Artikel 100 inzet in de Middellandse Zee

[0:00:00] de vergadering van de vaste Commissie voor Buitenlandse Zaken.

[0:00:03] Aan de orde is een debat over de artikel 100 brief over de inzet in de Middellandse Zee.

[0:00:08] Ik heet de bewindspersonen, de minister van Buitenlandse Zaken, de minister van Defensie en de leden allemaal van harte welkom.

[0:00:15] Ik begrijp dat we nog in afwachting zijn van de beantwoording van feitelijke vragen.

[0:00:21] Die kunnen elk moment binnenkomen.

[0:00:23] Dan is er een leespauze waarbij de leden de mogelijkheid hebben om de antwoorden ook tot zich te nemen.

[0:00:28] Dus ik stel voor dat we bij deze een kwartier schorsen en dat het debat dan aanvangt daarvan uit te gaan dat die antwoorden bijzonder rap komen.

[0:00:36] Hierbij schors ik de vergadering.

[0:04:03] indrukken

[0:16:36] Ik kijk heel even naar de leden hoeveel tijd er nog nodig is om te lezen, want ik zou graag... Ja?

[0:16:45] Oké, nog vijf.

[0:16:46] Ja.

[0:21:51] Goed, ik stel voor dat we het debat beginnen.

[0:21:56] We hebben in principe vier minuten spreektijd, gegeven het groot aantal sprekers stel ik voor dat we onderling drie interrupties hebben en dan is er wat meer ruimte voor interrupties richting de bewindspersonen, waar wij we er in ieder geval vier hebben.

[0:22:12] Verder heb ik met de leden overlegd dat we de eerste termijn hier doen in het commissiedebat en daarna plenair afronden.

[0:22:20] Dus dat is de

[0:22:21] Tweede termijn.

[0:22:23] En dan geef ik heel graag het woord aan de heer Markeshouwer van de groep Markeshouwer voor zijn eerste termijn.

[0:22:28] Dank u wel, voorzitter.

[0:22:29] Van de ministers hebben wij een zogenaamde artikel 100 brief ontvangen.

[0:22:33] Tijdens deze commissievergadering spreken wij deze brief.

[0:22:36] Bij de plenère afronding en de daarop volgende stemming kunnen wij hopelijk besluiten om een Nederlands regat naar het oostelijke gedeelte van de Middellandse Zee te sturen.

[0:22:44] Ik zeg hopelijk, omdat onze fractie van mening is dat wij onze bondgenoten moeten bijstaan.

[0:22:49] Vooral omdat zij nu letterlijk door het monsterlijke Ayatollah-regime in Teheran onder vuur worden genomen.

[0:22:54] Ik zeg hopelijk omdat het niet ondenkbaar is dat die Iraanse raketten in grotere hevigheid op ons of onze bondgenoten afgevuurd gaan worden.

[0:23:03] Ik zeg hopelijk omdat het dappere Persische volk al vijftig jaar door hun barbaarse djihadistische leiders vermorzeld wordt en ik hen hun vrijheid gun.

[0:23:12] Ik zeg hopelijk, omdat dat kwaadaardige regime het vrije Westen wil vernietigen.

[0:23:18] Ik zeg hopelijk, omdat die bloeddorstige leiders van Iran openlijk dreigen met terroristische aanslagen op Europese steden.

[0:23:25] Het sturen van het Fregat, dat defensieve handelingen uitvoert, is dus wel het minimale wat Nederland moet doen om de nationale veiligheid te garanderen.

[0:23:33] Voor ons staat het beschermen van de Nederlandse belangen met deze missie voorop.

[0:23:37] Amerika en Israël hebben onze hulp helemaal niet nodig.

[0:23:40] En Iran ligt ver weg.

[0:23:43] Wat ons betreft is het doel van deze missie om die rechtvaardige en legitieme oorlog al daar, vooral heel ver weg, van hier te houden.

[0:23:51] Een aantal vragen.

[0:23:53] Kan de minister aangeven dat als het vergat onverhoopt wordt aangevallen?

[0:23:57] Hoe onze militairen zichzelf dan kunnen verdedigen?

[0:24:01] Welke persoonlijke bewapening hebben zij en wat is hun geweldsinstructie?

[0:24:05] Hebben zij voldoende mandaten om zichzelf maximaal te verdedigen met meer vuurkracht dan hun aanvallers?

[0:24:11] En hoe zorgen wij ervoor dat onze militairen direct herbevoorraad kunnen worden?

[0:24:16] Voorzitter, met een plenaire afronding zo dadelijk zal ik het herhalen, maar ik wil nu alvast zeggen dat ik onze dappere militairen, die bereid zijn deze opdracht van het Koninkrijk uit te voeren, bijzonder waardeer en ik hen namens mijn fractie een behouden vaart en een veilige terugkeer toewens.

[0:24:33] Dank u wel.

[0:24:36] Dank u wel.

[0:24:37] Dan is nu het woord aan de heer Van Baarle van DENK.

[0:24:41] Dank voorzitter.

[0:24:42] De Nederlandse regering wil ingaan op het verzoek van Frankrijk en met een luchtverdediging zijn commando voor gat deelnemen aan een missie in de Middellandse Zee na aanleiding van de oorlog in Iran.

[0:24:52] En denk eens helder, de aanval van Israël en de Verenigde Staten op Iran is in strijd met het internationaal recht, hoe je het ook wendt of keert.

[0:25:00] De aanval heeft geleid tot burgerslachtoffers, waaronder talloze slachtoffers na de aanval op een meisjesschool in Minab.

[0:25:08] En het is moeilijk om verifieerbare informatie te krijgen over het totaal aantal slachtoffers, maar de beelden van de verwoesting die we zien uit Iran, die beloven niet veel goeds.

[0:25:17] Volgens Pax hebben we in ieder geval meer dan duizend burgerdoden.

[0:25:21] Denk wil dat de oorlog stopt.

[0:25:24] Dat betekent dat alle aanvallen moeten stoppen.

[0:25:27] De aanvallen van Israël aan de Verenigde Staten en ook de aanvallen van Iran op buurlanden.

[0:25:32] We moeten alles op alles zetten om ervoor te zorgen dat diplomatie een kans krijgt.

[0:25:38] En uiteraard zijn we in gedachte bij het volk in Iran.

[0:25:41] Nu ze naast repressie ook lijden onder oorlog.

[0:25:44] Wij willen dat maatregelen blijven genomen worden om te strijden voor hun mensenrechten en dat plegers van misdaden tegen het Iraanse volk ook een verdiende straf krijgen.

[0:25:54] We veroordelen schendingen van mensenrechten.

[0:25:57] De manier hoe je dat doet is echt in niets met een illegale oorlog van Trump en Netanyahu.

[0:26:03] En DENK wil dat Nederland op geen enkele manier bij de illegale oorlog van de Verenigde Staten en Israël betrokken raakt.

[0:26:09] Niet direct en niet indirect.

[0:26:11] Nederland mag geen oorlog voeren van Netanjauw en Trump.

[0:26:15] Hun Zionistische project en hun imperialisme, daar mag Nederland niet aan bijdragen.

[0:26:20] Is de minister dat met DENK eens?

[0:26:22] En DENK maakt zich zorgen om verschillende aspecten van deze missie.

[0:26:27] Indien Nederland bescherming biedt aan het Cypriotische grondgebied, dan betekent dat ook dat Nederland bescherming biedt aan de basis van het Verenigd Koninkrijk op Cyprus.

[0:26:35] En vanaf deze basis opereren naar verluidt ook Amerikaanse vliegtuigen.

[0:26:40] Dat zou betekenen dat Nederland direct betrokken kan raken bij gevechtshandelingen om Amerikaanse militaire doelen te beschermen.

[0:26:47] En daarmee zou Nederland dus direct een onderdeel worden van deze oorlog en ook zelfs de Amerikaanse oorlogsmachinerie beschermen.

[0:26:54] Wat is de reactie van de minister hierop?

[0:26:56] Het is ook onduidelijk wat het huidige en het toekomstige mandaat van het Franse vliegtuigschip is en het mandaat van de andere deelnemende landen.

[0:27:04] De schriftelijke beantwoording is vaag.

[0:27:07] Welke partners en bondgenoten gaat het Franse vliegtuigschip in de regio nou exact beschermen?

[0:27:12] Is het honderd procent uitgesloten dat Israël hieronder valt?

[0:27:16] Welke gevechtshandelingen kan dit vliegtuigschip allemaal gaan uitvoeren?

[0:27:20] Is het uitgesloten dat de Char de Gaulle ook vanuit defensief oogpunt preventief gaat aanvallen?

[0:27:26] Wordt het defensieve mandaat ook door alle deelnemende landen op dezelfde manier gezien?

[0:27:31] Of kan het mandaat ook toeleiden dat deelnemende landen dit per geval ruimer kunnen interpreteren?

[0:27:36] Graag willen wij op deze vragen antwoorden, want deze onduidelijkheden kunnen er allemaal toeleiden dat Nederland in situaties terechtkomt waarbij Nederland betrokken raakt bij die oorlog.

[0:27:47] Tot slot maakt Denk zich ook zorgen over mogelijke informatieuitwisseling die een bijdrage aan de oorlog kan leiden.

[0:27:54] Is het keihard uitgesloten dat er met Israël en de Verenigde Staten door deelnemende landen uit het vlootverband informatie uitgewisseld kan worden die door Trump en Netanjauw kunnen worden ingezet voor hun oorlog?

[0:28:06] Want ook bijvoorbeeld dat luchtbeeld uit de schriftelijke beantwoording dat gedeeld wordt, kan daarvoor worden aangewend.

[0:28:13] Graag een reactie.

[0:28:14] Onze deelname, voorzitter, tot slot leidt Trump op zijn minst al toe dat er een indirecte bijdrage wordt geleverd aan de oorlog van Trump en Netanyahu.

[0:28:23] Als wij met die capaciteiten aanwezig zijn in de regio, ontlasten wij hoe dan ook hun legers.

[0:28:29] En denk, zoals gezegd, we willen op geen enkele manier, direct nog indirect, bijdragen aan een illegale oorlog van Trump en Netanyahu.

[0:28:36] En wij zullen dan naar alle waarschijnlijkheid niet instemmen met de Nederlandse deelname.

[0:28:41] Ik dank u, voorzitter.

[0:28:44] Dan geef ik graag het woord aan mevrouw van der Werff van D66.

[0:28:48] Dank voorzitter.

[0:28:50] De nieuwe crisis waarin we zijn beland laat weinig ruimte voor uitstel.

[0:28:55] Voor het eerst sinds de oprichting van de Europese Unie is een lidstaat Cyprus doel geworden van een militaire aanval.

[0:29:02] En ook Turkije is inmiddels tweemaal doelwit geweest van Iraanse raketten.

[0:29:07] Na de onbezonnen aanval van de Verenigde Staten en Israël slaat Iran nu roekeloos om zich heen.

[0:29:14] We hebben te maken met een conflict waarvan de escalatie niet te overzien is.

[0:29:19] Dus wat we ook van deze oorlog vinden, we hebben te maken met de gevolgen daarvan.

[0:29:24] En voorzitter, daarmee staan we ook voor een verantwoordelijkheid.

[0:29:28] Onze eerste plicht is burgers veilig te houden.

[0:29:31] En mijn fractie pleit al jaren voor een Europa dat zijn eigen broek ophoudt.

[0:29:36] Dat wij, Europese bondgenoten, samen optrekken om elkaar te beschermen in onzekere tijden.

[0:29:43] En dit is zo'n moment.

[0:29:45] Daarom staat mijn fractie positief tegenover het initiatief om de Evertse in te zetten als onderdeel van dit vlootverband.

[0:29:53] Met onze uitstekende fragatten en uitzonderlijke mensen kan een cruciale bijdrage worden geleverd aan de verdediging van ons continent en het versterken van de Europese luchtafweer.

[0:30:04] Zo kunnen we juist escalatie voorkomen.

[0:30:08] Want in al het geopolitieke geweld van deze dagen lijkt het nauwelijks nog te gaan over het lot van de Iraanse bevolking.

[0:30:15] Maar ook zij zijn allerminst geholpen bij een directe confrontatie tussen Iran en de NAVO.

[0:30:21] Maar voorzitter, hoe zwaar zo'n moment ook weegt, we kunnen ons geen lichtzinnige besluiten permitteren.

[0:30:28] We spreken vandaag immers over de inzet van Nederlandse militairen.

[0:30:32] De geschiedenis leert ons bovendien dat missies soms langzaam van karakter veranderen, dat mandaten verruimen, dat doelen opschuiven en dat defensieve operaties gaandeweg een offensieve dementie kunnen krijgen.

[0:30:47] En daarom hechten wij ook sterk aan de twee voorwaarden die in de brief worden genoemd.

[0:30:52] Een helder defensief mandaat en een duidelijke geografische begrenzing van deze missie.

[0:31:00] Tegelijkertijd weten we dat de realiteit de papieren werkelijkheid snel kan inhalen.

[0:31:05] We willen onze mensen niet met een onmogelijke missie op pad sturen, maar we vragen wel om duidelijkheid over het proces.

[0:31:13] Zeker omdat we meevaren in een vlootverband onder leiding van een ander land.

[0:31:18] Besluiten van de Franse commandant kunnen directe gevolgen hebben voor Nederlandse militairen en voor onze geopolitieke positie.

[0:31:26] Ik wil de minister daarom vragen om op enkele punten te reflecteren.

[0:31:30] Is ons mandaat hetzelfde als dat van de Fransen?

[0:31:33] Met andere woorden, kan de minister bevestigen dat de inzet van het hele vlootverband, inclusief de middelen aan boord van de Charles de Gaulle, strikt defensief is en zich beperkt tot operaties boven de Middellandse Zee?

[0:31:47] Ten tweede kan de minister toezeggen dat bij iedere verruiming van het mandaat, of dat nu de taken van het Franse vliegtechschip betreft, het vlootverband als geheel of de Evertse, de Kamer vooraf zal worden geconsulteerd.

[0:32:01] Ik kijk uit naar zijn antwoorden.

[0:32:05] Wil ik zeggen dat het heel goed is dat we concrete stappen zetten voor de verdediging van Europa.

[0:32:10] Maar ook laten we niet vergeten dat in het oosten van ons continent het nog dagelijks raketten regent.

[0:32:18] En ook de Oekraïners verdienen juist nu onze aanhoudende steun.

[0:32:24] En ik zie een interruptie van mevrouw Teunissen.

[0:32:28] Voorzitter, dank u wel.

[0:32:30] Het valt mij op dat D66 nu een aantal keer de aanval door Trump en Netanyahu op Iran heeft betiteld als onbezonnen, omdat er sprake is van een crisissituatie.

[0:32:41] En terwijl deze aanval illegaal is en niet in lijn is met het internationaal recht,

[0:32:47] Nou staat D66 bekend als de partij die zich hard maakt voor het internationaal recht.

[0:32:52] Mijn vraag is, zou het niet helpen om deze aanval ondubbelzinnig te veroordelen, ook in relatie tot deze missie?

[0:32:59] Dus zou het defensieve karakter niet worden versterkt door juist ook echt deze aanval ondubbelzinnig te veroordelen, zodat Nederland zich distancieert van deze aanval en dus ook echt laat zien dat het defensief is?

[0:33:14] Voordat ik mevrouw Van der Werf het woord geef, wil ik de leden graag opwijzen dat we morgen een heel uitgebreid debat hebben over Iran.

[0:33:21] Deze interruptie gaat wel degelijk over de inzet en de brief, maar nou ja, voordat we in een heel Iran-debat verzeild maken.

[0:33:28] Mevrouw Van der Werf.

[0:33:30] Ja, voorzitter, toch wil ik daar best op reageren.

[0:33:34] Ik heb al meermaals aangegeven dat het mij heel helder lijkt dat deze aanval in strijd is met het internationaal recht, maar ook dat we ons daarnaast geconfronteerd zien met de situatie waarvan ik ook niet zou willen wegkijken.

[0:33:46] En dat is namelijk de veiligheid van Europa en dat ons nu door een bondgenoot wordt gevraagd om daar samen voor te staan en dat ik juist denk om op dat verzoek in te gaan je ook voor deescalatie van deze situatie kan zorgen.

[0:34:00] Mevrouw Teunissen.

[0:34:02] Voorzitter, zou het dan ook niet helpen dat we het kabinet oproepen om deze aanval dus te veroordelen?

[0:34:08] Is dat ook wat D66 kan steunen?

[0:34:12] Mevrouw van der Weer.

[0:34:13] Nou, voorzitter, ik weet niet of het vooroordelen helpt.

[0:34:16] Ik denk dat het vooral helpt om nu samen met bondgenoten op te trekken om deze situatie te deescaleren en om de veiligheid van Europa te beschermen.

[0:34:25] En ik denk dat al het andere, los van dat dat morgen wordt besproken, ik op een motie van mevrouw Teunissen op z'n meritus beoordeel, voorzitter.

[0:34:35] Mevrouw Dobbe.

[0:34:37] Ja, dank u wel.

[0:34:39] Een strikt defensief karakter heeft deze missie.

[0:34:44] D66 zegt ook wij zien dat de aanvallen op Iran door de VS en Israël in strijd zijn met het internationaal recht.

[0:34:52] Er is natuurlijk wel een scenario denkbaar dat er vanaf de militaire basis in Cyprus aanvallen gedaan kunnen worden door de Verenigde Staten op Iran, die D66 beoordeelt als een strijd met het internationaal recht, en dat wij vervolgens in de positie komen dat wij vanuit ons defensieve mandaat die basis waarvan aanvallen worden gepleegd moeten verdedigen.

[0:35:16] En hoe kijkt D66 naar die situatie?

[0:35:19] Dat is een terechte vraag.

[0:35:22] Van wat ik heb begrepen is de basis van het Verenigd Koninkrijk alleen beschikbaar gesteld voor defensieve acties, dus niet voor offensieve acties.

[0:35:33] Mevrouw Dommen?

[0:35:34] Ja, dank u wel.

[0:35:35] Als dat zo is, zouden we dan niet een garantie moeten vragen dat we ook die garantie ook krijgen dat de defensieve actie, zoals wij dat ook interpreteren als defensieve actie, dat dat alleen vanaf die basis gedaan kan worden voordat wij ons volledig committeren aan deze missie, zodat we niet in deze situatie terecht kunnen komen, omdat ook de aanvallen op Iran vanuit een defensief mandaat worden verdedigd door de VS en door Israël.

[0:36:03] Ja, alleen ik denk dat mevrouw Dobbe die garantie niet aan mij moet vragen, maar dat zij die dan zo aan het kabinet kan vragen.

[0:36:12] Mevrouw Dobbe.

[0:36:14] Dank u wel, voorzitter.

[0:36:15] Maar ik vraag aan mevrouw Van der Werff of zij samen met ons die garantie dan zou willen vragen aan het kabinet, omdat het woord defensief en defensieve actie nogal ruim wordt geïnterpreteerd, omdat de aanvallen op Iran ook onder een defensief mandaat worden gevoerd.

[0:36:28] En wij dus niet in die situatie terecht zouden moeten komen, volgens mij.

[0:36:31] En is mevrouw Van der Werff daarmee eens en wil ze samen met ons ook die garantie vragen?

[0:36:36] Mevrouw van der Weer.

[0:36:38] Ja, voorzitter, ik vind dat een hele goede vraag en dat gaf ik net ook al aan.

[0:36:41] Dat is ook de reden dat ik de vraag heb gesteld.

[0:36:44] Wat gaan al die andere schepen in dat vlootverband doen?

[0:36:48] Wat is het mandaat van de Fransen?

[0:36:49] En dat is dezelfde achtergrond als de vraag die u heeft.

[0:36:52] Dus dat lijkt me prima dat mevrouw Dobbe deze vraag mede namens mij stelt.

[0:36:59] Een interruptie van de heer van Baarle.

[0:37:01] Ja, voorzitter, het is door internationale media is het bericht dat de aanval die is uitgevoerd op de basis in Cyprus, dat dat als gevolg had dat er een onderdeel geraakt zou zijn waar Amerikaanse vliegtuigen aanwezig waren op die basis.

[0:37:17] Spionage vliegtuigen.

[0:37:19] En voorzitter, op het moment dat Nederland daar aanwezig is en onder andere ook die basis verdedigt,

[0:37:25] Verdedig je als Nederland dus ook Amerikaanse militaire capaciteit in die regio?

[0:37:30] En word je op welke manier dan ook onderdeel van die oorlog?

[0:37:34] En voorzitter, ik zou toch aan mevrouw Van der Werff van D66 willen vragen, dat dat niet de bedoeling kan zijn als ze tegelijkertijd vindt dat die oorlog illegaal is.

[0:37:44] Mevrouw Van der Werff.

[0:37:46] Voorzitter, ik vind het een trechte vraag, maar ik zou het ook vreemd vinden als we nu zeggen we gaan het grondgebied van Cyprus gaan we verdedigen, maar we gaan wel het stukje waar een hek omheen staat uitzonderen.

[0:37:59] En ik denk dat het heel trecht is in de vraag van de heer.

[0:38:01] Van Baarle ook te ondervangen is met de vraag die mevrouw Dobbe net al opwierp, dat we aan het kabinet vragen, wat is nou exact het mandaat van de Amerikaanse militaire activiteit die daar plaatsvindt?

[0:38:14] Maar voorzitter, ja, dit is het antwoord op mijn vraag, op die vraag.

[0:38:18] De heer Van Baarle.

[0:38:19] Voorzitter, het punt is, dat is al gevraagd.

[0:38:22] Daar kregen we nogal een vaag antwoord op.

[0:38:26] Ik kan hem er nu even niet bij halen, maar het kabinet zei ja, ons is geen bilaterale overeenkomst tussen de VS en C++ bekend.

[0:38:34] Zo'n manier om er niet op in te hoeven gaan.

[0:38:37] Voorzitter, als het in internationale media staat, onder andere de Sun, ik ben geen expert, maar volgens mij niet de hoogst aangeschreven Engelse krant, maar ook meerdere klanten.

[0:38:50] Er is een doelwit, er is een aanval geweest, dan lijkt het erop, voorzitter, dat daar gewoon wel degelijk sprake is van Amerikaanse activiteit vanaf die basis, als dat gerapporteerd wordt.

[0:39:05] En dan word je op de een of andere manier, als je daar aanwezig bent om dat te beschermen, onderdeel van die oorlog, en ik deel met mevrouw van der Werff dat het beschermen van bondgenoten altijd waardevol is, maar onderdeel worden van zo'n oorlog, dat kan toch nooit de bedoeling zijn?

[0:39:19] Vraag ik nogmaals aan haar.

[0:39:21] Mevrouw van der Weer.

[0:39:23] Volgens mij, voorzitter, had ik een heel heldere inbreng op dat punt, dat dat nooit de bedoeling kan zijn.

[0:39:29] En als de heer van Baarle deze vraag zo ook nog een keer wil opwerpen, wat ik echt eerder een vraag vind aan het kabinet dan aan mij, dan laten we het daar zo over hebben.

[0:39:41] Ik zie geen andere interrupties, dus dan is het woord aan mevrouw Nanninga van jaar 21.

[0:39:48] Dank u wel, voorzitter.

[0:39:50] De heer Stoffer huldigt vandaag de Biddag voor Gewas en Arbeid.

[0:39:55] Aan mij de eer deze tekst dus mede namens de SGP uit te spreken.

[0:40:00] Zo kan het ook als je religieuze verplichtingen hebt tijdens een commissiedebat.

[0:40:04] De Israëlische en Amerikaanse aanvallen hebben het Ayatollah-regime en de revolutionaire garde hard geraakt.

[0:40:10] Dat is een regime dat al decennia geweld, terrorisme en instabiliteit exporteert en faciliteert in de regio en soms ook ver daarbuiten.

[0:40:19] Dat het regime na duizenden gerichte aanvallen lijkt te wankelen zal veel mensen in Iran, maar zeker ook daarbuiten tussen hoop en vrees doen leven.

[0:40:27] Tegelijkertijd heeft deze escalatie ook gevolgen voor de veiligheid in onze eigen regio.

[0:40:32] De spanningen in het Midden-Oosten lopen op en raakt ook de stabiliteit rond de Middellandse Zee.

[0:40:38] Wanneer bondgenoten een beroep doen op Nederland om bij te dragen aan de stabiliteit in onze eigen regio, moeten we daar serieus naar kijken.

[0:40:45] De Middellandse Zee is in overdrachtelijke zin onze achtertuin en in stabiliteit daar raakt niet alleen de landen in de regio, maar ook Europa en Nederland zelf.

[0:40:54] Veiligheid in de Middellandse Zee is dus van urgent Europees en Nederlands belang.

[0:40:59] Wat Jaine20 betreft nemen we daarom onze verantwoordelijkheid als een bondgenoot in casus Frankrijk om ondersteuning vraagt.

[0:41:06] Zeker wanneer het gaat om veiligheid in een gebied dat zo direct verbonden is met Europa.

[0:41:12] Israël en de Verenigde Staten halen de hete kooltjes uit het vuur en sturen aan op een herstel van de democratie in Iran.

[0:41:19] We mogen niet alleen die landen de kooltjes uit het vuur laten halen, voorzitter.

[0:41:25] De inzet van de Evertse in dit verband past wat ons betreft bij die gezamenlijke verantwoordelijkheid.

[0:41:30] De Evertse heeft ontzettend sterke Nederlandse radarkapaciteit en uitstekende systemen.

[0:41:35] En misschien nog wel belangrijker, er varen zeer professionele Nederlandse militairen mee.

[0:41:40] Tegelijkertijd is het goed dat we ook realistisch blijven over de context waarin deze inzet plaatsvindt.

[0:41:45] Het gaat om een complexe en onvoorspelbare situatie met risico's en spanningen die snel kunnen escaleren.

[0:41:51] Juist daarom is het belangrijk dat duidelijk blijft wat het doel van deze inzet is en hoe deze past binnen een bredere strategie van samenwerking met bondgenoten.

[0:42:00] We verwachten een proactieve houding van het kabinet wat betreft de informatievoorziening hierover.

[0:42:06] In dat kader waren we ook heel content met de briefing gisteravond en met de, zei hij het wat later, antwoorden op de vragen.

[0:42:13] Wel nog een vraag.

[0:42:14] Ik heb gezien dat er geen evaluatie zal plaatsvinden omdat dat in verhouding moet staan tot de duur en intensiteit van de inzet en dat hierbij niet geëigend wordt geacht.

[0:42:25] Ja, daar heb ik wel enigszins begrip voor, maar wel het verzoek om als deze missie wordt verlengd of het mandaat wordt uitgebreid, om dan wel alsnog ook deze eerste fase te evalueren.

[0:42:37] Op dit punt graag een toezegging.

[0:42:39] Voorzitter, jij in de Twintig staat kortom positief tegenover deze inzet.

[0:42:42] Met onze materiële inzet en vooral met onze militaire leveren we bijdragen die binnen zo'n Carrier Strike Group echt van waarde is.

[0:42:49] Dat laat ook zien hoe Nederland en onze krijgsmacht worden gewaardeerd.

[0:42:53] Wij wensen de mannen en vrouwen van de Evertse veel succes, een behouden vaart namens JA20, maar zeker ook namens de SGP.

[0:43:01] Godszegen.

[0:43:04] Dank u wel.

[0:43:06] Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Maas van de VVD.

[0:43:09] Dank u, voorzitter.

[0:43:10] We spreken vandaag over een belangrijke kwestie.

[0:43:13] De inzet van Nederlandse militairen in een regio waar de spanningen oplopen.

[0:43:18] De VVD-fractie dankt het kabinet voor de voortvarende manier waarop deze procedure is doorlopen.

[0:43:23] De ernst van de situatie in het Midden-Oosten maakt de snelle en zorgvuldige behandeling wat mijn fractie betreft noodzakelijk.

[0:43:30] De VVD-fractie steunt het kabinet in het besluit om met de inzet van een luchtverdedigings- en commandofregat verantwoordelijkheid te nemen voor onze eigen en de Europese veiligheid.

[0:43:40] Het strategische doel van deze operatie heeft onze volledige steun.

[0:43:44] De veiligheid en regionale stabiliteit wordt serieus bedreigd door de escalatiedrang van het Iraanse regime.

[0:43:50] In korte tijd heeft Iran talloze buurlanden meegesleurd in dit conflict door agressieve aanval op zowel militaire als civiele doelen.

[0:43:58] Dit verwerpelijke regime ontkent niet alleen het bestaansrecht van bondgenoten, maar exporteert ook geweld naar ons eigen continent.

[0:44:05] Wat de VVD betreft is deze missie dan ook een noodzakelijke reactie op een regime dat de internationale rechtsorde stelselmatig ondermijnt.

[0:44:13] Dat we dit samen met een cruciale EU-partner als Frankrijk doen, laat zien dat wij niet aan de zijlijn blijven staan als onze veiligheid in het geding is.

[0:44:21] Tijdens de technische briefing hoorden we over de defensieve inzet van het vergat.

[0:44:26] Het beschermen van bondgenoten en EU-lidstaat Cyprus dient direct onze nationale belangen.

[0:44:32] De VVD is dan ook helder.

[0:44:34] Landen die deel uitmaken van dit vlootverband moeten de operationele ruimte hebben om zichzelf en het bondgenootschappelijke grondgebied te verdedigen bij een aanval.

[0:44:43] Ik heb in dat kader een vraag over de rules of engagement.

[0:44:46] Hoe zijn deze precies afgestemd op de verdediging van Cyprus en heeft de commandant ter plaatse de nodige behandelingsvrijheid om adequaat op dreigingen te reageren?

[0:44:55] De inzet van de Evertse is beperkt in mandaat en tijd, wat de VVD-fractie in deze onvoorspelbare situatie verstandig vindt.

[0:45:03] Het is immers moeilijk in te schatten hoe de situatie zich de komende weken gaat ontwikkelen.

[0:45:08] Voorzitter, wij zien dan ook graag dat het bij een significante wijziging in de regionale dreigingsanalyse of de veiligheidssituatie het kabinet de inzet heroverweegt.

[0:45:17] Kan de minister dit toezeggen?

[0:45:19] Voorzitter, ook onze nationale veiligheid baart zorgen.

[0:45:22] De lange arm van Teheran reikt tot in Nederland.

[0:45:25] Het kabinet schat in dat een Iraanse dreiging tegen personen en objecten op eigen bodem, zoals de Joods-Israelische gemeenschap en Iraanse dissidenten, evenals tegen ons digitale domein, voorstelbaar is.

[0:45:37] Hoe gaat het kabinet dit monitoren en welke aanvullende maatregelen worden genomen?

[0:45:42] We mogen ons niet laten grijzelen door de chantage van een verwerpelijk regime.

[0:45:46] Grenzen stellen aan deze agressie is de enige weg naar veiligheid op de lange termijn.

[0:45:51] Tot slot, voorzitter, de zorgen voor onze mensen.

[0:45:54] De medische capaciteit is cruciaal in een hoog geweldspectrum.

[0:45:58] Kan de minister toelichten hoe de medische keten, inclusief de World2-faciliteit op het Franse vlaggenschip,

[0:46:06] is geborgd wanneer er onverhoopt meerdere incidenten tegelijkertijd optreden binnen het vlootverband.

[0:46:12] Wij vertrouwen op het vakmanschap van onze bemanning en wensen hen een behouden vaart.

[0:46:16] Dank u wel.

[0:46:18] Dank u wel.

[0:46:20] Dan geef ik graag het woord aan de heer Struis van 50PLUS.

[0:46:23] En als mevrouw Maashil even de microfoon uit kan zetten.

[0:46:25] Dank u wel.

[0:46:27] Ja, voorzitter, niets is zo onvoorspelbaar als een oorlog en oorlogen worden beëindigd door het vastberadenheid van het volk.

[0:46:36] En ik weet als geen ander dat het Iraanse regime tot de dag van vandaag zeer actief is, mensen martelt, doodmaakt en dat gaat ver over hun eigen grenzen heen tot en met Nederland.

[0:46:48] En het sturen van het vergat, de Evertse, heeft uiteraard onze instemming, zeker naar de goede briefing van gisteren.

[0:46:58] Maar het is ook een begin van een onvoorspelbare tijd waar ik echt oproep de regering om ons maximaal op de hoogte te houden, want het is met een omloopsnelheid dat de informatie tot ons komt.

[0:47:11] En het is aan u en aan de Kamer natuurlijk om u regelmatig hierop te bevragen.

[0:47:15] Het vergat Evensem en met name zijn bemanning vind ik zeer moedige mensen die echt gemotiveerd zijn.

[0:47:22] En ik weet dat omdat ik met twee bemanningsleden contact heb mogen hebben.

[0:47:26] Niet over de operatie, maar wel over hun motivatie.

[0:47:30] En in hun taal, maak niet teveel ruzie en steun ons.

[0:47:34] Ik vond het wel een mooie oproep.

[0:47:35] van een van de dames aan boord die nogal gebekt was en andere dingen ook bevroeg, maar die zal ik even hier laten.

[0:47:42] Maar ik hou wel van dat soort mensen, maar ze zijn op het bot gemotiveerd.

[0:47:46] Als je daarna vraagt, hebben ze dezelfde motivatie als ik als 50 plus heb.

[0:47:51] De duizenden, duizenden, duizenden slachtoffers die dit regime tot recent heeft onderdrukt.

[0:47:57] Mooie mensen die studeerden aan universiteiten en gewoon een stukje vrijheid.

[0:48:00] En daar doen we het allemaal voor.

[0:48:02] Maar goed, dit is zeker geen blanke sjerk.

[0:48:05] Want laten we ook mekaar scherp houden, want binnen het mandaat en de onvoorspelbaarheid kunnen van allerlei dingen gebeuren.

[0:48:13] Maar goed, het divisieve karakter is voor ons uiteraard heel belangrijk.

[0:48:18] Ik heb wel wat vragen en dat is de rol van Israël en Amerika.

[0:48:22] Is er door de minister van Buitenlandse Zaken en de minister van Defensie contact met hun geweest en hoe kijken hun aan tegen de Nederlandse bijdrage?

[0:48:30] En kunt u daar wat over zeggen?

[0:48:32] En ik heb het niet over operationele dingen, maar gewoon wat vinden.

[0:48:35] Want ik vond de opmerkelijke uitspraak van Trump, die toch wel instabiel is, van ik heb geen hulp meer nodig, ik doe het wel met Israël.

[0:48:42] En dat weet ik wel, dat zijn ook dagkoersen, misschien heeft u vandaag weer wat anders gezegd.

[0:48:46] Maar ik wil dat toch even in een context plaatsen.

[0:48:49] Een andere is dat toch, ik heb daar gisteren ook even op gevraagd, is de intelligence worden, oorlogen worden gewonnen en zeker deze verdedigingsstratieken worden gewonnen door een hoge mate van intelligence.

[0:49:01] En ik weet dat de Franse intelligence uitstekend werkt en ik weet dat de Nederlandse intelligence daar zeker niet voor onder doet, maar ik wil toch even de geruststelling dat het hoogste niveau van intelligence bereikt wordt om onze verdedigende taken uit te voeren.

[0:49:15] Ik wil dat zowel horen van de minister van Buitenlandse Zaken als van Defensie, omdat dat wel cruciaal is elke keer als je een interventie gaat doen.

[0:49:23] Hoe die er dan ook uitziet, defensief gesproken.

[0:49:26] En voor de rest, u hoort het al aan me horen, laat ik er ook niet teveel woorden aan vuil hangen.

[0:49:30] Er komt nog een ander interessant debat rondom hieraan.

[0:49:33] Maar steun aan de bemanning en steun aan de inzet van het vergad, Evertsen.

[0:49:39] Dank u wel.

[0:49:39] Dank u wel.

[0:49:39] Dan geef ik heel graag het woord aan de heer Boon van de PVV.

[0:49:43] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:49:45] In 2006 ben ik zelf met het 44e Spansche Infanteriebataillon uitgezonden in Afghanistan, Derawad.

[0:49:52] De Tweede Kamer stemde destijds in met de ISAF-missie.

[0:49:55] Het werd hier een vredesmissie genoemd, maar de werkelijkheid was dat we terechtkwamen in de oorlog.

[0:50:00] Juist daarom vind ik dat we eerlijk moeten zijn wanneer we onze militairen uitzenden en dat de kaders vooraf duidelijk moeten zijn.

[0:50:07] Mede die ervaring maakt dat de PV altijd kritisch is geweest op buitenlandse missies die Nederland in eindeloze conflicten trekken of die vooral bedoeld zijn voor internationale prestigeprojecten.

[0:50:19] Maar deze inzet ligt anders.

[0:50:21] Onze bondgenoot Frankrijk heeft ons op steun gevraagd bij een defensieve inzet in de Middellandse Zee en ter ondersteuning van het Franse vliegrechtschip Shell The Goal.

[0:50:30] Daarnaast vergroot het optreden tegen het Iraanse regime ook onze veiligheid.

[0:50:35] Dat islamitische regime was volgens de AIVD zelf betrokken bij liquidatie in Almere en Den Haag.

[0:50:41] En door de dreiging van dat regime moeten nu ook in Nederland nog steeds mensen permanent beveiligd worden.

[0:50:48] Dat laat zien dat deze dreiging niet ver weg is, maar ook onze eigen veiligheid raakt.

[0:50:53] Voorzitter, als wij militairen uitzenden, moeten zij ook in staat zijn zichzelf te verdedigen.

[0:50:59] Ze mogen nooit meer met één hand op de rug worden uitgezonden.

[0:51:02] Dat betekent dat de Rules of Engagement helder moeten zijn en voldoende ruimte moeten bieden voor zelfverdediging en bescherming van de missie.

[0:51:11] Kan de minister aangeven of deze Rules of Engagement voldoende zijn?

[0:51:15] De PVV is daarnaast blij met de beantwoording dat er met de partners in de regio gedeconflicteerd wordt om blue-on-blue incidenten te voorkomen.

[0:51:24] De vraag aan de minister is, heeft zij er vertrouwen in dat dit voldoende is?

[0:51:28] Voorzitter, tot zover.

[0:51:32] Dan geef ik het woord aan mevrouw Dobbe.

[0:51:34] Dank u wel, voorzitter.

[0:51:36] En ongeacht deze artikel 100 procedure, de Evertsen is al onderweg.

[0:51:40] Dus ik wil sowieso de bemanning een behouden vaart wensen en hun familie en vrienden veel sterkte wensen met het missen van hun dierbaren.

[0:51:47] En wat betreft deze missie hebben we nog wel een aantal vragen en zorgen, want het gaat ons vooral om in hoeverre er een risico is dat Nederland onderdeel wordt van deze oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran.

[0:51:59] Want dat willen we absoluut niet.

[0:52:01] En dat moet voorkomen worden.

[0:52:03] Om te beginnen de reden waarom deze missie nodig is.

[0:52:05] Het is het gevolg van de aanvallen van de VS en Israël op Iran, aanvallen die in strijd zijn met het internationaal recht, die nu nog steeds doorgaan.

[0:52:13] Een oorlog die is gestart om niet de bevolking, maar om olie te bevrijden in het belang van de VS.

[0:52:18] En daardoor ontspint zich nu een regionale oorlog waarvan niet duidelijk is wanneer en hoe die gaat eindigen.

[0:52:26] En dat vormt de context van deze missie.

[0:52:29] En om niet onderdeel te kunnen worden van deze oorlog is het wel belangrijk dat we alle schendingen van het internationaal recht veroordelen.

[0:52:36] Van Iran, maar ook de illegale aanvallen van de VS en Israël en de burgerdoden die daarbij zijn gevallen waar niemand verantwoordelijkheid voor neemt.

[0:52:45] zodat ook duidelijk is in welke context Nederland nu deelneemt aan deze missie.

[0:52:49] En is de minister het daarmee eens?

[0:52:51] En wat gaat Nederland doen om te deescaleren, om hier weer uit te komen?

[0:52:55] Want daar zeggen de antwoorden op de vragen die we net hebben gelezen ook maar heel weinig over.

[0:53:00] En de missie van de Evertsen is defensief en dat zou ervoor moeten zorgen dat Nederland geen onderdeel kan worden van deze oorlog.

[0:53:05] Maar als we kijken naar een aantal scenario's, dan zijn we nog niet gerustgesteld.

[0:53:10] Want gisteren werd ook stellig gezegd, we gaan ervan uit dat de Evertsen en de Charles de Gaulle niet geraakt zullen worden bij een aanval.

[0:53:16] En we hopen allemaal dat het niet gebeurt, maar toch moeten we ook nadenken over dit scenario.

[0:53:21] En we weten wat dit praktisch betekent, dat antwoord hebben we gisteren al gekregen.

[0:53:26] Maar wat betekent dit voor onze politieke betrokkenheid bij deze oorlog, als de Evertussen wel geraakt zou worden of de Charles de Gaulle?

[0:53:35] En de Evertsen, ik zei het net al, verdedigt ook Cyprus tegen aanvallen, maar op Cyprus staat een militaire basis waar ook militaire capaciteit van de Verenigde Staten staat en die verdedigen we dan ook.

[0:53:48] En hebben we garanties dat vanaf deze basis niet offensieve aanvallen worden gedaan door de Amerikanen of bijvoorbeeld inderdaad spionagevliegtuigen die de Verenigde Staten inzet in de oorlog verdedigen of ander materieel wat de VS inzet in deze oorlog verdedigen?

[0:54:05] Is er een garantie dat we dat niet doen?

[0:54:08] Want dat zou namelijk betekenen, dat zou echt wel wat betekenen voor onze betrokkenheid bij deze oorlog, waar de Verenigde Staten natuurlijk actief betrokken in is.

[0:54:17] En als deze garantie er niet is, moeten we dit dan wel doen?

[0:54:21] Is het risico dan niet te groot dat we hiermee actief onderdeel worden

[0:54:25] van deze oorlog en kan deze garantie dus gegeven worden.

[0:54:28] En hetzelfde geldt eigenlijk voor alle bondgenoten waar deze missie zich op richt.

[0:54:32] Is er een scenario denkbaar dat de Evertsen zich opwerpt als de verdediging van een offensieve actie vanuit een defensief mandaat?

[0:54:41] En wat betekent dit dan?

[0:54:42] Want we lezen het kabinet kan ook zich niet uitspreken over de exacte mandaten van bondgenoten.

[0:54:48] En we willen ook zeker weten dat het mandaat van de andere landen die deelnemen aan deze missie en capaciteit leveren aan de Carrier Strike Group ook defensief is, op de manier zoals wij die defensief interpreteren.

[0:54:59] Dus niet de manier waarop defensief ook het aanvallen is van landen, maar defensief dat het ook echt daadwerkelijk het uit de lucht schieten van raketten is.

[0:55:09] En dat ook bij alle andere deelnemende landen dus ook preventieve aanvallen zijn uitgesloten.

[0:55:14] Want anders krijg je hetzelfde scenario dat we in een positie kunnen komen, dat we aanvalsacties aan het verdedigen zijn en dus op die manier onderdeel worden van deze oorlog.

[0:55:23] Kan de minister dat uitsluiten?

[0:55:24] Dank u wel.

[0:55:27] Dank u wel.

[0:55:28] Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Teunis van de Partij voor de Dieren.

[0:55:30] Oh, mevrouw Pigrie heeft een interruptie.

[0:55:34] Ja voorzitter, ik had toch een vraag, want ook mijn fractie heeft vragen en die zal ik straks ook stellen over die militaire baas van de Britten op Cyprus en hoe dat precies ter beschikking wordt gesteld voor de Amerikanen.

[0:55:46] Maar dat gaat natuurlijk heel specifiek om soeverein Brits grondgebied.

[0:55:50] Dus dan vraag ik me toch af hoe de SP kijkt op het moment dat er een aanval is op Cyprus.

[0:55:56] Cyprus vraagt Europese bondgenoten om hulp.

[0:56:01] En dat gaat natuurlijk gewoon om het hele grondgebied van Cyprus.

[0:56:05] Maar zij gaan niet over die militaire basis van de Britten, want dat is Brits grondgebied.

[0:56:11] Hoe weegt de SP dat in een oordeel wanneer er zo'n verzoek komt van een bondgenoot?

[0:56:16] Mevrouw Dobber.

[0:56:17] Nou, ik vind dat dus wel oprecht heel lastig, ook in deze missie, want ik vind inderdaad dat op het moment...

[0:56:23] Wij hebben er geen enkel probleem mee als er een strikt defensieve missie zou zijn om Cyprus te verdedigen.

[0:56:30] Dus dat sowieso, want dat verdienen de mensen in Cyprus ook, vinden wij, als het strikt defensief zou zijn.

[0:56:36] Het gevolg kan wel zijn, als we ook de basis verdedigen van waaruit aanvallende worden uitgevoerd op Iran, dat wij dus onderdeel worden van deze oorlog.

[0:56:44] En ik denk dat we dat wel moeten afwegen.

[0:56:47] En daarom zou ik het liefst vooraf, nu al, een garantie willen dat we dat niet doen.

[0:56:53] En dat ook bijvoorbeeld de minister met die bondgenoten die het betreft, en dat is dan het Verenigd Koninkrijk en bijvoorbeeld de Verenigde Staten, kan afspreken.

[0:57:00] Luister, wij willen dit doen.

[0:57:01] Wij willen niet in een positie gebracht worden dat wij actief onderdeel worden van deze oorlog.

[0:57:05] En zorg dat je niet je militaire capaciteit die je daar eventueel hebt, inzet voor een oorlog of aanvallen of een andere actie richting Iran, omdat we dan onderdeel worden van die oorlog.

[0:57:17] Dus onze bondgenoten hebben daar denk ik ook een verantwoordelijkheid in.

[0:57:21] Bij mij weten, maar ik hoor het graag als het anders is, zijn er vanuit Cyprus, vanuit de Britse luchtmachtbasis, geen offensieve aanvallen gepleegd op Iran.

[0:57:32] Ik denk dat het ook duidelijk is, duidelijk moet zijn vanuit het kabinet, of dat zo is, of daar informatie over is.

[0:57:39] Kijk, ook voor mijn fractie is het van belang dat dit echt een missie is van defensieve aard.

[0:57:44] En als je dan kijkt naar wat voor vergat we afsturen, een vergat wat zelf geen raketten kan lanceren, maar eigenlijk alleen maar uit de lucht kan halen.

[0:57:54] Wat is er dan niet defensief aan zo'n missie?

[0:57:57] Het wordt natuurlijk lastig op het moment dat je defensieve capaciteit inzet om aanvallen te verdedigen.

[0:58:06] Dus om een missie, om een basis te verdedigen van waaruit aanvallen worden gedaan of waar bijvoorbeeld militaire capaciteit staat die op een andere manier wordt ingezet in deze oorlog tegen Iran.

[0:58:17] Want dat verdedig je dan en dan ben je wel bezig binnen je defensieve mandaat, puur defensief bezig,

[0:58:23] Maar je bent wel onderdeel dan geworden van deze oorlog.

[0:58:27] En wij vinden wel dat we dit dilemma hier nu moeten bespreken, omdat dat risico ook iets is wat we moeten meewegen hier in deze commissie.

[0:58:35] Maar mevrouw Piri, tot slot.

[0:58:37] Is het dan het antwoord van de SP als het gaat om Europese bondgenoten binnen EU-verband of binnen NAVO-verband die basis hebben, bijvoorbeeld waar VK staat of VS staat, op het moment dat zij vragen om bijstand, dat wij dat in principe niet kunnen leveren?

[0:58:58] Is dat dan het gevolg daarvan?

[0:59:00] Want Cyprus heeft nu gewoon een verzoek neergelegd.

[0:59:02] Bescherm ons grondgebied.

[0:59:06] Ja, en sec genomen is die militaire basis van het VEK natuurlijk niet het grondgebied van Cyprus.

[0:59:13] Dus dat speelt hier ook aan mee.

[0:59:14] En ik ben ook gewoon heel erg benieuwd of het überhaupt mogelijk is om vanuit een strikt defensief mandaat te voorkomen dat je terechtkomt in een positie waarbij je toch Amerikaanse capaciteit aan het verdedigen bent.

[0:59:28] Heel defensief, je bent dan aan het verdedigen, maar je bent wel onderdeel van deze oorlog omdat die militaire capaciteit van de Verenigde Staten wordt ingezet in een oorlog tegen Iran.

[0:59:36] En dat zou kunnen betekenen dat Nederland betrokken raakt bij deze oorlog.

[0:59:39] En dat moeten we hier wel bespreken, hoe groot dat risico is en of we dat wel moeten willen.

[0:59:50] Ik deel de mening van de SP dat dit een defensieve operatie moet zijn, maar ik moet me toch eens uitleggen.

[0:59:58] Die basis ligt op Cypriotisch grondgebied.

[1:00:02] Wij sturen een vaartuig dat raketten uit de lucht kan halen, maar dan niet raketten die op die basis zijn gericht.

[1:00:10] Staat dat er opgeschreven?

[1:00:13] Hoe weten we dat?

[1:00:15] Ik begrijp totaal niet hoe de SP dit fysiek voor zich ziet.

[1:00:19] Het is een deel van het grondgebied dat we verdedigen waar dat op ligt.

[1:00:23] Maar je hebt toch geen flauw idee welke projectielen waarheen moeten en wanneer we wel en niet daarin defensief moeten optreden.

[1:00:31] Dat is toch precies het probleem wat hier wordt geschetst.

[1:00:34] Op het moment dat daar een basis ligt op Cyprus, op het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk, vanwaaruit de Verenigde Staten eventueel aanvallen zou kunnen uitvoeren of militaire capaciteit heeft staan, die worden gebruikt in een oorlog met Iran.

[1:00:48] dan brengen wij onszelf in die positie dat we dus zometeen moeten afwegen wat zijn we nu aan het verdedigen met een strikt defensieve missie die hier ook wordt gebracht als een strikt defensieve missie maar waarbij we wel actief onderdeel zouden kunnen worden van deze oorlog en op het moment dat Nederland actief onderdeel wordt van deze oorlog en daar een risico toe bestaat dan moeten we niet hier net doen alsof dat risico er niet is dan moeten we dat hier met elkaar bespreken en daarom denk ik dat het hele goede vragen zijn om hier te stellen

[1:01:18] Dat denk ik niet, want we verdedigen daar gewoon Europees grondgebied.

[1:01:27] En ik snap wel dat je dan zegt, in theorie kan, maar ik zie gewoon geen enkele praktische uitvoering en ik zie ook niet in hoe het niet een defensief verhaal zou zijn als je dat desondanks toch verdedigt.

[1:01:40] Dus ik heb meestal het gevoel dat de SP hier een reden zoekt om gewoon de wens van een bondgenoot te ondergraven of moeilijk te maken of om zich vooral te positioneren als laten we hier onnodig moeilijk over doen.

[1:01:55] Onnodig moeilijk doen lijkt mij een beetje een bagatelliseren van het risico wat hier daadwerkelijk zou kunnen zijn om betrokken te worden bij een grote oorlog.

[1:02:06] Als onderdeel van die oorlog in het Midden-Oosten die op dit moment plaatsvindt.

[1:02:10] En ik denk daarom dat wij nu moeten nadenken over als onderdeel van deze missie zou er niet een garantie moeten komen, ook van die bondgenoten, dat er geen militaire capaciteit is op die basis die wordt gebruikt op aanvallen of in de oorlog in Iran.

[1:02:26] Want als wij dat kunnen vragen van onze bondgenoten, dan hebben wij dat dilemma straks ook niet met deze missie en dan hebben we ook niet het risico dat wij zometeen onderdeel worden van deze oorlog.

[1:02:37] Ik zie dat de heer Vermeer is aangeschoven in de dode hoek zit.

[1:02:43] Maar de heer Vermeer, voor een interruptie.

[1:02:46] Ja, misschien moet u een dode hoekspiegel monteren, want ik zit hier al de hele tijd, maar dat maakt niet uit.

[1:02:51] Het is wel interessant om het zo eens van de andere kant te bekijken.

[1:02:55] Dat zouden we met alle onderwerpen misschien moeten doen.

[1:02:58] Maar de vraag die ook bij mij inderdaad rijst, is natuurlijk stelt mevrouw Dobbe terecht de vragen.

[1:03:03] Zij wil gewoon weten, raken we niet bij iets betrokken wat we niet willen?

[1:03:08] Misschien is het toch wel heel goed dat zij wel of niet uitspreekt dat zij in principe gewoon achter de verdediger van Cyprus staat, dat dat geen enkele discussie is en dat het puur er om gaat om wat de Amerikanen daar wel of niet doen.

[1:03:23] Kan zij dat gewoon dan klipperklaar bevestigen dat dat het punt is of is zij überhaupt tegen deze missie?

[1:03:29] Want dan kunnen we dat beter gewoon constateren en hoeven we verder ook niet zoveel met al die vragen, alhoewel die aanzicht misschien ook wel interessant zijn.

[1:03:38] Mevrouw Dobbe.

[1:03:40] Ik denk dat die vragen ook wel interessant zijn, sowieso.

[1:03:43] Maar ja, natuurlijk staan we erachter.

[1:03:45] Maar het probleem is inderdaad wel dat binnen het grondgebied van Cyprus zit een stukje grondgebied van de Verenigde Koninkrijk.

[1:03:50] En vanuit daaruit, daar staat dus militaire capaciteit van de Verenigde Staten.

[1:03:55] En dat maakt dit dus wel, denk ik, een probleem wat wij moeten bespreken, want dat brengt ook risico's met zich mee.

[1:04:00] Niet alleen voor deze missie, maar voor ons als heel land.

[1:04:03] En als we dat op dit moment niet mogen bevragen, dan hebben we denk ik wel een probleem met elkaar.

[1:04:10] Maar dat wij bijvoorbeeld in een strikt defensieve missie onze bondgenoten verdedigen, daar hebben we geen problemen mee.

[1:04:17] Maar hier zit wel een risico.

[1:04:20] En dat risico moeten wij met elkaar bespreken.

[1:04:28] Ik snap wat mevrouw Dobbe zegt, maar dat betekent dat wij bijna geen enkel Europees land meer kunnen verdedigen.

[1:04:37] Dat wij zelfs grote problemen hebben binnen NAVO afspraken als we daar zo de nadruk op gaan leggen van wat mogelijke risico's zijn in plaats van gewoon de afweging te maken van wat is de bescherming van onze eigen grondgebied en daarvan onze bondgenoten ons waard.

[1:04:55] Dus wij kunnen natuurlijk ook alleen maar denken in problemen en mogelijke scenario's en dat is goed dat we dat hier in dit debat doen, maar ik wil mevrouw Dobbel wel meegeven dat zij het bijna onmogelijk maakt om welke bondgenoot dan ook te ondersteunen als dit het criterium gaat worden.

[1:05:11] Mevrouw Dolder.

[1:05:12] Nou, voorzitter, dat is natuurlijk niet waar.

[1:05:14] Kijk, wat hier aan de hand is, is dat er een actieve oorlog is waarbij de VS en Israël illegale aanvallen uitvoeren op Iran.

[1:05:23] In strijd met het internationale recht, dat is wat er aan de hand is.

[1:05:26] En dat er een mogelijkheid is dat er vanaf de basis, die ligt op Cyprus, op het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk, dat er ook aanvallen vanaf die basis plaatsvinden.

[1:05:38] Dat is natuurlijk nu aan de hand.

[1:05:40] En dat brengt risico's met zich mee.

[1:05:43] En ik vind het ook de verantwoordelijkheid van ons om die risico's hier te bespreken, want het zijn risico's voor de missies, maar het is ook een risico voor ons om actief onderdeel te worden van deze oorlog.

[1:05:54] Kan mevrouw Dobbe aangeven dan waar zij de grens legt?

[1:05:58] Want als er bijvoorbeeld allerlei voeragemiddelen van Rotterdam naar Cyprus gaan, is Nederland daarmee dan ook een onderdeel van offensieve acties?

[1:06:10] Of waar houdt die keten dan op volgens mevrouw Dobbe?

[1:06:15] Is dat puur alleen

[1:06:17] het vliegveld waar een vliegtuig op stijgt die een bom afwerpt of is dat ook alles wat daar nog weer onder steun gedaan is?

[1:06:30] Mevrouw Dobbe.

[1:06:31] Nou ja, ik hoop dat de heer Vermeer het wel met mij eens is dat het op zich wel problematisch kan zijn op het moment dat er een vliegtuig opstijgt vanaf die basis, een bom afwerpt op Iran, dan weer terugkomt en als het dan vervolgens vervolgens moeten wij die aanvalsacties gaan lopen verdedigen onder het mond van een puur defensieve missie.

[1:06:51] Kijk, er zit natuurlijk wel een tegenstelling in en plus in dat geval zijn we gewoon onderdeel geworden van die oorlog.

[1:06:57] En waar die grens ligt, wij vragen aan de minister de garantie dat wij geen militaire capaciteiten verdedigen op die basis die actief worden ingezet bij de oorlog in Iran.

[1:07:08] En dat lijkt mij een heel duidelijk criterium.

[1:07:14] We hebben in principe afgesproken drie interrupties.

[1:07:19] Dus ik ben geneigd om eigenlijk het daarbij te laten, zeg ik tegen de heer Vermeer.

[1:07:26] Dus ik geef daarbij heel graag het woord aan mevrouw Teunissen.

[1:07:30] Voorzitter, dank u wel.

[1:07:31] Allereerst wensen ook wij, de bemanning, een behouden vaart en heel veel succes.

[1:07:37] Voorzitter, de aanvallen door Trump en Netanyahu hebben inmiddels meer dan duizend Iraanse burgers het leven gekost.

[1:07:42] Ja, en het Iraanse regime is moorddadig en moet voor het internationaal strafvol worden gesleept.

[1:07:46] En de druk om het regime weg te krijgen moet worden opgevoerd.

[1:07:49] Maar de aanval van de VS en Israël op Iran is een illegale aanval, een schending van het internationaal recht.

[1:07:55] En het kabinet veroordeelt de aanvallen niet, maar heeft er zelfs begrip voor.

[1:07:59] Is het kabinet alsnog bereid om deze illegale aanval te veroordelen?

[1:08:03] Netanyahu geeft niets om mensenlevens.

[1:08:05] Dat blijkt uit de sluimende genocide in Gaza, het geweld op de Westhoever en de aanvallen op Libanon die honderden levens hebben gekost.

[1:08:11] Niemand gelooft dat Netanyahu Iran aanvalt voor de mensen in Iran.

[1:08:15] Nederland kan eigenlijk niet anders gezien het internationaal recht dan de aanvallen veroordelen, niet wegkijken van wat er met de Palestijnen gebeurt, de rode lijn eisen uitvoeren en de druk uitoefenen op Iran om het regime weg te krijgen.

[1:08:28] Dat is staan voor mensenrechten en het internationaal recht.

[1:08:32] En het meesturen van het Nederlandse vergat met de Franse missie staat dan ook niet op zichzelf, maar staat in deze context.

[1:08:39] In de communicatie over deze missie wekt het kabinet de indruk dat het om een afgebakend tijdelijk mandaat gaat.

[1:08:45] Maar dit besluit is nog steeds omkleed met onzekerheden, ook na de beantwoording van de schriftelijke vragen, waar mijn fractie nog een aantal vragen over heeft.

[1:08:54] Allereerst de Partij voor de Dieren wil steun uitspreken voor de cypriotische bevolking die ongewild in dit conflict is geraakt.

[1:09:01] Maar de eerste vraag die mijn fractie hierbij heeft, is of deze extra militaire aanwezigheid het voor die Cyprioten wel echt veiliger maakt.

[1:09:08] Want de Cyprioten, wat de Cyprioten in gevaar heeft gebracht, is dat de VS gebruik maakt van die basis.

[1:09:14] Als het kabinet echt zo begaan is met het lot van de Cyprioten, waarom dan niet de Amerikanen en de Britten oproepen om te stoppen met het gebruiken van die basis voor deze oorlog?

[1:09:23] Dan draag je tegelijkertijd bij aan de escalatie.

[1:09:26] Het lijkt bovendien niet uitgesloten dat Nederland twee Britse militaire baas op Cyprus zal moeten verdedigen, zoals het net al even aan de orde was, en op deze manier wel onderdeel wordt van deze oorlog.

[1:09:38] Kan het kabinet dit uitsluiten?

[1:09:41] Afgelopen maandag maakte president Macron namelijk ook nog duidelijk dat zijn plannen veel verder rijken dan de Middellandse Zee.

[1:09:47] En dan heb ik het over het mandaat van Frankrijk.

[1:09:50] Macron noemde het een puur defensieve missie voor het openen van de staat van Hormuz om de route voor olie en gas weer open te stellen.

[1:09:56] Ja, dat is niet het mandaat van Nederland, maar dat is wel waar Frankrijk op doelt.

[1:10:02] Kan het kabinet het Franse mandaat delen met de Kamer?

[1:10:05] Ik vind het heel raar dat wij niet weten, terwijl we dus meegaan met een missie, wat het mandaat is van de andere landen die meedoen.

[1:10:13] Dus kan het kabinet daar duidelijkheid over geven.

[1:10:16] Voorzitter, dan de samenwerking met Israël.

[1:10:18] Het kabinet schrijft in de beantwoording dat dat niet aan de orde is, maar mijn vraag is, is samenwerking met de Amerikanen om Israël te helpen te verdedigen tegen luchtaanvallen, is dat ook echt uitgesloten?

[1:10:32] Want in de besisnota wordt verwezen naar een aangenomen motie die oproept tot samenwerking met de VS voor verdediging van Israël tegen luchtaanvallen.

[1:10:40] En die motie werd destijds stevig ontraden door het kabinet Rutte 4 vanwege het risico op escalatie.

[1:10:47] En dat risico is onverkort van kracht.

[1:10:50] Dus volgt het kabinet ook die lijn, dat samenwerking met de Verenigde Staten tegen luchtaanvallen tegen Israël, sluit het kabinet die samenwerking ook uit.

[1:11:02] Voorzitter, tot slot.

[1:11:04] We moeten ons niet laten afleiden van de acties van Netanyahu die de genocide in Gaza doorzet, bezig is met de uitbreiding van illegale nederzettingen en bezig is met illegale oorlogen tegen Iran en Libanon.

[1:11:15] Een land dat zegt te staan voor het internationaal recht dient daartegen op te treden.

[1:11:20] En op dit moment heeft mijn fractie vraagtekens bij de motieven van zowel Frankrijk als het Nederlandse kabinet, omdat ook het kabinet begrip heeft voor de aanval van de VS

[1:11:30] en Israël die nogmaals niet in lijn is met internationaal recht.

[1:11:33] Dank u wel.

[1:11:35] Dank u wel, voorzitter.

[1:11:36] Dan geef ik mevrouw Teunissen, dan geef ik graag het woord aan mevrouw Pini.

[1:11:40] Dank u wel, voorzitter.

[1:11:42] Vorige week zaterdag zijn de VS en Israël een illegale en roekeloze oorlog gestart tegen Iran.

[1:11:47] De regering in Washington kan tot op de dag van vandaag het niet eens worden over de rechtvaardiging, nog over het doel van deze oorlog laat staan dat ze een plan hebben hoe verder.

[1:11:57] GroenLinks-PvdA erkent de wreedheid van het Iraanse regime en de rol die zij al decennia spelen in onderdrukking van zowel de eigen bevolking als het steunen van terroristische groepen in buurlanden.

[1:12:09] Maar wat we niet kunnen doen is zomaar buiten de orde verklaren van het internationaal recht voor deze oorlog.

[1:12:14] Mijn fractie vindt dan ook van belang dat de regering duidelijk maakt dat we nog politiek, nog militair deze oorlog gaan steunen.

[1:12:22] Er is nu sprake van een escalatie aan alle kanten.

[1:12:26] Voor mijn fractie is het van essentieel belang dat het kabinet en landen die geen enkele betrokkenheid hadden bij deze oorlog worden nu toch aangevallen, waaronder Cyprus.

[1:12:36] Voor mijn fractie is het van essentieel belang dat het kabinet bijdraagt aan deescalatie, diplomatie en het bijstaan van Europese bondgenoten wanneer daarom verzocht wordt.

[1:12:46] En in dat kader staan wij dan ook in principe positief tegenover het voornemen van het kabinet om een bijdrage te leveren aan het verzoek van Cyprus en aan het verzoek van Frankrijk om zowel het grondgebied van Cyprus en eventueel andere NAVO-bondgenoten in die regio te beschermen.

[1:13:03] Een afgebakend mandaat.

[1:13:05] beperkt in de tijd, defensief van aard, op verzoek van Europese bondgenoten, in samenwerking met landen als Spanje en Noorwegen die klip en klaar de illegaliteit van de oorlog hebben benoemd en met afspraken dat intel alleen met deelnemende landen wordt gedeeld.

[1:13:22] Dat zijn voor mijn fractie belangrijke elementen om deze missie überhaupt te kunnen steunen.

[1:13:28] Laat dan ook duidelijk zijn dat als verzoek van de Amerikanen was gekomen,

[1:13:32] of een missie van offensieve aard die nu voorlag, mijn fractie nee had gezegd.

[1:13:38] En met het steunen van deze missie willen we ook niet vooruitlopen natuurlijk op eventuele toekomstige verzoeken die Europese bondgenoten wel of niet gaan doen richting het kabinet.

[1:13:48] Voorzitter, we hebben gisteren een technische briefing gehad, ook mijn dank daarvoor en net hebben we de schriftelijke vragen zijn beantwoord.

[1:13:57] Dus veel van de vragen die ik had zijn inmiddels ook al beantwoord.

[1:14:02] Rest mij nog een aantal dingen ter verheldering.

[1:14:07] Eén is toch die Britse basis op Cyprus.

[1:14:10] Gisteren ook bij de technische briefing aan de orde gekomen.

[1:14:14] Is deze militaire basis door de Britten nu überhaupt ter beschikking gesteld aan de Amerikanen en zo ja met welk mandaat?

[1:14:21] Het tweede vraag in de kabinetsbrief staat duidelijk gesteld dat de intel alleen binnen vlootverband zou worden gedeeld.

[1:14:29] Dat staat in de artikel 100 brief van het kabinet aan de Kamer.

[1:14:34] Bij de beantwoording van de schriftelijke vragen staat bij het antwoord op vraag 62 dat het inval over het luchtbeeld met alle NAVO landen wordt gedeeld.

[1:14:43] Kan het kabinet verduidelijken welke intel nu precies wel en welke niet met de Amerikanen wordt gedeeld?

[1:14:50] En de doelstelling is de bescherming van de Charles de Gaulle, Cyprus en het NAVO-verdrachtsgebied.

[1:14:58] Bij de beantwoording op de vragen zie ik bij vraag 40 staan dat zonder een verzoek van een NAVO-land mag het schip geen acties uitvoeren.

[1:15:07] Ik vraag me gewoon af, hoe zit dat dan?

[1:15:09] Er wordt gedetecteerd dat een drone of een raket op weg is naar Cyprus of in dit geval bijvoorbeeld naar Griekenland.

[1:15:17] Mag het schip dan niet

[1:15:20] zo'n raket of drone uit de lucht halen.

[1:15:24] En tot slot, voorzitter, de allergrootste dreiging voor veiligheid op dit continent en dus ook voor Nederland vormt Rusland.

[1:15:31] Door de bedreigingen van Trump rondom Groenland en nu deze oorlog gaat beperkte defensiecapaciteit op aan andere zaken dan het beschermen van ons continent tegenover die Russische agressie.

[1:15:42] Het zegt alles dat we nu een vergat vanuit de Baltische Zee moeten verplaatsen naar de Middellandse Zee.

[1:15:47] Hoe weegt het kabinet die belangenafweging bij het nemen van zo'n besluit?

[1:15:51] Dank u wel.

[1:15:59] Ja, begrijpt mevrouw Piri dat een sterk Iran goed is voor Rusland en dat een zwak Iran slecht is voor Rusland en dus goed voor de veiligheid van Europa?

[1:16:16] Mevrouw Piri.

[1:16:17] Ja, voorzitter.

[1:16:18] Elke vraag van de heer Markuszower wil ik best op ingaan.

[1:16:22] Ik denk overigens dat deze oorlog op geen enkele manier in het voordeel van Oekraïne is, als je als je uiteindelijk alle plussen en minnen tegen elkaar afweegt.

[1:16:32] Ik snap alleen niet wat deze vraag met deze missie en artikel 100 te maken heeft.

[1:16:38] Maar als de heer Markuszower dat wil verduidelijken, dan wil ik daar best een reactie op geven.

[1:16:43] Het was een reactie op het feit dat mevrouw Piri het had over de grote dreiging die Rusland had voor ons.

[1:16:52] En als ik gewoon even wat google en zo, dan zie ik dat Iran levert drones en wapens aan Rusland.

[1:16:58] Rusland en Iran houden militaire oefeningen samen en ontwikkelen militaire technische samenwerking.

[1:17:04] En in 2025 sloten ze een strategisch partnerschap voor twintig jaar.

[1:17:08] Dat de defensieveiligheid en technologie omvat dat verdrag.

[1:17:14] Dus je zou kunnen stellen, of mijn stelling is, een sterk Iraans regime is niet goed voor de veiligheid van Oekraïne, niet goed voor de veiligheid van onze continent.

[1:17:26] En ik vraag me dus af waarom mevrouw Piri

[1:17:28] in haar bijdrage het tegenoverstelde leek te beweren.

[1:17:33] Mevrouw Piri.

[1:17:35] Ik laat de heer Markushuis woorden bij hem zelf.

[1:17:39] Wat ik heb gezegd is dat volgens mij zijn al onze inlichtingendiensten, maar ook het kabinet er altijd klip en klaar over geweest.

[1:17:44] Natuurlijk hebben we als land, als Nederland verschillende dreigingen, maar de allergrootste dreiging, dat is ook de reden waarom dit kabinet zo fors investeert in defensie, heeft te maken met de Russische agressie op dit continent.

[1:17:56] Is Iran een supporter van Rusland?

[1:18:00] Zeker, dat hebben we ook gezien.

[1:18:02] Deze week ook weer berichten mogelijk dat Rusland ook bepaalde locaties van Amerikaanse basisen en militairen doorgeeft aan Iran.

[1:18:13] Maar mijn afweging bij deze oorlog, als je alle plussen en minnen ziet en je ziet

[1:18:18] Amerika heeft nu de oliesancties op tegenover Rusland.

[1:18:22] De hoge olieprijzen spekken niet alleen die van bepaalde fossiele bedrijven, maar ook zeker van Poetin de oorlogskas.

[1:18:31] Het begraven van de internationale rechtsorde is op geen enkele manier in het voordeel van Oekraïne.

[1:18:38] En als je ook nog eens kijkt wat er aan defensief materiaal ook allemaal is afgeschoten de afgelopen tijd in het Midden-Oosten, wat keihard nodig was voor de verdediging van Oekraïne en de Oekraïners en het Europese luchtruim, denk ik met alle plussen en minnen dat deze oorlog slecht nieuws is voor Oekraïne.

[1:18:59] Goed, dan geef ik graag het woord aan de heer Van Lanschot van het CDA.

[1:19:03] Dank u wel, voorzitter.

[1:19:05] De situatie in het Midden-Oosten is ernstig en onvoorspelbaar.

[1:19:09] Iraanse aanvallen en aanvallen van aan Iran geleerde troeperingen raken niet alleen Israël, maar ook andere landen in de regio, waaronder Cyprus en Turkije.

[1:19:19] En daarmee raakt dit conflict ook direct aan de veiligheid van Europa en aan Nederlandse belangen.

[1:19:24] In dat licht is het goed dat wij vandaag spreken over de inzet van zijner Majesteit Evertsen.

[1:19:29] En voor het CDA staat één ding voorop.

[1:19:32] Wij moeten pal staan voor de veiligheid van onze militairen en van onze bondgenoten.

[1:19:37] En als een EU-lidstaat als Cyprus bedreigd wordt door drones en raketten, dan is het logisch dat wij in EU-verband onze verantwoordelijkheid nemen.

[1:19:46] Zeker omdat een Nederlandse bijdrage defensief is en begrensd in geografie en in tijd.

[1:19:52] Voorzitter, het CDA heeft de volgende aandachtspunten.

[1:19:54] Allereerst het mandaat.

[1:19:57] Het kabinet schrijft dat de inzet strikt defensief is ter verdediging van de Carrier Strike Group, Cyprus en bondgenootschappelijk grondgebied.

[1:20:04] Onze fractie gaat ervan uit dat bij iedere wijziging van doelstelling, takenpakket of geweldspectrum de Kamer opnieuw vooraf wordt geïnformeerd.

[1:20:15] Ten tweede over de risico's.

[1:20:17] Het kabinet stelt terecht dat het gegat is geoefend om te opereren in een verhoogd geweldspectrum en is toegerust tegen drones en raketten.

[1:20:26] Ter gedijkertijd lezen wij dat Iran heeft gedreigd dat EU-landen doelwit kunnen worden als zij zich mengen in het conflict.

[1:20:33] Hoe weegt het kabinet het risico op escalatie voor Nederlandse militairen, burgers, bedrijven en diplomatieke posten in de regio?

[1:20:41] En een ander risico is de aanwezigheid van een Russisch vlootverband in de regio.

[1:20:46] Hoe wordt voorkomen dat er ongelukken gebeuren in het contact met de Russen?

[1:20:51] Ten derde over de politieke strategie.

[1:20:53] Een vergat alleen brengt geen duurzame stabiliteit.

[1:20:57] Welke diplomatieke inzet loopt dus parallel aan deze missie om verdere escalatie te voorkomen?

[1:21:03] Voorzitter, onze fractie sprak al eerder haar positieve grondhouding uit over dit voorgenomen kabinetsbesluit en we kijken ook uit nu naar de beantwoording van onze vragen toor het kabinet.

[1:21:12] Dank u wel.

[1:21:14] Dank u wel.

[1:21:15] Dan ga ik naar de heer Vermeer van BBB.

[1:21:19] Dank u wel, voorzitter.

[1:21:21] Mare ad proprium nemines ditionem pertinere.

[1:21:27] De zee behoort aan niemand in eigendom toe.

[1:21:30] Dat is de titel van hoofdstuk 5 van de Vrije Zee of de Mare Liberum.

[1:21:35] geformuleerd door onze nationale held Hugo de Groot.

[1:21:38] En tot op de dag van vandaag is dit het grondbeginsel wat aan de basis ligt van het VN-zeerechtverdrag.

[1:21:45] En het is een principe dat eeuwenlang door Nederland werd ingezet om claims op zeegebieden van Engeland en Portugal te dwarsbomen.

[1:21:54] Onze marine verdedigt dit principe nog steeds.

[1:21:57] Er zijn de majesteits eventjes onderweg naar Cyprus om onze bondgenoten te beschermen tegen mogelijke aanvallen van Iran.

[1:22:05] En BBB koestert de band met onze internationale bondgenoten en kan dus deze inzet alleen maar aanmoedigen, mits de rampvoorwaarden voor deze steun geborgd zijn.

[1:22:16] En daar hebben we nog wel een paar vragen over.

[1:22:19] Want we moeten leren van het verleden.

[1:22:21] Wat er eind jaren negentig in Srebrenica gebeurde, mag nooit weer gebeuren.

[1:22:26] Nooit mogen onze mensen, of ze nu met voeten op de aarde staan of een vergat bij mensen, in een risicovolle situatie belanden waarbij ze niet uitgerust zijn voor hun taak.

[1:22:37] Nooit meer mag het mandaat van handelen vaag zijn.

[1:22:40] Daarom de volgende vragen.

[1:22:42] Zijn onze mensen voldoende uitgerust voor situaties waarbij er sprake is van escalatie?

[1:22:48] Is er voldoende munitie en uitrusting voor zelfverdediging?

[1:22:51] En is er voldoende materieel voor de luchtverdediging?

[1:22:54] En ligt er een terugtrekstrategie klaar bij offensieve acties van de Carrier Strike Group?

[1:23:00] En alle vragen die hier feitelijk al gesteld zijn over mandaat zijn beantwoord in de reactie op de feitelijke vragen.

[1:23:08] Maar ik denk wel dat het heel goed is dat de ministers dat ook voor alle mensen die dit debat volgen nog eens even helder uitspreken, zodat er geen onduidelijkheid hoeft te bestaan bij welke Nederlander dan ook wat het doel van deze missie is.

[1:23:22] Dank u wel.

[1:23:24] Dank u wel.

[1:23:25] En dan hebben we tot slot de heer Seder.

[1:23:28] Dank u wel, voorzitter.

[1:23:29] Sinds anderhalve week is het oorlog in het Midden-Oosten, in Iran, Libanon.

[1:23:35] Maar het risico op escalatie ligt op de loer.

[1:23:38] Iran voert immers aanvallen uit op doelwitten in een groot deel van de regio, inclusief Cyprus en Turkije.

[1:23:44] Morgen spreken we breder over Iran en het conflict.

[1:23:48] Vandaag spreken we over de inzet.

[1:23:50] in de Middellandse Zee na verzoek van Frankrijk en de Nederlandse inzet ter verdediging van de Carrier Strike Group en de verdediging van Cyprus en de bondgenoten in de regio.

[1:24:01] De ChristenUnie steunt de inzet van het luchtverdedigings- en commandovergat binnen het mandaat, zoals uiteengezet in artikel 100-brief.

[1:24:09] Het is wat ons betreft terecht dat Nederland zijn verantwoordelijkheid neemt als bondgenoot, zeker als de dreiging voor de bondgenoten niet denkbeeldig is.

[1:24:18] Voorzitter, het is een helder beperkt mandaat, enkel gericht op verdediging en voor een beperkte periode.

[1:24:23] Gisteren werd in de technische briefing gezegd dat de kans klein is dat het vlootverband wordt geraakt.

[1:24:29] Een aanval is echter nooit uit te sluiten.

[1:24:32] Een risico op escalatie is er altijd, vooral in oorlogstijd.

[1:24:36] En in dat kader heb ik een aantal vragen.

[1:24:38] Allereerst over de informatiepositie.

[1:24:40] Want waarom worden er geen inlichting gedeeld met de Amerikanen en Israël?

[1:24:45] Wij hebben geen betrokkenheid bij de oorlog, laat het helder zijn.

[1:24:48] Maar als we met onze defensie actief zijn in de regio, dan kan onze informatiepositie toch nooit goed genoeg zijn.

[1:24:54] Juist met het risico op aanvallen.

[1:24:57] en over de periode.

[1:24:58] Waarom duurt de missie in beginsel tot begin april?

[1:25:04] Als ik het goed heb, omdat de oefening in de Baltische Zee tot die tijd zou duren.

[1:25:07] In de brief wordt echter al gesteld dat de verwachting is dat het conflict langere tijd zou kunnen duren.

[1:25:12] En daarmee is de kans groot dat de dreiging begin april niet is verdwenen.

[1:25:17] Acht het kabinet dan niet zeer voorstelbaar dat er een verlenging van deze missie komt?

[1:25:22] In de brief wordt duidelijk geschetst dat elk land dat meedoet zijn eigen mandaat heeft.

[1:25:27] Zijn er verschillen tussen het mandaat van Nederland en dat van Frankrijk?

[1:25:30] En wellicht van andere bondgenoten die ook meedoen?

[1:25:33] En zo ja, wat zijn die verschillen?

[1:25:36] kunnen we daar heel specifiek en helder over zijn.

[1:25:38] En acht het kabinet het mogelijk dat andere onderdelen van het vlootverband wel ingezet zullen worden voor preventieve aanvallen.

[1:25:45] Voor onze fractie, hoewel we de inzet steunen, is dit wel een belangrijke vraag en die willen we echt scherp van tevoren duidelijkheid en helderheid over krijgen, ook richting de Nederlandse bevolking.

[1:25:56] En dat het voor de bondgenoten niet bij deze missie blijft, is al duidelijk.

[1:26:00] De Franse president op Cyprus heeft al een defensieve missie aangekondigd om schepen te escorteren door de straat van Hormuz na de heetste fase van het conflict.

[1:26:09] Mijn vraag is dan ook, is met de Fransen al gesproken over deze mogelijke missie en over de optie dat het CSF ook aan deze missie zou deelnemen?

[1:26:18] Dat waren mijn vragen, voorzitter.

[1:26:19] Dank u wel.

[1:26:20] Dank u wel.

[1:26:22] Ik begrijp dat er ongeveer een half uur nodig is ter voorbereiding op de beantwoording.

[1:26:28] En dat geeft ons ook de mogelijkheid om, als er behoefte is, snel wat te eten.

[1:26:33] Dus we schorsen tot zes uur.

[1:59:15] Hierbij heropen ik het debat van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken op de agenda de artikel 100 brief over de inzet in de Middellandse Zee.

[1:59:25] En ik geef graag als eerst het woord aan de minister van Buitenlandse Zaken.

[1:59:32] Dank u wel, voorzitter.

[1:59:33] We spreken vandaag

[1:59:35] over deze artikel 100-procedure over de uitzending van Nederlandse militairen in conflictgebied.

[1:59:41] En dat is voor dit kabinet de eerste missie waar we met u als Kamer over spreken.

[1:59:46] Dat doen we eigenlijk al heel vroeg en misschien wel veel te vroeg na de aanstelling van dit kabinet.

[1:59:54] Ik moet erbij ook zeggen dat de vele vragen van de Kamerleden ook veelal onderdeel zijn geweest van de overweging die wij als kabinet hebben gemaakt.

[2:00:04] bij de afwegingen voor het voorstel wat we u gedaan hebben.

[2:00:11] Ik zou graag een klein stukje inleiding, ik weet niet of ik dat zo mag noemen, maar een klein stukje inleiding geven en daarna specifiek ingaan op de inzet van het vergat en het mandaat.

[2:00:23] Daar zijn veel vragen over gesteld door de Kamerleden.

[2:00:26] Een stukje over de regio, regionale context en dan waren er nog een aantal overige vragen.

[2:00:34] Het conflict in het Midden-Oosten is complex en onvoorspelbaar.

[2:00:38] En we zien dat in dit steeds verder escalerende conflict ook de Nederlandse belangen geraakt worden.

[2:00:48] Niet alleen onze zorg over de mensen in de regio, de mensen in Iran, maar met name ook, en dat is het kader van deze missie, het escalerende conflict, wat ook risico's met zich meebrengt voor Nederland, maar ook voor Europees grondgebied en NAVO-verdragsgrondgebieden.

[2:01:10] Voor Nederland is stabiliteit in de regio en bescherming van onze en Europese belangen prioriteit.

[2:01:17] Om die reden willen wij als kabinet en willen wij dat Nederland ook zijn verantwoordelijkheid neemt en een bijdrage levert aan de Europese militaire inzet via deelname aan de door Frankrijk geleide Carrier Strike Group.

[2:01:32] Die Carrier Strike Group, daar was ons vergat onderdeel van bij de missie in de Baltische Zee.

[2:01:41] Vanaf dat moment is ons vergat bij een gewijzigde inzet van het Franse vliegtuigschip, meegevaren richting de nieuwe locatie.

[2:01:53] De inzet is defensief en gericht op bescherming van Nederlandse en Europese belangen.

[2:01:57] de veiligheid van NAVO-verdragsgrondgebied en die inzet die wij hiermee willen doen past ook binnen het nemen van meer verantwoordelijkheid voor de veiligheid van onze eigen Europa, Europese Unie.

[2:02:15] Wij beseffen, en dan specifiek over de Artikel 100-procedure, wij beseffen dat in het kader van de meer traditionele, grootschalige vredesmissies, dat er in de regel meer tijd beschikbaar is voor de lopen van deze Artikel 100-procedure.

[2:02:34] En de afgelopen jaren zag het kabinet zich echter vaker genoodzaakt tot versnelde besluitvorming of informatievoorziening aan het parlement achteraf vanwege de militaire urgentie voor acute crisisbeheersingsoperaties of de vertrouwelijkheid.

[2:02:48] En ik wil dan ook in het bijzonder mijn dank uitspreken aan de Kamer voor de flexibele opstelling en de bereidheid om met voorrang dit debat te voeren, zodat we ook tijdige inzet van het vergad mogelijk kunnen maken uitgaande van een positieve uitkomst van dit debat.

[2:03:04] Een militaire inzet die vraagt om zorgvuldige besluitvorming en informatiedeling met uw Kamer.

[2:03:12] Tegelijkertijd moeten we ons ook realiseren dat onze tegenstanders meeluisteren en soms ook kunnen profiteren van de informatie die hier wij met elkaar bespreken en uitwisselen.

[2:03:22] Ik zou daarom ook in het vervolg op dit debat graag met uw Kamer van gedachte wisselen over deze procedure en mogelijke dilemma's die dat met zich meebrengen.

[2:03:32] Dat is voor het vervolg.

[2:03:36] Het mandaat van ons vergat en van de missie.

[2:03:45] We behandelen het kabinetsbesluit specifiek kabinetsbesluit om het vergat

[2:03:51] naar het oosten van de Middellandse Zee te sturen in het kader van de Artikel 100-procedure.

[2:03:55] En het kabinet heeft, naar aanleiding van het verzoek van Frankrijk en van Cyprus, besloten het luchtverdedigings- en commandovergat naar de Middellandse Zee te sturen ter verdediging van de Carrier Strike Group rond het vliegtechschip Charles de Gaulle en via deze weg de verdediging van Cyprus en bondgenoten in de regio.

[2:04:17] Ik heb al gemeld dat het reeds onderdeel was van die groep en dit kabinet heeft besloten tot een duidelijke afbakening.

[2:04:28] van locatie en van tijd en van een strikt defensief karakter van deze missie.

[2:04:36] En dat betekent ook dat gezien de inkadering van deze missie, dat alles wat valt buiten de huidige kaders, dat dat betekent dat wij ook terug zullen gaan naar de Kamer, zelf tot een nieuwe weging zullen komen en ook terug zullen gaan naar de Kamer om de Kamer te informeren en het gesprek samen

[2:04:57] tevoer.

[2:04:58] Nu heb ik vol ambitie het mapje overig open gedaan, maar ik moet natuurlijk beginnen met het mapje over de Evertsen, want er zijn inderdaad een aantal vragen voorzitter gesteld in het kader van dat mandaat.

[2:05:15] In antwoord op de vragen van de leden Van Balen, Van der Werff, Dobbe, Seder.

[2:05:23] Wat is het mandaat van de bijdrage?

[2:05:25] De Franse bijdrage kan dan mogelijk ook offensief gehandeld worden.

[2:05:29] En is er kans dat dit mandaat op termijn ook ruimer wordt geïnterpreteerd?

[2:05:38] Ik heb daar net iets over gezegd.

[2:05:39] De Nederlandse bijdrage betreft de inzet met een defensief karakter.

[2:05:43] gelimiteerd in tijd tot begin april en in het oosten van het Middellandse zeegebied.

[2:05:48] Dat betekent wel dat het schip zich mag en kan verdedigen tegen aanvallen die gaande zijn richting het vlootverband of Cyprus.

[2:05:56] Het vergad beschikt over defensieve capaciteiten waarmee het niet in staat is om landdoelen uit te nemen.

[2:06:03] De gehele Carrier Strike Group, waarbinnen Charles de Gaulle valt, heeft een defensief mandaat in het Middellands Zeegebied.

[2:06:11] Dat betekent dat geweld gebruikt kan worden op basis van het inherent recht op zelfverdediging bij eventuele aanvallen tegen het vergat, tegen het vlootverband waarin het vergat optreedt.

[2:06:24] Mochten nou de Fransen besluiten dat die Carrier Strike Group anders ingezet zou moeten worden en de rol van Charles de Gaulle daarin.

[2:06:32] En als dat op een manier is die niet meer past binnen het mandaat wat wij ons vergat hebben gegeven, dan betekent dat dat er nieuwe politieke besluitvorming gaat plaatsvinden door het kabinet in samenwerking met de Kamer.

[2:06:51] Ja.

[2:06:53] Ik zie een interruptie van de heer Vermeer.

[2:06:57] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:07:00] Hoe ziet de minister dat voor zich?

[2:07:02] Want dan komt er altijd een fase dat het mandaat veranderd is en er nog niet met ons gesproken is.

[2:07:09] En wat gebeurt er dan in zo'n tussenfase?

[2:07:12] De minister.

[2:07:14] Het is natuurlijk zo dat escalatie van het conflict en de situatie waar we in zitten is onvoorspelbaar.

[2:07:21] Dus dat betekent dat het lastig te voorspellen is welke kant dit opgaat.

[2:07:26] Maar dat heeft meegewogen in de afweging die wij gemaakt hebben.

[2:07:30] Daarom dit strikte mandaat.

[2:07:33] Onze Frans collega's zijn ook op de hoogte van het mandaat wat ons vergat heeft gekregen.

[2:07:38] En er ligt op dit moment ook geen ander verzoek

[2:07:41] om mee te doen aan een ander type missie dan aan deze specifieke missie die past binnen het mandaat.

[2:07:47] En op het moment dat dat mandaat veranderd gaat worden door de Fransen of door welke andere partij dan ook, dan zullen wij op dat moment dat wegen en daarna handelen.

[2:08:02] De heer Van Baarle.

[2:08:04] Ja, voorzitter, de vragen waren er natuurlijk ook op gebaseerd om te kijken in hoeverre verschillen die mandaten nou.

[2:08:10] Dus voor de activiteiten van de Evertsen zegt de regering, zegt de minister dat er sprake is van een strikt defensief mandaat.

[2:08:20] En als het dan gaat om de gehele Guerrilla Group, dan gaat het om het inherente recht op zelfverdediging.

[2:08:26] Dat is wat anders dan de bewoordingen strikt defensief.

[2:08:29] Inherente recht op zelfverdediging, daar zou je ook andere zaken onder kunnen scharen.

[2:08:34] In principe ook zelfs bijvoorbeeld het aangrijpen van een doelwit om een aanval te voorkomen.

[2:08:40] Wat zijn nou de verschillende mandaten binnen die groep en zit er licht tussen het mandaat van de Evertsein en andere deelnemers van die groep en is het mandaat van de De Gaulle?

[2:08:51] De minister.

[2:08:53] De Carrier Strike Group heeft een defensief mandaat.

[2:08:56] Dat is nu het uitgangspunt.

[2:08:58] Ieder land wat een bijdrage levert aan die Carrier Strike Group, die heeft een individueel nationaal mandaat.

[2:09:06] Dat betekent dat wij bepalen met welk mandaat ons vergat deelneemt aan die Carrier Strike Group.

[2:09:13] En op dit moment is het zo dat... Nou ja, over de specifieke mandaten, maar dan kijk ik ook even naar mijn rechterzijde over de specifieke mandaten die landen meegeven aan hun deelname.

[2:09:27] Ja, daar kunnen we geen informatie over geven.

[2:09:29] Dat is aan die landen zelf.

[2:09:31] Klopt, hè?

[2:09:33] En wij bepalen dus ons mandaat.

[2:09:36] Het mandaat van de Care Restore Group is defensief.

[2:09:39] En wederom, mocht dat veranderen,

[2:09:42] mochten individuele schepen in dat vlootverband en in het bijzonder natuurlijk de Charles de Gaulle als kern van dat vlootverband, mocht dat mandaat veranderen, mochten zij andere dingen gaan doen dan passen binnen het mandaat met defensief karakter wat wij hebben afgegeven, afgekaderd in tijd en in locatie, dan betekent het dat wij dat weer moeten heroverwegen.

[2:10:06] De heer Van Baarle.

[2:10:08] Voorzitter, dan wordt het voor mij toch een beetje vaag.

[2:10:11] Op het moment dat gevraagd wordt naar de andere mandaten van de deelnemende landen, dan mag de minister daar niks over zeggen of kan de minister daar niks over zeggen.

[2:10:20] En dan is het dus niet uitgesloten dat wij deelnemen aan een missie waarin wij dan misschien een heel strikt defensief mandaat hanteren.

[2:10:29] Ons schip kan ook niet anders dan.

[2:10:31] verdedigen of aanvallen op hele kleine afstand, maar dat andere landen, en in het bijzonder de De Gaulle, die natuurlijk ook in staat is om over langere afstand met luchtwapens aan te grijpen, die dat defensieve mandaat ruimer interpreteert en dat we dan wellicht bij acties ook betrokken raken, middels het verdedigen van die carrier group, die gericht zijn op het aangrijpen, bijvoorbeeld preventief, van doelwitten op land.

[2:10:56] En voorzitter, ik zou gewoon graag van de minister willen horen of

[2:11:01] Of alle operaties die ook maar een beetje te maken hebben van het verlaten van het strikte defensieve karakter, of dat gewoon keihard uitgesloten kan worden met verwijzing naar de mandaten van andere landen.

[2:11:13] Want anders hebben we geen zekerheid.

[2:11:15] De minister.

[2:11:16] De Carrier Strike Group en als onderdeel daarvan de Charles de Gaulle heeft op verzoek van Cyprus zijn zij op weg gegaan naar de locatie waar ze nu liggen en dat is ter verdediging van Cyprus en ter verdediging van NAVO verdragsgrondgebied.

[2:11:32] Dat bepaalt de defensieve karakter van de missie zoals die nu is aangegaan.

[2:11:36] Dat bepaalt ook het kader waarin wij ons vergat daarin laten deelnemen.

[2:11:43] Nogmaals, op het moment dat de situatie verandert, dat het vlootverband, of de Charles de Gaulle in dat vlootverband, andere acties gaat ondernemen,

[2:11:53] dan pas het zijn bij defensieve karakter gericht op Cyprus, de veiligheid van de vloot en op de verdediging van NAVO-grondsgebied, dan betekent dat iets...

[2:12:05] Dat betekent dat dat buiten het mandaat gaat van ons vergat, en dat betekent dat wij hier een nieuwe weging moeten maken en ook weer met de Kamer in gesprek zullen gaan.

[2:12:17] Ik zie de interruptie van mevrouw Teunissen.

[2:12:20] Ja, voorzitter, het wordt er niet duidelijker op als het gaat over het mandaat, want overeind staat dat het kabinet zegt het is strikt definitief.

[2:12:30] Maar als Frankrijk een ander mandaat heeft, dan is natuurlijk wel heel het risico dat Frankrijk ook iets anders gaat doen en dat we dan vervolgens van bijvoorbeeld Iraanse zijde weer tegen aanvallen komen, waardoor ook

[2:12:46] de Nederlandse militairen veiligheidsrisico's ondergaan.

[2:12:49] Dus mijn vraag is hoe schat dan het kabinet de veiligheidsrisico's in?

[2:12:53] Want wij kunnen zelf nu niet controleren welke mandaten er gegeven zijn door andere landen.

[2:13:01] Alle communicatie die wij hebben gehad met de Fransen, die bevestigen dat wij het eens zijn over defensieve karakter van deze missie.

[2:13:10] En nogmaals, op het moment dat de Fransen, of welk land dan ook, wat onderdeel is van het vlootverband, besluit andere acties te ondernemen dan onderdeel zijn van het defensieve karakter van die missie, betekent dat voor ons een nieuwe politieke afweging.

[2:13:30] Dank, voorzitter.

[2:13:32] Ja, het betekent een nieuwe politieke afweging als Nederland daar aan mee gaat doen.

[2:13:36] Maar waar ik het over heb, is dat Frankrijk een ruimer mandaat zou kunnen hebben, want ze gebruiken er ook andere termen voor.

[2:13:43] Nederland heeft het over strikt defensief en Frankrijk heeft het over defensief.

[2:13:50] Daar zit dus alweer een lucht tussen.

[2:13:52] Dus de vraag is als Frankrijk het werk iets anders gaat doen met het vliegtuigschip.

[2:13:57] Dat zou zomaar kunnen, omdat wij dat niet kunnen controleren.

[2:14:01] Kan het dan zijn dat de veiligheidsrisico's van de Nederlandse militairen ook toenemen en heeft het kabinet daar rekening mee gehouden?

[2:14:10] De minister.

[2:14:13] Er zit over het defensieve karakter van de missie geen lucht tussen wat wij gaan doen en wat de Fransen gaan doen op dit moment.

[2:14:25] Als de Fransen hun inzet gaan heroverwegen in tijd, in locatie, in minder defensieve of offensieve acties waar wij geen signalen toe hebben dat dat het geval gaat zijn, dan betekent dat een heroverweging.

[2:14:39] Houdt het kabinet rekening met de risico's

[2:14:42] die eventuele andere inzet van dit vlootverband zouden opleveren, dat is nu niet aan de orde.

[2:14:50] Dit kabinet weegt de risico's die bij het divisieve karakter passen van dit vlootverband, van de inzet van het vergad, wederom op basis van de vraag van Cyprus om Cypriotisch grondgebied te verdedigen.

[2:15:05] Mevrouw Teunissen.

[2:15:06] Voorzitter, dan heb ik ook nog een vraag met betrekking tot het mandaat als het gaat over de verdediging van Cyprus.

[2:15:13] En ik vind daar ook nog de afwakening niet helemaal helder.

[2:15:17] Het gaat ook over de militaire basis van de Britten, waar de VS gebruik van mag maken.

[2:15:22] En de Britse minister-president heeft gezegd dat de VS daar ook, dat je dus kunt denken aan dat er ook munitiedepots, Iraanse munitiedepots ter verdediging

[2:15:35] kunnen worden geraakt door de VS.

[2:15:38] Mijn vraag is, als dat gebeurt vanuit de VS en die Iraanse munitiedepots worden inderdaad ter verdediging uitgeschakeld, dan kan dat best een enorme escalatie betekenen vanuit de Iraanse kant.

[2:15:51] Moet Nederland dan ook Citrus gaan verdedigen tegen die Iraanse tegenaanvallen?

[2:15:57] Zou dat een scenario kunnen zijn?

[2:16:02] Betreffende de basis op Cyprus, de Britten verlenen de VS geen toestemming om die basis op dit moment te gebruiken in het kader van het conflict met Iran.

[2:16:17] Dus die situatie is op dit moment niet aan de orde.

[2:16:21] En alles wat mevrouw Teunissen daarna schetst,

[2:16:29] is een als-dan-scenario wat op dit moment wat mij betreft niet aan de orde is.

[2:16:35] Ik zag een interruptie van mevrouw Piessen.

[2:16:37] Ja, voorzitter.

[2:16:40] Ik denk dat het goed is om gewoon even dat mandaat heel helder te hebben.

[2:16:43] Het mandaat van het Nederlands kabinet voor de inzet waarover we vanavond spreken is denk ik klip en klaar.

[2:16:49] Ik hoor de minister zeggen voor de hele vloot geldt eigenlijk een defensief mandaat en het doel is bescherming van Cyprus en NAVO-grondgebied.

[2:16:58] Klopt dat?

[2:16:59] Dat klopt, inclusief de verdediging van het vlootverband.

[2:17:06] Oké, dan is daar in ieder geval geen misverstand over.

[2:17:08] En ik denk een tweede vraag.

[2:17:10] Kijk, soms kun je defensief, zou je kunnen interpreteren en dat kan zeker niet ons vergat, maar misschien onderdelen vloot.

[2:17:19] Zou je kunnen doen plekken raken waarvan raketten of drones worden gelanceerd?

[2:17:25] Ik neem aan in dit, en dat zou bijvoorbeeld plekken in Iran en Libanon zijn, ik neem ook aan dat de minister kan bevestigen in dit vlootverband dat er geen sprake is van het oprekken van de definitie van defensief op zo'n manier dat je dus ook gewoon in Libanon of Iran doelen zou gaan raken.

[2:17:44] Klopt dat ook?

[2:17:46] De minister.

[2:17:47] Het defensieve karakter van deze missie heeft op dit moment niet in zich dat er offensief plekken geraakt zouden worden om defensieve handelingen uit te verrichten.

[2:18:01] Nee, maar dat is denk ik gewoon duidelijk, belangrijk ook omdat er een aantal vragen over waren, dat dit gewoon klip en klaar duidelijk is.

[2:18:07] En begrijp ik dan goed dat de reden, wij hebben een hele transparante artikel 100 procedure en dit is volgens mij niet in alle landen gangbaar.

[2:18:16] Het is ook heel duidelijk wat wij inbrengen in deze missie.

[2:18:19] Ik kan me voorstellen als je verschillende militaire middelen inbrengt, dat dat ook het verschil in mandaat betekent.

[2:18:25] Klopt dat ook?

[2:18:27] De minister.

[2:18:30] Goede vraag.

[2:18:32] Ik kan me voorstellen dat het daarmee te maken heeft.

[2:18:33] Ik kan me ook voorstellen dat de beslissingsprocedures in landen zijn ook verschillend.

[2:18:39] En wij doen dat in Nederland op een hele transparante en open manier en heel zorgvuldig.

[2:18:44] In andere landen, zonder daar een waardeoordeel aan te willen geven, ligt er meer macht bij andere

[2:18:51] plekken en andere partijen dan het parlement.

[2:18:53] En zal dat ongetwijfeld ook iets te maken hebben met de wijze waarop mandaten, hoe ingekaderd mandaten moeten zijn, ook in combinatie met de informatie aan het parlement.

[2:19:02] Ik zag nog een interruptie van de heer Van Baarle.

[2:19:06] Ja, dan allereerst nog even over dat mandaat.

[2:19:11] De minister geeft aan het aanuitvoden van dat soort aanvallen.

[2:19:17] Dat heeft de missie op dit moment niet in zich.

[2:19:21] beoogde missie op dit moment niet.

[2:19:24] Is het echt glashard, zwart of wit, uitgesloten op basis van het mandaat van de Charles de Gaulle?

[2:19:31] Is het gewoon keihard uitgesloten op basis van het mandaat van de Charles de Gaulle?

[2:19:37] Wij gaan niet over het mandaat van de Charles de Gaulle.

[2:19:41] Maar, nogmaals, het defensieve karakter van deze missie is volstrekt helder.

[2:19:49] Binnen dat defensieve karakter heeft dit kabinet de kaders vastgesteld van waaruit ons Fregat kan deelnemen aan deze missie.

[2:19:57] Op het moment, en dat is dus niet onderdeel van deze missie, dat haal ik nogmaals, op het moment dat de Charles de Gaulle een andere opdracht krijgt dan op dit moment in de missie, dan vergt dat dus een heroverweging van onze keuzes.

[2:20:16] Meneer Van Baarle.

[2:20:19] We hebben in principe, hadden we afgesproken, vier interrupties.

[2:20:22] Anderzijds kan ik mij voorstellen, ja.

[2:20:26] Ja, mevrouw Piri.

[2:20:28] Maar goed, het is ook een belangrijk onderwerp, dus ik kijk goed naar de klok.

[2:20:33] We koersen af om zeven uur te verhuizen naar Planair.

[2:20:37] Ja, meneer Verbaarle.

[2:20:39] Vanwege mijn gelimiteerde aantal interrupties ga ik deze dan concluderen, dat op het moment dat je het niet kan uitsluiten, dat we dus deelnemen aan een missie waarin het vliegtuigschip wat dat betreft ruim een mandaat heeft.

[2:20:53] Ik zou mijn...

[2:20:54] Laatste vraag wil ik stellen over die basis, voorzitter.

[2:20:58] Want het niet verlenen van toestemming om te bombarderen, dat is ook wat ik in de media heb gelezen.

[2:21:07] Tegelijkertijd weten we dat de Verenigde Staten, dat er ook mediaberichten zijn dat zelfs de Verenigde Staten zonder toestemming vanaf onze basis in de Kraaiwische Zee ook operaties hebben verricht.

[2:21:17] We weten ook dat er wel degelijk andere vormen van militaire capaciteit op basis van mediaberichten aanwezig zijn op die basis in Cyprus, onder andere spionagecapaciteit.

[2:21:28] Voorzitter, kan de minister uitsluiten dat er vanaf de basis op Cyprus op een directe of een indirecte manier

[2:21:36] met Amerikaans materieel wordt uitgebreid, deelgenomen aan de militaire activiteiten die de Verenigde Staten ondernemen, jegens Iran.

[2:21:44] Als de minister dat niet kan uitsluiten, dan zijn we als Nederland dus op dit moment, door deelnemen aan deze missie, het risico aan het lopen dat we actief militaire capaciteit van de Verenigde Staten gaan verdedigen.

[2:21:57] Die deelneemt aan, op welke manier dan ook, direct of indirect, kan ook bevoorrading zijn, andere manieren, aan het uitvoeren van die gevechtshandelingen.

[2:22:06] De minister.

[2:22:10] Onze inzet en de inzet van het vlootverband is gericht op de vraag van Cyprus om hun grondgebied te verdedigen.

[2:22:17] Dat is waar deze missie op op gericht is.

[2:22:20] Ik heb net aangegeven dat de Britten hebben aangegeven dat Amerikanen geen toestemming hebben om de basis te gebruiken voor het conflict in Iran en

[2:22:36] Dat is de weging die dit kabinet maakt.

[2:22:42] Mevrouw Dobbe.

[2:22:44] Ja, dat is dus geen antwoord op de vraag.

[2:22:47] Want de vraag was, kunt u dat uitsluiten?

[2:22:50] Kunt u uitsluiten dat de Nederlandse bijdrage niet ingezet wordt om Amerikaans materiaal te verdedigen dat wordt ingezet in de oorlog in Iran?

[2:23:03] Is dat je ja of nee?

[2:23:07] De minister.

[2:23:09] Ja, ik vind het zelf lastig om een inschatting te maken van de toekomst van dit conflict, om het zo maar eens te zeggen.

[2:23:20] Dus wij doen het met de informatie die we hebben dat de basis, de Britse basis op Cyprus, geen onderdeel, dat de Amerikanen geen toestemming hebben om die te gebruiken voor het conflict in Iran.

[2:23:32] Dat wegen wij mee in het besluit wat wij nemen.

[2:23:37] Dat wegen wij mee ook in de vraag die Cyprus ons gesteld heeft en de vraag die Cyprus Frankrijk heeft gesteld om Cyprus te verdedigen in dit...

[2:23:48] met dit vlootverband.

[2:23:51] En voor de rest vind ik het veel als dan en speculatie waar ik op dit moment ook daar het antwoord niet op kan geven ook gezien eventuele escalatie van het conflict.

[2:24:06] Mevrouw Dobbe.

[2:24:08] Ja, dat is wel heel makkelijk, als dan of speculatie.

[2:24:12] Kijk, wij moeten ook een risico-inschatting maken om te weten of wij steun verlenen aan deze missie of niet.

[2:24:18] En een van die risico's die we willen uitsluiten is dat Nederland onderdeel wordt van deze oorlog die nu gevoerd wordt door de Verenigde Staten en Israël tegen Iran.

[2:24:26] want we willen daar geen onderdeel van worden.

[2:24:28] We willen wel helpen in de verdediging van Cyprus, maar we willen geen onderdeel worden van deze oorlog.

[2:24:34] En dat risico, dat moet wat ons betreft eerst worden uitgesloten.

[2:24:38] En op het moment dat deze minister zegt wij kunnen niet uitsluiten dat Nederlandse inzet wordt gebruikt om Amerikaans materieel te verdedigen, dat wordt ingezet in de oorlog in Iran, dan is dat risico daar wel, dat wij onderdeel worden van deze oorlog.

[2:24:53] Erkent de minister dat risico en hoe weegt hij dat risico dan?

[2:24:56] Dat risico is op dit moment niet aan de orde, want we hebben het over een fictief gebruik van een basis.

[2:25:07] Fictief is misschien het verkeerde woord, maar een mogelijk gebruik van de basis waarvan op dit moment de informatie is dat de VS geen toestemming heeft om die basis op dat gebied te gebruiken.

[2:25:18] Dat is de informatie die wij meenemen in onze beoordeling.

[2:25:22] En bovendien is de missie die wij uitvoeren, heeft een defensief karakter op het grondgebied van Cyprus waar die basis dan weer een onderdeel van is.

[2:25:34] En dat is ook onderdeel van de verantwoordelijkheid die dit kabinet wil nemen.

[2:25:39] de verantwoordelijkheid die we willen nemen voor de veiligheid van Cyprus, van NAVO-grondgebied en van de veiligheid van de vloot waar onze vergat onderdeel van was en onderdeel van is, ook de bescherming van de Charles de Gaulle en de rest van het vlootverband.

[2:25:57] Mevrouw Dobber.

[2:25:58] Erkent de minister dat er dus hiermee een risico bestaat dat Nederland onderdeel wordt van deze oorlog, omdat wij op die manier misschien Amerikaans materieel gaan verdedigen met een strikt defensief mandaat dat wel wordt gebruikt in de oorlog in Iran?

[2:26:17] Erkent de minister dat nu, dat dat risico bestaat?

[2:26:21] De minister.

[2:26:25] Het risico wat benoemd wordt, is op dit moment niet aan de orde.

[2:26:29] En nogmaals, het is een missie met een defensief karakter ter bescherming van Cyprus.

[2:26:35] En op Cyprus bevindt zich een basis, een Britse basis, waar de Amerikanen geen toestemming hebben om die te gebruiken voor het conflict met Iran.

[2:26:43] Dat is de informatie waarop wij dat wegen.

[2:26:46] En dat is onderdeel van ons afwegingskader.

[2:26:48] En op basis daarvan nemen we dit besluit.

[2:26:53] Mevrouw Donner.

[2:26:55] Ja, maar dat kan deze minister dus niet op deze manier zeggen met de antwoorden die hij geeft, want op het moment dat deze minister zegt dat risico's niet aan de orde en tegelijkertijd zegt de minister wij kunnen niet uitsluiten dat Nederlandse inzet wordt gebruikt om Amerikaans materieel te verdedigen dat wordt gebruikt in de oorlog in Iran, dan kun je dat risico, dan kun je niet zeggen dat risico's niet aan de orde en dan is er wel een risico om onderdeel te worden van deze oorlog tegen Iran.

[2:27:19] En ik vind het wel heel, ik vind het wel transparant als dat hier ook erkend zou worden.

[2:27:24] Dan hebben we het over een potentiële escalatie van het conflict, waarbij het op dit moment helaas ook niet te voorspellen is hoe dit conflict zich verder gaat ontwikkelen.

[2:27:39] En op het moment dat de situatie echt anders wordt dan de situatie waarin wij ons afwegingskader hebben opgesteld en onze afweging gemaakt hebben,

[2:27:47] Ook dat betekent iets voor het mandaat dat we hebben vastgesteld en ook onze discussie met de Kamer en onze overwegingen over de verdere inzet van ons vergat in dit geval.

[2:28:02] Ik zag mevrouw Teunissen en daarna mevrouw Maas.

[2:28:05] Mevrouw Teunissen.

[2:28:06] Ja, voorzitter, we zitten al in een escalatie.

[2:28:10] Ik heb een vraag over wat de minister zegt, dat de VS geen toestemming hebben van Groot-Brittannië om inderdaad daar onderdeel te zijn van het conflict op die militaire basis op Cyprus.

[2:28:23] Zondag heeft

[2:28:25] heeft premier Starmer gezegd.

[2:28:27] Hij is akkoord gegaan met het verzoek van de VS om de Britse basis voor specifieke en gelimiteerde defensieve doelen te gebruiken.

[2:28:35] Dus dat is het verdedigen.

[2:28:37] Maar nogmaals, als dat klopt, dat dan niet of ja, dus dat is gewoon een hele feitelijke vraag.

[2:28:44] Klopt dat of niet?

[2:28:47] De minister.

[2:28:49] Ik begrijp vanuit mijn informatie dat deze uitspraak wel klopt, maar dat dat niet gaat om de basis op Cyprus.

[2:28:59] Mevrouw Maas.

[2:29:00] Ja, dank voorzitter.

[2:29:01] Ik moet zeggen dat ik met stijgende verbazing naar deze discussie aan het luisteren ben, omdat ik nou ja, we zijn natuurlijk gewoon met de VS zitten we in een bondgenootschap en daarover lijkt mij geen enkele twijfel te bestaan.

[2:29:16] Ik snap de zorgen van de verschillende partijen die hier vragen over hebben gesteld, maar we hebben nou ja, voor mij in ieder geval, laat ik zo zeggen, is de uitleg van de minister heel helder en heeft hij

[2:29:28] diverse malen net zoals gisteravond benadrukt dit is echt een defensieve missie.

[2:29:34] Ik vertrouw erop dat als het anders wordt dat wij dat dan te horen krijgen.

[2:29:38] Ook dat is al meerdere malen gezegd.

[2:29:42] Ja, volgens mij is er niet zo heel veel discussie, maar ik zie dat dat bij anderen heel anders ligt en dat de garantie niet gegeven kan worden.

[2:29:49] Ik moet natuurlijk een vraag stellen.

[2:29:50] Mijn vraag aan de minister is wel de bedoeling meer een bijdrage, zegt de vrouw.

[2:29:56] Maar mijn vraag aan de minister is wij zitten toch nog steeds gewoon met de na met de VS in de NAVO en met Cyprus in de EU en die willen we toch gewoon helpen.

[2:30:07] De minister.

[2:30:10] Wij zitten met Cyprus in de EU en die willen we inderdaad helpen.

[2:30:15] De weging van in hoeverre wij de VS helpen heeft natuurlijk wel te maken met dit conflict.

[2:30:21] Dus in die zin begrijp ik ook de vragen uit de verschillende leden van de Kamer over de betrokkenheid.

[2:30:29] Maar we zitten inderdaad ook met de VS in de NAVO.

[2:30:31] Dat is een gewaardeerd partner in de NAVO, dus laat daar ook geen misverstand over bestaan.

[2:30:39] Ik zie voor dit moment geen andere interrupties, dus de minister vervolgt zijn betoog.

[2:30:43] Oh, mevrouw Piri.

[2:30:45] Ik zou het bij eentje laten, want kan de minister ook zeggen wat ik zei, hoe mijn fractie erin staat, is het ook van belang?

[2:30:54] We zagen gisteren bijvoorbeeld de Canadese premier zeggen dat wat hem betreft Canada ook op geen enkele manier offensief betrokken wil raken bij deze oorlog.

[2:31:04] Geldt dat ook voor het Nederlands kabinet?

[2:31:07] De minister.

[2:31:10] Ja, zoals wij nu dit mandaat ook geven aan het vergat.

[2:31:16] Dit is een strikt defensieve missie.

[2:31:18] Dus daar is geen enkele intentie om dat offensief in te gaan zetten.

[2:31:28] De minister vervolgt zijn betoog.

[2:31:32] Dank.

[2:31:33] Dan word ik meteen geconfronteerd met hoe organiseer je dit op een goede manier.

[2:31:37] Maar ongetwijfeld mijn enige clementie.

[2:31:40] We hebben het mandaat besproken.

[2:31:45] Ik denk dat ik vele vragen al daarover beantwoord heb.

[2:31:50] Van Balen.

[2:31:53] Ook over het mandaat is het 100% uitgesloten dat Israël hieronder valt.

[2:31:58] Mijn collega van het ministerie van Defensie zal ingaan op hoe zit het nou eigenlijk met die datadeling en ook de vragen die gesteld werden over de lucht.

[2:32:08] Het luchtbeeld.

[2:32:11] Maar het heldere antwoord op de vraag van de heer Van Balen is dat de verdediging van Israël niet aan de orde is in deze missie.

[2:32:19] En dat valt ook niet binnen het huidige mandaat.

[2:32:23] De vraag van mevrouw Teunissen maakt deze extra militaire aanwezigheid het voor de Cyprioten wel echt veiliger.

[2:32:32] Ja, ik zou die toch om willen draaien.

[2:32:34] De directe aanleiding voor de militaire inzet is natuurlijk het feit dat Cyprus een droonaanval te verduren kreeg.

[2:32:44] En ja, die militaire inzet kan eventuele toekomstige aanvallen van die aard ook afweren.

[2:32:49] En daarmee draagt de inzet ook bij aan het veilighouden van

[2:32:53] Cyprus.

[2:33:01] Cypriotische basis hebben we besproken, vragen van mevrouw Teunissen.

[2:33:06] Ik denk dat ik op het gebied van het mandaat de meeste vragen beantwoord heb.

[2:33:15] Ik weet niet of ik gezichten moet lezen, mevrouw de voorzitter, of ik dat dan mag aannemen, maar volgens mij hebben we het mandaat uitgebreid besproken.

[2:33:25] Dan voor wat betreft de regio.

[2:33:28] In de regionale context zijn er daar een aantal...

[2:33:32] vragen gesteld door de heer van Baarle, mevrouw Teunissen, mevrouw Dobbe over de aanval van Israel VS of dat hij in strijd is met internationaal recht.

[2:33:47] En dit is ongetwijfeld ook een onderwerp wat we morgen ook uitgebreider aan de orde zullen stellen.

[2:33:56] Kijk, voor dit kabinet is de situatie in en rond Iran, dat blijft een grote

[2:34:01] bron van zorg

[2:34:03] Het conflict is verder geëscaleerd en ook door de escalatie van Iran betekent ook dat wij nu deelnemen aan een missie ter verdediging van grondgebied wat aangevallen wordt door Iran dan wel door eventuele gelieerde entiteiten en de stabiliteit in Midden-Oosten staat onder druk en ik zeg dit ook even in relatie tot de zorgen over de

[2:34:33] de oorlog en de escalatie en de effecten daarvan.

[2:34:37] Voor het kabinet is het heel belangrijk dat wij juist met deze inzet een concreet en afgebakende bijdrage leveren.

[2:34:51] De lijn die ik ook graag nogmaals wil herhalen, zoals het kabinet die ook al meerdere keren heeft vermeld, en dat zullen we volgende week, morgen, ook wat uitgewerkt bespreken, is dat op basis van de informatie die wij nu hebben, er inderdaad gewoon terechte vragen zijn te stellen bij de basis, in het internationaal recht de juridische basis, voor de aanvallen van de VS en Israël op Iran.

[2:35:19] Dat heeft alles te maken met was er een directe dreiging of niet.

[2:35:23] In eerste plaats zijn die vragen ook aan de VS en Israël om te beantwoorden.

[2:35:29] Dit kabinet heeft ook begrip voor het feit dat de VS en Israël zich noodzaak voelden om deze acties te ondernemen vanwege

[2:35:37] Het Iraanse regime en de grote dreiging die uitgaat van het Iraanse regime voor de Iraanse bevolking, voor de regio, de steun naar Rusland, de lange arm van Teheran, ook in de Nederlandse samenleving, et cetera.

[2:35:53] En dat maakt dat in ons afwegingskader wij tot deze conclusie gekomen zijn.

[2:36:05] Even kijken.

[2:36:09] Mevrouw Dobbe vroeg nog in hoeverre is er risico dat we onderdeel worden van deze oorlog, maar ik geloof dat we dat wel voldoende beantwoord hebben in het vorige.

[2:36:20] Dat was ook mijn gevoel.

[2:36:22] Wat gaat Nederland doen om te deescaleren?

[2:36:23] Nog een vraag van mevrouw Dobbe.

[2:36:27] Wij roepen ook continu structureel op tot deescalatie, tot terughoudendheid.

[2:36:32] Het is echt van groot belang dat de aanvallen zeker ook op de niet betrokken landen stoppen.

[2:36:37] Ik ben in veelvuldig contact ook geweest met onze collega's in de golfstaten.

[2:36:42] Die zijn op dit moment betrokken bij iets waar ze absoluut niet betrokken wilden worden en niet verwacht hadden dat ze daarbij betrokken werden.

[2:36:51] Als Nederland zetten wij ons in, ook met Europese partners.

[2:36:53] We hebben ook een gezamenlijke vergadering gehad met de golfstaten.

[2:36:57] Wij zetten ons gezamenlijk in op

[2:37:00] de escalatie, op druk om ook een plan te hebben van wat is nou het einddoel van deze inzet.

[2:37:13] En met deze defensieve inzet hopen we met het vergat in ieder geval ook bij te dragen aan het voorkomen van verdere escalatie door de verdediging van grondgebied.

[2:37:27] Ik wil daar ook bij vermelden dat

[2:37:30] Als wij een knop zouden hebben om het conflict te beëindigen op een goede manier, waarbij de Iraanse bevolking ook nog het heft in eigen handen kan nemen over hun eigen toekomst, dan zouden we die knop indrukken.

[2:37:39] Dus de Nederlandse inzet is ook beperkt in de impact die wij kunnen maken, maar tegelijkertijd zijn we geen klein land en doen we ons best om wat we kunnen doen, te doen.

[2:37:52] Vraag van de heer Struijs.

[2:37:54] Hoe kijkt Israël en de VS aan tegen de Nederlandse bijdrage?

[2:37:59] In de zin niet operationeel, maar hoe kijken ze aan tegen de bijdrage?

[2:38:03] Nou, er is geen directe contact geweest met Israël en de VS over deze Nederlandse bijdrage.

[2:38:09] Want het mandaat van de missie richt zich op het vlootverband op Cyprus, op bondgenootschappelijk grondgebied.

[2:38:17] In antwoord op de vraag van de heer Struijs.

[2:38:22] De vraag van de heer Seder is er met de Fransen al gesproken over deze mogelijke missie in het kader van uitspraken van de president over eventueel straat van Hormuz et cetera.

[2:38:38] Er ligt geen verzoek aan ons om mee te doen met eventuele uitbreiding, verlenging, verplaatsing, ander inzet van de missie.

[2:38:47] Dus op dit moment is dat niet aan de orde.

[2:38:50] En op het moment dat zo'n verzoek zou komen, dan komen we in dezelfde procedure als we nu zitten.

[2:38:55] Dan moet het kabinet daarin een afweging maken en gaan we het gesprek aan met de Kamer.

[2:39:00] Een interruptie van de heer Markuszower.

[2:39:02] Ja, dank u wel.

[2:39:03] Misschien een wat meer algemenere vraag.

[2:39:06] Misschien heeft u het al gezegd en dan heb ik het misschien gemist, maar in mijn bijdrage noemde ik dat voor ons, in ieder geval voor onze fractie, staat het beschermen van de Nederlandse belangen met deze missie voorop.

[2:39:17] Kan je stellen, is de minister het met mij eens, dat deze missie in het belang is van de nationale veiligheid van Nederland?

[2:39:24] De minister.

[2:39:26] Ja, ook dit kabinet maakt haar afwegingen op basis van wat is in het Nederlands belang, waarbij dit kabinet ook ziet dat de veiligheid van de landen om ons heen, onze partners, ook in het belang is van onze eigen nationale veiligheid.

[2:39:41] Zoals ik net ook al heb gemeld, is deze defensieve inzet ter bescherming van Cyprus, ter bescherming van een vlootband waar onze partners in optrekken.

[2:39:53] En dat vlootband is natuurlijk ook gericht op defensief karakter, waarbij ook verdere escalatie voorkomen kan worden op het moment dat eventuele projectielen richting het grondgebied afgeschoten worden.

[2:40:08] Dan ben ik aangebeland bij het spannende mapje Overig.

[2:40:13] Mevrouw Maes had de vraag gesteld, de inschatting van het kabinet over de Iraanse dreiging tegen personen en objecten op eigen bodem.

[2:40:30] Zoals de Joods-Israëlische gemeenschap, Iraanse dissidenten, of dat dat voorstelbaar is, hoe gaat het kabinet dit monitoren en welke aanvullende maatregelen werden genomen?

[2:40:37] Nou, die vraag is nu gesteld, werd ook in het vragenuurtje door een aantal van uw collega's, werden er ook vragen over gesteld.

[2:40:45] De collega van JNV is verantwoordelijk voor het tegengaan van statelijke actoren, een statelijke inmenging.

[2:40:53] En als Iran zich ongewenst inmengt in Nederland, dan spreken we hen daarop aan.

[2:41:01] Maar dit is echt de verantwoordelijkheid van onze collega van JNV.

[2:41:06] De minister en het kabinet is zich natuurlijk bewust van eventuele risico's, brengen die ook in kaart en zullen daarna ook handelen, mits dat tot de mogelijkheden behoort.

[2:41:23] Even kijken.

[2:41:24] Een vraag van mevrouw Piri over de beperkte defensiecapaciteit die wij hebben gaat nu niet naar de Russische dreiging, ook in relatie tot de verplaatsing van het vergat vanuit de Baltische zee naar de Middellandse zee.

[2:41:38] Hoe weegt het kabinet die belangen?

[2:41:41] Uiteraard zijn brede geopolitieke overwegingen die spelen mee in het besluiten over deze missie.

[2:41:51] Wij streven altijd naar de meest optimale inzet van onze capaciteiten.

[2:41:57] Ik denk dat het ook duidelijk is dat wij onverminderde aandacht houden voor de Russische dreiging en dat we op tal van manieren bijdragen aan de versterking van de NAVO-Oostflank.

[2:42:08] En dat dit kabinet ook niet voor niets, ik ging samenwerken met mijn collega minister van Defensie en ook onze premier, Oekraïne snel bezocht heeft en daar ook ons blijvende steun heeft uitsproken richting Oekraïne.

[2:42:29] Dan was er nog de vraag van de heer van Landschot.

[2:42:32] Hoe wegen we nou de risico's voor eventuele escalatie voor burgers, bedrijven en militairen in de regio?

[2:42:39] Nederlandse burgers, bedrijven en militairen.

[2:42:42] Nou, aangezien onze inschatting is...

[2:42:45] Het is een militaire inzet vanwege defensieve aard.

[2:42:48] Dus dat betekent dat dat beperkt zal bijdragen aan escalatie in en rondom het mandaatgebied, dat is de Oostelijke Middellandse Zee.

[2:42:58] En wat betreft de bredere regio blijven we natuurlijk continu in contact met Europese regionale partners om ervoor te zorgen dat we ons gezamenlijk inzetten om de escalatie en het beschermen van al die belangen die de heer Van Lanschot noemt, om die ook te beschermen.

[2:43:13] Dan nog de vraag, maar die heb ik denk ik net al beantwoord, wat de diplomatieke inzet is die hier parallel aan loopt om verder escalatie te voorkomen, maar die heb ik volgens mij zojuist beantwoord.

[2:43:26] Ik denk dat het dat van mijn kant was, maar dat laat ik natuurlijk aan de voordeur.

[2:43:30] Dank u wel.

[2:43:32] Dan geef ik graag het woord aan de minister van Defensie.

[2:43:36] Veel van de leden zitten aan vier interrupties, maar ik vind het ook een belangrijk debat over een artikel 100-procedure.

[2:43:44] Laten we kijken.

[2:43:45] We hebben tot 7 uur in ieder geval.

[2:43:48] De minister van Defensie.

[2:43:49] Dank, voorzitter.

[2:43:50] Ik zal het zo compact mogelijk proberen te houden.

[2:43:52] De minister van Buitenlandse Zaken heeft ook in zijn inleiding al veel belangrijke zaken gezegd.

[2:43:58] Het strategisch doel van Nederland is om bij te dragen aan de regionale stabiliteit en veiligheid.

[2:44:03] Natuurlijk met specifieke aandacht voor de veiligheid van EU-landen, NAVO-bondgenoten en regionale partners.

[2:44:09] De Fransen hebben ons om hulp gevraagd.

[2:44:12] Dat heeft Cyprus gedaan.

[2:44:14] Wij hechten er ook zeer aan om te helpen daar waar we kunnen, om te laten zien dat we staan naast onze bondgenoten en onze EU-partners.

[2:44:22] En zoals al gezegd en ook in de schriftelijke beantwoordingen gister aangegeven, met het fragat kunnen wij bijdragen aan de verdediging van het vlootverband, Cyprus en het NAVO-verdragsgebied.

[2:44:33] Zo laten we zien dat we onze verantwoordelijkheid ook pakken.

[2:44:36] Ik denk dat ik direct naar de beantwoording ga, maar voordat ik dat ga doen, voordat we wellicht opeens schorsen en ik dit nog niet heb kunnen zeggen, ik wil wel benadrukken, en dat hebben bijna alle Kamerleden ook aangegeven, hoeveel waardering ik heb voor de bemanning van

[2:44:54] de natuurlijke staf van zijne majesteit Evertsen.

[2:44:57] Zij waren nog maar heel kort geleden aan het oefenen, wellicht voor een dergelijke inzet, maar moesten opeens doorvaren en zich alvast prepositioneren voor het geval dat we dit besluit met elkaar zouden nemen.

[2:45:11] En ze gaan nu naar een gebied met zeer hoge dreiging.

[2:45:14] Er zijn natuurlijk ook al vragen over gesteld, maar het laat wel zien waar onze krijgsmacht voor staat en ook

[2:45:20] altijd gaat als het nodig is.

[2:45:23] Voorzitter, dan ga ik direct naar de beantwoording.

[2:45:27] De heer Markuszower zei, welke geweldsinstructie heeft het vergat om zichzelf maximaal te verdedigen met meer vuurkracht dan de aanvallers en welk mandaat hebben zij maar daar is al op ingegaan en hoe zorgen ervoor dat ze zichzelf ook veilig kunnen houden.

[2:45:40] Zij de majesteit Evertsen is goed uitgerust op aanvallen.

[2:45:43] Het schip kan op grote afstand luchtaanvallen detecteren en indien nodig neutraliseren.

[2:45:48] De bemanning is uitstekend getraind om in dit soort omstandigheden te kunnen opereren.

[2:45:54] Ik had ook een aantal gedetailleerde vragen van de heer Markuszower, maar daar kunnen we niet op ingaan.

[2:45:59] Maar dat is natuurlijk vanuit veiligheidsoverwegingen dat we niet teveel informatie willen prijsgeven richting degene die kwaadwillend zijn.

[2:46:06] Dan had ik de heer Van Baarle van Denk.

[2:46:09] Hij zegt het is onduidelijk wat het huidige en toekomstige mandaat van het vliegdeckschip is en van andere deelnemende landen.

[2:46:15] En ik denk dat daar heel veel over gewisseld is.

[2:46:18] Van andere landen kunnen we het niet garanderen.

[2:46:20] We weten wel heel goed met welk mandaat wij onze mensen op pad sturen.

[2:46:24] En op het moment dat de inzet van de bondgenoten om ons heen zou veranderen omdat zij een ander besluit nemen.

[2:46:31] dan vervalt ook natuurlijk op dat moment, dan gaan wij daar niet zomaar aan meedoen.

[2:46:35] Dat zullen wij zelf overwegen als onze vraag wordt gesteld.

[2:46:38] En het is goed, denk ik, om nog eens te benadrukken, heeft u ook gisteren gehoord en in de schriftelijke beantwoording gezien, dat onze commandant der strijdkrachten ten alle tijde full command is.

[2:46:46] Dus die kan ook ingrijpen.

[2:46:49] Mochten onze bondgenoten een andere invulling kiezen, dan gaan wij zelf over onze eigen mensen en dan kunnen we dat zelf invullen.

[2:46:58] Even kijken, ik probeer nog te kijken.

[2:47:01] Ja, we hadden van de VVD, mevrouw Maes, die stelde vragen over de medische keten.

[2:47:08] Aan boord van het luchtverdedigings- en commandovlogat bevindt zich een Role 1, dat is gelijk aan een huisarts, medische faciliteit.

[2:47:16] Dat is de eerste basiszorg, dus dat kan ter plekke bij op ons eigen schip worden verleend.

[2:47:22] Rol 2, medische faciliteit met chirurgische capaciteit, gericht op levensreddende ingrepen, is beschikbaar aan boord van vlaggenschip Charles de Gaulle.

[2:47:31] Natuurlijk hebben we in vlootverband zaken beschikbaar.

[2:47:34] zijn ook in de buurt van het vasteland.

[2:47:36] Dus dit is heel erg nauwkeurig in kaart gebracht.

[2:47:39] En als ik mij niet vergis ook nog extra toegelicht in de schriftelijke beantwoording, maar een heel belangrijk punt.

[2:47:46] Ook van de VVD Rules of Engagement.

[2:47:48] Hoe zijn deze precies afgestemd op de verdediging van Cyprus?

[2:47:52] Het verdedigen van Cyprus is een van de concrete doelen, zoals gezegd, van onze inzet.

[2:47:56] En die Rules of Engagement zijn daar ook precies op afgestemd.

[2:47:59] En dat betekent dat het schip zich mag en kan verdedigen tegen aanvallen die gaande zijn richting het vlootverband of Cyprus zijn gericht.

[2:48:08] Dus het schip heeft het mandaat om geweldsmiddelen in te zetten ter verdediging van Cyprus.

[2:48:14] Dan waren er een aantal vragen over de intelligencepositie bij een inzet.

[2:48:21] De heer Struis had de vraag, de heer Van Baarle, mevrouw Piri en de heer Seder onder andere.

[2:48:28] Ik geloof dat de minister van Buitenlandse Zaken daar ook op is ingegaan, maar gisteren is het ook volgens mij uitvoerig langsgekomen.

[2:48:34] Als het gaat om inlichtingen, worden die alleen binnen het vlootverband gedeeld.

[2:48:38] Dat is iets anders dan informatie over het luchtbeeld.

[2:48:43] Het Nederlandse vergad, zoals u weet, heeft een smart L-radar en is daarmee in staat om superieur beeld op te bouwen.

[2:48:49] Kan echt van verre afstand zaken detecteren en zien.

[2:48:52] En informatie over het luchtbeeld wordt met schepen binnen het vlootverband en die zijn alle naval en de naval gedeeld om eventuele incidenten te voorkomen.

[2:49:02] Maar dat is wat je gewoon daadwerkelijk

[2:49:04] Dat is iets anders dan intelligence.

[2:49:06] Dat is het luchtbeeld dat je hebt.

[2:49:09] Even kijken.

[2:49:10] Dan had ik hier de heer Boon van de PVV.

[2:49:16] En dat was een specifieke vraag over wat wordt er bijvoorbeeld gedaan om blue-on-blue-incidenten te voorkomen.

[2:49:22] Er wordt actief met EU-partners en NAVO-bondgenoten gedeconflicteerd.

[2:49:28] Zeg ik dat goed?

[2:49:29] Degenconflicteerd, ja.

[2:49:31] Ik ben voor mijn gevoel in deze drie weken, en de heer Boon kent de taal hier al wel goed, opnieuw Nederlands aan het leren met alle jargon.

[2:49:39] Een afkorting heb ik, dat gaat misschien nog wel lukken, maar dat weten we niet zeker, maar het jargon wel.

[2:49:44] Maar ik wil graag de juiste woorden gebruiken, want het gaat over natuurlijk een hele belangrijke inzet en een hele relevante vraag.

[2:49:49] De bestaande procedures voor maritiem optreden met partners, die bieden wat ons betreft ook voldoende waarborgen om eventuele incidenten te voorkomen.

[2:49:59] Dan had ik

[2:50:00] Mevrouw Dobbe en mevrouw Pirie.

[2:50:05] Dan val ik in herhaling, denk ik, want ik had een wel specifiek ook voor ons opgeschreven verheldering over de Britse basis op Cyprus.

[2:50:12] En is het ter beschikking gesteld en met welk mandaat?

[2:50:14] Ik denk dat de minister van Buitenlandse Zaken daar ook uitvoerig op is ingegaan.

[2:50:20] Mevrouw Pirie, mag het schip een drone vliegend naar bijvoorbeeld Griekenland uit de lucht halen?

[2:50:26] Daar hadden we het net ook over, wat is nou dan defensief en waar ben je preventief bezig om te verdedigen.

[2:50:35] Dus laat ik hem nog wel een keertje goed zeggen hoe het zit.

[2:50:38] Ik denk dat de heer Vermeer ook gelijk heeft dat het ook goed is om soms in een debat ook dingen uit te spreken.

[2:50:42] Als een aanval wordt uitgevoerd op een NAVO-bondgenoot, zoals Turkije of Italië, dan is het allereerst aan die landen om te bepalen of zij bondgenoten willen verzoeken te assisteren bij de verdediging tegen die aanval.

[2:50:55] Dan hebben we het nu echt over een NAVO-verband.

[2:50:57] Dat kan door middel van een direct verzoek of in het uiterste geval, zoals we weten, door activatie van artikel 5.

[2:51:04] En Nederland zal dan natuurlijk in beide gevallen klaarstaan om NAVO-bondgenoten te steunen.

[2:51:10] Het recht op zelfverdediging van het schip en de strike group blijft ook altijd van toepassing.

[2:51:15] Maar zo is het ook het mandaat ook op dit moment ingericht.

[2:51:19] Dus de plekken, onze eigen commandant kan besluiten om dat als defensief optreden te zien.

[2:51:26] Maar dan is dat ook omdat het in die context van het mandaat past.

[2:51:30] Ik denk dat zo in het gesprek met de minister van Buitenlandse Zaken en wellicht gisteren ook bij de technische briefing ook langs is gekomen dat wij zoveel mogelijk en elk mogelijk scenario afwegen, maar het heel lastig is om in een situatie zoals wat nu voordoet, in een onzekere situatie, in een oorlogssituatie,

[2:51:48] heel erg zwart-wit in een beslisband het op te geven.

[2:51:51] Maar onze commandant is in charge.

[2:51:53] Onze CDS is ten alle tijde een full command en een mandaat met de Fransen is ook heel duidelijk gedeeld.

[2:51:59] Heb ik overigens ook met mijn eigen collega de minister van Frankrijk, van Defensie ook afgelopen vrijdag ook gedeeld.

[2:52:05] Dit is het mandaat waar wij er naar kijken.

[2:52:08] Mocht u wat anders besluiten om te doen, weet, dit zijn de kaders waar wij ons aan houden.

[2:52:13] Dan heb ik de heer Van Lanschot nog.

[2:52:16] Die wees er ook op dat er ook Russische schepen in de buurt zijn, om het maar nog duidelijker te maken.

[2:52:24] En hoe kunnen we daar ook voorkomen dat daar ongelukken gebeuren.

[2:52:30] Er wordt ook echt open gecommuniceerd, ook door ons, de plekken, dat we een defensieve inzet plegen.

[2:52:38] En via inlichtingen heeft ook ons schip beeld over van locaties van andere schepen.

[2:52:44] Dus daar kan je ook

[2:52:45] daarop preventief communiceren, duidelijk laten maken met welk doel je daar bent.

[2:52:51] En nou ja, mocht er overhoop een onduidelijke situatie ontstaan, dan kunnen ook schepen van brug tot brug contact zoeken met elkaar om ook nog eens duidelijk te maken wat het doel is van onze aanwezigheid.

[2:53:02] Honderd procent garanties zijn nergens.

[2:53:04] Onze mensen zijn ook getraind op ingewikkelde en moeilijke situaties, gevaarlijke situaties.

[2:53:10] Op deze manier denken we dat we dat goed afgebakend hebben.

[2:53:16] Dat was gewoon een knikje.

[2:53:18] Oké, top.

[2:53:19] Dan de heer Vermeer.

[2:53:21] En die zei al inderdaad, het is goed om dingen hier duidelijk uit te spreken en nogmaals wel te onderstrepen of te vragen, zijn onze mensen goed en voldoende uitgerust voor situaties waarbij er ook sprake kan zijn van escalatie en dat alles toch anders loopt dan dat je nu hoopt of voorziet.

[2:53:40] En ik denk dat dat een terechte zorg ook is die we vanuit verschillende rollen allemaal ook afwegen.

[2:53:47] En ja, het is belangrijk dat onze Nederlandse militairen voldoende capaciteit en handelingsruimte hebben op het moment dat de dreiging is.

[2:53:55] En het schip en de bemanning de bemessing zijn gereed en ook helemaal voorbereid op deze taak.

[2:54:04] Het huidige mandaat biedt ook de commandant voldoende ruimte om effectief te opereren.

[2:54:08] Dus alle vragen die u heeft en de zorgen die de heer Vermeer heeft, voorzitter, zijn heel goed door ons afgewogen, inclusief met alle lessen uit het verleden.

[2:54:19] Alles deze vergelijking niet.

[2:54:20] Natuurlijk niet een op een te maken.

[2:54:22] Je moet elke les wel meenemen en ervan leren.

[2:54:26] Dan denk ik dat ik alle vragen heb beantwoord.

[2:54:32] Dan zijn er wat interrupties.

[2:54:35] Volgens mij hadden we als eerste mevrouw Piri en dan de heer Van Paarlen.

[2:54:41] Dan kijk ik even naar de brief om het te helpen met de volgorde.

[2:54:44] Mevrouw Piri.

[2:54:45] Ja, dank ook aan de minister.

[2:54:47] Even voor de duidelijkheid, want er was gisteren een beetje spraakverwarring hoe het in de media werd gebracht.

[2:54:51] En net hoorde ik de minister weer zeggen het gaat om de bescherming van bondgenoten en partners in de regio.

[2:54:57] Dat is meer misschien een algemene inzet, maar deze inzet, artikel 100, gaat specifiek om de bescherming Carrier Strike Group, Cyprus en NAVO grondgebied.

[2:55:10] Dus niet partners in de regio, klopt dat?

[2:55:15] Ja, oké, heel fijn, want ik merkte gisteren dat dat nogal verwarring soms kan oproepen in de schriftelijke vragen heel duidelijk, maar ik denk ook gewoon fijn om hier te hebben.

[2:55:25] En als tweede voorzitter is gewoon echt gewoon een vraag uit interesse, want wat ik begrijp kan met ons vergat dus vanaf lange afstand gezien worden op het moment dat een raket

[2:55:37] richting Cyprus komt.

[2:55:38] Maar stel, het is niet richting Cyprus, maar richting Griekenland.

[2:55:42] Hoe gaat dat dan?

[2:55:44] Moeten wij Griekenland bellen of heeft Griekenland een fragant met een radar?

[2:55:48] Hoeven we hen helemaal niet te bellen, want zij weten dat zelf.

[2:55:51] En dat vraag ik, omdat hier staat zonder het verzoek mag het schip op dit moment geen acties uitvoeren.

[2:55:58] Dus het is gewoon oprecht interessevraag.

[2:56:01] Hoe werkt dit?

[2:56:02] Hebben Griekenland, Italië, Turkije dit soort capaciteiten sowieso zelf met dezelfde afstand dat ze ons niet nodig hebben?

[2:56:11] Ja, de minister.

[2:56:13] Dank voorzitter.

[2:56:14] Ja, wij kunnen dat dus van een grote afstand zien.

[2:56:18] En op dat moment kunnen wij onze bondgenoten bijvoorbeeld via de NAVO op het moment dat het NAVO bondgenoten zijn ook informeren.

[2:56:25] Dus we kunnen ook zorgen dat bondgenoten kunnen anticiperen.

[2:56:29] En dat is de enorme meerwaarde ook van de apparatuur wat wij op het schip hebben, dat je van zo'n verre afstand dat kunt zien, inderdaad.

[2:56:39] Pierre van Baarle.

[2:56:41] Ja, maar ja, voorzitter, aan de andere kant van dat verhaal, dan hebben we het over inlichtingen delen en informatie delen.

[2:56:50] Die minister geeft aan dat dat luchtbeeld dat wordt binnen het Vlootverband en de NAVO gedeeld.

[2:56:59] Blijkbaar dus ook informatie over inkomende raketten.

[2:57:04] Is het nou uitgesloten dat de inlichtingen die wij delen

[2:57:07] in welke vorm dan ook direct of indirect kunnen bijdragen aan de offensieve operaties van de Verenigde Staten dan wel Israël, want de Verenigde Staten zal dat natuurlijk met Israël delen.

[2:57:20] Als wij uit zo'n luchtbeeld bijvoorbeeld zien dat er een raket is afgevuurd vanuit Libanon, dat wordt vanuit informatieluchtbeeld gedeeld binnen de NAVO met de Verenigde Staten en de Verenigde Staten besluiten dat doel aan te grijpen.

[2:57:35] Is zoiets uitgesloten?

[2:57:36] Is uitgesloten dat wij direct of indirect met onze informatiedeling bijdragen aan aanvallen van Israël en de Verenigde Staten?

[2:57:44] Voorzitter, ik denk dat we echt zaken uit elkaar moeten houden.

[2:57:46] Intelligence is iets anders dan het delen van het luchtbeeld.

[2:57:49] En ik denk dat, zoals wij zouden hopen dat onze bondgenoten ons beschermen als zij informatie hebben dat er een raket op ons afkomt.

[2:57:57] U mag aannemen dat wij ook onze bondgenoten zullen waarschuwen dat er iets richting hen afkomt.

[2:58:03] En dat is wat we zeker wel zullen doorgeven, dat is het luchtbeeld.

[2:58:07] Dat is gewoon omdat onze apparatuur dat nauwkeuriger kan zien van een grote afstand.

[2:58:11] Hoe zij daar vervolgens op handelen en welke acties ze daaraan koppelen, dat is niet iets waar wij over gaan, maar dat is iets anders dan inlichtingen.

[2:58:19] En dat is natuurlijk aan iedereen vrij om van beide zaken wat te vinden, maar we moeten ze denk ik niet door mekaar halen.

[2:58:31] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:58:33] En dank aan de minister voor de heldere beantwoording.

[2:58:36] Ik heb nog een vraag naar aanleiding van het debat dat hier eerder plaatsvond over de wat mij betreft toch wel hoog theoretische casus dat we operationeel gezien raketten kunnen onderscheiden of die op Cyprus, Cypriotisch grondgebied terechtkomen of op de basis van het VK dat op Cyprus ligt, die op Cyprus ligt.

[2:58:53] Mevrouw Nanninga sprak daar al een aantal rake woorden over.

[2:58:57] CDA denkt dat het goed is dat we daar geen onduidelijkheid over laten bestaan, dat daar misschien een onderscheid tussen zou zijn.

[2:59:02] Dus mijn vraag aan de minister is, zou zij kunnen ophelderen dat wij voor de defensieve inzet van de Evertsen geen onderscheid maken of een evenvele dreiging is gericht op het Cypriotisch grondgebied of de basis van het Verenigd Koninkrijk die op Cyprus ligt?

[2:59:19] Dank u wel.

[2:59:20] Klopt.

[2:59:22] Cyprus heeft ons gevraagd, omdat zij, we hebben het gezien helaas afgelopen week, dat zij werden aangevallen.

[2:59:29] Onder andere hoogstwaarschijnlijk vanwege de basis.

[2:59:32] En zij hebben de Fransen en ons gevraagd om hen te helpen met het verdedigen van hun grondgebied.

[2:59:38] Dat is dan wat je doet.

[2:59:39] Dat is wat het mandaat inhoudt.

[2:59:40] Puur defensief, maar daar is het wel op gericht.

[2:59:48] Voor mij heeft u dat beantwoord, maar ik wil dat even bevestigen.

[2:59:52] Een van de vragen die wij hadden was de informatie precies.

[2:59:55] Daar heeft u iets over gezegd, over de Amerikanen en Israel, dat aanzien van lucht er informatie binnenkomt.

[3:00:02] Ik zou het een beetje gek vinden als er een dreiging op een andere manier zou komen, behalve de lucht.

[3:00:06] dat die informatie niet gedeeld zou worden.

[3:00:08] Ook omdat, zover ik weet, dat continu informatie gedeeld wordt tussen veiligheidsdiensten en op andere wijze als er wat dreigingen zijn, zo op kort en op langere termijn.

[3:00:17] Ik probeer even te begrijpen, omdat mijn doel is dat de mensen die we daarheen sturen optimaal beveiligd zijn en een optimale informatiepositie hebben.

[3:00:26] Ik vind het moeilijk te geloven dat ze dat hebben, als we de facto Amerikaanse inlichtingen ter bevordering van hun veiligheid, of Israëlische, of welke andere trouwens,

[3:00:35] dat we die de facto uitsluiten.

[3:00:38] Dus we zijn even op zoek naar waar informatie positionering ophoudt in het licht van de bescherming van onze mensen die we daar sturen.

[3:00:52] Voorzitter, de heer Zedde heeft gelijk.

[3:00:54] Je hebt eigenlijk een paar lagen in deze vraagstelling, zal ik maar zeggen, waar we het met elkaar over hebben.

[3:01:00] Je hebt de informatie die wij delen met onze bondgenoten binnen bepaalde verbanden, bijvoorbeeld binnen de NAVO.

[3:01:07] Maar dat kan ook zijn inlichtingendiensten één op één met elkaar.

[3:01:11] En daar hebben we natuurlijk ook verschillende voorbeelden van.

[3:01:14] Dan heb je de inlichtingen die je deelt met elkaar in het vlootverband te plekken als onderdeel van deze operatie.

[3:01:20] Dat blijft in het vlootverband.

[3:01:22] En daarnaast in dit gesprek heb je het beeld dat je opdoet, het luchtbeeld, omdat je nou eenmaal een luchtverdedigings- en commandovergad bent en dat kunt zien.

[3:01:31] En dat kun je anticiperend delen met anderen, met bondgenoten, om te zeggen nou ik zie nu iets op jou afkomen.

[3:01:37] En dat zijn die drie lagen.

[3:01:39] En daarom zei ik net ook, als je die door elkaar gaat doen, dan kan je helemaal terecht op de vraag uitkomen van de IRC er.

[3:01:46] Wacht even, hebben we het nou zo afgebakend dat we niet eens op inlichtingenniveau of zaken zoals we gewend waren met elkaar kunnen werken?

[3:01:53] Dat doen we altijd binnen de kaders ook die we met elkaar hebben vastgesteld.

[3:01:57] Over deze operatie maak ik dat onderscheid binnen het vlootverband en dat kunnen dan inlichtingen zijn en het luchtbeeld wat je daar krijgt.

[3:02:05] En in alle varianten waarbij het net ging met de minister van Buitenlandse Zaken, mocht het mandaat veranderen en wij dat ook aan u voorleggen en het krijgt een ander karakter of er komen andere bondgenoten bij of het wordt een NAVO-operatie.

[3:02:18] Het zijn allemaal als-dannen die nu gewoon niet spelen.

[3:02:21] Dan hebben we dit gesprek weer van waar deel je dan informatie mee binnen dat kader.

[3:02:25] Dus mijn antwoorden net gingen specifiek over de operatie en Ceder heeft gelijk, daar buitenom heb je nog allerlei andere lagen die we ook wettelijk hebben ingekaderd.

[3:02:36] Ik zie nog een interruptie van mevrouw Teunissen.

[3:02:39] Ja, voorzitter, toch nog een verhelderende vraag over de Amerikaanse aanwezigheid op die basis in Cyprus.

[3:02:44] De minister van Buitenlandse Zaken zei zojuist dat het dus niet gebruikt wordt voor defensieve acties vanuit de VS.

[3:02:51] Maar de BBC rapporteert wel verkenningsvluchten, Amerikaanse verkenningsvluchten vanaf die basis die ook ja, die die vliegtuigen zijn mogelijk ook de aanleiding geweest, mogelijk voor die aanval op op die basis.

[3:03:04] Dus mijn vraag aan de minister is heel concreet, is er

[3:03:07] Nou, sprake van de aanwezigheid van de Amerikanen op die basis of niet.

[3:03:12] Voorzitter, ik heb niks toe te voegen aan het antwoord van de minister van Buitenlandse Zaken.

[3:03:18] En het is daarbij ook echt onwaarschijnlijk dat de Verenigde Staten vanuit ons oogpunt, vanuit militair oogpunt, überhaupt gebruik zullen maken van de basis op Cyprus, omdat ze dat gewoon niet nodig hebben.

[3:03:31] Zij hebben andere plekken, andere instrumenten.

[3:03:34] Er is een derde carrière van de VS al onderweg.

[3:03:37] Dus als we kijken naar het militair beeld,

[3:03:39] zou je eerder naar andere zaken kijken dan naar die basis.

[3:03:42] Maar dat is een invulling van onze kant, wat wij denken.

[3:03:46] Ik denk dat de minister van Buitenlandse Zaken de feitelijke situatie al heel goed heeft toegelicht.

[3:03:53] Goed.

[3:03:55] Een laatste vraag dan van mevrouw Nanninga en dan stel ik wel voor dat we richting plenaire gaan, want daar zit men voor ons klaar.

[3:04:02] Dank voorzitter.

[3:04:03] Ja, misschien heb ik het gemist in de vele informatie, waarvoor dank.

[3:04:06] Ik had nog een vraag over de evaluatie die in deze context niet wordt gedaan en mijn verzoek om een toezegging om dat wel alsnog te doen, ook over deze potende operatie mocht het worden verlengd of uitgebreid, dus dat we dit stukje dan ook wel meenemen in de evaluatie die dan wel komt.

[3:04:24] Ja, en dit hebben wij niet samen overlegd, maar waar het op zit, en misschien mogen we van mevrouw Nannink daar dan op terugkomen in een van de vele debatten die wij ongetwijfeld nog zullen hebben de komende tijd, de reden waarom

[3:04:40] Een beetje terughoudend zijn is dat je niet een totaal externe commissie bijvoorbeeld wil oprichten om daar op die manier, en dat zou denk ik bij een grote missie die ook een ander karakter zou hebben, wat ook artikel 100 zou zijn, maar wellicht niet alleen defensief, maar anders, dan zou je dat echt heel erg groot optuigen.

[3:04:56] De vraag is of dat hier opportun zal zijn of dat mevrouw Nannicka er naar zoekt.

[3:05:01] Dus wellicht kunnen we, en ik zie dat zij ook niet naar zoiets zoekt, maar wel als het langer duurt, is er in ieder geval een moment dat je terugkijkt.

[3:05:09] Wat kunnen we daarvan weer meenemen?

[3:05:10] Wellicht mogen onze departementen dat dan oppakken samen, hoe we dat op een goede manier kunnen vormgeven.

[3:05:16] En als ik, voorzitter, het geknik van mevrouw Nanninga als zo, ze wilde zelf uiteraard even opreageren.

[3:05:23] Wat ik bedoel is dat als een evaluatie gerechtvaardigd en rendabel is dat we dit stukje dan ook meenemen.

[3:05:34] Dat is heel concreet wat ik vraag.

[3:05:37] Dat is heel helder en zeker in geval van een potentiële verlenging denk ik dat ik namens de minister van Buitenlandse Zaken kan toezeggen dat we daar een voorstel voor zullen doen richting de Kamer hoe we dat dan inrichten.

[3:05:50] Goed, dan komen we tot het einde van dit deel van het debat.

[3:05:55] Het debat wordt plunair voortgezet en er is één duidelijke toezegging net gedaan over dit deel van de operatie meenemen en de eventuele evaluatie als die plaats zou vinden.

[3:06:07] En daarbij sluit ik de vergadering.