Staat van de volkshuisvesting

[0:00:00] volkshuisvesting en ruimtelijke ordening.

[0:00:02] Aan de orde vandaag is het commissiedebat staat van de volkshuisvesting en ik heet van harte welkom de minister en alle Kamerleden en iedereen die natuurlijk meekijkt.

[0:00:16] We hebben een strakke planning vandaag.

[0:00:18] De spreektijd is vastgesteld op vijf minuten per fractie en ik zou de Kamerleden willen voorstellen om in de eersttermijnkamer drie interrupties op elkaar

[0:00:27] En op die manier hopen we genoeg tijd te hebben om vier interrupties op het kabinet te kunnen plegen.

[0:00:34] Bent u daarmee akkoord?

[0:00:37] Ik zie geen hele verdrietige gezichten.

[0:00:40] En dan is er toestemming gevraagd van het lid Klaassen om deel te mogen nemen aan deze commissievergadering.

[0:00:48] Zijn er mensen die daar bezwaar tegen hebben?

[0:00:51] Dat is niet het geval.

[0:00:54] Ja, daar komt u weer goed mee weg.

[0:00:56] Dan gaan we naar de eerste spreker van dit commissiedebat en dat is lid De Hoop en hij spreekt namens GroenLinks BVDA voor u vijf minuten.

[0:01:04] Dank voorzitter.

[0:01:05] Het is mijn eerste debat met deze minister, dus ik wil haar ook, misschien gek dat ik dat ook doe, maar toch ook welkom heten in deze commissie en heel veel succes wensen.

[0:01:13] En in de uitingen die zij de afgelopen week ook had op de televisie, zag ik ook in haar persoonlijke verhaal hoe belangrijk huisvesting voor haar ook is geweest en zeker sociale huisvesting.

[0:01:24] Dus ik hoop daarin ook de verbinding te zoeken met deze minister en te kijken hoe we dat voor heel veel meer mensen in Nederland kunnen realiseren.

[0:01:30] Want voorzitter, we spreken vandaag over de volkshuisvesting.

[0:01:33] Oftewel hoe we mensen in ons land aan een goede woning helpen.

[0:01:37] Een fijne plek om thuis te komen, vaste grond onder de voeten.

[0:01:40] En dat is de absolute basis om een leven op te bouwen.

[0:01:43] En daarom staat in onze grondwet, artikel 22 lid 2, dat de overheid hier ook een taak heeft.

[0:01:48] Maar voor te veel mensen blijft zo'n thuis zo'n huis onbereikbaar.

[0:01:53] In de staat van de volkshuisvesting zien we een tekort van 400.000 woningen en de gemiddelde huur in de vrije sector ligt rond de 2000 euro per maand.

[0:02:01] Veel mensen zijn bijna de helft van hun inkomen kwijt aan huur.

[0:02:05] En voor een gemiddeld koophuis moet je nu vaak al een ton eigen spaargeld meebrengen, alsof gewone mensen dat zomaar hebben liggen.

[0:02:12] Op deze manier raakt een betaalbare woning voor heel veel gewone mensen uit zicht.

[0:02:16] Dat is geen natuurverschijnsel, maar het is het gevolg van politieke keuzes.

[0:02:20] Al jaren zien we dat de woningmarkt niet werkt.

[0:02:23] En toch blijft de politiek maar kiezen voor diezelfde markt.

[0:02:26] Ook nu weer.

[0:02:27] Tijdens de vorige verkiezingsprogramma werden grote beloftes gedaan.

[0:02:31] Nieuwe steden, tien zelfs.

[0:02:33] Miljarden investeringen en een enorme bouwimpuls.

[0:02:36] Maar in het coalitieakkoord is daar weinig van overgebleven.

[0:02:39] De VVD heeft de onderhandelingen gewonnen, zoals wel vaker gebeurt.

[0:02:43] De huren gaan omhoog, zo blijkt uit de doorrekeningen van het CPB.

[0:02:47] En de wet van voormalig minister Hugo de Jonge om woeken huren tegen te gaan, wil de coalitie alweer aanpassen, nog voordat de evaluatie is afgerond.

[0:02:55] De hypotheekrenteaftrek blijft bestaan, terwijl we weten wat dat doet met de huizenprijzen.

[0:03:00] En zo blijven woningzoekenden op achterstand gezet worden ten opzichte van mensen die al een huis bezitten.

[0:03:06] En voor woningbouwcorporaties, onze volkshuisvesters, zeg ik er maar bij,

[0:03:10] Als we het over volkshuisvesting hebben, moet het toch ook een teleurstelling zijn geweest.

[0:03:14] Ze geven een duidelijk signaal.

[0:03:15] Ze hebben een tekort van 20 miljard, 20 miljard euro.

[0:03:19] En als de minister niet in actie komt, dan kunnen corporaties simpelweg niet genoeg woningen realiseren.

[0:03:24] Daarom begrijp ik niet waarom dit kabinet de winstbelasting voor corporaties slechts deels wil afschaffen.

[0:03:30] halve maatregelen.

[0:03:31] En in 15 Europese landen bestaat deze belasting ook helemaal niet.

[0:03:35] Klopt het dat als we die volledig afschaffen er 120.000 meer woningen kunnen worden gebouwd dan met de huidige plannen, vraag ik de minister.

[0:03:42] En voor GroenLinks Partij van de Arbeid, voorzitter, zijn echt andere keuzes nodig.

[0:03:46] We moeten kiezen voor betaalbare woningen voor gewone mensen.

[0:03:49] En daarom presenteren wij vandaag samen met de wethouders uit onze tien grootste gemeenten een manifest voor de volkshuisvesting met concrete maatregelen.

[0:03:58] En ik zou het ook graag overhandigen via de bode aan de minister en ook aan mijn collega's die hier in de zaal zitten.

[0:04:05] En ik noem nog even vier maatregelen ook over dat manifest.

[0:04:08] In eerste versterkt de woningbouwcorporatie, schaft die winstbelasting volledig af en geeft corporaties ruimte om ook voor de middenklasse te bouwen via de geborgde financiering voor middenhuur.

[0:04:18] Waarom staat dat niet duidelijker in het coalitieakkoord?

[0:04:21] Als u heel even wilt pauseren voor de tweede, dan is er een interruptie voor u van de heer Nobel, VVD.

[0:04:28] Ja, voorzitter, dank u wel.

[0:04:29] En dit is precies natuurlijk ook hoe de VVD-GroenLinks-PvdA kent het.

[0:04:33] Rotsvaste vertrouwen in de woningcorporaties.

[0:04:36] En op zich is het natuurlijk hartstikke goed als woningcorporaties woningen realiseren.

[0:04:40] Daar is de VVD ook niet op tegen.

[0:04:42] Maar als we nu kijken naar de afgelopen jaren, dan realiseren de corporaties ook helemaal niet wat ze beloven.

[0:04:47] Dat staat los van alle zaken waar u nu de minister op bevraagt.

[0:04:51] Dus is de heer De Hoop het met mij eens dat uiteindelijk de focus veel meer zou moeten liggen op het toevoegen van

[0:04:56] woningen in het middensegment, betaalbare koop en middenhuur in plaats van die fixatie op alleen sociale huurwoningen.

[0:05:03] Want daar gaat uiteindelijk de woningzoekende helemaal niet bij gebaat zijn.

[0:05:07] Die zijn veel meer gebaat bij al die bouwers die in de woningmarkt willen investeren.

[0:05:14] Nou voorzitter, zeg dat maar tegen al die mensen die in de wachtrij staan voor een sociale huurwoning.

[0:05:19] En ik weet dat de partij van de heer Nobel, de VVD, vindt dat het eigen woningbezit heilig is.

[0:05:25] Voor heel veel mensen is dat allereerst niet bereikbaar en ten tweede staan dus heel veel mensen in de wachtrij.

[0:05:29] in Amsterdam meer dan tien jaar.

[0:05:32] Er zijn een tal van gemeenten waar mensen echt behoefte hebben aan die sociale huurwoning.

[0:05:36] En we weten dat het aantal sociale huurwoningen in Nederland alleen nog maar daalt.

[0:05:42] Al ongeveer tien jaar lang.

[0:05:43] En dat komt omdat wij meer ruimte aan de markt hebben gegeven.

[0:05:46] En als die ruimte voor de markt ertoe zou leiden dat mensen die een gewoon salaris hebben ook aan die koopwoning kunnen kopen,

[0:05:52] dan had ik er nog enig begrip voor.

[0:05:54] Maar we hebben juist deze week ook weer gezien dat ook die koopwoning voor heel veel mensen onbereikbaar is.

[0:05:59] Dus zorg voor betaalbare woningen.

[0:06:00] En de partijen die dat het snelste kunnen realiseren zijn gewoon woningbouwcorporaties.

[0:06:06] Liefst de vragen iets korter en de antwoorden ook.

[0:06:09] En dat heeft te maken met dat we echt een strakke eindtijd hebben.

[0:06:13] De heer Nobel, dan de heer Vlag, dan de heer Mooyman.

[0:06:15] De heer Nobel.

[0:06:17] De VVD is nogmaals helemaal niet tegen de realisatie van sociale huurwoningen.

[0:06:23] Alleen de fixatie die vanuit GroenLinks-PvdA alleen op dat segment zit, dat is precies wat ervoor zorgt dat die wachtlijsten alleen maar toenemen.

[0:06:30] Want mensen die in principe helemaal geen gebruik hoeven te maken van een sociale huurwoning, die zoeken zich nu

[0:06:36] rot op het middenhuursegment en die woningen die in het middenhuursegment zijn, die verdampen nu.

[0:06:42] We zien afgelopen jaar 40.000 woningen verdwenen uit het middenhuursegment.

[0:06:46] U wees er zelf al op dat voor een starter op de koopmarkt met een modaal inkomen er een ton extra meegenomen moet worden.

[0:06:53] Dus ik hoop dat de PvdA, GroenLinks, deze periode samen met de VVD en andere partijen juist willen gaan kijken naar hoe kunnen we ervoor zorgen dat er meer wordt gebouwd in het middensegment.

[0:07:02] En dan moeten we minder reguleren, minder regels bijvoorbeeld op het gebied van verduurzaming, bijvoorbeeld gemeenten als Amsterdam en Utrecht, die daar veel meer doen dan wat wettelijk nodig is.

[0:07:12] En bent u bereid om samen met de VVD tegen deze gemeenten te zeggen, doe dat nou niet, hou je aan de eisen die er zijn en ga meer woningen bouwen.

[0:07:19] Terug naar de heer De Hoop, GroenLinks-PvdA.

[0:07:21] Ja wat mij wel verbaast als de heer Nobel zegt ik heb zo behoefte aan die woning in het middensegment dat nota bene de coalitie zelf in het regeerakkoord bij die twee derde betaalbaar zegt we willen daar meer betaalbare koopwoningen en de consequentie daarvan is dat je als je 30% sociale huur hebt ook nog een groot aandeel betaalbare koop dat je dan nog minder midden huurwoningen gaat bouwen de komende jaren zegt IVBN nota bene ook zelf tegen de Kamer de afgelopen weken dus

[0:07:47] Ik zie een beetje een differentiatie tussen de inbreng van de heer Nobel en wat er in het regeerakkoord staat.

[0:07:53] En als je echt wilt zorgen voor betaalbare koopwoningen, dan ga ik iets zeggen wat de heer Nobel helemaal niet leuk vindt.

[0:07:57] Dan moet je de hypotheekrenteaftrek geleidelijk afschaffen, want dat heeft een prijsopdrijvende werking, zegt elke woningbouweconomo ongeveer, behalve als een lid van de VVD.

[0:08:06] Maar als de heer Nobel zich echt bekommert om betaalbare koopwoningen, doe wat met grond.

[0:08:10] Dat doet wat met de prijs en doe wat met de hypotheekrenteaftrek.

[0:08:13] En anders is dit echt een gratuite inbreng.

[0:08:16] Dan ga ik naar de heer Vlag, SGP.

[0:08:18] Ja, dank, voorzitter.

[0:08:19] Er zijn denk ik twee grote problemen in de woningmarkt.

[0:08:21] A, tekort aan woningen en B, de onbetaalbaarheid ervan.

[0:08:24] Dan wil ik het hebben over de leennormen.

[0:08:26] Die zijn natuurlijk maximaal opgeschroefd en die hebben ertoe geleid dat huizen eigenlijk een soort kunstmatige prijs hebben.

[0:08:31] Die wordt bepaald door wat mensen kunnen betalen.

[0:08:34] Hoe kijkt de heer de hoop naar de leennormen, die worden ook genoemd in dat CVB-rapport, om die ook wat naar beneden te brengen?

[0:08:40] Dat klinkt wat raar, dan kunnen mensen even kort wat minder lenen, maar dat gaat een drukkend effect hebben op de prijzen.

[0:08:46] Ik vind het echt een heel goed punt van collega Vlag van de SGP.

[0:08:50] Ik weet ook dat hij hier twee jaar geleden uit mijn hoofd ook vanuit de SGP een soort van notitie vanuit hun partij naar voren bracht, waar onder andere die leennormen ook in stonden.

[0:09:00] En die zijn te ruim in Nederland, omdat het zorgt van een prijsopdrijvend effect.

[0:09:05] En als je kijkt naar de stijging van de woningprijs de afgelopen jaren, dan loopt dat één op één met de leenruimte die mensen hebben en niet eens zozeer

[0:09:12] met het woningtekort.

[0:09:14] Dus ik vind het heel belangrijk om ook naar die knop te kijken.

[0:09:17] En er zijn meerdere fiscale knoppen waar we echt naar moeten kijken.

[0:09:19] Dus ik kijk daar graag met de heer Vlag naar hoe we de komende periode ook op fiscaal gebied en ook die leemruimte de stappen kunnen zetten die nodig zijn.

[0:09:30] Dank u wel, voorzitter.

[0:09:33] We kunnen een eind meegaan met het betogen van de heer De Hoop, zeker waar het gaat om betaalbare woningen en de bouw daarvan.

[0:09:41] Daarom is het denk ik ook ontzettend belangrijk dat we niet alleen inzetten op binnenstedelijke woningbouw, maar ook op buitenstedelijke woningbouw.

[0:09:49] Het kan vaak goedkoper en gemakkelijker.

[0:09:52] en levert daarom ook uiteindelijk voor de mensen een betaalbaardere huur of een betaalbaardere woning op.

[0:09:58] Toch zien we dat in heel veel provincies waar GroenLinks, dan wel PvdA, dan wel samen aan de macht is dat buitenstedelijke woningbouw juist ontzettend beperkt wordt.

[0:10:08] En wat vindt de heer de Hoop daar dan van?

[0:10:11] Nou, de meeste provincies zitten een WBB gedeputeerde aan de knoppen en die willen heel graag liever niet dat er op het land gebouwd wordt omdat het bestemd is voor boeren.

[0:10:19] Dus ik denk dat hier meer het probleem zit bij de grote ruimte die de landbouw inneemt.

[0:10:25] Als het gaat over grond, 60% van onze grond is ook in handen van de landbouwsector.

[0:10:30] Als je daar 1% voor de woningbouw gebruikt, zou je daar heel erg veel voor kunnen doen.

[0:10:35] De heer Mooyman schetst wel, denk ik ook terecht, dat je buitenstedelijk ook dingen moet doen.

[0:10:40] De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dat ook in mijn partij weleens tot discussie heeft geleid.

[0:10:44] Pas nou wel op het groen, zorg voor genoeg natuur.

[0:10:47] Wij hebben daar de afgelopen jaren ook gezegd, we moeten ook buitenstedelijk bouwen.

[0:10:51] Maar ik vind het ook belangrijk om met de ruimte die we hebben de juiste dingen te doen.

[0:10:54] Er staan in Nederland meer dan 90.000 panden leeg.

[0:10:58] Daar kunnen we ook heel veel woningen in realiseren, zeg ik tegen de heer Mooyman, vierde voorzitter.

[0:11:02] De heer Mooyman en dan mevrouw Wiersma.

[0:11:04] Dank u wel, voorzitter.

[0:11:05] Ja, toch om op het eerste terug te komen.

[0:11:07] Ik denk dat het goed is dat GroenLinks PvdA geeft toch mee te willen kijken naar buitenstedelijke woningbouw.

[0:11:14] Ik denk wel dat het frame dat een beetje wordt opgeworpen tegen de boeren, alsof boeren en woningbouw elkaar in de weg zouden staan, dat deelt niet.

[0:11:22] Als we kijken naar totale bodemgebruik van Nederland, dan zien we dat 6 procent bestemd is voor wonen.

[0:11:26] Er staan 8,2 miljoen woningen op, 8,3 miljoen woningen.

[0:11:30] En er zijn natuurlijk meerdere gronden waarnaar ze kunnen kijken.

[0:11:33] Ik denk alleen wel dat we niet aan ontkomen om willen we die woningnood op te lossen en die honderdduizend woningen halen dat we buitenstedelijk zullen moeten bouwen en ja wij willen er ook straks, ik zal er ook in mijn termijn wat over zeggen, weer voorstellen voor indienen om dat nou ook echt te gaan realiseren en we hopen dan ook dat we daarin samen kunnen optrekken.

[0:11:50] De Hoop, GroenLinks PvdA.

[0:11:52] Duidelijk.

[0:11:53] En heer Mooyman spreekt hier ook tegen een boerenzoon.

[0:11:55] Ik weet hoe belangrijk landbouwgrond is en grond voor boeren ook.

[0:11:58] Maar we weten ook dat het echt heel veel ruimte neemt in Nederland.

[0:12:01] De komende periode ook boeren zullen stoppen.

[0:12:03] Dus zorg er daarvoor op die grond waar dat gebeurt dat je de juiste keuzes maakt en dat je daar publiek zorgt voor woningbouw of uitbreiding van natuur.

[0:12:11] En dat zal gedeeltelijk, zal er ook wat buitenstedelijk moeten gebeuren.

[0:12:14] Dat erken ik ook vanuit mijn fractie.

[0:12:16] Mevrouw Wiersma, BBB.

[0:12:19] Ja, ik moet natuurlijk ook even reageren op de padstelling tussen woningen en boeren, want volgens mij, waar de partij aan gaat, de BBB, die heeft nooit gezegd dat die twee elkaar bijten, juist ook omdat voor woningbouw slechts een heel klein deel nodig is en daar nog geen boer slechter van geworden is.

[0:12:37] Sterker nog,

[0:12:37] De vorige BBB minister, die is met de noodruimte, heeft juist ook daarvoor extra gebieden willen aanwijzen.

[0:12:45] Maar is het lid de hoop, het met me eens, dat daar waar hij refereert aan de provincies, dat uiteindelijk als het gaat om het aanwijzen van woningbouwlocaties, dat toch echt primair bij de gemeentes ligt, om ook met bestemmingsplanwijzigingen, waar we natuurlijk ook een hele hoop mits en mare in zien,

[0:13:03] Maar daar zit op dit moment nog geen enkel BBB in het college of in de raad.

[0:13:10] De hoopgroen is BVDA?

[0:13:11] Nee.

[0:13:12] Nou was er wel een BBB-minister van Landbouw, die kennen wij beide.

[0:13:16] Ik denk dat de stikstofaanpak van deze minister, voormalig van minister van Landbouw, behoorlijk wat woningbouwproblemen veroorzaakt en vertraagd heeft.

[0:13:24] Dus mevrouw Wiersma heeft gelijk, er zijn geen BBB-wethouders nog.

[0:13:27] Die zullen er misschien de komende periode ook wel komen.

[0:13:30] Maar er zijn natuurlijk wel heel veel BBB-gedeputeerden die op het gebied van landbouw en stikstofbeleid echt vertraging hebben veroorzaakt als het gaat om de woningbouw.

[0:13:38] En ik hoop dat dit kabinet daar andere stappen op onderneemt en ook dat wij niet alleen van deze D66-volkshuisvestingminister, maar ook van de landbouwminister daar de komende periode stappen kunnen zien.

[0:13:49] En daar kan ook samen gewerkt worden met GroenLinks Partij van de Arbeid, zeg ik erbij.

[0:13:52] Ik denk inderdaad dat we die voormalige minister van Landbouw beide goed kennen.

[0:14:00] Er ligt ook een heel concreet uitgewerkt voorstel om de rekenkundige ondergrens, zal ik in mijn bijdrage ook iets over zeggen, om die te verhogen waarmee 88% van de woningbalocaties gewoon doorgaan kunnen vinden.

[0:14:12] Maar ik moet helaas concluderen dat de partij van De Hoop, GroenLinks PvdA, tegen dat voorstel is.

[0:14:21] Kan ik hieruit concluderen dat als woningbouwlocaties met simpele voorstellen, onder andere door het verhoogd van de rekenkundige ondergrens, dat ik hieruit hoor dat de partij van De Hoop daar toch nu een handtekening onder gaat zetten?

[0:14:38] Nee, en het hoeft ook helemaal niet, want het zijn ook allemaal voorstellen die nog steeds niet juridisch houdbaar zijn gebleken.

[0:14:43] Dus ja, ik vind het een hele leuke theoretische discussie die er gevoerd wordt.

[0:14:48] Het wordt ook een beetje landbouwdebat op deze manier zeg ik, maar op het moment als we niet aan natuurherstel doen kun je van alles en nog wat willen met die rekenkundige ondergrens, maar daar kun je juridisch niks mee.

[0:14:57] Dus je zult eerst op het gebied van natuurherstel wat moeten.

[0:14:59] En als we dat doen, dan ontstaat er ook heel veel meer ruimte voor woningbouw.

[0:15:03] Dat ben ik met mevrouw Wiersma eens.

[0:15:04] Maar dan zul je eerst ook in die landbouwsector, die ons beide lief is, ik zou u's beiden zeggen, het wordt al bijna Fries, die ons beide lief is, zul je toch ook enigszins in moeten grijpen.

[0:15:13] En dat is iets waar BBB en GroenLinks Partij van de Arbeid anders over denken.

[0:15:18] Maar er kent het lid de hoop, want het verhogen van de rekenkundige ondergrens gaat eigenlijk meer uit van een juridische modellenwerkelijkheid iets meer met praktisch inzicht herstellen, want dat gaat op dit moment uit van 0,07 gram per 10.000 vierkante meter die zogenaamd een effect zou hebben en dat is gewoon niet het geval.

[0:15:40] Erkent het lid de hoop dat er daarin sprake is van de modellenwerkelijkheid en dat de meeste woningbouwlocaties zodanig laag effect aan depositie hebben dat dat überhaupt geen effect heeft op natuurgebieden?

[0:15:55] Dat staat namelijk los van het beleid wat gevoerd wordt voor natuurherstel, voorzitter.

[0:16:00] De hoop, GroenLinks-PvdA.

[0:16:03] Ja, ik heb niet echt van zin om een discussie te voeren over modellenwerkelijkheid.

[0:16:07] Want niet de werkelijkheid is op dit moment dat 400.000 mensen op zoek zijn naar een woning.

[0:16:12] En dat dat deels ook komt doordat er geen voldoende goede stikstofaanpak is geweest van het vorige kabinet waar BBB een behoorlijke vinger in de pap heeft gehad.

[0:16:21] Ik zou vooral vooruit willen kijken met dit kabinet.

[0:16:24] Nu ook met deze minister om te kijken hoe we kunnen zorgen voor meer betaalbare woningen.

[0:16:29] Een deel zit in de stikstofaanpak en het deel zit ook in hoe je op de grond die we in Nederland hebben de juiste dingen doet.

[0:16:35] En daar wil ik ook graag het debat vandaag over voeren.

[0:16:37] Dan kunt u betogen vervolgen.

[0:16:39] Ja, ik zit even te kijken bij welk punt ik was.

[0:16:41] Ja, ten tweede zou ik naartoe.

[0:16:44] Maak twee derde van alle nieuwbouwwoningen betaalbaar.

[0:16:47] Daar debatteren we volgende week ook met deze minister over, waarvan minimaal 30 procent sociaal.

[0:16:53] Wij zouden willen niet per regio, maar per gemeente.

[0:16:55] Dat amendement zal ik ook volgende week weer met collega Grimwis indienen.

[0:16:59] Ten derde geeft gemeente de mogelijkheden om beleggers te beboeten wanneer zij woningen leeg laten staan.

[0:17:04] In tijden van woningnood is leegstand onacceptabel.

[0:17:08] Steden als Haarlem, Amsterdam en Utrecht laten zien dat streng optreden honderden woningen oplevert voor mensen die erin kunnen wonen.

[0:17:15] Heel snel, in een jaar.

[0:17:17] Hoe staat het met de uitvoering van onze aangenomen leegstandsheffing?

[0:17:21] We hebben gehoord dat daar nog een lange tijd geen handtekening onder gezet is.

[0:17:26] Ik wil graag van de minister daar

[0:17:27] de stand van zaken over horen, ten tiende, zou ik zeggen, ten vierde, behouden opkoopbescherming of zelfbewoningsplicht die het kabinet wil afschaffen.

[0:17:36] Waarom?

[0:17:37] Huizen zijn er om in te wonen, niet om te verzamelen.

[0:17:39] Gemeenten moeten toch zelf kunnen bepalen dat kopers in bepaalde wijken ook daadwerkelijk zelf in hun woning gaan wonen.

[0:17:45] Ik snap echt niet waarom de minister en dit kabinet daar van af willen wijken.

[0:17:48] Voorzitter, ik rondaf.

[0:17:50] De staat van de volkshuisvesting is zorgelijk.

[0:17:52] Onze volkshuisvesters, de corporaties, die hebben steun nodig.

[0:17:56] Het bouwen van betaalbare woningen zit in het DNA van mijn partij.

[0:17:59] Rode wethouders in de vorige eeuw en onze groene en rode wethouders nu hebben corporaties in staat gesteld om goede en betaalbare woningen te bouwen, gewoon voor gewone mensen.

[0:18:08] Het is ook tijd dat hier in Den Haag weer voor die oplossingen worden gekozen en wij werken daar graag in samen met dit kabinet.

[0:18:15] Dank.

[0:18:16] Dank u wel.

[0:18:18] Mevrouw Wiersma, wil u als tweede spreken?

[0:18:21] Geen probleem.

[0:18:22] Mevrouw Wiersma, BBB.

[0:18:23] Ja, dank voorzitter.

[0:18:24] Ik doe even een overleg met mijn collega van de SGP, omdat ik moet straks naar mijn inbreng.

[0:18:30] Ik zal mijn inbreng hier doen, niet omdat ik het niet belangrijk vind om hierbij te blijven, maar er is nog een ronde tafel gaande over zelfdoding bij jongeren, waar ik graag aansluit. Dus vandaar.

[0:18:42] Dus dank ook aan de heer Vlag.

[0:18:45] Ja, het is mijn tweede debat met dezelfde minister, overigens.

[0:18:49] En ja, dat gaat ook over een heel belangrijk punt, want het is geen woningnood, is geen abstract beleidsprobleem meer.

[0:18:57] Het is een dagelijkse realiteit voor honderdduizenden mensen, jongeren die op dit moment noodgedwongen op hun zolderkamer blijven wonen en gescheiden ouders die op dit moment niet uit elkaar kunnen, omdat ze niet beide een geschikte woning kunnen vinden.

[0:19:11] Ouderen die vastzitten in een grote woning, omdat er ook nergens een andere passende betaalbare huurwoning te vinden is.

[0:19:20] Voor 87% van de Nederlanders was wonen HET onderwerp bij de verkiezingen in 2023.

[0:19:25] En dat is niet zomaar een signaal, dat is een noodkreet.

[0:19:28] En toch blijft het woningtekort op dit moment steken, rond 4,8 procent.

[0:19:35] Dat is bijna 400.000 woningen en al jaren horen we woorden als regief versnellen en doorbraken.

[0:19:41] Ik weet hoe lastig het is, maar op dit moment is het voor de mensen die al jaren wachten op een woning dat er bitter weinig verandert.

[0:19:49] En daarom wil ik de minister vragen welke concrete stappen gaat zij, voor al die jongeren die op dit moment niet van hun zolderkamer afkomen, nemen om op korte termijn de resultaten te boeken en stappen te zetten om dit tekort in te lopen?

[0:20:04] En nog belangrijker, wanneer verwacht zij dat Nederland voor het eerst een daling van die percentage ziet?

[0:20:10] En kan de minister daar een jaartal bij noemen?

[0:20:13] En we weten dat beleid wat uitgezet wordt pas later effectueert, maar ik ben benieuwd naar het beeld daarbij.

[0:20:19] We kunnen plannen maken tot we ons wegen, maar bouwen, als dat onmogelijk gemaakt wordt door regelgeving, dan blijven het papieren plannen.

[0:20:27] En u zult zich niet verbazen, we hebben het er juist ook al even over gehad in het debatje met het lid Groot, het stikstofslot moet gewoon van de deur.

[0:20:36] En daarna spelen nog andere problemen voor het halen van targets.

[0:20:40] Voldoende arbeidscapaciteit, en daar wil ik niet aan afdoen, maar stikstof mag geen drempel zijn.

[0:20:46] In de eerste helft van 2025 daalde het bouwvergunningen naar bijnature 2000 gebieden met 30 procent.

[0:20:52] En dat betekent dat woningprojecten in grote delen van het land praktisch stilvallen.

[0:20:57] De sector wordt ondertussen geconfronteerd met nieuwe juridische onzekerheden, zoals rond de uitspraak intern salderen.

[0:21:05] Daarom heb ik een simpele en fundamentele vraag aan deze minister.

[0:21:09] Want is zij net zo gemotiveerd als de vorige minister van Vrouw om te helpen de rekenkundige ondergrens te verhogen?

[0:21:16] Het onderzoek wat ik net al aanhaalde laat zien dat daarmee 88% van de woningbouwprojecten binnen de stikstofbuffer gewoon door kunnen gaan, terwijl zij nagenoeg weinig effect hebben op de naastgelegen natuurgebieden.

[0:21:29] En ziet de minister dit ook als een van de oplossingen die eigenlijk zo snel mogelijk, het liefst nog dit jaar, de provincies willen dat ook, moet worden ingevoerd?

[0:21:39] Voorzitter, het BBB gelooft ook dat we anders moeten kijken naar waar we bouwen en ook wat we bouwen misschien.

[0:21:46] Niet alleen naar grootschalige megaprojecten die tien of vijftien jaar duren voordat de eerste schoppen in de grond gaan, maar ook simpelweg bouwen met gezond verstand en het straatje erbij.

[0:21:57] Uit een onderzoek in Gelderland blijkt dat daar 35.000 hectare aan mogelijkheden ligt voor kleinschalige woningbouw.

[0:22:05] Dat zijn 260.000 woningen die relatief snel gerealiseerd kunnen worden door dat straatje erbij te bouwen aan de randen van dorpen en steden.

[0:22:13] Dit soort projecten hebben grote voordelen, snel te realiseren, sluiten aan op de bestaande voorzieningen en infrastructuur en versterken de leefbaarheid van dorpen.

[0:22:22] De gemeentes lopen op dit moment vast in landelijke programmeringsregels, quota en stapelsprocedures, daarom de vraag aan de minister.

[0:22:29] Is ze bereid om voor kleine woningbouwprojecten, bijvoorbeeld tot 50 woningen, de landelijke programmerings- en korteringseisen te schrappen?

[0:22:38] Het blijkt namelijk dat generieke korteringseisen soms belemmerend werken voor kleine projecten.

[0:22:43] Het is bijvoorbeeld vaak lastig om die 30% sociale huur rendabel te realiseren en wil zij gemeenten de ruimte geven om weer te bouwen voor hun eigen inwoners.

[0:22:53] Voorzitter, dan de woningcoöperaties.

[0:22:56] De ruggengraad van onze volkshuisvesting.

[0:22:59] Maar die ruggengraad staat onder druk.

[0:23:01] Volgens recente berekening, en dat werd zojuist ook genoemd, is het financiële tekort bijna 20 miljard.

[0:23:07] Door hogere rente en stijgende onderhoudskosten is de investeringsruimte met 22% afgenomen.

[0:23:13] En als we niets doen, betekent dat

[0:23:15] 43.000 woningen minder en daarom heb ik ook de vraag aan de minister hoe zij welke oplossingsrichting zij ziet om dat tekort van 19,4 miljard te dichten en erkent zij dat het huidige verdienmodel waarbij cooperaties verliesleiden aan de woningen op termijn simpelweg onthoudbaar is en welke oplossingsrichtingen ziet zij daarvoor.

[0:23:40] Nederland heeft huizen nodig want uiteindelijk gaat het om één vraag

[0:23:44] Wanneer kunnen de jongeren die nu noodgedwongen op zolder verblijven eindelijk een eigen voordeel krijgen?

[0:23:50] Dank.

[0:23:51] Dank u wel.

[0:23:52] Dat was mevrouw Wiersma.

[0:23:53] Zij sprak namens de BW.

[0:23:54] Ga ik naar de heer Vlag.

[0:23:56] Hij spreekt namens de SGP.

[0:23:58] Ja, voorzitter, dank u wel.

[0:23:59] Ook ik zal niet het hele debat kunnen bijwonen, omdat ik ook parallel de begroting van sociale zaken doe.

[0:24:06] Dus ik probeer een deel hiervan bij te zijn.

[0:24:09] Voorzitter, afgelopen maandag besprak deze commissie de toekomst van de ruimte in Nederland en vandaag spreken we over een letterlijk beeldbepalend thema hierin, volkshuisvesting.

[0:24:19] Voor beide onderwerpen is deze minister sinds enkele weken verantwoordelijk.

[0:24:22] Ik wil haar nogmaals veel succes en wijsheid wensen.

[0:24:26] In dit voor mij eerste debat met deze minister zou ik allereerst haar visie willen vragen over volkshuisvesting.

[0:24:31] Wat ziet zij als de grootste uitdaging in de komende tijd en welke stempels wil zij gaan drukken?

[0:24:37] Problemen zijn het namelijk groot, dat hoef ik de minister niet te vertellen en de reflex is uiteraard om gelijk in oplossingen te denken.

[0:24:43] Zeker, dat is nodig, maar de SGP hamert ook steeds op oorzaken.

[0:24:47] Ik noem gezinsverdunning, het aantal eenspersoonshuishoudens stijgt razendsnel en daarnaast zijn demografische ontwikkelingen zoals immigratie belangrijke aanjagers van het woningtekort.

[0:24:58] Ik wil graag een reflectie van de minister op dit vaak onbelichte onderwerp, de oorzaken van het tekort.

[0:25:03] Voorzitter, de uitdagingen op de woningmarkt zijn groot en de staat van de volkshuisvesting laat dat zien.

[0:25:08] Maar nog belangrijker, het is te zien in de levens van heel veel mensen.

[0:25:11] Van ouderen die niet kunnen doorstromen tot starters die geen woning kunnen vinden.

[0:25:16] Daar komen allerlei uitdagingen bij, van verduurzaming, huurprijzen tot aandachtsgroepen.

[0:25:21] Daarvoor heb ik overigens een amendement eerder ingediend om 20 miljoen euro vrij te maken voor de regeling huisvesting aandachtsgroepen, naast een amendement om 10 miljoen te reserveren voor de stimuleringsregeling ontmoetingsruimte ouderen.

[0:25:33] Voor harte aanbevolen zeg ik tegen mijn collega's, het is een stukje reclamezendheid.

[0:25:38] Voorzitter, veel woningzoekenden kunnen er helaas over meepraten.

[0:25:42] De huizenprijzen rijzen de pan uit.

[0:25:44] Vorige week stond in het nieuws dat doorsneeinkomens een ton missen om een eigen huis te kopen.

[0:25:49] Er ligt een stevig rapport van het CPB onder de eerste toegankelijkheidsmonitor koopwoningmarkt.

[0:25:55] Opgesteld naar aanleiding van de discussie over de leennormen en zoals verzocht in mijn motie van december 2024.

[0:26:01] Het rapport is klip en klaar.

[0:26:03] De toegankelijkheid van de koopwoningmarkt is de afgelopen tien jaar aanzienlijk verslechterd.

[0:26:08] Het CPB laat zien dat hogere leennormen fors nadelige gevolgen hebben.

[0:26:13] Deelt de minister deze constatering en wat betekent dat in de praktijk?

[0:26:17] Het rapport laat ook zien dat stijgende huizenprijzen ook het gevolg zijn van politieke keuzes.

[0:26:22] Daar komt overigens nog bij dat de woningen ook steeds kleiner worden.

[0:26:25] Je moet dus steeds meer gaan betalen en je krijgt er minder meters voor terug.

[0:26:28] Wat gaat de minister hier concreet aan doen?

[0:26:31] Los van meer bouwen uiteraard, maar dat alleen is echt onvoldoende.

[0:26:34] Het is tijd voor een fundamentele hervorming van het financiële woonbeleid.

[0:26:39] Voorzitter, een van de opstoppers in de woningbouw is de vergunningverlening.

[0:26:42] Bouwers en ontwikkelaars moeten nu te vaak te lang wachten op groen licht.

[0:26:46] De beslist termijnen worden te vaak niet gehaald.

[0:26:49] Als uiterste consequentie kun je dan uiteraard de Lex Silencio Positivo weer invoeren zoals deze ooit bestond, de vergunning van rechtswegen als er niet op tijd wordt besloten.

[0:26:58] Dat vind ik voor nu nog wel te ver gaan.

[0:27:00] Tegelijk lijken de consequenties voor overheden nu te laag.

[0:27:04] Ik zoek daarom wel manieren om de drempels te verhogen voor gemeenten die te laat beslissen.

[0:27:09] Hoe ziet de minister dit en hoe kunnen die drempels worden verhoogd?

[0:27:12] dan middenhuur, voorzitter.

[0:27:13] Veel middenhuurwoningen zijn verkocht, terwijl de nieuwbouw tegenvalt.

[0:27:17] Kortom, aan afnemend aanbod, zoals ook het onderzoek van CEO naar het investeerde klimaat, middenhuur concludeert.

[0:27:26] Veel extra regels, een oplopende heffing op vermogen en de wet betaalbare uur, het heeft een stevige knauw gegeven.

[0:27:32] In het coalitieakkoord las ik dat het kabinet het investeringsklimaat voor de huurmarkt wil verbeteren.

[0:27:37] In de budgettaire bijlage staat echter alleen maar dat het kabinet de overdragsbelasting voor particuliere verhuurders met 1 procentpunt wil verlagen.

[0:27:45] Dat is in de ogen van de SGP onvoldoende om het investeringsklimaat te verbeteren.

[0:27:49] Wat gaat de minister nog meer doen?

[0:27:51] Wordt de regulering van de huurmarkt versoepeld?

[0:27:53] De voorganger van deze minister had daar plannen voor en die zijn vorig jaar in de ijskast gezet.

[0:27:58] Wat gaat deze minister daarmee doen?

[0:28:00] Als we de middenhuur willen stimuleren moeten we namelijk ook iets doen aan de regulering.

[0:28:04] Daarnaast, de Europese regels voor woningcoöperatie om meerdere huurwoningen te bouwen zijn eindelijk versoepeld.

[0:28:08] Wanneer kunnen we de dolvertaling in nationale regels verwachten?

[0:28:12] Tot slot, voorzitter.

[0:28:13] Het vorige kabinet heeft besloten om permanente bewoning van recreatiewoningen mogelijk te maken.

[0:28:18] Dat lijkt logisch, maar er komt heel veel achterweg, getuigen ook de uitvoeringstoets.

[0:28:22] In het coalitieakkoord staat dat het kabinet hier verder mee wil gaan.

[0:28:26] En hoe ziet deze minister dat concreet voor zich?

[0:28:28] Tot zover hem.

[0:28:29] Dank u wel.

[0:28:30] Dat was de heer Vlag.

[0:28:31] Hij sprak namens de SGP.

[0:28:32] Dan ga ik naar de heer Mooyman.

[0:28:33] Hij spreekt namens de PVV.

[0:28:36] Dank u wel, voorzitter.

[0:28:37] Het is goed dat we vandaag weer spreken over de staat van de volkshuisvesting, want dat is hard nodig.

[0:28:44] We hebben immers te maken met een enorme woningcrisis.

[0:28:47] Het tekort aan woningen is inmiddels al opgelopen naar meer dan 410.000.

[0:28:51] Koop- en huurprijzen zijn door schaarste naar recordhoogte gestegen.

[0:28:55] Nog nooit was een huis zo duur.

[0:28:58] De gemiddelde prijs van een bestaande woning lag in het laatste kwartaal van vorig jaar op wel 502.000 euro.

[0:29:05] Voor het eerst meer dan een half miljoen, voorzitter.

[0:29:08] Een trieste mijlpaal.

[0:29:10] En ook de wachtlijst voor sociale huurwoningen zit er nog altijd muurvast.

[0:29:13] Gemiddeld sta je in Nederland zo'n 7 tot 10 jaar op een wachtlijst, terwijl wachttijden van 15 jaar geen uitzondering meer zijn en je in sommige gemeenten zelfs 20 jaar moet wachten op een woning.

[0:29:24] En de woningcrisis zorgt ervoor dat jongeren en starters steeds vaker geen woning meer kunnen vinden, waardoor levens worden uitgesteld.

[0:29:31] Maar ook voor ouderen die willen doorstromen naar een passendere woning of die in een andere levensfase terechtkomen.

[0:29:37] is vaak niets beschikbaar en we moeten daarom aan de slag om ervoor te zorgen dat er snel betaalbare en ook passende woningen worden gebouwd.

[0:29:47] Om de benodigde woningen te realiseren is het belangrijk dat we inzetten op en en en dus niet of.

[0:29:52] We zullen binnenstedelijk meer bij moeten gaan bouwen en ook met optoppen, splitsen en transformeren kan er meer.

[0:29:58] Maar daarna zullen we ook serieus aan de slag moeten gaan met buitenstedelijke woningbouw en dat is ook de ruimte aangeven.

[0:30:04] Ontzettend veel gemeenten staan in de startblokken om te bouwen, maar toch zien we dat de opgave nog altijd vastloopt in beleid en procedures met een remmend effect op de woningbouw.

[0:30:14] Neem bijvoorbeeld de gemeente Kaag en Brasum, een meerkernige gemeente die graag aan de slag wil met de woningbouw voor haar inwoners.

[0:30:22] Ze hebben daar ook veel plannen voor, of het nou in het dorp Rijpwetering, Oude Aarde of Roelofaren-Sveen is.

[0:30:28] De plannen zijn er, de behoefte is er.

[0:30:30] Maar ondanks dat er veel steun is voor woningbouw, blokkeert de provincie Zuid-Holland de plannen.

[0:30:35] Immer staat de provincie geen woningbouw buiten BSD toe, of dat nou op een ongebruikt trapveldje is of een verouderd glastuinbouwbedrijf.

[0:30:43] En wat ons betreft is een slechte zaak dat hele gebieden zo op slot worden gezet.

[0:30:48] We willen dan ook van de minister horen hoe ze er naar kijkt dat de provincie Zuid-Holland zulk star ruimtelijk beleid blijft voeren, mede gelet juist op de tik op de vingers die oud-minister Hugo de Jonge aan deze provincie gaf.

[0:31:01] En ook willen we in dat kader van de minister weten wat de status is van de aangenomen motie omtrent woningbouw in het dorp Koudekerk in Alphen aan de Rijn, waar al decennia geen woningbouw heeft plaatsgevonden en waarvan de Kamer de minister heeft verzocht om juist met de provincie in gesprek te gaan en desnoods over te gaan tot het inzetten van instrumentarium.

[0:31:20] En waar het gaat om woningbouwlocaties van het kabinet zelf, zouden we van de minister willen weten welke locaties zij nu concreet gaat benoemen tot grootschalige woningbouwlocaties.

[0:31:31] In het coalitieakkoord wordt uitgegaan van de 21 bestaande locaties en negen nieuw te benoemen locaties.

[0:31:37] En kan de minister daarop reflecteren?

[0:31:39] Wat zijn nou echt de plannen?

[0:31:41] Dan voorzitten nog een aantal zaken waar we aandacht voor willen vragen.

[0:31:44] Neem de bovenwettelijke eisen aan woningbouw.

[0:31:47] Er zijn merere moties door deze Kamer aangenomen om hier tegenop te treden.

[0:31:52] Maar vooralsnog gebeurt er weinig.

[0:31:54] Hoe gaat het kabinet deze tot uitvoering brengen?

[0:31:56] En ook willen we van de minister weten hoe zij kijkt naar de situatie omtrend bouwleesjes, die in veel gemeenten fors uiteenlopen en veelal ook fors omhoog schieten, met duurdere woningen als gevolg.

[0:32:07] Vereniging Eigen Huis heeft hier eind vorig jaar onderzoek naar gedaan.

[0:32:10] Waar je in Haarlemmermeer 328 euro betaalt, betaal je in Zeist wel 17.000 euro voor dezelfde vergunning.

[0:32:17] En zo zijn er nog meer voorbeelden.

[0:32:19] En dan waar het gaat om de sociale sector.

[0:32:21] Uit de staat van de corporatiesector blijkt dat de totale onderhoudslasten voor corporatiewoningen in 7 jaar tijd met 60% zijn gestegen.

[0:32:29] Tegelijkertijd stelt de corporatiesector zelf middelen tekort te komen, hoort het net ook al, om aan de woningbouwopgave te voldoen.

[0:32:36] En één van de oorzaken die onder andere de Woonbond noemt, zijn private equity partijen.

[0:32:41] Maar welke oorzaken ziet deze minister?

[0:32:44] En om bij de sociale sector te blijven, willen we graag van de minister horen hoe zij kijkt naar de discussie over het woonverdeelsysteem in Ridderkerk.

[0:32:53] Namelijk dat de gemeente al daar haar eigen woningverdeelsysteem wil hanteren om zo te zorgen dat haar eigen inwoners ook echt in aanmerking komen voor de woningen al daar.

[0:33:03] En dan tot slot, voorzitter.

[0:33:05] Ondanks dat de bouw van woningen van groot belang is om de tekorten aan te pakken, zal er meer nodig zijn dan bouw alleen om de woningcrisis te bedwingen.

[0:33:14] We zullen niet alleen aan de aanbodzijde iets moeten doen, maar ook aan de vraagkant.

[0:33:19] En dat wil zeggen dat we met name asielmigratie flink moeten aanpakken.

[0:33:22] En we willen dan ook van de minister horen hoe zij de samenhang ziet tussen de instroom en de woningbouwopgave en welke stappen het kabinet gaat nemen om de truck terug te dringen.

[0:33:33] Wat gaat het kabinet bijvoorbeeld doen met de wet tot het verbod op de voorrang voor statushouders?

[0:33:38] Graag een reactie.

[0:33:40] Tot zover, voorzitter.

[0:33:42] Dank u wel, heer Mooyman.

[0:33:43] U kondigde aan, ik ga door mijn tijd heen, maar dat valt zeer mee.

[0:33:46] En dan ga ik naar de heer Klemink.

[0:33:48] Hij spreekt namens JA21.

[0:33:51] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:33:52] En ik kan me ook eens aansluiten bij een aantal opmerkingen van de collega's voor mij.

[0:33:56] De problemen ten aanzien van de woningopgave zijn geen natuurverschijnsel.

[0:34:00] We zijn het gevolg van een combinatie van politieke keuzes, jarenlang staat van regelgeving, prijsregulering, een overheidssturing heeft de woningmarkt steeds verder vastgezet, ondanks allerlei goede bedoelingen, volgens mij.

[0:34:11] Voor jaar 21 begint alles bij het individu als onderdeel van zijn gemeenschap.

[0:34:14] Daarom zien we graag meer ruimte op particulier opdrachtgeverschap en kijken met interesse naar het initiatiefvoorstel van collega Beckerman over de wooncoöperaties.

[0:34:22] Maar de woonopgave overstijgt uiteindelijk ook het vermogen van de individu.

[0:34:25] Voor je 21 komt dan de markt in beeld.

[0:34:27] Projectontwikkelaars, beleggers, bouwbedrijven.

[0:34:30] Partijen die daadwerkelijk bouwen, investeren en risico's nemen.

[0:34:33] En hier gaat het wat ons betreft mis.

[0:34:35] Deze projectontwikkelaars, verhuurders, bouwbedrijven worden in een verdachtenbankje geplaatst.

[0:34:39] Het hel moet van de overheid komen.

[0:34:41] Voorzitter, we hebben meer marktwerk nodig en minder overheid om de woonopgave op te pakken.

[0:34:46] De overheid bouwt geen huis.

[0:34:48] Althans, ik heb nog nooit een ambtenaar gezien die naar buiten liep om een huis te bouwen.

[0:34:52] De overheid neemt niet het investeringsrisico om woningen te bouwen.

[0:34:55] Dat doen particulier investeerders en institutionele beleggers.

[0:34:58] En de overheid weet niet wat de behoefte van Nederlands echt is.

[0:35:01] Laat dat maar over aan ontwikkelaars en makelaars, want zij willen niet bij een onverkort huis blijven zitten.

[0:35:06] Voorzitter, kan de minister reflecteren op de fundamentele balans tussen enerzijds markt en anderzijds overheid en het huidige woonbeleid?

[0:35:12] En erkent zij dat de huidige koers met steeds meer regulering en steeds meer sturing vanuit de naag juist het investeringsklimaat voor woningbouw verslechtert en daarmee de bouwproductie afremt in plaats van versnelt.

[0:35:23] En is de minister serieus bereid om te kijken naar een koers waarbij de overheid minder gaat sturen op detailniveau en juist meer ruimte gaat geven aan marktpartijen om woningen te realiseren?

[0:35:32] Voorzitter, elk debat over de woonopgave is zinloos als we het niet over de vraagkant kunnen hebben.

[0:35:37] De woningnood is geen natuurverschijnsel.

[0:35:39] Geen natuurverschijnsel, maar een groot gevolg van massamigratie en open grensbeleid.

[0:35:44] De massamigratie was ingezet door opeenvolgende kabinetten van deze partijen, vergrote de woningtekort, vergrote de wachtlijsten voor een sociale nieuwwoning en vergrote prijsstijgingen.

[0:35:54] Een positief migratiecijfer van 107.000 in 2024.

[0:35:58] Een positief migratiecijfer van 137.000 in 2023.

[0:36:02] Het afgelopen jaar kwam er jaarlijks een stad als Zwolle bij.

[0:36:05] Bijna 50% van de nu te bouwen woningen moeten we bouwen om deze massemigratie op te kunnen vangen.

[0:36:10] Bijna 50%.

[0:36:12] Het is werkelijk waar dwijlen met die kraan open, voorzitter.

[0:36:14] En iedereen ziet dit.

[0:36:16] Gaar reflex van deze minister.

[0:36:18] Concreet wil ik weten of de minister de noodzaak ziet om migratie te beperken vanuit haar verantwoordelijkheid en doelstelling om het woongekort aan te pakken.

[0:36:26] En is zij vanuit haar verantwoordelijkheid voor haar volkshuisvesting bereid binnen het kabinet exquisiete pleiten voor een beperking van migratie, wanneer we kijken naar de huidige instroom, om het woningtekort op te lossen?

[0:36:37] En dan, voorzitter, een overheid die de markt...

[0:36:39] Als u één moment wacht, dan is er een interruptie voor u van de heer Vlag, SGP.

[0:36:44] Ja, dank, voorzitter.

[0:36:45] Ik heb in mijn bijdrage het ook gehad over de vraagkant.

[0:36:48] Daar heb ik naast migratie ook relatie genoemd.

[0:36:51] Is JA21 het met de SGP eens dat we ook aan die kant zouden moeten kijken welke rol de overheid erin heeft?

[0:36:57] De overheid is geen datingbureau natuurlijk, maar er zijn 700.000 mensen in Nederland die nu een relatie hebben en beide in een aparte woning wonen.

[0:37:05] En als ze daar zelf voor kiezen, is dat helemaal prima.

[0:37:07] Maar stel nu dat er allerlei belemmeringen zijn op fiscaal gebied of andere zaken waar de overheid invloed op heeft, zouden we daar ook niet naar moeten kijken om te zorgen dat ook we daarmee een aantal woningen kunnen vrijspelen?

[0:37:20] Ja voorzitter, ik ben mij zeer bewust inderdaad dat de gezinsverdunning ook een veroorzaking is voor de vraagkant en niet alleen migratie.

[0:37:28] Het lijkt mij wel ingewikkeld als overheid om in het privéleven en sociaal leven van mensen te gaan zitten in alle eerlijkheid.

[0:37:34] Als het gaat om fiscale maatregelen in de zin van dat dat wellicht wie houdt om samen iets te doen, daar wil ik best aan kijken.

[0:37:42] Maar in de algemene zin zou ik zeer terughoudend willen zijn als het gaat om de privé situatie van mensen.

[0:37:48] Ja, dat snap ik op zich.

[0:37:50] Tegelijkertijd doet de overheid niks anders dan in het privéleven van mensen zitten op allerlei vlakken.

[0:37:54] En we zien ook dat er een nood is onder mensen waar druk staat op relaties en die wel hulp zoeken, maar die niet kunnen vinden of die niet kunnen betalen.

[0:38:03] Dus daar zijn al voorbeelden in een heel aantal gemeenten waar met relatieloketten mensen heel laagdrempelig worden geholpen in hun eigen hulpvraag.

[0:38:11] Het initiatief moet altijd bij mensen zelf liggen, wat mij betreft.

[0:38:13] Maar zou ik daar jaar 21 ook aan mijn zijde kunnen vinden als we kijken wat daar mogelijk is om ook aan die kant iets te doen aan de gezinsverdunning?

[0:38:23] Klemmink, jaar 21.

[0:38:25] Als het gaat om de positie van jaar 21 vinden we dat de euro's juist minder in het privéleven van mensen zouden moeten zitten dan meer.

[0:38:31] Dat is volgens mij ook de betoog van wat we wat houden.

[0:38:34] Dus laat het vooral aan de burgers zelf over om een keuze te maken in hun leven.

[0:38:38] facetteren als overheid als het nodig is.

[0:38:41] Ik wil altijd kijken naar voorstellen, maar ik ben zeer terughoudend, zeg ik daar in alle eerlijkheid bij, als het gaat om in het privéleven van burgers van Nederland te gaan zitten.

[0:38:49] Dank u wel, voorzitter.

[0:38:51] Een overheid die de markt wantrouwt en in de weg zit.

[0:38:53] Daar was ik gebleven.

[0:38:54] Ik heb dan over de Hugo-wetten, waarbij ik in alleekei moet zeggen dat ik overigens niet twijfel aan de juiste intenties van die wetten van destijds, maar het medecijn blijkt erger dan het kwaal.

[0:39:02] Grote Zorg heeft jaar 21 over het uitpont van woningen waardoor middenhuur dreigt verdwijnen.

[0:39:07] De wet betaalbare huur is in werkelijkheid de wet geen beschikbare huur geworden.

[0:39:11] Steeds meer signaal uit de markt laten zien, minder investeringen, minder nieuwbouw en een krimpend huuraanbod.

[0:39:16] Ja, 21 was tegen die wet.

[0:39:18] En ziet de wet dan ook liefst verdwijnen?

[0:39:20] De vorige minister was daarom voornemens op binnen het woningwaarderingsstelsel, de WWS, aanpassingen doen om uitpondingen tegen te gaan.

[0:39:27] Bijvoorbeeld zwaardere wegen van de WOZ-kap, schrap van minpunten bij ontbreek van de buitenruimte.

[0:39:32] Voorzitter, gaat deze minister door op die weg?

[0:39:35] En op welke andere manier denkt de minister het uitponden te kunnen stoppen?

[0:39:38] De verlaging van de overdragsbelastingen, mijn collega had het er al over, dat gaat geen solace verbieden, ben ik bang.

[0:39:43] Dus wat gaat de minister nog meer doen?

[0:39:46] Hoe beoordeelt de minister inmiddels de feitelijke werk van de wet betaalbare huur?

[0:39:50] Is hij bereid eerlijk te herkennen dat deze wet het investeringsklimaat van vrijhuurders heeft verslechterd en daarmee juist het bijgedragen aan het verdwijnen van de huurwoningen uit de markt?

[0:39:59] Voorzitter, dan Europa en de Europese dimensie op het woonbeleid.

[0:40:02] De jaar 2021 maakt zich zorgen over de moeizucht van Brusselse bureaucraten.

[0:40:06] Wonen is altijd een nationale bevoegdheid geweest.

[0:40:08] Dat is ook logisch, woningmarkten verschillen fundamenteel per land, per regio en misschien zelfs per stad.

[0:40:14] Gelukkig hebben wij de EU buiten de deur gehouden op het woonbeleid.

[0:40:17] Toch zien we de afgelopen jaren steeds meer een trend waarin de Europese Commissie met rapporten komt, strategieën en mededelingen.

[0:40:23] De vraag is waar dit stopt.

[0:40:25] De Nederlandse woonmarkt kampt al met enorme problemen.

[0:40:29] Ex-Europese regels en rapportages helpen daar niet bij.

[0:40:32] En om nu verwijzen naar de ambtsvoorgang van deze minister.

[0:40:35] Zet deze minister de kritische lijn van haar ambtsvoorgang voor ten aanzien van de Brusselse bemoeienis met het nationaal woonbeleid.

[0:40:40] Graag een reactie.

[0:40:41] Dan is er een interruptie voor u van de heer van Leijen, D66.

[0:40:46] Voorzitter, dank.

[0:40:46] Even over dat Europese woonbeleid.

[0:40:48] Meneer Klemink doet natuurlijk een beetje...

[0:40:49] We hebben het buiten de deur weten te houden alsof wonen en Europa elkaar nooit raken.

[0:40:54] En dat is natuurlijk niet zo.

[0:40:55] En volgens mij, als je juist kijkt naar de Europese woonplannen, zie je dat de Europese Commissie juist heel erg aan het kijken is van, goh, waar kunnen we regeldruk verminderen?

[0:41:02] Waar kunnen we red tape verwijderen?

[0:41:03] Waar kunnen we zorgen dat de woningbouw versnelt?

[0:41:05] Ziet u daar ook niet een enorme kans?

[0:41:08] Klemink, JA21.

[0:41:10] Nou ja, volgens mij leert de ervaring altijd dat Europa begint met onderzoeken en analyses en aan het einde van de rit komen ze altijd met nieuwe wetgevingen en regels.

[0:41:20] En een van de grote problemen in de woningmarkt, en dat gaat ook voor de ruimteoordeling waar wij afgelopen maandag natuurlijk over spraken in de commissie voor Euro, is juist dat wij door Europa bekneld zijn naar de keuze die we willen maken.

[0:41:30] Dus volgens mij, de afgelopen jaren heeft één ding geleerd, Europa binnenhalen is meer regulering.

[0:41:36] Dat is natuurlijk een mooie stelling.

[0:41:39] Europa begint met analyses en rapporten en het eindigt met wetgeving.

[0:41:43] Maar is de heer de Klemming ervan op de hoogte dat Europa juist met een wetsvoorstel gekomen is om dingen te versimpelen, een versimpelingspakket?

[0:41:49] Dat is wat Europa heel concreet heeft voorgesteld.

[0:41:50] Dat zou juist naar de oren moeten klinken.

[0:41:56] Dan ben ik toch bang dat de praktijkervaring van Europa toch echt iets anders laat zien.

[0:41:59] Dus nogmaals, als Europa binnenkomt, dan betekent het uiteindelijk altijd, ondanks misschien goede bedoelingen, dat er meer wetgeving gaat komen.

[0:42:04] En overigens kies ik er liever voor, voor die nationale route kunnen wij als volksvertegenwoordigers in Nederland beter zelf bepalen welke regels we wel of niet willen houden.

[0:42:12] Vervolgt uw betoog.

[0:42:13] Dank, voorzitter.

[0:42:15] Ik was bij de kritische lijn van de minister richting Brussel en daar kom ik bijna bij het einde van mijn betoog, voorzitter.

[0:42:22] Tot slot.

[0:42:23] Wat gaat nu de strategie van deze minister worden in het woonbeleid en in een minderheidscoalitie?

[0:42:29] Blijft het kabinet vasthouden aan een model van steeds meer overheidssturing, prijsregulering en strale planning?

[0:42:35] Of kiest deze minister voor een koers waarin juist meer ruimte wordt geboden aan ondernemers, investeerders en bouwers?

[0:42:41] Dank u wel, voorzitter.

[0:42:42] Dank u wel.

[0:42:43] Dat was op de seconde af binnen de tijd.

[0:42:45] Maar er is nog een interruptie.

[0:42:46] Dat is van mevrouw Steen, CDA.

[0:42:48] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:42:49] Ja, ik heb heel even het betoog van de Klemmerk afgewacht, omdat ik dacht misschien neemt hij nog een bocht.

[0:42:54] Maar dat was niet zo.

[0:42:56] Ik heb hem horen pleiten.

[0:42:58] Laat het vooral een nationale zaak zijn.

[0:42:59] Laat het vooral niet aan Europa over.

[0:43:01] Dan moeten we.

[0:43:03] als nazi zelf overgaan en daarvoor hoorde ik hem zeggen ja we moeten het eigenlijk helemaal loslaten de overheid heeft veel te veel gestuurd en daarom zitten we nu in de problemen maar is meneer klemmink ziet meneer klemmink dan niet dat sinds de liberalisatie van die hele woningmarkt in de jaren negentig dat het woningtekort juist is opgelopen in plaats van afgenomen klemmink jaar 21 als mevrouw steen de microfoon uitzet ja dat zie ik en dat geldt overigens ook voor de massamigratie

[0:43:33] En is het dan ook niet zo, als we kijken naar onder andere de studies van het PBL, dat ze zeggen, ja, er zijn wat veel regels, want ik hoorde u ook praten over regels.

[0:43:42] Er zijn te veel regels, maar er is veel te weinig sturing.

[0:43:44] Bent u het daar dan mee oneens?

[0:43:46] Dit gaat toch ook over sturing?

[0:43:48] Oké, vragen alsjeblieft, veerde voorzitter, maar ik ga naar de heer Klemink, jaar 21.

[0:43:54] Excuses, voorzitter, maar ik heb het niet helemaal begrepen, de vraag.

[0:43:56] Misschien mag mijn collega nog één keer herhalen.

[0:43:58] Mevrouw Steen.

[0:43:59] Ja voorzitter, ik hoor aan de ene kant meneer Klemink zeggen dat hij geen sturing wil en aan de andere kant hoor ik hem zeggen dat hij sturing wil.

[0:44:07] Dus ik pak even het pbl erbij en die zegt er zijn wel veel regels en daar ben ik het mee eens, maar de overheid heeft verzuimte te sturen.

[0:44:16] Dus mijn vraag aan meneer Klemink is, is meneer Klemink het dan oneens met instituten zoals het pbl die zeggen ja regels afschaffen prima maar stuur als overheid alsjeblieft.

[0:44:27] Klemink jij 21.

[0:44:29] Ja, dit is natuurlijk niet helemaal een zwart-wit scenario.

[0:44:33] Het gaat ook over waar je op stuurt en wat je wilt loslaten.

[0:44:35] Laten we dan sturen op in de regels.

[0:44:37] Dat lijkt mij het beste, voorzitter.

[0:44:40] Dank u wel.

[0:44:40] Dan ga ik naar de heer Klaas en hij spreekt namens de groep Markuszower.

[0:44:44] Ja, dank u wel voorzitter.

[0:44:45] Dit is mijn eerste debat met deze minister.

[0:44:48] Het is überhaupt mijn eerste debat VRO, dus dat komt dan mooi uit.

[0:44:53] En ik ben ook wel blij dat we nu eindelijk een kabinet hebben dat gaat bouwen.

[0:44:59] Volgens mij deed het andere kabinet dat ook, maar nu hebben we een kabinet dat gaat bouwen, dus mijn verwachtingen zijn heel erg hoog.

[0:45:05] En ja, ik ga ook heel goed luisteren als ik bij deze debatten ben.

[0:45:10] Ik ben natuurlijk nieuw op dit onderwerp.

[0:45:11] Ik heb een heleboel goede dingen gehoord.

[0:45:13] Maar ik heb ook een beetje een eigen verhaal en dat ga ik u nu vertellen, voorzitter.

[0:45:19] Het is een belangrijk thema, want ongeveer heel Nederland zoekt een woning en ziet dat Den Haag niet met oplossingen komt.

[0:45:25] Die werken.

[0:45:26] Ondertussen zitten de ondernemers die huizen moeten bouwen met de handen in het haar, zien projectontwikkelaars alles vastlopen door de stikstofproblematiek en kunnen starters maar niet de woning betreden waar zij al jarenlang op wachten.

[0:45:37] En de oorzaak is helaas eigenlijk simpel.

[0:45:39] Regels, regels en nog meer regels.

[0:45:42] De oorzaak is, die zien wij hier, zie ik in de vorige debatten, zelfs hier komen we er niet uit.

[0:45:49] En dit land

[0:45:50] En specifiek de woningbouw is jarenlang helemaal stuk geregeld tot het punt waarop nu dus geen huis meer gebouwd kan worden en gemeentesnelweg nog uit de grond gestampt kan worden.

[0:45:59] En als er dan toch nog ergens ruimte gevonden wordt, wordt de boel stilgelegd, omdat er weer een ander bureaucratisch regeltje uit de hoge hoed getoverd wordt.

[0:46:07] Inderdaad, meestal uit de Europese Unie.

[0:46:10] En anders verzinnen we ze zelf wel.

[0:46:12] Of er wordt een vleermuis gevonden en de bouw ligt weer plat.

[0:46:15] Belangenverenigingen met teveel tijd?

[0:46:17] Bouw ligt plat.

[0:46:18] Gemeenten met een hegel aan ondernemers?

[0:46:20] Bouw ligt plat.

[0:46:21] Voorzitter, de voorbeelden zijn legio, maar de oplossingen ook.

[0:46:25] Jarenlang D66-beleid, sorry meneer naast mij, van nog meer regels, nog meer bureaucratie en nog meer schijnenplossingen, die kunnen nu dus met dit kabinet eindelijk door de schredder.

[0:46:36] Mijn fractie vindt het dan ook goed dat dit kabinet flink wil gaan snoeien in de bezwaarprocedures, maar dat is wel een druppel, waarschuw ik deze minister, een druppel op de gloeiende plaat.

[0:46:46] Het klopt dat bezwaarprocedures het bouwen van woningen vaak platleggen, maar dan moet er wel überhaupt gebouwd kunnen worden.

[0:46:52] En daar zit hem, de crux.

[0:46:53] Door onuitlegbare stikstofregels ronduit gebaseerd op een ongezonde dosis gepakken lucht, zitten we vandaag hier om de woningcrisis te bespreken.

[0:47:02] Stikstofbeleid dat uit de koken komt van alle partijen die in het nieuwe kabinet zitten.

[0:47:06] Stikstofbeleid waar ook dit kabinet niet mee wil gaan afrekenen.

[0:47:10] Voorzitter, en als die stikstofruimte is gevonden, dan zijn er ook nog eens bezwaarproceduren.

[0:47:16] En ook nog eens bezwaarproceduren hebben overleefd, dan komt het volgende.

[0:47:19] Zie maar eens een bouwondernemer te vinden die nog plezier heeft in zijn werk en in ondernemen.

[0:47:24] De hele sector, net zoals veel anderen, is de laatste decennia compleet gesloopt door de Rijksoverheid en de gemeente.

[0:47:31] Regel na regel komt op hen af.

[0:47:35] De ene is zelfs nog nuttelozer dan de andere.

[0:47:38] En daartoe heeft gelukkig de voorganger van deze minister, mevrouw Keijzer, een eerste aanzet genomen door dat patroon proberen te doorbreken.

[0:47:45] En dat is nodig.

[0:47:46] Want bouwvakkers die per bakfiets naar de bouwplaats moeten komen, is het toonbeeld van bureaucratie en tekenend voor een compleet vastgelopen land.

[0:47:54] Het stoerprogramma,

[0:47:55] biedt concrete regelgeving die onder handen genomen moet worden.

[0:47:58] En graag hoort de groep Markus Auer dan ook of deze minister, van deze minister, of zij het complete stoerprogramma onverwijderlijk gaat uitvoeren en versnellen.

[0:48:08] Tot zover, voorzitter.

[0:48:10] Dank u wel.

[0:48:10] Keurig binnen de tijd.

[0:48:11] Dat was de heer Klaassen.

[0:48:12] Hij sprak namens de groep Markus Auer.

[0:48:14] En dan ga ik naar de heer Van Leijen, D66.

[0:48:17] Ja, dank u.

[0:48:18] Dit is ook mijn eerste debat met de voorzitter, mijn eerste debat in Vrouwenstads, mijn eerste debat in deze Kamer.

[0:48:22] En wat mooi dat ik juist dit eerste debat in deze Kamer mag voeren gelijk over de staat van onze volkshuisvesting.

[0:48:28] De afgelopen jaren heb ik gezien hoe bevlogen mensen zich elke dag inzetten om zoveel mogelijk Nederlanders een thuis te geven.

[0:48:34] En dit is hard nodig.

[0:48:36] In de campagne hoorde ik het verhaal van Lisbeth, iemand die in de herfst van haar leven nog dakloos raakte.

[0:48:41] Zo zijn er duizenden verhalen van mensen van wie het leven simpelweg stilstaat omdat zij geen passende woning kunnen vinden.

[0:48:48] Ik kijk ernaar uit om met deze nieuwe minister te gaan werken van al die woningzoekenden in Nederland.

[0:48:52] Want voorzitter, we staan voor grote opgaves.

[0:48:54] Want woningzoekenden verdienen wij dat we alles op alles zetten om de wooncrisis aan te pakken.

[0:48:58] Gisteren kreeg ik van de Denk Tank Toekomst van de Woningmarkt deze publicatie overhandigd en dat gaat over buitenstaanders op de woningmarkt.

[0:49:04] Dan gaat het niet alleen om mensen die geen woning hebben, maar ook mensen die te klein wonen, te duur wonen of ongezond wonen.

[0:49:10] En volgens mij gaat het om die mensen.

[0:49:11] En voor die mensen moeten we aan de slag en daar heb ik zin in.

[0:49:15] En voor mij betekent dat dat we drie dingen gaan doen.

[0:49:17] 1.

[0:49:18] Vandaag gelijk beginnen met het beter benutten van de bestaande woningvoorraad.

[0:49:22] 2.

[0:49:23] Morgen de woningbouw versnellen.

[0:49:25] 3.

[0:49:25] Overmorgen enorm veel nieuwe woningen realiseren.

[0:49:29] Dan begin ik met vandaag.

[0:49:30] Want voorzitter, we kunnen en gaan de komende maanden al heel erg veel doen.

[0:49:34] Door het optoppen en splitsen veel eenvoudiger te maken, vergunningsvrij waar mogelijk, en door de doorstroming flink te versnellen.

[0:49:40] In de staat van de volksuitvesting lees ik dat juist de doorstroming bij ouderen een beetje stokt.

[0:49:45] En ik vraag de minister of zij dat beeld herkent en wat we kunnen doen om die doorstroming nou juist op gang te brengen.

[0:49:51] Voorzitter, dan ga ik naar morgen.

[0:49:53] De stroperigheid moet uit de woningmarkt.

[0:49:56] Het schrappen in regels en bezwaarprocedures gaat daar echt enorm bij helpen.

[0:50:00] Ik ben geschrokken van het bericht van vorige week dat veel gemeentes nieuwbouwplannen niet van de grond krijgen.

[0:50:04] En ik vraag aan de minister wat kunnen we doen om gemeentes daarbij te helpen en helpen projecten zoals het vergunningsvrij bouwen in Vught.

[0:50:13] Voorzitter, volgende week debatteren we over de wetregie.

[0:50:16] Wat D66 betreft laten we die wet zo snel mogelijk in werking spreden.

[0:50:20] Zo zorgen we voor betaalbare woningen voor Nederlanders in alle gemeentes.

[0:50:24] En voorzitter, we willen ook sneller en innovatiever gaan bouwen.

[0:50:28] Er worden gelukkig steeds meer en steeds betere prefab woningen gebouwd.

[0:50:31] Door de regels voor die woningen door heel Nederland gelijk te trekken, kunnen we de bouw van die woningen de komende jaren echt gaan versnellen.

[0:50:38] En ook de nieuwe staatssteunregels uit Europa, al een paar keer genoemd, bieden enorme kansen.

[0:50:43] Nu corporaties de mogelijkheid krijgen om nog veel meer middenhuur te gaan bouwen, komt ook voor veel woningzoekenden in heel veel gemeentes in Nederland een passend huis dichterbij.

[0:50:52] Kan de minister aangeven wat de status is van de uitwerking van deze nieuwe staatsstaanregels?

[0:50:57] Dan ga ik over naar mijn laatste blokje, de lange termijn.

[0:51:00] Ik ben er trots op dat deze coalitie aan de slag gaat met het oplossen van crisissen die eigenlijk gewoon veel te lang zijn blijven liggen.

[0:51:06] We gaan eindelijk Nederland van het stikstofslot afhalen.

[0:51:09] We maken van netcongressie onze toprealiteit.

[0:51:13] En wat we nu zien in Flevoland, Utrecht en Gelderland, waar een aansluitstop voor nieuwe woningen dreigt, moeten we kosten ten koste zien te voorkomen.

[0:51:21] Ik hoor graag van de minister wat dit kabinet op korte termijn gaat doen om te zorgen dat we op hoog tempo door kunnen blijven bouwen.

[0:51:28] Want als woonpartij willen wij eigenlijk altijd kijken waar we nog een extra stap verder kunnen zetten om nog meer huizen te bouwen.

[0:51:35] En ik was dan ook blij om deze week te lezen dat deze minister aan de slag gaat met de plannen voor nog meer nieuwe wijken en nog meer nieuwe steden.

[0:51:42] Want al die woningzoekenden verdienen het dat wij hen op één zetten.

[0:51:46] Voorzitter, ik rondaf.

[0:51:48] Ik vind het een enorm voorrecht om de komende jaren samen met deze commissie en deze minister aan de slag te gaan.

[0:51:53] Voor al die mensen die nu nog geen eigen plek of een eigen thuis hebben.

[0:51:56] En ik kijk ernaar uit om met al mijn collega's te werken aan plannen die onze volkshuisvesting nog mooier maken.

[0:52:01] Dat moet vandaag, dat moet morgen en dat moet overmorgen.

[0:52:04] We moeten beter benutten, we moeten versnellen en we moeten gaan bouwen.

[0:52:07] De woningzoekenden kunnen namelijk niet wachten.

[0:52:10] Dank u wel, heer Van Leijen D66.

[0:52:12] Er is een hele lijst van collega's die direct met u hierover van gedachten wil wisselen.

[0:52:17] Ik noem ze even op.

[0:52:18] De Hoop, Mooyman, Klemming, Klaassen, Grinwis.

[0:52:21] Ik begin met de Hoop.

[0:52:24] Als u de microfoon even uit wil doen.

[0:52:27] Allereerst welkom aan de heer Van Leijen ook in deze commissie.

[0:52:30] Ik ken hem ook vanuit zijn vorige rol bij Edes, dus ik weet ook dat het iemand is die hart heeft voor betaalbare woningen.

[0:52:36] En daar heb ik gelijk een vraag over, want de partij van de heer Van Leijen schetst eigenlijk zeker in de verkiezingscampagne, maar ik hoor het nog steeds dat volkshuisvesting eigenlijk de grootste doorbraak is waar stap op gezet moet worden.

[0:52:48] En dan heb ik vooral de vraag direct, hoeveel het kabinet de eerste drie jaar van de kabinetsperiode extra gaat investeren in betaalbare woningbouw.

[0:52:57] Dus we hebben 2026, 2027, 2028.

[0:53:00] Hoeveel geld trekt het kabinet daar extra voor uit?

[0:53:02] Vraag ik aan de heer Van Leijen.

[0:53:05] Heer voorzitter, volkshuisvesting is uiteraard enorm belangrijk.

[0:53:08] En wat we volgens mij zien is dat dit kabinet een hele belangrijke lijn doortrekt.

[0:53:13] We gaan voor de komende tien jaar blijven in miljarden investeren aan woningbouw.

[0:53:18] Dat is voor heel veel mensen belangrijk, want dat geeft stabiliteit, dat geeft voorspelbaarheid, dat geeft zekerheid.

[0:53:22] Dan weet mensen waar ze aan toe zijn.

[0:53:24] We doen wat aan de vennootschapbelasting voor de woningcorporaties.

[0:53:26] Dat is volgens mij de allereerste keer dat een kabinet dat überhaupt doet.

[0:53:30] We zorgen voor de investeringen in de infrastructuur en we trekken ook nog eens een keer 19 miljard aan uit voor het bestrijden van de stikstofcrisis.

[0:53:36] Dus volgens mij liggen daar hele mooie plannen op tafel.

[0:53:39] De hoop, Gronings BVDA.

[0:53:41] Dan kijk ik even naar twee dingen.

[0:53:43] Het verkiezingsprogramma van de drie coalitiepartijen en het budgetterentabel.

[0:53:47] In het verkiezingsprogramma tot 2036 had het CDA 8 miljard uitgetrokken, de VVD 11 en deze 60-17 miljard.

[0:53:56] Het kabinet komt daar bij al die bedragen niet in de buurt.

[0:53:59] Dus dat allereerst.

[0:54:01] Als je kijkt naar de budgettere tabel, tot 2028 komt er nul euro extra bij voor de investering in betaalbare woningbouw vergeleken met het kabinet schoof.

[0:54:11] waar de heer van Leijen wel gelijk in heeft, is een kwart van die vpb.

[0:54:15] Maar als je echt meent dat betaalbare huizen het allerbelangrijkste zijn, hoe kan het dan dat er meer dan 10 miljard verschil is tussen de doorrekeningen van D66 en wat het kabinet nu uittrekt?

[0:54:27] Hoe verklaart de heer van Leijen dat gigantische verschil voor iets waarvan u zegt dat uw partij, u noemt het zelfs de woonpartij, het zo belangrijk vindt?

[0:54:36] Voorzitter, waar de heer Van Leijen ook gelijk in had, was die 19 miljard voor stikstof.

[0:54:40] Die is ook extra.

[0:54:41] En dan even over die gelden voor die woningcorporaties.

[0:54:46] Ik wil daar toch niet zomaar aan voorbij gaan.

[0:54:47] De afgelopen kabinetten hebben helemaal niks gedaan aan die vennootschappenbelasting.

[0:54:51] Het is het eerste kabinet dat überhaupt daar iets aan doet.

[0:54:54] En die miljoenen die daarvoor worden vrijgemaakt, die schelen een enorm veel groter bedrag aan investeringsruimtes voor die woningcorporaties.

[0:55:02] Daar komt bij dat we een hele belangrijke tweede stap zetten door die middenhuur mogelijk te maken voor woningcorporaties.

[0:55:08] Dat gaat ook enorm schelen.

[0:55:10] Hoort u mij daarmee zeggen dat we de komende jaren in deze commissie nooit meer over de positie van de woningcorporaties hoeven te hebben?

[0:55:16] Nee, dat hoort u mij niet zeggen.

[0:55:17] Die woningcorporaties bouwen eigenlijk nog wel het meest van allemaal.

[0:55:21] En we moeten zorgen dat zij hun doelen, nationale prestatieafspraken, kunnen halen en ook in de toekomst een financieel model blijven hebben.

[0:55:28] Dus daar blijf ik graag over in gesprek.

[0:55:29] Maar ik benalig wel dat hier wel hele belangrijke stappen worden gezet.

[0:55:34] Nog een keer?

[0:55:35] Ja, het lid De Hoop, dat is uw laatste.

[0:55:38] GroenLinks BVDA.

[0:55:40] Voorzitter, ik zeg ook niet dat dit kabinet niet iets doet.

[0:55:42] Het is alleen niet eens meer, misschien een halve miljard meer dan het kabinet schoon voor woningbouw uittrekt.

[0:55:48] Heer Verleij heeft over stikstof.

[0:55:49] Prima, goed wat daar gebeurt.

[0:55:51] Gebeurde ook al in Rutte 4.

[0:55:52] Dus het is niet dat dat heel veel meer is dan wat daar gedaan werd.

[0:55:55] Ik zou ook heel graag extra stappen willen zetten op het afschaffen van die vennootschapsbelasting, want met wat dit kabinet doet komen de corporaties nog 10 miljard tekort.

[0:56:05] Dat hoef ik de heer Van Leijen niet uit te leggen, want die komt zelf uit die sector.

[0:56:08] Maar als je het echt zo belangrijk vindt in de prioritering, doe dan meer.

[0:56:12] Er gaan 11 miljard naar de hypotheekrente aftrekken die het CDA en D66 hadden beloofd af te schaffen.

[0:56:18] 11 miljard per jaar.

[0:56:20] In de hele kabinetsperiode gaat er 4 miljard minder naar betaalbare woningen dan überhaupt in één jaar naar de hypotheekrente aftrekt.

[0:56:27] Dan kunt u toch niet zeggen dat dit kabinet het belangrijk genoeg vindt.

[0:56:30] En ik wil heel graag de komende periode met u optrekken om die hele winstbelasting af te schaffen.

[0:56:34] Maar ik zeg ook in alle eerlijkheid met de grote woorden van D66 in deze campagne had ik wel wat meer verwacht.

[0:56:40] En u kunt erop rekenen dat wij graag met u samenwerken om er extra wat te doen.

[0:56:44] Maar het is wel betrekkelijk weinig als u kijkt naar wat u zelf beloofd had voor de verkiezingen.

[0:56:49] De heer Van Leijen, D66.

[0:56:51] Ja, voorzitter, dat zie ik echt fundamenteel anders.

[0:56:53] Nogmaals, het is het eerste coalitieakkoord dat haar tanden zet in die vennoodschapbelasting.

[0:56:57] Dat scheelt inderdaad 10 miljard.

[0:56:59] 350 miljoen aan vennoodschapbelasting scheelt ongeveer 10 miljard aan investeringsruimte.

[0:57:04] Daar komt nog een hele belangrijke stap bij als je ook die middenweer doet.

[0:57:07] En voor de rest ga ik graag op uw aanbod aan.

[0:57:09] Ik ga graag met u in gesprek.

[0:57:10] Ik blijf graag met u in gesprek met alle leden in deze commissie om te kijken hoe we woningcorporaties in staat blijven stellen om hun doelen te halen.

[0:57:19] Als u de microfoon uitzet, ga ik naar Mooyman PV.

[0:57:22] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:57:24] Want in het betogen, ook zojuist van de heer van Leijen, kwam natuurlijk het belang van de van de woningbouw naar voor en dat D66 zichzelf als de woonpartij ziet.

[0:57:33] Maar toch, voorzitter, we zien juist dat waar het vorige kabinet eindelijk weer een zelfstandig ministerie van Volkshuisvesting een ruimtelijke ordening heeft opgericht, omdat zij die woningnood echt serieus neemt, dat dit kabinet het ministerie gelijk weer

[0:57:47] afbreekt, ondanks dat vrijwel alle partners in het veld hebben gezegd, doe dit niet, zorg ervoor dat je de capaciteit op orde hebt.

[0:57:56] Er is nu al te kort een capaciteit, dus hoe ziet de heer Van Leijen dit signaal richting de partners in de bouw en hoe gaan we de capaciteit opvangen die nu verloren gaat?

[0:58:06] Van Leijen, DC60.

[0:58:09] Ja, voorzitter, ik vind de discussie over minister Van Voor eigenlijk helemaal niet zo spannend.

[0:58:13] Er liggen hele goede woonplannen.

[0:58:16] Er liggen hele goede woonplannen.

[0:58:18] Volgens mij hebben we een hele capabele minister.

[0:58:20] We gaan besnijden in bezwaarprocedures.

[0:58:22] We gaan geld uittrekken voor stikstof.

[0:58:25] We trekken de miljarden voor woningbouw de komende jaren door.

[0:58:28] Er ligt gewoon een heel goed woonplan.

[0:58:29] Dus ja, daar kunnen we een beetje gaan indelen over hoe we ministeries noemen.

[0:58:33] Volgens mij heeft een enkele woningzoeker daar wat aan.

[0:58:35] Meneer Mooyman, u was al door uw interruptie heen, want we hadden drie afgesproken.

[0:58:41] We hebben drie genoteerd.

[0:58:50] Het probleem is dat we maandag zo ver uitliepen door al die instructies, maar we hebben er echt drie genoteerd.

[0:58:57] Ik hoorde net van mijn collega dat ik eventueel eentje mag hebben.

[0:59:03] Maar staat u mij toe, voorzitter?

[0:59:05] Want ik zou toch nog heel eventjes verder willen gaan op het antwoord van mijn collega.

[0:59:10] Want er wordt aangegeven dat er mooie woonplannen liggen.

[0:59:14] En voorzitter, dat is zeker waar.

[0:59:16] Maar dat is vooral het bestaande beleid dat vanuit het vorige kabinet natuurlijk is opgezet.

[0:59:21] Waar D66 mee is gekomen, dat zijn natuurlijk de grote beloften.

[0:59:25] De tien steden, volgens toenmalig Kamerlid Hans Velbrief, zouden we die zeker terug gaan zien.

[0:59:31] Maar in het coalitieakkoord is daar weinig meer van over.

[0:59:35] Dus hoe kan dat eigenlijk?

[0:59:36] Waar zijn nou die tien nieuwe steden van D66?

[0:59:39] Van Leijen, D66.

[0:59:42] Voorzitter, die komen er gewoon.

[0:59:44] Dat heb ik de minister recent nog horen zeggen.

[0:59:46] Volgens mij heeft hij ook het regeerakkoord gelezen.

[0:59:48] Gaan we van 21 grootschalige nieuwbouwlocaties naar 30.

[0:59:52] Dat gaat enorm veel woningen schelen.

[0:59:54] Dat gaat enorm, volgens mij was nu het antwoord, dat gaat enorm veel woningen opleveren.

[0:59:58] Dat gaat mensen echt helpen.

[0:59:59] Dus dat is volgens mij gewoon nieuw beleid wat mensen gaat helpen.

[1:00:01] Dus ik snap het probleem eigenlijk niet zo.

[1:00:06] Nee, dat is helder.

[1:00:07] We hebben echt afspraken.

[1:00:08] Drie vragen totaal in deze ronde en vier vragen bij het kabinet.

[1:00:12] De heer Klemink.

[1:00:13] Ja, in de twintig.

[1:00:15] Ja, voorzitter, ik heb een keer op mijn biervultje uitgerekend dat door massamigratie zo'n 7 van die 10 nieuwe steden van D66 voor migranten zijn bedoeld.

[1:00:23] Maar goed, daar gaan mijn vragen niet over.

[1:00:25] Allereerst wel welkom in deze commissie en een mooie betoog uiteraard aan de heer Van Leijen.

[1:00:30] In zijn tweede zin had u het heel even over dakloosheid en daar wilde ik een vraag over stellen.

[1:00:35] Nu is het zo dat in grote steden als Rotterdam, en dat kent u meteen natuurlijk ook heel goed, bijna 60 of 70 procent van de dakloze Europese arbeidsmigranten zijn.

[1:00:45] en vaak met een zorgvraag, alcoholverslaving.

[1:00:49] In Amsterdam kennen we het ook nog met drugsverslaving.

[1:00:52] Rotterdam heeft een buitengewoon, helder, goed beleid om op vrijwillige basis deze dakloze arbeidsmigranten weer terug te krijgen naar hun land van herkomst.

[1:01:01] Een soort van remigratie, eigenlijk.

[1:01:04] En ziet de heer Van Leijen deze aanpak in Rotterdam ook als een kans om heel Nederland uit te rollen?

[1:01:11] Van Leijen, D66.

[1:01:13] Ja, voorzitter, volgens mij zit ik bij een commissiedebat over de staat van de volkshuisvesting en moet het volgens mij vooral gaan over wat we gaan doen om woningen te bouwen.

[1:01:20] We kunnen het heel lang hebben over wat we vinden van arbeidsmigratie en of we een model voor arbeidsmigratie uit Rotterdam willen overnemen, maar volgens mij moeten we een debat met elkaar over hoe we zorgen dat er woningen bijkomen en dat al die mensen die nu geen woning kunnen vinden, die er al jaren zitten te wachten, een keer geholpen worden.

[1:01:35] Clemmink, JA21.

[1:01:38] Er was de heer Van der Leijen zelf die over dakloosheid begon, niet ik overigens.

[1:01:43] Dat is een onderwerp dat we vaker bespreken in deze commissie.

[1:01:46] Ga ik nogmaals de vraag stellen en ik ga hem herhalen, licht helpt dat dan.

[1:01:51] In Rotterdam is een hele goede aanpak om

[1:01:55] dakloosheid bij arbeidsmigratie tegen te gaan.

[1:01:57] Dus arbeidsmigrant die dakloos zijn geworden, terug naar de keer, naar een land van herkomst, op vrijwillige basis, met begeleiding, een soort van re-migratie programma, uiterst succesvol.

[1:02:06] Uw partij draagt er overigens ook gewoon aan bij.

[1:02:08] Mijn vraag was, is dat een programma dat ook nationaal over heel Nederland kunnen uitrollen?

[1:02:13] Van Leijen D66.

[1:02:14] Ja voorzitter, naar programma's die goed werken ben ik in ieder geval altijd bereid om te kijken, maar ik blijf wel halen dat de essentie om dakloosheid tegen te gaan, waar het volgens mij in deze commissie over moet gaan, is om te zorgen dat die woningbouwproductie op gang komt.

[1:02:27] Dat was afdoende voor de heer Klemmink.

[1:02:29] Dan ga ik naar het lid Klaassen, groep Maxauer.

[1:02:32] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:02:33] Ik was benieuwd of... Meneer Van Leijen was het, hè?

[1:02:39] Met mij eens is dat als je die steden wilt bouwen, dat je dan ook hele goede infrastructuur nodig hebt.

[1:02:45] En als dat... Ja, was ik benieuwd of hij dat vindt.

[1:02:49] Van Leijen D66.

[1:02:50] Dat vind ik.

[1:02:52] Klaassen.

[1:02:54] Nou, daar hebben we een paar problemen.

[1:02:56] Er komt net een bericht binnen dat bijvoorbeeld de verbreding van de snelwegen A27, A28 en de A12 niet doorgaat.

[1:03:03] Weet u waarom niet?

[1:03:04] Omdat de Raad van State vindt dat dat allemaal met beestjes en gedoe te maken heeft, stikstofruimte.

[1:03:10] En die uitbreiding van die wegen gaat er nooit komen, voorzitter.

[1:03:14] En als je daar veel steden wilt bouwen, heb je grote infra nodig.

[1:03:17] Dus ik ben benieuwd hoe meneer Van Leijen dan gaat regelen dat de Raad van State dit soort achterlijke uitspraken niet meer gaat doen, zodat u uw tien woningen kunt gaan bouwen.

[1:03:27] De heer Van Leijen, D66.

[1:03:30] Voorzitter, de heer Van Leijen kent zijn positie goed en realiseert zich dat hij niet over de Raad van State gaat als Kamerlid.

[1:03:35] En daarnaast, over dit specifieke voorbeeld, ligt een prachtige alternatief, oplossen binnen de tunnel.

[1:03:42] Dan ga ik naar Ginwis ChristenUnie.

[1:03:49] Een moment.

[1:03:50] Zou u even de discussie onderling willen beperken zodat we kunnen luisteren naar de vraag van Ginwis ChristenUnie?

[1:03:55] Ja, dank voorzitter.

[1:03:56] Ik zat zo naar die discussie te luisteren, dus ik hield er nog even vol.

[1:04:00] Voorzitter, ik heb een vraag aan collega Van Leijen en ook welkom in deze commissie.

[1:04:03] Hartstikke goed om deze hoedanigheid te treffen.

[1:04:06] Mijn vraag gaat over wat er wel in het coalitieakkoord staat.

[1:04:11] De heer De Hoop heeft de nadruk gelegd op wat er allemaal niet in staat.

[1:04:16] Laat ik eens even de glashalfvolbenadering gebruiken.

[1:04:23] Mijn vraag is, er staat een reeks, die begint met 350 miljoen uit m'n hoofd, die optelt tot 325 miljoen aan faciliteit voor de woningcoöperatie, in de VPB waarschijnlijk.

[1:04:35] Hoe zou die er precies uit moeten zien?

[1:04:36] Want ik zit met het hoofd te breken hoe dat nou precies moet.

[1:04:39] Want je hebt of een open-einde-regeling, waarbij je de VPB afschaft, of een herbestedingsreserve introduceert, waarbij je aan de voorkant niet weet, wordt er voor 1,4 miljard gebruik van gemaakt, of voor een paar honderd miljoen?

[1:04:50] Hoe ga je dat geld zo precies, volgens die reeks, bij de corporaties brengen?

[1:04:55] Van Leijen.

[1:04:57] Voorzitter, het lijkt me heel relevant te vragen en volgens mij moeten we daar even op de uitwerking van de minister wachten.

[1:05:03] Jim is ChristenUnie.

[1:05:04] Voorzitter, ja, maar zo werkt het hier niet.

[1:05:06] Dit is een coalitieakkoord.

[1:05:08] Het akkoord is van de fracties.

[1:05:09] De fracties hebben het uit onderhandeld en weten dus precies wat erin staat en wat de achtergrond ervan is en welke budgettaire reeks erbij hoort en hoe die budgettaire reeks moet worden omgezet in de maatregel.

[1:05:18] dan verwacht ik toch iets meer dan alleen het over de schutting gooien naar de minister.

[1:05:22] Want ik vermoed dat eigenlijk niemand het weet.

[1:05:26] Dat het een uitkomst is van een handjeklap, dat de VVD het niet wilde en de D60 en CDA het wel wilden en dat de herbestedingreserve meer dan een miljard kost en dat daar geen onderhandelingsdraagvlak voor kwam en hebben we dan maar deze reeks opgeschreven.

[1:05:39] Maar ik wil weten hoe deze reeks effectief corporaties in staat gaat stellen om daadwerkelijk meer betaalbare woningen de komende jaren te gaan bouwen.

[1:05:49] Van Leijen D66.

[1:05:51] Ja, voorzitter, dat heb ik natuurlijk ook al eerder aangegeven.

[1:05:53] Dat is een korte van 250, 350 miljoen op die vennootschapbelasting vertaalt zich ongeveer naar 10 miljard aan extra investeringscapaciteit bij die woningcorporaties.

[1:06:02] Dus daar wordt een hele belangrijke stap gezet.

[1:06:04] Dus dat was me de manier waarop dat gaat bijdragen aan betaalbare woningen.

[1:06:07] Wat uw vraag was.

[1:06:09] Voor de rest is inderdaad het coalitieakkoord voor de fracties en de uitwerking aan de ministerploeg.

[1:06:13] Dus die zie ik met heel veel genoegen tegemoet.

[1:06:16] Chemist ChristenUnie, trouwens u was er nog niet, maar we hebben drie vragen afgesproken.

[1:06:21] Dus dit is uw laatste.

[1:06:21] Interrupties in drieën of?

[1:06:23] Nee, drie vragen in totaal.

[1:06:26] Zodat we ruimte hebben om straks vier vragen aan de minister te stellen.

[1:06:30] Nou voorzitter, nu ben ik begonnen, dus ik maak hem af ook.

[1:06:35] Kijk, dan vraag ik het volgende, want dit is best wel een waagstuk, want je weet niet aan de voorkant helemaal precies hoe effectief de faciliteit gaat worden en hoe zeer die benut gaat worden.

[1:06:46] Wij hopen allemaal dat woningcorporaties, ondanks de beperkingen die ze nu hebben in hun investeringscapaciteit, dat deze faciliteit enorm gaat helpen en dat ze de hele volledige nationale prestatieafspraken kunnen gaan waarmaken en uitvoeren.

[1:07:03] En staat de heer Van Leijen er dan voor open, dat mocht het onverhoopt tot grotere budgettaire derving leiden dan de budgettaire reeks, om daar het met elkaar over te hebben?

[1:07:10] Want ik zou niet willen dat deze reeks een soort van van van eigenlijk een muur wordt waar tegen je aan loopt, terwijl de woningnood en de nood aan betaalbare woningen nog niet is opgelost en ook corporaties niet eens hun volledige nationale prestatieafspraak, waar de Rijk en corporaties zich beide toe verplicht hebben, kunnen uitvoeren.

[1:07:30] Van Leijen D66.

[1:07:32] Voorzitter, ik lees inderdaad ook in het coalitieakkoord dat we ons committeren aan die nationale prestatieafspraken.

[1:07:38] Als de vraag van de heer Greenwich is van, bent u het bereid om daar met mij over te hebben en bent u het met mij erover te hebben, bent u bereid om het met mij erover te hebben wat we doen op het moment dat het blijkt dat de corporaties niet de NPA kunnen uitvoeren?

[1:07:49] Ja, uiteraard.

[1:07:49] Ik ben met iedereen bereid om het daarover te hebben.

[1:07:53] Dank u wel.

[1:07:54] Dan ga ik naar de inbreng van de heer Nobel en hij spreekt namens de VVD.

[1:07:59] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:08:00] En allereerst wil ik de minister feliciteren met het akkoord van de Marktpartij om duizenden woningen te bouwen in Nieuw-Vennep-West.

[1:08:06] U begrijpt, als oud-wethouder wonen en bouwen, kijk ik daar met warme gevoelens naar.

[1:08:11] En het is natuurlijk ontzettend mooi om te horen dat er duizenden woningen worden gerealiseerd in Nieuw-Vennep-West, maar tegelijkertijd kennen we helaas ook de verhalen en de problemen van de mensen nu.

[1:08:20] Jongeren die nog bij hun ouders op zolder wonen, of senioren die niet een gestrikte woning kunnen vinden en niet kunnen doorstromen.

[1:08:27] En voor de VVD is het doel dan ook heel erg helder.

[1:08:29] Iedereen moet de mogelijkheid hebben tot het bezitten of huren van een eigen woning.

[1:08:34] En daarom is het hoog tijd dat we het mes gaan zetten in regels, vergunningen en procedures.

[1:08:39] Wat de VVD betreft worden er stenen gestapeld en geen papier.

[1:08:43] Voor mensen die een opleiding hebben afgerond, een baan hebben gevonden en volop meedoen in de samenleving, lukt het maar niet om een eigen woning te vinden en daarmee ook een eigen leven op te bouwen.

[1:08:53] Sinds de invoering van de wet betaalbare huur zijn er tienduizenden woningen uit het middensegment verdwenen.

[1:08:58] Een segment dat al relatief klein was en nu volledig lijkt te verdampen.

[1:09:02] En wat de VVD betreft kan dit niet langer zo doorgaan.

[1:09:06] En daarom vraag ik de minister of zij het met de VVD eens is dat de wet problematische gevolgen heeft voor het middenhuursegment.

[1:09:12] Welke maatregelen gaat die minister treffen om te voorkomen dat het middenhuursegment niet volledig verdwijnt?

[1:09:19] En wanneer wil zij de oplossingen aan de Kamer presenteren en aan welke fiscale knoppen denkt zij te kunnen draaien?

[1:09:26] Naast de rampzalige gevolgen van deze wet onbetaalbare huur waar experts, maar ook de VVD, de minister destijds voor gewaarschuwd hebben, zien we ook dat koopwoningen steeds minder bereikbaar worden.

[1:09:37] De afgelopen weken zijn er veel onderzoeken verschenen waarin duidelijk wordt dat het verkopers onmogelijk wordt gemaakt om nog een woning te kopen.

[1:09:44] En ook vandaag kwam er weer een rapport uit met die conclusie.

[1:09:48] Dat een starter met een modaal inkomen eigenlijk de koopmarkt van kan vergeten.

[1:09:53] Ik vraag me namens de VVD af, wat zegt de minister nou tegen iemand die hard werkt en niet in aanmerking kan komen voor een betaalbare koop- of huurwoning in dat middensegment.

[1:10:03] Die niet die betaalbare huurwoning of koopwoning kan vinden.

[1:10:06] Wat dat betreft zijn er gelukkig wel ook lichtpuntjes.

[1:10:10] De VVD is namelijk heel erg blij dat deze minister de hypotheekrenteaftrek als een huis overeind houdt.

[1:10:17] Want dat kan voor jonge starters honderden euro's per maand schelen.

[1:10:21] En de minister heeft ook een aantal ambitieuze plannen om de woningen te vergroten.

[1:10:24] Maar hoe kan deze minister waarborgen dat 25% van de nieuwbouw ook daadwerkelijk betaalbare koop wordt?

[1:10:30] Bent u het met de VVD eens dat er juist fors meer betaalbare koop- en huurwoningen in het middensegment gerealiseerd moeten worden?

[1:10:37] En hoe wil de minister hiervoor zorgen?

[1:10:41] Voorzitter, dan de wet betaalbare huur.

[1:10:43] De reden dat de VVD altijd tegen deze wet is geweest heeft er...

[1:10:50] komt doordat de VVD eigenlijk niet gelooft in meer regulering, want dat leidt uiteindelijk tot de bouw van minder woningen.

[1:10:55] Dat hebben we de afgelopen jaren dus ook gezien.

[1:10:57] De VVD ziet dat in steden zoals in Utrecht en Amsterdam, waar men meer sociale huur wil bouwen dan wettelijk afgesproken, de woningbouwontwikkelingen niet van de grond komen.

[1:11:07] De VVD staat achter de bouw van sociale huurwoningen, laat ik dat ook gewoon hier gezegd hebben, maar hogere ambities dan wettelijk vastgesteld zijn onwenselijk.

[1:11:14] Ik vraag me af, namens de VVD, hoe de minister hier naar kijkt.

[1:11:19] De enige manier om uit de woningbouwcrisis te komen is door meer te bouwen.

[1:11:22] En hiervoor hebben we bouwers, ontwikkelaars en beleggers nodig.

[1:11:26] En om die reden moeten we het investeringsklimaat aantrekkelijker maken.

[1:11:29] Regels en vergunningen moeten sneller en soepeler gaan.

[1:11:32] En ik weet dat deze minister van Militaire Precisie houdt, dus ik vroeg me af of zij het percentage van de dakhelling van een huis weet.

[1:11:40] Geen zorgen, u hoeft hier straks geen antwoord op te geven.

[1:11:42] Dat zal ik voor u doen.

[1:11:44] Het antwoord is namelijk dat iedere gemeente een andere afweging hierin kan maken.

[1:11:47] En dat is precies wat we niet nodig hebben, want als we sneller willen bouwen, dan moeten we ervoor zorgen dat bouwers gestandardiseerd kunnen gaan bouwen.

[1:11:55] En is de minister bereid om met deze bouwers een verdere uniformering van bouweisen te gaan realiseren?

[1:12:01] En gaat u bijvoorbeeld bovenwettelijke eisen van mede-overheden schrappen?

[1:12:05] En kunt u de Kamer hier zo snel mogelijk verder over informeren?

[1:12:08] Dan, voorzitter, splitsen.

[1:12:10] De vereenvoudigingswet zal onder andere optoppen, splitsen en vergunningsvrij bouwen mogelijk gaan maken, zodat iedereen op zijn of haar eigen terrein eerder kan bouwen.

[1:12:20] Wanneer worden de eerste resultaten van deze wet verwacht en wanneer zou je deze met de Kamer kunnen delen?

[1:12:25] Ik zou in ieder geval de minister willen oproepen om hier al in het eerste kwartaal voortgang op te maken.

[1:12:29] En dat heeft ermee te maken dat de Rijksbouwmeester bijvoorbeeld heeft aangegeven dat splitsen sneller is dan nieuwbouw om de woningnood te verlichten.

[1:12:37] Maar ook de minister-president heeft gelukkig aangegeven hier snel voortgang op te willen maken.

[1:12:42] Die gaf aan dat hij voor de zomer al de splitsingsplannen op tafel zou kunnen leggen.

[1:12:47] Dus kunt u de VVD meenemen in de uniforme manier waarop je dit voor 342 gemeenten gaat regelen?

[1:12:55] Dan de winkelstraten.

[1:12:56] Veel winkelstraten in Nederland staan leeg.

[1:12:58] Is de minister van plan om bewoning in winkelstraten te stimuleren om de leegstand op deze manier tegen te gaan?

[1:13:05] Ja, voorzitter, dan tot slot zou ik aan de minister willen vragen of zij de voorrang voor statushouders zo snel mogelijk wil gaan afschaffen en of zij de VVD kan meenemen in de concrete stappen die ze op dit terrein al heeft gezet.

[1:13:19] Dank u wel.

[1:13:20] Dat was de heer Nobel.

[1:13:21] Hij sprak namens de VVD.

[1:13:22] Als hij de microfoon uit doet, oh, dan zijn er een serie aan interrupties.

[1:13:27] Ik geloof dat ik de heer Klaassen als eerst zag en dan de heer Klemink-Klaassen.

[1:13:30] Ja, voorzitter, ik was ook benieuwd of de VVD nog iets meer kon vertellen hoe zij kijkt naar de verhouding sociale huurwoningen en met de huurwoningen, want ik hoorde dat er een discussie is of dat PvdA zegt dat moet eigenlijk meer, maar misschien kan het ook minder om de woningmarkt te helpen.

[1:13:48] Dus ik was benieuwd hoe de VVD daarna keek.

[1:13:50] Dank u wel, Nobel VVD.

[1:13:52] Voorzitter, dank voor deze vraag.

[1:13:56] Nogmaals, de VVD ziet het belang van de bouw van sociale huurwoningen, maar daar waar meer dan 30% sociale huur wordt gebouwd, zien we ook dat veel woningbouwplannen uiteindelijk niet van de grond komen.

[1:14:06] Dat heeft ook nog eens te maken met de stapeling van eisen, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid.

[1:14:10] Dus wat de VVD betreft, ja, sociale huurwoningen zijn broodnodig, maar laten we ons vooral richten op het middenhuursegment en op de betaalbare koopwoningen, want we zien dat daar

[1:14:20] Het aantal woningen is heel erg gering, dus wat de VVD betreft gaat de minister zich vooral op het middensegment richten.

[1:14:28] Dan ga ik naar de heer Klemink, JA21.

[1:14:32] Ik zat even te denken hoe het ook weer zat met de VVD.

[1:14:37] tijdens de vorige kabinetsperiode voor het afschaf van de voorrang van staatshouders.

[1:14:42] Dat hebben ze in de campagne herhaald.

[1:14:44] Toen zijn ze in een onderhandelingstafel terechtgekomen met D66 zonder jaar 21.

[1:14:50] En dan lees ik een coalitieakkoord en daar staat volgens mij toch heel erg duidelijk in dat de voorrang van staatshouders gehandhaafd blijft.

[1:14:56] En nu hoor ik de heer Nobel zeggen, hij vraagt aan de minister of het zo snel mogelijk weer ingetrokken kan worden.

[1:15:01] Ik ben even het spoor kwijt.

[1:15:02] Waarom is het dan niet geregeld in het politieakkoord?

[1:15:04] Waarom vraagt u nu eigenlijk gratis, misschien voor de Kamers, aan de minister iets wat u niet heeft uit onderhandeld met D66?

[1:15:11] Nobel, VVD.

[1:15:12] Ja, voorzitter, dat lees ik zo niet terug.

[1:15:15] Ik lees dat we zo snel mogelijk die voorrang gaan afschaffen en dat de minister alles op alles gaat zetten om ook huisvesting voor statushouders te gaan realiseren, in welke vorm dan ook.

[1:15:25] En daar ben ik ook heel benieuwd naar welke stappen de minister daarin wil zetten, want wat de VVD betreft wordt die voorrang voor statushouders zo snel mogelijk afgeschaft.

[1:15:35] Dank u wel.

[1:15:36] En dan ga ik naar de heer Ruscher en hij spreekt namens Forum voor Democratie.

[1:15:41] Dank, voorzitter.

[1:15:42] We spreken vandaag over de staat van de volkshuisvesting.

[1:15:46] Maar als we eerlijk willen zijn, moeten we eerst een andere vraag stellen.

[1:15:50] Hoe hebben we het in hemelsnaam zover laten komen?

[1:15:54] De woningcrisis is namelijk geen natuurverschijnsel.

[1:15:57] Het is het resultaat van keuzes en decennialang politiek beleid.

[1:16:03] Laten we even teruggaan naar het begin van deze eeuw, want in het jaar 2000 had Nederland ongeveer 15,5 miljoen inwoners.

[1:16:13] Vandaag de dag zijn dat er 18,1 miljoen.

[1:16:18] In iets meer dan 20 jaar zijn er dus ruim 2,5 miljoen mensen bijgekomen.

[1:16:23] Maar die groei komt niet doordat Nederlanders ineens veel meer kinderen krijgen.

[1:16:28] Integendeel, het geboortecijfer ligt rond 1,4 kinderen per vrouw.

[1:16:33] Ver onder het vervangingsniveau.

[1:16:36] De bevolkingsgroei komt dus vrijwel volledig door migratie.

[1:16:42] En als we kijken naar 2024, waar 316.000 immigranten in Nederland binnenkwamen, en in 2025 opnieuw meer dan 300.000,

[1:16:53] met een totaal van in de afgelopen 15 jaar 3 miljoen mensen naar ons land dus.

[1:16:59] En het migratiesaldo, het aantal mensen dat er netto bij komt, lag de afgelopen jaren rond de 136.000 per jaar.

[1:17:08] Een stad zo groot als Leiden.

[1:17:10] Als u daar even wilt poseren, dan is er een vraag voor u.

[1:17:14] Dat is de laatste vraag van de heer Nobel-VVD.

[1:17:18] Ik zag meer mensen een beetje wakker schrikken toen u zei vervangingsniveau.

[1:17:23] Kunt u misschien verduidelijken wat u daar precies mee bedoelt?

[1:17:26] Want het klonk nogal gek in de zin zoals u het woord daar gebruikt.

[1:17:31] Wat ik daarmee bedoelde is dat er 2,1 kinderen per vrouw nodig zijn om de natuurlijke bevolking in stand te houden.

[1:17:42] Dus je hebt een man en een vrouw en zij krijgen één kind, dus dan houd je daarmee niet je eigen bevolking in stand.

[1:17:48] Als zij twee kinderen krijgen, dan worden die twee mensen, die dus twee kinderen krijgen, daarmee in stand gehouden.

[1:17:55] De laatste vraag van de heer Van Leijen, D66.

[1:17:59] Sorry voorzitter, zou u nog even kunnen ingaan wat dit dan bedoelt met de natuurlijke bevolking?

[1:18:04] Grusje, Forum voor Democratie.

[1:18:06] Nederlanders.

[1:18:09] En dan kunt u u betogen vervolgen.

[1:18:14] In het jaar 2000 was er een tekort van ongeveer 100.000 woningen.

[1:18:18] Vandaag de dag ligt het officiële woningtekort boven de 400.000 woningen.

[1:18:23] Is het dan bijzonder dat er een woningtekort ontstaat?

[1:18:26] Zeker wanneer het bouwen van woningen door stikstofregels en klimaatbeleid steeds moeilijker wordt gemaakt.

[1:18:33] Voorzitter, voor mensen die een huis willen kopen is die situatie compleet ontspoord.

[1:18:39] Want in het jaar 2000 kostte een gemiddelde woning ongeveer drie tot vier keer een modaal jaarinkomen.

[1:18:45] En vandaag kost een gemiddelde koopwoning ongeveer 500.000 euro.

[1:18:49] Dat is elf keer een modaal jaarinkomen.

[1:18:53] En volgens het Centraal Planbureau komt een huishouden met een modaal inkomen tegenwoordig ongeveer 108.000 euro tekort om zo'n woning te kunnen financieren.

[1:19:04] Tien jaar geleden was 61% van de koopwoningen bereikbaar voor een modaal inkomen.

[1:19:09] Vandaag is dat nog maar 21%.

[1:19:12] Voor een hele generatie jonge Nederlanders is een eigen huis dus onbereikbaar geworden.

[1:19:19] En voorzitter dan het punt waar in het hele land enorme frustratie over bestaat, de voorrang voor statushouders op de woningmarkt.

[1:19:26] Want in het regeerakkoord lezen we dat die voorrang pas wordt afgeschaft zodra er voldoende alternatieve huisvesting is gerealiseerd waarbij statushouders en Nederlanders als een soort van tussenoplossing samen komen te wonen.

[1:19:41] Maar de redenering van het kabinet is dus dat wanneer de instroom omlaag gaat en statushouders eenmaal een woning hebben gekregen die voorrang niet meer nodig is.

[1:19:50] Maar met de huidige plannen van dit kabinet gaat de instroom niet omlaag en zullen er ieder jaar tienduizenden nieuwe statushouders bijkomen en zal er vervolgens door datzelfde kabinet altijd nieuwe huisvesting met volrang voor deze groep nodig zijn.

[1:20:07] Dat betekent dus in de praktijk dat statushouders met volrang een woning zullen blijven krijgen, terwijl Nederlanders soms wel meer dan tien jaar wachten op een huurwoning.

[1:20:17] Wat vindt de minister hiervan en deelt zij de mening van Forum voor Democratie dat Nederlanders altijd voorgang op de woningmarkt moeten krijgen?

[1:20:26] En dan het bouwen, want wat we steeds horen is we moeten meer bouwen.

[1:20:30] Maar ondertussen wordt door dit kabinet en de vorige kabinetten beleid dat bouwen steeds moeilijker maakt.

[1:20:36] Volgens de provincie bijvoorbeeld dreigt de bouw van 500.000 woningen vast te lopen door voornamelijk stikstofregels.

[1:20:44] Daarnaast maken klimaatregels, energienormen en duurzaamheidseisen bouwen duurder, terwijl in delen van Nederland nieuwe wijken niet eens meer kunnen worden aangesloten op het elektriciteitsnet door netcongesti.

[1:20:58] Een overbelast stroomnet als gevolg van de energietransitie.

[1:21:02] Kort samengevat, Den Haag laat de bevolking groeien door immigratie en maakt bouwen tegelijkertijd steeds moeilijker.

[1:21:11] Voorzitter, Nederland is nu al een van de meest dichtbevolkte landen van Europa.

[1:21:17] En volgens prognoses groeit ons land mogelijk door naar 23 miljoen inwoners rond 2050.

[1:21:25] Willen we werkelijk dat elke open ruimte wordt volgebouwd om de gevolgen van de massale immigratie op te vangen en daarbij dat we ook nog eens onze cultuur verliezen?

[1:21:35] De woningcrisis is dan ook geen mysterie.

[1:21:38] Het is het gevolg van drie politieke keuzes.

[1:21:41] Massale immigratie, verstikkende regelgeving en een overheid die blijkbaar de belangen van Nederlanders niet op de eerste plaats zet.

[1:21:50] Forum voor Democratie kiest voor een andere koers.

[1:21:54] grip op onze grenzen, bouwen weer mogelijk maken en de Nederlander op 1.

[1:22:00] Dank u wel.

[1:22:00] Dank u wel.

[1:22:01] En dat was de heer Ruscher.

[1:22:02] Hij sprak namens Forum voor Democratie.

[1:22:04] Dan gaan we luisteren naar mevrouw Steen en zij zal spreken namens het CDA.

[1:22:08] Voorzitter, dank u wel.

[1:22:09] Voorzitter, mijn stad werd groot door de metaal- en de maakindustrie.

[1:22:13] Ondernemers als Stork begrepen iets wat we, denk ik, misschien wel uit het oog zijn verloren in de volkshuisvesting, namelijk als je investeert in werk, dan moet je ook investeren in wonen en in de gemeenschap.

[1:22:24] En daarom bouwde Stork Tuindorp het land, een wijk waar alle mensen door elkaar woonden, waar de opzichten naast de arbeider wonen en dat was in die tijd best wel uniek.

[1:22:32] En dat laat niet zien dat voor het CDA nog steeds de kern is van de volkshuisvesting.

[1:22:36] Wonen gaat niet alleen over stenen, maar het gaat over gemeenschappen.

[1:22:40] Wonen waar je geworteld bent, wonen in de wijk of het dorp waar je de samenleving ontmoet.

[1:22:45] En dus zijn keuzes in de volkshuisvesting ook nooit neutraal.

[1:22:49] Het zijn morele keuzes over samenleven, over kansen en over verantwoordelijkheid.

[1:22:55] En dat we meer woningen moeten bouwen, dat we procedures moeten versnellen, dat we procedures moeten verkorten, daar zijn we het volgens mij allemaal over eens, want daar heb ik iedereen hier ook over gehoord.

[1:23:04] Maar als oud-wethouder weet ik ook, de overheid bouwt geen huizen.

[1:23:08] Ze worden alleen gebouwd door samenwerking en vertrouwen tussen gemeenten, corporaties, ontwikkelaars en bewoners.

[1:23:13] En daarom, voorzitter, heb ik een aantal aanvullende punten op alles wat ik net ook al heb gehoord.

[1:23:18] U kent het CDA als een partij die gaat voor het bouwen aan gemeenschappen.

[1:23:21] En dat betekent investeren in ontmoeting, groen en gezondheid.

[1:23:24] En dat lijkt zo logisch.

[1:23:26] Maar gemeenten en ontwikkelaars lopen daarbij regelmatig aan tegen begrotingsregels en allerlei administratieve kaders die de samenleving met de markt juist moeilijker maken.

[1:23:35] Want als je een project probeert rond te rekenen, levert een vierkante meter woning meer op dan een vierkante meter ontmoetingsruimte.

[1:23:42] En ontmoeten wordt zo vaak als onrendabel gezien.

[1:23:46] En ontmoeting kan in de visie van het CDA nooit onrendabel zijn.

[1:23:50] Want we weten allemaal dat investeren in ontmoeting en gemeenschapsvorming maatschappelijke baten oplevert.

[1:23:56] Minder eenzaamheid, betere gezondheid en uiteindelijk ook lagere zorgkosten.

[1:24:00] Voorzitter, in Nederland liggen daar interessante voorstellen voor.

[1:24:04] Bijvoorbeeld vanuit het Watertorenberaad dat onderzoekt hoe publieke en private partijen samen kunnen investeren aan sterke gemeenschappen.

[1:24:11] En daarom twee vragen aan de minister.

[1:24:13] is zij bereid te onderzoeken hoe maatschappelijke baten, zoals ontmoeting, beter kunnen worden meegenomen in de business cases van woningbouwprojecten, zodat publieke en private investeringen hierin ook financieel rond te rekenen zijn.

[1:24:25] En ten tweede wil zij samen met gemeenten kijken welke administratieve en begrotingsregels aangepast kunnen worden, zodat gemeenten makkelijker met marktpartijen kunnen samenwerken aan projecten waarin community building een plek krijgt.

[1:24:38] Wat het CDA betreft moeten we investeren in ontmoeting groen en gezondheid niet langer zien als een kostenpost, maar in een investering in een sterke samenleving.

[1:24:46] Voorzitter, volkshuisvesting gaat ook over gezonde woningen en dat brengt me bij de schimmelproblematiek en onlangs waren daar opnieuw berichten over huurders die al jaren in woningen met ernstige schimmelproblemen leven.

[1:24:56] Mijn voorganger heeft hier samen met uw voorzitter al vaker aandacht voor gevraagd en we hebben daar opnieuw schriftelijke vragen over gesteld.

[1:25:08] Het is van belang dat schimmel niet incidenteel wordt aangepakt, maar structureel en professioneel.

[1:25:12] Vandaag deze vraag aan de minister.

[1:25:15] Is zij bereid met de woningbouwcorporaties af te spreken dat zij schimmel problematiek structureel en specialistisch aanpakken, bijvoorbeeld met brigades en gespecialiseerde aannemers die eerst de oorzaak vaststellen en pas daarna de woning duurzaam schimmelvrij maken?

[1:25:29] De expertise bestaat al en die moet alleen beter worden ingezet.

[1:25:33] Voorzitter, corporaties zijn onmisbaar voor de volkshuisvesting en ze zijn goed op weg de afspraken te behalen.

[1:25:40] En tegelijkertijd hebben ze een enorme opgave, bouwen verduurzamen en dat vooral betaalbaar houden.

[1:25:45] We willen meer ruimte geven om te investeren en in dat kader ben ik ook benieuwd naar de verruiming van de mogelijkheden voor de niet-DAAP-activiteiten waar we afspraken over hebben gemaakt.

[1:25:54] Wanneer kunnen we daar concrete plannen voor verwachten?

[1:25:57] Voorzitter, de middenhuur.

[1:25:59] Na een intensieve lobby van het Nederland heeft Brussel de staatszuinregels aangepast zodat corporaties en ontwikkelaars kunnen ondersteunen bij het bouwen van middenhuur.

[1:26:07] Het CDA heeft daar al in november 2024 een motie over ingediend.

[1:26:11] Maak een plan van aanpak zodat we klaarstaan zodra die staatszuinruimte ook beschikbaar is.

[1:26:16] Niet alleen met de regeling, maar met projecten, investeerders en publiek-private samenwerking die al voorbereid zijn.

[1:26:22] Het plan ligt daar nog steeds niet en dat vind ik echt een gemiste kans.

[1:26:26] Daarom de volgende vragen.

[1:26:28] Is de minister bereid om met voorrang samen met gemeentes, corporaties, ontwikkelaars en beleggers een landelijke projectenpipeline voor middenhuur op te stellen, zodat projecten en businesscases klaar liggen en de investering direct kunnen starten?

[1:26:42] En deelt de minister dat juist de benutting van stationruimte voor de middenhuur een perfect voorbeeld is van een mooie PPS-samenwerking?

[1:26:50] Voorzitter, dan de studentenhuisvesting.

[1:26:52] Kan de minister al iets zeggen over de uitvoering van de motie over studentenhuisvesting?

[1:26:56] Daar ligt namelijk echt een kans, want als corporaties en studentenhuisvesters hun krachten bundelen, dan kan er een vliegwiel-effect ontstaan voor de bouw van studentenkamers.

[1:27:04] Dan kan de druk van de woningmarkt halen en studenten beter laten samenleven.

[1:27:09] En dan maken we het ook voor mbo-studenten makkelijker om kamers te kunnen gaan.

[1:27:14] Dank u wel.

[1:27:16] En dat was mevrouw Steen.

[1:27:17] Zij sprak namens het CDA.

[1:27:18] Als zij haar microfoon wil uitdoen, dan geef ik het woord aan de heer Ginwis.

[1:27:24] Hij zal spreken namens de ChristenUnie.

[1:27:27] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:27:29] Daar zitten we weer, maandag een mooi debat over ruimte.

[1:27:32] Dat was mijn vraag natuurlijk aan de minister, wat is haar visie op de ruimte?

[1:27:36] En vandaag hebben we het eerste debat over de volkshuisvesting en nu is mijn vraag, wat is haar visie eigenlijk op volkshuisvesting?

[1:27:43] Ik heb zelf mijn kaart op tafel gelegd in januari met een woonvisie, thuisgeven in tijden van woningnood.

[1:27:51] En essentiële punten daarin is dat we naast moeten bouwen

[1:27:57] heel goed in de smiezen moeten hebben dat huizen bouwen gemeenschappen bouwen hoort te zijn en dat je daarom gemengde wijken moet bouwen want als je dat niet doet dan kreeg je voor je het weet ghetto's voor de armen en reservaten voor de rijken en zo willen wij niet samenleven in dit land.

[1:28:14] Ik ben heel benieuwd.

[1:28:15] Afgelopen tijd gaan we natuurlijk weleens op pad om onze localo's te ondersteunen.

[1:28:20] Dan kom je op de meest mooie plek, terug plekken waar gebouwd had moeten worden en niet gebouwd is.

[1:28:25] Ik was bijvoorbeeld in Dieren, pal naast de Veluwezoom, seniorenwoningen die daar maar niet gebouwd worden vanwege de stikstof problematiek.

[1:28:34] Hoe denkt de minister dit snel op te gaan lossen?

[1:28:36] Biedt de rekenkundige ondergrens toelaars?

[1:28:39] Is er toch een bouwvrijstelling nodig?

[1:28:41] Hoe zorgen we ervoor dat daar nog dit jaar wel gebouwd gaat worden?

[1:28:45] Ik kwam bijvoorbeeld ook in de prachtige wijk Geitenkamp.

[1:28:49] Arnhem, uit de jaren 20 van de 20e eeuw sociale huurwoningen, echt de hoogtijdager van onze volkshuisvesting, zouden we van de jaren 20 van de 21e eeuw weer net zo'n tijd kunnen maken.

[1:29:04] Maar door passende toewijzen en hoe we met die wijk zijn omgegaan, bleek eigenlijk het percentage sociale huur

[1:29:12] wat we steeds meer toewijzen aan mensen met zwakke schouders, zou je kunnen zeggen, een lode last geworden.

[1:29:19] Want eigenlijk was het percentage sociale huur, gezien hoe wij omgaan met sociale huur, te hoog voor die wijk geworden.

[1:29:26] Prachtig initiatief van bewoners om huizen te kopen en daar wat sterke schouders aan die wijk toe te voegen.

[1:29:33] Hoe kijkt de minister daarnaar en voor wie is sociale huur?

[1:29:37] In onze volkshuisvestingsvisie is sociale huur niet alleen voor mensen die arm zijn, maar is het eigenlijk voor een heel breed deel van het volk.

[1:29:43] Hoe kijkt de minister daar eigenlijk tegenaan?

[1:29:45] Nou, ik zal niet al mijn bezoeken van de afgelopen tijd verhalen, maar het is een beetje bedoeld om de minister uit te nodigen en uit te dagen om haar kaarten op tafel te leggen.

[1:29:55] En ik heb al wat horen zeggen over thuisgeven, dus volgens mij zit dat wel snor.

[1:29:59] Maar hoe gaan we dat handen en voeten geven?

[1:30:02] Voorzitter, het coalitieakkoord.

[1:30:04] Ik was hoopvol gestemd en tegelijkertijd ook wel wat teleurgesteld.

[1:30:07] Soms zitten er mooie zinnetjes en dan staat er een komma en dan zit er een klausule achter dat je denkt van wat staat hier nou precies?

[1:30:14] Wat gaat dat nou betekenen?

[1:30:16] Ik ben wel benieuwd hoe de minister daarmee omgaat.

[1:30:18] Nou ja, en toen kwam ik bij de budgettaire bijlaag, want uiteindelijk is dat het belangrijkste.

[1:30:21] Een coalitieakkoord kun je aan de kant leggen.

[1:30:23] Maar de budgettaire bijlage, die bepaalt in het land een beetje wat er wel en niet kan.

[1:30:28] Nou ja, ik ben benieuwd hoe vloeibaar die budgettaire bijlaag gaat worden.

[1:30:31] Maar daar zit toch wel wat zorg.

[1:30:33] Want er is gewoon natuurlijk veel te weinig geld opgenomen voor betaalbare huisvesting.

[1:30:37] En natuurlijk, je kunt focussen op wat er wel is.

[1:30:40] Ga ik zeker ook doen.

[1:30:41] Maar ik ga ook wel even de vinger leggen bij wat er niet is.

[1:30:43] Eigenlijk hadden we natuurlijk gewoon de herbestedingsreserve moeten invoeren of de vpb voor woningcorporaties moeten afschaffen.

[1:30:48] En nu zit er een zo'n half halfslachtige reeks van 225 miljoen opbouwen tot 325 miljoen structureel waarvan niemand weet hoe we die precies met welke faciliteit bij de woningcorporaties gaan krijgen zodanig dat het past binnen die budgettaire kaders en anderzijds hoe het dan zodanig gebeurt dat de nationale prestatieafspraken waar dit nieuwe kabinet en deze nieuwe coalitie zich opnieuw aan heeft gecommitteerd volledig kunnen worden uitgevoerd.

[1:31:12] Mijn snelle rekensommelen leert dat het tekort van 20 miljard maar voor de helft wordt ingelopen.

[1:31:17] Nu gaan we het tekort helemaal inlopen.

[1:31:20] En meer fundamenteel, hoe gaan we ervoor zorgen dat sociale huisvesters, woningcorporaties, niet eigenlijk per definitie met een verlieslatende zaak bezig zijn.

[1:31:29] Want eigenlijk zijn we bezig om langs naartoe te kruipen naar de ondergang.

[1:31:33] Op een gegeven moment is er gewoon geen enkele cent meer voor woningcorporaties, geen enkele ruimte meer.

[1:31:37] om echt daadwerkelijk nog te investeren in woningverbetering en nieuwbouw.

[1:31:42] En hoe gaat de minister uit die circuits komen?

[1:31:44] Het coalitieakkoord biedt een bepaalde ruimte, die ruimte is te weinig, alleen nog voor de NPA, voor de nationale prestatieafspraken, maar ook na 35 willen we nog steeds huizen bouwen.

[1:31:54] Ik ben benieuwd hoe de minister daartegen aankijkt en welke ruimte zij daar zelf ook gaat zoeken om een zodanige faciliteit te creëren die daadwerkelijk effectief is,

[1:32:02] en dat werkelijk ook bij de corporaties terechtkomt en bij hun investeringscapaciteiten.

[1:32:08] Ik ben zeer benieuwd, want volgens mij weet op dit moment nog niemand het precies.

[1:32:13] Nou, voorzitter, dan heb ik denk ik de nodige zorgen geuit.

[1:32:20] Ik ben heel benieuwd naar de reactie hierop.

[1:32:23] Over koopwoningen is al door mijn collega's veel gezegd.

[1:32:25] Er zijn verschillende rapporten de afgelopen tijd gekomen.

[1:32:28] Je hebt ons al door de tijd, dus als u wilt afronden... Oké, dat heb je als je gaat freewheelen.

[1:32:35] Dan gebruik je te veel tijd per onderwerp.

[1:32:38] Altijd een risico.

[1:32:39] Ik moet het misschien toch maar weer uitschrijven.

[1:32:40] Voorzitter, mijn zorg is van hoe gaan we nou gemeenten die bepaalde doelstellingen hadden, maar die doelstellingen niet halen, drie kwart ongeveer van wat er gebouwd moest worden, hoe gaan we dat nou voor mekaar krijgen?

[1:32:53] Is het een kwestie van een dappere ambtenaar, een dappere wethouder en dan komt het goed?

[1:32:58] Of kan het Rijk hier nog wat soelaar spielen zodat we gaan waarmaken wat we aan de voorkant beloven?

[1:33:05] Tot zover.

[1:33:05] Dank u wel, heer Grimwits namens de ChristenUnie.

[1:33:07] En dan ga ik de heer De Hook vragen om het voorzitterschap over te nemen.

[1:33:11] Dat doe ik en dan geef ik mevrouw Beckerman namens de Socialistische Partijen het woord.

[1:33:15] Het woord is aan u.

[1:33:16] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:33:17] En toen ik negen jaar geleden Tweede Kamerlid werd, nam minister Blok afscheid.

[1:33:23] En dat deed hij met een artikel in het FD waarin hij zichzelf op de borst klopte.

[1:33:28] Ik ben de eerste VVD'er die een heel ministerie heeft doen verdwijnen.

[1:33:31] Het ministerie van Wonen werd opgeheven en zijn beleid had bestaan uit het verkopen van sociale huurwoningen.

[1:33:38] Hij reisde er de hele wereld voor over.

[1:33:40] Het uitknijpen van woningbouwcorporaties, het verhogen van de huren en het geven van voordelen.

[1:33:46] aan beleggers in woningen.

[1:33:48] En voorzitter, ik kreeg toch een déja vu toen ik het nieuwe regeerakkoord las.

[1:33:53] Bent u de nieuwe Stef Blok?

[1:33:54] Want het net weer opgerichte ministerie van Volkshuisvesting verdwijnt alweer als zelfstandig ministerie.

[1:34:01] Bent u de eerste D66'er die een heel ministerie doet verdwijnen?

[1:34:05] En op pagina 19 lezen we dat sociale huurwoningen in de verkoop gaan.

[1:34:10] Woningcorporaties worden opnieuw uitgeknepen.

[1:34:12] Er is 20 miljard tekort voor alle afspraken over de bouw en verbetering van woningen, maar zij krijgen er maar een deel bij.

[1:34:20] De huren mogen weer omhoog, lezen we in de doorrekening.

[1:34:23] En het allereerste wat dit nieuwe kabinet doet, is het verlagen van de belasting voor beleggers in woningen.

[1:34:30] Dit jaar al, terwijl corporaties nog twee jaar moeten wachten.

[1:34:34] En bovendien zien we allerlei andere voordelen in het vooruitzicht gesteld voor beleggers.

[1:34:39] Het aanpas van de wet betaalbare huur en minder zelfbewarningsplicht en bescherming tegen opkoop.

[1:34:44] Bent u een blok alike?

[1:34:46] Vraag ik de minister.

[1:34:47] Einstein zei het al, we kunnen een probleem niet oplossen met dezelfde denkwijze die het heeft veroorzaakt.

[1:34:53] En toch is dat wat de minister lijkt te willen doen, de wooncrisis oplossen met hetzelfde beleid dat de wooncrisis heeft veroorzaakt.

[1:35:01] Wat ziet deze minister als de oorzaken van de wooncrisis?

[1:35:05] Erkent zij dat we met dit beleid er niet uit gaan komen?

[1:35:09] Laat ik iets meer zeggen over het grootste probleem, de tekorten bij corporaties.

[1:35:13] D66 won de verkiezingen mede door haar belofte voor 10 nieuwe steden.

[1:35:19] Na de verkiezingen werden het al snel metaforische steden.

[1:35:22] Nu vraag ik aan D66, er is een tekort van 20 miljard bij de corporaties voor de bestaande afspraken.

[1:35:32] Nog niet eens voor die plannen voor nieuwe steden.

[1:35:35] En die tekorten gaan over nieuwbouw, over renovatie en verduurzaming.

[1:35:38] En met het kabinet komt er nog geen begin voor een oplossing.

[1:35:42] Vanaf 2028 250 miljoen.

[1:35:45] Hoe denkt het kabinet de wooncrisis op te lossen als ze de bouw van betaalbare nieuwbouwwoningen zo frustreert?

[1:35:51] Zonder voldoende geld voor corporaties lopen heel veel projecten vast en kunnen dus ook andere woningen niet gebouwd worden.

[1:35:59] Laat ik maar heel concreet vragen, wat is het doel?

[1:36:02] Hoeveel sociale huurwoningen zijn er na deze regeerperiode?

[1:36:08] En, voorzitter, dan kom ik met een citaat.

[1:36:11] Heel veel mensen hebben hun leven op pauzestand staan, omdat ze geen betaalbare of passende woning kunnen vinden.

[1:36:18] D66 wil vanaf dag 1 aan de slag met een noodwoonwet, zodat we leegstaande panden

[1:36:24] gaan ombouwen.

[1:36:26] Mooi citaat, dat waren de letterlijke woorden van Rob Jetten in het debat voor het zuiden en dat vind ik een fantastisch plan, voorzitter.

[1:36:32] Leegstaande panden ombouwen.

[1:36:34] Het moet dus een foutje zijn dat dit niet in het regeerakkoord is opgenomen, want dit is echt een manier waarop we snel veel goede woningen kunnen toevoegen.

[1:36:43] In totaal staat in Nederland namelijk 16 miljoen vierkante meter leeg in 226.000 panden.

[1:36:50] En dat is nog zonder de verborgen leegstand.

[1:36:52] Hier kunnen we echt wat mee.

[1:36:53] Denk aan het zorgbuurthuis in Os met betaalbare woningen voor ouderen in een voormalig leegstaand gebouw in een woonwijk.

[1:37:00] Of al die woningen voor jongeren die je kunt realiseren in de talloze lege kantoren en boven winkels.

[1:37:06] Wat gaat het kabinet doen?

[1:37:07] Wil ze extra geld vrijmaken voor de ombouw van leegstand?

[1:37:10] Leegstand zwaarder gaan belasten?

[1:37:12] Een openbaar leegstandsregister invoeren met bijvoorbeeld een uitdaagrecht voor bewoners met goede plannen?

[1:37:19] Voorzitter, het is dag 16 en het zou vanaf dag 1, dus ik ben benieuwd waar het kabinet mee komt.

[1:37:25] Voorzitter, tot slot.

[1:37:27] Heel veel mensen willen niet meer wachten op Den Haag en ze willen het zelf gaan doen.

[1:37:32] Voorzitter, wonen zonder winstoogmerk in wooncoöperaties.

[1:37:36] We zien talloze initiatieven in steden, maar juist ook in kleine dorpen en kernen.

[1:37:42] De SP schreef een initiatiefwet die het makkelijker moet maken om dit soort wooncoöperaties te stichten.

[1:37:48] en kwam samen met anderen met een amendement om te komen tot een fonds dat dit jaar gestart is.

[1:37:53] Ik ben daar heel erg blij mee.

[1:37:54] Maar wat wil deze minister nog extra doen voor deze mensen die samen de wooncrisis willen bestrijden?

[1:38:01] Want er zijn nog meer obstakels waardoor dit soort projecten moeilijk van de grond komen.

[1:38:07] Daar laat ik het bij, dank u wel.

[1:38:10] Dank voor uw bijdrage mevrouw Beckerman en dan geef ik het voorzitterschap terug in Johan.

[1:38:14] Dank u wel.

[1:38:15] En dan kijk ik naar de minister hoe lang zij wil schorsen voor de beantwoording.

[1:38:20] En daar wil ik wel graag bij meegeven dat we eigenlijk 25 minuten maximaal kunnen schorsen als we om zes uur klaar willen zijn.

[1:38:29] Ik ging u om 30 minuten vragen, maar ik ga m'n uiterste best doen met 25 minuten weer beneden te zijn.

[1:38:35] Ja, super.

[1:38:36] Dank u wel.

[1:38:36] En dan schors ik de vergadering tot vijf over vier.

[1:38:41] De vergadering is geschorst.

[2:04:47] Goedemiddag, ik heropen de vergadering.

[2:04:50] Welkom bij de vaste commissie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.

[2:04:56] Aan de orde is het commissiedebat staat van de Volkshuisvesting en ik heet u welkom voor de eerste termijn van de

[2:05:03] zijde van het kabinet.

[2:05:06] Dank aan de minister die op de seconde precies op tijd terug was in de zaal.

[2:05:10] Nog één keer ter herinnering aan de Tweede Kamerleden.

[2:05:12] We hebben afgesproken om in deze termijn vier vragen te stellen, maximaal vier, ook voor u, aan de minister.

[2:05:21] Dan geef ik allereerst het woord aan de minister met het verzoek om eerst even de blokken te noemen.

[2:05:27] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:05:29] Ik heb 1, 2, 3, 4, 5, 6 blokken.

[2:05:32] Een is woningbouw algemeen en het omvang van tekorten en de oorzaken daarvan.

[2:05:38] Dan heb ik een blokje belemmeringen, woningbouw en het versnellen ervan.

[2:05:41] Dan heb ik een blokje beter benutten.

[2:05:44] Ik heb een blok aandachtsgroepen en migratie.

[2:05:47] Ik heb een blok investeringsklimaat, financiën, gemeente en koop.

[2:05:52] En ik heb een blokje corporaties.

[2:05:56] Dank u wel.

[2:05:58] En wilt u de vragen aan het einde van een blok of kan het ook tussendoor?

[2:06:04] Het liefst aan het einde van het blok, omdat we dan zeker weten dat ik het niet nog ga zeggen.

[2:06:09] Daar gaan wij mee.

[2:06:10] Dan geef ik u de ruimte om te beginnen met de beantwoording.

[2:06:14] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:06:15] Dank u wel.

[2:06:17] Een deel van jullie heb ik maandag al mogen ontmoeten.

[2:06:20] Een aantal van jullie tref ik vandaag voor het eerst.

[2:06:23] Voor een aantal van jullie is dit het eerste VRO-debat en daar wil ik u mee feliciteren.

[2:06:28] Ik kan u verzekeren dat ik uitzien naar de samenwerking met u allemaal.

[2:06:33] En voordat ik overga op het beantwoorden van uw vragen, zou ik heel graag willen toelichten waarom ik na 32 jaar, bijna 32 jaar Defensie, deze overstap heb gemaakt.

[2:06:47] Toen ik twee was kwam ik samen met mijn moeder en mijn twee broers naar Nederland met niks.

[2:06:52] Alleen de kleren die wij aan hadden en die zij aan hadden.

[2:06:55] En het was een gemeente in Culemborg die ons een sociale huurwoning toewees.

[2:07:00] En die ook uiteindelijk voor de inrichting van dat huis hebben gezorgd.

[2:07:05] Totdat wij in een situatie kwamen...

[2:07:08] dat wij uit dat huis naar een ander huis door konden stromen en uiteindelijk zit ik hier.

[2:07:14] Ik weet als geen ander dat het verschil tussen een huis en een thuis is, is als je onderdeeld bent van een gemeenschap in een buurt waar je veilig kan opgroeien.

[2:07:24] waar een slootje is, dat als het heel hard vriest, dat is de afgelopen jaren niet meer zo heel vaak gebeurd, maar in mijn jeugd wel, ik ben al oud, je gewoon kon schaatsen.

[2:07:33] Of een meertje in de buurt waar je kon zwemmen.

[2:07:36] De gymnastiekvereniging waar je gewoon op de fiets naartoe kan.

[2:07:38] De bibliotheek waar ik uren doorbracht.

[2:07:41] Ik heb ja gezegd tegen deze opgave, omdat het aan mijn hart gaat.

[2:07:45] Omdat ik vind dat een ieder het recht heeft op een huis met een T ervoor.

[2:07:51] Een thuis.

[2:07:52] Voor mij staat die T voor je welkom voelen in een gemeenschap, jezelf mogen zijn en achter de voordeur veilig zijn, fysiek en sociaal.

[2:08:02] Volgens mij is er weinig belangrijker in de mensenleven dan dat.

[2:08:06] En dat is de reden waarom ik volmondig ja tegen deze portefeuille heb gezegd.

[2:08:11] Inmiddels ben ik twee weken onderweg en ik heb al verschillende werkbezoeken afgelegd, vanochtend zelfs nog gefacetimed.

[2:08:19] met StekWest.

[2:08:21] Ik heb me verwonderd, ik heb ongemak ervaren en ik heb ook wel wat schaamte gevoeld dat dat het land is wat we met elkaar hebben gebouwd en waar we met elkaar iets te doen hebben.

[2:08:35] Zo ben ik op bezoek geweest bij Denise, een vrouw met twee kleine kinderen

[2:08:41] die niet anders kon dan bij haar ouders in een heel klein appartementje intrekken waarbij haar zoon en zij zelf een stapelbed in een heel klein kamertje liggen en haar dochter op een stretchertje naast haar ouders ligt.

[2:08:54] U kent deze situaties ook.

[2:08:56] Ik vertel u niets nieuws.

[2:08:59] En toch rijden we dan na zo'n werkbezoek op de fiets of met de auto of met de trein weer naar waar we naartoe moeten gaan en laten we hen achter in de situatie waar zij zitten.

[2:09:09] Ik vind het echt verschrikkelijk.

[2:09:14] Kamerlid Vlag en Kamerlid Grimwis vroegen mij om een visie op volkshuisvesting en mijn belangrijkste accenten.

[2:09:20] Ik denk dat mijn visie is dat ik vind dat iedereen recht heeft op een thuis.

[2:09:26] En hoe moeten we dat doen?

[2:09:27] Dat moeten we doen door sneller en meer te bouwen.

[2:09:31] Dat moeten we doen door woningen betaalbaar te laten zijn voor degene die er wonen in alle segmenten.

[2:09:37] Die zorgen dat die woningen kwalitatief goed zijn en ook blijven.

[2:09:42] Het gaat dan niet alleen over de woning, het gaat ook over de woonomgeving.

[2:09:47] In een ideale situatie vullen deze drie doelstellingen elkaar aan of versterken ze elkaar zelfs.

[2:09:53] Nieuwe woningen zijn bijvoorbeeld per definitie heel duurzaam.

[2:09:57] Flexwoningen zijn tegenwoordig kwalitatief goed, betaalbaar en snel te bouwen.

[2:10:02] Dat heb ik in mijn loopbaan binnen het ministerie van Defensie, met name binnen uitzendgebieden, heel regelmatig gezien.

[2:10:08] Maar we moeten wel eerlijk zijn.

[2:10:10] Het lukt niet altijd om alles tegelijkertijd perfect te doen.

[2:10:15] Daarbij is in deze tijd onze politieke prioriteit helder.

[2:10:18] Het woningtekort oplossen, sneller meer woningen realiseren, woningbouw boven alles.

[2:10:25] Dat is waar ik me voor ga inzetten.

[2:10:27] Dat is de eenvoudige, maar indringende vraag waarmee ik besluiten en projecten de komende jaren wil bezien.

[2:10:34] Levert deze maatregelen huizen op?

[2:10:36] thuizen op.

[2:10:38] Brengen we met dit besluit de realisatie van dit huis, van dit thuis dichterbij.

[2:10:45] Dat betekent bouwen waar het kan.

[2:10:48] Grote projecten die duizenden woningen opleveren, maar ook het bestaande beter benutten.

[2:10:55] Een straatje of wijkje erbij, een laag erop, woningen splitsen, kantoren transformeren, waar nodig flex of modulaire woningen plaatsen.

[2:11:04] Een dak boven je hoofd is een thuis, in welke vorm dan ook.

[2:11:08] Het betekent dat een leven van iemand weer uit de pauzerstand kan, dat iemand weer een volgende stap kan zetten en niet langer hoeft te wachten.

[2:11:17] Tegelijkertijd betekent prioriteit voor woningbouw niet dat andere doelen verdwijnen.

[2:11:22] Funderingsproblemen, klimaatadaptatie, huurbescherming en het huisvesten van aandachtsgroepen blijven onverminderd belangrijk.

[2:11:31] Het toevoegen van huizen kan heel goed sporen met deze doelstellingen.

[2:11:36] We zullen dit altijd bevorderen en investeren in de bestaande voorraad zonder bijvoorbeeld aandacht voor funderingen is onhandig en zorgt voor grote problemen later.

[2:11:46] Als we deze wooncrisis echt willen oplossen, vraagt dat iets van ons allemaal.

[2:11:51] Soms iets doen, soms iets laten.

[2:11:54] Het vraagt juist ook iets van mensen die zelf geen problemen hebben op de woningmarkt.

[2:11:59] Want uiteindelijk doen we dit niet alleen voor onszelf, maar ook voor onze kinderen en voor de kinderen van onze vrienden.

[2:12:06] Of voor de verpleegkundige, de politieagent of leraar die nu geen woning kan vinden.

[2:12:12] Voorzitter, ik ben me zeer bewust dat ik er niet alleen kom.

[2:12:16] Ik heb mijn collega's, jullie, hier heel hard voor nodig.

[2:12:20] Om die reden komt er een taskforce onder leiding van de minister-president die gaat helpen bij het versnellen van de woningbouw.

[2:12:28] Ik besef ook heel goed dat ik u nodig heb.

[2:12:30] En daarover kan ik zeggen, ik ben eigenlijk wel blij met de minderheidskabinet.

[2:12:35] We zoeken namelijk oplossingen voor alle Nederlanders, niet alleen degene die op de coalitiepartijen hebben gestemd.

[2:12:43] Ik heb lang niet zoveel politieke ervaring als u.

[2:12:46] Ik ga fout maken, vergissingen herstellen, sorry tegen u zeggen, maar u gaat me nooit betrappen op het niet serieus nemen van deze opgave.

[2:12:57] Ik wil maar één ding, samen met u ervoor zorgen dat onze medelanders een dak boven hun hoofd krijgen of houden.

[2:13:05] Dus ik ga goed naar u luisteren.

[2:13:07] Ik wil zoveel mogelijk samen met u optrekken.

[2:13:11] En uit de paar kennismakingsgesprekken die ik tot nu toe al heb kunnen voeren,

[2:13:16] merk ik dat ook u bouwen net zo belangrijk vindt als ik.

[2:13:20] En bij degene bij wie ik nog niet langs ben geweest, ga ik dat natuurlijk zo snel mogelijk doen.

[2:13:25] Ik heb de hoop en het vertrouwen dat als u en ik deze opgave serieus nemen, wij stappen gaan zetten.

[2:13:33] En op vragen over of ik op blok ga lijken, of dat ik een eigen departement nodig heb, of andere vragen,

[2:13:44] De afgelopen 31 jaar en 7 maanden heb ik altijd maar één doel voor ogen gehad en dat heb ik hier ook.

[2:13:50] 100.000 woningen, met of zonder een eigen departement, met of zonder het zijn van een blok eenlijk of wie dan ook eenlijk.

[2:13:58] Ik ga dit doen als LNR, omdat ik hierin geloof.

[2:14:01] Dank u wel.

[2:14:03] Begin ik met het eerste mapje, voorzitter.

[2:14:06] Woningbouw algemeen en de omvang tekort en oorzaken.

[2:14:11] Vraag van SGP over een reflectie op de oorzaken van het woningtekort.

[2:14:15] De heer Vlag vraagt een reflectie op de oorzaken.

[2:14:17] Die oorzaken zien een ruwweg als volgt uit.

[2:14:20] 45% ontstaat door groei van de bevolking.

[2:14:24] 25% door het kleiner worden van huishoudens.

[2:14:27] 14% doordat sloop gecompenseerd moet worden.

[2:14:31] En met de resterende 16% dringen we het eerder ontstaande woningtekort terug.

[2:14:36] De groei van de bevolking ontstaat voor 95% door alle vormen van migratie.

[2:14:42] Oorzaak van huishoudensverdunning is deels vergrijzing en dat betekent veel twee- en eenpersoonshuishoudens.

[2:14:50] Maar de huishoudensverdunning heeft ook te maken met keuzes die mensen maken.

[2:14:54] Hoeveel kinderen mensen willen, wil ik wel of niet samenleven met een partner.

[2:15:00] Dan de vraag van jaar 2021 over mijn strategie met betrekking tot meer regulering overheid of meer ruimte voor de markt.

[2:15:08] Volkshuisvestingbeleid in Nederland is van oudsher gebaseerd op de balans tussen regie voor de overheid en ruimte aan de particuliere initiatief daarbinnen.

[2:15:16] We willen ruimte bieden voor vereenvoudiging van regels, versnellen van procedures, het creëren van een aantrekkelijk investeringsklimaat voor corporaties en private investeerders en beschikbaar stellen van financiële middelen om de business case van de woningbouw rond te krijgen.

[2:15:33] We willen regie voeren op basis van de wet regie volkshuisvesting.

[2:15:37] Daarvoor neemt de overheid weer regie op de woningbouw door het borgen van betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit.

[2:15:46] Vraag van jaar 21 over het Europees woonbeleid.

[2:15:50] Ik ben het ermee eens dat het woonbeleid een nationale bevoegdheid is en ook moet blijven.

[2:15:56] Gelukkig bevestigt de Europese Commissie dit in het Affordable Housing Plan dat eind vorig jaar is verschenen.

[2:16:02] Ook andere lidstaten steunen dit standpunt.

[2:16:05] Ik zie in deze gezamenlijke Europese aanpak juist kansen.

[2:16:09] Samen kijken naar Europese wetten en regelgeving die onze woningbouwopgave bemoeilijkt.

[2:16:16] Hiervoor komt in 27 een Europees vereenvoudigingspakket voor de woningbouw.

[2:16:21] Op een Europees schaalniveau kunnen we innovaties aanjagen en uitwisselen die onze woningbouw sneller, goedkoper en duurzaam moeten maken.

[2:16:30] Vraag van mevrouw Wiersma, BBB, wanneer daalt het woningtekort?

[2:16:34] Vorig jaar is het woningtekort voor het eerst licht gedaald.

[2:16:38] Heel licht, van 4,9% naar 4,8%.

[2:16:42] Maar voordat Nederlanders daar echt wat van gaan merken, is meer nodig.

[2:16:47] ABF voorziet in haar prognose dat we ieder jaren tekort een stukje wegwerken.

[2:16:51] En als we elk jaar die 100.000 woningen gaan realiseren, dan gaat het nog sneller dan ABF voorziet.

[2:17:00] De vraag van PVV over de woningbouwlocaties van het kabinet zelf.

[2:17:05] Welke gaan wij benoemen voor grootschalige woningbouwlocaties?

[2:17:08] In het coalitieakkoord is opgenomen dat er minstens 30 grootschalige nieuwbouwlocaties van nationaal belang verspreid over het land gebouwd worden.

[2:17:16] Afgelopen vrijdag is de opdrachtbrief voor de ministeriële taskforce gepubliceerd.

[2:17:21] Hierin zijn onder andere de volgende opdrachten gegeven.

[2:17:24] Het aanwijzen van de negen nieuwe nationale grootschalige woningbouwlocaties bovenop de bestaande 21.

[2:17:32] Dit kan ook gaan om het oplussen van bestaande locaties.

[2:17:35] Het creëren van de juiste ruimelijke juridische en financiële randvoorwaarden voor de 30 nationale locaties om de uitvoering te borgen.

[2:17:46] Dat was het eerste mapje, voorzitter.

[2:17:48] Dank u wel.

[2:17:48] Dan kijk ik naar de collega's of we interrupt zijn.

[2:17:50] Dat is het geval.

[2:17:51] De heer Mooyman, dan de heer Klemink.

[2:17:54] Dank u wel, voorzitter.

[2:17:55] En ook dank aan de minister ten aanzien van de grootschalige woningbouwlocaties.

[2:18:02] We hopen natuurlijk dat dat uiteindelijk ook echt volledig nieuwe locaties gaan worden en niet alleen maar locaties die al in de plannen zitten.

[2:18:09] Maar mocht er toch naar bestaande regionale grootschalige woningbouwlocaties gekeken worden,

[2:18:14] Dan wil ik de minister misschien haar werk een beetje makkelijk maken door te benoemen dat de Kamer al meerdere moties heeft aangenomen om de locatie Blijzoe West in Lansingerland tot grootschalig woningbouwlocatie te benoemen.

[2:18:30] Dus misschien zou de minister dat mee kunnen nemen.

[2:18:32] De minister?

[2:18:34] Die zal ik zeker meenemen.

[2:18:37] Zo gaat het snel.

[2:18:38] De heer Klemink, jaar 21.

[2:18:40] Kijk, laten we dat erin houden, voorzitter.

[2:18:42] Dank ook aan de minister voor de beantwoording in het eerste blok, natuurlijk.

[2:18:45] En fijn om te merken dat u zegt dat de nationale bevoegdheden rondom de woonopgave nationaal blijven en niet naar Europa gaan.

[2:18:52] Daar houden we u graag aan.

[2:18:53] Als u steun daarvoor nodig heeft, dan kunt u in ieder geval op jaar 21 rekenen.

[2:18:57] Dan wil ik nog even terug naar de oorzaken van het woontekort.

[2:19:00] En de minister geeft inderdaad de cijfers die we ook kennen als het gaat om de demografische groei en welk deel voor de woningbouwopgave komt door migratie.

[2:19:10] Mijn vraag was natuurlijk of de minister ook vanuit haar verantwoordelijkheid en haar doelstelling op de volkshuisvesting wil gaan sturen op het beperken van de migratie.

[2:19:20] De minister.

[2:19:25] Wat ik ga doen is datgene wat er in het coalitieakkoord staat en daarnaast is denk ik de opgave die heel direct gerelateerd is aan deze opgave en het debat waar we het vandaag over hebben, is kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat de statushouders, dat die een woonruimte vinden in of het bestaande of het nieuwe of in de intussenvariant, daar kom ik straks ook nog verder op terug, in een van de andere blokjes.

[2:19:52] De heer Klemink, JN20.

[2:19:54] Uiteraard, daar hebben we dan straks bij het ander blokje nog over.

[2:19:59] Mijn vraag was over de maatregelen om de migratie, de instroom van migratie te beperken vanuit die verantwoordelijkheid.

[2:20:05] Ik kan lezen wat de coalitie daarover zegt.

[2:20:07] De eerste cijfers zijn niet hoopvolgevend.

[2:20:09] Laten we eerlijk zijn, dat is u niet te verwijten uiteraard als nieuwe minister, maar het heeft de voorgaande kabinetten, ondanks in ieder geval de goede woorden, eigenlijk nooit gelukt om de migratie onder controle te houden.

[2:20:19] Dus mijn vraag is nogmaals of u vanuit uw verantwoordelijkheid als minister voor Woon, onder andere, binnen het kabinet gaat zorgen dat de migratie beperkt gaat.

[2:20:27] En hoe gaat u dat doen?

[2:20:28] Dat was de vraag.

[2:20:29] De minister.

[2:20:32] Ik ga er in ieder geval voor zorgen dat ik een betrouwbare bewindspersoon ben binnen de coalitie.

[2:20:38] En verder ga ik wel de minister van Asiel en Migratie de kans geven, die ook twee weken bezig is, om invulling te geven aan zijn opdracht.

[2:20:49] Daarmee zie ik dat er geen interrupties meer is.

[2:20:52] Oh, toch wel.

[2:20:52] Mevrouw Steen, CDA.

[2:20:54] Ik had een klein beetje verwacht, voorzitter, dat...

[2:20:57] Ik had nog een vraag over staan van afgelopen maandag, over het overzicht over de straatjes en de wijkjes erbij.

[2:21:01] Ik dacht van, dat komt vast in dit blokje terug.

[2:21:04] Dus ik dacht, ik herinner de minister daar nog even aan.

[2:21:10] Heel goed, de minister.

[2:21:13] Mijn excuses, maar hij komt wel snel.

[2:21:18] Uit onderzoek uit het planbureau voor de leefomgeving PBL blijkt dat in Nederland met straatje erbij ruimte is voor maximaal 95.000 woningen verdeeld over ruim 2100 woonkernen.

[2:21:32] Daarnaast heeft het Economisch Instituut voor de Bouw in kaart gebracht dat gemeenten beperkte ambtelijke capaciteit hebben en deze vaak inzetten voor grote woningbouwprojecten.

[2:21:41] Verder zijn er voor de bouw van kleine projecten vaak weinig subsidies beschikbaar.

[2:21:47] Samen met IPO en de VNG heb ik een programmaplan uitvoeringskracht opgesteld om de ambtelijke capaciteit en deskundigheid bij gemeenten en provincies structureel te versterken om de woningbouwproductie te versnellen.

[2:21:59] Daarnaast ontvangen gemeenten vanuit de realisatiestimulans een vaste bijdrage van 7000 euro per gestarte betaalbare woning.

[2:22:07] Deze bijdrage wordt ook beschikbaar gesteld voor woningen die door een straatje erbij worden gerealiseerd.

[2:22:15] En ik zie dat dat geen extra vragen meer oproept, dus dan kunt u verder met de beantwoording van het tweede blok belemmeringen.

[2:22:26] Voorzitter, ik begin met de vraag van D66, het versnellen van de woningbouw.

[2:22:31] Ik ben het met u eens dat we moeten versnellen en daar gaan we op meerdere manieren op inzetten.

[2:22:37] We beginnen in de voorfase door samenwerking aan de versnellingstafels tussen overheid en markt en corporaties waar we werken aan concrete doorbraken.

[2:22:46] Om capaciteitenkorten bij gemeenten aan te pakken, zet ik in op structurele versterking van de uitvoeringskracht.

[2:22:52] Ik wil splitsen en optoppen makkelijker maken, want daarmee kunnen we snel woningen, woonruimte toevoegen.

[2:23:00] Industriele bouw zorgt voor een snellere bouwfase en de wet regie zorgt voor versnelling in de beroepsfase.

[2:23:07] Vraag van D66 over VUGT.

[2:23:10] Op grond van de omgevingswet kunnen gemeenteactiviteiten vergunningsvrij maken in het omgevingsplan.

[2:23:17] De gemeente VUGT doet dit voor woningbouw.

[2:23:19] Ook andere gemeenten zijn hiermee bezig en ik moedig dit dan ook van harte aan.

[2:23:24] Op de website van het informatiepunt leefomgeving is hier al veel informatie over te vinden.

[2:23:29] Ook hiervoor bieden wij onze steun in de implementatieondersteuning voor de omgevingswet.

[2:23:35] Dus dit gebeurt, dit mag en het mag ook nog meer.

[2:23:37] De vraag van de PVV hoe ik kijk naar bouwleges.

[2:23:42] Gemeenten, provincies en waterschappen hebben de eigen bevoegdheid om leges te heffen.

[2:23:48] Beleid is dat leges niet hoger mogen zijn dan de kosten die gepaard gaan met de werkzaamheden.

[2:23:53] Ik doe wel een beroep op het gezonde verstand van gemeenten bij het vaststellen van de hoogte hiervan en deze niet hoger te maken dan strikt noodzakelijk.

[2:24:04] SGP met meer drempels hoe ik ervoor ga zorgen dat er meer drempels komen voor gemeenten om te laten beslissen.

[2:24:13] Ik onderschrijf het belang van snellere procedures.

[2:24:16] Meestal beslissen gemeenten overigens op tijd bij de technische bouwvergunning voor woningbouw.

[2:24:22] Dat vindt in 95 procent van de gevallen plaats.

[2:24:26] Voor de natuurvergunningen zijn gemeenten vaak afhankelijk van de provincies.

[2:24:30] Dus we gaan als eerste inzetten op het ondersteunen van de gemeenten en de provincies om hierop te versterken en de uitvoeringskracht.

[2:24:41] Dan de vraag van de groep Markenzauwer.

[2:24:45] Of ik doorga met het complete stoerprogramma?

[2:24:48] Ja.

[2:24:51] en voor de zomer ontvangt u hier een voortgangsbrief over.

[2:24:56] Ik had mezelf voorgenomen dat ik ging oefenen met kortere antwoorden.

[2:25:06] Ja, 21, of ik kan reflecteren op de zorgen...

[2:25:10] De rem op de bouw in het regeerakkoord zet deze regering in op het schrappen, versoepelen en het versimpelen van regels.

[2:25:16] Zo gaat het kabinet aan de slag met het schrappen in bezwaarprocedures.

[2:25:21] Ook werkt dit kabinet aan een jaarlijkse vereenvoudigingswet waarin dit kabinet wetten en regels structureel gaat vereenvoudigen.

[2:25:28] Ik ga aan de slag met het ontwikkelen van een vereenvoudigingsopgave in de fysieke leefomgeving.

[2:25:34] Die aanpak gaan we de komende tijd verder uitwerken.

[2:25:37] Een uitwerking van deze opgave van het fysieke ruimtelijke domein, waaronder de woningbouw, zal ik opnemen in de aanstaande voortgangsbrief over het programma Stoer.

[2:25:48] Dan de vraag van de heer Mooyman, PVV.

[2:25:50] Wat ik ga doen met alle moties die er liggen over de bovenwettelijke eisen door de gemeente.

[2:25:55] In het regeerakkoord is aangegeven dat dezelfde landelijke regels gelden en alle lokale bovenwettelijke eisen nietig dan wel onverbindend.

[2:26:03] De technische eisen aan gebouwen op grond van de omgevingsbewet en het besluit bouwwerk en leefomgeving zijn landelijk uniform.

[2:26:11] Mijn voorganger heeft aangegeven in de kabinetsreactie over het adviesrapport Stoer dat er afspraken met de landelijke versnellingtafels zijn gemaakt over het verzamelen van signalen over aanvullende eisen van mederoverheden die leiden tot knelpunten bij bouwprojecten.

[2:26:26] En zoals ik zei, ik ga door met Stoer, dus ik zal ook doorgaan met hier scherp ogen op te houden.

[2:26:31] De vraag van D66 over netcongesti in Flevopolde, Gelderland en Utrecht.

[2:26:40] Het kabinet vindt een aansluitstop niet zomaar te accepteren.

[2:26:43] Dus er is inmiddels een crisisteam opgezet onder leiding van de staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei, waarin rijk, provincies, netbeheerders en ACM met hoge prioriteit samenwerken aan maatregelen om een aansluitstop te voorkomen.

[2:26:56] De belangrijkste maatregelen zijn het verkennen van mogelijkheden om het net sneller uit te breiden, een analyse of de risicobereidheid verhoogd kan worden en het intensiveren van het huidige maatregelenpakket.

[2:27:09] Ook vindt er een validatie plaats van de analyse van Tennet zelf.

[2:27:14] Dan een vraag van BBB, D66, Mark Zauwer en ChristenUnie.

[2:27:19] Nederland zit op het stikstofslot.

[2:27:21] Wat ik daaraan ga doen?

[2:27:23] Daar waar de woningbouw op dit moment problemen ondervindt van stiftstof, blijf ik inzetten op het benutten van het bestaande instrumentarium om woningbouw te realiseren.

[2:27:32] Het kabinet levert hier een bijdrage aan door bijvoorbeeld schoon- en emissieloosbouwen, SEB, te stimuleren.

[2:27:38] Zoals ik u maandag al vertelde, gaat dit kabinet met de ministriele taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof aan de slag om met een gebleken geborkt reductiepakket zo snel mogelijk een juridisch houdbare rekenkundige ondergrens in te voeren.

[2:27:53] Een rekenkundige ondergrens helpt om van het stikstofslot te komen, maar voor de invoering van een rekenkundige ondergrens is natuurherstel en de juridische houdbaarheid cruciaal.

[2:28:03] We moeten voorkomen dat woningbouwprojecten na een juridische procedure illegaal worden vanwege gerechtelijke procedures.

[2:28:10] Ook de Raad van State concludeert in haar voorlichting van mei 25 dat geborgde natuurherstelmaatregelen nodig zijn voor het invoeren van een rekenkundige ondergrens.

[2:28:21] BBB over de betaalbaarheid eist de kleine projecten.

[2:28:25] De wet Versterking Regie voorziet in lokale ruimte ook omdat projecten van elkaar verschillen.

[2:28:31] Aanstaande maandag ga ik daarover met u verder in gesprek.

[2:28:36] Een vraag van PVV over Alphen en Koude Kerk.

[2:28:40] Ik heb van de gemeente Alphen begrepen dat Koude Kerk aan de rij nu vijf door de provincie en gemeenteraad goedgekeurde plannen heeft, met in totaal 164 woningen die in 27 en 28 worden gerealiseerd.

[2:28:52] Daarnaast heeft de gemeente in oktober 25 besloten een gebiedsplan Oog van Koude Kerk te maken, waarin zij overkoepelen de strategie voor de ontwikkelingen die aansluiten bij het dorp en de naastgelegen ontwikkeling van de Gnephoek.

[2:29:05] Dat zal in het najaar klaar zijn, begreep ik.

[2:29:08] Ik heb nog nooit van Gnephoek gehoord, dus ik zal daar eens op bezoek gaan.

[2:29:13] Deze commissie hoor je vaak genoeg over de Gnephoek.

[2:29:16] Dat komt vast goed, minister.

[2:29:17] Ik zeg mijzelf toe dat ik daarheen ga.

[2:29:21] Het plan Weidevogel zit in dit proces van het gebiedsplan.

[2:29:24] De provincie is betrokken bij deze ontwikkelingen van het gebiedsplan en mijn ambtenaren ook.

[2:29:28] Ik wacht dit graag af.

[2:29:31] Dan de PVV-opstelling Zuid-Holland ten opzichte van de locatie Kaag en Brasum.

[2:29:38] Gezien de grote bouwopgave moeten we alle locaties benutten, binnenstedelijk en buitenstedelijk, grootschalig en kleine locaties.

[2:29:46] Daarom vind ik het belangrijk dat provincies die ruimte bieden.

[2:29:49] Na gesprekken de afgelopen maanden heeft de provincie Zuid-Holland nieuwe locaties toegevoegd, ook buitenstedelijke locaties.

[2:29:56] Straathof in deze gemeente Kaag en Brasum is niet geaccordeerd door de provincie, omdat het in een weidevogelgebied ligt, maar een andere buitenstedelijke locatie in deze gemeente wel.

[2:30:07] En dan tot slot voor dit mapje, ook van de PVV, over Ridderkerk.

[2:30:11] Ik ben bekend met de discussie rondom het woonruimteverdeelsysteem in de gemeente Ridderkerk.

[2:30:16] De gemeenteraad heeft deze keuze gemaakt en dit valt ook binnen de autonomie van deze gemeente.

[2:30:21] Ik zie dit alleen niet als een gewenste ontwikkeling.

[2:30:24] Juist ook omdat we willen dat gemeenten in de regio samenwerken om mensen te huisvesten.

[2:30:29] We spreken hierover maandag verder tijdens het WGO

[2:30:32] de wetregie.

[2:30:33] Dit was dit mapje, voorzitter.

[2:30:34] Dank u wel.

[2:30:35] Dat zijn vragen eerst van de heer Noobel, VVD en dan de heer Mooyman, PVV.

[2:30:38] Nobel.

[2:30:40] Voorzitter, ik vroeg me af of de minister in dit blokje ook antwoorden zou geven op de verdere uniformering van bouweisen, bovenwettelijke eisen, zeg maar, bij mede-overheden en splitsen.

[2:30:50] Want als dat niet het geval is, dan wacht ik nog even, maar anders ga ik nu mijn vraag stellen.

[2:30:54] De minister.

[2:30:56] Die komt nog, voorzitter.

[2:30:57] Dan strepen we hem niet weg.

[2:30:59] En dan gaan we het woord geven aan de heer Mooyman, PVV.

[2:31:02] Ja, dank u wel voorzitter en ook dank aan de minister voor de antwoorden.

[2:31:08] Ik zit even te zoeken, want we hebben een aantal interrupties, maar in ieder geval Koude Kerk, daar wil ik toch echt aan de minister vragen of om, nou ja, ook wat de motie natuurlijk aan de minister heeft verzocht om de woningbouw in Koude Kerk mogelijk te maken en zo nodig.

[2:31:29] het instrumentarium in te zetten.

[2:31:31] Dat is een brede kamermeerderheid van, ik geloof, rond 24 zetels.

[2:31:35] Ik hoop echt dat de minister die motie in ieder geval uit wil gaan voeren en desnoods dat de minister daar misschien ook een keer op bezoek gaat om de locaties te zien waar het over gaat, want het zijn echt, nou ja, zonder gekheid, locaties waarvan ieder zou zeggen hier kan je gewoon bouwen, maar de provincie Zuid-Holland wil dat niet.

[2:31:54] Het is toch de vraag in de minister of zij inderdaad gewoon van plan is om die motie uit te gaan voeren.

[2:31:59] De minister.

[2:32:03] Ik heb nu het beeld dat het niet nodig is om instrumenten in te zetten, omdat mijn beeld nu is dat het gebeurt.

[2:32:11] Mijn zin was nog niet klaar, voorzitter.

[2:32:15] Dus ik ga er kijken en ik ga mijn eigen beeld daarover vormen.

[2:32:20] Mocht mijn beeld anders zijn dan wat ik nu tegen u heb gezegd, dan kom ik daarop terug.

[2:32:25] Het scheelt interrupties als we hem noteren als toezegging.

[2:32:28] Dan ga ik naar de minister kijken wanneer ze daarop terug kan komen.

[2:32:37] De minister?

[2:32:41] Ja.

[2:32:41] Het meest logische is om daar in het najaar op terug te komen, omdat zij dan ook die ontwikkelingen en hun werk hebben gedaan.

[2:32:50] Dus als ik eerder ga, dan ga ik eerder kijken, maar dan verwijzen zij mij ook dat ze pas in het najaar klaar zijn met al hun voorbereidende werk.

[2:32:58] Dus ik wil voorkomen dat ik ergens op zoek ga en dan vervolgens tegen u zeggen dat het het najaar is.

[2:33:02] Ik weet nu al dat het het najaar gaat zijn voordat zij er klaar voor zijn

[2:33:06] om mij te vertellen wat daar allemaal gaat gebeuren.

[2:33:11] Morgen het akkoord?

[2:33:15] We noteren hem in ieder geval als toezegging aan de heer Mooyman.

[2:33:19] Wilt u iets zeggen, meneer Mooyman?

[2:33:25] Ja, dank voorzitter.

[2:33:27] Ja, nee, helder.

[2:33:30] In ieder geval fijn dat de minister toch bereid is om daar zich verder in te verdiepen.

[2:33:35] En ik benadruk inderdaad wel dat er uiteindelijk ook gewoon een kamermeerderheid van 124 zetels is geweest, waarvan ik ook hoop dat de minister die respecteert.

[2:33:44] En natuurlijk de gemeente zelf wil dit.

[2:33:46] Dus het is ook een, dat is ook best wel een big deal, denk ik.

[2:33:52] Voorzitter, ja dan ten aanzien van de

[2:33:54] Ja, de bovenwettelijke eisen die gemeenten stellen aan woningbouwprojecten.

[2:34:02] Ik hoor helemaal wat de minister zegt ten aanzien van versnellingstafels, ik wil de signalen gaan verzamelen.

[2:34:08] Maar dat deed de vorige minister inderdaad ook.

[2:34:11] En toch is dan de vraag, hoe is de minister uiteindelijk van plan om dat dus te gaan handhaven?

[2:34:17] De minister.

[2:34:27] Als het nodig is om te handhaven, dan zitten er instrumenten in de omgevingswet.

[2:34:32] En ja, ik zal niet schromen die in te zetten als dat nodig is.

[2:34:36] Ik heb alleen voor mezelf wel een escalatieladder wanneer ik daarop begin.

[2:34:40] En dat wil niet zeggen dat mijn escalatie is...

[2:34:43] Ik ben nieuw, dus we beginnen weer van vooraf aan.

[2:34:46] Ik ga voor op het grootste gedeelte van het werk van mijn voorganger.

[2:34:52] Dus ik ga niet terug roeien, ik ga vooruit roeien.

[2:34:54] Het heeft nooit zin gehad om achteruit te roeien.

[2:34:56] Ik zal niet schromen instrumenten in te zetten, maar ik moet wel daar eerst zijn geweest.

[2:35:03] Ik wil met de mensen gesproken hebben wat het probleem is en op basis van een zuivere afweging zal ik niet schromen daarop de handhaven of instrumenten in te zetten als dat nodig is.

[2:35:14] Voorzitter.

[2:35:16] En ik denk dat u daarmee naar het derde blok van de beantwoording kan.

[2:35:19] Het beter benut van de bestaande vooruit.

[2:35:26] Dank u wel, voorzitter.

[2:35:28] Begin ik met de vraag van D66 en VVD.

[2:35:31] Optoppen, splitsen, doorstroming en woningen in winkelstraten te realiseren.

[2:35:37] Door bestaande gebouwen beter te benutten, kunnen op korte termijn meer woningen en woonplekken worden toegevoegd.

[2:35:43] Dat kan bijvoorbeeld meer woningen realiseren boven winkels en in winkelstraten, transformatie, optoppen, splitsen, woningdelen en hospitavuur.

[2:35:52] Er gebeurt al veel, maar ik wil daar echt een versnelling en schaalvergroting

[2:35:56] in teweegbrengen.

[2:35:58] Daarom werk ik aan een landelijke aanpak beter benutten van bestaande gebouwen en de bijbehorende omgeving.

[2:36:04] Dit is ook een opdracht die ik heb in het kader van de taskforce voor snelle woningbouw.

[2:36:09] Ik verwacht u hierover voor de zomer te kunnen informeren.

[2:36:13] Dan de vraag van de SGP over de permanente bewoning van recreatiewoningen.

[2:36:18] In het coalitieakkoord is opgenomen dat het nieuwe kabinet permanente bewoning van recreatiewoningen wil mogelijk maken en de slag gaat met het oplossen van de uitvoeringsproblemen hierbij.

[2:36:28] Daar maak ik mij sterk voor.

[2:36:30] De komende weken benut ik om op een rij te zetten wat de meest kansrijke, uitvoerbare en wenselijke mogelijkheden zijn om aan het voornemen uit het coalitieakkoord invulling te geven.

[2:36:39] Want we willen de onzekerheid bij de mensen die in dergelijke woningen wonen wegnemen en zoeken naar werkbare oplossingen.

[2:36:46] Op dit moment loopt er nog een onderzoek om een beter beeld te krijgen van de situatie op deze vakantieparken, waardoor de uitvoeringslast nauwkeurig kan worden ingeschat.

[2:36:55] Ik kom hier met een beleidsbrief eind april hierop terug.

[2:37:00] Dan vraag van PvdA GroenLinks over de leegstandbelasting.

[2:37:05] Ik heb vorige week de voordracht aan de koning getekend, zodat het koninklijk besluit van de leegstandbelasting volgende week in werking kan treden.

[2:37:13] Dan kunnen de gemeenten aan de slag met de voorbereidingen.

[2:37:16] De VNG is al bezig met de Q&A's voor gemeenten en er is ook een model belastingbesluit in de maak.

[2:37:22] Amtelijk is vrouw aangehaakt en denkt met de VNG mee over de precieze vormgeving van deze belasting.

[2:37:30] Dus volgens mij zijn we op de goede weg.

[2:37:33] Het was mijn eerste natte handtekening.

[2:37:37] Dan een vraag van de VVD.

[2:37:38] Wanneer kan de Kamer de eerste resultaten verwachten van het vereenvoudigen van woningdelen en splitsen?

[2:37:44] Om woningdelen en splitsen meer te stimuleren, verken ik waar regels geuniformeerd en beperkt kunnen worden en onderzoek ik of en eventueel op welke wijze vergunningsvrij maken van woningdelen en splitsen passend is.

[2:37:57] Ik informeer u hierover voor de zomer.

[2:38:01] En dan tot slot, voorzitter, de vraag van de SP.

[2:38:04] Wat ik ga doen om woningcorporaties te stimuleren.

[2:38:08] Woningcorporaties kunnen een mooie aanvulling bieden om het woningtekort op te lossen.

[2:38:12] Er ontstaan door het hele land inspirerende voorbeelden die laten zien wat de potentie is van de wooncorporatie.

[2:38:18] Ik wil deze woonvorm dan ook graag verder stimuleren en ik ga me hierin verdiepen en kom hier graag met jullie nog verder over in gesprek.

[2:38:27] Dat was hem, voorzitter.

[2:38:29] Dank u wel.

[2:38:30] Dus een hele trits aan interrupties.

[2:38:33] Van Leijen, en dan was Vlag, dan De Hoop, en dan ikzelf.

[2:38:37] O, de heer Nobel meldt zich ook.

[2:38:39] En dan ga ik eerst naar collega Van Leijen, D66.

[2:38:43] Ja, voorzitter, dank.

[2:38:44] Misschien zou de minister ook nog even kort kunnen ingaan op de doorstroming van ouderen en wat daar dan specifiek kan gebeuren om die verder te bevorderen.

[2:38:53] De minister.

[2:38:54] Die komt in een later mapje.

[2:38:56] Dan zullen we hem niet noteren als interruptie.

[2:38:59] Als u de microfoon weer uit wilt doen, dan ga ik naar het lid Vlag, SGP.

[2:39:06] Ja, voorzitter, dat gaat over het permanent bewonen van recreatiewoningen.

[2:39:10] De minister gaat ongetwijfeld veel het land in om bezoek te gaan.

[2:39:14] De SGP staat daar ook niet op tegen.

[2:39:16] Alleen wij zeggen, leg de keuze of een park geschikt is daarvoor bij gemeenten in.

[2:39:20] Zij alleen kunnen bepalen of dat het schikt is, want er zijn tal van voorbeelden dat er op basis van ondermijning of veiligheid of slechte bereikbaarheid geen goede papieren zijn om zo'n park voor permanente bewoningen in te richten.

[2:39:32] Zou de minister voordat ze... Nou, die brief duurt nog even.

[2:39:36] zich willen informeren, ook bij de belangenverenigingen van gemeenten die zich bezighouden met die vakantieparken, over de grote nadelen die er aan deze instructieregel zouden zijn.

[2:39:44] En desgewenst kan ik ook wel contactpersoon leveren.

[2:39:50] ...altijd en graag het moet gaan over uitvoerbaarheid, wat we doen.

[2:39:56] Dus ik maak graag gebruik van uw netwerk.

[2:40:00] Ja, en ik denk dat het al goed is om deze als toezegging te noteren.

[2:40:04] En dan kijk ik graag nog een keer naar de minister voor een datum... ...waarop ze hier een terugkoppeling kan geven aan de Kamer.

[2:40:13] Dat betekent dat ik heel snel van u een appje moet krijgen... ...want dan koppel ik dit terug in de beleidsbrief van april.

[2:40:21] De heer Vlag is daar.

[2:40:23] Het begint al met appen.

[2:40:26] En dan ga ik naar het lid De Hoop.

[2:40:29] Dank voorzitter.

[2:40:30] In ieder geval fijn om te horen dat de minister de handtekening heeft gezet als het gaat om de leegstandsheffing.

[2:40:35] Daar is mijn fractie erg blij mee.

[2:40:36] En de minister geeft ook hier heel duidelijk aan.

[2:40:38] Ik wil beter omgaan met een ruimte die onbenut is.

[2:40:42] Daar is de minister mee aan de slag, maar er zijn gelukkig ook heel veel gemeenten de afgelopen periode al mee aan de slag geweest.

[2:40:47] En een van de dingen die zij daarbij gedaan hebben, is een zelfbewoningsplicht instellen in gemeenten.

[2:40:52] Heeft ervoor gezorgd dat op heel veel plekken door heel Nederland woningen weer bewoond worden door mensen die anders niet bewoond werden.

[2:41:00] Huizen die anders waren te verzamelen, wonen nu mensen daadwerkelijk in.

[2:41:04] En juist de minister gaat in het regeerakkoord die mogelijkheden de hele voor gemeente beperken.

[2:41:10] Mijn vraag is aan haar, waarom doet zij dat?

[2:41:12] Hier ga ik terug op terugkomen in de tweede termijn.

[2:41:20] Ik heb het antwoord nu gewoon niet voor u.

[2:41:22] Ik kan nu gaan voorlezen wat hiernaast ontstaat, maar dan weet ik niet wat ik zeg.

[2:41:27] Dus dan vind ik het fijn als ik hier op mag terugkomen.

[2:41:33] Die zullen we wegstrepen en als u dan nu heel even het voorzitterschap kan overnemen.

[2:41:38] Dan geef ik het woord aan mevrouw Beckerman van de SP voor haar interruptie.

[2:41:42] Ja, voorzitter, en die gaat ook over leegstand.

[2:41:44] Want het is heel goed om te horen dat die leegstandsheffing er komt, maar dat is natuurlijk nog niet genoeg.

[2:41:51] Daarmee zijn die leegstaande panden nog niet omgebouwd tot woningen.

[2:41:54] Ik noemde in mijn termijn die opmerking van Rob Jetten.

[2:41:58] D66 wil vanaf dag 1 aan de slag met een noodwoonwet, zodat we leegstaande panden gaan ombouwen.

[2:42:04] We zitten op dag 16 en dus we zouden de minister graag willen vragen

[2:42:09] Wat gaat zij doen zodat die leegstaande panden daadwerkelijk omgebouwd worden tot woning?

[2:42:15] Het woord is aan de minister.

[2:42:22] Je kunt het beter tegen mij zeggen.

[2:42:30] Er is een voorstel voor een wetswijziging en die ligt nu bij de Raad van State.

[2:42:35] Daar moeten we de uitkomst natuurlijk op afwachten en dat zal leiden tot het aanpakken van de leegstand.

[2:42:44] Ik kijk naar mevrouw Beckerman, die heeft een vervolginterruptie.

[2:42:47] Ja, voorzitter, dat is natuurlijk een heel technisch antwoord, maar mijn vraag was eigenlijk wat gaat de minister doen?

[2:42:55] Wat wil zij voor maatregelen nemen om te zorgen dat die woningen daadwerkelijk worden omgebouwd?

[2:43:00] Want we hebben afgelopen jaren heel vaak gehoord dat mensen zeiden we willen dit doen, maar we zagen ook jaar na jaar dat het aantal leegstaande panden dat daadwerkelijk geschikt werd gemaakt voor bewoning daalde.

[2:43:11] En tegelijkertijd zijn er heel veel mensen die wachten

[2:43:14] op een goed en betaalbaar huis en het doet gewoon heel veel pijn om dan te zien dat gebouwen hier in Den Haag zijn gebouwen die meer dan 30 jaar leeg staan.

[2:43:23] Welke concrete maatregelen wil de minister nemen om te zorgen dat deze leegstaande panden daadwerkelijk worden omgebouwd?

[2:43:32] Ik denk dat er meerdere dingen moeten gebeuren.

[2:43:34] Eén, het procesantwoord wat ik u zojuist gaf, waar we op wachten op de uitkomst van de Raad van State.

[2:43:41] Daarnaast hebben we een fonds, een transformatiefonds, en dat is dus de transformatie van leegstaande panden naar geschikt maken voor woonruimte.

[2:43:52] En als er meer is wat ik kan doen, en dan ga ik daar ongetwijfeld de komende weken achterkomen, maar zoals ik zei in mijn inleidende woorden,

[2:44:02] Voor mij is honderdduizend woningen, en dat gaat over honderdduizend tuizen, dat is de stip op de horizon.

[2:44:10] Dus als ik iets moet doen op weg daar naartoe, moet dat zorgvuldig, dat moet juridisch correct, dat moet volgens de procedures.

[2:44:17] En die zal ik allemaal in gang zetten als het inderdaad leidt tot significante aantallen die bijdragen aan.

[2:44:25] veel tijd besteden aan iets wat tot significante aantallen leidt op weg naar die 100.000.

[2:44:31] Ik wil voorkomen dat ik heel veel tijd kwijt ben aan kleine aantallen.

[2:44:35] Ik wil graag veel tijd besteden aan grote aantallen en weinig tijd besteden aan kleine aantallen.

[2:44:40] Dus dat moet ik dan eerst helder in zicht hebben.

[2:44:42] Als ik dat inzicht heb, dan weet ik ook wat ik te doen heb.

[2:44:46] Dank voor uw antwoord, minister.

[2:44:47] Dan geef ik het voorzitterschap terug aan mevrouw Beckerman.

[2:44:50] Dank u wel.

[2:44:50] Dan geef ik het woord aan de heer Nobel, VVD.

[2:44:54] Ja, voorzitter.

[2:44:54] Dank ook aan de minister voor de beantwoording en de toezegging ook dat zij voor de zomer met een heel pakket wil komen om bijvoorbeeld splitsen, maar ook uniformering van regels te vereenvoudigen.

[2:45:04] Dat is heel erg goed.

[2:45:05] En tegelijkertijd maakt me ook een beetje zorgen omdat dat een heel breed pakket is.

[2:45:10] Splitsen is iets heel anders dan de procedures.

[2:45:13] En ik noemde net voor de grap de dakhelling waar u natuurlijk geen antwoord op hoefde te geven.

[2:45:18] Maar het is nogal een groot pakket en daarom ben ik wel benieuwd naar hoe ziet u dat voor zich zonder dat u precies hier dat hele plan gaat neerleggen.

[2:45:27] Maar dat vraag ik omdat 342 gemeenten allemaal hun eigen regels hebben.

[2:45:31] En dat we gewoon zien dat bijvoorbeeld in een stad als Amsterdam het afgelopen jaar maar 89 betaalbare koopwoningen zijn gerealiseerd.

[2:45:38] En we wel zien dat Amsterdam jaar in jaar uit meer bouwt dan 30% sociale huur, wat helemaal niet wettelijk is opgenomen.

[2:45:45] Dus u kunt daar, wat de VVD betreft, veel eerder ingrijpen.

[2:45:50] Dat geldt ook voor allerlei bovenwettelijke duurzaamheidseisen.

[2:45:53] Dus ik ben gewoon benieuwd hoe u daarnaar kijkt.

[2:45:54] Omdat dit zo veelomvattend is, ben ik bang dat als we wachten tot de zomer dat daar dan niet alles in gaat staan.

[2:46:00] Hoe de minister daarnaar kijkt.

[2:46:02] De minister.

[2:46:04] Ik weet zeker dat ik niet in staat ga zijn om iets op te leveren in welke aanpak dan ook, waarin we alle problemen in één keer oplossen en dat het er dan ook nog staat, zodat we er allemaal gelukkig mee zijn.

[2:46:19] Maar wat we wel moeten doen, en we moeten ook niet wachten tot op de zomer.

[2:46:22] Het is niet dat we niks doen en alleen maar aan het denken zijn en aan het afstemmen zijn.

[2:46:27] Er gebeurt al heel veel wel.

[2:46:29] En wat we te doen hebben op weg naar de zomer is ervoor te zorgen

[2:46:33] Dat we synergie halen uit al die verschillende gemeentes.

[2:46:37] Dat ook helder is waar we instrumenten op gaan inzetten en waar niet.

[2:46:43] We hebben meer sociale huurwoningen nodig en we hebben ook meer middenwoningen nodig.

[2:46:48] Het is allemaal nodig en dat zal allemaal een plek in dat plan moeten krijgen.

[2:46:53] Zo ook voor splitsen, voor optoppen, voor hospiteren, voor al die verschillende vormen voor hoe we met leegstand omgaan.

[2:47:00] Mijn grootste zorg is denk ik dezelfde die u uit waarin u zegt.

[2:47:04] Als je daar allemaal heel lang tot de zomer over gaat nadenken, dan zijn we weer zoveel maanden verder.

[2:47:12] Daarvan zeggen wij, er komt een plan, maar het is niet dat we wachten op dat dat volledige plan er ligt voordat we daadwerkelijk instrumenten uit de Omgevingswet kunnen inzetten als dat nodig mocht zijn.

[2:47:26] Ja, laat ik dan even stilstaan bij wat meer de grote brokken en laat ik dan specifiek even inzoomen ook bijvoorbeeld op de sociale huur en de gemeenten die veel meer sociale huur bouwen dan wat we eigenlijk wettelijk met elkaar hebben vastgelegd.

[2:47:41] Dat zou op zich geen probleem hoeven zijn, waren het niet dat die woningbouwaantallen in die gemeenten gewoon niet worden gerealiseerd.

[2:47:47] En onderdeel daarvan is dat uiteindelijk sociale huur het gewoon ingewikkelder maakt om het plan rond te rekenen.

[2:47:54] Dus hoe kijk je dan aan tegen gemeenten die jaar in jaar uit die woningbouwaantallen niet halen, maar ook jaar in jaar uit veel meer bouwen dan wat wij wettelijk van ze vragen en veel hogere duurzaamheidsijzen hebben.

[2:48:04] Bent u bereid om met die gemeenten heel snel op tafel te gaan en te zeggen dit kan zo niet langer?

[2:48:08] Nieuw Kamerlid, het is niet bent u bereid, maar is de minister bereid?

[2:48:12] Dan ga ik antwoord geven.

[2:48:14] Dat is niet wat u wenst.

[2:48:15] De minister.

[2:48:21] Soms moet ik dingen niet hardop zeggen, want ik dacht... O, nou, dat zou ook wel interessant zijn.

[2:48:26] Nou heb ik het toch hardop gezegd.

[2:48:28] Ik denk dat ik u twee antwoorden wil geven, drie eigenlijk.

[2:48:32] Eén, ik begrijp waar u vandaan komt en met het niet volledig geven van een antwoord wil niet zeggen dat ik probeer om uw vraag heen te praten.

[2:48:39] Het betekent alleen dat ik meer inhoudelijke kennis nodig heb om te kijken wat we dan precies waar moeten doen en wat daar de effecten van zijn.

[2:48:47] Eén, we hebben een taskforce die de komende weken vorm gaat krijgen.

[2:48:52] Daar is dit ook nadrukkelijk onderdeel van.

[2:48:55] Twee is, we hebben maandag een WGO, precies over de wet waar u het over hebt.

[2:49:00] Dus ik zou heel graag u maandag hier weer over treffen.

[2:49:03] Dat geeft mij dan ook nog vier dagen om toch nog tot een antwoord te komen waarin u misschien iets minder neeschut.

[2:49:11] En drie is, wat ik net al tegen u zei,

[2:49:16] We hebben, als we met elkaar normeringen afspreken, dan moet je er ook met elkaar aan houden.

[2:49:20] Tegelijkertijd moet je ook niet blind zijn voordat op sommige plekken iets anders nodig is dan op een andere plek.

[2:49:27] Dus ik wil voorkomen dat we alleen maar naar Amsterdam kijken en dat daar dan iets uitkomt als regel voor alle gemeentes.

[2:49:35] Er is altijd, we hebben met elkaar afspraken gemaakt,

[2:49:38] Voor mij is een afspraak een afspraak totdat het geen afspraak meer is en je nieuwe afspraken hebt.

[2:49:43] En tegelijkertijd hebben we ook afgesproken dat er ruimte blijft voor gemeenten om daar een andere zienswijze op te hebben.

[2:49:50] En daar moeten we ook naar kijken.

[2:49:52] Dus ik ga graag met u hier maandag verder over in gesprek.

[2:49:56] En daarmee zijn er geen vragen meer in dit blok en dan gaan we naar het blok aandachtsgroep.

[2:50:05] Voor sommige van de woningzoekenden is het nog moeilijker om een woning te vinden.

[2:50:09] Ze zijn kwetsbaar, ze komen er niet tussen en kunnen soms niet wachten totdat ze aan de beurt zijn.

[2:50:14] Ook voor hen geldt, het hebben van een thuis is essentieel om mee te kunnen doen in de samenleving.

[2:50:21] Ik zie het dus als mijn opgave om voor iedereen een thuis te realiseren, ook voor deze mensen.

[2:50:28] Het CDA heeft gevraagd naar het stand van zaken, dus ik geef eerst antwoord op de vraag van het CDA.

[2:50:33] De motie verzoekt het kabinet een ondersteuningsprogramma studentenhuisvesting in te richten, gericht op gemeenten buiten de G4.

[2:50:40] Dit heeft als doel de bouw van onzelfstandige woonruimte voor studenten te versnellen en dit te verankeren in de actualisering van het landelijk actieplan studentenhuisvesting.

[2:50:50] Ik ga de komende maanden het landelijk actieplan studentenhuisvesting actualiseren, samen met de partners in het landelijk platform studentenhuisvesting.

[2:50:58] Het ondersteuningsprogramma is daar onderdeel van.

[2:51:01] Ik zie ook dat het moeilijk is voor jongeren om hun wooncarrière te starten.

[2:51:05] Daarom ga ik ook de bouw van onzelstandige woonvormen voor jongeren en studenten bevorderen met objectsubsidies.

[2:51:11] Ik ben onlangs ook bij een aantal studenten op bezoek geweest en ondanks dat ze in een hele mooie kamer woonden,

[2:51:20] gaven ze mij wel aan dat ze overwegen hun afstuderen uit te stellen, omdat de dag nadat ze afgestudeerd zijn, moeten ze eruit.

[2:51:29] Dat is natuurlijk een hele onwenselijke gevolg van iets wat we ongetwijfeld goed bedoelden.

[2:51:36] Maar als de consequentie is dat jonge mensen hun afstuderen gaan uitstellen, dan werkt deze ook weer tegen ons.

[2:51:43] Dus ook deze moet nadrukkelijk een plek krijgen.

[2:51:48] Ga ik door met de vraag van D66 over de doorstroming van ouderen.

[2:51:55] Ik ga sturen op voldoende passende woningen voor ouderen in de nieuwbouw en de bestaande voorraad.

[2:52:00] Daarnaast gemeenten stimuleren en corporaties om in te zetten op doorstroming door bijvoorbeeld verhuiscoaches en doorstroommakelaars.

[2:52:08] Dat doe ik via de wet regie en door het delen van goede voorbeelden.

[2:52:12] Ook kijk ik naar de mogelijkheden voor een doorstroombank of doorstroomhypotheek om doorstroming ook financieel mogelijk en aantrekkelijk te maken.

[2:52:19] Ik verwacht u hier voor de zomer verder over te informeren.

[2:52:22] Ook hiervoor geldt, ik ben op bezoek geweest bij ouderen die alleen maar willen doorstromen als dat in dezelfde buurt, rond dezelfde sociale contacten, in de buurt van hun kleinkinderen kan plaatsvinden.

[2:52:36] Als dat huis er niet is, dan blijven zij in een huis wonen met vijf slaapkamers met z'n tweeën.

[2:52:42] Dus ook daar, we moeten het gemeenschapsdenken en waar we mensen uit vragen eigenlijk te vertrekken, daar moeten we goed over nadenken om daar een passend antwoord op te geven.

[2:52:53] Die mensen hebben hun hele leven heel hard gewerkt om aan dat huis te komen.

[2:52:57] Ze moeten niet het gevoel hebben dat ze aan het einde van hun leven dan gevraagd worden te vertrekken naar een nieuwe sociale omgeving.

[2:53:06] Dan het vraagstuk van migratie en asielmigratie.

[2:53:09] Dat is uiterst complex en raakt mij ook persoonlijk.

[2:53:12] Ik vind het belangrijk dat mensen die vluchten voor oorlog en geweld hier een vergunning krijgen in Nederland een veilig thuis vinden.

[2:53:19] Het is belangrijk dat ze de taal kunnen leren, werk vinden en de kinderen naar school gaan.

[2:53:25] Snel duidelijkheid over hun verblijfstatus is nodig, ook om ze niet langer in opvang te laten verblijven dan strikt noodzakelijk.

[2:53:32] Als ze mogen blijven, moeten ze zich welkom voelen in Nederland en snel naar woonruimte verhuizen, of dit nou een kamer of een huis is.

[2:53:40] Tegelijk zie ik ook de realiteit van vandaag.

[2:53:43] Betaalbare woningen zijn schaars.

[2:53:45] Dit leidt tot jongeren die langer thuis blijven wonen, gezinnen die noodgedwongen klein wonen en ouderen die juist niet kleiner kunnen gaan wonen.

[2:53:53] Dat zijn zorgen die ik net zo goed voel en ook serieus neem.

[2:53:57] Ik weiger de verschillende groepen woningzoekenden tegenover elkaar te plaatsen.

[2:54:01] Iedereen verdient een veilige en betaalbare plek om te wonen en het raakt me dat we daar niet inslagen op dit moment.

[2:54:08] Daarom moeten we snel aan de slag met de afspraken uit het coalitieakkoord.

[2:54:12] Het beperken van de instroom van asielzoekers waar mijn collega van ANM mee aan de slag is.

[2:54:17] Het verbeteren van de doorstroom uit de opvang en het aanpakken van de grote woningsgaarste.

[2:54:22] Daar ga ik echt vol mee aan de bak.

[2:54:24] Het realiseren van alternatieve en tijdelijke vormen van huisvesting.

[2:54:28] Zo nodig tussenopvang en huisvesting in.

[2:54:31] Dat doe ik samen met de minister van Asiel en Migratie.

[2:54:35] Dan de vragen van PVV en jaar 21.

[2:54:38] Hoe ik kijk naar migratie en het effect op wonen.

[2:54:41] Daar heb ik net al iets over gezegd, maar de bouwopgave wordt voor ongeveer de helft veroorzaakt door bevolkingsgroei.

[2:54:47] En die bevolkingsgroei wordt voor een belangrijk gedeelte veroorzaakt door migratie.

[2:54:51] Arbeid, studie, asiel en gezinshereniging.

[2:54:55] De staatscommissie demografie adviseert om in te zetten op gematigde groei.

[2:54:59] Het vorige kabinet omarmde dit advies en dit kabinet gaat ermee verder.

[2:55:03] We willen grip krijgen op alle vormen van migratie.

[2:55:09] Aan de vraag van PVV, VVD en Forum voor Democratie over het wetsvoorstel verbod op voorrang.

[2:55:15] Gemeenten hebben de wettelijke taak om statushouders aan huisvesting te helpen.

[2:55:20] Zo zorgen we er ook voor dat COA-opvanglocaties voor asielzoekers beschikbaar blijven en niet onnodig groot en duur hoeven te zijn.

[2:55:27] Gemeenten kunnen statushouders daarom voorrang geven op hun sociale huurwoning.

[2:55:31] Ik zie dat in sommige gemeenten die voorrang steeds meer knelt, omdat andere woningzoekenden te lang op de wachtlijst staan.

[2:55:38] Het kabinet gaat daar wat aan doen.

[2:55:40] Om de druk van deze doelgroepen op de woningvoorraad te verminderen, ga ik daarom aan de slag met het bouwen van alternatieve huisvesting voor de statushouders.

[2:55:47] Oekraïnse ontheemden en andere mensen die met spoed woningruimte zoeken.

[2:55:52] Als er voldoende alternatieven zijn voor statushouders is voorrang voor deze doelgroep op reguliere sociale huurwoningen dan ook niet meer nodig.

[2:56:00] Ik stuur uw Kamer op korte termijn een brief hoe ik omga met dit wetsvoorstel.

[2:56:05] Dat was dit blokje, voorzitter.

[2:56:07] Dank u wel.

[2:56:08] Ja, er zijn een behoorlijk aantal interrupties.

[2:56:12] Ik zou wel...

[2:56:13] Ik heb de volgorde, maar ik zou het ook willen clusteren per thema.

[2:56:16] Ik heb De Hoop, Steen, Mooiman, Vlag.

[2:56:20] Voorlopig.

[2:56:21] Ik begin bij De Hoop, GroenLinks, PvdA.

[2:56:25] Minister, u kunt beter even de microfoon nemen.

[2:56:28] Voorzitter, ik wil graag naar het wetsvoorstel gaan wat voormalig minister Keizer heeft ingediend, omdat er best een stevig advies van de Raad van State over werd geschreven.

[2:56:37] Er stond over het wetsvoorstel dat het niet effectief was, maar vooral ook dat het in strijd was met de grondwet.

[2:56:45] Er stond letterlijk als er één instrument voor één bepaalde groep wordt ingetrokken terwijl die groep zich niet in een gelijke uitgangspositie bevindt, leidt dit tot ongelijke behandeling en gaat dit rechtstreeks tegen de grondwet in.

[2:56:57] Het kreeg advies D.

[2:56:59] En als ik de inleiding van deze minister hoor, dan kan zij het toch niet anders dan als ze dit advies leest en de waarden die zij zelf ook onderschrijft over gelijkheid en als je in dit land terechtkomt dat je een plek verdient aan het wetsvoorstel intrekken.

[2:57:11] De minister.

[2:57:13] Dank u wel.

[2:57:16] Ik zei zojuist al als laatste zin dat u op korte termijn een brief van mij krijgt hoe ik hier naar kijk.

[2:57:28] Ja voorzitter, ik ga hier toch op door.

[2:57:31] Omdat het echt om iets fundamenteels gaat.

[2:57:32] Het gaat om gelijke behandeling.

[2:57:35] En de minister die ook vanuit haar persoonlijke verhaal schetst hoe belangrijk het is dat als je hier in Nederland terechtkomt, zijn mensen die zitten, de helft van de mensen die hier komt zit langer dan een jaar in AZC.

[2:57:45] Dus het is niet boempad dat mensen een huis krijgen.

[2:57:49] Als de minister deze waarde zo belangrijk vindt en dat de Raad van State daar zo'n stevig advies over geeft, dan heeft de minister daar toch nu ook een mening over.

[2:57:57] En dan vindt de minister wel of niet of dat gepast is.

[2:58:01] Dus nogmaals de vraag, als de minister haar woorden hierover zo zwaar weegt als ik ze ervaarde vanuit haar, dan kan ze het toch niet anders dan deze wet intrekken.

[2:58:10] De minister.

[2:58:12] Dank u wel.

[2:58:13] En ik ben blij dat u goed naar mij heeft geluisterd en dat ik ook heb gezegd, nou ja, net heb toegelicht hoe ik in dit vraagstuk zit.

[2:58:20] Verder wil ik nu niet vooruitlopen op de brief die ik ga schrijven, want dat wordt een zorgvuldige brief waarin ik mijn afwegingen onder mekaar zet.

[2:58:27] Dus ik vraag u nog even geduld te hebben totdat u deze brief ontvangt.

[2:58:34] Steen Mooyman Vlaag.

[2:58:35] En ik vraag even om, aan mevrouw Steen, heeft u op hetzelfde onderwerp?

[2:58:40] Vindt u het goed als ik even in alle vragen cluster over voorrangstatushouders?

[2:58:46] Dan ga ik naar Mooyman, dan Vlag en dan Klemink.

[2:58:51] Dank u wel, voorzitter.

[2:58:54] Het is toch een beetje een opmerkelijke beantwoording, omdat je zou denken dat het kabinet helder heeft wat zij met het ingediende wetsvoorstel willen gaan doen.

[2:59:06] Sinds 2010 zijn er al 200.000 sociale huurwoningen met voorrang naar statushouders gegaan, voorzitter.

[2:59:11] Als je dat legt naast de woningbouwopgave, dan zie je dat dat een verschrikkelijke druk op de woningmarkt geeft.

[2:59:19] En ik zou toch ook aan de minister willen vragen, ik hoop natuurlijk dat ze het wetsvoorstel niet intrekt, maar als zij dat doet, dan zijn toch ook de afspraken die in het coalitieakkoord zijn gemaakt hierover helemaal niets meer waard.

[2:59:32] De minister.

[2:59:37] Ja, ik denk dat je woord juist veel waard is als je zorgt dat wat je doet, dat dat zorgvuldig is.

[2:59:44] Dat je je woorden daarin ook zorgvuldig kiest op een onderwerp wat zo gevoelig ligt.

[2:59:49] Dat je dat netjes onder elkaar zet.

[2:59:51] Dat je goed kijkt naar hoe je het hebt opgeschreven en wat daar de consequenties van zijn.

[2:59:55] Dat is de manier hoe ik werk.

[2:59:57] Dus ik vraag ook u nog heel even geduld te hebben.

[3:00:00] Dat gaat niet lang duren, maar nog even geduld te hebben dat ik die brief stuur.

[3:00:05] Vlag heeft u een vraag op hetzelfde onderwerp?

[3:00:07] Nee?

[3:00:08] Klemming?

[3:00:08] U wel.

[3:00:09] Klemming.

[3:00:13] Nederland zit te snakken op het intrekken van die voorrang voor statushouders.

[3:00:17] Er is geen enkele maatschappelijke draadvak voor.

[3:00:20] Dan waren we eindelijk zover dat er een wetgeving aankwam.

[3:00:22] Dan zegt de minister, ik ga eerst een brief schrijven en dan trek ik misschien wel de wet in.

[3:00:25] Ik wil de minister ook eens uitnodigen om eens langs te gaan bij verschillende plekken in Nederland waar jongeren jaren op een wachtlijst staan en dan zien dat een statushouders gewoon een huis krijgt omdat hij voorrang krijgt.

[3:00:36] is de minister dan bereid, met mij desnoods of met de commissie, is langs te gaan naar die plekken waar al die jongeren jaren en jaren staan te wachten en gewoon voorbij gestreefd worden.

[3:00:45] Dit kan toch echt niet zijn dat deze wetgeving eigenlijk gewoon doet is onderscheid maken tussen Nederlanders die netjes staan te wachten op een woning en dan worden ze voorbij gefietst door een statushouder.

[3:00:56] Dit is eigenlijk gewoon een vorm van discriminatie waar we medelijk een einde aan moeten komen.

[3:01:00] Minister?

[3:01:03] Ik zal altijd op elk aanbod of vraag ingaan om ergens heen te gaan en ergens te kijken.

[3:01:10] Het suggereert alleen dat ik die verhalen niet zou kennen en dat ik er niet ben geweest.

[3:01:15] Dus ik ga graag met u ergens op bezoek, maar ik ben er geweest.

[3:01:19] Ik ken deze problematiek en juist omdat ik deze problematiek zo goed ken, kies ik ervoor om dit op mijn manier te doen, omdat het mijn handtekening en ik daarin geloofwaardig voor mezelf wil zijn, dat ik dat netjes in een brief wil schrijven en dat die

[3:01:33] uw kant op komt.

[3:01:36] Dan ga ik naar mevrouw Steen, CDA.

[3:01:39] Ja, voorzitter, dank u wel.

[3:01:41] Het is goed te horen dat die minister zo'n hart heeft voor de studentenhuisvesting en dat ze daar ook al is geweest.

[3:01:47] In mijn vragen zei ik ook van, ik vind het belangrijk dat ook mbo-studenten de kans krijgen om op kamers te gaan.

[3:01:53] We zien dat van die groep eigenlijk heel veel jongeren, heel veel studenten dat graag willen, maar dat eigenlijk nog niet goed kunnen.

[3:02:00] Dat komt natuurlijk omdat mbo-instellingen niet in de G4 en ook niet in de middelgrote steden zit.

[3:02:06] Dus mij vragen ze eigenlijk ook wat gaat de minister doen om ook deze groepen te faciliteren, nog naast de bestaande studentenhuisvesten en studentenhuizen, om ervoor te zorgen dat ook deze groep de kans krijgt om te leren hoe het is om in een gemeenschap te leven en samen verantwoordelijk te zijn voor een huishouden.

[3:02:25] De minister.

[3:02:26] Ik ben het helemaal met u eens en daarom is het, denk ik, goed te weten dat bij dat landelijk platform studentenhuidsvesting de mbo's, zowel de studenten als de onderwijsinstellingen, zijn toegetreden.

[3:02:38] Dus zij zitten er nu in, zodat er gezamenlijk naar oplossingen gezocht kan worden, waardoor we niet de ene categorie binnen de studenten dan weer een voorrangspositie geven op de andere categorie.

[3:02:49] En die laatste, die hebben we zo heel hard nodig voor al die opgaves in Nederland.

[3:02:54] Dank u wel.

[3:02:55] Dan ga ik naar Vlag SGP.

[3:02:59] Ja, mevrouw Steen had het over de jongeren en ik ga het hebben over de ouderen.

[3:03:02] Want ik hoop dat ik de minister verkeerd begrepen heb.

[3:03:05] Ik meende namelijk dat ze zei wij moeten ouderen niet dwingen uit hun sociale omgeving te gaan als we ze vragen die woning achter te laten met die vijf slaapkamers.

[3:03:16] Ja, dat betekent nogal wat.

[3:03:17] Als je daar met heel veel plezier woont je hele leven.

[3:03:20] Ik zou er echt voor willen pleiten om te zorgen dat mensen geen woonschaamte krijgen, dat ze het gevoel hebben een woning beschikbaar te houden.

[3:03:26] We mogen maximaal inzetten om mensen te verleiden om naar een appartement of iets kleiner te gaan wonen.

[3:03:31] Maar laten we ze alsjeblieft nooit gaan dwingen om ruimte te maken of in ieder geval ook niet het gevoel te geven dat ze ruimte moeten maken.

[3:03:39] Is de minister dat met mij eens?

[3:03:41] De minister.

[3:03:42] Ja, voorzitter, dat heb ik denk ik onhandig gezegd, maar ik ben het helemaal met u eens.

[3:03:49] En ik kan u vertellen dat mijn buren, toen ze hoorden dat ik deze positie kreeg, bij mij binnenkwamen lopen en zeiden, je gaat ons nu toch niet wegsturen.

[3:03:59] Dus als ze kijken, nee, dat is echt niet wat ik bedoel.

[3:04:02] Ik bedoel het zoals u zegt en niet op een andere manier.

[3:04:07] Helder, volgens mij zijn er geen vragen meer in het blokje aandachtsgroepen.

[3:04:10] Dan gaan we naar investeringsklimaat.

[3:04:15] Dank u wel, voorzitter.

[3:04:16] Begin ik met de vraag van SGP over het investeringsklimaat.

[3:04:21] Ik ben het ermee eens dat het investeringsklimaat moet verbeteren om te zorgen voor voldoende betaalbare huurwoningen.

[3:04:27] Daarom ga ik in het kader van de versnelling van de woningbouw met het kabinet kijken wat er nodig is en daarbij kijken we ook naar fiscaliteit als huurregulering.

[3:04:36] Dan de vraag van SGP JA21-VVD over hoe u de wet betaalbare huur beoordeelt en erkent u dat dit bijdraagt aan uitponden en minder middenhuur.

[3:04:52] De wet betaalbare huur is ingevoerd omdat de huren hard stegen.

[3:04:57] Woningen die voorheen middenhuur waren, werden bij een bewonerswisseling steeds vaker in het duurdere huursegment verhuurd.

[3:05:05] Ik herken wel dat het minder aantrekkelijk is geworden voor verhuurders om woningen te verhuren.

[3:05:09] Dat komt niet alleen door de wet betaalbare huur.

[3:05:12] Er zijn maatregelen genomen op de huurmarkt, de fiscaliteit is aangepast en ook de gestegen rente maakt het steeds minder aantrekkelijk.

[3:05:19] We zien daarom dat private verhuurders er vaker voor kiezen om hun woning te verkopen.

[3:05:24] Dat er veel woningen uit de private huursector verdwijnen is zorgelijk en vraagt maatregelen.

[3:05:29] Daarom ga ik breder kijken hoe het investeringsklimaat kan worden verbeterd en dat doen we in de taskforce woningbouw.

[3:05:37] De vraag van SGP en JA21 naar de optimalisering van de wet betaalbare huur en het besluit van mijn voorganger dat al in de Tweede Kamer ligt.

[3:05:46] Voorafgaand aan de wettelijke evaluatie in 2027 bekijk ik hoe de wet betaalbare huur kan worden geoptimaliseerd.

[3:05:53] Dus we wachten niet.

[3:05:54] We gaan nu al kijken wat we kunnen doen.

[3:05:56] Hierbij kijk ik ook naar het besluit van mijn voorganger dat al in uw Kamer ligt, waarin knelpunten voor verhuur door met name particuliere verhuurders worden weggenomen.

[3:06:05] In april zal ik uw Kamer verder informeren over de ontwikkeling in de huursector en zal ik ingaan op de invulling van de optimalisatie.

[3:06:15] Dan de vraag van de PvdA, opkoopbescherming.

[3:06:21] Ik ben een ontzettende introvert, ik praat op de dag eigenlijk helemaal niet zoveel.

[3:06:26] Het klopt dat in het coalitieakkoord is opgenomen dat de ruimte voor gemeenten voor de opkoopbescherming en zelfbewoningsplicht wordt ingeperkt en gerichter wordt gemaakt.

[3:06:34] In het coalitieakkoord is ook opgenomen dat ik hier pas concrete invullingen ga geven aan de hand van de evaluatie die momenteel wordt uitgevoerd.

[3:06:43] Voorheen visten starters vaak naast het net omdat beleggers veel woningen aankochten.

[3:06:48] Deze woningen werden vervolgens duur verhuurd.

[3:06:50] Inmiddels zijn er maatregelen genomen waardoor door beleggers aangekochte woningen niet meer te duur verhuurd kunnen worden.

[3:06:57] Dat maakt dat we de noodzaak van deze maatregelen opnieuw moeten bekijken.

[3:07:01] Ik verwacht rond de zomer deze evaluatie naar uw kamer te kunnen sturen.

[3:07:06] Dan de vraag van de CDA over de administratieve en begrotingsregels van de gemeente.

[3:07:13] Er is al veel mogelijk in de samenwerking tussen marktpartijen en overheid om community building een plek te geven.

[3:07:19] En zoals eerder gezegd, ik hecht daar veel waarde aan.

[3:07:22] Begrotingsregels hebben onder andere tot doel de gemeenteraad goed te informeren en hun in staat te stellen hun budgetrecht goed uit te kunnen oefenen.

[3:07:30] Deze hoeven echter het samenwerken met marktpartijen niet in de weg te staan.

[3:07:33] Wel ga ik met de gemeente hierover in gesprek.

[3:07:36] Want waar het simpeler kan, moet het simpeler.

[3:07:39] Vraag van het CDA over onderzoek naar maatschappelijke baten in businesscases.

[3:07:46] Ik ben mij bewust dat maatschappelijke baten niet zichtbaar zijn in de businesscase van woningbouwprojecten.

[3:07:51] Ik ben het innovatie- en opschalingsprogramma woningbouw... ...de aanpak Samen Slim gestart om in de grootschalige woningbouwlocaties... ...nieuwe manieren van bekostiging te onderzoeken.

[3:08:02] Als voorbeeld, we werken in Groningen toe naar een maatschappelijke bv... ...waarin verschillende baathebbers meebetalen aan ontmoetingsruimtes... ...die anders moeilijk te financieren zouden zijn.

[3:08:12] De lessen die we leren uit deze aanpak... ...zal ik verspreiden naar alle nationaal grootschalige gebieden en daarbuiten.

[3:08:18] In lijn met de opdrachtbrief Versnelling woningbouw van de taskforce...

[3:08:21] Tot slot de vraag van de SGP over toegankelijkheid.

[3:08:25] Het CPB heeft laten zien dat meer kunnen lenen voor een hypotheek uiteindelijk vooral leidt tot hogere huizenprijzen.

[3:08:32] Het CPB adviseert toch niet...

[3:08:34] Het CPB adviseert niet de leennormen te verlagen.

[3:08:39] Dit zou namelijk op korte termijn de toegankelijkheid nog verder onder druk zetten.

[3:08:43] Ik ben het met het CPB eens dat het vergroten van het aanbod van woningen het belangrijkste is om deze toegankelijkheid te verbeteren.

[3:08:50] Dit kabinet zet zich daarom vol in voor het bouwen van nieuwe woningen, het wegnemen van belemmeringen in de woningbouw en het beter benutten van de bestaande voorraad.

[3:08:59] zoals dit mapje, voorzitter.

[3:09:01] Dank u wel.

[3:09:02] Ik heb vier aanmeldingen voor vragen, vijf aanmeldingen voor vragen.

[3:09:05] Ik ga wel weer kijken of we ze kunnen clusteren per onderwerp.

[3:09:08] Ik heb voorlopig De Hoop, Nobel, Grindis, Vlag en Steen.

[3:09:14] De Hoop als eerste, GroenLinks, PvdA.

[3:09:17] Voorzitter, ik hoorde de minister in het vorige blokje zeggen, toen het over de statushouders ging en de voorrang daarvan, bij dit soort gevoelige onderwerpen wil ik dingen zorgvuldig doen.

[3:09:28] Ik zou toch de minister wel voor willen houden als er nou één onderwerp de afgelopen periode in deze Kamer gevoelig is geweest, dan was het wel de wet betaalbare huur.

[3:09:38] En de minister schetste net zelf in haar antwoord dat in plaats van dat de minister de evaluatie afwacht, dat zij al in april wil schetsen hoe zij de wet betaalbare huur wil aanpassen.

[3:09:51] Hoe is dat dan zorgvuldig, vraag ik de minister.

[3:09:59] Ja, dank u wel.

[3:10:04] Ik denk niet dat ik volledig de ervaring heb die u deelt over hoe gevoelig dat destijds hier is geweest, de totstandkoming van die wet.

[3:10:14] Dus één, ik zal zorgen dat ik daar beter over bij gepraat word.

[3:10:19] Want mijn beeld is, die wet die is er, die zou in 27 geëvalueerd worden.

[3:10:25] We zien dat er elementen in zitten.

[3:10:28] En nogmaals, er is geen wet die voor iedereen goed is.

[3:10:31] Alles wat je voor de een goed doet, dan is er altijd iemand anders die daar nadeel aan ondervindt.

[3:10:38] Dus wat ik wil doen is...

[3:10:40] Ik wil ook geen minister zijn die zegt...

[3:10:43] Omdat de regels zeggen dat we er in 27 pas naar kijken, ga ik er in 26 niet naar kijken.

[3:10:49] Dus wat ik zeg is dat ik ga ernaar kijken wat zou er vooruitlopend op die uitgebreide evaluatie al gedaan kunnen worden.

[3:10:56] Daarbij ga ik niet over een nacht ijs.

[3:10:58] Wat er uitkomt, als er al iets uitkomt, daar moeten we goed met elkaar naar kijken en daar gaan we ongetwijfeld met elkaar ook over in gesprek.

[3:11:06] Dus ik ga niet over een naacht ijs.

[3:11:08] Maar ik vind het ook onverstandig dat als er veel tumult is over deze wet, of het dan van u is of van een andere partij is, dan is het ook raar als ik er niet bereid ben naar te kijken.

[3:11:18] Dus ik ga er naar kijken.

[3:11:20] Ik ga niet over een naacht ijs.

[3:11:22] En ik kom daar op terug.

[3:11:26] Ik vind het zonde dat ik mijn vierde interruptie daarvoor speel, want ik zou het ook graag over de investeringscapaciteit van corporaties willen hebben, maar ik ga het toch doen, omdat ik dit antwoord gewoon niet begrijp.

[3:11:37] Want de minister die zegt ik zou het zonde vinden om er niet naar te kijken.

[3:11:42] Het hele idee van een evaluatie is toch dat daarna gekeken wordt en nadat daarna gekeken wordt, dat dan besluiten worden genomen.

[3:11:49] Maar als je besluiten gaat nemen voordat überhaupt uw eigen ministerie hier de evaluatie over heeft afgerond, is dat toch per definitie niet zorgvuldig.

[3:11:58] Dus ik zou er toch een beter antwoord op willen van deze minister, want ik vind het ook niet coherent met haar eerdere bijdragen.

[3:12:05] En dat gaat er niet om dat het bij mij gevoelig ligt, dat gaat erom dat het een flinke ingreep is en dat je dan pas iets wilt doen na een evaluatie.

[3:12:12] Het hele idee van evaluatie is toch dat je het daarna pas doet.

[3:12:16] De minister.

[3:12:19] Ik begrijp uw vraag en ik hoor uw zorgen en tegelijkertijd er zijn ook andere signalen en daar wil ik mijn ogen niet voor sluiten.

[3:12:29] Dus ik kies ervoor naar die signalen te luisteren, te kijken wat betekent dat dan precies en komt er genoeg uit?

[3:12:36] Ik ga niet over een nacht ijs.

[3:12:38] Ik ga daar een brief over schrijven, dan kunnen we er daarna nog over praten.

[3:12:42] Maar ik wil er wel naar kijken.

[3:12:43] Ik wil niet doof zijn voor de andere signalen die er ook zijn, voorzitter.

[3:12:48] Dank.

[3:12:49] Ik kijk even naar de mensen die zich hebben aangemeld.

[3:12:51] Zijn er vragen op dit specifieke onderwerp?

[3:12:54] Ja, dat is de heer Nobel, VVD.

[3:12:57] Ja, voorzitter, wellicht in tegenstelling tot de GroenLinks-PVR, ben ik heel erg blij dat de minister heel duidelijk aangeeft dat ze de desastreuze gevolgen van die wet betaalbaar huur ook ziet.

[3:13:07] En dat ze aangeeft van ja, ik ga daar in april al met een brief komen.

[3:13:12] Alleen waar ik me dan wel zorgen over maak namens de VVD, voorzitter, is dat de minister aangeeft ik ga kijken.

[3:13:17] Want als we heel lang blijven kijken naar wat er gebeurt bij het middenhuursegment, dan zijn straks al die woningen in het middenhuursegment verdampt.

[3:13:24] Alleen dit jaar al zijn er 40.000 woningen verdampt.

[3:13:28] Het kan dus niet zo zijn dat we in april alleen een brief krijgen met ik ga er naar kijken.

[3:13:32] Dit onwenselijke effect kan nooit de bedoeling zijn geweest van deze wet.

[3:13:35] Dat is ook de reden dat de VVD altijd tegen heeft gestemd.

[3:13:37] Dus gaat de minister meer doen dan alleen kijken is mijn vraag, voorzitter.

[3:13:42] De minister.

[3:13:43] Dank u wel, voorzitter.

[3:13:45] In die brief in april, dan ben ik voor nu uitgekeken.

[3:13:50] En dan staat daar, er staat iets in die brief in april.

[3:13:53] Maar ik wil die tijd tot april hebben om er naar te kunnen kijken.

[3:13:56] Dus volgens mij begrijpt u, zeggen wij hetzelfde.

[3:14:00] Nobel, VVD?

[3:14:02] Ja, voorzitter, ik ben blij met het antwoord voor de minister, want ik zie dit dan wel als een toezegging dat er in die brief ook daadwerkelijk maatregelen zullen staan die gaan voorkomen dat er meer middenhuurwoningen uit het segment gaan verdampen.

[3:14:14] Kunnen we dit noteren als toezegging of niet?

[3:14:17] Dat kunt u.

[3:14:20] Dan noteren we deze als toezegging.

[3:14:22] Dan kijk ik, ik had geen misvlag in steen staan.

[3:14:25] Iemand op ditzelfde onderwerp?

[3:14:26] Geen mis?

[3:14:27] Dan krijg ik stuur.

[3:14:28] Ja, voorzitter, dank u wel.

[3:14:29] Ik heb twee onderwerpen.

[3:14:30] Eerst dit onderwerp, interruptie.

[3:14:34] Ik hoorde, sorry dat ik een potje weg was, maar ik deed nog een debat over fiscaliteit.

[3:14:38] Ook leuk.

[3:14:40] Maar even, ik hoorde minister verschillende toezeggingen of aankondigingen doen van, ik kom met een brief over de zelfbewoningsplicht.

[3:14:48] Ik kom met een brief over de wet betaalbare huur en hoe verder en hoe die er wel of niet aangepast zou moeten worden.

[3:14:53] En voor je het weet zijn het allemaal verkokerde, individuele spoortjes, terwijl we het hier holistisch moeten benaderen.

[3:15:00] We zijn ooit gaan ingrijpen in deze markt om juist mensen met een middeninkomen ook te beschermen tegen hoge prijzen.

[3:15:06] Om mensen met een middeninkomen ook kans te geven op een koophuis, etc.

[3:15:10] Dus laten we alsjeblieft dit er wel holistisch doen, want straks gaan we zelfbewonersplicht uit het raam gooien.

[3:15:15] gaan we de wet betaalbare huur en de huurprijsbescherming enorm afwaarderen.

[3:15:20] En dan blijft uiteindelijk van de hele doelstelling niks over.

[3:15:23] Dus ik kan de minister toezeggen dat ze dit niet allemaal in separate briefjes naar de Kamer stuurt, maar een beetje integraal bij ons neerlegt.

[3:15:31] De minister.

[3:15:34] U krijgt in ieder geval een beleidsbrief waar al een heleboel elementen in staan.

[3:15:38] In de taskforce nemen we die holistische benadering waar u naar refereert, die zit daarin.

[3:15:46] Ik denk dat als ik iets in mijn carrière heb geleerd, is dat je nooit alleen maar enkelvoudige dingen moet doen, want dan lijkt één en één nooit tot drie.

[3:15:54] En als driehonderdduizend woningen is, dan moeten één en één drie kunnen zijn.

[3:15:59] Dus ik ben het helemaal met u eens.

[3:16:02] Dank u wel.

[3:16:04] En dan zie ik daarnaar uit en dan kijken we wat er gaat gebeuren.

[3:16:08] Oh ja, box drie hoorde er eigenlijk ook bij, maar laat ik de minister daar niet mee lastig van.

[3:16:14] Een ander, heel ander punt.

[3:16:15] Ik weet niet wat de minister al heeft gezegd over de investeringscapaciteit van woningcorporaties.

[3:16:19] Dat is het volgende blok.

[3:16:21] Oh, oké.

[3:16:23] Dan lever ik deze interruptie weer snel in.

[3:16:27] Helder.

[3:16:28] Dan had ik een heel lijstje nog staan.

[3:16:30] Ik had vlag en steen in ieder geval nog.

[3:16:34] Nog iets op dit onderwerp?

[3:16:35] Nou, dan mevrouw Steen.

[3:16:37] CDA.

[3:16:39] Ja, ja, dit onderwerp.

[3:16:42] Dit blokje.

[3:16:43] Ja, oké.

[3:16:45] Dan begin ik even bij de administratieve regels en begrotingsregels voor gemeenten.

[3:16:50] Ik hoorde de minister zeggen ja, gemeenten kunnen eigenlijk al heel veel en de begrotingsregels die zijn er om gemeentelijke begrotingen te beschermen.

[3:16:57] Nou weet ik zelf als oud-wethouder financiën en grondzaken heel goed dat die regels er zijn om goed en deugelijk begrotingsbeleid te voeren.

[3:17:08] En daar ben ik ook helemaal voor.

[3:17:09] En tegelijkertijd heb ik ook bij het ontwikkelen van mijn eigen stad gezien hoe moeilijk het soms is.

[3:17:15] om risico op risico op risico op risico af te moeten dekken.

[3:17:19] Het is ontzettend frustrerend als je ziet hoeveel er gevraagd wordt van gemeentes als het gaat over het afdekken van risico's.

[3:17:27] Ik ben ervan overtuigd, echt vast van overtuigd, dat het mogelijk is om dit soort regels te versoepelen, om iets meer te durven als het gaat over ruimte geven aan gemeenten om te kunnen investeren.

[3:17:41] en ook om samen te werken met de markt.

[3:17:44] Dus ik vraag de minister met klem echt, nou ja, misschien niet alleen in gesprek te gaan, want ik denk dat gemeenten heel goed weten over welke regels en over welke begrotingsdisciplines dit gaat, maar ga daar echt mee aan de slag, maak hier een prioriteit van, want er zit geld vast in gemeentelijke begrotingen die gebruikt kan worden voor dit soort zaken.

[3:18:00] Dus mijn vraag is, wat gaat de minister doen meer dan alleen in gesprek gaan over dit soort regels?

[3:18:07] Ja, dank u, de minister.

[3:18:10] Nu zit ik samen met het ministerie van BZK in één departement, dus ik ga ook met hem hierover in gesprek als het gaat over die vereenvoudiging en zijn rol richting alle gemeentes.

[3:18:21] Dus ik heb uw signaal gehoord en dat ga ik meenemen.

[3:18:25] Uw laatste vraag.

[3:18:26] Mijn laatste interruptie maak ik graag op aan de maatschappelijke baten en de mooie voorbeelden die er al zijn.

[3:18:33] Ik hoorde de minister samen slim noemen, Groningen.

[3:18:36] Kijk, waar het mij om gaat is dat we dit schaalbaar maken en zo snel mogelijk schaalbaar maken zodat we hierop kunnen doorpakken.

[3:18:44] Dus ik zal het verspreiden in de versterkingsgebieden.

[3:18:47] Dat is heel mooi, maar ik denk dat juist hier regie vanuit het Rijk

[3:18:52] nodig is om dit te versnellen.

[3:18:54] Dus mijn vraag is, nou, kan de minister toezeggen dit wat steviger aan te pakken en hoe wil ze dat gaan doen?

[3:19:00] Helder, de minister.

[3:19:02] Dank u wel, voorzitter.

[3:19:04] Dat zit in dat innovatie- en opschalingsprogramma woningbouw.

[3:19:07] Daar zit dus ook het opschalen van, nou, daar zit het opschalen van goede eerder gevonden initiatieven.

[3:19:15] Dus die moeten daar gedeeld worden, die moeten daar bekeken worden op opschaling.

[3:19:24] De laatste vraag in dit blok is van de heer Vlag, SGP.

[3:19:28] Ja, voorzitter, en die gaat over de leennormen, want ik had ook gezien in het rapport van het CPB dat een van de conclusies was van nou, het remt wel de huizenprijsstijging af, maar dat kan de toegankelijkheid op korte termijn problematiseren.

[3:19:42] Maar tegelijk lees ik ook dat mediana leencapaciteit is niet meer voldoende om de koopprijs te betalen.

[3:19:47] Jongeren hebben ook gewoon echt vermogen nodig.

[3:19:50] En we willen toch met z'n allen niet dat straks wonen eigenlijk alleen iets voor elite is.

[3:19:55] Dat als je een gewoon salaris verdient, dat je gewoon niet meer een huis kunt krijgen.

[3:20:00] Zou de minister kunnen toezeggen dat ze dit rapport nog eens een keer grondig bespreekt op het ministerie en kijkt naar welke kansen er wel zijn.

[3:20:07] Even door die korte termijn heen, naar de lange termijn, hoe dit toch kan helpen bij het verlagen van huizenprijzen, juist voor die jongeren die anders echt de boot dreigen te missen.

[3:20:16] De minister.

[3:20:18] Ja, dat kan ik.

[3:20:23] Zo snel kan het gaan.

[3:20:23] En dan kan de minister naar de beantwoording in het laatste blok over corporaties.

[3:20:30] Dank u wel, voorzitter.

[3:20:32] Corporaties leveren een onmisbare bijdrage aan het wonen.

[3:20:36] Ze zorgen voor betaalbare huurwoningen van goede kwaliteit, zijn koplopers in de verduurzaming van woningen en spelen een belangrijke rol in het leefbaar maken en houden van de woonomgeving.

[3:20:45] Dat is een groot goed.

[3:20:47] In 2022 zijn er voor het eerst het nationale prestatieafspraken gesloten over de belangrijkste volkshuisvestelijke opgave.

[3:20:55] In 2024 zijn deze afspraken vernieuwd.

[3:20:58] Corporaties hebben sindsdien hard gewerkt om alle doelen te behalen en zullen dat de komende jaren blijven doen.

[3:21:04] Ik zie dat er heel veel nieuwbouwwoningen gebouwd zijn en de betaalbaarheid van huurders flink verbeterd is.

[3:21:10] Het aantal woningen met een slecht energielabel is sinds 2022 zelfs bijna gehalveerd.

[3:21:15] Corporaties dragen ook bij aan de bouw van middenhuurwoningen.

[3:21:18] Ze zullen daarin zij aan zij met marktpartijen moeten staan.

[3:21:21] Het tekort aan middenhuurwoningen is groot en we hebben alle partijen nodig.

[3:21:25] In januari is met uw Kamer gedeeld dat de financiële situatie van de corporatie sterk is verslechterd.

[3:21:31] Tot 2034 komt de sector ongeveer 19 miljard tekort.

[3:21:35] Ik werk de maatregelen die dit kabinet neemt om het tekort te verkleinen de komende tijd verderuit, zodat corporaties hun fundamentele rol kunnen blijven vervullen.

[3:21:48] De heer Grimwis vroeg, in het coalitieakkoord staat de vennootschapsbelasting voor de corporaties met 3,25 miljoen wordt verlaagd.

[3:21:55] Hoe gaat u dit vormgeven?

[3:21:56] In het coalitieakkoord is een pakket aan maatregelen voorgesteld om de investeringscapaciteit van corporaties te ondersteunen.

[3:22:03] De verlaging van de vennootschapsbelasting is daar een onderdeel van.

[3:22:07] Samen met Financiën ben ik momenteel de opties aan het uitwerken om de vennootschapsbelasting van corporaties conform het coalitieakkoord te verlagen.

[3:22:14] Er zijn verschillende opties om dit te doen.

[3:22:16] Hierbij valt onder andere te denken aan het vormen van een herbestedingsreserve of een investeringsaftrek.

[3:22:23] Hiervoor brengen we momenteel de juridische vormgeving, de uitvoerbaarheid, de staatssteunaspecten en de budgetaire impact in kaart.

[3:22:30] Ik verwacht uw Kamer hierover uiterlijk in het najaar te kunnen informeren.

[3:22:35] Partij van de Arbeid GroenLinks, of het klopt dat als het winstbelasting wordt afgeschapt dit 120.000 woningen oplevert.

[3:22:42] Het afschaffen van de vennootschapbelasting voor de sociale opgave kost structureel 1,4 miljard en levert maximaal 40 miljard aan leenruimte op.

[3:22:51] Dat zorgt ervoor dat er ongeveer 160.000 nieuwe sociale huurwoningen kunnen worden gebouwd.

[3:22:56] Het coalitieakkoord levert corporatiestructureel 325 miljoen op.

[3:23:01] Dat zorgt voor ongeveer 9 miljard aan leenruimte en ongeveer

[3:23:05] 36.000 sociale huurwoningen.

[3:23:08] In het coalitieakkoord worden een aantal maatregelen voorgesteld om het investeringstekort van corporaties op te lossen.

[3:23:14] Het structureel verlagen van de winstbelasting is daar één van.

[3:23:17] Ik schat voorlopig in dat met dit pakket het mogelijk wordt om een financiële tekort voor de komende jaren op te lossen.

[3:23:25] Op dit moment werk ik de maatregelen uit en ik zal uw Kamer op een later moment hierover informeren.

[3:23:31] De PVV vroeg mij welke oorzaak ik zie voor de stijging in onderhoudsuitgaven van corporaties.

[3:23:38] Ik deel de zorgen die de autoriteit wooncorporaties recent heeft geuit over de fors hogere uitgaven aan onderhoud.

[3:23:44] We hebben op dit moment nog geen volledige analyse van de onderliggende oorzaken voor deze stijging.

[3:23:49] In de brief die u in januari heeft ontvangen over de voortgang van de nationale prestatieafspraak is aangekondigd dat mijn ministerie onderzoek gaat doen naar de kostenontwikkeling in de corporatiesector.

[3:23:59] Ik zal uw Kamer hierover in het najaar informeren.

[3:24:06] BBB en ChristenUnie heeft mij gevraagd of ik kan erkennen dat het verdienmodel van corporaties niet langer houdbaar is.

[3:24:13] Ik ga allereerst aan de slag met het oplossen van dat tekort van bijna 20 miljard.

[3:24:18] Maar ja, er is ook sprake van een meer fundamentele onevenwichtigheid in het verdienmodel van corporaties.

[3:24:24] De huurinkomsten zijn onvoldoende om alle relevante kosten te dekken.

[3:24:28] Per maand wordt er gemiddeld 48 euro verlies geleden op elke sociale huurwoning.

[3:24:33] Corporaties lenen bij om dit verschil te overbruggen.

[3:24:36] De sector beweegt daarom gestaag naar de absolute financiële grenzen.

[3:24:40] Vanaf 2030 bereiken steeds meer corporaties het punt dat zij hun investeringen daardoor noodgedwongen moeten terugschroeven.

[3:24:47] Het herstellen van de financiële balans is geen kleine opgave.

[3:24:50] en vraagt een kritische analyse van de toekomstige rol en opgave van de corporaties, de doelmatigheid van hun uitgaven, de vormgeving van het huurbeleid en de benodigde steun vanuit de overheid.

[3:25:02] Mijn voorganger heeft de voorbereidingen getroffen om hierover een onafhankelijk advies te vragen.

[3:25:09] En dat ga ik ook doen en ik kom snel terug op wanneer en hoe.

[3:25:16] Dan de vraag van D66 en CDA en de SGP over de Europese staatssteunregels.

[3:25:22] Ik ben blij dat de Europese Commissie op 16 december heeft besloten staatssteun voor middenhuur mogelijk te maken.

[3:25:28] Op dit moment inventariseer ik de verschillende mogelijkheden binnen de richtlijnen van de Europese Commissie.

[3:25:34] Voor de zomer ontvangt uw Kamer mijn plan van aanpak.

[3:25:37] Ik werk de gekozen optie vervolgens uit in een wijziging van de woningwet.

[3:25:41] En ik zal binnenkort met corporaties, gemeenten en beleggers in gesprek over deze uitwerking.

[3:25:46] Dan zal ik ook het gesprek voeren over hoe de samenwerking er bij de realisatie van minder huur uit gaat zien.

[3:25:52] En neem ik uiteraard de suggesties van mevrouw Steen mee.

[3:25:56] heeft het CDA mij drie vragen gesteld over vocht en schimmel.

[3:26:00] Ik ben op de hoogte van de jarenlange problematiek rondom vocht en schimmel in woningen.

[3:26:04] En wat ik hier overigens nog het allerergste van vindt, is dat mensen schaamte voelen om het ook te melden en naar buiten te brengen.

[3:26:11] Dus volgens mij hebben we los van het technische antwoord, hebben we ook iets te doen dat het nooit de schaamte mag leiden van de bewoner, maar altijd van degene

[3:26:19] die het niet oplost.

[3:26:21] In de nationale prestatieafspraken met corporaties en gemeenten hebben we afspraken gemaakt hoe dit aangepakt gaat worden.

[3:26:27] We hebben afgesproken dat corporaties dit altijd serieus nemen en proactief moeten aanpakken.

[3:26:32] Daarnaast werk ik samen met Edis en de VNG aan inzet van onafhankelijke vocht- en schimmel-experts, want die heb je hier wel voor nodig.

[3:26:40] Voor de zomer informeer ik uw Kamer over de voortgang van de afspraken uit de nationale prestatieafspraken.

[3:26:50] In ieder geval, ik ben in gesprek geweest al met de voorzitter van Edes en heb ook afgesproken hier met hen over in gesprek te gaan en ik wil ook graag snel naar de huurcommissie op werkbezoek om hier gewoon meer van te horen en zelf ook gevoel en beeld te krijgen bij de problematiek.

[3:27:08] Dan heeft u mij ook gevraagd of ik bereid ben met de corporaties af te spreken dat zij schimmelproblematiek structureel en specialistisch aanpakken.

[3:27:17] Er zijn drie belangrijke afspraken gemaakt.

[3:27:19] Ze zetten zich maximaal in om vocht en schimmel beheersbaar te maken.

[3:27:23] Ze spannen zich samen met gemeenten en het Rijk in om de meldingsbereidheid te verhogen in die nodig met de inzet van experts.

[3:27:30] Zoals ik zei, ik ben met hen in gesprek om ze een steuntje in de rug te geven om ook ervoor te zorgen dat die onafhankelijke experts ook daadwerkelijk worden ingehuurd.

[3:27:42] Ik zal uw Kamer hier voor de zomer over informeren.

[3:27:47] Even kijken.

[3:27:51] De ChristenUnie heeft gevraagd naar de Geitenkamp in Arnhem en vraagt mij voor wie sociale huur eigenlijk is bedoeld.

[3:27:57] Het feitelijke antwoord op de vraag is dat sociale huur in eerste instantie bedoeld is voor huishoudens met een inkomen tot ongeveer 57.000 euro.

[3:28:06] Ik begrijp natuurlijk dat de oproep van de heer Grimm is om een goede mix van huishoudens in de wijken te hebben.

[3:28:12] Ik vind dat ook wenselijk.

[3:28:14] Daarom wil ik graag me nadrukken dat corporaties de ruimte hebben om vrij toe te wijzen.

[3:28:19] In overleg met de gemeente kunnen corporaties 15% van hun woningen toewijzen aan mensen met een hoger inkomen.

[3:28:26] Ze kunnen in de lokale prestatieafspraken, bijvoorbeeld in Arnhem, afspreken dat ze een deel van de woningen aan de hogere inkomens toewijzen.

[3:28:35] Enige voorzitter waarvan ik nu niet zeker weet of ik hem voldoende heb beantwoord, want er was nog een derde vraag van mevrouw Steen over schimmel, maar ik denk dat ik hem heb beantwoord.

[3:28:48] Was dit het laatste blokje?

[3:28:51] Dan zijn er interrupties van de heer Grimwis en mijzelf.

[3:28:55] Ik geef eerst gewoon het woord aan de heer Grimwis Christenien.

[3:28:58] Voorzitter, dank u wel en dank voor de reactie van de minister.

[3:29:02] Ik begin eerst even met de woningcorporatie en die 325 miljoen faciliteit.

[3:29:09] Ik heb er twee vragen bij.

[3:29:11] Eerst een technische.

[3:29:12] Ik heb begrepen dat als je een faciliteit als een herbestetingsreserve inbouwt, dat dan het nadeel is dat ICR daar niet mee toeneemt en dat je daarmee dus nog steeds een probleem hebt

[3:29:25] met structurele investeringen in woningen.

[3:29:27] Dus kan daar dan ook iets mee gebeuren?

[3:29:30] Dat is de financieel technische vraag.

[3:29:33] Dan de politieke vraag.

[3:29:37] Hoe kun je een faciliteit bouwen zoals een herbestedingsreserve of een investeringsaftrek met een plafond van 325 miljoen?

[3:29:46] Het is toch in principe naar zijn aard een open einde regeling die doorgaat tot zolang er corporaties zijn met een bepaalde investeringsplannen en dat in die reserve zetten en dat kun je toch niet aan de voorkant met een schaartje knippen.

[3:29:59] Ziet de minister dat en hoe vrij voelt ze zich daarin om toch een goede faciliteit te bouwen of gebeurt dat met budgetaire dogmatiek?

[3:30:10] De minister.

[3:30:14] Voorzitter, dank u wel.

[3:30:17] Ik kijk uit naar de dag dat ik net zoveel technische antwoorden kan geven als u vragen.

[3:30:26] Dus dat zegt iets over mij, niet over u.

[3:30:28] Dus ik heb op rechts even gevraagd welke antwoord ik hierop kan geven zonder dat ik onzin ga uitkramen.

[3:30:36] En het voorstel is dat we een brief schrijven waarin we meer toelichten wat we precies bedoelen.

[3:30:42] Dan kan ik die brief eerst lezen en begrijpen voordat ik hem naar uw Kamer stuur.

[3:30:49] Is dat afdoende voor de heer Gim?

[3:30:51] Oh, dan moeten we een termijn vragen.

[3:30:59] In april.

[3:30:59] Is dat akkoord?

[3:31:01] Dat is helemaal akkoord en dank voor deze toezegging.

[3:31:04] Ik begrijp het helemaal, alle begrip.

[3:31:07] Ik heb nog een andere vraag als ik die mag stellen.

[3:31:10] Dat is de vraag over wat de minister zei in reactie op mijn illustratie aan de hand van Geitenkamp, maar ik had het ook kunnen zeggen aan de hand van de Haagse wijk, Moerwijk, mij wel bekend als oud-raadslid hier.

[3:31:24] En de makken van een wijk met een samenstelling met heel veel sociale huren, Geitenkamp 85 procent, Moerwijk 77, 78 procent, is dat het, toen het werd gebouwd, was het voor een breed publiek, er was niks aan de hand.

[3:31:40] En nu, via passende toewijzen, zijn we eigenlijk de samenstelling in de goedkoopste wijken van een stad steeds eenzijdiger aan het maken, steeds problematischer.

[3:31:48] En die 15 procent die de minister zegt,

[3:31:50] Ja, die gebruiken woningcorporaties vaak niet, snap ik ook wel, want de urgentie om woningen toe te wijzen aan anderen is ook heel groot.

[3:31:56] Dus hoe gaan we dit nou fatsoenlijk vormgeven dat we sterke wijken creëren?

[3:32:01] Want terwijl we erbij staan, creëren we in het ergste geval gewoon ghettos.

[3:32:07] En ik kan dat niet aanzien, terwijl we ooit trotse volkshuisvesting hadden in die wijken.

[3:32:12] En dat is een beetje de why achter mijn vraag.

[3:32:17] De minister.

[3:32:21] Zoals ik al aangaf, ik ben het met u eens en we moeten kijken hoe we samen met corporaties en de gemeenten hier een oplossing voor vinden.

[3:32:34] Vanmorgen, of gisteren volgens mij, heb ik een stuk getekend over dat in Zaandam dat we eigenlijk regie gaan voeren op de verdeling van huizen die daar vrijkomen

[3:32:49] om ervoor te zorgen dat die wijken niet nog slechter worden dan dat ze al zijn.

[3:32:53] Gelukkig hebben we daar ook het NPLV voor.

[3:32:56] Dus er zijn instrumenten.

[3:32:58] Ik ben geloof ik niet op zoek naar meer instrumenten.

[3:33:01] Ik ben op zoek naar dat de instrumenten worden toegepast op een manier die ervoor leidt dat die gemengde wijken, dat is denk ik waar u over heeft, want ik ken die wijk in Arnhem goed, ik ben daar onlangs nog geweest, dat moet je echt niet willen.

[3:33:15] Dat moeten we met z'n allen niet willen.

[3:33:17] Maar dan moet er wel gebruik gemaakt worden van de bestaande instrumenten.

[3:33:21] Dus ik zal in mijn gesprekken met de gemeentes en met de corporaties hier ook bij stilstaan.

[3:33:28] Helder, dan kijk ik naar de heer De Hoop voor het voorzitterschap.

[3:33:32] En dan geef ik mevrouw Beckerman het woord namens de Socialistische Partij voor een interruptie.

[3:33:37] Ja, voorzitter, ik vroeg de minister, bent u een blokkelijk?

[3:33:40] En dat bedoelde ik, omdat ik zie dat heel veel keuzes die nu gemaakt worden heel erg lijken op keuzes die deze wooncrisis zo diep hebben gemaakt.

[3:33:49] En dat zie ik toch ook echt terug in het debat.

[3:33:51] Enorm tekort bij corporaties.

[3:33:54] Hoge huren die gevraagd mogen worden, verkoop van sociale huurwoningen aan de ene kant en aan de andere kant belastingvoordeel voor beleggers.

[3:34:02] April al concrete maatregelen voor aanpassing van de wet betaalbare huur.

[3:34:07] Ja, voorzitter, herkent de minister dat dit beleid niet fundamenteel verschilt van wat hiervoor is gegaan?

[3:34:17] De minister.

[3:34:20] Ja, dank u wel.

[3:34:22] Zoals ik in mijn opening zei, is...

[3:34:28] Ik ben niet bezig op wie ik lijk.

[3:34:30] Ik ben bezig met wat is er nodig om tot honderdduizend huizen thuis te komen.

[3:34:38] Waarbij ik weet dat ik niks ga kunnen verzinnen waar iedereen helemaal gelukkig van wordt.

[3:34:44] Niets.

[3:34:45] Waar alles wat we verzinnen in combinatie gaat iemand iets moeten geven en iets

[3:34:50] kan iemand anders iets krijgen.

[3:34:54] Dus we hebben de markt ook nodig.

[3:34:57] We hebben iedereen nodig om dit vraagstuk voor elkaar te krijgen.

[3:35:02] Dus als er maatregelen zijn die we moeten nemen, als we vooruitlopend op evaluaties naar maatregelen moeten kijken,

[3:35:10] dan vind ik, ik voel me verantwoordelijk, ik denk ook dat ik het ben om naar alles te kijken en mijn ogen nergens voor te sluiten.

[3:35:17] Dus als ik dan toch op iemand moet lijken, dan wil ik graag op iemand lijken die overal naar kijkt.

[3:35:22] Een beter antwoord dan dat kan ik u helaas niet geven.

[3:35:27] Mevrouw Beckerman.

[3:35:29] Ja, voorzitter, maar if it walks like a duck, if it quacks like a duck, it probably is a duck.

[3:35:35] En mijn punt zit heel erg hier.

[3:35:37] De minister zegt, wat is nodig om tot 100.000 woningen te komen?

[3:35:40] Super.

[3:35:42] Er is 20 miljard tekort bij corporaties alleen al voor de bestaande afspraken.

[3:35:48] Daar vult het kabinet ongeveer 10 miljard van op.

[3:35:51] Dus dan is er een tekort van 10 miljard over.

[3:35:54] Dat is voor de bestaande afspraken.

[3:35:56] Er is een campagne gevoerd waarin gezegd werd 10 nieuwe steden.

[3:35:59] We gaan die wooncrisis oplossen.

[3:36:01] Maar zelfs voor de bestaande afspraken is al een tekort van 10 miljard.

[3:36:06] Dan gaan we toch op deze manier die wooncrisis niet oplossen.

[3:36:10] Laat staan.

[3:36:12] dat we komen tot die tien nieuwe steden waar toch ook sociale huurwoningen moeten staan.

[3:36:18] Dat is de achtergrond van mijn vraag.

[3:36:20] Hoe kom je ooit tot honderdduizend betaalbare woningen als je op deze manier omgaat met corporaties?

[3:36:28] Minister.

[3:36:32] Ik geloof niet dat ik tot honderdduizend woningen ga kunnen komen als ik het niet doe.

[3:36:37] Dus ik begrijp wat u zegt en tegelijkertijd ik moet naar alles blijven kijken.

[3:36:47] Het is geen scenario denkbaar.

[3:36:50] Er is gewoon geen scenario.

[3:36:52] Dat weet ik dan wel al na 16 dagen.

[3:36:54] Er is geen scenario denkbaar waarin je het voor iedereen goed kan doen en dat je dan ook nog honderdduizend huizen hebt.

[3:37:01] Als je het voor iedereen goed wil doen, dan blijven wij met elkaar eindeloos in gesprek.

[3:37:05] En dan zijn die mensen die op die woningen zitten te wachten, die zitten dan op ons te wachten.

[3:37:09] Dus we zullen met elkaar oplossingen in balans moeten zoeken, zodat er voor elke medelander, zoals ik ze noemde, een plek is, een thuis is in Nederland.

[3:37:19] En daar moeten we alles voor doen wat daarvoor nodig is.

[3:37:22] En daar kunt u op rekenen dat ik dat ga doen.

[3:37:24] En ik zal voorkomen dat ik een eend word.

[3:37:29] Ik geef het woord terug aan mevrouw Beckerman voor het voorzitterschap.

[3:37:32] Dank u wel.

[3:37:32] Dan zijn we gekomen aan het einde van de eerste termijn van zowel de zijde van de Kamer als de zijde van het kabinet.

[3:37:38] Ik kijk naar de collega's of er behoefte is aan een tweede termijn.

[3:37:40] Dat is het geval.

[3:37:42] In de tweede termijn hebben we spreektijden van één derde van de eerste termijn.

[3:37:47] Dat is één minuut en veertig seconden.

[3:37:49] Dan ga ik u strak aanhouden om ook voor zes uur te kunnen eindigen.

[3:37:53] De heer De Hoop, GroenLinks BVDA.

[3:37:55] Voorzitter, allereerst dank aan de minister voor de antwoorden in eerste termijn.

[3:37:58] Ik zou vier dingen kort langs willen lopen.

[3:38:02] De wet betaalbare huur, verzoek ik de minister echt om te wachten op de evaluatie.

[3:38:07] Ik zou dat echt vanuit zorgvuldigheid horen die zij daar zelf ook voor kozen, heel onverstandig vinden om dat niet te doen.

[3:38:13] Als het gaat over de voorrang van statushouders, de minister die gaf ook in haar eigen bijdrage aan dat ze dingen wil doen die juridisch correct zijn.

[3:38:21] Het inperken van de voorrang van statushouders zegt de Raad van State dat het tegen de grondwet ingaat.

[3:38:25] Als je dat weet, zou de minister dat absoluut niet moeten doen.

[3:38:28] En het is voor mijn fractie zwaarwezend, zeg ik ook tegen de minister.

[3:38:32] Daarnaast de zelfbewoningsplicht.

[3:38:34] Ik wacht de brief af, maar ook juist als je woningnood wil aanpakken, dan zou ik zeggen, doe dat nou niet, die beperking van gemeenten.

[3:38:41] En voorzitter, dan zou ik nog twee dingen naast elkaar willen plaatsen en willen schetsen waarom elke verkiezing verandering wordt beloofd en de VVD uiteindelijk haar zin krijgt.

[3:38:50] schetsen als het gaat over de hypotheekrenteaftrek, waar in het stuk van D66 en CDA stond dat het geleidelijk afgebouwd zou worden, wat niet gebeurt waar 11 miljard naartoe gaat dit jaar.

[3:39:01] En de minister vertelde net in haar eigen beantwoording dat op het moment dat wij de winstbelasting voor corporaties af zouden schaffen, dat het 160.000 woningen zou opleveren.

[3:39:12] Met het pakket wat dit kabinet nu doet, 36.000.

[3:39:15] Dat betekent dat wij 124.000 betaalbare woningen laten liggen.

[3:39:21] Laten liggen.

[3:39:21] Dus ik doe echt een broep op die minister en dat zal ik elk debat doen wat ik met deze minister heb namens GroenLinks Partij van de Arbeid om die winstbelasting zo snel mogelijk af te schaffen, want dan krijgen we niet alleen snel 100.000 woningen, maar ook betaalbare woningen.

[3:39:34] En daardoor zal ik deze minister elk debat op uitdagen.

[3:39:37] Dank.

[3:39:38] Dan ga ik naar de heer Vlag, SGP.

[3:39:49] Ja, voorzitter, dank u wel.

[3:39:50] Wat de heer Bontebal nooit gelukt is, is om het aantal moties terug te dringen in deze Kamer.

[3:39:55] Maar dat doet deze minister al in het eerste debat dat ik met haar heb, namelijk soepele toezeggingen op het gebied van recreatiewoningen en leennormen.

[3:40:04] En dat scheelt moties, dus dat waardeer ik.

[3:40:07] Dan noem ik nog twee dingen.

[3:40:09] Waar ik heel regelmatig op terug zou komen, is op die betaalbaarheid.

[3:40:12] Daar gaan we iets meer over horen.

[3:40:15] Dat zie ik als, naast de krapte op de woningmarkt, een ander groot probleem.

[3:40:19] Mensen moeten een te groot deel van hun inkomen uitgeven aan huisvestingen, komen daardoor sneller ook in andere problemen terecht.

[3:40:25] Dus daar zal ik regelmatig op terugkomen.

[3:40:28] En ik heb het antwoord, denk ik, rond vergunningen en gemeenten.

[3:40:32] En daar heb ik wat gemist, doordat ik twee debatten tegelijk deed.

[3:40:36] Dus ik benadruk nog maar een keer hoeveel winst daar te behalen is.

[3:40:40] Ik ben erg voorstander van autonomie van gemeenten, maar gemeenten moeten ook durven erkennen dat als er gebrek is aan kennis, aan capaciteit, dat uniformering ook echt kan helpen in het bereiken van doorbraken.

[3:40:52] Dus daar zit veel winst, die geef ik graag mee aan de minister.

[3:40:55] Dank u wel, heer Vlacht namens de SGP.

[3:40:57] Dan ga ik naar de heer Mooyman, BVV.

[3:40:59] Dank u wel, voorzitter.

[3:41:00] En inderdaad ook dank aan de minister voor de antwoorden.

[3:41:04] Ik wil hem er toch nog even bij halen omdat hij, denk ik, toch wel een voorbeeld is van hoe het niet moet gaan en vervolgens wat er nodig is, de gnephoek.

[3:41:14] Dat is natuurlijk in Alphen aan de Rijn een grote locatie geweest waar de provincie vele jaren lang woningbouw tegen heeft gehouden.

[3:41:23] Er uiteindelijk druk vanuit het Rijk nodig is geweest om daar wel wat voor elkaar te krijgen.

[3:41:29] Ik denk als we kijken naar de casussen die er nog zijn dat we toch een soort zelfde houding van de minister zouden willen om toch die doorzettingskracht te tonen.

[3:41:40] Ik denk ook als we dat bijvoorbeeld even vergelijken met de situatie Koudekerk in Alphen, waar een provincie dan zegt, nou u woont in een dorp, u heeft daar een thuis, de minister hecht daar ook aan, maar u kunt ook in de stad gaan wonen, want we gaan hier gewoon absoluut geen woningen bouwen.

[3:41:57] terwijl de woningdoelstellingen al niet gehaald worden.

[3:42:01] Voorzitter, zeg ik hem even bij.

[3:42:03] Ik denk dat dat allemaal illustreert dat er ook van deze minister echt doorzettingskracht richting vooral die hogere mede-overheden nodig is.

[3:42:11] En ik hoop ook dat de minister, zo af en toe frons ik even, dat is niet naar de minister toe, maar dat is ook gelet op het feit dat ik die uitleg vanuit provincies ken, maar dat er toch heel veel mensen wel graag die woning willen hebben.

[3:42:25] En ik hoop dat de minister dat ook meeneemt.

[3:42:27] Dankuwel voorzitter en veel dank aan de minister voor de beantwoording van de vragen en de soepele toezeggingen.

[3:42:38] Blij met de opmerking van de minister over Europa, dat ze niks te zoeken hebben over ons woningbeleid.

[3:42:44] ...zaak is, daar gaan we de minister zeker bij helpen en aanhouden, zoals ik al zei.

[3:42:49] Wat betreft de wet betaalbaar huren, ik zit er wat anders in dan collega De Hoop natuurlijk, dus ik ben blij met de toezegging om in april te komen met een brief en ik hoop dat er ook echt een ander beleid gaat ontstaan en dat er goed wordt ingrepen op wat ik noem een wet die niet werkt en die tot uitponding gaat leiden.

[3:43:03] Dus ik ben benieuwd naar de brief van april.

[3:43:06] Ja, over de staatshouders, dat stelt mij zeer teleur, daar ligt een wetsvoorstel die volgens mij goed in de kaart steekt.

[3:43:12] Een dag langer gewacht betekent gewoon dat Nederlanders op een oneerlijke manier op deze woningmarkt terecht moeten komen.

[3:43:19] Dus ik hoop echt dat de minister daar toch een andere route voor gaat kiezen en snel met de afschaffing gaat komen.

[3:43:26] Terwijl de migratie, ja, ik mis daar toch wel...

[3:43:29] Ik hoor vooral de killer cijfers die ik al kende en die zijn schrikbare, wat mij betreft, als het gaat om de woningmarkt en migratiecijfers.

[3:43:36] En ik mis dan toch wel wat urgentie en wat...

[3:43:39] wat gevoel bij wat dit nou eigenlijk doet met Nederlanders op de woningmarkt, deze massamiga's.

[3:43:43] Ik zou de minister dan toch willen uitdagen om daar toch nog eens even, los van de cijfers, die kloppen uiteraard, toch iets met meer urgentiegevoel over dit vraagstuk te spreken.

[3:43:51] Dank u wel, voorzitter.

[3:43:53] Dank u wel, heer Klemink namens JA21 van Leyen D66.

[3:43:57] Ja, dank u wel, voorzitter.

[3:43:58] En ook dank aan de minister voor de soepere toezegging en de beantwoording van de vragen.

[3:44:02] Ik zou nog eigenlijk aandacht willen vragen voor één punt en dat is de tijdelijke huisvesting van economisch daklozen in woonhotels.

[3:44:09] Ik begrijp dat daarbij de gemeentes wat zorgen over zijn dat bij de inwerking training van de wetversterking regie de categorie sociale noodsituatie als grondslag vervalt, waardoor daar wat uitvoeringsproblemen komen.

[3:44:21] Zou ik de minister mogen vragen om daar nog even naar te kijken?

[3:44:25] Dank u wel, heer Van Leijen namens DC60.

[3:44:27] Nobel, de VVD.

[3:44:29] Ook wel, voorzitter.

[3:44:30] Ik ben blij dat de minister heeft aangegeven dat ze in april dus ook met een briefkompenis ook daadwerkelijk de negatieve effecten van die wet betaalbare huur wil gaan aanpakken.

[3:44:40] En ook dit debat is het weer heel veel gegaan over sociale woningbouw en wat de VVD betreft veel te weinig over betaalbare koop en het middensegment.

[3:44:48] En ik zou de minister echt willen vragen om als er een volgende keer weer in blokjes wordt gesproken om dan ook gewoon een apart blokje te maken van betaalbare koop en het middensegment.

[3:44:57] Al die jongeren die net hun opleiding hebben gehaald, met een baan begonnen zijn, maar te veel verdienen voor een sociale huurwoning en te weinig verdienen voor een betaalbare koopwoning, over die mensen hebben we het hier ook.

[3:45:08] En juist al die rapporten die de afgelopen weken zijn verschenen, laten zien dat die mensen nu echt in de knel zitten.

[3:45:14] Dus wat de VVD betreft blijven we daar ook met elkaar over in gesprek, ook volgende week weer.

[3:45:19] Dank u wel, heer Nobel-VVD.

[3:45:21] Dan de heer Ruscher, Forum voor Democratie.

[3:45:23] Dank, voorzitter.

[3:45:24] In Nederland betalen een heleboel mensen huren die wel kunnen oplopen tot bijvoorbeeld 1.800 euro per maand of meer, terwijl zij heel graag een woning zouden willen kopen.

[3:45:35] En toch krijgen diezelfde mensen, die dus bijvoorbeeld 1.800 euro een huur betalen, volgens de huidige hypotheekregels vaak geen hypotheek om een woning te kopen, waarbij zij bijvoorbeeld vergelijkbare maandlasten zouden hebben.

[3:45:47] Dat betekent dus dat zij jarenlang probleemloos die hoge huur betalen, maar geen huis kunnen kopen.

[3:45:53] En er is op initiatief van de NHG in 2022 een pilot geweest waarbij huurbetalingen werden meegewogen bij hypotheekverstrekking.

[3:46:02] Maar daar is vrij weinig vervolg aan gegeven.

[3:46:05] En mijn vraag aan de minister is of zij bereid is te onderzoeken of er opnieuw een pilot kan worden gestart, maar dit keer dan onder aansturing van het ministerie van VRO en uiteraard mogelijk in samenwerking met andere organisaties en ministeries, waarbij onderzocht wordt of bewezen huurbetalingen structureel kunnen worden meegewogen bij het bepalen van de maximale hypotheeklast.

[3:46:29] Dank u wel.

[3:46:30] Dank u wel, heer Ruscher, Forum voor Democratie.

[3:46:32] Mevrouw Steen, CDA.

[3:46:34] Dank u wel, voorzitter.

[3:46:35] En ook dank aan de minister voor haar heldere beantwoording en haar openhouding in dit debat.

[3:46:40] Ik denk dat we elkaar nog heel vaak gaan spreken op het onderwerp volkshuisvesting en wonen.

[3:46:45] En ik denk dat dat een goed idee is.

[3:46:48] Ik sluit me aan bij de heer Nobel als het gaat over de aandacht voor het middensegment.

[3:46:53] Dat is ook precies de reden waarom ik de minister wel zou willen aansporen om te kijken naar welke tijdelijke of welke maatregelen we zouden kunnen nemen

[3:47:00] Als het gaat over dit segment nog voor de evaluatie van de wet betaalbare huur, volgens mij kan dat ook prima.

[3:47:05] Er liggen er al een aantal voorstellen klaar om dat te doen.

[3:47:08] Dus laten we dat vooral ook doen.

[3:47:10] Doorgaan hiermee en ik wou bijna zeggen tot maandag.

[3:47:15] Maar niet voordat er nog een interruptie is voor u van de heer De Hoop, GroenLinks BvdA.

[3:47:21] Ja, want toch op het laatste punt, de scherpte waarmee mevrouw Steen dat zegt, bevreemt mij wel een beetje, omdat het natuurlijk ook een wet was van een CDA-minister die nadrukkelijk ook de woningmarkt meer wilde reguleren en terug wilde naar volkshuisvesting, iets wat ik ook veel herken in de bijdrage van het CDA nog steeds.

[3:47:37] Is het niet verstandig om bij zo'n grote wet een evaluatie af te wachten?

[3:47:40] En waarom, van een bestuurderspartij als het CDA, verbaast het mij een beetje dat dat hier nu niet het geval is?

[3:47:47] Steen CDA.

[3:47:49] Zeker en dat is ook helemaal waar, voorzitter.

[3:47:51] En het is ook niet zo dat het CDA zegt dat die wet betaalbare huur van tafel moet.

[3:47:56] Sterker nog, we zijn heel blij met die wet omdat we zien dat huurbescherming daarmee geborgd is, dat we ook zien dat het leidt tot

[3:48:04] Verduurzaming, dus er zit een heleboel goede kanten aan die wet.

[3:48:08] En tegelijkertijd zien we ook een aantal nadelige effecten.

[3:48:10] Daar zijn wij ook niet blind voor.

[3:48:11] Dat heeft het CDA overigens ook gezegd in de afgelopen maanden.

[3:48:16] En juist daarom is het goed om te kijken naar wat we nu al zouden kunnen doen.

[3:48:20] En dat zijn allemaal geen dingen, dat is geen rocket science.

[3:48:23] Dat zijn dingen die eigenlijk al op de plank liggen.

[3:48:25] waar we mee aan de slag kunnen.

[3:48:28] En dan vind ik dat we het aan onze stand verplicht zijn als wij met elkaar aan deze tafel zeggen het is belangrijk dat we versnellen, het is belangrijk dat we die woningbouw vlot trekken, het is belangrijk dat we balans krijgen in die koop- en huurmarkt, om daar alvast niet mee te wachten en het ene te doen en het andere niet te laten.

[3:48:46] Dus wat mij betreft kunnen we dat goed doen, voorzitter.

[3:48:49] Een hele korte volgvraag en dan ook een kort antwoord, alsjeblieft.

[3:48:52] De heer De Hoop, GroenLinks BvA.

[3:48:54] Als het dan gaat om de middenhuur, als mevrouw Steen dat dan zo belangrijk vindt in de balans, waarom heeft het CDA dan geaccepteerd dat bij die twee derde betaalbaar een groter deel betaalbare koop gerealiseerd moet worden, wat ervoor zorgt dat die middenhuur juist uit het betaalbare segment wordt gedrukt bij nieuwbouw?

[3:49:09] Dus ik snap dat dan niet zo goed.

[3:49:10] Ja, dat was een korte vraag.

[3:49:12] Steen, CDA.

[3:49:13] Dat is omdat dat hele brede middensegment neer in balans moet komen en omdat wij het ook gunnen aan mensen en jongeren om ook hun woning te kunnen kopen.

[3:49:22] En we zien dat op dit moment veel minder en minder goed het geval is en dat juist die balans ook hersteld moet worden.

[3:49:30] Dus het is niet het een of het ander, maar het zal allebei moeten.

[3:49:34] En juist die betaalbare koop, die gaat daar aan bijdragen, mits ze op een goede manier geborgd.

[3:49:40] Dank u wel.

[3:49:40] Dan ga ik naar de heer Grimwist, ChristenUnie.

[3:49:42] Voorzitter, dank.

[3:49:45] Dank ook aan de minister voor haar eerste volkswijzendingsdebat hier in de Kamer en de toezeggingen.

[3:49:53] Ik heb in de eerste termijn een beetje gefreewheeld, daardoor heb ik een paar vragen, weet ik vergeten, en met permissie stel ik er toch een paar.

[3:50:00] Dus sorry voor de techniek soms.

[3:50:03] Hoe staat het met de uitvoering van de aangenomen motie die aan de regering verzocht om in lijn met de oorspronkelijke doelstelling onder de taakoverdrachtsvrijstelling af te zien van overdragsbelasting bij taakoverdracht tussen woningcorporaties door blokkades in de uitvoeringspraktijk weg te nemen?

[3:50:18] Dat was het verzoek van die motie.

[3:50:19] Die is aangenomen.

[3:50:20] Dat is toch wel een bouwsteen in het helpen van corporaties in hun woningbouwopgaven, zeker als er te weinig investeringscapaciteit is bij de een en bij de ander wel.

[3:50:30] Ten tweede, de middelen die in de coalitieakkoord zijn opgenomen, zijn die bijvoorbeeld ook

[3:50:37] ...potentieel bestemd voor het nationaal fronsbetaalbare koop?

[3:50:40] Dat hebben we collega's Peter de Groot van de VVD... ...samen met CDA en ikzelf de afgelopen jaren aangejaagd.

[3:50:47] Alleen zit 100 miljoen in dat motortje... ...en dat is eigenlijk te weinig om dat motortje te laten lopen.

[3:50:52] Wat is de visie van de minister daarop?

[3:50:53] En dat hoeft niet allemaal in tweede termijn... ...kan ook meegenomen worden in brieven die nog komen.

[3:50:58] En ten derde, wat is de reactie van de minister... ...op de aanbevelingen uit het evaluatierapport... ...Nationaal Actieplan Dagloosheid?

[3:51:06] Daar staan hele duidelijke aanbevelingen en ik ben benieuwd hoe de minister dat ziet.

[3:51:09] En eventueel kan het antwoord ook volgen bij het WGO aanstaande maandag.

[3:51:14] Helder, dank u wel.

[3:51:15] Dan kijk ik naar de heer De Hoog voor het voorzitterschap.

[3:51:19] Het woord is aan mevrouw Beckerman namens de Socialistische Partij.

[3:51:22] Ja, dank u wel.

[3:51:24] Voorzitter, wonen is gewoon de grote ongelijkmaker in Nederland.

[3:51:29] En de hypotheekrenteaftrek, daar geven we 11 miljard per jaar aan uit.

[3:51:35] En een groot deel gaat naar de rijkste groep.

[3:51:40] Twee partijen, nu de coalitievormer, hadden beloofd om daar iets aan te doen.

[3:51:45] En wat zien we nu?

[3:51:46] Hij wordt niet verlaagd, hij wordt zelfs iets verhoogd.

[3:51:50] Dat is 11 miljard aan de ene kant.

[3:51:52] Daarnaast, aan de andere kant, de corporaties.

[3:51:56] Dus we hebben 11 miljard voor hypotheekrenteaftrek.

[3:51:59] De corporaties krijgen pas over twee jaar een kwart miljard.

[3:52:05] erbij.

[3:52:06] Elf miljard per jaar voor de een, kwart miljard over een paar jaar voor de corporaties.

[3:52:12] En voorzitter, ik vind dat problematisch, omdat we daarmee nooit uit die wankris gaan komen.

[3:52:17] En de reden dat ik daar vrij fel over ben, is omdat ik me hier ook behoorlijk teleurgesteld ben.

[3:52:24] Want er zijn gewoon hele grote beloftes gedaan.

[3:52:27] Het was een hoopvolle optimistische boodschap in de campagne.

[3:52:30] Het was een groot onderwerp en een reden voor heel veel kiezers.

[3:52:34] En dat gaan we niet waarmaken op deze manier, voorzitter.

[3:52:38] En daar laat ik het bij in tweede termijn.

[3:52:41] Maar ik vind het goed dat er een twee minuten debat is aangevraagd, zodat we ook met eigen voorstellen kunnen komen, want dat zullen we altijd blijven doen.

[3:52:48] Dan geef ik het voorzitterschap terug aan mevrouw Beckerman.

[3:52:51] Dank u wel.

[3:52:52] En dan kijk ik naar de minister of zij direct kan antwoorden in tweede termijn.

[3:52:55] De minister.

[3:52:56] Dan begin ik met de vraag van de NHG-pilot van Forum.

[3:53:11] We zijn in gesprek met de financiële instellingen over hoe meer maatwerk toch kan leiden tot sneller verkrijgen van een hypotheek voor de doelgroep die u benoemt.

[3:53:23] Dus ik zou graag eerst die gesprekken willen afronden voordat we conclusies trekken over of het opnieuw moet of op een andere manier moet.

[3:53:30] Dan de vraag van de ChristenUnie over het fonds betaalbare koop.

[3:53:36] Daar kijk ik naar.

[3:53:37] Dat loopt mee in de augustusbesluitvorming, wat ik met de envelop uit het coalitieakkoord ga doen.

[3:53:43] Dat moet ik ook nader met financiën bespreken.

[3:53:46] En over de dakloosheid wil ik graag gebruik maken van uw aanbod dat ik dat maandag mag doen.

[3:53:56] Even kijken.

[3:53:58] Er lag ook nog een vraag uit Eerste.

[3:54:00] Oh, ja.

[3:54:01] En nog naar de motie over taakoverdracht.

[3:54:08] Even kijken, daar ben ik mee bezig.

[3:54:10] Overdrachtsbelasting, ja, daar ben ik mee bezig.

[3:54:12] Dat onderzoeken we samen met Financiën en ik verwacht dat in het kader van het belastingplan dat ik er daarbij op terug kan komen.

[3:54:21] Dat waren volgens mij de vragen.

[3:54:24] Dan, fijn, dank dat we dit hebben kunnen doen op deze manier.

[3:54:29] Ik heb goed geluisterd en u ook gehoord.

[3:54:32] Volgens mij hebben we allemaal hetzelfde doel voor ogen.

[3:54:35] 100.000 woningen met urgentie.

[3:54:38] Ik neem al uw aandachtspunten mee.

[3:54:40] Met een enkeling van u ga ik ook ergens op bezoek en ik kijk uit naar alle volgende debatten die nog komen gaan met u.

[3:54:47] Dank u wel.

[3:54:53] Dank u, voorzitter.

[3:54:54] Mijn vraag aan de minister is of zij dan dit concrete voorstel, wat ik net aankaarte, dus om bewezen huurlasten van een aantal jaar, of dat ook kan worden meegenomen in de gesprekken die zij voert met de financiële instellingen.

[3:55:07] De minister.

[3:55:08] Ja, dank u wel, voorzitter.

[3:55:09] Ik neem het mee in de gesprekken, ja.

[3:55:12] Helder, daarmee zijn we bijna aan het einde gekomen van dit debat, maar niet voordat ik, zoals te doen gebruikelijk, de toezegging met u doorneem.

[3:55:21] Allereerst, voor de zomer ontvangt de Kamer een voortgangsbrief over de uitvoeringen van het programma Stoer.

[3:55:26] Hierin gaat de minister ook in op haar vereenvoudigingsplan voor regelgeving voor de fysieke leefomgeving.

[3:55:33] Dat is juist.

[3:55:35] Dit najaar ontvangt de Kamer een brief over het gesprek dat de minister voert met de provincie Zuid-Holland over de uitvoering van de motie Mooyman, dat is kamerstuk 368022, nummer 18, over woningbouw in Koude Kerk doorgang te laten vinden.

[3:55:51] Dat klopt.

[3:55:52] In april ontvangt de Kamer een beleidsbrief met betrekking tot de permanent bewoner van vakantieparken.

[3:55:57] De minister ontvangt contactgegevens van het lid Vlag van gemeente slash ervaringsdeskundige en koppelt terug in deze brief.

[3:56:05] Ja, dat is onderdeel van de beleidsbrief.

[3:56:08] Dus geen aparte brief.

[3:56:10] Nee, dat is prima.

[3:56:12] Voor de zomer ontvangt de Kamer een brief van de minister over haar plannen om woningdelen slash woningsplitsen eenvoudiger te maken.

[3:56:20] Voor de zomer ontvangt de Kamer de aanpak voor oudere huisvesting en doorstroming.

[3:56:26] Op zeer korte termijn ontvangt de Kamer een brief over hoe zij zal omgaan met het wetsvoorstel verbod voorhang statushouders.

[3:56:34] In april informeert de minister de Kamer vooruitlopend op de evaluatie van de wet betaalbare huur wat zij wil gaan doen met betrekking tot de wet betaalbare huur.

[3:56:43] De minister zal zich verdiepen in het CPB-rapport over de impact van leennormen na aanleiding van de vraag van het lid Vlag en informeert de Kamer hierover.

[3:56:52] Daar hebben we nog geen datum voor.

[3:56:58] Voor de zomer ontvangt de Kamer de inzet van de minister voor realisatie meer middenhuurwoningen naar aanleiding van de nieuwe EU-staatssteunregels.

[3:57:14] Voor de zomer ontvangt de Kamer een brief over de voortgang van de nationale prestatieafspraken.

[3:57:18] Daarin gaat de minister in op de aanpak van de schimmelproblematiek door de woningcorporaties.

[3:57:25] In april ontvangt de Kamer een brief over de inzet van de minister over de investeringsfaciliteit van corporaties na aanleiding van vragen van het lid Ginwis.

[3:57:35] Bij het Belastingplan komt er een reactie op motie over afzien van taakoverdragsbelasting.

[3:57:41] Die klopt ook.

[3:57:43] Bij taakoverdracht.

[3:57:45] Bij taakoverdracht, dank u wel.

[3:57:47] Voorzitter, ik moet iedereen bedanken, maar ik bedank vooral de GIVIR die deze toezeggingen zo keurig leesbaar heeft opgeschreven.

[3:57:54] En daarmee zijn we echt aan het einde gekomen van deze vergadering.

[3:57:57] Het lid De Hoop heeft een twee-minutendebat aangevraagd en dat zal plenair worden gepland.

[3:58:02] Dank allen en daarmee sluit ik de vergadering en wens ik u allen een fijne avond.