter plaatse.

[0:38:11] Het is een winkel die binnen de gesloten poortjes zit, waar je een vervoerbewijs moet hebben.

[0:38:14] Maar dan is het niet de bedoeling dat ik dan meneer ga pakken op het neerhebben van een vervoerbewijs, want het grondfeit is nog steeds die diefstal waar ik niet voor bevoegd ben.

[0:38:21] Meneer ziet vervolgens dat wij erbij staan ter deescalatie.

[0:38:24] Als die meewerkt, mooi meegenomen, dan is het hartstikke goed gegaan.

[0:38:28] Is het goed gedaan?

[0:38:29] Dat ook wel.

[0:38:29] Alleen is het wenselijk?

[0:38:30] Nee.

[0:38:31] Ik heb één keer een casus gehad waarbij iemand dan in één keer toch wel agressief werd.

[0:38:35] Hoe goed je ook bent in deescaleren, als zo iemand dan ineens een mes trekt,

[0:38:39] en tussen jou en de uitgang instaat, dan heb je echt een heel groot probleem.

[0:38:43] Dit heb ik zelf een keer meegemaakt.

[0:38:44] Wat voorkomen had kunnen worden als we bijvoorbeeld een bevoegdheid hadden om bevriezingsmaatregelen toe te passen.

[0:38:49] Meneer is al agressief, werkt niet echt mee, dan zit je hem ergens in de boeien in afwachting van de politie die alsnog de hele strafzaak gaat overnemen.

[0:38:57] Nu word je daar handelingsverlegen door, omdat als je dat nu doet, dan volg je de ambtsinstructie niet.

[0:39:02] Dan hou je ook niet aan de politiewet, artikel 7, lid 1 en 3.

[0:39:06] In het ergste geval, als zo'n verdachteraar bij zwaar lichamelijk letsel oploopt, kan ik zelfs vervolgd worden zonder dat de verdachteraar aangifte van doet.

[0:39:13] Dus dat stukje handelingsverlegenheid is een groter issue dan het lijkt.

[0:39:17] Daar kunnen we niet zomaar overheen stappen.

[0:39:19] En het tweede is de betere rugdekking.

[0:39:21] Ja, wat ik eerder al zei,

[0:39:25] Het OM moet vaker gewoon je rugdekking hebben.

[0:39:28] En als je kijkt naar mensen die bijvoorbeeld bepaalde dingen keer op keer weer doen, die krijgen op een gegeven moment een ISD-maatregel opgelegd.

[0:39:34] Een instelling voor stelselmatige daders.

[0:39:37] Alleen, dan moet die wel vaak genoeg veroordeeld zijn.

[0:39:38] Dat gaat niet als iedere keer zaken worden geseponeerd.

[0:39:41] Dus daar heb je ook gelijk een hele grote beer op de weg, heb je er ook wel gelijk mee weggehaald.

[0:39:47] Dat was hem.

[0:39:49] Oké, dank u wel.

[0:39:50] Dan hebben we nog tijd, kort even de tijd, voor een kleine volgende ronde.

[0:39:56] Als er nog vragen zijn, wil ik graag de gelegenheid stellen, maar wel korte vragen, geen lange inleiding.

[0:40:02] En aan de andere kant het verzoek om dan kort en bondig te antwoorden, zodat we zo meteen de volgende blokje kunnen beginnen.

[0:40:11] Dank u wel.

[0:40:12] Het woord OV-verbod viel net heel even.

[0:40:16] maatregelen die betrekkelijk kort zijn, een paar maanden, en vaak op een beperkt traject.

[0:40:22] Zou het helpen en preventief zijn als dat langer kan en over een groter bereik?

[0:40:29] Dank u wel, heer Heutink.

[0:40:31] Ik wil een vraag stellen aan meneer Van Bergen.

[0:40:35] Het gaat even over de reizigers.

[0:40:37] Die kunnen nu een melding maken met een WhatsApp-nummer.

[0:40:40] Mijn vraag is, is dat effectief genoeg... of zou er bijvoorbeeld een noodknop in de trein moeten kunnen komen... waardoor iedereen in de trein, die het zou moeten weten, ook direct kan handelen?

[0:40:53] Ik ga het hele rijntje af.

[0:40:54] Ik onthoud mezelf van een tweede vraag, de heer Huidekoper.

[0:40:58] Ja, dank voorzitter.

[0:41:00] Ik wil ook even zeggen dat ik het ook echt betreur dat het personeel en het openbaar vervoer dus de klap moet opvangen, wat eigenlijk, zoals ik het zie, een symptoom ook is van de verharding en de polarisatie in de samenleving.

[0:41:11] Ik zou misschien ook willen vragen, ik denk aan de heer Jansen, wat zou u aan ons als politiek mee willen geven?

[0:41:17] Omdat dat volgens mij ook een dieperliggende oorzaak is waar wij iets aan kunnen doen.

[0:41:21] Dank u wel, heer Goudsarts.

[0:41:24] Ja, dank u, voorzitter.

[0:41:26] Ja, korte vraag aan de heer Lienschen en meneer Van Bergen.

[0:41:30] Er zijn verschillende manieren om u zelf misschien veiliger te voelen.

[0:41:35] Een wapenstok, een bodycam zag ik, of hele stevige vesten, of wat er ook maar is.

[0:41:42] Is er iets, kunt u zeggen, van wat werkt goed voor u?

[0:41:45] Of moet dat een combinatie van middelen zijn?

[0:41:49] Wat zou in uw ideale wereld de perfecte samenstelling zijn?

[0:41:56] Dank u wel.

[0:41:56] Heer Van Dijk, heeft u nog een vraag?

[0:42:01] Ik vroeg me eigenlijk wel af wat het effect is geweest.

[0:42:05] Het is aan de heer Van Berg.

[0:42:07] Ik weet dat u er...

[0:42:08] Ik zei, sinds 2018 bent u werkzaam bij de NS.

[0:42:12] De OV-chipkaart is voor uw tijd ingevoerd.

[0:42:15] Maar heeft u enig zicht op wat het effect van de invoering van die kaart is geweest op het terugdringen van het zwart rijden?

[0:42:22] Want het lijkt alsof we nu dit gesprek hebben.

[0:42:25] Dat dat destijds een oplossing zou zijn, want als iedereen zo'n kaart heeft en je wordt bij de toegangspoortjes gescand, dan hebben we dus minder overlast, minder zwartrijders.

[0:42:35] Ik heb niet het gevoel dat het er minder op is geworden.

[0:42:39] Kunt u daar misschien uw licht op laten schijnen?

[0:42:44] Oké.

[0:42:45] Heer Schutz, aan wie had u uw vraag gericht?

[0:42:48] Ja, ik dacht dat het aan de heer Eilert klopt.

[0:42:51] Ik had het aan de heer Eilert gericht, omdat ik dacht dat hij het woord vervoersgebod zo even in de mond nam.

[0:42:57] Oké.

[0:42:57] Heer Eilert.

[0:42:59] Volgens mij niet, maar goed, dat maakt niet uit.

[0:43:03] U gaf aan of het wellicht een optie is om zo'n vervoersgebod te verlengen en breder.

[0:43:08] Ik sta daar absoluut niet onweerwillen tegenover.

[0:43:10] En ik denk onze achterman ook niet.

[0:43:15] Dan de vraag van de heer Heutink over WhatsApp.

[0:43:22] Ja, dat klopt.

[0:43:22] We hebben inderdaad het WhatsApp-nummer.

[0:43:25] Ik moet zeggen, dat is effectief.

[0:43:27] Wij merken inderdaad op diverse trein en trajecten dat er heel actief gebruik van gemaakt wordt.

[0:43:34] Wat ook betreurend is dat het überhaupt nodig is.

[0:43:38] Er wordt ook vaak aangegeven dat het ene vrouwtje alleen in de trein hierdoor zich iets meer veilig voelt.

[0:43:42] Het is eigenlijk te gek dat het alleen op een vrouwtje gericht kan zijn.

[0:43:45] Het is echt voor iedereen.

[0:43:46] Dit heeft echt effectieve dingen.

[0:43:48] Dit gaat direct naar de meldkamer.

[0:43:49] Wij krijgen als conducteur direct een melding vanuit de meldkamer per sms wat de situatie is, wat het is.

[0:43:53] Dus daar kunnen we heel adecaat op behandelen.

[0:43:55] Dat zien wij zeker als een grote winst.

[0:43:58] En ik heb ook het idee, met navraag van veel mensen, dat het ook zeker wel een veilig gevoel geeft voor sommigen.

[0:44:02] Dat ze toch anoniem eventjes iets kunnen melden, al is het maar in het klein.

[0:44:05] Maar er wordt zeker wel iets meegedaan.

[0:44:08] Om de andere vraag te beantwoorden, betreft de OV-kaarten.

[0:44:12] Tegenwoordig kun je ook met een bankpas inchecken.

[0:44:15] Deze allebei zien we natuurlijk terug dat veel gebeurt, maar uiteindelijk de overlastgever of iemand die bewust zwart wil rijden, dan ga je daar niet mee, de cijfers mee naar beneden.

[0:44:24] En iemand die daar bewust voor kiest, ja goed, dat kun je met een OV-chipkaart niet tegengaan.

[0:44:30] Dus ja, daarin kan ik daar ook niks cijferinhoudelijk of iets over zeggen.

[0:44:33] Misschien dat de collega's later dat wel kunnen doen.

[0:44:36] Dat is niet aan mij, dat durf ik niet te zeggen.

[0:44:39] Dank u wel.

[0:44:40] Dan gaan we naar de vraag aan de heer Jansen.

[0:44:44] Wat kunt u ons meegeven?

[0:44:47] Allereerst zien we dat we net al hebben geroepen dat we de veilige landers, de daklozen,

[0:44:54] de daklozen Roemenen en Polen die weg hebben, de jongeren uit Zeeland enzo.

[0:45:02] Wij zien tot de politie veel meer taken naar BOA's, naar de privaten.

[0:45:06] We zien tot de zorg afgevakkeld wordt, waardoor mensen in het overigens wel lekker warm zijn in het station in Den Haag of in Utrecht enzo.

[0:45:13] Dus ja, als al die ketens zich weer gaan opschalen, zal dat zeker en zeker als die mensen al hun delicten en overtredingen van huisregels kunnen koppelen aan hun naam, zodat je ze weer terug kan brengen naar waar ze horen bij justitie of bij de zorginstellingen of bij het uitzendbureau, zou dat zeker helpen.

[0:45:34] Maar ik ben ook een realist en ik weet dat dat morgen niet geregeld is en dat we dus morgen deze mensen in de frontlinie hebben staan.

[0:45:41] Jullie verwachten dat ze die stap naar voren doen.

[0:45:43] En de noodknop, even voor een buschauffeur, een buschauffeur die iemand achter zich heeft zitten, die kan stoppen, wacht op de politie, zitten er twintig mensen met een idioot in de bus te wachten op de politie.

[0:45:54] Gaat nooit gebeuren, dus die buschauffeur die rijdt door.

[0:45:57] Dus lees de paper, al die aanbevelingen, dat komt heel veel overeen met de paper van de VVMC en van de andere vervoerders.

[0:46:04] Doe er alsjeblieft echt nou iets mee, want we lopen al zeven jaar van overleg naar overleg te hobbelen en dat wordt gewoon niet doorgepakt door jullie.

[0:46:15] Dank u wel.

[0:46:15] En dan de laatste vraag van de heer Van Dijk.

[0:46:20] over de OV-chipkaart en die was gesteld aan de heer Van Bergen, maar misschien, dat is wellicht dat iemand anders daar ook snel voor aansluit.

[0:46:29] Ik wil nog wel even...

[0:46:30] De heer Van Bergen had hem beantwoord, had hem meegenomen in het antwoord op de vraag van de collega.

[0:46:35] ...meegeven, dus dan is duidelijk... Hier gaat ze uit.

[0:46:42] Ja, voorzitter, ik had nog één korte vraag gesteld aan beide heren tegenover mij over die combinatie van wapenstokken of spray of verstevende vesten.

[0:46:54] Klopt, de vraag was wat werkt goed voor u.

[0:46:57] Ja, aan de heer Van Bergen en de heer Lynch.

[0:47:02] En als dat kort kan, want we hebben zometeen een wissel in blokken.

[0:47:05] Die vraag kan ik inderdaad al kort beantwoorden.

[0:47:09] De middelen die ik nu heb, die zijn soms niet toereikend, maar over het algemeen wel.

[0:47:12] Momenteel is de NS bezig met een proefperiode waarbij ze bepaalde VNS'ers met een wapenstok uitrusten.

[0:47:18] Ik ben daar zelf ook onderdeel van.

[0:47:20] Echter ga ik dat pas vanaf juni meemaken.

[0:47:22] Dus ik kan daar nu nog niet echt concreet antwoord op geven op hoe goed dit werkt en ik wil niet te veel op de zaken vooruitlopen.

[0:47:30] En, voorzitter, als u het mij toestaat, heb ik ook nog een antwoord op de vraag van de heer Sjoeds over het OV-verbod, volgens mij, als ik me niet vergis.

[0:47:38] Wat daarin kan helpen, dat is nu een strafbaar feit, artikel 98, webpersonenvoer.

[0:47:43] Als jij een reisverbod of een verblijfsverbod overtreedt,

[0:47:45] is dat geclassieerd als een overtreding.

[0:47:48] De politie moet dat opvolgen.

[0:47:50] Die moet hem horen, die moet een dagvaring uitreiken, alleen die gaat echt niet zoveel uur aan capaciteit erin zetten voor een overtreding.

[0:47:56] Als je daar een misdrijf van maakt, dan maak je het eigenlijk al een stuk minder aantrekkelijk om het verbod te overtreden.

[0:48:01] Is het voor de politie ook wel waard om daarop te gaan handhaven?

[0:48:05] Dat was mijn antwoord.

[0:48:09] Dan zijn we aan het einde gekomen van dit eerste blok en wil ik de sprekers danken.

[0:48:15] Ik zou één kleine opmerking mogen maken.

[0:48:19] Ik zou u willen uitnodigen, uw voorzitter heeft daar recent het goede voorbeeld ingegeven, die is meegeweest op de trein.

[0:48:29] Ik zou u willen uitnodigen om dat ook eens te doen.

[0:48:32] Om zelf eens hoogte te gaan nemen van wat daar gebeurde op het spoor.

[0:48:37] Dank u wel.

[0:48:38] Dat is zeker een heel goed idee om dat te doen.

[0:48:43] We gaan nu de wissel doen.

[0:48:44] Ik wil de sprekers bedanken en ook van harte uitnodigen om dit nog hier te blijven.

[0:48:52] Dan nodig ik de volgende sprekers uit om zich klaar te maken om plaats te nemen.

[0:50:26] Welkom terug bij dit ronde tafelgesprek over veiligheid in het openbaar vervoer.

[0:50:34] We zijn begonnen aan het tweede blokje en het tweede blokje, daarvoor zijn uitgenodigd mensen die iets gaan vertellen over reizigers in het openbaar vervoer.

[0:50:46] Daarvoor hebben wij uitgenodigd de reizigersvereniging Rover in de persoon van Freek Bos en onderzoeksbureau Movisi.

[0:50:54] in de persoon van mevrouw Djoeker-Ardon.

[0:50:59] Ook hier geldt een inleiding van drie minuten en daarna gaan wij de Kamerleden de gelegenheid geven om vragen te stellen.

[0:51:06] De heer Bos.

[0:51:07] Dank u wel voorzitter, dank u wel commissie voor deze uitnodiging.

[0:51:12] Heel fijn om namens de reiziger, want dat zijn wij natuurlijk, reizigersvereniging Hoven, ook iets over sociale veiligheid te kunnen zeggen.

[0:51:20] En dat is echt iets anders dan sociale veiligheid voor het personeel.

[0:51:24] Het vraagt echt denk ik andere maatregelen, het zijn wat andere vraagstukken.

[0:51:29] Overigens ga ik helemaal mee in alles wat voor het personeel geldt.

[0:51:34] Ik zou niet zeggen dat het reizigers zijn die daar aan zitten, want ik wil mij niet identificeren als een van die overlastgevers.

[0:51:43] Ik ben zelf ook meegeweest met dat soort acties en dan merk je ook wat het personeel tegenkomt.

[0:51:48] Maar als reiziger...

[0:51:51] willen we wat anders en speciaal voor deze ronde tafel voor uw kamer hebben wij nog even een onderzoek gedaan ook onder reizigers 1200 respondenten en daar komt eigenlijk het beeld wat al wel bekend is weer uit namelijk dat vrouwen de sociale veiligheid in het openbaar vervoer lager waarderen dan mannen

[0:52:08] en dat het afgelopen jaar de sociale veiligheid door 30% van de reizigers als minder wordt ervaren dan de jaren daarvoor.

[0:52:18] Overigens ook, zelf zit ik ongeveer 70.000, 80.000 kilometer op jaarbasis in het openbaar vervoer,

[0:52:25] Ja, ik heb af en toe dat WhatsApp-nummer nodig, maar over het algemeen gaat het hartstikke goed.

[0:52:29] 60 procent van de reizigers zegt ook het veiligheidsgevoel, zoals mensen dat ervaren, is niet gedaald.

[0:52:35] Wat ze ook aangeven als oorzaken, die 30 procent die wel die daling ervaart, de oorzaak daarvan zit heel erg in de aandacht die aan het thema wordt gegeven.

[0:52:45] Doordat we dit soort gesprekken hebben, zijn mensen zich er ook vaker van bewust dat ze zich

[0:52:50] misschien sociaal onveilig voelen of voelen zich eerder sociaal onveilig omdat het wat genormaliseerd is, een aantal van die problematieken om daarover uit te spreken.

[0:53:01] En wat ze heel erg aangeven is dat de menselijke aanwezigheid is afgenomen.

[0:53:06] En dat hoeft niet eens een conducteur te zijn die door de trein loopt.

[0:53:10] Dat kan ook zijn dat een kiosk op een station eerder sluit of een stationshuiskamer er niet meer is.

[0:53:16] Reizigers willen niet alleen zijn op een perron of op een bushalte.

[0:53:21] En die menselijke aanwezigheid, dat is een heel belangrijk element.

[0:53:25] Als je dan ook nog even weer verder kijkt naar de problematiek,

[0:53:27] Waar veel aandacht voor is in uw kamer en in de media, dan is dat vaak problematiek die samenhangt met specifieke casussen.

[0:53:34] De GGZ, de politie en het zijn dus ook maatschappelijke problemen die we terugzien in het openbaar vervoer.

[0:53:42] Maar waar we heel weinig aandacht voor hebben is wat ik station Apeldoorn noem.

[0:53:47] Als witte man die zich hartstikke veilig voelt, heel veel in het OV zit, meidensavond station Apeldoorn, terwijl daar nul problematiek is.

[0:53:58] Hij kan er niet fijn wachten.

[0:53:59] En dat is wel een element waar we ze allemaal op munitie gaan sturen.

[0:54:03] Meer aandacht geven aan veilig en fijn wachten voor de reizigers, zodat die sociale veiligheid omhoog gaat.

[0:54:10] En daarom vraag ik u van nu eigenlijk vier dingen, namelijk deze prioriteit aan NS meegeven voor volgend jaar.

[0:54:17] Iets meer aandacht voor de sociale veiligheid voor reizigers.

[0:54:20] Ik begrijp ook overigens dat het ministerie daar best wel willend over is, dus als u nog snel een succes wil halen in een debat, zou ik dat zeker even aanstippen.

[0:54:28] Maar ook het fijn wachten hangt samen met fijne bankjes.

[0:54:34] Je kent misschien op stations nog van die draadstalen, zwarte, koude, kille banken.

[0:54:38] Er wil niemand op zitten, maar het bezuinigingsprogramma BKN zorgt ervoor dat die bankjes langer blijven staan op de stations en dat we die fijne banken niet krijgen.

[0:54:48] Dan ga ik richting de afronding.

[0:54:50] En de belangrijkste, wat ook helpt, is gewoon meer reizigers in het OPV.

[0:54:53] Dan hebben we meer sociale controle.

[0:54:55] Dus als u nou initiatief neemt om te zorgen dat we met z'n allen meer reizigers krijgen, daar de staatssecretaris op aanspreekt, dan lossen we al heel veel problemen op.

[0:55:03] Dank u wel.

[0:55:04] Dan geef ik het woord aan mevrouw Ardon.

[0:55:06] Dank u wel.

[0:55:08] Ik ben Duca Ardon.

[0:55:09] Ik werk als expert veiligheid vrouwen en meiden in de publieke ruimte bij kennisinstituut Movisie.

[0:55:15] En ik wil graag beginnen met een persoonlijke ervaring.

[0:55:18] Het is s'avonds laat op vrijdagavond en ik zit in een intercity tussen Rotterdam en Amsterdam.

[0:55:23] Een groep van rond de vijftien dronken studenten maken seksueel getinte opmerkingen over mij en een andere jonge vrouw in de coupé.

[0:55:31] Ze zingen keihards gunnige liedjes en ze kijken de hele tijd naar ons.

[0:55:35] Ik voel me zoals ik me al zo vaak gevoeld heb.

[0:55:37] Ik maak me klein, probeer niet op te vallen en hoop dat de treinreis snel voorbij is.

[0:55:42] Een uur kan dan heel lang duren.

[0:55:44] Verderop zie ik een conducteur staan en hij doet niets.

[0:55:48] Dit heb ik vaak meegemaakt.

[0:55:50] En in een uitzending van Pointer komen veel meer vrouwen aan het woord met allerlei ervaringen van intimidatie en grensoverschrijdend gedrag in het OV.

[0:55:58] Van masturbatie tot achtervolging tot aanranding.

[0:56:01] Zij kunnen door dit soort ervaringen minder goed meedoen in de samenleving.

[0:56:06] Ze gaan bijvoorbeeld s'avonds niet meer met de trein.

[0:56:08] Ze bemijden bepaalde trajecten.

[0:56:10] Dit blijkt ook uit onderzoeken.

[0:56:12] Poynter heeft onderzoek gedaan onder vrouwen en uit dit onderzoek bleek dat 91% van de vrouwelijke onderzoeksdeelnemers aangaf dat ze zich onveilig voelden op stations.

[0:56:23] In het openbaar vervoer geldt dat voor 82% van de deelnemers.

[0:56:28] Deze commissie heeft in de uitnodiging aangegeven bijzondere aandacht te hebben voor de ervaringen met ongewenst gedrag bij vrouwen als reiziger.

[0:56:35] En dat vind ik heel goed en fijn.

[0:56:38] Vanuit mijn visie werken wij al jaren aan de preventie van intimidatie van vrouwen in de openbare ruimte, onder meer in het programma Veilige Steden.

[0:56:46] En vanuit die kennis wil ik graag een aantal punten meegeven.

[0:56:50] Wat allereerst belangrijk is, is om specifiek beleid ook te maken voor meiden en vrouwen.

[0:56:57] De ervaringen van ongewenst gedrag die meiden en vrouwen meemaken, zijn anders dan die mannen meemaken.

[0:57:02] Het gaat bijvoorbeeld om aanstaren, nalopen, aanraken.

[0:57:05] Kan heel subtiel zijn, wordt dus ook niet altijd herkend.

[0:57:10] Of ook niet altijd serieus genomen.

[0:57:13] Algemeen beleid voor sociale veiligheid adresseert deze ervaringen vaak niet.

[0:57:17] Het is dus heel belangrijk dat er specifieke aandacht, specifiek beleid en specifiek onderzoek komt voor de veiligheidservaringen en veiligheidsincidenten die vrouwen, meiden en ook LHBTIQA plus personen meemaken.

[0:57:29] Als tweede, wat heel belangrijk is, is dat de verantwoordelijkheid niet bij de slachtoffers wordt gelegd.

[0:57:36] Vaak zie je beleid en interventies die zich richten op wat vrouwen zelf kunnen doen om veilig te blijven.

[0:57:41] Apps waar je onveiligheid kan melden, adviezen om niet alleen in een coupé te gaan zitten.

[0:57:47] Beleid dat zich richt op slachtoffers vergroot niet alleen het gevoel van onveiligheid bij slachtoffers, maar kan ook leiden achteraf tot zelfbeschuldiging of ook door beschuldiging van anderen.

[0:57:56] Dan had je maar niet zelf met de trein moeten gaan.

[0:57:59] Vrouwen verrichten heel erg veel, wat we dan noemen safety work.

[0:58:04] Ze doen al van alles om hun eigen veiligheid te vergroten.

[0:58:07] Dus daar moet het beleid zich niet op richten.

[0:58:11] Waar het beleid zich wel op moet richten, en dat sluit heel mooi aan bij wat mijn collega hiernaast net zei, is op de menselijke aanwezigheid, de omstanders en natuurlijk op de plegers.

[0:58:21] Dit kan je bijvoorbeeld doen door meer publiekscommunicatie te doen, het normeren van het ongewenste gedrag en ook het gedrag wat je wel wil zien op stations en in de trein.

[0:58:30] Het toeristen van personeel om dit ook te herkennen en te weten wat ze moeten doen.

[0:58:35] En ook bijvoorbeeld de mensen die in de winkels werken of op de stations rondlopen, dat die ook weten wat dit gedrag is en dat ze als omstanders kunnen ingrijpen of in ieder geval een veilige haven kunnen zijn.

[0:58:48] Uit onderzoek blijkt ook dat het mogelijk is om omstanders te activeren door middel van trainingen.

[0:58:52] Dit hoeft ook niet op een manier dat het onveilig is voor die omstanders zelf.

[0:58:56] Zou u tot een afronding kunnen komen?

[0:58:59] Nog een belangrijk punt om te benoemen is dat plegers zijn overwegend mannen van alle leeftijden en achtergronden.

[0:59:07] Het wordt belangrijk om te zeggen dat dit mannen uit alle lagen van de samenleving zijn.

[0:59:14] Uit onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag bij vrouwen, naar vrouwen, blijkt dat etniciteit, leeftijd en andere factoren hierbij geen rol spelen.

[0:59:22] Dus het is belangrijk om je beleid daarop te richten, maar niet te stereotyperen.

[0:59:26] En als laatste, de openbare ruimte is vaak onbewust meer afgestemd op de behoeften van mannen.

[0:59:33] Vrouwen gebruiken de ruimte anders en hebben andere behoeften als het gaat om veiligheid.

[0:59:36] Als je dus nadenkt over de inrichting van stations, is het belangrijk om hier ook meiden en vrouwen bij te betrekken.

[0:59:45] Dank u wel.

[0:59:45] Dan wil ik de leden de gelegenheid geven een vraag te stellen.

[0:59:49] Begin ik bij de heer Schuts van de VVD.

[0:59:52] Ja, dank u wel.

[0:59:53] Dank u wel voor uw introductie.

[0:59:56] Ik zie toch een beetje een contrast inderdaad met de boodschap die we in het blokje voorkregen.

[1:00:02] Ik snap, inrichting kan erbij helpen, dingen zichtbaarder maken, vriendelijker doen ogen.

[1:00:08] Ik snap ook meer aanwezigheid, meer sociale controle.

[1:00:12] Maar de voorbeelden die hier zo even werden genoemd ten aanzien van het personeel, dat zijn natuurlijk ook wel de voorbeelden en dat beluister ik

[1:00:19] Een beetje in de bijdrage van mevrouw Ardon, waar het gaat over het intimideren van vrouwen, maar dat overkomt mannen natuurlijk ook wel eens.

[1:00:29] Wat is eigenlijk, en dan kom ik tot de vraag, en dan met name meneer Bos, maar ik ben ook wel benieuwd naar mevrouw Ardon haar antwoord op dat punt.

[1:00:37] Maar wat daarna, als de vriendelijke inrichting en het stimuleren van meer aanwezigheid het niet doet?

[1:00:45] Niet zelden gebeurt het in groepjes.

[1:00:47] hebben we dan niet gewoon die repressie nodig waar we het net over hadden en een pakkans en een opvolging van de vervolging en dergelijke.

[1:00:55] Dus eigenlijk al die elementen die we net hoorden.

[1:00:58] Dank u wel.

[1:00:59] De heer Heutink, ik wil de leden wel vragen om de vragen kort en bondig te stellen in verband met de tijd.

[1:01:06] Ja, ik wil beide insprekers danken voor hun inbreng.

[1:01:10] Een vraag aan meneer Bos.

[1:01:12] Dat gaat over zijn oproep om meer zichtbare sociale veiligheid ook in de trein te hebben.

[1:01:20] Nu zien we in heel veel landen en ook in andere bussen bijvoorbeeld dat je op beeldschermen ziet dat je wordt gefilmd.

[1:01:26] Hoe zouden reizigers dat vinden?

[1:01:28] Als je ziet dat je wordt gefilmd, ik kan me voorstellen dat dat preventief werkt, maar wat zouden reizigers daarvan vinden?

[1:01:35] Dank u wel en dan gaan we naar de heer Huidekoper.

[1:01:39] Dank, voorzitter.

[1:01:40] Ik heb de oproep van mevrouw Ardon gehoord om ook te normeren, dus laat ik eerst even beginnen om te zeggen dat dit ook een mannenprobleem is, of juist een mannenprobleem, en dat zeker niet iedere man dit veroorzaakt, maar wel bijna altijd een man is als er een onveilige situatie is.

[1:01:55] Dat wil ik hier benoemen, omdat het belangrijk is dat mannen zich daarover uitspreken.

[1:01:58] Dat ten eerste.

[1:01:59] Mijn vraag gaat over inderdaad die ruimtelijke inrichting.

[1:02:03] De veiligheidsonderzoek laat ook zien, de veiligheidsbeleving van vrouwen gaat ook over zichtlijnen,

[1:02:09] verlichting over aanwezigheid van mensen.

[1:02:12] Uit uw onderzoek, welke van die maatregelen heeft het meeste effect?

[1:02:19] Dan ga ik even terug naar de sprekers om de drie vragen te beantwoorden.

[1:02:26] Ja, dank u wel.

[1:02:27] De vraag van de heer Schuets was wat nou, als we al dit allemaal doen, moeten we dan nog iets aan pakkans doen en opvolging?

[1:02:35] Kijk, ik denk dat als we dat allemaal doen, als het goed is, heeft de boa en de conducteur dan minder rottigheid, omdat de kans dat je dat gaat doen minder is, want er zijn gewoon meer reizigers.

[1:02:46] En we weten ook hoe meer reizigers er zijn, hoe lager die kans is.

[1:02:50] Gelijktijdig ben ik het helemaal eens met de oproep van de OV-bedrijven dat de toegang tot het rijbewijsregister ook gewoon zorgt dat de BOA meer tijd heeft voor service, want hij heeft minder tijd nodig voor die veiligheid, omdat die overlastperger zich sneller moet identificeren.

[1:03:09] Dus volgens mij is het een en-en en sluiten die maatregelen mooi op elkaar aan.

[1:03:15] Dan had ik ook nog de vraag van de heer Heutink, die meteen... Ja.

[1:03:22] Het is al praktijk.

[1:03:23] Er zijn heel veel bussen waarin je gewoon als reiziger ziet dat de camera's zijn en dat je wordt gefilmd.

[1:03:30] En ik denk dat dat helpt.

[1:03:31] Het zal een aantal mensen toch even realiseren dat het wordt gezien.

[1:03:36] Of dat dan ook helpt tegen de normering, dat weet ik minder van dan mijn buurvrouw.

[1:03:43] Maar ik vermoed dat, ja, je ziet natuurlijk op de camera niet wat er wordt gezegd, alleen dat er iemand iets zegt of dat er iemand kijkt.

[1:03:51] En dat lijkt me nou juist iets wat niet met een filmcamera kan worden opgelost.

[1:03:59] Dank u wel, mevrouw Ardon.

[1:04:02] Allereerst vraag van de heer Schulz.

[1:04:05] Natuurlijk, ik denk dat het altijd een combinatie is van aan de ene kant preventie en aan de andere kant handhaving, waarbij er echt genoeg aandacht ook moet zijn voor de preventie, om ook echt te zorgen dat dingen niet gebeuren.

[1:04:17] Als het gaat om seksueel grensoverschrijdend gedrag, is seksuele straatintimidatie strafbaar sinds juli 2024 en daarnaast is er ook de wet seksuele misdrijven, dit is een onderdeel van de wet seksuele misdrijven,

[1:04:28] Het is belangrijk dat de politie deze zaken herkent, oppakt, dat het wordt opgepakt ook door het OM.

[1:04:35] Daar sluit ik me ook aan bij wat hiervoor over is gezegd.

[1:04:38] Dat is heel belangrijk.

[1:04:39] Als het gaat over de camera's, weten we uit onderzoek dat voor vrouwen en meiden, juist als er camera's hangen, kan het ook leiden tot meer onveiligheidsgevoel.

[1:04:48] Het geeft ook het gevoel dat het dus nodig is dat er onveiligheid is.

[1:04:52] Ogen op straat, mensen die gewoon, of ogen op het station in dit geval,

[1:04:56] Mensen die rondlopen en echt iets kunnen doen in geval dat je gevaar loopt of je je onveilig voelt, helpt daar veel beter bij.

[1:05:04] Als laatste de vraag over wat werkt nou het beste, wat is nou het meest effectief bij de inrichting?

[1:05:11] Daarbij is heel belangrijk, denk ik, om te benoemen dat die inrichting alleen bijdraagt aan de veiligheidsbeleving.

[1:05:15] Dus hoe voelen we ons?

[1:05:17] Het draagt natuurlijk niet bij aan het vergroten van de veiligheid zelf.

[1:05:20] Daarvoor moet je andere dingen doen.

[1:05:22] En dat zit ook in die preventie, in het normeren

[1:05:25] in zorgen dat mensen kunnen melden, dat er iets wordt gedaan met de melding, dat de mensen op het station weten wat ze moeten doen.

[1:05:32] Ik kan niet echt zeggen welke maatregelen het meest effectief zijn.

[1:05:35] Dat hangt ook heel erg af van de specifieke situatie.

[1:05:38] Wat wel heel belangrijk is, is dat je op die plekken gaat kijken met de mensen die het gebruiken en dan dus ook zeker de vrouwen en de meiden en de LHBTI-personen.

[1:05:47] Hoe ervaar je die plekken en wat zou jou helpen bij je veiligheid?

[1:05:49] Dus dat moeten we ook niet hier vanuit een ivoren toren bedenken, maar met de mensen die die plekken gebruiken.

[1:05:56] Dank u wel.

[1:05:57] Dan ga ik naar het volgende blokje, aangegeven het woord aan de heer Goudswaard van jaar 21.

[1:06:03] Dank u wel, voorzitter.

[1:06:04] Een korte vraag aan mevrouw Ardon.

[1:06:08] Ik hoorde haar net zeggen het toerusten van personeel en het trainen in ongewenst gedrag.

[1:06:16] Ik heb daar een beetje moeite mee om daar een voorstelling bij te krijgen.

[1:06:19] Hoe moet ik nou spoorwegpersoneel trainen in het registreren van heel subtiel

[1:06:25] ...seksueel ongewenst gedrag.

[1:06:29] Zijn er bijvoorbeeld landen die daar een ervaring in hebben... ...en die daar iets voor hebben bedacht wat enorm goed werkt?

[1:06:37] Zo ja, zou u daar iets over kunnen zeggen.

[1:06:41] Dank u wel.

[1:06:41] Heer Van Dijk.

[1:06:42] Dank, voorzitter.

[1:06:43] Een vraag aan de heer Bos van Rover.

[1:06:45] Wat is vanuit uw organisatie... ...de inschatting van de effectiviteit van het NS noodwhatsappnummer?

[1:06:56] Ja, dank u wel.

[1:06:59] Dan geef ik het voorzitterschap even over aan de heer Aschut, zodat ik mijn vraag kan stellen.

[1:07:04] Ja, mevrouw Van Plas, u heeft het woord.

[1:07:07] Ja, ja, dank u wel.

[1:07:10] Ik heb een vraag aan de heer Bos.

[1:07:13] Wat doet de reizigersvereniging Rover of wat kan de reizigersvereniging Rover doen om passagiers in de trein te mobiliseren om zelf ook

[1:07:26] ...iets te zeggen van een situatie van ongewenst gedrag.

[1:07:30] Wij horen ook heel veel dat reizigers dat eigenlijk niet durven... ...en dat snap ik helemaal.

[1:07:34] Die denken, ja, dan ben ik aan de beurt.

[1:07:38] Maar mijn overtuiging is ook dat als we met z'n allen er tegenop staan... ...dan kunnen we dat ook tegengaan.

[1:07:44] Welke rol speelt Rover hierin of kan het spelen?

[1:07:49] Ik stel voor dat de heer Bos direct antwoord geeft aan mevrouw Van der Plas... ...en dan geef ik daarna het voorzitterschap terug.

[1:07:55] Ja, dank u wel.

[1:07:56] Mooie vraag, want eigenlijk gaat het over normeren van wat we als samenleving willen en daar is Rover natuurlijk ook onderdeel van.

[1:08:05] Dus wat ik hier gewoon ter plekke bedenk is dat wij natuurlijk ook gewoon communicatiemiddelen en daar zou ik haast met mijn buurvrouw een interview al kunnen opnemen, misschien in ons blad over hoe doe je zoiets nou als reiziger?

[1:08:18] En dan hebben wij ons kleine steentje alweer bijgedragen.

[1:08:21] En verder is het natuurlijk ook gewoon aan reizigers, als ze er tegen iets aanlopen, geef dat ook aan ons door, zodat we de analyse kunnen doen wat dat beleidsmatig vraagt van NS, ProRail, andere vervoerders, of welke vraag we weer bij u moeten neerleggen voor beleidswijzigingen.

[1:08:36] Maar volgens mij is het...

[1:08:38] Het rover is graag onderdeel van de samenleving, dus die handschoen gaan we vast oppakken.

[1:08:43] GESPREKSLEIDER.

[1:08:43] Mevrouw Van der Plassen, u heeft het, voorzitter.

[1:08:46] Ja, dank u wel.

[1:08:48] Dan geef ik het woord aan... Dan gaan we even het rondje vragen afmaken.

[1:08:55] En dan beginnen we bij de vraag van de heer Goudswaarts.

[1:08:59] Dank u wel.

[1:09:01] Ik noemde toeristen van personeel en het gaat denk ik zowel om personeel maar ook om reizigers en om iedereen die aanwezig is.

[1:09:08] Misschien wel tot op verschillende hoogten.

[1:09:11] Ik vertelde in mijn inleiding dat ik zelf een ervaring had en toen ging ik ook naar de conducteur toe en vroeg ik waarom heb je nou niks gedaan en toen zei hij

[1:09:18] nou, het viel toch wel mee, ze waren gewoon dronken, ze doen toch heus niets.

[1:09:22] En dat weten we, dat is natuurlijk echt niet ten nadele van deze conducteur, maar we zien dat eigenlijk in de hele samenleving, dat het besef van wat dit soort ervaringen met vrouwen en meiden kan doen, hoe onveilig ze zich daardoor voelen, vaak niet zo groot is.

[1:09:33] En daar zijn allerlei trainingen voor.

[1:09:35] Dat zijn vaak omstandertrainingen, waarbij je leert het gedrag te herkennen, ook leert de ernst ervan te weten, want als je het zelf niet vaak meemaakt, dan weet je dat misschien ook niet.

[1:09:45] In het Veilige Stedenprogramma doen 25 gemeenten allerlei beleid maken over straatintimidatie.

[1:09:53] En daar worden deze trainingen bijvoorbeeld gegeven aan BOA's, aan beveiligers die in de horeca werken en in dat soort plekken.

[1:09:59] Dus ja, we zien wel dat het werkt als mensen meer kennis krijgen en meer sensitiviteit krijgen voor deze ervaringen.

[1:10:08] Ja, dank u wel.

[1:10:09] En dan het antwoord op de vraag van de heer Van Dijk over WhatsApp.

[1:10:15] Ja, dank voor de vraag.

[1:10:16] Volgens mij is het een effectief middel.

[1:10:19] Je kunt natuurlijk gewoon snel en makkelijk een melding doorgeven.

[1:10:24] Dat weet ik ook uit... Helaas, dat is uit eigen ervaring.

[1:10:27] Wat nog wel mooi zou zijn, is...

[1:10:29] Het is nu een nummer van alleen NS.

[1:10:31] Arriva heeft ook een nummer.

[1:10:33] Ja, je moet dus als reiziger wel weten wie je vervoerder is en wie je hebt.

[1:10:37] Je zou dit ook als sector natuurlijk in één nummer voor de hele sector met één meldkamer kunnen organiseren.

[1:10:43] En daarmee...

[1:10:44] Dat vraagt wel wat in wet- en regelgeving rondom privacy, ongetwijfeld, maar daarmee kun je het nog effectiever maken, want weet u welke busvervoerder u rijdt als daar een merknaam op staat in plaats van een bedrijfsnaam?

[1:11:01] Dank u wel.

[1:11:01] We hebben nog vijf minuten, dus een hele ronde kunnen we niet meer doen.

[1:11:06] Dat gaat te lang duren, maar ik wil wel even naar de leden kijken of er nog echt een dringende vraag is om hier nog wat over te weten over dit deel van het onderwerp.

[1:11:18] Nee?

[1:11:18] Dan kijk ik even naar de...

[1:11:23] U geeft een verfrissende blik op de materie, in ieder geval voor mij.

[1:11:29] Mijn vraag aan u is hoe gestructureerd en georganiseerd is de afstemming van ministeries over sociale veiligheid met u, met uw beide organisaties?

[1:11:41] De vraag is aan beide.

[1:11:47] Dank u wel.

[1:11:50] Tijdens de laatste miljoenennota is er nog wat extra geld beschikbaar gekomen voor sociale veiligheid op een aantal stations.

[1:11:56] Dat programma loopt al wel, maar we zijn pas zeer recent betrokken door het ministerie.

[1:12:02] En wat ik echt nog wel mis en veel steviger vind, is dat we veel meer dat oog voor die reiziger mogen hebben en dus ook voor stations of bushaltes waar eigenlijk niet iets specifieks aan de hand is.

[1:12:15] Gewoon, wat ik noemde, Apeldoorn, Woerden, de duizend in één stations, daar kunnen we heel veel nog doen, maar is er heel weinig aandacht voor.

[1:12:24] En als u dat wilt meegeven in het debat 1 april, dan zijn wij zeer blij.

[1:12:31] Ja, ik sluit me hier, denk ik, aan bij meneer Bos.

[1:12:36] Wij hebben vanuit Movisie op het brede thema sociale veiligheid met allerlei ministeries contact.

[1:12:41] Dit onderwerp is voor ons helemaal nieuw, terwijl eigenlijk heel veel van de kennis die we hebben opgedaan, bijvoorbeeld over straatintimidatie, hier heel nuttig, denk ik, voor kan zijn of bruikbaar voor kan zijn.

[1:12:51] En wij hebben ook recent contact gehad met het ministerie over die middelen voor sociale veiligheid voor het eerst.

[1:12:59] Ja, de vragen zijn voldoende beantwoord.

[1:13:02] Dan wil ik de sprekers heel hartelijk danken voor hun inbreng en visie en het antwoord geven op de vraag.

[1:13:11] En dan nodig ik de volgende sprekers uit om zich vast en klaar te maken om plaats te nemen.

[1:13:17] En u bent natuurlijk van harte welkom om de rest van deze rondetafel te blijven bijwonen.

[1:13:23] Dank u wel.

[1:17:33] Dank je wel aan de leden dat ze hier weer hebben plaatsgenomen.

[1:17:40] Dank ook voor de insprekers die bij dit derde blokje komen om hun visie te geven op het onderwerp veilig reizen in het openbaar vervoer.

[1:17:52] Blok drie, dat betreft de organisaties in het landelijke openbaar vervoer.

[1:17:58] En daarvoor hebben wij te gast de directeur sociale veiligheid van de Nederlandse Spoorweg, de NS, de heer Itay Berger.

[1:18:07] Daar hebben we voor uitgenodigd mevrouw Nathalie Richters van ProRail.

[1:18:13] En daarvoor hebben we uitgenodigd de gemeente Berger op Zoom, waar een pilot is voor de aanpak van veiligheid van station.

[1:18:22] En daarvoor hebben we uitgenodigd

[1:18:24] Ik wil graag met de heer Van Aken beginnen om zijn eerste inbreng te doen.

[1:18:30] We hebben drie minuten de tijd voor de inbreng en daarna gaan de leden de vragen stellen over wat u ons heeft meegegeven.

[1:18:40] De heer Van Aken.

[1:18:42] Dank u wel, voorzitter.

[1:18:44] Dank aan de Kamer dat wij hier te gast mogen zijn.

[1:18:47] U kent Bergen op Zoom als een middelgrote stad, een verbinding tussen Zeeland en West-Brabant, een plek waar u de vaste avond kunt vieren, bij het Markiezenhof terecht kunt en dat doet u allemaal als u daar komt per trein.

[1:18:59] Maar ook is ons station een natuurlijke verbinding tussen Oost en West Bergen op Zoom.

[1:19:04] En dagdagelijks krijgen wij mee dat sociale onveiligheid op en rond om ons station te vinden is en dat dat een grote uitdaging is voor ons als lokaal bestuur, maar ook voor u.

[1:19:16] We zijn dan ook ontzettend blij en waarderen het ook dat het ministerie van INW niet alleen met ons, maar onze hele regio en Zeeland slagvaardig aan de slag wil gaan met het aantrekkelijke maken van het spoorgebied.

[1:19:33] en verder, maar ook na te denken hoe we het gebied kunnen aankleden met woningen, met groen, met bankjes en ook kunnen nadenken over welke vervoersuitingen er over het spoor gaan.

[1:19:45] Dat is ook een van de redenen om aan tafel te zitten met INW en wij vinden het ook ontzettend waardevol dat daarbij wordt gekeken naar een integrale benadering om te kijken naar een oplossing.

[1:19:54] Want verschillende opgaves komen daarbij aan de orde.

[1:19:57] Denk bijvoorbeeld de aanpak van personen met onbegrepen of verward gedrag.

[1:20:02] En dat is iets voor de lange adem.

[1:20:04] En het is mooi om te zien dat op korte termijn al middelen zijn toegekend aan ons station, aan onze gemeente.

[1:20:11] Maar dat betekent ook dat we langjarig programmatisch met elkaar de samenwerking aan moeten gaan om enerzijds

[1:20:17] het spoor te verdichten, aantrekkelijker te maken om daar te verblijven en tegelijkertijd ook die overlastgevers die op het station aanwezig zijn een onveilig gevoel geven, niet alleen te bedienen met repressie, maar ook met de juiste zorg.

[1:20:32] Dat zou voor ons cruciaal zijn om die poortfunctie die ons station heeft tussen Zeeland en West-Brabant en Randstad nog verder op te waarderen.

[1:20:41] Tot slot, voorzitter, wij waarderen het programma Een Veilig Station altijd voor iedereen.

[1:20:46] We pakken graag met het ministerie, NS en ProRail en ook de andere ministeries de handschoenen op.

[1:20:52] En we nodigen u bij deze ook uit om in onze allermooiste stad in ieder geval te komen genieten van het station en alle andere bijzonderheden die ons verbergen op zo'n tubideest.

[1:21:01] Dank u wel.

[1:21:03] Dank u wel.

[1:21:04] Dan wil ik graag overgaan tot de bijdrage van mevrouw Richters namens ProRail.

[1:21:10] ProRail is de spoorwegbeheerder van Nederland en daarmee verantwoordelijk voor aanleg, beheer en onderhoud van de hoofdspoorweginfrastructuur en dat is ook inclusief de 400 stations.

[1:21:22] Die stations die moeten een veilige plek zijn voor reizigers, voor personeel, maar eigenlijk voor iedereen die daar komt.

[1:21:27] En wij hebben hier een rol in via het bouwen en verbouwen van onze stations, als opdrachtgever van het dagelijks beheer van de stations en vanwege het onderhoud dat we zelf ook daar plegen.

[1:21:38] Dit is onze publieke verantwoordelijkheid en die nemen wij dan ook serieus.

[1:21:43] Laten we beginnen bij waar we nu staan.

[1:21:44] We meten de beleving van reizigers op alle stations in Nederland en dat doen we door de Stationsbelevingsmonitor.

[1:21:51] De landelijke score voor deze veiligheidsmeting was in 2025 een 6,9.

[1:21:57] En daarin zien we ook dat er een aanzienlijk verschil is tussen mannen en vrouwen, zoals hiervoor ook was benoemd.

[1:22:03] Vrouwen geven de stationsgemiddeld een 6,5 en mannen een 7,4.

[1:22:07] Reizigers in de gendercategorie overig, die scoren nog lager.

[1:22:12] We zien ook mogelijkheden om deze scoren te verbeteren en ik wil daarbij graag twee programma's aanstippen, waarbij ProRail ook een trekkersrol vervult.

[1:22:19] samen met het ministerie van INW, NS en regionale vervoerders.

[1:22:24] Het eerste programma is de stationsagenda.

[1:22:26] Hierin richten we ons op de stations die onder die zes scoren na zeven uur.

[1:22:30] En we nemen daar fysieke en digitale veiligheidsmaatregelen.

[1:22:34] U kunt dan denken aan betere verlichting, betere inrichting, zichtlijnen, maar bijvoorbeeld ook cameratoezicht.

[1:22:39] Met name voor cameratoezicht zou ik aandacht willen vragen, omdat hier ook kansen liggen.

[1:22:44] Op dit moment heeft een kwart van de stations cameratoezicht en dit zouden we ook graag uitbreiden, want door die camerabeelden creëren we meer inzicht.

[1:22:53] Dat leidt ook tot betere analyses, snellere detectie van incidenten en ook snellere afhandeling, wat ook door de reiziger zeer gewaardeerd wordt en het gevoel van beleving omhoog haalt.

[1:23:01] En dit bespaart niet alleen deze sector, maar ook de maatschappij veel tijd en geld.

[1:23:07] Het tweede programma dat ik wil benoemen, dat heet een veilig station altijd voor iedereen.

[1:23:11] Hierin werken wij ook samen.

[1:23:13] Hierom wordt de samenwerking ook verzocht met partijen die in de stationsomgeving opereren, gemeentevervoerders, maar ook maatschappelijke organisaties.

[1:23:21] En we sluiten gezamenlijk stationsdeals waarin maatregelen worden getroffen die niet alleen gericht zijn op het station, maar ook op de omgeving.

[1:23:27] Dit is in toenemende mate belangrijk omdat we zien dat sociale veiligheid voor een belangrijk deel ook wordt veroorzaakt door de bredere omgeving en de maatschappelijke ontwikkelingen.

[1:23:36] Een effectieve aanpak vraagt dan ook om maatregelen gericht op de achterliggende oorzaken, op data-uitwisseling, op lokale veiligheidsarrangementen.

[1:23:44] en samenwerken met zorgverleners, gemeenten en politie.

[1:23:49] Tot slot, we zien ook dat de spoorsector verandert.

[1:23:52] Door open toegang zullen de komende jaren steeds meer reizigers en vervoerders actief worden in Nederland, met diensten op trajecten en tijdstippen die minder voorspelbaar zijn dan tot nu toe.

[1:24:00] Dit vraagt ook om helderheid in verantwoordelijkheden en rollen.

[1:24:05] In de huidige concessie zijn er sectorpartijen er samen van, maar in de toekomst is dit niet meer afdoende.

[1:24:10] Er moet duidelijkheid komen over wie welke rol heeft om in de operatie op lange termijn ook snel en effectief te kunnen handelen.

[1:24:16] Het kost veel tijd en geld als we dit bij kaart moeten uitzoeken en bespreken.

[1:24:20] Dus heldere afspraken over dit onderwerp in de concessies creëert duidelijkheid, zodat ieder zijn rol en taken goed kan vervullen.

[1:24:26] Een belangrijk onderdeel hiervan is kennis en datadeling tussen de partijen, om goed te begrijpen waar de problemen zitten, zodat we deze adequaat kunnen oplossen.

[1:24:34] We zien als ProRail hierin voldoende kansen en verbetermogelijkheden op het gebied van sociale veiligheid, waar wij graag ook actief mee aan de slag gaan.

[1:24:41] Dank.

[1:24:43] Dank u wel.

[1:24:44] Dan geef ik het woord aan de heer Berger namens de NS.

[1:24:48] En de heer Berger is directeur sociale veiligheid.

[1:24:52] Dank u wel voorzitter en veel dank alvast voor de aandacht voor dit belangrijk onderwerp.

[1:24:57] Dat lijkt bij mij eigenlijk iedere ochtend.

[1:24:58] Ik begin mijn werkdag altijd om zeven uur met een overzicht van onze meldkamer van de dag daarvoor van wat er is gebeurd.

[1:25:04] En ik doe het iedere dag met buikpijn.

[1:25:07] Omdat ik denk, wat hebben mijn collega's gisteren op de trein en het station meegemaakt?

[1:25:11] Zo ook vanochtend.

[1:25:13] Gisteren hebben vier collega's met letsel te maken gehad.

[1:25:16] Een is in zijn gezicht geslagen, de andere kreeg een vuist en twee werden in assen in hun knieën getrapt.

[1:25:23] Gemiddeld is dat drie zware agressiegevallen per dag en één geval met letsel.

[1:25:29] Deze mensen komen naar het werk om Nederland bereikbaar te houden.

[1:25:33] Dat is de taak van NS, mensen vervoeren.

[1:25:36] Niet om dit soort problemen mee te maken of op te lossen.

[1:25:39] Dus dat wil ik bij deze roepen.

[1:25:41] En terwijl wij hier zitten te vergaderen, tikt de klok, het stationsklok, letterlijk nog een beetje verder.

[1:25:47] Dus ik wil eigenlijk roepen om urgentie in mijn verhaal, urgentie om de collega's die daar zitten, plus de 22.000 andere NS-collega's, te helpen met dit probleem.

[1:25:57] Het zal een beetje een samenvatting zijn van wat hiervoor in de vorige rondes is geweest.

[1:26:01] Ik wil beginnen met de aanleiding als je kijkt naar wat er buiten aan de hand is.

[1:26:05] Als je kijkt naar NS, wij vervoeren dus mensen, wij vervoeren de samenleving en wat in de samenleving gebeurt, gebeurt ook bij ons binnen.

[1:26:12] Tegelijkertijd, diezelfde maatschappij die verhardt, dat zien wij natuurlijk op alle aspecten.

[1:26:17] Je ziet ook een terugtrekkende beweging van de overheid vanwege bezuinigingen of andere problemen, de GGZ, de politie.

[1:26:23] Tot nog 4 jaar geleden, 4,5 jaar geleden, was er een politiepost op het station van Amsterdam met een politieteam.

[1:26:30] Die is toen weggehaald en de agressie is daarna met 50% per direct gestegen op het station als voorbeeld.

[1:26:37] We zien een groei van verschillende problematiek, zoals dak- en thuislozen, problematiek met migratie, jongeren, jongeren die messen op zak hebben en de rest van de voorbeelden hoef ik u niet te noemen.

[1:26:47] De crux is, wij zetten er zelf veel in, dat heeft u al gehoord, onder andere de collega's die hier net hebben gezeten, maar we kunnen de kern niet zelf oplossen, want de kern ligt in de maatschappij in een bredere problematiek.

[1:26:59] Als ik kijk naar wat nodig is om deze problematiek op te lossen, of in ieder geval een halt toe te roepen, dan zijn er eigenlijk drie dingen waarvan ik denk dat de Kamer ons het meeste mee kan helpen.

[1:27:11] En die zijn eerder ook al genoemd.

[1:27:12] Eentje is de identificatiemogelijkheden.

[1:27:15] Als je kijkt naar onze BOA's die in situaties komen die geëscaleerd zijn, soms moeten ze een half uur wachten met iemand om zijn identiteit te kunnen vasten.

[1:27:24] En dat wil je doen omdat je, zoals collega Lynch net zei, je wil doorpakken, je wil handhaven.

[1:27:29] Dat kan niet zonder een identiteit, dat is wettelijk zo verplicht.

[1:27:32] Een half uur wachten de politie, die ook nog helemaal moet komen aanrijden, en een kwart van die gevallen escaleert tot agressie en soms letsel.

[1:27:41] Dat kun je ook pas door toegang tot de verschillende systemen, zoals het rijbewijsregister,

[1:27:45] schrafketenregister of databank vreemdelingenregister.

[1:27:50] Dat kost tijd en daar moeten we haast mee maken.

[1:27:52] En als dat niet kan in de tussentijd, dan kan je het oplossen deels door via het zogenaamde airtagsysteem van de politie de gegevens te verkrijgen.

[1:28:02] En zoals ik net zei, de klok tikt door, dus daar zou ik echt haast mee maken.

[1:28:07] Het tweede is de handelingsverlegenheid, werd ook net al genoemd.

[1:28:11] Onze BOA's kunnen niet in alle situaties handhaven, terwijl het wel van ze verwacht wordt.

[1:28:16] Bijvoorbeeld als een collega niet zijnde BOA in elkaar wordt geslagen, kan een BOA van ons niet optreden.

[1:28:23] Maar ook reizigers onderling, net ook over gehad, dat kunnen wij gewoon niet doen.

[1:28:27] Morgen wordt in de Kamer gedebatteerd over het nieuwe BOA-stelsel, de herziening daarvan.

[1:28:33] Daar is deze handelingsverlegenheid niet mee genomen.

[1:28:36] En ik roep u om ons te helpen om dat punt weer op tafel te krijgen.

[1:28:39] Dat moet dergelijk worden opgelost, willen wij door kunnen pakken.

[1:28:43] En geef onze OV-BOA's simpelweg de mogelijkheid om een situatie te bevriezen.

[1:28:49] Wij hoeven niet als de politie op te treden, maar laten we onze situatie stoppen met gebruik van onze middelen totdat de politie ter plekke is.

[1:28:57] Als laatste, we hebben het net al over de veilige publieke taak, waar ons geïnformeerd personeel onder valt.

[1:29:06] En wat je daar ziet, is dat in de afgelopen jaren langzaam aan de hand de handhaving minder stevigd wordt, simpelweg omdat een collega die net verteld heeft, ik word bespuugd en er wordt niet op doorgepakt.

[1:29:16] En dat gebeurt ook bij onze BOA's.

[1:29:18] Dus een BOA mag tegenwoordig bespuugd worden en de zaak wordt niet doorgepakt vanwege capaciteit of andere problemen.

[1:29:24] Dat vind ik echt niet.

[1:29:25] Kunnen we de graderen eigenlijk in onze handhaving en maken onze collega's zelfs belachelijk?

[1:29:30] Zou je tot een afronding kunnen komen?

[1:29:32] Dank u wel.

[1:29:33] En we roepen ook om de 200% strafeis die bij het OM is afgesproken, om die ook te hanteren in alle gevallen waar onze collega's betrokken zijn.

[1:29:45] Kortom, knelpunten oplossen, de tijd dringt.

[1:29:48] Dank voor de aandacht die voor en ik hoop dat u ons daarmee kunt helpen.

[1:29:54] Dank u wel voor uw inbrengen.

[1:29:55] Ik geef de leden het woord en dan begin ik bij de heer Schuts van de VVD.

[1:30:00] Dank u wel.

[1:30:01] Ik heb een vraag voor de heer Van Aken.

[1:30:05] We hebben net de veiligheid besproken in de treinen op het station.

[1:30:09] Ook een beetje om het station, waar de boa's, uw gemeenteboa's, bevoegdheid hebben.

[1:30:15] Ik ken er eentje heel goed.

[1:30:16] En ik vroeg mij af, hoe gaat die schakelwerking van de boa op het station naar die van de gemeente?

[1:30:27] En daar waar het gaat om mensen die, nou ja, GGZ-situaties om handen hebben.

[1:30:33] U omschreef het net heel mooi.

[1:30:34] Ik kom even niet op die term.

[1:30:37] Hoe betrekt u hen erbij?

[1:30:39] Dat men niet rond dat station blijft hangen, bij wijze van spreken.

[1:30:42] Die top 10 die daar eigenlijk altijd is.

[1:30:45] Dank u wel.

[1:30:46] De heer Huizing namens groep Markuszower.

[1:30:49] Ja, voorzitter.

[1:30:50] Ik heb een vraag aan meneer Berger.

[1:30:53] Hij gaf net aan dat de tijd doortikt en de klok dat we haast moeten maken.

[1:30:58] Begrijpelijk oproep ook.

[1:31:00] En mijn vraag is, hoe staat het nou met die bodycams?

[1:31:03] Zijn ze nu al daadwerkelijk opgespeld?

[1:31:15] Dank, voorzitter.

[1:31:17] Mijn vraag is ook aan de heer Van Aken en ligt eigenlijk een beetje in het verlengde van de vraag van de heer Schutz.

[1:31:23] Want stations kunnen zeer onveilig plekken zijn, zeker s'avonds.

[1:31:28] Alleen, er zijn natuurlijk ook nog bushaltes in uw gemeente waar vaak nog minder mensen rondlopen.

[1:31:34] Dus ik was eigenlijk benieuwd, omdat u ook zelf zegt wij kiezen voor een integrale aanpak in uw position paper, wat u daarover al qua inzichten kunt delen.

[1:31:45] Dank u wel.

[1:31:46] Dan geef ik als eerste het woord aan de heer Van Aken om de vragen van de heer Schutz en de heer Huidekoper te beantwoorden.

[1:31:56] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:31:57] Laat ik eerst beginnen met een groot compliment aan onze boa's die ook actief zijn op het station, waar de heer Schutz ook regelmatig, volgens mij, updates over krijgt thuis.

[1:32:05] Deze mensen werken daar, zoals eerder gememoreerd, vaak ook zonder enige beveiligingsmaatregelen, althans morgen op zomer.

[1:32:13] Daar hebben wij nu ook het gesprek over of we dat op deze manier blijven doen.

[1:32:18] Tegelijkertijd is de wisselwerking met NS en ProRail heel goed, ook zeker na het werkbezoek.

[1:32:22] Dus men weet elkaar te vinden.

[1:32:24] Het zit met name in dubbele zorgbeiding en het uiteindelijk kunnen toeleiden naar zorg van de mensen die de top 10, en helaas moet ik u bekennen dat het bij ons de top 50 op dit moment is, van mensen die rondom het station hangen.

[1:32:39] We merken dat de wetgeving daarin nog niet adequaat is, dus dan zullen wij als gemeente, als centrumgemeente, op 9 april bij uw commissiedebat ook aanwezig zijn om voor de persoon uit te leggen waarom het in de praktijk niet werkt.

[1:32:50] Wat betreft de bushalters, voor de heer Huidekoper, er is een bushalter, een centrale bushalter bij ons station.

[1:32:57] Ook daarin zien we parallellen met het verkeer van personen met onbegrepen gedrag op zowel het baron als het bushalter.

[1:33:04] Tegelijkertijd hebben we nu de plannen voor het aanpalende gebied gepresenteerd en met dank aan uw ministerie ook enkele miljoenen voor gehad, maar onze volgende stap in de volgende periode is om te kijken wat we gaan doen om het stationsgebied daarin uit te breiden en dit ook verder uit te leggen.

[1:33:21] Dank u wel.

[1:33:22] Dan geef ik het woord aan de heer Berger om de vraag van de heer Huiting te beantwoorden.

[1:33:27] Dank u wel.

[1:33:27] Voorzitter, betreft de bodycams.

[1:33:29] Daar was het vorig jaar het regelen van de financiering rond.

[1:33:32] Toen is er een aanbesteding gedaan.

[1:33:33] Dat moet met zo'n bedrag uiteraard.

[1:33:35] Dat is afgerond.

[1:33:36] De eerste groep gaat in april met de bodycams rondlopen om te testen of het goed werkt en goed hangt aan het uniform.

[1:33:43] En vanaf juni wordt de rest uitgerold waarin we aan het einde van het jaar iedere conducteur een bodycam hebben gegeven.

[1:33:52] Ja, ik kijk even naar de leden om de vraag voldoende zijn beantwoord en of er een verduidelijkende vraag is.

[1:34:00] Ja, dat is... Ja.

[1:34:03] Oké, dan ga ik naar de heer Goudsma namens JA21.

[1:34:08] Dank u, voorzitter.

[1:34:09] Dank ook iedereen voor zijn en haar verhaal.

[1:34:12] Korte vraag aan mevrouw Richters.

[1:34:14] Ik hoorde haar net zeggen van het is heel belangrijk dat ProRail ook de samenwerking moet opzoeken met zorgverleners, gemeentes,

[1:34:22] En mijn vraag is van, ja, niemand houdt u daar natuurlijk in tegen om dat te doen.

[1:34:28] Dat is het mooie van ons land.

[1:34:29] We zoeken elkaar op, we gaan op tafel.

[1:34:31] Ik ga ervan uit dat u dat heeft gedaan.

[1:34:34] Wat is nou een van de meest prangende punten die uit die gesprekken dan naar voren komt, waarvan u zegt, ja, daar hebben we met z'n allen echt behoefte aan.

[1:34:43] Kunt u daarop reageren?

[1:34:46] Dan ga ik naar de heer Van Dijk.

[1:34:48] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:34:49] Ik had een vraag aan de heer Beerver.

[1:34:53] Stel nou dat uw eerste punt was dat BOA's wel toegang krijgen tot het rijbewijsregister en tot het vreemdelingenregister en noem het maar op.

[1:35:03] Welke garantie hebben we dan dat iemand die bijvoorbeeld illegaal in Nederland is, dat die daaraan meewerkt?

[1:35:10] Dat heb je dan nog steeds niet.

[1:35:11] En dan denk ik, oké, dat is het eerste punt in uw drie oplossingen die er zouden moeten gebeuren.

[1:35:18] Maar dat loopt meteen al vast bij het weigeren van de desbetreffende overlastgever om gehoor te geven eraan.

[1:35:25] En dan kom je bij het feit van, dan moeten die boa's dus een manier hebben om daarop te reageren.

[1:35:31] Is dat niet het belangrijkste waar we als eerste de aandacht aan zouden moeten geven, wat eigenlijk dus uw punt twee was?

[1:35:38] Ja, dan geef ik even het voorzitterschap over aan de heer Schutz, zodat ik mijn vraag kan stellen.

[1:35:43] Bij deze.

[1:35:44] En u heeft het woord.

[1:35:45] Dank u wel.

[1:35:45] Ik heb een vraag ook aan de heer Berger, want er wordt eigenlijk ook gesteld in een position paper dat de NS zegt wij stimuleren onze collega's altijd aangifte te doen.

[1:35:58] NS biedt nazorg en ondersteunt in het aangifteproces.

[1:36:04] Maar wij horen dat dat niet altijd gebeurt.

[1:36:06] En als ik het voorbeeld neem van

[1:36:08] De conductrice die in elkaar geslagen werd een tijd geleden, toen zijn de treinen wel drie minuten stil blijven staan, maar de reactie van de directeur van de NS

[1:36:19] ...op het feit dat het geseponeerd werd wegens gebrek aan bewijsgeloof... ...is aan de medewerkers gecommuniceerd van... ...nou ja, we laten het hier wel bij.

[1:36:28] En ik vraag me dan af in hoeverre worden de NS-medewerkers echt volledig gesteund... ...door de NS-leiding om inderdaad aangifte te doen... ...en om ervoor te zorgen dat zaken ook gewoon echt voor de rechter komen.

[1:36:43] GESPREKSLEIDER.

[1:36:44] Ik geef de heer Birger het woord... ...zodat mevrouw Van der Plas daarna weer het voorzitterschap over kan nemen.

[1:36:49] Dan begin ik met de laatste vraag, meteen van mevrouw Van der Plas.

[1:36:53] Wij ondersteunen onze medewerkers altijd bij het doen van hun aangifte en wij ondersteunen hun ook als door het OM niet wordt doorgepakt.

[1:37:01] Het heet een zogenaamde artikel 12-procedure.

[1:37:05] Dat betekent dat je eigenlijk in beroep gaat tegen het besluit van het OM.

[1:37:07] Dat hebben we afgelopen jaar maar liefst twaalf keer gedaan en meestal met succes ook nog.

[1:37:14] Specifiek bij de Kamers van de Mevrouw in Den Haag, daar wil ik nu niet helemaal diep op ingaan,

[1:37:18] Daar zou ik nog meer in moeten duiken wat er precies is gebeurd, maar dat doen we dus altijd.

[1:37:27] Dank u wel.

[1:37:28] Dan neem ik het voorzitsschap weer over en dan geef ik de andere leden van het panel, wil ik bijna zeggen, de gelegenheid om de antwoorden te formuleren op de vraag van de heer Goudswaard en de heer Van Dijk.

[1:37:48] Met die samenwerking met de zorgverleners, ik heb niet één antwoord, maar om u een voorbeeld te geven, in Rotterdam hadden we vorige week nog een bijeenkomst die hierover ging en daar komt dan naar voren bijvoorbeeld dat er niet altijd plek is als u weet dat het iemand is die in een zorginstelling is of dat er acute hulp moet komen.

[1:38:05] Daar is gewoon dan geen plek voor en het zou ook helpend zijn als daar dan een soort tussenoplossing voor is.

[1:38:10] Dus het kan zijn dat met een goed gesprek, even een bed, een nacht, dat dat dan al opgelost zou zijn.

[1:38:15] Dus het is ook heel erg ook plek aan die kant, dat als wij dan identificeren dat er iemand is, dat die ook ergens naartoe kan en even geholpen wordt.

[1:38:24] Dus het zit er meer in dat soort dingen.

[1:38:31] Ja, dank u wel.

[1:38:31] Als ik het goed begrijp is de vraag tweeledig.

[1:38:33] Ten eerste los je met het mogelijkheid, geeft dat identificeren van een verdachte voldoende oplossing, ontdekking van onze BOA's.

[1:38:42] En het tweede deel was, is dat belangrijker of minder belangrijk dan de handelingsverlegenheid?

[1:38:48] Als we kijken naar de vraag, kan je daarmee genoeg mensen identificeren zo'n tussenkomst van de politie, is het antwoord ja, gebaseerd op een proef wat we de afgelopen maanden doen met Airtag van de politie.

[1:39:00] Daar is in 96 procent van de gevallen, en vorig jaar waren dat 136 gevallen, is het opgelost binnen vijf minuten.

[1:39:07] Dus dat betekent dat we voldoende toegang hadden tot de juiste registers om dat te doen.

[1:39:12] Uiteraard blijft altijd een percentage die niet mee wil werken zodra je de politie alsnog ter plekke moet halen.

[1:39:19] Maar als je kijkt dat een kwart van de agressiegevallen escaleert tijdens zo'n half uurtje wachten en dat je dat 96 procent kan oplossen, dan ben ik best tevreden met dat resultaat.

[1:39:30] Wel belangrijk, uiteraard, dat we toegang krijgen tot alle informatiebronnen die ik net benoemde, uiteraard.

[1:39:35] Daarom is de RDV als enige niet de volledige oplossing.

[1:39:40] Dat zijn 11,5 miljoen mensen in Nederland, maar niet altijd dekkend voor de doelgroep waar wij mee te maken krijgen.

[1:39:47] Ik vind het een mooie vraag over de prioritering.

[1:39:49] Daar heb ik niet per se precies over nagedacht wat eerste of tweede.

[1:39:53] Ik denk dat we ze alle drie moeten doen.

[1:39:55] En nog meer zaken die vandaag genoemd zijn.

[1:39:57] Dus daar kan ik niet zo'n waarde aan hechten.

[1:40:00] Nu, wat is precies het eerste of de tweede?

[1:40:03] Ik zou ze allemaal doen.

[1:40:06] Ja.

[1:40:06] Dank u wel.

[1:40:07] Dan hebben we tijd voor een tweede ronde.

[1:40:09] En dan wil ik vragen aan de heer Schuts of hij nog een vraag aan een van de...

[1:40:15] Ja, dat heb ik, aan mevrouw Richters.

[1:40:19] Zij had het over helder afspraken in concessies, kennis delen en verbeteren van mogelijkheden.

[1:40:25] Toen dacht ik, nou komt het.

[1:40:27] En toen haakte ze af.

[1:40:29] Wat zijn die verbeteringsmogelijkheden waar u op doelde?

[1:40:35] Ik heb ook een vraag aan mevrouw Richters.

[1:40:38] dat er heel veel maatregelen worden getroffen op stations waarbij de score onder een zes is, als ik het goed ben begrepen.

[1:40:46] Maar zijn er nou ook nog stations waar het dusdanig onveilig is, of waar het gevoel van onveiligheid dusdanig groot is, waar dus geen camera's hangen, of geen toegangspoortjes zijn, of geen andere fysieke maatregelen zijn getroffen om dat gevoel te verbeteren?

[1:41:04] Dank u wel, heer Huidekoper.

[1:41:07] Ja, dank voorzitter.

[1:41:08] Het ligt een beetje eentonig, maar mijn vraag was ook aan mevrouw Richters.

[1:41:12] Ik begreep inderdaad van haar dat er een specifieke aanpak is voor de stations waar de veiligheidsbeleving laag scoort.

[1:41:17] Ik was benieuwd of er ook iets geregeld is voor de stations waar die veiligheidsbeleving nu hoger scoort of die bijvoorbeeld bij renovatie

[1:41:26] Ook standaard daar de ruimtelijke maatregelen worden getroffen die ook genoemd zijn in het kader van verlichting, zichtlijnen en ook personeel.

[1:41:34] En zonee, wat zou er dan voor nodig zijn om dat wel de standaard te maken?

[1:41:39] Dank u wel.

[1:41:39] Dan geef ik het woord aan mevrouw Richters.

[1:41:45] Dank.

[1:41:46] Over de vraag over de concessie en de afspraken die daar gemaakt moeten worden.

[1:41:51] Kijk, dat is nu natuurlijk doordat we heel standaard ook een dienstregeling hebben nog allemaal lekker voorspelbaar, maar als er nachttreinen komen of discotreinen of van dat soort dingen en die reiziger komt er om vier uur uitrollen, wie is er dan verantwoordelijk om dan sociale veiligheid te borgen voor die reiziger?

[1:42:05] En dat is nog steeds een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

[1:42:07] En het is fijn als dat gewoon duidelijk geregeld wordt.

[1:42:12] Ook datadeling is echt nog wel ontoerijkend, doordat we niet met elkaar hebben afgesproken wie nou precies met wie data deelt en daar nog eigenlijk ook zelf keuzes in gemaakt kunnen worden, hebben we nog steeds geen volledig beeld en dat zorgt er dus ook voor dat de analyses die we kunnen maken en de regie die we daarop kunnen voeren daarmee nog onvoldoende is.

[1:42:33] Dus dat zou een eerste oproep zijn om in ieder geval daar heel de afspraken over te maken zodat dat ook gewoon landelijk geregistreerd staat en dat je daar ook die analyses voor kan maken.

[1:42:46] De volgende vraag.

[1:42:48] Zijn er nog stations waar die maatregelen niet genomen worden die nog onder de zes scoren?

[1:42:53] Volgens mij zei ik net ook dat er zes van die stations camera's hebben maar op zeven nog geplaatst worden.

[1:42:58] Dus nee, dat is nog niet overal zo gebeurd.

[1:43:00] Dus daar hebben we ook nog wel een slag te maken.

[1:43:03] Ja.

[1:43:03] En op de stations waar het nu al goed gaat, houden we dan ook rekening mee.

[1:43:09] We hebben gewoon basisnormen hiervoor en die hanteren we gewoon ook op alle stations.

[1:43:13] Dus in die zin gaat dat goed, maar de extra maatregelen zullen we daar niet snel toepassen.

[1:43:19] En de stations waar dat zo is en waar het eigenlijk goed gaat, dat was ook bij de voorgesprekers zo, dat zijn ook eigenlijk de stations waar veel reuring is en al veel levendigheid.

[1:43:31] Dan ga ik naar de heer Goudsarts.

[1:43:33] Geen vraag meer.

[1:43:34] De heer Van Dijk.

[1:43:36] Ik had eigenlijk nog wel een vraag voor de heer Birger over het NS-noodnummer.

[1:43:42] Ik heb het aan de vorige panelleden ook gevraagd.

[1:43:47] Hoe ziet u dat de effectiviteit van het noodnummer is?

[1:43:53] En de reden waarom ik dit vraag, ik heb er zelf wel eens een keer gebruik van gemaakt.

[1:43:57] En dat was niet omdat ik me nou enorm onveilig voelde als man zijnde, maar als ik een vrouw zou zijn geweest, dan zou ik dat enorm onprettig hebben gevonden dat iemand met zijn broek half op de knieën loopt en dat je vervolgens daar een melding van maakt, dat je zegt in welke klas je zit, in welk treinnummer.

[1:44:15] en dat je tien minuten later weer dezelfde vraag krijgt van waar is het en in welk treinnummer, dat is geen fijne situatie.

[1:44:23] Dus ik heb daar een andere ervaring mee.

[1:44:25] Ik heb het aan iedereen gevraagd en ik ben benieuwd hoe u daarnaar kijkt.

[1:44:32] Ja, dan wil ik het voorzitterschap weer even afgeven.

[1:44:36] Het doet me altijd veel pijn om dat te doen.

[1:44:39] Ik zal er goed op passen.

[1:44:41] U heeft het woord.

[1:44:44] Ja, dank u wel.

[1:44:48] Ik had nog een vraag aan de heer Van Aken.

[1:44:53] Want ik zou eigenlijk wel willen weten...

[1:44:58] Even concreet wat er precies gebeurt in die pilot, wat eventuele resultaten zijn en wat de heer Van Aken kan meegeven misschien aan andere gemeenten die misschien nu al simpel op te lossen zijn zonder dat je in een pilot zit.

[1:45:19] Ja, de heer Van Aken heeft het woord.

[1:45:25] Dank u wel, voorzitter.

[1:45:28] Wat wij concreet nu hebben gedaan in samenwerking met ministerie, NS, ProRail en andere partijen, is we hebben een schouw gehad op locatie.

[1:45:35] Eerst ambtelijk, daarna ook bestuurlijk, ook met hoogvertegenwoordiger vanuit het ministerie.

[1:45:40] En we hebben ook gezien welke maatregelen er concreet konden worden genomen.

[1:45:43] Lessen die wij mee zouden willen geven, ook aan andere gemeenten, andere stations die het betreft, is ook vooral te kijken van wat is de sociale controle op dit moment.

[1:45:51] Een mooi voorbeeld vind ik dat er een restauranthouder op het station zelf al actief probeert te zorgen voor sociale veiligheid.

[1:46:00] Zelf rondes loopt en dat is heel erg prettig dat deze persoon dat doet.

[1:46:05] En tegelijkertijd, waar nog wel kansen liggen, is bijvoorbeeld die toegangspoortjes en ook hoe een station ontsloten is.

[1:46:12] Om een voorbeeld te noemen, Bergen op Zoom wordt dus ontsloten door die spoortunnel waar je op en af kunt gaan, waar nu geen toegangspoortjes zijn en bij mij weet ook en voorlopig ook niet gaan komen.

[1:46:22] Dat is zorgelijk.

[1:46:23] Tegelijkertijd is er ook geen andere snelle doorgang, want dan moet je het spoor weer oversteken.

[1:46:28] Dus daar liggen, denk ik, nog wel kansen, maar in eerste aanleg ervaren wij in ieder geval de samenwerking al prettig en smaakt het naar meer om dit

[1:46:35] breder te trekken dan alleen INW.

[1:46:43] Ja, dank u wel.

[1:46:44] Dan nodig ik de heer Berger uit om antwoord te geven op de vraag die nog gesteld werd.

[1:46:52] Ja, dank u wel.

[1:46:53] Het ging over de effectiviteit van het noodnummer.

[1:46:56] En ook specifiek in uw vraag zat ook iets over vrouwen en het noodnummer.

[1:47:00] Goed om te weten dat alle medewerkers die het noodnummer opnemen, zijn vorig jaar opgeleid in samenwerking met het Centrum voor Seksueel Geweld.

[1:47:09] Dus we hebben goed gekeken.

[1:47:10] Excuus.

[1:47:11] Sorry dat ik interrumpeer.

[1:47:13] Ik heb het over het WhatsApp-noodnummer.

[1:47:16] De mensen die achter het WhatsApp-nummer zitten zijn getraind op hoe om te gaan met meldingen over seksueel geweld specifiek, want die krijgen we inderdaad vaker.

[1:47:23] Dus dat is even goed om erbij te noemen.

[1:47:25] De effectiviteit van het hele nummer is de afgelopen maanden onderzocht op verzoek van de Kamer door de staatssecretaris.

[1:47:31] Daar verwacht ik de uitkomsten van in de komende weken.

[1:47:33] En dus zullen we een algemeen onderzoeksresultaat zien over het nummer.

[1:47:38] En zo'n nummer heeft uiteraard heel veel voordelen, maar heeft ook zijn beperkingen in alle eerlijkheid.

[1:47:42] Je bent altijd uiteindelijk afhankelijk van de situatie op afstand goed in te schatten.

[1:47:47] En goed ook ter plekke aan te kunnen sturen door ons personeel ter plekke als die er is.

[1:47:52] En we maken ook steeds meer gebruik van de combinatie van camera's en het noodnummer samen.

[1:47:57] Of steeds meer treinen, kunnen wij straks live de beelden kijken vanuit de trein.

[1:48:01] Dus die combinatie kan je ook gaan maken.

[1:48:03] Dus dat zit allemaal aan te komen qua verbeteringen.

[1:48:09] Oké, we hebben nog wel even tijd, dus ik kijk nog even rond.

[1:48:12] De heer Schuts.

[1:48:14] Ja, ik zat ook een beetje op mijn computer te kijken en dat deed ik niet voor niks, omdat er een verslag van een schriftelijk overleg over de buitengewone oorspronkelijke ambtenaar is geweest, waar de minister antwoorden heeft gegeven op vragen

[1:48:26] waarin eigenlijk wordt aangegeven dat die samenvoeging van de domeinen 1, 2 en 4 die handelingsverlegenheid zoveel mogelijk beperkt, zoveel mogelijk.

[1:48:36] Er wordt ook gezegd, de openbare orde, die blijft voor de politie.

[1:48:41] Van den Boven wordt verwacht de situatie te deescaleren, te herstellen, te beëindigen of tenminste te bevriezen.

[1:48:47] Het lijkt alsof vanuit JNV het beeld ontstaat

[1:48:51] dat die handelingsverlegenheid aanmerkelijk minder wordt.

[1:48:55] Is dat toereikend of vindt u het nog ontoereikend?

[1:49:01] Ik kijk heel even verder of er verder nog aanvullende vragen zijn.

[1:49:05] Dan geef ik het woord aan de heer Berger.

[1:49:08] Dank u wel.

[1:49:09] Ja, dat staat er inderdaad in en het gaat voornamelijk over het samenvoegen van die BOA-domeinen, wat maakt dat er niet meer een scheiding is tussen de BOA's.

[1:49:14] De ene is voor de ene feit en de andere is voor het andere feit.

[1:49:17] Dus dat is wat daar voornamelijk mee wordt bedoeld.

[1:49:20] Als u dieper in de stukken kijkt, wij zien nog niet daarmee dat expliciet wordt gezegd, u mag ook op feiten waar u niet bevoegd voor bent, überhaupt als BOA, dus in geen één van de domeinen, dat u dan door kunt pakken met de situatie.

[1:49:32] En daar zit voor mij voornamelijk het punt.

[1:49:34] Dus het gaat bijvoorbeeld in het geval

[1:49:37] dat er geweld wordt gepleegd tegen iemand anders, niet zijnde BOA.

[1:49:40] Dat is iets wat nu een BOA niet op mag acteren en dat zouden wij heel graag zien als een oplossing.

[1:49:49] Oké, dan kijk ik toch nog even...

[1:49:52] We hebben nog vijf minuten.

[1:49:54] We kunnen nu wisselen, maar ik wil ook de inbrengers misschien de gelegenheid geven om misschien nog een korte laatste woord op dit onderwerp te doen, indien gewend.

[1:50:04] Het hoeft niet, maar als u zegt, ik wil graag

[1:50:06] Toch nog even kort wat toevoegen, dan kan dat nu.

[1:50:09] Heer Van Aken.

[1:50:11] Ja, dank u wel, voorzitter, want u memoreerde uw leden van de Kamer ook over het verblijf op het station, ook van de mensen met onbegrepen gedrag.

[1:50:18] Wat wij dagelijks ervaren is dat de BOA's en goedwillende politieagenten en ook de medewerkers in het maatschappelijk veld proberen om door te dringen tot deze inwoners, maar tegelijkertijd dat we

[1:50:29] mensen aan het rondpompen zijn, waardoor de mensen vanuit de NS ProRail, onze boa's, dagdagelijks en zeker ook de reizigers te maken krijgen met liften die worden gebruikt als toiletten, onveilige situaties, slapers op stations.

[1:50:42] En dat vraagt ook iets van wetten als de wet zorg en dwang en de wet verplichtingen gezet om die mensen ook te kunnen helpen en ook zowel de bewoners van het gebied als de mensen zelf.

[1:50:56] Dank u wel, mevrouw Richters.

[1:50:58] Ja, ik wil nog even meegeven dat ik ook hoop dat u naar het brede palet en het integrale perspectief kijkt.

[1:51:03] Dus we hebben vaak met het ministerie van INW te maken, daar krijgen wij ook onze financiering vandaan, maar je hebt hier natuurlijk ook te maken met een breed probleem, wat ook op andere sectoren gewoon speelt.

[1:51:15] En het zou fijn zijn als we ook integraal daarnaar kijken en misschien soms denken, oh, de financiering komt ergens anders vandaan, omdat die hier het meest effectief is.

[1:51:23] Dus dat in doelmatigheid en integraliteit zou dat nog heel wenselijk zijn.

[1:51:29] Ik zou met u mijn reflectie willen delen.

[1:51:33] Ik zit nu vier, vijf jaar in dit vak en wat ik eigenlijk zie, het is een complex verhaal.

[1:51:37] Dat hebben we ook net gezien in de verschillende aspecten die hier langskwamen.

[1:51:40] Er is niet één wonderknop waar je aan drukt en het probleem wordt opgelost.

[1:51:44] En juist daardoor denk ik dat het vraagt van ons allemaal om door te zetten en snelheid te maken, ook als het heel complex is.

[1:51:51] En daar zijn we ook altijd vanuit NS bereid om over mee te denken.

[1:51:53] Wat kan je doen?

[1:51:54] om het op te lossen.

[1:51:55] Het is niet één radertje, het zijn er heel veel en ze moeten allemaal bewegen.

[1:51:59] Dank u wel.

[1:52:02] Oké, dan zijn we aan het einde gekomen van dit derde blok.

[1:52:05] Ik wil onze gasten heel erg bedanken voor de komst, voor de inbreng en voor het beantwoorden van de vragen.

[1:52:12] En u wordt natuurlijk ook uitgenodigd om deze ondertafel nog verder bij te wonen indien u dat wenst.

[1:52:18] En dan vraag ik onze volgende gasten om zich klaar te maken om hier aan tafel te schuiven.

[1:52:24] En dan wens ik u een fijne dag alvast toe.

[1:52:26] Dank u wel.

[1:55:18] Dank u wel.

[1:55:18] De tafel is inmiddels gewisseld en wij zijn toe aan ons laatste blok in dit rondetafelgesprek Veiligheid in het openbaar vervoer.

[1:55:28] En ik wil graag onze gasten verwelkomen en dat is namens het interprovinciaal overleg het IPO de heer Bart van Dekken namens de Haagse

[1:55:45] Trammaatschappij, sorry, ik moest even...

[1:55:48] De HTM.

[1:55:50] Ellen Settlik.

[1:55:52] Ellen is, als ik mag tatoeëren even, mevrouw Settlik is buschauffeur.

[1:55:56] En met haar is ook BOA-controleur, de heer Alex Langeree.

[1:56:03] Dan hebben we namens de Federatie Mobiliteitsbedrijven Nederland, de FMN, namens de regionale vervoerders Arriva, EBS, Keolis, Q-Bus en Transdef,

[1:56:15] De heer Jan Politiek.

[1:56:17] En dan hebben we namens de Vereniging het Koninklijk Nederlands Vervoer, de KNV, de heer Fred Teven.

[1:56:24] En ik meen mij te herinneren dat de heer Teven ook wel eens op de bus heeft gereden.

[1:56:30] Dus ik geef u de gelegenheid voor een inbreng van drie minuten.

[1:56:38] Zo houden we ook tijd over voor vragen en daarna zullen de Kamerleden hun vragen stellen.

[1:56:44] En ik wil graag beginnen met de heer Van Dekken.

[1:56:55] Ja, voorzitter, dank.

[1:56:57] Het IBAP-systeem laat mij weer eens ernstig in de steek, maar ik denk dat ik zo ook een heel eind kom.

[1:57:03] Dank voor uw souplesse om mij even iets naar voren te halen in dit blokje vanwege de dringende agenda aan de achterkant hier, maar dank daarvoor.

[1:57:13] Namens de internationale overleg en ik denk ook namens de decentrale overheden onder het DoVA is veiligheid in het openbaar vervoer een ongelooflijk belangrijk thema.

[1:57:25] Ik neem aan dat u ook als Kamerleden allemaal onze position paper op dit punt heeft gelezen.

[1:57:30] Eigenlijk werkt dat uit richting twee asses, zou je kunnen zeggen.

[1:57:35] Sociale veiligheid in het bijzonder richting de patiënten, patiënten, excuus, richting de passagiers, maar ook richting het personeel.

[1:57:45] En om te beginnen met de zorgen die we hebben op het gebied van sociale veiligheid, dat is vanmiddag denk ik al genoegzaam gezegd,

[1:57:55] Een beetje ook vanuit mijn eigen verleden vanuit de politie en het openbaar ministerie.

[1:58:00] Het is onmiskenbaar dat de effectiviteit vanuit de verschillende ketens beter zou moeten.

[1:58:06] ook niet alleen rondom handhaving op de trein en op de bus, alles wat daar gebeurt, ook bij vaststellen van overtreding, op het moment dat dat helder en nadrukkelijk wordt vastgesteld door professionals, ook hier vandaag weer in ruime mate aanwezig, dan kan het niet zo zijn dat de follow-up daarna, na het handhavend handelen, zo ernstig in gebreken blijft als wat we hier nu zien.

[1:58:31] Ik leek me zojuist wat te verspreken bij patiënten, want ook in de beleving van de Nederlandse politiemensen is het echt niet zo dat wat inmiddels in de politieboeken staat als onbegrepen gedrag, dat dat niet begrepen wordt.

[1:58:44] Het is heel vaak verward gedrag en soms levert dat zodanige onveilige situaties op dat wij met z'n allen, of je nou gedeputeerde bent in een provincie in Noordoost-Nederland of je bent burgemeester ergens in een driehoek of officier van justitie of kamerlid,

[1:59:01] We zullen met z'n allen echt de schouders eronder moeten zetten om dit veiligheidsvraagstuk verder te brengen.

[1:59:07] Voorzitter.

[1:59:08] De urgentie is groot.

[1:59:10] We hebben hier vanmiddag kunnen horen dat ook de handelingsverlegenheid bij BOAS, dat moeten we beter supporten.

[1:59:16] De oplossing lijkt naar onze opvatting bij het IPO en bij het DOVA echt niet door iedereen nu zwaarder te bewapenen of wat dan ook, helemaal niet, maar wel een betere aansluiting in de richting van bijvoorbeeld justitieketens en ook de zorgketens die daarvoor zijn.

[1:59:32] Voor zover is even mijn inbreng in eerste termijn.

[1:59:35] Voorzitter.

[1:59:38] Dank u wel.

[1:59:39] Dan wil ik graag het woord geven aan mevrouw Sedlik en daarop volgend de heer Langeree voor hun inbring in deze ronde tafel.

[1:59:52] Dank u wel.

[1:59:53] We hebben het veel gehad over veiligheid met agressie in combinatie, maar veiligheid ook, veiligheid op de halters, op de stations, de verlichting op halters.

[2:00:09] En ik denk dat daar een hele grote inhalslag te maken is.

[2:00:14] Ik denk ook dat je in de voertuigen zelf noodknoppen... Je hebt een noodrem in een voertuig, je kan ook noodknoppen... als iemand dus op een manier benaderd wordt die hij of zij niet prettig vindt... en het escaleert of dreigt te escaleren... dat iemand op een soort noodremachtige knop kan drukken... niet dat het voertuig stilstaat, maar dat daar dus direct een melding is... naar de chauffeur, maar bijvoorbeeld ook naar een meldkamer...

[2:00:43] ...dat er alarmlichten aangaan aan de buitenkant van bijvoorbeeld de bus of tram... ...zodat een politiewagen die langsrijdt direct ook ziet, daar is iets aan de hand.

[2:00:52] Die kan dus dan direct ook daarop acteren... ...en niet wachten tot het via de meldkamer een keer... ...naar een voertuig aan de andere kant van de stad doorgegeven wordt... ...maar dat er direct ook iemand is, niet dat je erover moet wachten, bijvoorbeeld.

[2:01:13] Ik werk nu 16 jaar bij de HTM.

[2:01:22] Ik heb de maatschappij echt zien veranderen de afgelopen 16 jaar.

[2:01:27] De respect is steeds verder te zoeken.

[2:01:30] Mensen worden ook steeds slimmer, dus ze weten steeds meer de grenzen op te zoeken.

[2:01:37] Het respect gaat zelfs zo ver.

[2:01:40] Ik heb een voorbeeld van vandaag.

[2:01:42] Ik heb vandaag dienst.

[2:01:45] Ik stap uit een lijn 9 in Vrederust.

[2:01:48] Ik loop met mijn collega's naar de halte aan de overkant.

[2:01:53] Ik word ingehaald door twee jongens op een fatbike.

[2:01:55] Die roepen richting ons, een van de ergste ziektes die er is, met daaraan gekoppeld, het oudste beroep wat er is.

[2:02:07] Wij vervolgen onze werkzaamheden in de tram.

[2:02:09] Vervolgens word ik langzaam...

[2:02:11] Zag je ze in m'n oor gefluisterd aan de achterkant?

[2:02:14] Een vrouw die ik net had gecontroleerd.

[2:02:16] Meneer, meneer, er zit een spiegelpuur rug.

[2:02:20] Zo'n... Ja.

[2:02:24] Ja, daar leef je dan mee.

[2:02:26] Dus mijn jas zit nu in een vuilniszak.

[2:02:30] Ik wacht even op het nieuw.

[2:02:31] Die gaat naar de stomerij.

[2:02:32] Dat is dan...

[2:02:33] Een voorbeeld die ik vandaag nog heb meegemaakt.

[2:02:36] Maar de jongens zijn weg, dus daar kan je verder niks meer mee.

[2:02:42] Afgelopen weekend of weekend daarvoor hebben wij een halteactie gedaan op Halte Leidsche Veen, hier in de stad.

[2:02:50] Daar hebben wij in vier uur tijd ongeveer 69 processen verbouw geschreven.

[2:02:55] De politie, in samenwerking met de politie, heeft daar een Facebookbericht van gepost.

[2:03:02] Binnen een dag, binnen 24 uur, waren daar dik 2000 likes op, 500 reacties.

[2:03:09] Ik daag jullie uit om die reacties even te lezen.

[2:03:12] geeft wat een goede weergave van hoe de mensen kijken naar ons inzet en wat zij allemaal meemaken in het openbaar vervoer.

[2:03:22] Want daar komen de reacties van de mensen.

[2:03:24] En vooral zijn het vrouwelijke reizigers die onze inzet heel erg waarderen op dat soort momenten.

[2:03:34] Heb ik ook voorbeelden van waarom de samenwerking beter kan

[2:03:40] Politie en justitie.

[2:03:43] Collega's, die zijn mishandeld.

[2:03:45] Er is een taser bij gebruikt.

[2:03:47] Na herhaaldelijk vragen, wat is de stand van zaken, hoe zit de zaak in elkaar, krijgen ze na maanden de reactie, ja, we zijn alles kwijt.

[2:04:01] Dus de camerabeelden waren kwijt, procesverbalen waren kwijt.

[2:04:05] De jongens hebben dus een Artikel 12-procedure opgestart om het toch maar weer aan de gang te krijgen.

[2:04:10] Nou, gelukkig hadden we alles nog, dus weer opnieuw ingediend.

[2:04:13] Nou, blijkt de vogel ondertussen gevlogen, die is geëmigreerd.

[2:04:17] Dus ja, die is ook weg.

[2:04:20] Ja, en wat...

[2:04:21] Ik heb natuurlijk bij ons op de afdeling verteld waar ik nu heen ga, wat ik aan het doen ben.

[2:04:26] En ja, het is hier al... Bij elk blok is het gezegd.

[2:04:32] De inzaag voor ons in systemen is echt... Op de werkvloer komt het ook terug.

[2:04:39] Wij willen graag als wij op de halte staan en iemand heeft geen idee of wat dan ook bij zich, wij willen kunnen zien, oké, wie heb ik voor ons met een foto?

[2:04:48] Is het diegene?

[2:04:50] Ja, het is diegene.

[2:04:51] Nou, fijn, kan je daar afhandelen.

[2:04:52] Hoef je niet op politie te wachten, heb je niet het risico op escalatie.

[2:04:57] Je ontlast de politie, je ontlast de...

[2:04:59] Verdachte in dit geval.

[2:05:00] Je ontlast de organisatie, want je bent niet een half uur of langer op de politie aan het wachten.

[2:05:04] Ik heb meegemaakt dat we echt langer dan een uur hebben staan wachten op de politie.

[2:05:08] Nou, dat is niet te doen.

[2:05:12] Ja, dat is voor ons echt... En dat hoor ik van de werkvloer.

[2:05:17] Dat is echt een must-have.

[2:05:19] En wat ze ook heel graag zouden willen zien is een soort registratiesysteem, dat we in ieder geval als iemand... Voor die kleine overtreding, ja, je zit met je voeten op de bank.

[2:05:26] Nou, je zit met je voeten op de bank, je krijgt van ons een waarschuwing, we kunnen dat nergens registreren, dus die voeten gaan eraf, wij stappen uit en de tram rijdt verder en we zien die voeten weer op de bank.

[2:05:35] Ja, zo gaat het.

[2:05:37] En de volgende collega die komt en die zegt, ja, niet de voeten op de bank.

[2:05:41] Ja, en zo... Je komt er niet uit, dus...

[2:05:48] En dan denk ik dat meer training voor ons ook wel een dingetje zou... meer training en wapenstok en pepperspray voor ons totaal geen zin.

[2:05:58] Oké, dan mag u uw microfoon uitzetten.

[2:06:01] Dank ik u voor uw gloedvolle betoog.

[2:06:06] En dan gaan we naar de volgende spreker en dat is de heer Politiek die namens de regionale vervoerders

[2:06:16] en ik noem ze nog maar even Arriva, EBS, Keolis, Q-Bus en Transdef zijn inbring zal doen.

[2:06:23] Dank u wel, voorzitter.

[2:06:24] Dank u wel, kamerleden, voor onze uitnodiging hiervoor.

[2:06:28] Ik vertegenwoordig inderdaad heel veel bussen, regionaal sporen, de tram van Utrecht zit daar ook bij.

[2:06:34] U heeft onze position paper kunnen lezen.

[2:06:37] Er zijn eigenlijk vijf aandachtspunten waar wij specifieke, we hebben het in samengevat,

[2:06:43] En we sluiten ook zeker ons aan, wat de collega's van de HTM, van de NS verteld hebben, dat geldt denk ik voor alle voertuigen.

[2:06:50] Die verharding merken we allemaal.

[2:06:52] We zien wel nuanceverschillen, maar zeker merken we dat en dat meten we ook helaas.

[2:06:56] Dus daar zijn we gewoon, ja, staan we als een man-vrouw voor volgens mij.

[2:07:03] De vijf punten die we noemen is, maak die RTIC-ondersteuning landelijk beschikbaar.

[2:07:08] Dat is echt een hele hoge urgentie.

[2:07:11] Versnel die ID-toegang en overbrug de tussenperiode.

[2:07:14] De oplossing ligt al op tafel.

[2:07:16] RET werkt er al drie jaar mee.

[2:07:19] De NS heeft nu een proef, en volgens mij heeft meneer Burger ook verteld, met ook goed effect.

[2:07:26] De politie hoeft niet minder ingezet te worden.

[2:07:30] Zelf kun je als BOA of OV direct handelen en die persoon gaat dus ook minder zuigen.

[2:07:36] Dus minder incidenten, dat zijn drie grote voordelen, met een gesloten beurs.

[2:07:40] Dus de oplossing ligt op tafel.

[2:07:42] Arriva heeft voor M en Zwolle samen met de politie Oost-Nederland in november een aanvraag gedaan bij het ministerie INW, doorgesluist naar JNV of VNJ.

[2:07:50] JNV is het volgens mij.

[2:07:51] En ja, tot nu toe mogen wij niet beginnen met een proef op M en Zwolle, terwijl we het wel gedaan hebben.

[2:07:57] Hardenberg, binnen acht uur, 22 personen aangehouden.

[2:08:01] Ja, dus...

[2:08:03] De oplossing ligt op tafel.

[2:08:05] Punt 3.

[2:08:05] Borg, invoering, bouwen, bestel van openbaar voer.

[2:08:08] Maak het duidelijk hoe juridisch in elkaar zit, hoe het organisatorisch en operationeel zit.

[2:08:14] Het staat ook al in onze contracten nu met onze opdrachtgevers, de provincies.

[2:08:18] Maakt dat duidelijk.

[2:08:19] We zijn wel in gesprek, maar het is nog te vaag.

[2:08:22] Actualiseer het landelijk confinant Sociale Veiligheid.

[2:08:25] Dat wordt nu opnieuw, één keer in vijf jaar, geactualiseerd met heel veel spelers.

[2:08:30] Wij willen graag als regionale vervoerders dat ook wie doet wat, wanneer, waarom.

[2:08:35] Voorbeeld, Politie Oost-Nederland, hebben we een confinant mee met alle OV-bedrijven, met de provincie, met de politie.

[2:08:41] Heel simpel, strategisch, één aanspreekpunt.

[2:08:44] tactisch per district in aanspreekpunt, maar in Brabant lukt dat niet en de nationale politie zegt, je moet het met elke politieregio zelf oplossen.

[2:08:51] Dat is voor een, we hebben hele lange lijnen die soms over provinciese grenzen heen gaan, zeer lastig.

[2:08:57] Dus de oplossing ligt daar eigenlijk ook, valt onder VPT, ook nog eens beursneutraal.

[2:09:02] Het vijfde punt, bouw een integrale meldstructuur.

[2:09:06] Inderdaad, de WhatsApp, je hebt de ABC, notificatie van de direct personeel en soms ook van passagiers.

[2:09:13] De WhatsApp, sms, wij noemen het als kort samengevat SWAP.

[2:09:17] Arriva heeft inderdaad samen met Keolis bij Trein in Oost-Nederland nu een proef.

[2:09:21] In Brabant gaan we binnenkort starten met bus, met Transdev, Arriva.

[2:09:25] En GVB gaat met EBS en Transdev ook een proef starten.

[2:09:28] Maar weet u ook dat er een stop-intimidatie-app is, wat op zich heel goed werkt, volgens mij.

[2:09:34] De gemeente Dordrecht is ermee begonnen, Eindhoven heeft hem ook.

[2:09:37] En dat zijn juist de bus- en tramhaltes.

[2:09:40] Waarom maken we niet een wolkoplossing?

[2:09:42] Daar heeft de reiziger meer aan.

[2:09:44] Ik ken via mijn netwerk veel oplossingen, maar het zijn allemaal deeloplossingen.

[2:09:48] Dit je gunt.

[2:09:49] En vergeet alsjeblieft niet...

[2:09:51] Dringend niet de regionale vervoerders, de regionale treinstations.

[2:09:55] U kon veelal, heb ik gelezen, uit regio's zelf.

[2:09:59] Dat is een heel belangrijk ding.

[2:10:03] Nog even een puntje van orde om recht te zetten.

[2:10:05] FNV noemde dat aanbestedingen geconcureerd zou kunnen worden via sociale veiligheid.

[2:10:11] Dat is absoluut onjuist.

[2:10:13] Feitelijk informatie, het is gewoon in de wet aangezegd en iedereen kan voor dezelfde voorwaarden wel of niet inschrijven op die aanbesteding.

[2:10:21] En weet ook even, bijvoorbeeld Arriva heeft op Emmen Zwolle alle boa's, er zijn allemaal boa's, ook in het voertuig, en ze zijn allemaal uitgerust al vijf jaar met bodycams die we zelf betaald hebben.

[2:10:32] Oké, dat even als een recht te zetten.

[2:10:33] Dank u wel, voorzitter.

[2:10:36] Dank u wel.

[2:10:38] U mag uw microfoon uitzetten.

[2:10:40] En dan ga ik als laatste spreken in dit blokje naar de heer Fred Teve van Koninklijk Nederlands Vervoer.

[2:10:50] Dank u wel, voorzitter.

[2:10:53] Dank ook aan de leden van de commissie voor de uitnodiging.

[2:10:56] En uiteraard hebben we ook een position paper, die heeft u kunnen lezen.

[2:11:00] Dit is een onderwerp waar we binnen de overheid, maar ook buiten de overheid, al heel lang mee bezig zijn.

[2:11:06] Mijn leden, onze leden van KNV, dat zijn touringcarbedrijven,

[2:11:10] Taxiebedrijven vervullen ook een rol binnen het publiek vervoer.

[2:11:13] Touringcarbedrijven doen aan stremmingen en voor de gedeelte ook OV-lijnen, openbaar vervoerlijnen.

[2:11:19] Taxiebedrijven doen in landelijke gebieden op een aantal plaatsen ook het openbaar vervoer op afroep, het zogenaamde publiek vervoer waarin Zeeland en Noord-Hoogst-Groningen al gestald aan wordt gegeven.

[2:11:30] Nou, er is al veel over gezegd, maar het is denk ik erg belangrijk dat op het moment dat een reiziger die overlast wil veroorzaken of overlast veroorzaakt niet anoniem is, dan maak je het iemand al een stuk moeilijker als je iemand op tijd identificeert.

[2:11:47] Dat kan gebeuren door de toegankelijkheid tot stations en het openbaar vervoer moeilijker te maken.

[2:11:53] Moeilijker in de zin dat je sneller identificatie mogelijk maakt.

[2:11:56] Er is wel veel over gezegd hier vandaag, maar het is denk ik heel belangrijk dat ook wij hebben te maken, onze leden hebben ook te maken met de inzet van BOA's, zeker als ze openbaar vervoer lijnen doen.

[2:12:08] Ik denk dat het heel belangrijk is dat het rijbewijsregister, de strafrechtsketen, databank en de basisvoorziening vreemd liggen.

[2:12:14] dat die toegankelijk wordt voor BOA's.

[2:12:17] En als je over BOA's praat, is het denk ik ook heel belangrijk dat de werkingssfeer, dus door de NS-directeur iets over gezegd, dat de werkingssfeer van BOA's, dat je die niet onnodig beperkt, dus als openbare ordendelicten plaatsvinden, dat je een BOA ook de kans geeft in te grijpen.

[2:12:32] Dat maakt ook iets mogelijk.

[2:12:34] Het landelijk meldnummer is ter ziele geraakt.

[2:12:39] Er is ooit in het verleden een landelijk meldnummer voor het openbaar vervoer geweest.

[2:12:43] Naar onze oordeel moet dat in ere worden hersteld, zodat je snel kunt schakelen tussen meldkamers.

[2:12:50] Dat betekent dat je ook de opvolging beter kan regelen.

[2:12:55] Effectieve inzet van camera's.

[2:12:56] Ik heb dat zelf mogen meemaken.

[2:12:58] Daar werd iemand door de heer Hutting aan gerefereerd.

[2:13:01] Ik heb een aantal malen de lijnen 397 en 300 van Transdeg mogen rijden de afgelopen acht jaar.

[2:13:07] En op het moment dat er camerabeelden worden opgenomen in de bus, is er minder overlast.

[2:13:11] Soms is er wel overlast.

[2:13:13] Maar als er dan wordt opgetreden, wordt er een aanhouding verricht.

[2:13:15] En dat komt daadwerkelijk tot een strafrechtelijk vervolg.

[2:13:18] Dan heb je ook bewijs in handen.

[2:13:20] Dan is het niet meer de verklaring van de aangever ten opzichte van de verklaring van de slachtoffer.

[2:13:24] Maar dan wijzen die camerabeelden vaak uit dat die verklaring van dat slachtoffer ook zeer aannemelijk is.

[2:13:29] Dus in die functie hebben camerabeelden niet alleen preventief, maar ook repressief kunnen ze daadwerkelijk ook meehelpen.

[2:13:39] Misschien de opvolging om daar nog iets over te zeggen.

[2:13:42] We zijn natuurlijk binnen die veilige publieke taken een beetje achteruit gehold.

[2:13:45] Dat hebben een aantal sprekers voor mij in verschillende blokken ook gezegd.

[2:13:49] Ik denk dat het heel erg belangrijk is dat op het moment dat er aanhoudingen worden gedaan door BOA's en vervolg daarvan door de politie, dat het Openbaar Ministerie ook overgaat tot snelrecht.

[2:13:59] Daar kunnen die camerabeelden enorm effectief voor zijn.

[2:14:02] En op het moment dat je voorbeelden stelt bij betrekking tot geweld, overlast in het openbaar vervoer, op het moment dat je die voorbeelden stelt, dan wordt het gedrag ook beter.

[2:14:12] Dat hebben we in het verleden gezien in grote steden, eind van de vorige eeuw, begin van deze eeuw.

[2:14:18] En we hebben dat een beetje losgelaten.

[2:14:20] Dus ik denk dat het bij het Openbaar Ministerie belangrijk is, en de heer Politiek zei er al wat over, dat je per politieeenheid en per eenheid, per arrangementspakket in de elf,

[2:14:30] dat je daar een openbaar vervoer-officier van justitie hebt, zoals in het verleden in de vier grote steden, en ook een politiefunctionaris die daar de centrale coördinatie doet.

[2:14:45] Dan kun je wat oplossen.

[2:14:47] Daar wou ik het bij laten, want er is al veel gezegd, voorzitter.

[2:14:51] Dank u wel.

[2:14:52] Dank voor de inbrengen.

[2:14:54] Ik ga naar de leden voor hun vragen.

[2:14:58] De heer Schutz.

[2:15:00] Ja, dank.

[2:15:01] Ik heb een vraag aan de heer... Sorry, heer Teeven, zou u de microfoon uit willen zetten?

[2:15:07] Ik heb een vraag aan de heer Teeven, dan kan ik straks de microfoon weer aanzetten.

[2:15:12] Ja, u zit hier natuurlijk als functionaris van de KNV, maar iets wat mij, nou ja, toch wel pakt, is dat kennelijk bij het Openbaar Ministerie, in ieder geval dat hoor ik in de verhalen vandaag,

[2:15:30] door een aantal voorgangers de opvolging van datgene wat is geconstateerd niet plaatsvindt of minder plaatsvindt.

[2:15:39] Of dat nou het opportuniteitsbeginsel is of nou toch ook wel de duiding van we hebben getuigen, we hebben een filmpje, er is bewijs, maar dat de bewijskracht daarvan ontkent wordt.

[2:15:50] Kunt u daar iets over zeggen?

[2:15:51] Misschien wel met een oude pet die u ooit had als officier.

[2:15:56] Hoe dat werkt?

[2:15:58] Dank u wel.

[2:15:59] Dan ga ik naar de heer Hutink.

[2:16:02] Voorzitter, het is een vraag van meneer Politiek.

[2:16:05] Prachtige achternaam trouwens, dat wil ik even zeggen.

[2:16:10] Het gaat even over twee programma's die we hebben.

[2:16:11] Dat is de veilig publieke taak en de eenduidige landelijk aanpak in het openbaar vervoer.

[2:16:17] En daar staan goede aanbevelingen in en ik ben heel erg benieuwd

[2:16:23] of u wellicht daar iets van kunt zeggen wat het effect daarvan is geweest op de bedrijven die u vertegenwoordigt en of u al iets hebt gezien als het gaat om een evaluatie daarvan.

[2:16:33] Dus ik ben heel erg benieuwd hoe u daar op kijkt.

[2:16:37] Dan ga ik naar de heer Huidekoper.

[2:16:41] Hartelijk dank, voorzitter.

[2:16:43] Mijn vraag is aan de heer Langeree.

[2:16:47] Ik stelde hem aan het begin van deze vergadering ook aan de NS.

[2:16:51] Het HTM kiest ervoor om echt wel een andere lijn te kiezen dan in ieder geval de bedrijven die op het spoor actief zijn.

[2:16:57] Dus minder uitgaan van afschrikking en meer van gastheerschap en deescalatie.

[2:17:02] Ik hoorde de heer Langeree net ook zeggen, we hebben niks aan wapenslokken.

[2:17:06] Dus ik was benieuwd of hij dat kan toelichten, die uitspraak.

[2:17:10] Dank u wel.

[2:17:11] Dan geef ik de gasten de gelegenheid om de vragen te beantwoorden.

[2:17:17] En dan begin ik bij het antwoord op de vraag van de heer Schiets.

[2:17:22] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:17:24] Als je praat over het opwerpdwingtijdsbeginsel van het Openbaar Ministerie, dat is natuurlijk een beetje ingeperkt en al heel lang door de veilige publieke taak.

[2:17:31] We hebben als politiek met rechtssprekende macht, met het OM afgesproken en de rechters, dat er opvolging zou plaatsvinden voor de veiligheid in het publieke domein.

[2:17:43] Dit is bij uitstek een onderwerp waar reizigers en medewerkers van het openbare vervoer het niet zelf kunnen regelen.

[2:17:50] Dus dat betekent, zeg ik in antwoord op de vraag van de Sjoelds, dat er bij het Openbaar Ministerie ook minder vrijheid zou moeten zijn om over te gaan tot beleidsrepos.

[2:17:58] Juist in die situaties waar je het in de samenleving niet zelf kunt regelen, als reiziger of als medewerker, is er een taak voor de centrale overheid om dat wel te doen.

[2:18:07] In het verleden deden we dat in de vier grote steden en wellicht weet mijn buurman dat uit het verleden nog, deden we dat inderdaad ook door bij het openbaar ministerie een speciaal officier van justitie te hebben die belast was met de veiligheid in het publieke domein en met name in het reizigersvervoer.

[2:18:23] En ik denk dat dat heel goed zou zijn om dat terug te brengen, want dit is toch...

[2:18:27] Het is snel werk, maar het is ook nog wel een beetje specialistisch, want het is soms een verklaring van een verdachte ten opzichte van een slachtoffer.

[2:18:33] En daar kan je je camera beelden, waar je natuurlijk uit andere opzichten kan zeggen, nou, reizigers worden gefilmd, daar moet je terughoudend mee zijn.

[2:18:40] Maar het helpt daadwerkelijk wel voor de veiligheid van die reiziger in het openbaar vervoer.

[2:18:44] Dus ja, daar ligt een taak voor de politiek, voor u, om daarop aan te denken.

[2:18:52] Dan de vraag van de heer Heutink.

[2:18:56] Dank u wel, voorzitter.

[2:18:57] Het programma veilige publieke taak, dat heeft wel heel erg aanwezig geweest, zelfs voor het principaal programma, mensen eraan, maar dat is allemaal ingedukt, wil ik nog niet zeggen, maar de laatste evaluatie is vijf jaar geleden geweest.

[2:19:10] Dr. Jaap Timmer van de VU Amsterdam was voorzitter van die club.

[2:19:13] We hebben meegedaan aan de evaluatie en de uitkomsten die hebben wij ook gegeven.

[2:19:20] Het vervalt een beetje een verhaling.

[2:19:23] Je moet bij de aangifte ook van zeer goede huizen zijn.

[2:19:27] Wel opnemen met VPT, en daar zullen collega's mogelijke wijze ervaring mee hebben.

[2:19:31] Als je dat vergeet of niet doet, dan wordt u dus ook niet zodadig en dan komt u eerder op een CEPO.

[2:19:36] Artikel 12 van meneer Birger, ook van NS, helaas hebben wij ook al een aantal keren dat gehad.

[2:19:41] Wij hanteren een reisverbod in de regionale spoorlijnen in Noord, Oost en in Limburg.

[2:19:46] Ongeveer in Groningen, Friesland 100 gasten die structureel zwartrijden of fysiek geweld pleken.

[2:19:51] Acht weken mogen ze dan niet op dat baanvak.

[2:19:53] Breder mag nog niet.

[2:19:55] En die gasten die het weer overtreden, dan gaan ze naar het CIVU en dan wordt er gestapeld.

[2:19:59] En waarom wordt er gestapeld, die gasten?

[2:20:00] Sorry voor de woorden.

[2:20:03] Ze stelen vaak ook een fiets bij een andere zaak.

[2:20:06] En de gemeente weet dat niet.

[2:20:09] Dus veilige publieke taak, eenduidig landen, dat is echt superbelangrijk voor onze sector.

[2:20:13] Dat we daar meer aandacht voor krijgen en evolueren.

[2:20:16] Want ik hoor het overal doorheen.

[2:20:19] Inclusief wat meneer Teven ook zei met dit openbaar ministerie.

[2:20:22] Dat maakt een betere basis voor al ons personeel.

[2:20:28] Dank u wel.

[2:20:29] Dank u wel en dan de vraag van de heer Huilenkoper.

[2:20:35] Ja, bedankt.

[2:20:37] De toelichting voor geen wapenstok.

[2:20:40] Ik spreek puur namens HTM, ik kan niet voor andere OV-bedrijven spreken, maar voor ons, ons werk is op de tram.

[2:20:47] Wij hebben meestal te maken met één op één of...

[2:20:51] We zijn in groepen van drie of vier.

[2:20:53] Dan heb je meestal te maken met één à twee mensen, dus wij hebben niet echt een wapenstok nodig om mensen op afstand te houden, dat soort dingen.

[2:21:01] Wij hebben het veel meer nodig van communicatie, deescalerend praten met mensen en zo proberen die angel eruit te halen.

[2:21:10] En mocht je dan op een gegeven moment overgaan tot aanhouding, dan is mijn inziens de training die je krijgt om iemand onder controle te houden en het vastpakken van iemand veel belangrijker dan een wapenstok in een tram.

[2:21:27] Ik zelf zie daar de voordelen van collega's ook niet.

[2:21:30] Ik denk dat het ook zelfs meer agressie kan opwekken op een gegeven moment als je met een wapenstok in de tram staat.

[2:21:37] Ja, dat eigenlijk.

[2:21:39] En dan pepperspray is helemaal geen toegevoegde waarde in een tram.

[2:21:44] Dan loopt iedereen zo de tram uit.

[2:21:45] Dus ja, dat gaat hem ook niet worden.

[2:21:48] Dus ja, dat eigenlijk.

[2:21:55] Dank u wel.

[2:21:56] Dan ga ik naar de heer Van Dijk voor zijn vraag.

[2:21:59] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:22:00] Ik heb een vraag aan de heer Politiek en dat gaat over de buslijn Emmeter-Apel.

[2:22:07] Ik ben benieuwd of u wat kan vertellen over wat de huidige stand van zaken daar nu is, of die problemen afgenomen zijn met veilige landers, met mensen uit het asielzoekerscentrum, of dat die problemen verplaatst zijn en in welke andere gebieden u problemen hiermee ervaart.

[2:22:30] Dank u wel.

[2:22:31] Dan geef ik het voorzitsschap even over aan mijn collega de heer Schuts.

[2:22:36] Mevrouw Van der Plas, ga je gang.

[2:22:40] Dank u wel.

[2:22:41] Ik pak even mijn telefoon erbij omdat ik hier de informatie in heb staan.

[2:22:47] Daarin lees ik dat er in totaal 1855 boetes, alleen al in december 2023 praat ik hier dan over, zijn geweest van mensen die

[2:23:00] de lijn Zolle-Emme richting Ter Apel gebruiken.

[2:23:09] Aangegeven wordt eigenlijk door conducteurs ook dat het gewoon dweilen is met de kraan open en dat de gevoelens van onveiligheid ook bij het personeel, niet alleen bij de reizigers, maar ook bij het personeel heel groot zijn.

[2:23:24] En ik vroeg me af hoe zit dat met een kaartcontrole voordat passagiers

[2:23:30] instappen met beveiliging ernaast of beveiliging in de buurt?

[2:23:36] Die vraag stel ik aan de heer Politiek.

[2:23:41] Meneer Politiek, Politiek zou u het antwoord direct willen geven, want dan geef ik daarna het voorzitterschap weer terug.

[2:23:48] Dank u wel, voorzitter.

[2:23:49] Emmen Zwolle, ja.

[2:23:52] Ik ken het al zolang wij het concessie hebben.

[2:23:55] We hebben volgens mij bijna alle staatssecretaris op bezoek gehad.

[2:23:59] Ook van INW, maar het probleem is nog steeds.

[2:24:02] We hebben besloten in december om een instapcontrole te krijgen, mede omdat we niet die ID-checkcontrole nog niet mogen doen.

[2:24:10] Je ziet wel een waterbedeffect.

[2:24:12] Mensen lopen in het spoor, ProRail moet helpen.

[2:24:14] Ze gaan met de bus of met de trein, betalen ze één halte en dan gaan ze dan proberen zwart te rijden.

[2:24:20] Vooralsnog hebben we dat verlengd, maar die ID-check, dat zien we echt als een significante oplossing.

[2:24:28] We hebben ook wel... Kijk, we monitoren dat, fysiek geweld.

[2:24:32] Jullie hebben het ABC-methodiek.

[2:24:34] Dat zijn de categorieën waarin de direct persoonlijke melding kan doen.

[2:24:38] Fysiek geweld, bedreiging met wapen, verbaal, zodanig dat je aangifte kunt doen.

[2:24:42] En wij monitoren dat continu.

[2:24:44] Net als meneer Burger, ik ga je ook dagelijks in het weekend analyseren.

[2:24:49] Onze data-analyste kijkt er ook continu naar.

[2:24:51] En we hebben ook zelfs 13 FDA extra op die treinlijn drie jaar geleden gekregen.

[2:24:57] Deels van de provincie, deels van het ministerie en deels van Arriva.

[2:25:00] En dat heeft geholpen om beter inzicht te krijgen.

[2:25:04] En dat zijn vliegende teams, zeg maar, met de RTGB.

[2:25:08] Maar nog steeds hebben... Ja, die ID-check, daar ligt het aan, want je moet wachten.

[2:25:11] We hebben nu de afspraak, maar de politie zegt letterlijk, ik heb geen middelen.

[2:25:14] Letterlijk.

[2:25:15] Dus we moeten ze meenemen naar Zwolle.

[2:25:19] Daarom hebben we ook die ID-check halverwege gekozen in Hardenberg.

[2:25:23] Kom maar op, je bent van ons.

[2:25:25] En dat heeft in die dag, we hebben een keer één dag met een ID-check zuil, dus een methodiek met een daartoe bevoegd persoon, hebben we dat uitgepreerd.

[2:25:33] En ook richting reizigers.

[2:25:36] Het aantal reizigers is gigantisch gegroeid op die lijn.

[2:25:39] Meer treinen, maar dit is echt... Dus daarom ook urgentie, urgentie, urgentie.

[2:25:45] Volgens mij hebben we het meerdere keren gehad.

[2:25:46] Met name die ID-check en RTIC.

[2:25:48] De politie scheelt het inzet.

[2:25:50] Ons scheelt de tijd.

[2:25:52] Andere reizigers krijgen meer aandacht en minder incidenten.

[2:25:55] Dat is even, mevrouw Van der Plas, mijn eerste reactie.

[2:26:00] Dank u wel.

[2:26:02] Dank u wel.

[2:26:06] We hebben nog voldoende tijd voor een tweede ronde vragen.

[2:26:10] Het was ook aan u, heer Politiek.

[2:26:22] Dank u wel, voorzitter.

[2:26:25] Emmen, de buslijn 73.

[2:26:27] Ik heb er zelf ook in gezeten, trouwens ook met officier van justitie, meer op verkennend bezoek.

[2:26:32] De problematiek is nog steeds.

[2:26:33] Ik weet in detail niet de stand van zaken, gratis of niet, maar ik weet wel dat een speciaal touringcarbedrijf daar op rijdt.

[2:26:41] Het vreemde is wel, of vreemde niet, maar die reizigers komen dan natuurlijk op dit moment bij het treinstation.

[2:26:47] En daar staat letterlijk een... Ja, dan wordt er gecontroleerd fysiek op het station.

[2:26:52] Dus er worden met twee verschillende maten, lijkt het, gemeten.

[2:26:56] Op zich is de samenwerking op het station wel beter.

[2:26:58] Ik denk trouwens dat het station Emmen verdient een nieuwe stad.

[2:27:03] De programma van het Veilig Station van Iedereen, als iemand het verdient, is het Emmen, lijkt mij.

[2:27:07] Maar tot nu toe zit hij niet bij de top drie, blijkbaar.

[2:27:10] Maar dat is wat anders.

[2:27:11] Dus die buslijn speelt het nog steeds.

[2:27:15] Diezelfde gasten stappen over op de trein richting Zwolle.

[2:27:18] En daar hebben we andere oplossingen voor.

[2:27:24] Op die treinlijn zit op elk voertuig een BOA-openbaar vervoer.

[2:27:27] En we hebben die vliegende teams nu ook.

[2:27:29] Maar omdat die vliegende teams nu vooral gefocust zijn op Emmen, lopen we in de treincontrole wat te kort.

[2:27:35] En wat de VVMC ook vertelde, dat zouden we liefst weer anders willen doen.

[2:27:40] Maar met name, RTIC, alsjeblieft, help ons daarmee.

[2:27:43] Urgentie.

[2:27:44] Dank u wel.

[2:27:46] Ja, dank u wel.

[2:27:48] Ik wil toch even kijken of de heer Van Dekken zit hier namens de IPO, maar is ook gedeputeerde in Drenthe, dus heeft ook natuurlijk dagelijks...

[2:27:59] met deze problematiek te maken.

[2:28:02] Ik wil u niet in een positie plaatsen dat u nu namens de provincie Drenthe moet spreken, maar als vertegenwoordiger van het IPO denk ik dat u hier zeker ook wat over kan zeggen, als de leden dat goed vinden, want ik vind het wel relevant in deze vraag die nu gesteld wordt.

[2:28:21] Ja, heel hartelijk dank, voorzitter, voor die gelegenheid, want inderdaad, even los van de IPO, waarbij overigens de zorgen in allerlei regio's bij ons in Nederland groot zijn, maar dank ook even voor het specifieke punt ter Apel emmen.

[2:28:37] Ik slaat volledig aan op dat wat de heer Politiek zegt.

[2:28:40] Ik denk dat ik hier ook in de richting van uw Kamer terug kan geven.

[2:28:44] dat de problemen ook na mijn aantreden, doordat simpel gezegd mijn voorganger Henk Jumelet richting uw kamer ging, dat dat voor mij op het eerste moment eigenlijk al glashelder was.

[2:28:57] Dit kan zo niet doorgaan in Ter Apel.

[2:29:00] Dus de situatie daar is nog steeds nijpend.

[2:29:04] Ik denk dat er geen dag voorbij gaat dat de driehoeken, dus de burgemeesters, ook het OM, ook BOA inzet op de regionale lijnen van Arriva, in treinvervoer, in het stationsgebied.

[2:29:17] inemmen dat onze zorgen op dat punt gewoon levensgroot zijn.

[2:29:21] En ik houd mijn hart vast of daar niet grotere problemen nu ontstaan op het gebied van openbare orde.

[2:29:28] En dat zou ik ook willen zeggen in de richting van een aantal mensen die hiervoor al inspraken in de richting van uw Kamer.

[2:29:37] Kijk, probeer ook te begrijpen dat wij als regio's het soms nodig zijn om in die gecombineerde financiering, dus naast INW, soms ook gewoon maatwerkproducten te zien en financieren vanuit JNV en bijvoorbeeld vanuit OCW, als het gaat over studentenvervoer.

[2:29:56] Dus dat zou ik hier ook onder aandacht willen brengen.

[2:29:59] De algemene veiligheid van het OV, als dit zo doorgaat, zal verdere verschraling opleveren.

[2:30:06] los van onze inzet op dat punt, maar heel specifiek rondom Drenthe.

[2:30:10] Dat wil ik ook echt wel bepleiten, ook vanaf de zijde zojuist door de heer Politiek onder aandacht gebracht.

[2:30:16] Contactpersonen bij de Nederlandse politie zijn echt dringend nodig, ook in de eenheid Noord-Nederland, in Oost-Nederland.

[2:30:23] Ik weet dat dat daar uitstekend loopt, maar ik sluit ook aan op de aanbeveling van de heer Tevers zojuist gedaan.

[2:30:29] Ik was in mijn tijd nog gewend dat we vanuit snelrecht

[2:30:32] boten bij de vis gingen leveren en ook toen de toenmalige minister in december de problemen zag, ook in het publiek vervoer, dat was natuurlijk niet een casus in het openbaar vervoer, maar in het publiek vervoer, toen zijn we strijdbaar en gewoon heel nadrukkelijk bezig gegaan om de problemen daarop te lossen.

[2:30:50] Dan wil ik hier toch nog een keer zeggen

[2:30:52] Zeker de veelplegers van veilige landen, dat moet beter.

[2:30:56] De afdoening moet beter en dat kan ook beter, naar mijn bescheiden opvatting.

[2:31:00] Dat is precies de reden waarom we het thema sociale veiligheid nog hoger op de agenda hebben gezet.

[2:31:07] Dank u wel voor deze uiteenzetting.

[2:31:10] Dan kijk ik even naar de leden of er nog aanvullende vragen zijn.

[2:31:13] Ja, dat is het geval.

[2:31:15] De heer Schutz.

[2:31:16] Ja, dank u.

[2:31:17] Ik heb een vraag voor de heer Politiek.

[2:31:18] Ik heb het zo even ook gesteld.

[2:31:21] aan een van de vakbonden die in het eerste blok zaten.

[2:31:27] Het OV-verbod, nu beperkt in tijd, beperkt in gebied.

[2:31:32] Zou dat niet langer in tijd en omvangrijker in het gebied moeten zijn om effectief te kunnen zijn?

[2:31:39] Of gelooft u überhaupt niet in de effectiviteit van het OV-verbod?

[2:31:49] Ik wil nog een vraag stellen aan meneer Van Dekker over het IPO.

[2:31:51] We weten natuurlijk dat al die provincies ook concessies afsluiten, dus ook bezig zijn met sociale veiligheid.

[2:31:59] En mijn vraag is, is er nou een provincieoverstijgend kader dat alle provincies op dezelfde manier kijken naar hoe ga ik nou om met sociale veiligheid en hoe passen wij dat nou in die concessies in?

[2:32:13] Dus is dat er?

[2:32:14] En zoneerst ziet het IPO daar dan kansen voor, omdat nou eens integraal

[2:32:19] landelijk breed ook goed op te pakken.

[2:32:22] Dank u wel, meneer Huidekoper.

[2:32:26] Dank.

[2:32:27] Mijn vraag is aan de heer Politiek.

[2:32:30] Waar ik nieuwsgierig naar was, is in het position paper noemt u in ieder geval ook de optie van camera's en ook AI-detectietools.

[2:32:39] Ik denk zeker dat technologie omarmd moet worden, maar ik heb wel een zorg dat we, nou, er is ook net benadrukt dat gewoon de klassieke ogen op straat personen ook heel erg bijdragen aan de veiligheidsbeleving.

[2:32:51] Kunt u dan ook aangeven dat die camera's niet ten koste zouden gaan van de inzet van fysiek personeel?

[2:32:58] Dank u wel.

[2:32:59] Ik denk dat ik me aansluit bij de volgende vraag.

[2:33:07] Ik had nog een vraag aan de heer Langere en mevrouw Seldik over het op de bus zitten en alles wat u daarmee maakt.

[2:33:21] Dat inzagen in systemen, wie houdt dat

[2:33:27] Ik begrijp ook wel eens dat er vanuit BOA's in het algemeen, zeg maar, meer bevoegdheden worden gevraagd.

[2:33:37] Dat er dan bijvoorbeeld vanuit het ministerie van Justitie of de korpsleiding van de politie, dat die dat dan eigenlijk tegenhouden of die willen dat niet.

[2:33:45] En ik zie niet zo goed in waarom dat allemaal niet zou kunnen.

[2:33:50] Of in de gemeentelijke basenregistratie of bij de RDW.

[2:33:53] Dat er altijd wat krachten zijn die zeggen van ja, dat moeten we niet willen, zeg ik maar even plat.

[2:33:57] Hebben jullie daar inzicht in of hoe werkt dat?

[2:34:06] Ja, excuus.

[2:34:08] Ik zal dat even werken, de vraag.

[2:34:10] Mevrouw Zettelik en de heer Langeree, of u beiden zou willen antwoorden?

[2:34:17] Ja, ik heb eerlijk gezegd geen flauw idee.

[2:34:22] Ik zou het echt niet weten.

[2:34:23] Ik zou echt niet weten waarom dit niet doorgevoerd zou kunnen worden.

[2:34:27] Ik heb inderdaad ook wel eens begrepen dat het toch wordt tegengehouden vanuit de politie, omdat ze toch een beetje zoiets hebben van, ja, het zijn onze systemen, heb ik begrepen.

[2:34:35] Maar ik zou het echt niet weten.

[2:34:37] Ja, misschien weet mijn buurman daar denk ik wat meer van.

[2:34:42] Meneer Teve, heeft u daar wellicht een antwoord op?

[2:34:45] In aanvulling de Redenhoek in Rotterdam is er een uitgebreide proef geweest voor BOA's om dit te kunnen doen.

[2:34:52] De toenmalige eenheidschef heeft zich daar buitengewoon hard voor gemaakt.

[2:34:56] Dat werkte buitengewoon goed.

[2:34:59] Maar de landelijke leiding van de politiediensten heeft die proef niet over willen nemen.

[2:35:04] Dus ik denk dat het heel belangrijk is dat die BOA's zelf die identificatie kunnen doen.

[2:35:10] Dat geldt niet alleen voor de draaienwijzergister,

[2:35:13] strafrechtdatabank en die basisvoorziening Vreemdelingen.

[2:35:17] Want dan dek je het hele verhaal af.

[2:35:20] En de reden waarom de politie daar zo de landelijke leiding terughoudend is, is denk dat ze misschien bang zijn voor de komst van de nieuwe gemeentepolitie.

[2:35:30] Als de BOA's meer bevoegdheden krijgen.

[2:35:31] Maar dat denk ik is een beetje koudwatervrees.

[2:35:36] Als ik dit toe reken mevrouw Van der Plas, dan heeft u het voorzitterschap terug.

[2:35:41] Dan nodig ik de heer Politiek uit om de vragen te beantwoorden van de heer Schuts en van de heer Huilenkoper.

[2:35:52] Dan doen we eerst even de heer Politiek en daarna de heer Van Trappen.

[2:35:59] Dank u wel, voorzitter.

[2:36:01] Het reisverbod, daar hebben we al vijf, zes jaar ervaring mee.

[2:36:05] Het is op basis van de CVOM-richtlijn.

[2:36:09] Je moet dus met het regionaal openbaar ministerie en met de regionale politie wel afspraken maken, omdat de persoon er wil komen als het zo is.

[2:36:15] Bij ons is het vier keer vaker zwartrijden.

[2:36:17] Vier keer krijg je bij zwartrijden geen plaatsverwijs.

[2:36:22] Een waarschuwing de vijfde keer krijg je een reisverbos voor acht weken.

[2:36:25] Doe je fysiek geweld?

[2:36:26] Precies hetzelfde verhaal.

[2:36:27] Op basis van de blauw druk van het CWM.

[2:36:30] Over het regime weer, dan gaat diegene naar het CWM.

[2:36:34] Als het goed is stapelt hij met de andere zaken die hij of zij gedaan heeft.

[2:36:39] Twintig procent heeft de neiging om het over te treden.

[2:36:41] In Noord-Nederland hebben we honderd reisverboden per jaar.

[2:36:43] In Oost-Nederland honderd, ook ongeveer.

[2:36:46] Achter Griekenland, Emmerzolle, zijn we net begonnen met een reisverbod alleen voor fysiek geweld, want de politie durft het niet aan qua zwartrijden, zeg maar.

[2:36:55] En in Limburg zijn we er onlangs mee begonnen.

[2:36:58] Dus ja, we hebben er ook wetenschappelijk onderzoek naar gedaan.

[2:37:01] De regionale voerders doen ook structureel wetenschappelijk onderzoek.

[2:37:05] Bachelor- en master-onderzoek.

[2:37:07] En dit bewijst een overlap van daders en daderprofielen.

[2:37:10] Eigenlijk vergelijkbaar wat de grote steden en de regionale voerders en NS ook heeft.

[2:37:14] Maar verschillende volumes, verschillende nuances.

[2:37:17] Het zijn mensen zonder vaste woon- en verblijfplaats, mensen zonder verwardepersonen,

[2:37:22] Vaste woning- en verblijfsplaats dus, verwarde personen, groeiende groep arme mensen, moerlanders, veilige landers.

[2:37:30] Ook een aantal vermogensdelicten trouwens.

[2:37:32] Alleen de gemeenten weten dat niet, dat hij dat ook bij ons in het terrein of in het voertuig doet.

[2:37:38] En daarom zou je die koppeling ook willen hebben.

[2:37:41] En daarvoor hebben wij het reisverbod, samen met de politie en de regionale OM.

[2:37:44] Dus het is effectief.

[2:37:46] Alleen, vooral als hij er overtreedt... en dat hij dan bij wijze van spreken direct naar het CVUM gaat... en wij ook weer terugkomen krijgen, dat motiveert de BOA natuurlijk van... wow, het heeft effect, want die gast zit in de cel.

[2:37:56] Of die moet de taakstraf doen, zullen we maar zeggen.

[2:37:59] Ja, dan word je allemaal gemotiveerd.

[2:38:00] Ons interesseert het dat we de veroorzakers ook aanpakken.

[2:38:03] Daarom doen wij ook wetenschappelijk onderzoek hiervoor.

[2:38:06] Dus ja, het is effectief.

[2:38:09] Het is per baanvak.

[2:38:10] We hebben het proberen te verruimen per regio, maar vooralsnog is dat niet gelukt.

[2:38:18] Ja, een verduidelijke vraag.

[2:38:21] De vraag was vooral ook meer en langer, maar meer qua geografisch bereik.

[2:38:26] Maar daarvan zei u dat is ons nog niet gelukt.

[2:38:30] Waarom niet?

[2:38:30] En wat is daarvoor nodig?

[2:38:32] Maar vooral ook de vraag van helpt langer?

[2:38:36] Ja, dat moeten we dan ervaren.

[2:38:40] Waarom werkt het niet?

[2:38:42] Vooral juridisch zat het lastig in elkaar, blijkbaar.

[2:38:45] Dus we hebben heel vaak en veel overleg gehad met JNV en ook met INW natuurlijk.

[2:38:52] Maar soms konden we, heel plat gezegd, met het regionale openbaar ministerie verder gewoon doen.

[2:38:58] Want het zijn gewoon heel flauwe hafsnurkers die je elke keer weer tegenkomt.

[2:39:05] Ja, verveliaars kunnen we andere namen noemen, maar het zijn gewoon super vervelende gasten.

[2:39:13] Dank u wel.

[2:39:14] Dan ga ik over naar de heer Van Dekken voor de vraag van de heer Heutink.

[2:39:22] Dank u wel en dank ook heer Heutink voor deze mooie vraag.

[2:39:27] Want kijk, u hebt wel een mooi punt te pakken langs die lijn van dat concessiebeheer.

[2:39:32] Kijk, wij willen allemaal, niet alleen vanuit Dover, maar ook vanuit IPO, dat ons openbaar vervoer snel, doeltreffend, voldoende efficiënt en effectief wordt verzorgd in ons land.

[2:39:43] En daar maken we eigenlijk indrukwekkende meters.

[2:39:45] Dat zeg ik ook even ten gunste van niet alleen regionale vervoerders, maar ook richting NS.

[2:39:49] Het is echt belangrijk dat we die dienstverlening en die graad zo hoog mogelijk houden.

[2:39:54] En als we dan toch kijken naar dat bredere vraagstuk van onveiligheid, dat gaat niet alleen over spoorwegovergangen, maar dat gaat bijvoorbeeld ook over reissnelheden.

[2:40:01] En in ieder geval in Noordoost-Nederland zie ik dat heel veel wethouders soms lokaal behoefte hebben om de snelheidslimieten terug te brengen van 50 naar 30, maar voordat je het weet,

[2:40:11] zit je in de context van eigenlijk die reistijd zodanig verslechteren dat dat dus weer van invloed is op die realisatie van je dienstverlening in algemene zin.

[2:40:21] Maar om terug te komen op uw vraag, kijk die KPI-veiligheid die kunnen wij en die werken wij op dit moment ook langs de lijn van IPO echt nadrukkelijk uit onder het begrip sociale veiligheid.

[2:40:31] En dat moet meer en meer inhoud krijgen langs de lijn van beschermen van belangen voor personeel, want dat horen we hier vanmiddag ook.

[2:40:39] Het zal je maar gebeuren wanneer je slachtoffer wordt of je wilt gaan handelen.

[2:40:42] Je hebt onvoldoende tools in handen om dat effectief te doen, maar ook in de richting van onze reizigers.

[2:40:47] Dus dat is de antwoord op uw vraag, denk ik.

[2:40:52] Dank voor het antwoord.

[2:40:59] Het IPO heeft een prachtig platform om met al die provincies samen op te trekken, ook naar het ministerie van Justitie en Veiligheid, ook naar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat,

[2:41:12] om gewoon maatregelen te treffen, om gewoon te vragen collectief, help ons nou en zorg nou eens dat we gezamenlijk met al die provincies samen niet alleen de KPIs kunnen vastleggen, maar ook gewoon gezamenlijk maatregelen kunnen afdwingen bij het ministerie vanuit IPO-verband.

[2:41:27] En dat vraag ik eigenlijk om dat platform meer te benutten om die slagkracht naar die ministeries te vergroten.

[2:41:35] Ja, heer Van Dekker.

[2:41:36] Voorzitter, ik zeg u dat niet alleen graag toe, maar dat is precies de reden waarom wij zo blij waren met de uitnodiging ook richting deze ronde tafel en waarom we hier zo graag aanwezig wilden zijn om ook vanuit het IPO-perspectief en DOVA hier aanwezig te zijn en op dit punt toelichting te geven.

[2:41:54] Oké, dank u wel.

[2:41:55] Ik kijk nog even naar de leden of er nog vragen zijn.

[2:41:59] Ik zou nog graag een antwoord willen van de heer Politiek of hij mij gerust kan stellen dat de inzet van camera's niet te kosten gaat van personeel.

[2:42:07] Heer Politiek.

[2:42:09] Dank u wel, voorzitter.

[2:42:10] Dank voor de vraag.

[2:42:12] Cameras in voertuigen, die zijn er en die blijven er.

[2:42:15] Die worden er alleen, nou meer wil ik niet zeggen, maar beter vooral.

[2:42:18] Ik denk dat het nog goed zou zijn misschien in de toekomst uniform en specs af te spreken.

[2:42:23] Bijvoorbeeld, wij hebben al tien jaar of vijftien jaar dashcams in de bussen.

[2:42:27] En daarom is die relatie met de politie heel belangrijk, vooral als je iemand zoekt of iemand die vermist is.

[2:42:34] Daarvoor hebben we die politieman of vrouw ook nodig op zaterdagavond, zodat hij ons kan bellen en dat wij hem of haar helpen.

[2:42:41] Het is ook belangrijk dat als er iets gebeurt met een collega van ons, dan wordt er meestal direct aangifte gedaan.

[2:42:46] Die beelden kunnen nu bijna op afstand worden met daardoor...

[2:42:51] Bijvoorbeeld de mensen horen download, maar die kun je wel bij de aangifte doen.

[2:42:55] Maar die politie moet er wel achteraan.

[2:42:57] Ik heb zelf tien jaar in de rechtsteden gewerkt, in de operatie.

[2:43:02] En die man belde mij soms om tien uur op.

[2:43:04] Ik heb die beelden nog niet, vriend.

[2:43:06] Hoe kunnen wij nou die gasten pakken?

[2:43:07] Want dan kunnen we het in de politie strooien.

[2:43:10] Dus een ander voorbeeld, fysiek inzet, Groningen station.

[2:43:14] Het is nu helemaal verbouwd en dat soort dingen.

[2:43:16] Dat was en is een supermooi station.

[2:43:19] Daar hebben we de mensen zelf bike security ingezet.

[2:43:22] Een fysiek persoon op de lastigste momenten.

[2:43:25] Waarom?

[2:43:25] Het personeel voelde zich veilig.

[2:43:28] Vooral bij donderdag en vrijdag en zaterdagavond.

[2:43:30] En vrijdag, zaterdag en zondagochtend.

[2:43:33] Wanneer gasten daar liggen te slapen met drugs en drank en wat dan ook maar.

[2:43:37] En daar hebben we een bike security oplossing voor gezet, die dus continu rondjes reed.

[2:43:41] Die persoon heeft zich daarmee helaas één keer per maand moeten beveiligen.

[2:43:45] Niet dat hij die fiets gebruikt om te fietsen, nagenoeg nooit.

[2:43:49] En dat is zo effectief geweest, naar tevredenheid.

[2:43:52] Dus we doen beide.

[2:43:54] We investeren in mensen, opleiding en training.

[2:43:57] We investeren in middelen, techniek.

[2:43:59] Wat meneer Berger ook zei, ook onze Arriva-treinen kunnen volgend jaar

[2:44:05] die beelden vanuit de rijdende trein doorzetten naar de meldkamer, maar ook een partnership.

[2:44:10] Een partnership met collegavoerders, vooral met politie.

[2:44:12] En dat politiemodel en die wettelijke voorwaarden zijn zeer belangrijk.

[2:44:16] Dank u wel.

[2:44:19] Dank u wel.

[2:44:20] Ik denk dat we heel compleet alle inbrengen hebben gehad en ook heel veel vragen zijn gesteld.

[2:44:28] Dus ik wil de sprekers van vandaag allemaal hartelijk danken.

[2:44:33] We hebben geprobeerd een zo compleet mogelijk rond de tafel gesprek te hebben.

[2:44:38] met ook duidelijke inbreng van de mensen die het werk doen op de bussen en in de treinen.

[2:44:47] We hebben de reizigers erbij betrokken, de organisaties, de belangenorganisaties, de vakbonden.

[2:44:52] Dus heel veel dank daarvoor voor al uw aanwezigheid.

[2:44:57] Dank ook aan de leden van de Tweede Kamer die dit rondetafelgesprek hebben bijgewoond.

[2:45:04] Nooit vergeten, heel belangrijk, onze staf die ons ondersteunt in het organiseren van zo'n ondertafelgesprek.

[2:45:11] Ook heel veel dank.

[2:45:14] Ik ben altijd een bedankmens, want er zitten hier altijd heel veel mensen achter en bij.

[2:45:22] Mag ik dan de voorzitter bedanken?

[2:45:25] Dat mag, maar dat kunt u aan het einde doen.

[2:45:28] Maar dank u wel.

[2:45:30] Want ik was nog niet klaar.

[2:45:30] Ik wil ook namelijk de boders bedanken die hier voor de logistiek en voor de goede zorgen en de mensen op de publieke tribune en de mensen thuis die dit hebben gevolgd.

[2:45:42] Rest mij nog te zeggen dat 1 april het commissiedebat openbaar vervoer en taxi is met de staatssecretaris

[2:45:49] Morgen, op 12 maart, is er een debat over het BOA-stelsel.

[2:45:59] Ik verwacht ook dat daar Kamerleden die in de Commissie Justitie en Veiligheid zitten,

[2:46:04] Die zullen zeker ook delen van uw oproep meenemen.

[2:46:10] Ik kan me niet voorstellen dat het niet gebeurt.

[2:46:13] En er is ook op 1 april overlapt, maar zo zie je maar hoe belangrijk dit onderwerp is, is er ook een debat bij commissie Asiel en Migratie over de veiligheid van de buslijnen.

[2:46:24] Dus het is goed onder de aandacht.

[2:46:29] Ja, daar zit inderdaad wel wat overlap in, maar terugkijken kan altijd.

[2:46:37] Oké, dan sluit ik hier af met de woorden, met de wens dat iedereen goed voor elkaar zorgt, dat we elkaar een beetje helpen en dat iedereen veilig thuiskomt, niet alleen vandaag, maar ook

[2:46:52] op andere dagen en tijdens uw werk zeg ik even speciaal tegen de conducteurs en de buschauffeurs en de machinisten en de veiligheid en service mensen en iedereen die ons naar huis brengt.

[2:47:03] Dank u wel.