Drugsbeleid

[0:00:00] Ik wil jullie allen welkom heten.

[0:00:02] Ik weet dat het heel gezellig is, maar ik stel voor dat we gewoon gaan beginnen met een interessant debat.

[0:00:09] Het drugsbeleid die de vaste commissie van Justitie en Veiligheid zo direct gaat voeren.

[0:00:17] Twee bewindspersonen in ons midden.

[0:00:20] Dat is uiteraard welkom opnieuw minister Van Weel van Justitie en Veiligheid.

[0:00:26] U bent gemist op deze plek en we gaan het u lastig maken de komende tijd.

[0:00:31] En de minister van Volksgezondheid en Welzijn en Sport, mevrouw Hermans, ook u welkom bij dit drugsdebat.

[0:00:39] Vooral vanuit het zorgaspect bezien.

[0:00:42] We hebben een volle bak hier in de zaal.

[0:00:46] Ja, dat is meer dan normaal.

[0:00:50] Dus we gaan zometeen beginnen, maar niet voordat ik heb aangegeven dat de heer Klaas mevrouw Schilder vervangt.

[0:00:57] De heer Klaas is geen lid van deze commissie, dus als jullie toestemming geven dat hij zometeen zijn bijdrage kan doen, dan laten we dat toe.

[0:01:07] Ik zie geen hele grote bezwaren.

[0:01:09] Dus meneer Klaas, u mag uw bijdrage zometeen gaan doen.

[0:01:16] Ik stel voor, we hebben tot een uur of een de tijd.

[0:01:19] We zijn best wel met een grote groep.

[0:01:22] Ook de voorzitter gaat haar bijdrage leveren.

[0:01:26] We hebben drie interrupties max, eerste termijn, en dan kijken we verder.

[0:01:30] Ik stel voor dat we direct gaan beginnen.

[0:01:32] Vier minuten spreektijd.

[0:01:34] Mevrouw Faber, u heeft als eerste het woord.

[0:01:37] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:01:39] Jij kent de bewindspersonen wel, maar het is ons eerste debat weer, dus ik verwelkom hun toch graag in onze commissie.

[0:01:46] Goed, voorzitter.

[0:01:49] Binnen de Europese Unie wordt er voor de meeste soorten drugs nergens zoveel drugs gebruikt als in ons kleine kikkerlandje.

[0:01:56] Wil je drugs gebruiken, Nederland is de place to be.

[0:01:59] Overal zijn drugs te krijgen, in de steden en het platteland.

[0:02:02] Met één berichtje wordt het afgeleverd wat je wilt en waar je wilt.

[0:02:06] Maar het gedogen van softdrugs wil men voorkomen dat softdrugs gebruikers in contact komen met het criminele circuit en harddrugs.

[0:02:12] Echter gaat men eraan voorbij dat softdrugs gateway drugs zijn naar de harddrugs.

[0:02:17] En des te gemakkelijker iets te verkrijgen is, des te makkelijker wordt het gebruik.

[0:02:21] Voor alles is wel een pilletje, snuifje of nog erger.

[0:02:23] Dit alles tegen je geestelijke leegte, je onzekerheid of het gemis aan toekomstperspectief.

[0:02:28] De maatschappij is complexer geworden.

[0:02:30] Een deel van de jongeren ziet geen toekomst.

[0:02:32] Want waarom zou je gaan leren of werken als je toch geen huis krijgt?

[0:02:35] En het betreft niet alleen enkel jongeren, maar ook bijvoorbeeld mensen die na een echtscheiding op straat belanden en geen sociaal vangnet hebben.

[0:02:42] Er is gewoon een groot gebrek aan huisvesting met als gevolg dakloosheid dat weer een grotere kans geeft op drugsverslaving.

[0:02:48] Voorzitter, door al dat pleiten voor gedogen en legaliseren wordt er een beeld gevormd dat drugs er gewoon bij horen.

[0:02:55] Zelfs het ministerie van Defensie overweegt af te stappen van haar zero tolerance beleid over drugs.

[0:03:00] De overheid en diverse politieke partijen normaliseren drugsgebruik.

[0:03:04] En dat gebruik lijkt dan oké, maar het is helemaal niet oké.

[0:03:08] Het drugsgebruik onder jongeren tussen de 16 en 35 jaar oud is schrikbarend.

[0:03:12] Meer dan de helft heeft bij het uitgaan ecstasy gebruikt, 1 op de 3 cocaïne en bijna de helft cannabis, waarmee geëxperimenteerd wordt in de gesloten coffeeshopketen.

[0:03:22] En hoe zit het met het handhaven van het rookverbod in de coffeeshopketen?

[0:03:25] en wordt er gecontroleerd of er alleen gereguleerde producten aanwezig zijn.

[0:03:30] Graag een reactie.

[0:03:31] In tien jaar tijd is het aantal drugsdoden in Nederland verdrievoudigd.

[0:03:35] Drugsgebruik is een symptoom van een ontwrichte samenleving.

[0:03:38] Vaak wordt er gedoogd als de zaak al helemaal uit de hand is gelopen en politie en justitie het niet meer aankunnen.

[0:03:44] Dan is de makkelijkste weg gedogen.

[0:03:46] En men zou zo ook meer capaciteit overhouden voor de aanpak van harddrugs en criminaliteit.

[0:03:51] Maar ondertussen voedt het gedoogsysteem het aantal harddrugsgebruikers.

[0:03:56] Men creëert zo een fysieuze cirkel.

[0:03:58] De beste manier om drugsbestrijding tegen te gaan, is de afzetmarkt weg te nemen.

[0:04:03] Gedogen en legaliseerden passen daar niet bij.

[0:04:06] Gedogen experimenteren met de gesloten koffieshopketen die onder andere bevoorraad wordt met legaal geproduceerde cannabis, creëer je juist een afzetmarkt.

[0:04:15] Legaliseren verkleint ook het probleem niet.

[0:04:18] Een voorbeeld de legalisering van henneptilt en recreatieve consumptie in onder andere Canada en de VS.

[0:04:24] Daar is illegale overproductie ontstaan uit legale tilt.

[0:04:28] Drugs oorspronkelijk bestemd voor de lokale markt daar, komen vervolgens naar hier.

[0:04:34] Dit middels illegale export.

[0:04:36] Dit extra aanbod creëert een grotere markt.

[0:04:40] De coalitie is voor nemers om het bestaandige doogbeleid voor te zetten.

[0:04:43] Dat kan nog lollig worden, want D66 heeft ook ambities om harddrugs zoals XTC te legaliseren.

[0:04:49] Wordt de productie dan ook gelegaliseerd?

[0:04:52] Dan wordt het interessant, want Europa kan met een tekort aan medicijnen, maar kan niet meer produceren door strakke milieuregels.

[0:04:58] Is schade aan milieu veroorzaakt door drugs dan niet relevant?

[0:05:02] Heeft men dan liever dat je verslaafd raakt dan dat je

[0:05:04] beter wordt.

[0:05:05] Gebruik van deze partydrugs, ik heb het over XTC, is niet bepaald zonder risico.

[0:05:10] Het staat niet voor niets al op lijst 1 van de opiumwet.

[0:05:13] Voorzitter, in Nederland hebben wij gewoon een drugsprobleem.

[0:05:17] Hoe lang gaat dat wiet-experiment nog door en hoe zit het met de evaluatie?

[0:05:21] Wordt het niet eens tijd om te stoppen met het normaliseren van drugs?

[0:05:25] Tot zover, voorzitter.

[0:05:26] Een interruptie van mevrouw Tikker.

[0:05:30] Ja, voorzitter.

[0:05:31] Je moet altijd de vrolijke momenten in het leven onmiddellijk markeren.

[0:05:34] En dit is er zo één, want ik ben het van harte eens met collega Faber.

[0:05:38] En ik heb ook een vraag aan haar, namelijk binnenkort komt een amendement in stemming waarin we in de justitiebegroting dat wiet experiment gewoon maar zouden willen schrappen.

[0:05:48] Is zij van plan om dat te steunen?

[0:05:54] Dat moet ik wel met mijn fractie overleggen, maar ik sta er wel positief in.

[0:05:57] Maar het is natuurlijk wel het standpunt van de hele fractie.

[0:06:00] Ik zie verder geen andere interrupties.

[0:06:04] Dan gaan we door met de eerste termijn van mevrouw Bikker van de ChristenUnie.

[0:06:11] Ja, voorzitter, dank u wel.

[0:06:12] En nog altijd gaan in ons land mensenlevens, relaties en gezinnen kapot door drugsgebruik.

[0:06:20] Want achter het gebruik van pillen, poeders, joints en andere verdovende middelen scheldt een wereld van nietsontziende criminaliteit, ondermijning, verslaving en zelfs milieuproblemen, zoals mevrouw Faber terecht onder de aandacht bracht.

[0:06:34] En dat is voor de ChristenUnie volstrekt onacceptabel.

[0:06:38] En het vraagt om een stevige aanpak, ook strafrechtelijk.

[0:06:41] Want als er serieuze journalistieke boeken geschreven worden met als titel Hoe Nederland een narco-staat werd, dan is het echt tijd om wakker te worden.

[0:06:50] En er zijn grote gevolgen voor de volksgezondheid.

[0:06:53] Ik denk aan Vlissingen, waar collega Grimwis vorige week prachtig campagne aan het voeren was, maar met een aantal jonge medewerkers uitstapte en onmiddellijk werden deze jonge medewerkers bevraagd of zij wat wilden kopen.

[0:07:04] Wat?

[0:07:04] De drugsflakka.

[0:07:06] Is de minister daarvan op de hoogte?

[0:07:08] En hoe ondersteunt hij gemeenten als Vlissingen hierbij?

[0:07:11] Of neem Ede, waar jongere werkers van Youth for Christ de noodklok luiden.

[0:07:16] Omdat steeds meer tieners zogenaamde edibles nuttigen.

[0:07:20] Snoepjes met cannabis erin.

[0:07:23] De verdovende invloed daarvan is vaak nog groter dan bij een gewone joint en duurt veel langer.

[0:07:28] Deze jongere werkers trekken aan de noodrem.

[0:07:31] Stop hiermee.

[0:07:32] Kent de minister de problematiek?

[0:07:34] En wat doet het kabinet hieraan?

[0:07:36] Drugs gebruiken is bovendien niet vrijblijvend.

[0:07:38] Zonder vraag is er geen aanbod.

[0:07:40] Jouw lijntje is zijn liquidatie en jouw pilletje staat niet los van dumping van drugsafval in een natuurgebied.

[0:07:46] En daarom heb ik een tijd terug een motie ingediend voor de landelijke publiekscampagne om dat onder de aandacht te brengen.

[0:07:52] Wanneer kunnen we die campagne verwachten?

[0:07:54] En is de minister bereid om bij het voorbereiden daarvan gemeenten en studenten, denk aan initiatieven als de Landelijke Kamer van Verenigingen, die daar betrokken bij is, liever Mark, Time Out en nog meer daar actief bij te betrekken, zodat de krachtige normerende boodschap ook effectief bij de doelgroepen landt?

[0:08:12] Voorzitter, dan toch even over het wiet-experiment, waardoor coffeeshops nu bevoorraad worden en veel mensen in de stank zitten, maar waardoor wietkwekers stelen onder overheidstoezicht.

[0:08:22] De status quo wordt steeds een stukje verder opgerekt en drugsgebruik wordt verder genormaliseerd.

[0:08:28] En daar komt nog iets bij, want de overheid zet zeer terecht in op rookpreventie.

[0:08:32] Was het doel niet een rookvrije generatie?

[0:08:35] Maar hoe geloofwaardig is dat beleid als diezelfde overheid nu met een goedkeuringstempel van de staat en allerlei subsidies de verkoop van cannabis stimuleert?

[0:08:43] Ceci n'est pas un pipe, heet het schilderij van René Margritte.

[0:08:47] Dit is geen pijp.

[0:08:49] Zegt het kabinet in dezelfde geest, un joint is geen roken?

[0:08:54] Kan de minister mij uitleggen hoeveel schadelijke stoffen er nu geïnhaleerd worden bij het nuttige?

[0:08:59] om het woord roken dan maar te vermijden, van een joint.

[0:09:02] En is dat meer of minder dan bij een sigaret?

[0:09:04] En als het meer is...

[0:09:06] Is het kabinetsbeleid dan niet uitermate inconsistent?

[0:09:09] En vanuit het preventiebeleid dan niet een eerste stap om cannabis gebruik gewoon niet meer te gedogen?

[0:09:14] Zou dat niet veel verstandiger zijn in plaats van het faciliteren?

[0:09:17] Voorzitter, in het coalitieakkoord staan maatregelen die de ChristenUnie op zichzelf prima kan ondersteunen.

[0:09:22] Er wordt gesproken over het denormaliseren van harddrugsgebruik, aanpak van handel en verkoop, verplichten van grote festivals om een drugspreventieplan op te stellen.

[0:09:30] Maar is dat nou eigenlijk wel genoeg om de maatschappelijke schade die drugs veroorzaakt te voorkomen?

[0:09:35] Ik bedoel, moeten we gewoon niet alles op alles zetten dat jongeren afgeleiden in criminaliteit en verslaving?

[0:09:40] Moeten we scholen niet helpen aan persoonlijke begeleiding, een passend zorgaanbod en vooral een stevige aanpak?

[0:09:45] Voorzitter, ik rondaf.

[0:09:47] Stop met het naïeve gedoogbeleid.

[0:09:48] Implementeer een blooverbod in de publieke ruimte, zodat we niet meer in die verschrikkelijke stank hoeven te zitten.

[0:09:54] Maak in ieder geval als eerste stap een einde aan wiettoerisme door een ingezetene criterium.

[0:09:59] En bovenal, vergroot alsjeblieft de politiecapaciteit en pluk drugscriminelen helemaal kaal.

[0:10:04] Want misdaad moet niet lonen, dus panden, boten, auto's, sieraden en wat niet meer afpakken en veilen.

[0:10:09] Voorzitter, de ChristenUnie staat voor een samenleving waarin bescherming van gezondheid, van veiligheid, van gezinnen centraal staat.

[0:10:15] Dat vraagt om duidelijke keuzes en een consistent beleid.

[0:10:19] Ik hoor graag de reactie van de beide bewindspersonen.

[0:10:23] Dank u wel voor uw bijdrage.

[0:10:25] Ik zie verder geen vragen, dus ik ga verder met de heer Thijs van den Brink van het CDA.

[0:10:35] We wachten even op de bel, want één minuut duurt en dan kunt u uw bijdrage starten.

[0:11:27] Meneer Van den Brink, aan u het woord.

[0:11:29] Dank u wel, mevrouw de voorzitter.

[0:11:30] Als je een tijdje grasduint in de drugsmonitor die het Trimbos Instituut onlangs weer heeft uitgebracht, dan kan het bijna niet anders op je schrikje rot.

[0:11:38] Althans, zo verging het mij.

[0:11:40] Wat natuurlijk het meeste in het oog springt, het aantal drugsdoden is in tien jaar tijd verdrievoudigd.

[0:11:45] Inmiddels overlijdt er iedere dag iemand aan drugs.

[0:11:48] In 2024 overleden 378 mensen aantoonbaar door drugsgebruik.

[0:11:54] Maar ook bij de diverse verslavingen slaat het schrikje om het hart.

[0:11:57] Meer dan 10.000 mensen zaten in 2024 in een verslavingsinstelling vanwege cannabisgebruik.

[0:12:02] Mensen die in die tijd niet naar hun werk konden, niet hun opleiding konden volgen, die gewoon vet in de problemen zitten vanwege middelen.

[0:12:10] Bij cocaïne hetzelfde beeld, maar liefst ruim 8.000 mensen moesten in 2028 worden behandeld vanwege een cocaïneverslaving.

[0:12:17] En het aantal verslaafden is natuurlijk nog veel groter, want niet iedereen die verslaafd is, belandt ook in een kliniek.

[0:12:23] Voor iedereen die de drugsmonitoring serieus te hard neemt is het duidelijk.

[0:12:27] We hebben een groot probleem, voorzitter.

[0:12:29] Een probleem dat ook groter is dan veel andere landen in Europa.

[0:12:33] Op vrijwel alle drugs scoren we slechter dan het gemiddelde van Europa.

[0:12:37] We zijn de pillensnikkers en snuifduiven van dit continent geworden.

[0:12:41] Ik wil van de minister graag horen of hij mij in waarneming deelt dat we een groot probleem hebben.

[0:12:45] Of hij de urgentie meevoelt dat we alles moeten doen om drugsgebruik in ons land te denormaliseren.

[0:12:51] Het gaat om levens van vaak jonge mensen.

[0:12:54] Tienduizenden mensen gebruiken zoveel drugs dat het de kosten gaat van hun ontwikkeling.

[0:12:58] We moeten wat het CBA betreft met z'n allen aan de bak om deze trend te keren.

[0:13:03] De grootste zorg op dit moment zijn de synthetische drugs en nieuwe psychoactieve stoffen zoals bij de Funcapzaak.

[0:13:08] Het OM suggereert dat door die pillen, van die website, tientallen mensen zijn omgekomen.

[0:13:14] Tientallen.

[0:13:15] Dat zijn veel meer slachtoffers dan van een ramp die we allemaal nog goed in ons geheugen hebben, de vuurwerkramp.

[0:13:20] Daar zijn 23 mensen overleden, helaas.

[0:13:22] Zo groot als de schok toen was, zo weinig deining lijkt er nu te zijn.

[0:13:26] Mijn vraag aan de minister is de huidige stofgroepenbenadering.

[0:13:30] Is die voldoende om nieuwe synthetische drugs snel en effectief te verbieden?

[0:13:34] Sinds 1 juli 2025 zijn drie stofgroepen verboden.

[0:13:37] Ik heb begrepen dat nog vier van die stofgroepen bestaan.

[0:13:40] Overweegt u daar ook een verbod?

[0:13:41] En wat kunnen we verder doen om te voorkomen dat meer mensen slachtoffer worden van dit soort drugs?

[0:13:47] Dan het WIED-experiment, voorzitter.

[0:13:48] U weet, mijn partij is geen fan van het experiment.

[0:13:51] We hebben wel onze handtekening onder de GEA-record gezet en wij zijn goed voor onze handtekening.

[0:13:55] Onze zorg is dat als je wiet reguleert, het nog normaler wordt om te gebruiken.

[0:13:59] Bij verslavingsinstellingen is maar uitgelegd dat als een drugs gemakkelijk beschikbaar is en maatschappelijk geaccepteerd en goedkoop, dan is er alle reden om te vrezen dat het gebruik toeneemt.

[0:14:09] Dat zouden wij zeer betreuren.

[0:14:10] We betwijfelen ook of regulering leidt tot minder criminaliteit.

[0:14:14] Het rapport Cannabislegalisering in Canada van het platform drugs van de Nederlandse politie onder leiding van Pieter Tops stemt wat dat betreft ook niet hoopvol.

[0:14:22] Illegale en criminele activiteiten zijn niet verdwenen.

[0:14:26] Legalisering heeft de criminele markt zelfs nieuwe mogelijkheden gegeven en Canada in sommige opzichten aantrekkelijker gemaakt voor criminele cannabis activiteiten.

[0:14:34] Dat merken wij hier ook.

[0:14:35] Uit de antwoorden van de minister van Justitie op mijn Kamervragen blijkt dat de hoeveelheid onderschepte cannabis spectaculair is gestegen.

[0:14:42] Een kleine 4.000 kilo in 2023 naar ruim 65.000 kilo vorig jaar.

[0:14:47] Vermoedelijk voor een flink deel afkomstig uit Canada.

[0:14:50] Mijn vraag aan de minister, moeten we vrezen dat dit ook gaat gebeuren met legaal in Nederland getilde cannabis?

[0:14:56] U hoort het, wat mij betreft proberen we de komende jaren het gebruik van drugs in ons land te denormaliseren.

[0:15:01] Daar is alle reden toe.

[0:15:02] En het is ook goed nieuws dat in het coalitieakkoord is afgesproken dat grote festivals worden verplicht een drugspreventieplan te maken.

[0:15:09] Ook zijn we er blij mee dat wie veroordeeld wordt voor overtreding van de opiumwet vaker een educatieve maatregel krijgt opgewicht als onderdeel van de straf.

[0:15:16] Aanvullend daarop, op dit moment is het zo dat gemeenten verplicht zijn een integraal preventie- en handhavingsplan alcohol op te stellen.

[0:15:23] De ontwikkelingen waar we vandaag over praten, voor wat mij betreft een goede reden om in dat integraal preventieplan ook drugs op te nemen.

[0:15:31] Mijn vraag aan de minister, is hij daartoe bereid?

[0:15:34] Dank u wel voor uw bijdrage.

[0:15:36] Ik zie een interruptie van mevrouw Dikker.

[0:15:40] Ja, voorzitter, mooi om te zien hoe bevlogen collega Van der Brink is in het bestrijden van drugsgebruik en dat dat niet normaal moet worden.

[0:15:48] En ik zag vanmorgen ook een mooi filmpje wat hij daar over had opgenomen en ik hoop vooral dat het veel mensen bereikt die die denken dat het allemaal wel meevalt met de schade.

[0:15:59] Maar toch, voorzitter, ik zat nog even het coalitieakkoord door te bladeren en eigenlijk zou je als de signalen zo alarmerend zijn.

[0:16:06] ook wel stevige maatregelen verwachten.

[0:16:09] En laat ik de vraag openstellen, welke stevige maatregelen ziet collega Van der Brink zelf nu in het coalitieakkoord staan?

[0:16:17] De heer Van den Brink.

[0:16:18] Ik heb er een paar genoemd.

[0:16:19] De drugspreventieplan bij festivals, de educatieve maatregel bij de overtreding van de opiumwet.

[0:16:25] En verder kan het nu geen geheim zijn dat wij graag verder hadden willen gaan, maar we zitten in een coalitie, daar hebben we afspraken gemaakt.

[0:16:31] Wij zijn blij met de toon als het gaat om harddrugs in het coalitieakkoord.

[0:16:36] Als wij nog meer zetels zouden halen dan zouden we graag een paar stappen verder gaan.

[0:16:40] Mevrouw Bikker met haar laatste interruptie.

[0:16:43] Voorzitter, volgens mij hangt dat niet van je aantal zetels af.

[0:16:45] Met drie zetels kan je echt het nodige bereiken als je maar een meerderheid haalt.

[0:16:48] Dus dat moet zeker met de vele zetels van het CDA gelden.

[0:16:52] Voorzitter, dan toch een vraag.

[0:16:53] Want als we zien dat de cannabis problematiek enorm toeneemt in ons land.

[0:16:57] Als we zien dat er wel gekozen wordt voor een wiet experiment.

[0:17:00] U kunt trouwens voor een prachtig amendement stemmen om dat te stoppen, maar dat tezijde.

[0:17:03] En als we zien dat drugscriminelen zeggen, eigenlijk vanuit risicoberekening, ja die straffen in Nederland rondom cannabis zijn niet zo hoog, dus we kunnen er lekker mee doorgaan, is het dan voor collega Van der Brink in ieder geval een overweging om naar die gevangenisstraffen te kijken, gewoon de strafmaat, zodat criminelen weten wat wij hier illegaal produceren of binnenhalen of wat dan ook aan wiet, dat wordt stevig bestraft in plaats van dat we weer het lachertje van Europa zijn waar alle snuifduiven graag naartoe vliegen.

[0:17:33] Ik ben graag bereid om naar uw voorstellen daarover te kijken.

[0:17:37] Misschien wel goed om ook even te zeggen dat zowel uw partij als die van mevrouw Faber ook in een coalitie hebben gezeten waarin het Witte Experiment bestond en ook toentertijd.

[0:17:45] Het is zelfs begonnen toen wij samen in het kabinet zaten.

[0:17:49] Nee, dit zijn feiten.

[0:17:50] Mevrouw Faber, u zat ook in een kabinet waarin dat vierde voorzitter gewoon aan de orde was.

[0:17:54] Dus we zijn met z'n allen schuldig en we moeten met z'n allen proberen terug te dringen, zou ik zeggen.

[0:18:00] Omdat mevrouw Faber direct wordt aangesproken, geef ik haar als eerste het woord, want meneer Klaas was eerder, maar mevrouw Faber.

[0:18:08] Ja, dank u wel voorzitter, maar u kunt toch niet ontkennen, zeg ik uw vierde voorzitter, dat ik in ieder geval wel pleit om de grenzen te sluiten.

[0:18:16] De heer Van den Brink.

[0:18:17] Voor mensen of voor drugs?

[0:18:19] Voor alles natuurlijk, want dan pak je ook de drugscouriers.

[0:18:21] Als je op het moment dat je strenger controleert aan de grenzen, dan is altijd de bijvangst en altijd verdovende middelen.

[0:18:27] En dat hebben we ook gezien, heb ik ook bij mijn werkbezoeken gezien, dat de bijvangst vaak verdovende middelen waren.

[0:18:31] Dus het was niet zo dat we helemaal niks deden, maar indirect konden we toch nog wel het een en ander doen.

[0:18:35] Volgens mij hebben onze autoriteiten helemaal geen gesloten grenzen nodig om drugs tegen te houden bij de grenzen.

[0:18:43] Nog een interruptie?

[0:18:46] Nou ja, het klopt wel, voor een deel kan je dus een heleboel zo halen bij de havens, wat je onderschept.

[0:18:55] Maar we zien toch wel, en dat zien we ook bij onze Duitse collega's, die onderscheppen toch een heleboel aan de grens.

[0:18:59] Dus het zet zeker wel zoden aan de dijk.

[0:19:04] Ik zie meneer Klaassen voor een interruptie.

[0:19:07] Dank u wel, voorzitter.

[0:19:08] Want het betoog van de heer Van den Brink komt een beetje op mij over als een beetje Pontius Pilatus die zijn handen wast in onschuld om te zeggen van, ja, weet je, we hebben de handtekening gezet en er staan wat maatregelen in waarin we kunnen vergoeilijken dat het beleid, in dit geval op softdrugs, gewoon kan blijven bestaan.

[0:19:26] En ik vind dat heel erg vreemd, want aan dezelfde kant is ook het CDA, D66 ook, een groot blijvenzorger voor anti-roken.

[0:19:34] Dus leefstijlpreventie.

[0:19:36] En ik kan het niet rijmen dat je dan zegt van ja, weet je, we vinden dat drugsbeleid wat nu in het akkoord staat, ja, daar zetten we dan maar de handtekeningen onder.

[0:19:48] Terwijl je fundamenteel een probleem hebt met drugs, terwijl je fundamenteel iets wil doen aan leefstijl.

[0:19:54] Ja, dan komt het ermee over van ja, weet je, dan zoeken we maar een compromis.

[0:19:57] Ik vind het een heel slecht compromis.

[0:19:59] Ik ben benieuwd wat meneer Van der Brink ervan vindt.

[0:20:01] Ja, ik heb gezegd, het stond niet in ons verkiezingsprogramma, daar heeft het nooit in gestaan.

[0:20:05] Ook in het laatste verkiezingsprogramma stond weer dat wij er niet enthousiast over zijn.

[0:20:09] Tegelijkertijd leven we in een coalitieland, moeten we deals sluiten met elkaar, dat is in het verleden gebeurd.

[0:20:14] En wij vinden ook dat als je je handtekening zet, dat je daarvoor moet staan.

[0:20:18] Misschien ook nog wel goed om te zeggen, volgens mij is het ook van groot belang hoe we met elkaar dit debat voeren.

[0:20:23] Als wij in onze woorden met elkaar uitstralen dat drugsgebruikers heel normaal zijn, dan normaliseer je het daarmee ook.

[0:20:30] Dat is dus niet Pontius Pilatus, maar daarom kies ik heel bewust deze toon om aan te geven tegen alle mensen in de samenleving die hier naar kijken.

[0:20:38] Het is niet normaal als je drugs gebruikt.

[0:20:39] Doe het niet.

[0:20:40] Stop ermee als je even kan.

[0:20:44] De voorzitter heeft ook een interruptie, dus ik vraag mevrouw Faber om even mijn rol over te nemen.

[0:20:53] Aan u het woord, Tom.

[0:20:55] Ik heb uiteraard kennisgenomen van het opiniestuk van collega Van den Brink en de praktijk die zei, nou de heer Van den Brink deed heel erg aan cherrypicking door een aantal feiten te gebruiken om een punt te maken.

[0:21:09] En die haalt verschillende begrippen door elkaar, namelijk legalisering, regulering en normalisering.

[0:21:14] En ik zou eerst een reactie van de heer Van den Brink daarover wensen te hebben.

[0:21:20] Maar zou u dan uw vraag iets preciezer kunnen formuleren?

[0:21:26] Nou ja, om een aantal voorbeelden te geven.

[0:21:29] De heer Van den Brink sprak in zijn opiniestuk nadrukkelijk over de gevaren van drugsgebruik.

[0:21:34] Maar als je kijkt naar alcoholgebruik, dan zien we in de praktijk dat daar bijvoorbeeld veel meer doden plaatsvinden, terwijl we dat natuurlijk hebben genormaliseerd in onze praktijk.

[0:21:46] Als je kijkt naar Canada als voorbeeld waar legalisering problemen zou veroorzaken, maar inmiddels blijkt ook dat daar ongeveer 80% van de cannabis legaal wordt verkocht, waardoor een groot deel van de markt van de georganiseerde misdaad, en dan hebben we het over miljarden, is onttrokken.

[0:22:04] En dat is kritiek vanuit de buitenwereld, vandaar een reactie.

[0:22:08] Er zijn een paar voorbeelden, een reactie van de heer Van den Brink.

[0:22:13] Als het gaat om alcohol, ik denk dat als wij vandaag de dag zouden moeten besluiten, zullen we alcohol legaliseren, dat we daar met z'n allen nog eens even heel goed over na zouden denken.

[0:22:21] Dus als het slecht gaat met alcoholgebruikers wil het niet zeggen dat we daarom ook maar meer aan drugs moeten gaan doen.

[0:22:27] Voor wat het betreft, Canada, heb ik vooral dit rapport gelezen, cannabis legalisering in Canada, door de Nederlandse politie gemaakt onder leiding van Pieter Tops.

[0:22:33] En die zegt, het is helemaal niet minder geworden met de criminaliteit daar.

[0:22:37] En ook niet minder met het gebruik trouwens.

[0:22:39] Er zullen vast meer onderzoekers bezig geweest zijn, er zijn vast meer onderzoeken te vinden.

[0:22:43] Ik vind het een overtuigend rapport en dat sterkt mij alleen maar in de mening dat we in ieder geval heel goed moeten nadenken voordat we echt overgaan tot regulering.

[0:22:52] Tot slot, dan gebruik ik met alle liefde mijn laatste introductie als voorzitter aan de heer Van den Brink.

[0:22:58] Dat gaat over het stukje gezondheid en gezondheidsaspecten, want ik hoor de heer Van den Brink in zijn bijdrage ook nadrukkelijk ingaan op de schade die jongeren kunnen ondervinden door gebruik van drugs.

[0:23:11] Dan heb je organisaties als Mainline die daar toch wel ondersteuning aan bieden.

[0:23:17] Na 36 jaar gaat zo'n organisatie als Mainline stoppen.

[0:23:22] omdat de subsidie wordt stopgezet.

[0:23:25] Vorig jaar heeft collega Sneller via een amendement getracht om Mainline nog een jaar in het leven te houden.

[0:23:31] Dat lukte.

[0:23:32] Dit jaar heeft de GroenLinks-PvdA een amendement.

[0:23:37] Mijn vraag aan de heer Van den Brink is, als hij zijn mond vol heeft van gezondheid, gezondheidsaspecten, hoe rijmt hij dat dan met geen geld ter beschikking stellen aan organisaties als Mainline die daarvoor kunnen zorgdragen?

[0:23:54] Vrouw de voorzitter, ik heb een mooie reportage in Nieuwsuur gezien over het werk van Mainline.

[0:24:00] Dat raakte mij.

[0:24:01] En ik kan u ook zeggen dat iedereen die naast mensen die in de shit zitten gaat staan om ze te helpen, dat heeft onze warme sympathie.

[0:24:08] Dus dat geldt ook in dit geval.

[0:24:09] Toen ik vervolgens even ging zoeken op de website van Mainline waar ze eigenlijk precies voor staan, schrok ik wel.

[0:24:14] Daar staat gewoon letterlijk, als je wilt beginnen met gensex, kunnen wij je supporten.

[0:24:19] Dat staat ideologisch zo ver van ons af, dat ik weinig voel voor het subsidiëren van deze organisatie.

[0:24:29] Ik neem hem weer over, ik heb namelijk geen interrupties meer.

[0:24:32] Dus ga ik door met collega Sneller voor zijn eerste termijn.

[0:24:37] Dank, voorzitter.

[0:24:38] En hartelijk welkom aan de minister van VWS in de commissie Justitie.

[0:24:41] Ik had haar de eerste plek gegund bij een drugsdebat, omdat ik denk dat uiteindelijk het doel van drugsbeleid het beperken van gezondheidsschade is.

[0:24:48] En ja, openbare orde bevorderen is ook een belangrijk doel daarbij.

[0:24:53] Maar het staat voor mij ook symbool voor de scheefgroei tussen de repressieve aanpak en de preventieve aanpak.

[0:24:59] En eerder is in opdracht van het ministerie van Justitie onderzocht wat het nou kost aan de repressieve kant onze drugsbestrijding.

[0:25:06] En als je dat vergelijkt met wat er aan de preventieve kant of aan de verslavingszorg kant wordt uitgegeven.

[0:25:12] Ik heb eerder een factor 100 staat tot 1 genoemd.

[0:25:15] Dat is nogal scheef volgens mij.

[0:25:17] En daar worden de uitkomsten ook voor de volksgezondheid, maar ook voor de veiligheid niet beter van.

[0:25:24] De nationaal rapporteur Verslavingen schreef in oktober een mooi opiniestuk in Trouw.

[0:25:29] En die zei, we weten dat een repressieve aanpak niets oplost.

[0:25:32] Het stigmatiseren van kwetsbare mensen is contraproductief.

[0:25:36] Wat werkt is een pragmatische benadering gericht op schadebeperking en maatschappelijk herstel.

[0:25:42] En dat gaat natuurlijk met name ook om de kwetsbare doelgroepen die onder andere ten prooi vallen aan vlakken zoals mevrouw Bikker terecht noemde en ook de synthetische opioïden die door de collega van de Brink werden genoemd.

[0:25:53] En hij besluit zijn pleidooi eigenlijk met een oproep en die zegt de geschiedenis leert dat een succesvolle aanpak tijd, moed en samenwerking vergt.

[0:26:01] Voor de politiek ligt hier een kans.

[0:26:03] Ontwikkel samen met gemeenten een plan van aanpak dat voortbouwt op bewezen, effectieve strategieën en inspeelt op de actualiteit.

[0:26:11] Dat spaart levens en kosten.

[0:26:13] En misschien mag ik dat ook gebruiken als haakje om een reactie te vragen, maar ook om wat dieper in te gaan, en dat vraag ik aan de minister van VBS, op de doden die door de heer Van der Brink terecht werden genoemd als het gaat om die synthetische opioiden.

[0:26:25] Want het Trimbles Instituut heeft vorig jaar een preparedness scan, oftewel zijn we nou goed voorbereid op een crisis die we al langer zien aankomen, die in de Verenigde Staten, die in Canada eerder al zich manifesteerde, daar vooral ook door eerder voorgeschreven medicatie en de nasleep daarvan.

[0:26:43] zich voordeed.

[0:26:44] Ja, dat zien we eigenlijk in die preparedness-scan ook.

[0:26:47] Het Trimbos-instituut zegt, er lijkt op dit moment geen wijdverspreid aanbod te zijn voor niet-voorgeschreven synthetische opioïden voor recreatief gebruik.

[0:26:56] Maar wat ze ook zeggen is, er is een actieve markt voor niet-voorgeschreven pijnmedicatie.

[0:27:01] Dat betreft met name legaal geproduceerde pijnmedicatie, maar ook namaakvarianten worden gesignaleerd.

[0:27:07] En dan gaat het over een miljoen mensen, Nederlanders, die opioïden voorgeschreven krijgen.

[0:27:13] Hiervan blijft meer dan een derde van de mensen die een sterk werkend opioïde voorgeschreven krijgt deze langdurig gebruiken.

[0:27:21] Dus ik zou ook wat dieper willen, een analyse willen horen over waar het nou vandaan komt.

[0:27:26] Want ook fundcaps is het beeld nou, dat zijn

[0:27:29] zeg maar de partypillenkopers, of zijn het mensen die eigenlijk na pijnmedicatie hierin zijn vervallen.

[0:27:38] Dat is volgens mij een symbool ook, want een groot deel is volgens mij dus de laatste categorie, dat we wat dieper moeten inzoomen op wie zijn nou die gebruikers.

[0:27:47] Want we hebben het vaak generalistisch over drugsgebruikers, maar dat is degene die hartje zomaar, psychedelica legaal verkrijgbaar bij de smart shop gebruikt.

[0:27:57] Niemand verder daarmee lastigvalt.

[0:27:58] Het is degene die de zuidas snuiver of de snuifduif, zoals collega Van der Brink die noemt.

[0:28:05] Maar het is ook, en dat vind ik dan fascinerend, want dat staat ook gewoon in de Nationale Drugs Monitor, het is ook degene die alcohol of tabak consumeert.

[0:28:13] En dan schrijft het vorige kabinet dat een ruime meerderheid van de bevolking geen drugs gebruikt.

[0:28:18] Als je kijkt in die Nationale Drugs Monitor, 76,8% drinkt wel eens.

[0:28:24] Dus ook daar denk ik, laten we inzoomen op welke verschillende drugs zijn er.

[0:28:29] Hoe schadelijk zijn ze?

[0:28:31] Hoe verslavend zijn ze?

[0:28:32] Laten we ook kijken, wat is nou de reden dat mensen gebruiken?

[0:28:35] En dat is heel divers.

[0:28:37] En ik denk dat door die realistischere analyse we ook tot effectiever drugsbeleid kunnen komen.

[0:28:43] Ik heb een interruptie, vandaar dat ik naar de microfoon ging.

[0:28:47] Van de heer Diederik van Dijk.

[0:28:49] Dank u wel, voorzitter.

[0:28:52] Ik hoor in de betoog van de heer Sneller heel veel nuance en inzoomen en uitleg.

[0:29:01] Mijn concrete vraag aan de heer Sneller is, herkent hij, herkent D66 dat Nederland kampt met een immens drugsprobleem?

[0:29:12] Ik probeerde juist dat soort generalistische statements waar iedereen iets anders onder verstaat te vermijden.

[0:29:17] Er zijn veel problemen met drugs in Nederland.

[0:29:23] Dat zie ik dan maar als een bevestigend antwoord, maar het is hier meer gewisseld al een verdrievoudiging van het aantal drugstoden in de afgelopen tien jaar, duizenden mensen in de verslaving.

[0:29:35] zou dit gebeuren in het verkeer, een verdrievoudiging van verkeersdoden, dan zou waarschijnlijk D66 op de achterste benen staan om te zeggen, dit gaat helemaal mis, dit kunnen we niet accepteren en aanpakken.

[0:29:46] En dat soort verontrustende opstelling over wat er gaande is, dat mis ik tot nu toe toch in het betoog van de heer Sneller.

[0:29:55] Dan heeft de heer Van Dijk toch mijn betoog niet helemaal goed begrepen.

[0:30:01] De heer Van Dijk heeft dan niet goed geluisterd, volgens mij.

[0:30:05] En ook de eerdere schriftelijke vragen die ik juist ook heb gesteld over synthetische opioiden en de fentanylcrisis, die al werd aangekondigd, waar in België al de signalen waren, waar de Trimbos-instituut

[0:30:14] de signalen afgaf, waar Mainline inderdaad in de haarvaten van de samenleving juist ook zag dat dit een opkomst was, waar we zagen dat dit in de Verenigde Staten gebeurde en in Canada gebeurde, dat ik aan het kabinet vroeg, zijn we daar nou op voorbereid?

[0:30:29] En dat juist harm reduction aanpak cruciaal is om te voorkomen dat die mensen overlijden.

[0:30:34] En dat we zien dat, ook nog weer dit weekend, Michelle van Tongerloo, de straatarts, die schrijft over Carla uit Rotterdam, dat

[0:30:44] de man die haar sloeg, hij verkruimelde ook heroïne in haar sigaretten.

[0:30:48] Dat je ziet dat ook met fentanyl datzelfde gebeurt, dat het versneden wordt met andere drugs en dat mensen verslaafd worden gemaakt en dat we daar een goede aanpak op moeten hebben.

[0:30:56] Ik neem alleen een andere afslag en dat zou ook trouwens bij de verkeersdiscussie zo zijn, waar de heer Van Dijk

[0:31:04] Wij kennen elkaar toch redelijk goed en ik verwaar jullie op de een of andere manier.

[0:31:09] Dat ik uiteindelijk wel een andere afslag neem met wat is nou de meest effectieve aanpak en daar sluit ik ook aan bij wat de Nationaal Rapporteur Verslavingen zegt.

[0:31:16] Laten we kijken naar wat werkt.

[0:31:18] Als dat is, we moeten strenger straffen en de boetes verhogen voor het verkeer bijvoorbeeld, dan ga ik daar graag in mee met de heer Van Dijk.

[0:31:25] Als het is nee, we moeten de wegen anders inrichten of we moeten maximumsnelheden aanpassen, dan ga ik daar ook in mee.

[0:31:31] En dat is volgens mij wat we bij drugsbeleid die wat nuchterdere discussie zouden moeten voeren wat er nou het beste werkt.

[0:31:39] Laatste interruptie, de heer Van Dijk.

[0:31:41] Dank voor de reactie van de heer Sneller, maar ik vraag me oprecht af een andere afslag.

[0:31:46] Of dat het is, is het toch niet sprake van een heel ander vertrekpunt?

[0:31:50] En gezien de feiten, zou dat niet de vertrekpunt moeten zijn?

[0:31:54] Drukte is niet normaal.

[0:31:55] Het maakt zoveel schade.

[0:31:56] Het leidt tot doden, verslaving, het verwoest levens.

[0:31:59] En dan kan ik niet begrijpen wat ik ook noemde, hoorde uit de woorden van de heer Van der Brink.

[0:32:04] Dat D66 blijkbaar dan zo heeft dwarsgelegen om te komen tot strengere maatregelen op drugsgebied.

[0:32:10] Dus het is voor mij niet te spreken van een andere afslag, maar het vertrekpunt.

[0:32:15] Drugs is niet normaal.

[0:32:16] Wanneer gaat D66 dat in de breedte uitdragen?

[0:32:20] Het gaat juist wel over een andere afslag volgens mij.

[0:32:24] In het rapport van de staatscommissie MDMA staat ook, de heer Van Dijk heeft het ook gelezen op pagina 127, een hele mooie grafiek die gaat over hoe kan je nou de schade van drugs en andere stoffen zo goed mogelijk beperken.

[0:32:40] En dat is niet helemaal vrijgeven en het is zeker ook niet helemaal gewoon illegaal maken.

[0:32:46] Want in dat geval, ik heb dat eerder ook betoogd, straatdealers

[0:32:50] die ook in landen met de meest repressieve drugswetten gewoon actief zijn, geen minimum leeftijd, geen voorlichting, geen doorverwijzing naar de verslavingszorg, geen maximum hoeveelheden, alle dingen die je wel kan bereiken als je, zoals met coffeeshopbeleid, en misschien zijn er nog veel strengere manieren om drugs te reguleren, en dat lijkt me ook gepast voor sommige soorten drugs,

[0:33:13] als die gewoon gesloten worden als ze verkopen aan mensen onder de 18.

[0:33:18] En ik heb dat ook eerder aangehaald, dat wordt strak gecontroleerd door burgemeesters en in verschillende monitoren over de coffeeshopmarkt in Nederland geen één gesloten verkoop aan minderjarigen.

[0:33:32] Dus laten we wat mij betreft vooral kijken naar hoe kunnen we het strikt reguleren, want dat is uiteindelijk volgens mij voor zowel de gezondheidskant als de veiligheidskant de beste aanpak.

[0:33:42] De heer Van den Brink voor zijn eerste interruptie.

[0:33:46] Fijn om te horen dat minister Neller, net als wij, zijn uit zijn best wil doen om het aantal verslaafden terug te dringen.

[0:33:51] Daar ben ik blij mee.

[0:33:52] Ik hoorde u ook iets zeggen over de plannen van gemeenten.

[0:33:55] Ik heb net aan de minister gevraagd, zou u het een goed idee vinden om bij dat integraal preventie- en handhavingsplan alcohol ook teksten op te nemen over drugs?

[0:34:03] Zou u daar voor zijn?

[0:34:05] Ik vind dat helemaal geen gek idee.

[0:34:08] Ik heb eerder ook in een debat met het kabinet aangehaald dat juist de verslavingsinstellingen, die kampen met inderdaad wachtlijsten vaak, maar ook met een gebrekkige financiering.

[0:34:20] We geven ze verplichtingen, maar in andere debatten in de Commissie Binnenlandse Zaken zeggen we dan geen taken zonder knaken.

[0:34:27] Dus laten we er inderdaad voor zorgen, en ik zie dat mevrouw Bikker dit amendement gaat steunen, of gaat indienen, dat haar duim opsteekt, zeg ik even voor de record.

[0:34:39] Dus als wij zeggen, wij willen graag dat we die preventieve aanpak serieus optuigen, dan heb ik enerzijds gewezen op de scheefgroei met de besteding aan repressieve middelen, maar ben ik er helemaal voor om dat van gemeente te vragen, als we ze ook in staat stellen, om dat vervolgens uit te voegen.

[0:34:57] Helder, gaat u door.

[0:34:59] Was u klaar met uw betoog?

[0:35:00] Nee, toch?

[0:35:01] Nee.

[0:35:01] Gaat u verder.

[0:35:06] Tijdens het debat over het lachgasverbod heb ik een motie ingediend en die is ook aangenomen om te kijken hoe kunnen we nou komen tot snellere en gerichtere regulering.

[0:35:14] In 2015 kwam lachgas voor het eerst op de radar bij het CAM, het Coördinatie en Assessment Monitoring Nieuwe Drugs, een risicobeoordeling daarvan.

[0:35:24] En het duurde heel lang voordat we iets konden doen, want dan moet de schade eigenlijk zo groot zijn geworden en de overlast zo groot dat we het op een drugslijst kunnen zetten.

[0:35:33] Ik was daar tegen, maar dat heeft de meerderheid wel besloten.

[0:35:36] Maar ik denk, dat heb ik toen ook betoogd, als je in 2016 had gezegd als kabinet, we willen daar een aantal maatregelen nemen, volumebeperking qua verkoop, minimumleeftijd invoeren, 150 stemmen voor, waarmee je heel veel schade had kunnen voorkomen,

[0:35:51] En ik ben benieuwd hoe het zit met de uitwerking van die motie.

[0:35:55] Dank u wel voor uw bijdrage.

[0:35:57] Dan ga ik nu verder met de heer Klaassen voor zijn eerste termijn.

[0:36:04] Ja, dan weer een ander geluid.

[0:36:08] Voorzitter, al jaren houden we een systeem in stand waarin de verkoop van cannabis wordt toegestaan in coffeeshops, terwijl de producten in groothandel strafbaar zijn.

[0:36:15] Dat noemen we pragmatisch, maar eigenlijk klopt dat gewoon niet.

[0:36:18] We verbieden iets en staan er tegelijkertijd toe.

[0:36:21] We zeggen dat drugs schadelijk zijn, maar zorgen wel voor dat zoveel plekken eenvoudig verkrijgbaar zijn.

[0:36:26] En dat is geen duidelijk beleid.

[0:36:32] Dat is een compromis waar niemand echt tevreden mee kan zijn.

[0:36:34] Daar waar het kabinet vingerwijzend over roken, suiker, taks en al wat liet in het kader van leefstijl, kan ik het standpunt van zorgdrugs totaal niet plaatsen.

[0:36:42] Kan de minister dat wel uitleggen?

[0:36:45] En dan bedoel ik de minister van VWS in dit geval.

[0:36:47] Met het experiment van de gesloten coffeeshopketen probeert het kabinet die tegenstrijdigheid te repareren door de keten te reguleren.

[0:36:53] Maar wat ons betreft wordt het probleem daarmee niet opgelost.

[0:36:56] Het gedoogbeleid wordt niet teruggedraaid, het wordt juist verder vastgezet in beleid.

[0:37:01] De overheid wordt daarmee niet minder, maar meer betrokken bij het organiseren van de markt voor cannabis.

[0:37:06] Daarnaast moeten we niet doen alsof cannabis op zichzelf staat.

[0:37:09] In veel gevallen is het de eerste stap richting zwaardere middelen.

[0:37:12] Vrijwel iedereen die later drugs gebruikt, is ooit begonnen met softdrugs.

[0:37:16] Dat betekent niet dat elke jongere die een joint rookt automatisch overstapt op een lijntje coke, maar zien wel dat cannabis de drempel kan verlagen.

[0:37:24] Daar is meneer Sneller het volgens mij niet mee eens.

[0:37:26] Daar is hij het inderdaad niet mee eens, denk ik, maar dat gaat u nu horen, want hij gebruikt nu zijn interruptie.

[0:37:32] Ik geloof dat het Bolkenstein was die ooit zei, elke harddrugsgebruiker is ooit begonnen met babymelk.

[0:37:38] Oftewel, babymelk is een beetje een gek argument altijd.

[0:37:44] Moedermelk.

[0:37:46] Melk voor baby's.

[0:37:48] Ik zal de details besparen, maar je hebt ook poeders waarmee je babymelk kan maken.

[0:37:57] Dat is toch geen babymelk?

[0:37:57] Ik stel voor dat u ervoor doorgaat.

[0:37:59] Ik ben nu interrupteerd.

[0:38:00] De heer Klaassenmix nog steeds zijn poeders elke ochtend met water om vervolgens melk te drinken.

[0:38:04] Dat is niet melk.

[0:38:06] Baby's.

[0:38:09] Let op meneer Sneller even.

[0:38:10] Meneer Sneller, ga door.

[0:38:13] Dank u wel.

[0:38:15] Ik vraag me af, wat is nou het standpunt van de groep Markuszower op dit punt?

[0:38:18] Want hij zegt het gelogen beleid wordt voortgezet.

[0:38:20] Nee, het gelogen beleid wordt juist niet voortgezet wat mij betreft.

[0:38:24] En in het kader van het experiment wordt er juist gezorgd dat er de criminelen niet meer geld kunnen verdienen aan de achterkant van de tilt van drugs.

[0:38:32] Dus wordt er juist gezorgd dat we het uit hun handen slaan.

[0:38:35] Maar wat zegt de heer Klaassen nou?

[0:38:37] Zegt hij alle koffieshops moeten dicht of zegt hij iets anders?

[0:38:42] Het liefst alle koffieshops dicht, maar we weten ook dat dat een onhaalbare kaart is.

[0:38:49] Ik zal herhalen wat ik 2,5 jaar geleden tegen de heer Sneller zei in de plenardebat over de bietproef, dat er in ieder geval geen koffieshop meer bijkomt.

[0:39:03] En dat we ook moeten kijken waar die coffeeshops zich bevinden.

[0:39:06] Als ze zich binnen een straal van 100, 200 meter bij een school bevinden, bij een basisschool of middelbare school, dan moeten ze daar weg.

[0:39:13] En als dat betekent dat dan een heleboel coffeeshops moeten verdwijnen omdat ze in die cirkel zitten, dan is dat zo.

[0:39:23] Maar dan is dus de ideale situatie, zoals de heer Klaassen die schetst voor hem, dat we pakken bij 200 coffeeshops overhouden en dat de criminelen die die coffeeshops bevoorraden gewoon elk jaar hun zwarte geld kunnen blijven verdienen en dat we daar vervolgens een harde aanpak op moeten zetten, maar dat we via de achterkant, de achterdeur van de coffeeshops, nog steeds honderden miljoenen per jaar het criminele circuit in laten stromen.

[0:39:50] Ja, maar ook in de leefwereld van D66, voorzitter, zal dat beeld wat D66 net schetst ook gewoon blijven bestaan.

[0:39:58] Dat verandert niet.

[0:40:00] Of we nou gaan legaliseren of niet, die handen blijven staan.

[0:40:04] En ja, ik woon in een grensregio.

[0:40:07] Ik woon op vijf minuten van Duitsland en tien minuten van België.

[0:40:11] Nou, ik geef u te doen, meneer Sneller.

[0:40:13] Wij gaan het hier legaliseren.

[0:40:16] Er worden winstpakkers voor de couriers over de grens.

[0:40:22] En over de grens zal men dat hier komen ophalen.

[0:40:26] Dan niet legaal binnen, maar wel via tussenpersonen.

[0:40:29] Dus in een nieuwe leefwereld is het misschien wat rooskleurig.

[0:40:32] In mijn leefwereld verandert het helemaal niks aan het drugsgebruik onder jongeren.

[0:40:41] Sterker nog, wellicht zal het nog veel erger worden.

[0:40:45] De heer Sneller.

[0:40:46] Het enige waar niks aan verandert is wat mij betreft de voorkant, namelijk de verkoop door coffeeshops.

[0:40:52] Daar verandert helemaal niks aan in bijvoorbeeld het gesloten coffeeshop experiment, maar ook in de regulering die ik voorsta.

[0:40:59] Wat er verandert is dat er aan de achterkant geen geld meer wordt verdiend door criminelen zoals nu.

[0:41:04] Dus de couriers of wat dan ook waar u het over heeft, waar de heer Klaas het over heeft,

[0:41:09] Ja, die kunnen nu ook, als ze dat zouden willen, aan de voorkant kopen.

[0:41:14] Maximaal vijf gram.

[0:41:15] En dat gebeurt niet.

[0:41:17] In ieder geval zal er geen verandering in komen als je het reguleert.

[0:41:20] Dus het argument van de heer Klaassen snijdt absoluut geen hout.

[0:41:26] Mijn argument snijdt wel hout.

[0:41:31] Nou, u heeft geen interruptie meer, dus dat was het.

[0:41:34] Ik zou zeggen, meneer Klaassen, gaat u door met uw bijdrage.

[0:41:37] Ja, ik had een lijntje gezet waar ik was gebleven.

[0:41:41] Hoe normaler het wordt, hoe kleiner de stap naar meer.

[0:41:43] En dat risico moeten we niet onderschatten.

[0:41:45] Het experiment wordt vaak verdedigd met de belofte dat de criminaliteit zal terugdringen.

[0:41:50] Dat heeft u net ook gehoord.

[0:41:51] Dat klinkt aantrekkelijk, maar de werkelijkheid is minder eenvoudig.

[0:41:54] Criminale netwerken verdwijnen niet zomaar omdat de overheid een deel van de markt overneemt.

[0:41:58] Ze zoeken andere routes, andere middelen, andere inkomstenbronnen.

[0:42:01] U kunt een voorbeeld geven van een crimineel netwerk dat is verdwenen sinds het werk in treding van het gedoogbeleid van het experiment.

[0:42:08] Ik niet.

[0:42:09] Ondertussen zien we dat het experiment zelf al te maken heeft met leveringsproblemen, discussie over de kwaliteit en uitzondering in de handhaving.

[0:42:15] Maar dat maakt het eerlijk gezegd moeilijk om te geloven dat deze markt zo maakbaar is als wordt voorgesteld.

[0:42:20] Wat me misschien nog het meeste zorgen baart, is het signaal dat wij afgeven.

[0:42:23] Wij steken veel geld in preventie, vertellen jongeren dat drugsgebruik schadelijk is, tegelijkertijd zijn er honderden koffieshops waar cannabis legaal dan wordt verkocht.

[0:42:32] Dat verhaal is niet geloofwaardig en jongeren merken die tegenstrijdigheid feilloos op, waarmee de hele preventie-idee ook overboord wordt gegooid.

[0:42:40] waar dit kabinet zoveel en zo wil investeren.

[0:42:42] Wij kiezen daarom voor helderheid.

[0:42:44] Als iets schadelijk is, moeten we het niet normaliseren.

[0:42:46] Als iets verboden is, moeten we het niet via een omweg faciliteren.

[0:42:50] Natuurlijk moeten we investeren in preventie en verslavingszorg.

[0:42:52] Natuurlijk moeten we georganiseerde criminaliteit hard aanpakken.

[0:42:56] Maar dat is iets anders dan als de overheid een cannabismarkt gaat organiseren.

[0:43:01] Voorzitter,

[0:43:01] We willen voorkomen dat het experiment langzaam uitgroeit tot vastbeleid zonder dat we daar principiële keuzes over maken.

[0:43:07] Voor ons moet het ook mogelijk zijn om te zeggen, dit is niet de richting die we op willen.

[0:43:11] Niet verder op de glijende schaal van normalisering, maar terug naar een duidelijk en consequent verhaal.

[0:43:18] Dank u wel, de heer Diederik van Dijk.

[0:43:23] Dank u wel, voorzitter.

[0:43:25] Nederland stond te snuiven van trots na het hoge aantal plakken op de winterspelen in Italië, waar een klein land groot in kan zijn.

[0:43:34] Helaas zijn er ook titels die je met schaamrood op de kaken moet slikken.

[0:43:38] Europees kampioen productie van de drugs MDMA.

[0:43:41] eenzame koploper XTC-gebruik onder jongvolwassenen en notabene producent van gecertificeerd staatswiet.

[0:43:50] Tegen deze achtergrond is de toon van het coalitieakkoord ontnuchterend.

[0:43:55] Het kabinet wil een nuchter beleid.

[0:43:57] Dat klinkt toch een beetje als maak je niet te druk.

[0:44:00] Waarom geen zwaailichten en sirenes om van onze paria-status in Europa af te komen?

[0:44:06] Voorzitter, eerst over het wiet-experiment.

[0:44:09] Het woord staatsblad krijgt bij deze gereguleerde cannabis-kwekerijen een verrangen bijsmaak.

[0:44:15] Er is al behoorlijk wat gerommeld met de voorwaarden om dit ideologische speeltje in de benen te houden.

[0:44:20] Kunnen we ervan op aan dat het daarmee nu afgelopen is?

[0:44:23] Wanneer krijgt de Kamer het afbouwpad voor dit experiment?

[0:44:27] Voorzitter, de strijd tegen drugshandel vraagt vasthoudendheid en creativiteit, zowel in Nederland als daarbuiten.

[0:44:32] Ik noem drie punten.

[0:44:33] Er lijkt in de productie al een paar jaar een verschuiving gaande van het zuiden naar het noorden van Nederland.

[0:44:39] Gelukkig waren er recent weer successen met het oprollen van drugslabs in Friesland.

[0:44:44] Kunnen deze regio's maximaal hun voordeel doen met eerdere praktijkervaring die bijvoorbeeld in Brabant is opgedaan?

[0:44:51] Hoe worden kennis en ervaring uitgewisseld?

[0:44:53] Tweede punt.

[0:44:54] Europol benadrukt in januari het belang van betere inlichtingen en meer toezicht op zee om nieuwe vormen van smokkel te bestrijden.

[0:45:02] Neemt het kabinet extra inzet op middelen en mogelijkheden mee in de plannen voor de Kustwacht, Defensie en de Veiligheidsdiensten?

[0:45:09] Derde punt, vorig jaar is de motie van SGP en VVD aangenomen om een schadevergoeding voor saneringskosten van drugsdumpings wettelijk te regelen.

[0:45:18] Hoe staat het met de uitvoering van deze motie?

[0:45:21] Voorzitter, de illegale verkoop van drugs eist inmiddels veel slachtoffers.

[0:45:25] Wat volgens kopers onschuldig kan lijken, blijkt zelfs dodelijk te kunnen eindigen.

[0:45:29] In sommige gevallen waren de problemen met webshops al jaren bekend.

[0:45:33] De minister van VWS wees er in de schriftelijke antwoorden op dat het voor de inspectie niet eenvoudig is om te beoordelen welke wetgeving bij bepaald type medicijn van toepassing is.

[0:45:43] Onderzoek naar zogenoemde grensvlak producten is tijdrovend.

[0:45:47] Experts wijzen rechterop dat handhaving veel sneller mogelijk is door de verboden reclame en het verkopen zonder vergunning centraal te stellen.

[0:45:55] Wil de minister uitdrukkelijk ook dit perspectief bekijken om de handhaving en vervolging te kunnen verbeteren?

[0:46:01] Voorzitter, tot slot preventie en voorlichting.

[0:46:03] De coalitie wil grote festivals verplichten een drugspreventieplan te maken.

[0:46:08] Dat is een goed voornemen.

[0:46:10] Wordt in de uitwerking ook de handhaving meegenomen?

[0:46:13] Wat zijn bijvoorbeeld de consequenties als de organisatoren bezit van en handel in drugs te gemakkelijk laten gebeuren?

[0:46:21] Het kabinet overwigt een voortzetting van de voorlichtingscampagne.

[0:46:24] Drugs raakt ons allemaal.

[0:46:26] Dat is goed.

[0:46:27] Maar de SP ziet ook dat meer aandacht moet uitgaan naar specifieke doelgroepen waarover grote zorgen bestaan.

[0:46:34] Vorig jaar bleek uit een onderzoek onder studenten in studentenhuizen dat in het voorgaande jaar meer dan de helft MDMA gebruikte en vier op de tien cocaïne.

[0:46:45] Cocaïne.

[0:46:46] Dat zijn bijzonder zorgelijke cijfers en dit vraagt om een gerichte aanpak.

[0:46:50] Inmiddels is er vanuit de studentenorganisatie contact met de ministeries van VWS, OCW en JNV over een plan om huisoudsten te trainen.

[0:47:00] Gaan de minister met zijn collega's zorgen voor de voldoende financiële middelen?

[0:47:05] Dank u, voorzitter.

[0:47:06] Ook mijn dank.

[0:47:07] Ik zie geen vragen van collega's, dus ik ga naar mevrouw Martens van Merica voor haar bijdrage.

[0:47:14] Dank u wel, voorzitter.

[0:47:15] Goed dat dit debat sinds lange tijd weer op de agenda staat en volgens mij ook alle voorgangers zo gehoord te hebben, belangrijk dat we dit debat hier blijven voeren.

[0:47:23] Voorzitter, drugsgebruik en bezit, handel, heeft vele negatieve gevolgen voor onze samenleving en we weten dat achter de handel indrukszware criminaliteitschel gaat, met geweld, liquidaties en ondermijning als gevolg.

[0:47:36] En te vaak zijn de gevolgen van drugscriminelen in ons dagelijks leven zichtbaar.

[0:47:40] Denk bijvoorbeeld aan alle panden die in Amsterdam door de burgemeester worden gesloten, elke keer als er drugs wordt gevonden.

[0:47:47] Ook zien we dat het gedoogbeleid rondom softdrugs al jaren onduidelijkheid oproept.

[0:47:51] En daarom is het goed dat de experimenteerfase van het WIT-experiment afgelopen jaar is gestart.

[0:47:56] Om te onderzoeken of het huidige beleid nog wel voldoende werkt.

[0:47:59] Voorzitter, ik wil graag vandaag in mijn bijdrage bij drie punten stilstaan.

[0:48:02] En ik begin bij het Wiet-experiment.

[0:48:05] Wat mijn partij betreft is het goed dat de experimenteerfase van het Wiet-experiment afgelopen jaar eindelijk van start is gegaan.

[0:48:12] Het experiment moet inzicht geven in hoe we de gesloten keten van productie, distributie en verkoop van cannabis zou moeten werken.

[0:48:19] En ik wacht de eerste resultaten met veel belangstelling af.

[0:48:22] En ik ben ook benieuwd welke conclusies daaruit getrokken zouden moeten en kunnen worden.

[0:48:27] Ik zou de minister willen vragen hoe wordt gemeten of dit experiment daadwerkelijk leidt tot minder criminaliteit en illegale handel van cannabis?

[0:48:35] En hoe voorkomen we dat de staat wiet produceert terwijl criminelen nog steeds hun gang kunnen gaan?

[0:48:40] Daarnaast zien we de laatste tijd ook hoe criminelen proberen misbruik te maken van dit experiment, zoals onlangs een overval op klaarlichte dag op een legale wietkwekerij in Hellevoet-Sluis, terwijl die midden op de dag

[0:48:51] waar middel op de dag nog meerdere mensen aanwezig waren.

[0:48:54] Ik wil de minister vragen hoe dit experiment veilig zou kunnen verlopen en welke extra maatregelen ergenomen kunnen worden om te zorgen dat de deelnemers en medewerkers van dit experiment ten alle tijde veilig blijven.

[0:49:05] Want voor de VVD is de veiligheid van deze medewerkers het allerbelangrijkst.

[0:49:12] Ja, ik was benieuwd welke, laten we zeggen drie KPIs, welke meetbare resultaten zouden dan doorslaggevend zijn om te zeggen de wietproef is geslaagd.

[0:49:29] Dank voor de vraag en ook een extra groot dank, want als je de overstap maakt vanuit het bedrijfsleven naar de politiek, dan hoor je het woord KPIs eigenlijk nooit meer.

[0:49:39] Dus ik ben heel blij dat we het daar vandaag over hebben.

[0:49:42] Dit is ook wel mijn vraag aan de minister.

[0:49:44] Dus op basis van wat ik net letterlijk heb gevraagd aan de minister, op basis van welke variabelen we hier uiteindelijk zeggen dat het geslaagd is of niet.

[0:49:52] En wat de VVD betreft is het aspect veiligheid daar de allerbelangrijkste voor medewerkers, mensen die in die buurt wonen, et cetera.

[0:50:01] Uw laatste interruptie.

[0:50:02] En dat is wel apart, hè.

[0:50:04] In mijn vorige leven als niet bedrijfsleverander werkte ik wel met KPIs.

[0:50:09] Daar werd je op afgerekend.

[0:50:10] En als je een proef ging doen, dan stelde je aan de voorkant vast... Nou, dat zijn op z'n minst...

[0:50:17] Met een voorbeeld van drie, vier, vijf, tien kpi's.

[0:50:21] En daar gaan we op meten.

[0:50:22] En als we daar niet aan willen doen, is een proef gelukt of niet.

[0:50:25] Maar hier weten we het dus gewoon niet.

[0:50:27] Dus is er dan wel sprake van een proef, van een experiment waar je hard op gaat meten?

[0:50:34] De VVD weet het niet.

[0:50:36] Volgens mij weet het kabinet het ook niet.

[0:50:38] Dus ik zie uit naar de antwoorden van de minister waar we op gaan meten.

[0:50:43] Oké.

[0:50:43] Mevrouw Martens van Amerika, volgens mij kunt u door.

[0:50:46] Dank voorzitter.

[0:50:47] De heer Klaas is iets te snel, want ik heb net letterlijk in mijn tekst aangegeven dat ik benieuwd ben welke variabelen de minister gaat gebruiken om te oordelen of het geslaagd is of niet.

[0:50:57] De heer Klaas en ik zitten allebei aan dezelfde kant hier van deze tafel.

[0:51:01] Wij stellen de vragen aan de bewindspersonen hoe ze dat gaan controleren, dus we stellen allebei dezelfde vragen.

[0:51:06] Volgens mij is het verschil tussen de heer Klaas en ik niet zo groot op dit moment.

[0:51:11] Is de minister het met de VVD eens dat deelname aan dit experiment moet worden geschorst wanneer de fysieke veiligheid van deze medewerkers niet langer gegarandeerd kan worden?

[0:51:22] En dan de designerdrugs onder jongeren.

[0:51:24] Voorzitter, de afgelopen jaren is het drugsgebruik onder jongeren toegenomen en dat is zorgelijk.

[0:51:29] Dat is hier al meerdere keren aangekaart.

[0:51:31] We zien dat onbekende en nieuwe designerdrugs in rap tempo bekend zijn geworden onder jongeren.

[0:51:36] En hier zit vaak een grootverdienmodel achter voor dealers en meerdere criminele netwerken.

[0:51:40] En ik ben benieuwd welke stappen de minister nog verder kan en zal nemen om het verdienmodel van deze criminelen verder aan te pakken.

[0:51:46] En ook ben ik benieuwd hoe we meer grip gaan krijgen op de snelheid waarmee deze designerdrugs wordt verspreid op de markt.

[0:51:53] De snelheid waarmee nieuwe soorten drugs als 2-MMC, 3-MMC, 2-CI en 4-MFP op de markt komen is wat mij betreft zorgelijk.

[0:52:03] Voorzitter, grote festivals moeten wat dit huidige kabinet betreft binnenkort een drugspreventieplan gaan opstellen.

[0:52:08] En ik ben benieuwd of de minister hier al meer over met de Kamer kan delen.

[0:52:13] Hoe moet het plan ervoor zorgen dat festivals daadwerkelijk beter kunnen gaan handhaven op drugsgebruik?

[0:52:18] En hoe gaat de minister zorgen dat zo'n drugspreventieplan geen papieren tijger wordt, maar ook daadwerkelijk effect gaat hebben?

[0:52:24] En hoe willen de ministers, of de minister in deze, daarbij tegelijkertijd onnodige regeldruk voor festivalorganisaties voorkomen?

[0:52:32] En gaan we zorgen dat dit daadwerkelijk effect gaat hebben?

[0:52:34] En dan tot slot, voorzitter, de Rotterdamse voorlichtingscampagne.

[0:52:39] Drugsgebruik heeft veel negatieve gevolgen voor de samenleving.

[0:52:43] En ik benoemde het al aan het begin van mijn bijdrage.

[0:52:46] Achter handel van drugs gaat veel criminaliteit schel.

[0:52:49] In Rotterdam is daarom de gemeente een campagne gestart die drugsgebruikers confronteert met de gevolgen van hun eigen gedrag.

[0:52:57] Namelijk, jouw lijntje zijn liquidaties.

[0:53:00] Ik zou de minister willen vragen wat de stand van zaken is met de uitvoering van motie Michonne Derksen en mevrouw Bikker over het opzetten van een soortgelijke landelijke actie.

[0:53:08] En welke mogelijkheden ziet de minister om deze Rotterdamse campagne als voorbeeld hier verder uit te rollen?

[0:53:14] Dank u wel.

[0:53:16] Ook mijn dank.

[0:53:17] Ik stel voor dat mevrouw Faber even ook weer mijn rol oppakt, want dan kan ik ook een bijdrage leveren.

[0:53:24] Ja, mevrouw Mütler, gaat uw gang.

[0:53:26] Dank.

[0:53:27] Allereerst fijn dat naast de minister van JNV ook de minister van VWS vandaag is aangeschoven, want hoe verschillend wij ook denken over drugs en drugsgebruik, iedereen is het erover eens dat goede voorlichting en over risico's, dat dat essentieel is.

[0:53:42] En wij gaan de risico's van drugsgebruik niet relativeren, maar hetzelfde geldt voor genotsmiddelen zoals alcohol en tabak.

[0:53:48] en de huidige benadering is uiteindelijk het resultaat van een sociale constructie waarin het paradoxaal genoeg gemakkelijker is om de slijterij leeg te kopen dan een coffeeshop binnen te lopen.

[0:53:59] Wij willen dit debat niet laten leiden door morele oordelen maar door afwegingen waarin zowel individuele als maatschappelijke belangen worden meegenomen en inmiddels weten we dat zo'n 60% van de Nederlandse bevolking

[0:54:11] de voordelen van een verstandiger beleid ziet.

[0:54:14] Tegelijkertijd moeten we ook constateren dat de Nederlandse aanpak internationaal is ingehaald.

[0:54:19] Hoe verhouden wij ons bijvoorbeeld tot landen om ons heen, zoals Duitsland, waar sinds 2024 de teelt, het bezit en het recreatief gebruik van cannabis zijn gelegaliseerd?

[0:54:29] En wat betekent dat eigenlijk ook voor onze positie?

[0:54:33] In het coalitieakkoord wordt gesproken over nuchter beleid en die kwinkslag gunnen wij de minderheidscoalitie graag, al word je niet altijd high van het akkoord.

[0:54:44] We zijn in ieder geval...

[0:54:45] Dat was een grapje.

[0:54:46] We zijn in ieder geval blij dat het Wiet-experiment...

[0:54:51] De formatie heeft overleefd.

[0:54:53] Een gesloten systeem van gecontroleerde productie, verkoop en consumptie kan naar onze overtuiging zorgen voor een betrouwbaar product, maar ook in terugdingen van georganiseerde criminaliteit, maar ook betere mogelijkheden om consumenten te informeren.

[0:55:09] De laatste voortgangsbrief die wij bij deze agenda hadden, dateert volgens mij van vorig jaar 2025.

[0:55:16] van de bewindspersonen weten wat de laatste stand van zaken is, wat de knelpunten zijn, hoever we zijn.

[0:55:22] Er zijn toen een aantal moties ook door ons ingediend over de telers, dat ze binnen negen maanden onder andere de ingebruiknameplichten moesten hebben.

[0:55:33] En ik wil gewoon weten hoever we nu staan.

[0:55:36] Voor het overige zien wij weinig samenhang in de drugsplannen van het kabinet en wij begrijpen de gedachte achter een drugspreventieplan.

[0:55:43] Maar betekent dit ook dat het testen van drugs daar onderdeel van kan zijn?

[0:55:48] In het verleden namelijk is het een bewezen maatregel gebleken om gezondheidsschade te beperken.

[0:55:56] Mevrouw Müttler, u heeft een interruptie van mevrouw Martens Amerika.

[0:56:01] Ja, dank u voorzitter.

[0:56:02] Voorzitter, dit is mijn eerste debat hier bij JNV.

[0:56:05] Dus het is natuurlijk ook een beetje aftasten wie hoe in de wedstrijd zit.

[0:56:09] En ik hoor mevrouw Mutluer zeggen dat GroenLinks P van de A niet voornemens is om een moreel oordeel te hebben over drugsgebruik.

[0:56:16] En tegelijkertijd hoor ik haar ook meermaals aanhalen.

[0:56:18] Ja, maar alcohol.

[0:56:20] Betekent dat dat voor GroenLinks P van de A zolang we het niet hebben over het alder niet beperken van het gebruik van alcohol, het hier ook niet mogen hebben over het alder niet beperken van harddrugsgebruik?

[0:56:30] Volgens mij heb ik dat mezelf niet horen zeggen en ik denk dat het heel duidelijk is hoe GroenLinks-PvdA in het spel zit.

[0:56:41] Wij willen met het experiment WieTelt, waar overigens de VVD volgens mij nog steeds voorstander van is, zien wat regulering kan doen met de kwaliteit.

[0:56:52] met het goed informeren van consumenten, maar met name de aanpak van georganiseerde criminaliteit.

[0:56:59] Want daar hebben we op dit moment weinig zicht op, wat er gebeurt achter de deur.

[0:57:04] En het crimineel verdienvermogen is immens.

[0:57:09] Aan de andere kant ben ik zelf geen voorstander van een schuldcomplex aandragen, zeg ik maar even, van de kooksnuiver.

[0:57:19] omdat ik denk dat dat weinig effect zal hebben.

[0:57:22] U haalde, even vere voorzitter, net ook Rotterdam aan.

[0:57:26] Wij hebben toen tegen die motie gestemd, omdat het criminaliseren van de drugsgebruiker in mijn beleving niet de oplossing is, maar wel het aanpakken van de drugscartels, wat in mijn beleving nog niet voldoende gebeurt.

[0:57:42] Dus we zitten een beetje tussen de twee standpunten die vandaag verwoord zijn, in.

[0:57:50] Ja, u heeft nog een nadere interruptie.

[0:57:52] Ja, gaat u gang.

[0:57:53] Ja, dank voor Antwia.

[0:57:54] U zei volgens mij is ons stamp het helder.

[0:57:55] Ja, voor mij was het dat niet.

[0:57:57] Dus het was een oprechte verhelderende vraag.

[0:57:59] En u haalde natuurlijk meerdere keren hier aan.

[0:58:02] Ja, maar alcoholgebruik.

[0:58:03] Dus het is op zich een logische vraag volgens mij.

[0:58:06] Maar begrijp ik het nou goed dat GroenLinks P van de A dus sek van mening is dat de aanvoer moet worden aangepakt

[0:58:15] en het bewust maken van mensen die deze illegale harddrugs gebruiken en vaak waarvan de toevoer door hele jonge, hele kwetsbare jongens gebeurt vaak, dat wij hen niet bewust hoeven te maken van het leed dat zij veroorzaken?

[0:58:30] Zij veroorzaken niet het leed.

[0:58:33] Wie het leed veroorzaakt, dat zijn de ondermijnende drugscriminelen.

[0:58:37] En wat mij betreft gaan wij met name jongeren bewust maken van de nadelige effecten van drugs, met name harddrugs.

[0:58:44] Want daar heeft u mij niks over horen zeggen.

[0:58:47] Sterker nog, als u als collega Martens Amerika naar het verkiezingsprogramma van GroenLinks PvdA kijkt, dan zijn we wel voor de regulering van softdrugs.

[0:58:57] maar hebben we geen uitspraak gedaan over harddrugs.

[0:59:00] En dat onderscheid wens ik wel te maken tijdens dit debat, zodat een collega van de VVD ook weet hoe wij in het spel staan.

[0:59:09] Dan ga ik verder met uw permissie met mijn bijdrage, voorzitter, want ik was gebleven bij het onderdeel

[0:59:15] crimineel verdienvermogen.

[0:59:17] Want wat nog onduidelijk voor mij blijft, is hoe de coalitie de criminele, in dit geval de bewindspersonen ook, de criminele verdienmodellen daadwerkelijk willen aanpakken.

[0:59:26] Ik vind dat JNV daar niet voldoende in is geslaagd de afgelopen tijd.

[0:59:32] Hoe wil je voorkomen dat drugslabs in woonwijken blijven opduiken?

[0:59:36] In 2024 ging het om 98 van de 170, 167 ontmandelde laboratoria.

[0:59:44] Dat is best ernstig, want als er wat gebeurt, dan zie ik al gewonden en misschien zelfs doden vallen in wijken.

[0:59:52] Dat vind ik heel heftig.

[0:59:54] Recent zag ik ook een bericht in het Parool over cocaïne, dat er een nieuwe manier is gevonden, een nieuwe vorm van kooksmokkel is bedacht, waardoor men het chemisch camoufleert.

[1:00:11] En als het drugstuk chemisch is camoufleerd, dan zie je die niet tijdens het scannen van een container.

[1:00:16] De speurhonden ruiken die niet.

[1:00:18] En bij een kleurtest slaat het stofje niet meer blauw uit, zoals bij cocaïne.

[1:00:22] Dus alle controles die eerst wel werkten, lijken nu zinloos.

[1:00:25] En ik wil wel van de minister van JNVU weten hoe hij hiermee wil omgaan.

[1:00:30] En tot slot, en dan rond ik af, voorzitter, MDMA.

[1:00:33] De staatscommissie heeft tijdens een presentatie hier in de Kamer aangegeven dat MDMA kan worden gebruikt voor mensen met PTSS.

[1:00:43] We weten allemaal dat wij brandweerlieden, politieagenten met PTSS willen ondersteunen en blijkbaar kan MDMA daar als vorm van therapieassistenten mee helpen.

[1:00:58] Kunnen we daar een pilot over starten?

[1:00:59] En dan rond ik af.

[1:01:01] Ja, mevrouw Mütleur heeft nog een interruptie van meneer Van der Brink.

[1:01:06] Dank u wel, mevrouw de voorzitter.

[1:01:07] Dank u wel, mevrouw Mütleur, voor uw verhaal.

[1:01:08] U sprak in het begin van uw betoog een interessante zin uit over de verhouding tussen individuele belangen en maatschappelijke belangen.

[1:01:14] En ik denk dat dat best wel kernachtig is voor het hele drugsbeleid waar we nu over spreken.

[1:01:19] Want stel nou dat het zo is dat inderdaad individuen daar best veel plezier aan beleven op sommige momenten.

[1:01:24] Maar we zien tegelijkertijd de enorme maatschappelijke schade.

[1:01:27] Hoe weegt u dan die twee dingen tegen elkaar af?

[1:01:33] Ja, mevrouw Müller.

[1:01:34] Door niet te zeggen dat we alles moeten verbieden.

[1:01:37] Dan zou ik gewoon alcohol gebruiken ook verbieden.

[1:01:39] Als ik zie wat voor schade dat veroorzaakt, bijvoorbeeld in een relatie, om maar een voorbeeld te geven.

[1:01:46] U weet dat we ons erg druk maken om intieme terreur, verslaving, maar ook alcohol gebruiken kan daar een negatief effect op hebben of ook gewoon overlast.

[1:01:58] Maar ik schiet niet in de reflectie van ja, dan moeten we alles verbieden.

[1:02:03] Aan de andere kant, ons gedoogbeleid werkt ook niet als je kijkt naar ons drugsbeleid.

[1:02:11] Dus je zal wel iets moeten bedenken waardoor en je criminelen kunt aanpakken en het zodanig strikt kunt reguleren.

[1:02:21] dat minderjarigen daar de effecten op een negatieve manier niet van ondervinden of goed ondersteund worden of bewust worden gemaakt van de neveneffecten.

[1:02:37] Ik ga niet zoals het CDA roepen dan maar alles verbieden, want daarmee los je het probleem in mijn beleving niet op.

[1:02:46] We moeten hier op een andere wijze mee omgaan en ik denk dat het Wiet-experiment zal uitwijzen of dat werkt en ik geloof daarin en ik ben blij dat ook het CDA daar verder mee wil om te kijken of het effectief is.

[1:03:01] Dank u wel voor uw uitgebreide antwoord, maar meneer Van den Brink had volgens mij nog een interruptie.

[1:03:07] Dat laatste is wel een hele welwinnende interpretatie van wat ik zei over het Witte Experiment, dat we daar graag mee door zouden willen.

[1:03:15] Dat is niet het geval.

[1:03:16] Ik heb nog één andere vraag aan u.

[1:03:18] U had het ook over drugspreventie.

[1:03:19] Ik heb aan de bewindslieden gevraagd, is het mogelijk om in die preventieplannen van de gemeente ook drugs te betrekken?

[1:03:24] Zou u daarvoor zijn?

[1:03:27] Dat kan, zeker.

[1:03:29] Laten we ook even de reactie van de minister afwachten.

[1:03:32] Maar nogmaals, ik ben niet blind voor de neveneffecten van drugsgebruik, zeker niet onder jongeren.

[1:03:39] En alle neveneffecten die je kunt voorkomen, daar ben ik natuurlijk groot voorstander van.

[1:03:46] En daarmee heb ik mijn eigen bijdrage ook gehad.

[1:03:48] Dank u wel, mevrouw Faber.

[1:03:50] Ik neem het weer over en ik kijk even naar beide bewindspersonen.

[1:03:54] 25 minuten, half gaan we weer beginnen.

[1:03:58] Met die verzannen dat ik me wel realiseer dat we nog maar anderhalf uur de tijd hebben om het debat nog goed te doen en een tweede termijn te hebben.

[1:04:05] Dus kom snel naar beneden en dan beginnen we precies om half hier met het debat.

[1:31:40] Het is half twaalf geweest.

[1:31:46] Ik zie de minister van VWS niet, maar het kabinet is er.

[1:31:52] U bent het kabinet.

[1:31:54] Ik wilde zeggen u bent beleid, maar dat ga ik niet zeggen.

[1:31:58] Maar ik ga wel beginnen en dan zien we zometeen de bewindspersoon van WWS verschijnen, want gelet op de tijd lijkt me handig dat de minister van JNV even uitlegt welke mappen hij heeft en dan direct de vraag beantwoord.

[1:32:13] Het woord is aan u.

[1:32:16] Dank, voorzitter.

[1:32:16] Het overgrote deel van de vragen was ook gericht aan de minister van VWS.

[1:32:20] Wat dat betreft had hij sneller in zijn inbreng in eerste termijn gelijk dat op de inhoud de minister van VWS hier een zwaardere inbreng heeft.

[1:32:28] Maar u bent mijn commissie of ik ben uw bewindspersoon, vandaar dat u eerst naar mij moet luisteren.

[1:32:35] Het is goed om hier weer terug te zijn.

[1:32:36] Laat ik daarmee beginnen, want het is ook mijn eerste commissiedebat weer als minister van Justitie en Veiligheid.

[1:32:41] En het is ook goed om weer

[1:32:43] de dossier stoppen te nemen en te zien wat er gebeurd is in de zes maanden dat ik niet op post zat en hopelijk met nieuwe moed de draad weer oppakken op basis van een mooi nieuw coalitieakkoord.

[1:32:56] Ik begin met een korte inleiding, dan heb ik wat vragen over het Wiet-experiment, dan ga ik in op drugscriminaliteit en vragen daarover en tenslotte over de gevolgen van drugscriminaliteit.

[1:33:07] Interrupties, gelet op de tijd, twee.

[1:33:10] En als ik denk, dit gaat soepel, dan kan ik wat coulant zijn, maar voorlopig twee.

[1:33:17] Voorzitter, drugsgebruik kan grote schade opleveren voor de gezondheid met soms blijvende gevolgen als verslaving of psychische problemen.

[1:33:24] En daarnaast draagt de vraag naar drugs bij aan georganiseerde criminaliteit, inclusief alle ondermijnende en schadelijke uitwerking daarvan.

[1:33:32] Zoals explosies in woonwijken, fraude, corruptie, witwassen, milieuschade en potentiële ontwrichting van onze democratie en de rechtsstaat.

[1:33:41] Met nadelige effecten niet alleen in Nederland, maar ook in andere landen.

[1:33:45] De minister van VWS en ik trekken hier dan ook nauw in op.

[1:33:50] De minister van VWS zal in dit debat specifiek ingaan op onder andere de preventie van drugsgebruik en haar verantwoordelijkheden ten aanzien van het experiment gesloten koffiezopketen.

[1:34:00] De minister van VWS zal ook ingaan op de vragen over funcaps, maar ik wil hier wel uiteraard graag mijn medeleven uit aan de slachtoffers en de familie en andere nabestaanden van de slachtoffers die gelinkt zijn aan deze verschrikkelijke zaak.

[1:34:13] Allereerst wil ik ingaan op het nieuwe coalitieakkoord.

[1:34:15] En ik wil benadrukken dat ook dit kabinet de aanpak van ondermijnde drugscriminaliteit als één van de prioriteiten beschouwt en daar ook een taskforce onder leiding van de MP op heeft gezet.

[1:34:26] We denormaliseren het gebruik van harddrugs en we pakken de handmol en de verkoop aan.

[1:34:31] En ik wil oprecht dat mensen doordrongen raken van het feit dat drugsgebruik niet normaal is en bijdraagt aan de instandhouding van de criminele industrie.

[1:34:40] En we zullen dat ook dit jaar uitdragen in de bewustwoordingscampagne, maar daar zal de minister van VWS zo meer over vertellen.

[1:34:46] Een effectieve aanpak van ondermijnde drugscriminaliteit is een brede aanpak.

[1:34:50] Die reikt van het voorkomen, het voorkomen dat jongeren in de criminaliteit belanden of daar verder in afglijden, tot het bestraffen, waaronder de handhaving van de online verkoop van drugs.

[1:35:00] Een belangrijke taak voor dit kabinet is het terugdringen van het aanbod van drugs om zo schade aan maatschappij en gezondheid te voorkomen.

[1:35:08] Een voorbeeld hiervan is de wet Nieuwe Psychoactieve Stoffen, die per 1 juli 2025 van kracht is gekomen, waarmee we meer aan de voorkant komen in het kat- en muisspel met drugstimuleren, wat al genoemd werd omhandeld door het Lib Martens, met een verschillende variat.

[1:35:24] En natuurlijk kunnen we dit als Nederland niet alleen.

[1:35:26] Een intensieve samenwerking met andere landen en internationale partners is cruciaal.

[1:35:31] En in dit kader vond vorige week de tiende editie van de Synthetic Drug Enforcement Conference plaats.

[1:35:37] Drie dagen lang zijn kennis en best practices met landen zoals Mexico, India en Senegal uitgewisseld om zo gezamenlijk meer en betere handvatten te creëren voor de aanpak van synthetische drugs.

[1:35:49] Daarmee geven we invulling aan alleen de rol van Nederland op het internationale toneel.

[1:35:53] En dat geldt ook voor onze rol in de aanpak van de internationale drugsmogel.

[1:35:58] En voor softdrugs geldt een strak gereguleerd gedoogbeleid.

[1:36:02] Zoals gememoreerd door u en vermeld in het coalitieakkoord zetten we het experiment gesloten koffie op keten voort om te bezien of de regulering van deze markt zich vertaalt in meer veiligheid en gezondheid.

[1:36:14] Dat experiment is de experimenteerfase ingegaan op 7 april 2025.

[1:36:19] En op 19 januari sprak mijn AMS-voorganger met de burgemeesters van de deelnemende coffeeshop en de teeltgemeente.

[1:36:27] De hoofdlijn tot nu toe is positief.

[1:36:29] Alle tiende telers produceren inmiddels van de coffeeshops in de deelnemende gemeente en het onderzoek naar het experiment loopt.

[1:36:35] Er zijn op dit moment geen signalen van toenemende overlast als gevolg van eventuele straathandel en de meeste coffeeshophouders zijn positief.

[1:36:44] De beschikbaarheid is inmiddels verbeterd.

[1:36:46] Maar er zijn ook rommels en ook dat hoort bij een experiment en juist die laten zien wat werkt, wat werkt niet en waar moet worden bijgestuurd.

[1:36:54] En dat was ook het doel van dit onderzoek en vandaar ook de looptijd van vier jaar om gedurende vier jaar al die effecten in kaart te kunnen brengen.

[1:37:03] Het onafhankelijke onderzoek in de eerste fase van het VODC verwachten wij zo rond de zomer.

[1:37:07] En na de zomer komen we als kabinet met een eerste appreciatie over de eerste jaar van de experimenteerfase.

[1:37:14] En verder ga ik nu graag in het eerste blokje in op verdere vragen die u had over het Wiet-experiment.

[1:37:21] En er was één vraag van de heer... Toch een interruptie van mevrouw Valen.

[1:37:26] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:37:27] De minister die geeft aan van ze willen ook het aanbod van drugs terugdringen, maar dat is toch tegenstrijdig met het coffeeshop experiment voortzetten, want we zien ook in de beantwoording van de van de vragen.

[1:37:39] Daar wordt ook gezegd van op het moment dus dat je

[1:37:45] de productie gaat legaliseren, ook wat we zien in Canada, wat daar gebeurt, dat die wel naar Europa verschepen wordt en ook naar ons land.

[1:37:55] Dus in feite lijkt het er wel op.

[1:37:57] Kijk, je kan het legaliseren, maar het vergroot ook het aanbod.

[1:38:00] Dus dan is dat toch tegenstrijdig met wat de minister beweert of aangeeft.

[1:38:05] De minister.

[1:38:06] Dank, voorzitter.

[1:38:07] Mevrouw Faber had een vooruitziende blik, want mijn allereerste antwoord was in de antwoord op de heer Van der Brink, maar dat hangt samen met uw vraag.

[1:38:16] Waarom onderscheppen wij nu zoveel cannabis vanuit Noord-Amerika, zowel de Verenigde Staten als Canada, en is dat niet een risico waar we ook lopen hier met de productie van ons eigen experiment?

[1:38:27] Maar er zijn wel grote verschillen tussen de beiden.

[1:38:30] Het experiment wat wij in Nederland uitvoeren is echt een gestoten keten.

[1:38:33] waarbij we zowel weten waar de telers zitten, waarbij we track-and-trace doen van de teler via het vervoer, wat ook gereguleerd is, naar de afnemers, de coffeeshops van de deelnemende gemeenten.

[1:38:46] Dus in die keten weet wij komt nu wat wordt er geproduceerd en hoe houdt zich dat tot de afname van die coffeeshops.

[1:38:53] Dat gebeurt niet in Noord-Amerika.

[1:38:55] Daar zijn veel vrijere vergunningen afgegaven voor tilt.

[1:38:59] Dat leidt uiteindelijk tot een overproductie waarvan nu sprake is en met overproductie

[1:39:04] komen de criminele circuits al snel in beeld, want als daardoor de prijs naar beneden gaat in Noord-Amerika, dan loont het dus om cannabis illegaal over de oceaan te verslepen.

[1:39:17] in mijn hernieuwde kennismaking met Amerika's ambassadeur ook aandacht voor gevraagd.

[1:39:21] Het voelde goed om als Nederland ook een keer Amerika te kunnen aanspreken op de export van dit soort illegale producten naar Nederland, in plaats van dat wij andersom altijd die boodschappen ontvangen.

[1:39:33] Dus we hebben aandacht voor dat probleem.

[1:39:35] We denken niet dat het zich voor gaat doen in ons experiment, juist vanwege die geslotenheid van de keten en het feit dat we weten wat geproduceerd wordt.

[1:39:42] Dus er kan ook geen sprake zijn van

[1:39:44] over productie die elders zijn wegvindt in een nieuwmarkt.

[1:39:52] Hoe lang gaat het nog door en hoe staat het met de evaluatie?

[1:39:55] Dat klinkt bijna als een verzuchting, maar zo was de vraag niet per se bedoeld, denk ik.

[1:40:00] Zoals ik zei, we zijn van start gegaan op 7 april.

[1:40:03] Van het vorige jaar, het experiment loopt vier jaar in de experimenteerfase, dus dat is tot 2029.

[1:40:10] Maar zoals gezegd, we hoeven niet tot over vier jaar te wachten voordat we weten wat de resultaten zijn.

[1:40:15] Elk jaar zal er een interimonderzoek komen van het WODC.

[1:40:18] En alle vragen die u had daarbij, namelijk dringt het de criminaliteit wel terug?

[1:40:23] Leidt het tot grotere vraag?

[1:40:26] Leidt het tot meer straathandel?

[1:40:29] Al die vragen worden allemaal meegenomen en gemeten.

[1:40:33] door het WODC in die evaluatie en dat geeft ons hopelijk een beter beeld of we hier nou daadwerkelijk criminaliteit mee terugdringen of dat we andere vormen van criminaliteit of verslaving in de hand werken, want het gaat natuurlijk niet alleen om de criminele aspecten, het gaat ook om welke effect heeft dit op de volksgezondheid.

[1:40:52] Zoals gezegd, na de zomer krijgt u daarvoor het eerste appreciatie op dat eerste rapport.

[1:41:00] Mevrouw Martens vroeg nog welke maatregelen nemen om de veiligheid bij de tiltlocaties te waarborgen en moet je stoppen als op een gegeven moment de veiligheid in het geding komt.

[1:41:08] Ja, die tiltlocaties, die moeten ook goed beveiligd zijn.

[1:41:11] Daar hebben we ook wat incidenten mee gehad, zeker in de beginfase.

[1:41:16] Daarom is ook opgenomen dat ze moeten beschikken over beveiligingsplan en dat de inspectie, justitie en veiligheid toeziet of die veiligheid ook echt op orde is.

[1:41:26] En die kunnen ook handhavend optreden op het moment dat de Telezicht daar niet aan houdt.

[1:41:30] Dat geldt overigens ook voor het transport, dus ook dat kan alleen maar gebeuren door gecertificeerde beveiligingsbedrijven, die ook daarvoor onder inspectie staan.

[1:41:44] Ik denk dat dat mijn vragen, want zoals gezegd, er is ook nog een VWS-deel aan het experiment, maar dat gaat, denk ik, de vragen in de sfeer van de hand houden.

[1:41:54] De vraag van de heer Klaassen.

[1:41:56] Voorzitter, als je misschien niet voorstander bent van het experiment, dan zoek je natuurlijk onderbouwing om je argumenten kracht bij te zetten.

[1:42:08] Dingen die ik vind, is dat de kwaliteit, als je kijkt naar de wietproeft, kwaliteit van de producten ondermaats is.

[1:42:16] Dat leidt tot oneerlijke concurrentie.

[1:42:18] Coffeeshops hanteren verschillende prijzen, het leidt tot concurrentie.

[1:42:23] De kwaliteit is duidelijk nog steeds te laag.

[1:42:27] Het zijn niet dingen die ik vind dat allemaal anders moeten worden, maar ik geef er even wat feiten aan.

[1:42:31] En dan zijn die productieproblemen nog steeds... Overigens, de minister zei van niet, maar een helft voet sluizen, toch meer dan over 2100 meldingen van overlast.

[1:42:41] Westfoon, een dwangsom van 1 miljoen en een opkomende dwangsom van 3,5 miljoen, dreigt er aan te komen.

[1:42:48] Dat kun je eigenlijk nu al stellen dat die wietproef gedoemd is te mislukken.

[1:42:54] En dat nog niet beter dan stoppen of afbouwen, het amendement van mevrouw Bikker.

[1:43:01] En de Zwarte Markt, daar verandert nu niks in, ondanks dat die proef loopt.

[1:43:06] Dus ja, kunnen we toch nog maar niet beter stoppen en kunt u de argumenten die ik geef misschien dan proberen te weerleggen.

[1:43:14] Ik stel wel voor dat we onze vragen iets korter inleiden.

[1:43:20] Dat is goed, dat wordt dan ook uw laatste.

[1:43:22] De minister.

[1:43:24] Dank, voorzitter.

[1:43:25] Ik zal niet zeggen als rechtgeaarde liberaal dat dit kleine experiment van een centrale planneconomie zijn hiccups kent, dat dat me niet ook een klein beetje goed doet.

[1:43:36] Natuurlijk is wat we hier doen het opzetten van een volledig gesloten markt.

[1:43:40] En dat gaat met hiccups.

[1:43:41] We hebben in het begin problemen gehad met de kwaliteit en de omvang van de productie, met telers die later online kwamen met oneerlijke of onevenredige distributie over de verschillende gemeenten.

[1:43:54] Maar wat we wel zien is, naarmate het experiment langer loopt, naarmate de telers hun productie op niveau hebben, naarmate de coffeeshops gewend raken aan welke producten er zijn en welke ze willen, dat een groot aantal van dit soort robots wel langzaam afneemt.

[1:44:09] Een van de meest hardnekkige was de productie van hasj.

[1:44:13] Dat bleef erg lang achter.

[1:44:15] En ook daar, ik leer ook een heleboel, schijnt de Marokkaanse zon.

[1:44:19] toch onmiskenbaar effecten hebben op de kwaliteit van hash die hier moeilijk reproduceerbaar is.

[1:44:26] Dus dit soort zaken komen allemaal naar boven in die experimenteerfase.

[1:44:30] Daar is hij ook voor, denk ik.

[1:44:31] En ik denk dat we dat ook even de tijd moeten geven.

[1:44:35] Niet alleen om te kijken wat ermee gebeurt, maar ook om aan al die actoren in die keten betrouwbaar te zijn.

[1:44:41] Om te kijken of dit zich uiteindelijk vertaalt in de effecten

[1:44:46] die bij de opzet hiervan waren beoogd.

[1:44:48] Ik zeg u oprecht, ik sta daar neutraal in, dus ik ben oprecht benieuwd naar de resultaten.

[1:44:52] Ik ben oprecht benieuwd naar of we hiermee de doelstellingen die beoogd waren ook kunnen bereiken.

[1:44:58] En ja, de Zwarte Markt, ik ben ervan overtuigd dat we met de burgemeesters en de deelnemende coffeeshops echt nu zijn gekomen tot een gesloten keten, waar ook die coffeeshops zich aan houden.

[1:45:10] Maar we hebben natuurlijk nog ontzettend veel andere gemeenten

[1:45:13] En we hebben ook ontzettend veel illegale productie nog in Nederland die ook zijn weg nog vindt.

[1:45:16] Dus dit is echt een experiment op kleine schaal, waardoor je daar voor Nederland nog weinig over kunt zeggen.

[1:45:21] Maar ik ben benieuwd naar de resultaten en ik denk dat we daar meer van gaan zien.

[1:45:27] De geuroverlast ten slotte in Voorne aan Zee, ja, die is hardnekkig.

[1:45:32] Daar zijn we ook in overleg met de burgemeester om te kijken wat daar mogelijk is.

[1:45:36] De heer Van den Brink.

[1:45:37] Ik wil iets zeggen en proberen te voorkomen dat het telt als interruptie.

[1:45:41] Vindt de minister dat hij de vraag van mevrouw Martens heeft beantwoord hoe hij aan het eind van het experiment gaat toetsen of het experiment geslaagd is?

[1:45:49] Nee, dit is een interruptie.

[1:45:54] En waar wel een antwoord op komt.

[1:45:56] Gedane zaken nemen geen keer.

[1:46:00] Dit is nauwkeurig vastgelegd.

[1:46:01] En ook die onderzoekers die gaan op pad met een hele lijst van parameters op basis waarvan wij uiteindelijk de beoordeling gaan trekken of dit experiment geslaagd was of niet.

[1:46:11] En dat is niet alleen maar of we die keten op orde kunnen krijgen.

[1:46:13] Dat is ook welk effect heeft op de criminaliteit.

[1:46:17] Dat is ook welk effect heeft het uiteindelijk op de volksgezondheid.

[1:46:20] Leidt het nou tot meer gebruik?

[1:46:21] Leidt het nou tot minder gebruik?

[1:46:24] Al die vragen, en dat zijn er veel meer dan ik hier nu kan opnoemen, die worden daar absoluut in meegenomen.

[1:46:30] En het eindoordeel, ja, dat is iets wat we ook in gezamenlijkheid uiteindelijk in 2029 met uw Kamer gaan vellen.

[1:46:36] Vinden wij dan dat dit nadere opvolging of uitvazering verdient?

[1:46:42] Dat zijn de twee vragen, denk ik.

[1:46:45] Dan een vraag gerelateerd aan drugscriminaliteit.

[1:46:49] Zoals gezegd, daarna heb ik nog iets van de gevolgen van drugscriminaliteit.

[1:46:52] Die twee liggen in elkaars verlengde.

[1:46:53] Maar er was een vraag van de heer Van Dijk over Europol.

[1:46:57] Die stelt dat betere inlichtingen en meer toezicht op zee nodig zijn om smokkel te bestrijden.

[1:47:04] en of we daar extra middelen voor mee opnemen, ook in de richting van de kustwacht en de veiligheidsdienst.

[1:47:10] Ik was begin deze week in Vlissingen.

[1:47:14] Zoals u weet hebben we een aantal grote zaken gehad in Vlissingen, onder andere met het bulkbedrijf, wat van de top naar beneden.

[1:47:21] in ieder geval verdacht wordt van betrokkenheid bij drugsmokkel.

[1:47:28] En ook daar hoorde ik van verschillende ondernemers hoe zij nou voorkomen dat drugs bij hun op het terrein of op de schepen of op de havens een rol speelt.

[1:47:38] En dat is een continu kat en muis spel.

[1:47:41] Dus waar een van de bulk verhandelaars daar zei dat zij

[1:47:46] Tot twee jaar geleden kwamen er regelmatig mensen die vroegen of stelden bevriend te zijn met de kapitein van het schip en graag het terrein op wilden.

[1:47:55] Hebben ze inmiddels dat gat dichtgezet en zien ze dat niet meer gebeuren.

[1:47:58] Maar we zien nog steeds dat de prijs van cocaïne niet heel erg fluctueert hier.

[1:48:03] Dus dat betekent dat het dan op een andere manier binnenkomt.

[1:48:05] Nou, dan gaat het naar de bananenhandel, waar ondanks ook deze week weer 400 kilo cocaïne tussen is gevonden.

[1:48:13] En ook daar wordt dan weer gekeken naar welk lek moeten we hier nu dichten en hoe gaan we daar beter mee om.

[1:48:18] Screening van medewerkers wordt naar een steeds hoger niveau gebracht.

[1:48:22] En het feit dat ik in Vlissingen was is ook omdat we in Rotterdam juist zien dat het aantal kilo's wat wordt gepakt afneemt.

[1:48:29] Wat lijkt te wijzen op een succes van de gecombineerde aanpak van alle diensten in de haven van Rotterdam.

[1:48:35] Nou ja, dan moeten we dus één breder uitrollen, ook naar secundaire havens, daar zijn we ook mee bezig.

[1:48:39] In dit stadium, we moeten dat ook uitrollen naar alle sectoren die daar mogelijk een rol in kunnen spelen in die logistieke keten.

[1:48:49] En ook dan ben ik ervan overtuigd dat er weer nieuwe inventieve methodes worden gevonden.

[1:48:53] Een daarvan is het overboord gooien voor de kust nu van drugspakketten vanaf deze schepen, waarna met snelle bootjes vanaf de kust

[1:49:04] wordt gekeken en wordt opgepikt.

[1:49:07] Dat is een risicovolle procedure, ook voor deze drugshandelaars, zeker voor een snelstromende Zeeuwse kust.

[1:49:13] Dus we zien dat ook weer ietsje afnemen.

[1:49:15] Waarschijnlijk was dat dan weer iets wat minder aantrekkelijk was.

[1:49:20] Maar daarna moet je weer gaan denken aan kabels die aan schepen worden gegaan.

[1:49:23] De mogelijkheden zijn eindeloos.

[1:49:24] Wat we nog niet zien hier, wel in Zuid-Europa, zijn de inzet van onderzeers, bijvoorbeeld.

[1:49:31] Die hebben we voor onze kust nog niet gezien.

[1:49:34] Ook dat geeft geen garantie, maar meestal als er een nieuwe trend is, dan vind je op een gegeven moment toch wel wat.

[1:49:40] Dus ja, is het korte antwoord.

[1:49:41] We monitoren continu hoe veranderen deze smokkelaars hun modus operandi en wat betekent dat voor ons, inclusief voor de kustwacht en voor onze inrichtingendiensten.

[1:49:52] Ik zie een interruptie van mevrouw Bikker.

[1:49:55] Ja voorzitter, ik ben heel blij met het fantastische werk wat onze douane, onze kustwacht en alle andere betrokkenen doen.

[1:50:02] En ook bewust van het grote gevaar wat dat voor hen betekent, ook op het moment dat er een vangst wordt gedaan.

[1:50:07] Ik was diep onder de indruk ook toen ik in Vlissingen was met hoeveel toewijding dat werk gebeurt.

[1:50:13] En juist daarom maak ik me zorgen dat zolang Nederland bekend staat als een land waar je makkelijk je drugs naartoe kan transporteren, doen we met elkaar gewoon iets vreselijk verkeerd, ook richting deze mensen die alles inzetten om ons land veilig te houden.

[1:50:26] Is de minister het daarom met de ChristenUnie eens dat we aan de ene kant stevig moeten doorgaan met die zeehavenaanpak, maar aan de andere kant ook ervoor moeten zorgen dat we telkens in het oog houden hoe ons strafklimaat bijvoorbeeld is, zodat grote kartels,

[1:50:39] telkens denken, Nederland kan je beter niet zijn, in plaats van, nou, daar is eigenlijk het bedrijfsrisico wel te overzien.

[1:50:46] En bedrijfsrisico voor mensen die luisteren tussen haakjes, want ik vind het gewoon dikke criminaliteit.

[1:50:52] De minister.

[1:50:52] Voorzitter, laatste ben ik het van harte mee eens.

[1:50:54] Ik heb ook een wetsverstel in de Eerste Kamer liggen, wat ik op korte termijn zal behandelen.

[1:50:59] Dat gaat om het verhogen van straffen

[1:51:03] Nog in de Tweede Kamer?

[1:51:04] Ik hoopte dat we al verder waren, maar dat is niet het geval geweest.

[1:51:09] In uw Kamer ga ik dat met verve verdedigen, want ik sta daarachter.

[1:51:12] En dat is juist bedoeld om die straf ook in lijn te brengen met de landen om ons heen.

[1:51:17] Ik maak me geen illusies dat de zegening die we hebben met onze delta en de enorme logistieke positie die we hebben naar Europa, die ons ontzettend veel doet voor onze economie in positieve zin, dat die ook altijd aantrekkelijk zal blijven voor criminelen

[1:51:33] ...om te gebruiken in negatieve zinnen.

[1:51:34] Dus wij lopen alleen al door onze ligging, alleen al door onze infrastructuur... ...met een inderdaad groter risico dan landen die een slechtere connectiviteit hebben... ...omdat het daarmee gewoon meer mogelijkheden geeft.

[1:51:46] Dat betekent dat wij harder ons best moeten doen... ...want ik wil die positie niet hebben daar waar het gaat om drugshandel... ...en ik ben dus ook voorzichtig optimistisch dat we nu in de haven van Rotterdam... ...echt in staat zijn geweest om een aantal van die kwetsbare punten goed dicht te zetten.

[1:51:59] Dat betekent niet dat het daarmee eindigt.

[1:52:02] Dus we doen dat nu ook samen met Antwerp, waar natuurlijk de problematiek ongeveer gelijk is.

[1:52:09] De volgende stappen zijn niet zeker naar Le Havre, dat is Vlissingen.

[1:52:13] Recent hoor je steeds vaker Le Havre, waar nu vangsten worden gedaan, omdat het daar eenvoudiger zou zijn.

[1:52:19] We hebben verschuiving gezien van rechtsreeds naar Rotterdam, naar aanlanding in West-Afrika, waarna de traditionele smokkelroutes door de zeil

[1:52:28] ...worden gebruikt en dat het uiteindelijk naar het Iberisch schiereiland gaat.

[1:52:31] Dus ik denk dat we inherent een heel aantrekkelijk land zijn... ...gewoon vanwege de enorme doorvoer die we hebben.

[1:52:38] En dat geldt dus voor import en export, zeg ik daar triest genoeg bij... ...want we zijn ook exporteur van drugs, niet alleen maar importeur of doorvoerder.

[1:52:47] Maar ik geloof ook dat het geen...

[1:52:50] Ik geloof ook niet dat er niks aan te doen is.

[1:52:52] En ik geloof dat we daar gewoon volop moeten blijven inzetten... ...om te zorgen dat we die positie niet hebben.

[1:52:58] De heer Van Dijk.

[1:52:59] Dank, voorzitter, en dank voor de uitvoerige uitleg ook van deze minister over deze complexe problematiek, de smokkel over zee en het kat-en-muis-spel wat daar plaatsvindt.

[1:53:11] Juist in dat licht, en als we dat zo serieus nemen en de grote risico's ook zien,

[1:53:14] betekent dat ook gewoon extra middelen voor kustwacht, defensie, veiligheidsdiensten.

[1:53:20] En naar mede met wat de minister zegt, het is natuurlijk niet alleen het probleem voor Nederland, maar ook voor het hele achterland van Europa, is het ook niet denkbaar om hier bepaalde EU-gelden voor in te zetten.

[1:53:32] Ja, voorzitter.

[1:53:33] Het internationaliseren van dit probleem, daar ben ik enorm voorstander van.

[1:53:36] Dat heb ik in mijn vorige periode als minister van Justitie en Veiligheid gedaan.

[1:53:40] Daar ga ik nu ook mee door.

[1:53:42] Er is in juni, geloof ik, een volgende bijeenkomst van de kopgroep van Europese EU-landen tegen georganiseerde criminaliteit.

[1:53:50] Dat was een Nederlandse initiatief.

[1:53:52] De volgende meeting zal in Frankrijk zijn, waar we nou juist dit soort zaken bespreken.

[1:53:57] Van wat moet je nou in EU-verband aanpakken?

[1:53:59] En deze kopgroep, het zijn zeven landen, dus dat zijn Zweden, Nederland, België, Spanje, Frankrijk, Italië uiteraard en Duitsland.

[1:54:12] Nee, Portugal zit daar niet bij.

[1:54:13] Dit zijn de zeven.

[1:54:15] Die landen hebben allemaal een probleem, omdat we aan die buitengrenzen liggen, maar wij zijn dus ook gebaat bij het zoveel mogelijk betrekken van andere landen, die uiteindelijk ook de afzetmarkt zijn voor deze middelen, bij de oplossingen die we hebben.

[1:54:28] En dat vertaalt zich dus door voorstellen vanuit ons naar de commissie, die uiteindelijk dan weer landt in de Europese drugsbeleid.

[1:54:34] En dat kan ook gaan aan middelen.

[1:54:37] Dan vroeg de heer Van Dijk nog, we zien een verschuiving van de productie van synthetische drugs van het zuiden van het land naar het noorden en maken we dan ook gebruik van elkaars kennis uit de regio?

[1:54:50] Ja, de politie heeft verschillende gremia waarin ze landelijk expertise en kennis en best practices uitwisselen, maar er is ook een concrete proeftuin sindru, dat staat natuurlijk voor synthetische drugs, die op dit moment wordt wordt opgetuigd en dat

[1:55:05] Dat is een methode waarbij de politie dan elk drugslab op dezelfde forensische wijze onderzoekt, waar dat dan ook maar in Nederland is.

[1:55:12] En uiteindelijk komt dat strafrechtelijke aanpak weer ten goede, omdat je daar dan meer eenheid in hebt.

[1:55:18] En de eenheid Noord is een van de eenheden waar die uitrol als eerste nu start.

[1:55:24] De politieacademie heeft ook een verdiepende module voor synthetische drugs en politieagenten uit alle eenheden kunnen die module ook volgen.

[1:55:33] Dus het korte antwoord is ja, dat nemen wij mee.

[1:55:36] Mevrouw Mütleur vroeg, hoe kunnen we nou de criminele verdienmodellen aanpakken?

[1:55:40] Ja, daar zouden we een apart commissiedebat over kunnen voeren.

[1:55:44] Dat gaan we ook zeker doen, denk ik.

[1:55:46] We hebben ook nog een debat over ondermijning over een aantal weken en daar zou ik graag iets dieper in gaan op de verdienmodellen, die ook continu veranderen.

[1:55:54] Ook daar zit de sprake van het kat- en muisspel, dat op het moment dat je het ene

[1:55:58] ...lek hebt gevonden, het volgende zich ongetwijfeld zou aandienen.

[1:56:02] Een andere vraag waar ik wel iets meer over zou willen zeggen is... ...hoe voorkomen nou die drugslabs in je buurt?

[1:56:09] En daar wil ik toch wijzen op de campagne die nu weer loopt.

[1:56:12] Houd misdaad uit je buurt.

[1:56:14] U heeft hem ongetwijfeld gezien.

[1:56:15] Is iets vreemd of iets verdacht?

[1:56:17] En meld dan bij Meld Misdaad Anoniem.

[1:56:19] Dat heeft geleid tot een 32% toename... ...de eerste keer dat we die campagne draaiden, een jaar geleden, in het aantal meldingen.

[1:56:25] Ik ben wel misdaad anoniem en de reden dat ik dit als een belangrijk factor noem is omdat heel vaak mensen in de buurt eigenlijk wel weten wat er speelt.

[1:56:33] Dat is mij opgevallen in de Tarweerwijk na die explosie, dat in het buurtcentrum in één keer mensen zeiden ja, maar je zag daar altijd al mensen s'nachts naar binnen gaan, er sliepen daar mensen in de kelder, dus een heleboel kennis van die ogen

[1:56:48] die zitten daar, die wonen er namelijk naast, die zien altijd meer dan de politie kan zien.

[1:56:53] En dat mobiliseren om mensen het idee te geven dat ze daarmee ook die levensgevaarlijke misdaad uit hun buurt kunnen helpen, ze daar perspectief bij bieden, dat vind ik een van de belangrijkste zaken die we doen.

[1:57:04] Maar het is natuurlijk nooit een vervanging voor de taak die de politie gewoon heeft om deze criminaliteit op te sporen.

[1:57:12] Er zijn de drugs en de snelheid waarmee ze op de markt komt.

[1:57:17] Mevrouw Martens noemde het al.

[1:57:19] Ik denk dat ze met de introductie van lijst 1a echt een belangrijke stap hebben gezet.

[1:57:24] En met het stofgroepenverbod wat we nu hebben, kunnen we ook veel sneller reageren op die doorontwikkeling die criminelen doen.

[1:57:32] Dus het van 2 MMC naar 3 MMC gaan, dat kan dus niet meer onder deze nieuwe wetgeving.

[1:57:39] Maar er komen natuurlijk wel elke keer nieuwe stofgroepen op de markt.

[1:57:41] En daarom zijn we nu ook bezig met een ANVB van Nita Zenen.

[1:57:44] Een van de nieuwere drugs waar we heel veel overlast van zien, ook hier in Nederland.

[1:57:51] We zien dat nog niet zozeer van fentanyl, maar wel van nutazine in bredere zin.

[1:57:55] En hopelijk rond de zomer kan die AMVB van kracht worden.

[1:58:00] Dus zo proberen we in ieder geval te reageren zo snel mogelijk op de nieuwe ontwikkelingen die er zijn.

[1:58:09] Mevrouw Mütleur vroeg naar een nieuwe vorm van kooksmokkel, het chemisch camoufleren van kook.

[1:58:14] Ja, daar hebben we inderdaad nu aanwijzingen voor, dat dat op die manier Europa binnenkomt en dus ook Nederland.

[1:58:22] En daarom heb ik geld beschikbaar gesteld van onderzoek hierna, wat heet Chemtech Coca, wat het samenwerk is van verschillende partijen, waaronder de politie en het NFI.

[1:58:30] die onderzoek doen naar de manieren waarop je chemisch gecamoufleerde drugs alsnog kunt detecteren en dan uit het materiaal kan extra heren.

[1:58:38] Dus het inbassen van coke in bijvoorbeeld kleding nu is bijvoorbeeld een van de meest geziene methodes en natuurlijk veel moeilijker te detecteren dan drugs in pakketjes.

[1:58:49] Wanneer kunnen wij dat onderzoek verwachten?

[1:58:58] Ik kom daar op terug in het commissiedebat georganiseerde criminaliteit.

[1:59:04] Daar neem ik dat in mee.

[1:59:07] En dan kom ik erop te gevolgen van drugscriminaliteit.

[1:59:10] En ik begin even met de vraag van mevrouw Faber over milieuschade.

[1:59:13] niet een van de zaken is die je zou moeten meetellen in het beleid.

[1:59:19] En het korte antwoord is absoluut, dit is een factor die we meenemen, dat is de schade aan de economie.

[1:59:26] Daarin opvallend vond ik uit de evaluatie van de campagne waar de minister van VWS het zometeen over gaat hebben, is dat jongeren de confrontatie met de milieuschade als resultaat van het gebruik van drugs eigenlijk nog het meest indringend vonden.

[1:59:44] Ik heb de campagne gezien, bij mij waren er andere dingen die ik indringender vond, maar voor het milieu is er in ieder geval goed nieuws met de nieuwe generatie, dat dat agendapunt in ieder geval hoog op de agenda staat.

[1:59:58] We hebben ook, zoals u weet, inmiddels structureel geld beschikbaar gesteld vanuit INW en vanuit justitie, om de schade die met de drugsaanval is gegaan, om die via de VNG te kunnen verhalen, en dat is een bedrag van 3 miljoen euro per jaar.

[2:00:16] Dan was er nog een motie van de heer Van Dijk, vroeg daarna van de SGP en de VVD, van hoe kunnen we die drugsschade nou ook verhalen op degene die dat hebben gedaan.

[2:00:24] De motie sprak daarover het aannemelijk kunnen maken als iemand verantwoordelijk is voor die schade.

[2:00:31] Dat leidt in de strafrechtketen wel tot problemen, omdat aannemelijkheid daar onvoldoende is om daar ook een zaak tegen te kunnen beginnen.

[2:00:40] Dus de motie ondersteun ik natuurlijk volledig op de inhoud, maar in de uitwerking

[2:00:45] is de groep mensen die uiteindelijk ook strafrechtelijk daarop aan kunt spreken kleiner dan de groep die je met aannemelijkheid alleen zou willen aanspreken.

[2:00:56] We komen er nog op terug in een rapportage over hoe we er helemaal uitvoering geven aan de motie, maar deze winstwaarschuwing wilde ik u nog wel even geven.

[2:01:06] Daarmee ben ik aan het einde van mijn deel van de vraag.

[2:01:09] Waarvoor dank, minister.

[2:01:10] Dan ga ik naar de minister van VWS voor haar eerste termijn en wachten wij af welke antwoorden ze heeft.

[2:01:20] Dank, voorzitter.

[2:01:21] En goed om aan te sluiten bij dit debat, want eigenlijk wat zowel de heer Van der Brink als ook mevrouw Bikker in hun inleiding oproep zeiden van drugsgebruik

[2:01:34] ...brengt altijd gezondheidsrisico's met zich mee.

[2:01:39] En vanuit die verantwoordelijkheid zit ik hier natuurlijk ook.

[2:01:42] Wat is het effect op die gezondheidsrisico's?

[2:01:44] Hoe kunnen we die zoveel mogelijk beperken... ...en zeker ook langs de lijn van preventie voorkomen?

[2:01:50] Dus drugsgebruik is ook geen onderdeel van een normale, gezonde leefstijl.

[2:01:55] En het beleid is ook gericht op het voorkomen en het verminderen van drugsgebruik... ...want dat is van groot belang voor een vitale samenleving.

[2:02:03] En met een aanpak die varieert van drugspreventie, voorlichting en het beperken van gezondheidsschade, wat we doen op basis van wetenschappelijke inzichten, draagt het kabinet daaraan bij.

[2:02:16] En in die context zal ik dus ook mijn antwoorden

[2:02:21] Ik begin met het onderwerp preventie.

[2:02:25] Daarin komt ook de publiekscampagne aan de orde.

[2:02:28] Dan zal ik ingaan op de vragen die gesteld zijn over designerdrugs, een enkele vraag aan mij over het experiment met de coffeeshops en tot slot een paar overige vragen.

[2:02:40] Voorzitter, de heer Van der Brink wees op cijfers over het drugsgebruik, noemde dat ook zorgwekkende cijfers.

[2:02:50] En ik zei net al, drugsgebruik zou niet normaal moeten zijn.

[2:02:55] En als je drugs gebruikt, loop je gezondheidsrisico's en draag je bij, daar is de minister van Justitie natuurlijk zojuist uitgebreid op ingegaan, aan een criminele industrie en serieuze milieuschade.

[2:03:09] Dus dat we daar blijvend aandacht voor moeten hebben en ons op in moeten zetten, ook onderbouwd door een aantal cijfers die de heer Van den Brink noemt, ben ik het helemaal mee eens.

[2:03:22] Daarom gaan we dus door met die inzet op preventie.

[2:03:25] En dat is ook misschien niet altijd zichtbaar, omdat we ons richten op risicogroepen en niet elke aanpak van preventie in de totale publieke ruimte doen, omdat je heel gericht die groepen wil bereiken.

[2:03:39] En dit kabinet zet onder andere in op het drugsplan voor festivals, zal ik zo nog wat meer over zeggen, en de publiekscampagne.

[2:03:50] Dan vroeg de heer Van den Brink mij, gemeenten zijn op dit moment verplicht om een preventieplan alcohol te maken en zou ik nou bereid zijn om zo'n plan of de gemeente te verplichten ook zo'n plan voor drugs te maken?

[2:04:02] Het klopt inderdaad, sinds 2014 maken gemeenten of zijn gemeenten verplicht om een preventie- en handhavingsplan alcohol op te stellen.

[2:04:10] En wat je ziet in de praktijk is dat het opstellen, maar ook het actueel houden van die plannen is echt wel een hele klus voor gemeenten.

[2:04:18] En tegelijkertijd denk ik dat het combineren van alcohol en drugsbeleid in één plan meerwaarde kan opleveren.

[2:04:29] En ook kan bijdragen aan een breder draagvlak.

[2:04:32] En wat we in de praktijk zien, is dat sommige gemeenten dat ook al doen, die combinatie van drugs en alcohol.

[2:04:39] Er is voor lokaal drugspreventiebeleid door het trimbos een modelplan gemaakt en dat wordt ook al gebruikt op lokaal niveau.

[2:04:50] En we hebben regionale organisaties zien we die voor verslavingszorg eigenlijk een basispakket preventie hebben opgesteld.

[2:04:59] Dus je ziet wel dat er van dit soort plannen en formats in ontwikkeling zijn.

[2:05:04] Sommige gemeenten voegen dat samen, maar zeker nog niet op alle plekken zo.

[2:05:08] En ik denk dat we moeten oppassen met het verplichten, omdat er ook gemeenten zijn waar die combinatie van problematiek niet aan de orde is.

[2:05:17] En dan zal dit dus ook wel echt substantieel meer werk opleveren.

[2:05:21] Maar ik zie wel echt de meerwaarde ervan voor die gemeenten waar die combinatie van problemen zich voordoet.

[2:05:29] Dus ik zou dat wel willen stimuleren en daartoe willen oproepen.

[2:05:35] En vooral ook gebruik te maken van alle tools die er zijn.

[2:05:41] In het verlengde daarvan vroeg mevrouw Bikker naar preventie op scholen.

[2:05:46] En moeten we daar nou niet meer doen?

[2:05:48] Zeker ook om het afgeleiden naar criminaliteit te voorkomen of een halt toe te roepen.

[2:05:55] Criminaliteit en verslaving moet ik daarbij zetten.

[2:05:58] Via Trimble's instituut, waar ook financiering vanuit VWS naartoe gaat, zetten we natuurlijk in op middelen juist om dit te voorkomen.

[2:06:09] En gemeenten zien we ook voeren die preventieve preventieactiviteiten uit, samen met regionale instellingen voor verslavingszorg.

[2:06:19] Dan hebben we het programma Helder op school.

[2:06:22] Ik zie aan mevrouw Bikker dat zij dat ook kent.

[2:06:25] Een effectief programma om op scholen te helpen met verschillende interventies om jongeren bewust te maken en grotere problemen te voorkomen.

[2:06:35] En we hebben natuurlijk het programma preventie met gezag, waar ook structureel flink geld voor beschikbaar is.

[2:06:41] Dus ik denk dat we met dat pakket aan maatregelen veel in handen hebben om ook op scholen ons werk te kunnen doen.

[2:06:54] Voorzitter, dan...

[2:06:56] Verlaat de heer Van Dijk net de zaal, maar ik wilde nog iets over huisoudsten zeggen, maar voor het geval hij dit terugkijkt.

[2:07:03] En dan zal ik, voorzitter, even pauseren voor de interrupties.

[2:07:09] Maar hij vroeg van, ja, zouden wij willen werken samen met studentenorganisaties aan een manier om huisoudsten te trainen?

[2:07:19] Ja, en we zien dat het drugsgebruik in specifieke groepen wel zorgwekkend is.

[2:07:26] en dan vooral op het gemak waarmee er in die groepen met drugs wordt omgegaan.

[2:07:32] En met name in studentenhuizen zien we dat het drugsgebruik hoog is.

[2:07:36] Dus we zijn samen met de collega's van OCW en JNV in overleg met studentenorganisaties over hoe kunnen we hier iets aan doen en het trainen van huisartsen maakt daar onderdeel van uit.

[2:07:46] De minister van JNV en ik verwachten binnenkort vanuit de studentenorganisaties een voorstel daarvoor aan ons met ook een subsidieaanvraag erbij en wij zullen dat met een positieve grondhouding beoordelen.

[2:08:03] Deelde ik dus heel specifiek in de richting van de heer Van Dijk, zeg maar.

[2:08:05] Ja, die moest zich excuseren, maar ik ga ervan uit dat hij of gaat terugluisteren of dat zijn medewerkers nu meeluisteren.

[2:08:11] Dat komt helemaal goed.

[2:08:15] De adempauze is ingelast, dan gaan we naar mevrouw Bikker.

[2:08:20] Ja, voorzitter, dank u wel.

[2:08:22] En dank ook voor het heldere statement van de minister aan het begin.

[2:08:24] Drugsgebruik schaadt je gezondheid.

[2:08:27] En ik hoor daar dan ook in.

[2:08:28] Dus begin er maar niet aan.

[2:08:30] Maar goed, die neem ik voor mijn rekening.

[2:08:32] Doe dat nou niet.

[2:08:34] Gisteren sprak ik met studenten.

[2:08:36] Goed dat de minister ook naar die initiatieven verwijst.

[2:08:38] En ik ben opnieuw geschrokken hoe hoog het drugsgebruik is en hoe normaal het is geworden.

[2:08:44] Terwijl dit onze toekomstige generatie is, waar ons land

[2:08:47] Daar is het ook van op zou moeten bloeien in plaats van dat zij daardoor steeds verder in de put raken.

[2:08:53] En daar vielen mij twee dingen op, voorzitter.

[2:08:55] En dat is ook meteen mijn vraag.

[2:08:56] Ik ben blij dat de minister zegt ik ga aan de slag met die huishoudsten.

[2:09:00] Ik zie ook dat campagnes echt moeten landen.

[2:09:03] bij de studentenpopulatie en dat wat bij mij landt, zoals de minister van Justitie ook al zei, landt niet per se bij studenten.

[2:09:10] Dus ik zou de minister ook echt willen vragen om dat gesprek aan te gaan.

[2:09:14] En daarop aanvullend, voorzitter, ik zie dat universiteiten en hogescholen hier makkelijk van zich afwijzen naar gemeenten of naar verslavingszorg, dat dat ook gebeurt door de andere actoren en dat waar het bij scholen inmiddels goed geregeld is, de minister gaf mooie voorbeelden, dat we juist op dit front eigenlijk zien dat we nog grote stappen hebben te zetten.

[2:09:33] Is de minister dat met mij eens en zou zij voor de begroting gewoon eens even willen schetsen wat zij als mogelijkheden ziet?

[2:09:39] Dat bespaart mij emotie, voorzitter.

[2:09:41] Nou, dan is zelfs meneer Bontebal, denk ik, blij, hè?

[2:09:43] Ja, dat is zo, hoor ik hier.

[2:09:45] Dus zou de minister dat willen doen?

[2:09:47] De minister.

[2:09:48] Ja, voorzitter, op de eerste vraag van mevrouw Bikker kom ik zo terug in het kader van het voortzetten van de publiekse campagne en ook hoe wij daar voor ons zien om betrokkenen daarbij te betrekken.

[2:10:02] De tweede vraag, even heel praktisch, welke begroting bedoelt mevrouw Bikker?

[2:10:09] Want we hebben natuurlijk net vorige week een aantal uur met elkaar over de begroting van VWS gedebatteerd.

[2:10:16] Ik ben toch een ouderwets mens, dus eigenlijk vind ik wat we nu doen een beetje raar met de begroting en ik zit alweer vooruit te kijken naar de volgende.

[2:10:26] Dus eigenlijk als de minister ergens in de zomer met zo'n brief zou komen, dan weet ik van nou, is dat op orde voor die nieuwe begroting of moet ik nog een duwtje geven?

[2:10:35] Volgens mij kan ik dat toezeggen.

[2:10:39] Dat is dan ook een goede gelegenheid om nog eens even op een rij te zetten van wat gebeurt er nu en waar kan het potentieel nog een extra zetje gebruiken.

[2:10:51] Het geeft ook de gelegenheid om even met de collega van JNV en ook OCW te overleggen, omdat ik ook wil voorkomen dat we aanpakken of programma's op elkaar stapelen en juist ook precies in die

[2:11:05] het goed naast elkaar laten lopen of naast elkaar laten bestaan van wat we hebben daar het meest effectief uit kan halen.

[2:11:12] Voorzitter, ik ga er zometeen nog in op de publiekscampagne maar ik wilde nog iets zeggen over het drugspreventieplan voor festivals wat in het coalitieakkoord natuurlijk is opgenomen en de heer Van Dijk maar ook mevrouw Martens vroegen hoe wordt handhaving daarin meegenomen en hoe voorkomen we ook dat het een papieren tijger wordt in de woorden voorzitter van mevrouw

[2:11:35] Martens.

[2:11:37] Ja, het is zo dat op dit moment bestaat er al een leidraad voor het... Moet ik het even goed zeggen?

[2:11:46] Een leidraad alcohol, drugs en roken op evenementen.

[2:11:49] En wat je ziet is dat die in heel veel gevallen ook al gebruikt wordt.

[2:11:52] Ik denk ook dat het goed is.

[2:11:54] En wij zijn nu in gesprek met een aantal van de belangrijkste partners op dit terrein.

[2:11:59] Dus denk aan de evenementenbranche, aan VNG, maar ook het Trimbles Instituut.

[2:12:03] Hoe moeten we die afspraak met dat coalitieakkoord verder vormgeven, indachtig, hoe die lijnraad nu wordt gebruikt?

[2:12:10] En ook aandacht voor handhaving hebben we daarbij, want je wil dat zo'n plan niet alleen een plan op papier is, zoals mevrouw Martens zei, maar ook echt z'n werk doet in de praktijk.

[2:12:23] In het verlengde daarvan, voorzitter, stelde u mij een vraag over de testen van drugs.

[2:12:30] Blijft dat onderdeel van het beleid?

[2:12:34] Dat is allang staand beleid en dat blijft het ook.

[2:12:38] We hebben een dertigtal testlocaties in het land waar mensen tijdens kantooruren anoniem hun drugs of hun pil kunnen laten testen.

[2:12:49] Dat is ook een plek waar we dan mensen rustig kunnen informeren over risico's, gezondheidsrisico's.

[2:12:56] de risico's van het gebruik.

[2:13:01] En het geeft ons natuurlijk een monitoringsfunctie over wat is er in omloop en wat gebeurt er allemaal op die drugsmarkt.

[2:13:09] Maar zeg ik er wel bij, dat doen we dus niet op

[2:13:13] op de festivalterreinen, want daar geldt natuurlijk ook het Zero Tolerance beleid.

[2:13:17] Dus het feit dat we die, wat we hebben afgesproken over die plannen voor festivals, staat los van het staande beleid over het testen op locaties los van de festivalterreinen.

[2:13:31] Dan kom ik bij de publiekscampagne.

[2:13:33] Voorzitter, daar is een aantal... Voor u dat gaat doen, de heer Van der Meenen.

[2:13:38] Ik heb nog een vraag over preventie, want u zegt die gemeentelijke plannen waar je dan ook drugs onderdeel van zou kunnen uitlagen, op zich werken die plannen goed en het helpt ook.

[2:13:45] Ik wil ze ook stimuleren, maar uiteindelijk wilt u dat laatste stapje net niet zetten.

[2:13:50] Wat heeft u nodig om dat laatste stapje wel te zetten, als het werkt?

[2:13:55] Nou voorzitter, ik ben er dus niet op tegen dat gemeenten die zeggen dit, beide onderwerpen, zowel alcohol als drugs, zien wij problematiek in onze gemeenten.

[2:14:05] Dus is het voor ons nuttig om het samen te pakken eigenlijk in één plan.

[2:14:10] Maar ik kan mij voorstellen dat er ook gemeenten zijn waar niet op beide onderwerpen die problematiek van die aard is.

[2:14:18] Dat je ook zegt, we gaan daar een preventieplan op maken.

[2:14:22] Ik zei al, die alcoholplannen zijn sinds 2014 verplicht.

[2:14:27] Maar we zien ook dat het voor gemeenten best een hele klus is om dat actueel te houden.

[2:14:32] Dus ik vind ook dat als je er dan een verplichting bovenop gaat leggen, moet je heel goed afvragen of dat voor iedereen net zo nuttig is.

[2:14:44] wat niet wegneemt, dat ik dus zie bijvoorbeeld in de Wolde waar ze dat al samen hebben gepakt en ook een aantal andere gemeenten waar dat goed werkt.

[2:14:52] Dus daar waar het goed werkt en daar waar we ook gemeenten erop kunnen attenderen.

[2:14:56] Hé, je zou er ook profijt van kunnen hebben om het samen te pakken.

[2:14:59] Wil ik me daarvoor inzetten?

[2:15:01] Maar nu de stap zetten naar het verplicht maken en daarmee dus ook gemeenten met werk opzadelen waar het misschien minder aan de orde is.

[2:15:07] Ja, die stap wil ik nu niet niet zetten.

[2:15:11] Heer Snel hierop.

[2:15:12] Omdat ik de toezegging richting mevrouw Bikker niet helemaal concreet snapte, komt daar ook in te staan wat die gemeenten in hun preventieplannen schrijven op het gebied van drugsbeleid, maar waar ze onvoldoende financiering hebben om het ook daadwerkelijk te kunnen uitvoeren, dat dat ook komt in die brief voor de begrotingsbehandeling?

[2:15:30] De minister.

[2:15:32] Ja, voorzitter, dat kan ik denk ik wel toezeggen.

[2:15:36] Kijk even.

[2:15:37] Ja, in elk geval de stand van zaken kunnen we weergeven en de inzichten die wij daarbij hebben.

[2:15:44] Wordt dat genoteerd als een toezegging die ik aan het einde van de vergadering nog eens herhaal.

[2:15:48] Gaat u verder.

[2:15:50] Oké, voorzitter, dan kom ik dus bij de publiekscampagne.

[2:15:53] En er heeft dus afgelopen zomer als pilot hebben we die campagne vormgegeven.

[2:16:04] Tijdens introductieweken van studenten zijn zij bewustgemaakt van de negatieve gevolgen van drugsgebruik voor criminaliteit, het milieu en de eigen gezondheid.

[2:16:15] En dat hebben we gedaan onder andere met een VR-experience.

[2:16:20] En daarna een gesprek met studenten.

[2:16:22] En vervolgens is het beeldmateriaal van die gesprekken, van die VR... ook weer gebruikt in een online campagne.

[2:16:29] En daarmee hebben we naar schatting zo'n 3 miljoen jongeren bereikt.

[2:16:33] Ik ben mij bewust van het feit dat er een motie ligt van mevrouw Bikker en mevrouw Michonne Derksen om de campagne voor te zetten.

[2:16:43] De minister van JNV en ik willen ook een vervolg geven aan de campagne.

[2:16:48] De minister van JNV ging net al even in op een aantal van de inzichten uit de evaluatie.

[2:16:52] Ik denk dat het belangrijk is om die inzichten goed te betrekken

[2:16:56] om de vervolgcampagne nog gerichter, nog effectiever in te kunnen zetten.

[2:17:01] En daar zullen we, zeg ik in de richting van mevrouw Bikker, ook de studenten bij betrekken of studentenorganisaties, maar ook de betrokken gemeenten.

[2:17:13] En de Rotterdamse casus nemen we uiteraard ook mee.

[2:17:16] En voor het zomerreces zullen wij de Kamer hierover informeren.

[2:17:23] Voorzitter, dan kom ik bij de vragen over designerdrugs.

[2:17:28] En begin ik met een vraag van de heer Van der Brink over de stofgroepenbenadering en of die nou voldoende is om nieuwe synthetische drugs snel en effectief te kunnen verbieden.

[2:17:40] We hebben per 1 juli 2025 het stofgroepenverbod en dat bevat de stofgroepen die we het meest tegenkomen in de handel en het gebruik.

[2:17:52] Het zijn de stofgroepen die afgeleid zijn van middelen die op lijst 1 van de opiumwet staan, dus de harddrugs, en waarvan de gezondheidsrisico's vergelijkbaar of zelfs groter zijn.

[2:18:04] Als voorbeeld alle varianten van synthetische opioïde fentanyl vallen onder dat verbod.

[2:18:12] En inmiddels hebben de hele gevaarlijke nitazenen ook hun intrede gedaan in Nederland.

[2:18:19] En we werken nu aan regelgeving waarbij ook die als stofgroep worden toegevoegd aan lijst 1a.

[2:18:26] En het streven is dat we dit verbod op 1 juli aanstaande, dat het dan van kracht kan gaan.

[2:18:33] Op dat moment hebben we in Nederland de belangrijkste stoffen die afgeleid zijn van harddrugs gedekt, maar dat zeg ik wel tussen aanleidingstekens, voorzitter, dat woord.

[2:18:48] En mocht er aanleiding ontstaan, en dat is een direct antwoord op een vraag van de heer Van den Brink, om een extra stofgroep toe te voegen, dan bestaat hier de mogelijkheid toe en doordat we die optie van dat stofgroepenverbod hebben, kunnen we dat ook veel sneller doen dan in het verleden.

[2:19:03] Ja, en ik hamer er wel op, blijf erop hameren, dat naast de wetgeving die we nodig hebben en die van groot belang is om in te kunnen grijpen, maar dat we ook gebruikers blijven waarschuwen voor de gezondheidsrisico's van dit soort middelen.

[2:19:21] Ik heb al wat gezegd over preventie, voorlichting, dus daar gaan we gericht op deze doelgroep mee door.

[2:19:27] En dat is een campagne waar ik het net over had, vooral gericht op jongeren.

[2:19:33] Die hebben daar bij ons bijzondere aandacht.

[2:19:35] Dan kom ik bij een vraag van de heer Sneller.

[2:19:39] Wie zijn nou eigenlijk de gebruikers van synthetische opioiden?

[2:19:42] Want je moet goed weten wie het zijn en waarom zij, of wat ook een reden is om te gebruiken om effectief beleid te kunnen voeren.

[2:19:50] En voorzitter, we weten dat verschillende doelgroepen om verschillende redenen gebruik maken van het online aanbod van namaakgeneesmiddelen.

[2:20:01] En wij zijn nu bezig om een beter inzicht te krijgen, meer inzicht ook te krijgen in de gebruikers en hun beweegredenen.

[2:20:11] Dus we kijken ook heel nadrukkelijk naar de vraagkant van het probleem.

[2:20:16] En daar kom ik dit voorjaar op terug in een brief die we ook hebben toegezegd naar aanleiding van schriftelijke vragen over func-apps eerder dit jaar.

[2:20:28] En over het verantwoord gebruik van voorgeschreven medicatie ben ik ook in gesprek met zorgverleners.

[2:20:38] En daarbij gaat het ook over de risico's dat mensen zelfstandig, zonder tussenkomst van een zorgverlener, geneesmiddelen bestellen.

[2:20:48] De heer Sneller zei ook, ja, hoe zijn we nou, zijn we nou voldoende voorbereid op de opkomst van nieuwe synthetische opioiden?

[2:20:56] En hij verwees, voorzitter, ook terecht naar die preparedness scan van het, van het Trimbles Instituut.

[2:21:04] Daar zijn wij op dit moment

[2:21:08] naar aan het kijken die aanbevelingen aan het doorlopen en kijken wat kunnen we op basis van die aanbevelingen nemen aan aanvullende maatregelen.

[2:21:19] En ook hierover zal ik de Kamer nog het voorjaar informeren.

[2:21:24] En natuurlijk blijven we in de tussentijd alle ontwikkelingen nationaal en internationaal op de voet volgen, want dat het een

[2:21:31] ...een markt is waar heel snel heel veel gebeurt, dat deel ik met de heer Sneller.

[2:21:36] Zou u die toezegging nog eens even willen herhalen voor de Natura?

[2:21:39] Ja, zeker.

[2:21:41] Dus ik kom...

[2:21:43] Wij beraden ons nu op die preparednessscan.

[2:21:45] Wat zit daarin aan aanbevelingen en tot wat voor maatregelen leidt dat?

[2:21:49] Daarover zal ik de Kamer het voorjaar informeren... ...en er komt dus ook nog een brief naar aanleiding van die Funcaps... ...en hoe daar actiever mee om te kunnen gaan.

[2:22:01] Dan, voorzitter, vroeg de heer Sneller mij ook nog naar het sneller reguleren van nieuwe drugs.

[2:22:08] Ik denk dat ik al wel het een en ander heb gezegd, naar aanleiding van de vraag van de heer Van der Brink ook over die lijst 1a en dat toe kunnen voegen van nieuwe stofgroepen.

[2:22:18] Dat helpt ons ook echt om hopelijk minder achter de feiten aan te lopen en meer aan die voorkant te komen van het kat- en muisspel, dat er een aantal van u ook al genoemd werd.

[2:22:29] En we werken dus nu heel hard om die Nita Zenen, die vierde groep, toegevoegd te krijgen.

[2:22:36] En zoals ik zei, dat hoop ik voor de zomer dat die ANVB van kracht wordt.

[2:22:42] Dat gaat over nieuwe psychoactieve stoffen.

[2:22:50] De motie die toen is aangenomen door de Kamer en waar het ministerie van VWS mee aan de slag is geweest, gaat over een hele andere categorie, waar dit potentieel ook een oplossing voor zou kunnen zijn, maar was in de context bijvoorbeeld van het lachgasverbod.

[2:23:03] En toen stuitte dat in eerste instantie op de novel-foodsregelgeving in Europees Verband en zouden door het ministerie van VWS verder worden verkend op welke wijze daar wijzigingen aan te brengen zijn, zodat je daar ruimte creëert voor lidstaten om zelf maatregelen te nemen, want het lachgasverbod en dus lachgas zou nooit onder die NPS-wet komen.

[2:23:28] De minister.

[2:23:31] Ja, voorzitter, ik moet nu even diep graven in mijn geheugen, want toen dat lachgas discussie speelde, was ik zelf woordvoerder preventie.

[2:23:42] Dus ik zit even in die kennis nu te graven.

[2:23:44] En lachgas is natuurlijk in die zin weer net een ander product, omdat het ook gebruikt wordt in de voedselketen.

[2:23:55] Dus vandaar dat je dan ook in de Europese regelgeving weer met andere

[2:24:01] binnen andere kaders, laat ik het even zo zeggen, terechtkomt.

[2:24:06] De exacte motie waar de heer Sneller naar verwijst, die heb ik dan niet helemaal scherp voor de bril, dus ik zal dat zo even nagaan en wil ik daar graag in tweede termijn, als de heer Sneller dat goed vindt, op terugkomen.

[2:24:15] Lijkt mij verstandig om dat in de tweede termijn op te bakken.

[2:24:23] Voorzitter, dan even kijken, kom ik nu bij een aantal vragen dat mij gesteld is over het experiment met de gesloten coffeeshopketen.

[2:24:37] Er worden een paar dingen over de synthetische opioïden vooruitgeschoven naar een brief in het voorjaar.

[2:24:43] Alle begrip daarvoor.

[2:24:44] Wordt daar ook de reflectie die ik vroeg op het opiniestuk van de Nationaal Rapporteur voor Slavingen, wat natuurlijk breder gaat dan alleen maar synthetische opioïden, maar ook over crack en flakka.

[2:24:54] Wordt dat daar dan in meegenomen?

[2:24:55] Want het kan volgens mij belangrijk zijn bij het informeren van die juiste aanpak.

[2:24:59] En dan gaat het onder andere dus over dat stigmatiseren versus zorgen dat er de hulpverlening wordt gezocht.

[2:25:05] Dat is ook gelijk uw laatste interruptie, de minister.

[2:25:08] Ja, voorzitter, dat kan.

[2:25:10] En de heer Sneller had mij natuurlijk ook een vraag gesteld over de rapporteurverslavingen die ook voorstelt om samen met gemeenten een plan van aanpak te ontwikkelen.

[2:25:20] En we werken op dit moment samen met gemeenten aan harm reduction, bijvoorbeeld op het gebied van heroïneverstrekking.

[2:25:26] En ook over de crack-problematiek hebben we contacten.

[2:25:31] Maar ik wilde nog in mijn mapje overrugmaak doen, dus even bij deze al tegen de heer Sneller zeggen dat ik die aanmoediging van hem heel graag ter harte neem, voorzitter, om te kijken hoe we hier met die gemeente ook werk van kunnen maken.

[2:25:45] Het staat los, want de vraag die de heer Sneller mij net bij interruptie stelde was nog weer iets algemeener en die zal ik meenemen dan ook in de brief.

[2:25:55] Voorzitter, dan het experiment.

[2:26:00] De heer Klaassen zei eigenlijk meer in algemene zin, hoe past nou dat experiment eigenlijk in het leefstelbeleid?

[2:26:08] Als ik, voorzitter, zijn vraag zo mag samenvatten.

[2:26:13] Het leefstelbeleid is erop gericht om mensen gezonder te laten leven en we ontmoedigen daarin ongezond gedrag en bevorderen, stimuleren gezond gedrag.

[2:26:23] En dat doen we per gedraging op een andere manier.

[2:26:28] Maar neem niet weg dat het doel hetzelfde is.

[2:26:30] En dat geldt ook voor het WIT-experiment.

[2:26:33] Want het overkoepelen deel doelexcuses van een beleid blijft het ontmoedigen van gebruik.

[2:26:38] Dus de beschikbaarheid stijgt ook niet.

[2:26:41] Met het experiment bekijken we alleen wat het effect is.

[2:26:45] van het reguleren van productie in een gesloten keten.

[2:26:49] Eigenlijk precies wat de minister van Justitie net heel uitgebreid toelichte.

[2:26:53] Dus voorzitter, ook om willen van de tijd zal ik niet dat allemaal nog een keer langslopen.

[2:26:59] Het experiment in zichzelf biedt nog wel extra mogelijkheden voor preventie met betrekking tot het gebruik van cannabis.

[2:27:05] En dat is en vind ik ook positief.

[2:27:08] Zo is er dus voor consumenten op elk product een bijsluiter met informatie over de effecten en de risico's van het gebruik beschikbaar.

[2:27:18] Zijn coffeeshops verplicht om hun personeel te scholen in het geven van voorlichting over het gebruik en de risico's en ook om te verwijzen bij problematisch gebruik.

[2:27:31] Dan vroeg de heer Van Dijk mij, er is gerommeld met voorwaarden en komt er een afbouwpad?

[2:27:41] Volgens mij is het heel duidelijk wat de voorwaarden zijn voor het experiment.

[2:27:47] Er is geen sprake van het voorbereiden van een afbouwpad.

[2:27:50] We zijn in april 25 gestart.

[2:27:53] Dit kabinet heeft afgesproken om het experiment doorgang te laten vinden.

[2:27:59] Het experiment loopt tot 2029.

[2:28:00] De minister van Justitie heeft al wat gezegd over de monitoring en de eerste resultaten daarvan.

[2:28:10] Vroeg het lid Muttluwer mij, zeg ik tegen uw voorzitter, over de motie EGC, de ingebruiknameplicht.

[2:28:20] Naar aanleiding van de motie waarnaar verwezen werd, is een ingebruiknameplicht opgenomen in de aanwijzing van de telers die op dat moment nog niet waren gestart met het telen van cannabis.

[2:28:32] En alle telers hebben aan die plicht voldaan en waren voor het aflopen van de termijn in mei 2025 begonnen met

[2:28:40] En alle tiende telers leveren nu in meer of mindere mate producten aan de deelnemende coffeeshops.

[2:28:48] Tot slot nog een vraag, voorzitter.

[2:28:51] Hierop even een interruptie van de heer Klaassen.

[2:28:54] Ik was aan het denken, dan is de bedoeling dat een coffeeshophouder voorlichting gaat geven om het niet te gebruiken.

[2:29:02] Ik zie dat niet gebeuren.

[2:29:04] Een coffeeshophouder wil namelijk zoveel mogelijk verkopen.

[2:29:06] Dus ik was benieuwd hoe dat gecontroleerd wordt.

[2:29:10] dat die coffeeshophouder die uitleg gaat geven en of dat voldoende is en of dat werkt.

[2:29:16] En ik vind er ook een schril contrast aan met ander beleid, daar gaan we binnenkort bij VWS ook over hebben, is over de wet op de URD-geneesmiddelen, waarin we zeggen, nou ja, weet je wat, bij het kruidvat gaan we gewoon geen voorlichting meer geven over de medicijnen die daar gegeven worden.

[2:29:30] Het is een totaal

[2:29:31] Totaal twee verschillende benaderingen die niet met elkaar te rijmen zijn.

[2:29:37] Ik vind dat wel heel erg verwonderlijk.

[2:29:39] Ik ben benieuwd hoe de minister dat ziet.

[2:29:41] De minister.

[2:29:42] Nou, voorzitter, als het gaat over die voorlichting, dan gaat het erom dat als je in een coffeeshop komt en dat de coffeeshops betrokken bij dit wiet-experiment als onderdeel van het experiment ook actief

[2:29:56] aan de balie, aan de toonbank, bij de kassa moeten wijzen op gezondheidsrisico's en de mogelijke effecten op je gezondheid.

[2:30:04] Dus dat is wat hier bedoeld is.

[2:30:07] De tweede vraag, voorzitter, die moet de heer Klaassen even iets nader toelichten, want ik zie even hier niet het verband tussen de link die hier wordt gelegd.

[2:30:15] Alleen als het heel kort is.

[2:30:18] Er komt een wet aan

[2:30:20] bij VWS, mensen van de INV, dat de voorlichting voor de paracetamols, de vitamines, de neurofens, de neusverstijvers, foxylimetrazoline, dat daar de voorlichting niet meer voor gegeven hoeft te worden.

[2:30:37] Wat nu nog

[2:30:38] Een voorwaarde is om die medicijnen via het kruidvat of de ethos, de DA, te mogen verkopen.

[2:30:45] Er komt een wet aan dat dat niet meer gaat gebeuren.

[2:30:47] Dus aan de ene kant gaan we bij de coffeeshops zeggen, je moet voorlichting geven over hoe slecht dat gebruiken is.

[2:30:53] Dat zullen dan die deelnemende coffeeshops nog gaan doen.

[2:30:56] Maar dat gaat dus nooit gebeuren als het verder uitgerold wordt.

[2:30:58] En dan gaan we zeggen, als je naar het kruidvat gaat, voor neuspreervat dan ook, hoeft die waarschuwing niet meer gegeven te worden, hoeven we dan niet meer over te spreken.

[2:31:06] Ik vind het contrasterend, ik vind het bijzonder.

[2:31:08] Ik zie het verband nog niet, maar misschien de minister.

[2:31:12] De minister.

[2:31:15] Voorzitter, volgens mij zijn dit echt twee verschillende zaken.

[2:31:22] Het eerste gaat over...

[2:31:25] Een experiment wat wij doen met een looptijd tot 2029 door een gesloten keten te organiseren van productie, distributie en daarin te onderzoeken welke effecten dat sluiten van die keten heeft op volksgezondheid en op criminaliteit.

[2:31:46] Als onderdeel daarvan hebben we gezegd dat betekent dus dat we in de voorlichting voorwaarden stellen, namelijk dat de coffeeshophouder, onderdeel van het experiment, de gebruiker wijst op potentiële gezondheidsrisico's.

[2:31:59] Aan het einde van de looptijd van het experiment, het hele experiment wordt gemonitord, maar aan het einde volgt er een uitgebreide evaluatie en kijken we hoe heeft dit experiment nu uitgepakt op volksgezondheid, op criminaliteit.

[2:32:12] En dat leidt dan tot een conclusie over... Moet je hiermee doorgaan, moet je hier niet mee doorgaan?

[2:32:18] Dat zijn allemaal nog politieke keuzes die daarna gemaakt moeten worden.

[2:32:23] Daar hecht ik toch wel even aan om dat te benadrukken, want ergens in het betoog van de heer Klaassen werd de suggestie gewekt dat vanaf 29 dit automatisch beleid wordt en dat is niet zo.

[2:32:31] We doen een experiment, we evalueren dat en dan volgt er besluitvorming.

[2:32:36] Dan hebben we het punt over geneesmiddelen en de voorlichting over geneesmiddelen.

[2:32:41] Het punt waar het hier over gaat is met het type geneesmiddel dat de heer Klaassen noemt.

[2:32:47] Die voorlichting moet nog steeds wel gegeven worden, bijvoorbeeld in de bijsluiter of op het pakje, maar niet meer persoonlijk in het registerij.

[2:32:57] Daar liggen andere overwegingen aan ter grondslag.

[2:33:02] Daar zullen wij ongetwijfeld, naar aanleiding van de interruptie van de heer Klaassen, heb ik in elk geval zomaar dat vermoeden, nog uitgebreid met elkaar over discussiëren als deze wetswijziging voor ligt.

[2:33:13] Maar ik hecht er dus aan om het in die zin even uit elkaar te trekken en ook de suggestie weg te halen dat er helemaal geen voorlichting meer plaatsvindt bij dit type geneesmiddelen.

[2:33:28] Dan had ik nog een vraag van de voorzitter over hoe wij ons verhouden tot landen om ons heen, zoals bijvoorbeeld Duitsland.

[2:33:39] Ik zei net al wat wij in Nederland doen en hoe ons experiment eruit ziet.

[2:33:45] De uitkomsten zullen wij betrekken bij de toekomstige afwegingen en de toekomstige vormgeving van ons cannabisbeleid.

[2:33:52] En in andere landen zie je dat er stappen worden gezet om cannabis geheel of gedeeltelijk te legaliseren zonder een voorafgaand experiment.

[2:34:02] En in een aantal van die landen, bijvoorbeeld in Duitsland, worden ook evaluaties uitgevoerd om op basis daarvan eventueel nieuw beleid te bepalen.

[2:34:09] In Zwitserland heeft een pilot plaatsgevonden.

[2:34:15] En zij willen, is de verwachting, op basis daarvan vervolgstappen nemen.

[2:34:20] Maar die pilot is weer anders vormgegeven dan het experiment in Nederland.

[2:34:24] Dus soms laten inzichten zich vergelijken met onze situatie en soms ook niet.

[2:34:30] Maar we zijn ons natuurlijk wel bewust van de situatie in de landen om ons heen.

[2:34:36] Voorzitter, dan nog een enkele overige vraag.

[2:34:41] Mevrouw Bikker vroeg mij of ik op de hoogte ben van wat er speelt in de gemeente Vlissingen, ook met de edibles.

[2:34:47] En, voorzitter, eerlijkheid gebied zeggen dat ik niet en ook mijn collega's niet op de hoogte zijn van specifieke problematiek in de gemeente Vlissingen.

[2:34:59] Maar ik wil dat graag...

[2:35:01] Volgens mij moet dat even gecorrigeerd worden.

[2:35:03] Mevrouw Bikker?

[2:35:05] Voorzitter, dat kan feedback zijn naar mijn uitspraak.

[2:35:09] Ik heb het over verlissingen gehad rondom Flakka en over de gemeente Ede rondom de Edibles, waar snoepzakjes verspreid worden die lijken op een beroemd merk, maar dan met een heel klein wietblaadje erop en met grote gevolg.

[2:35:23] U kunt er straks ook in de tweede termijn op terugkomen.

[2:35:26] Ja, voorzitter.

[2:35:29] Ik merk dat ik in voorbereiding op dit debat heel veel geleerd heb.

[2:35:33] En ook nu weer, ik heb de vlakken aan de edibles inderdaad onterecht aan Ede en Vlissingen en een omgekeerde volgorde gekoppeld.

[2:35:40] Maar ik wilde dus zeggen, Vlissingen specifieke problematiek is mij niet bekend, maar ik zal even uitzoeken of dat ook zo is met Ede en kom ik in tweede termijn op terug.

[2:35:50] En anders zal ik het sowieso even nader uitzoeken.

[2:35:55] Ja, voorzitter.

[2:35:57] Het ministerie hoeft voor mij niet naar Ede helemaal nu alles precies uit te zoeken.

[2:36:00] Het gaat mij om de grote zorg die ik heb, dat Zucker Edibles als snoepjes...

[2:36:04] We weten allemaal, ieder kind houdt van een snoepje.

[2:36:05] En dat vind ik het grote gevaar.

[2:36:08] De minister.

[2:36:10] Ja, voorzitter, ik snap de oproep van mevrouw Bikker, dank u wel.

[2:36:15] Dan, voorzitter, stelde mevrouw Bikker mij nog een vraag over de schadelijkheid van cannabisrook vergeleken met tabak.

[2:36:24] En, voorzitter, we weten dat in cannabis schadelijke, mogelijk kankerverwekkende stoffen zitten, net als in tabaksrook.

[2:36:34] De exacte verhouding van die schadelijke stoffen, van cannabis ten opzichte van tabak, die weet ik niet.

[2:36:42] We hebben gewoon een beter beeld ook van de schadelijke stoffen in tabaksrook, omdat hier al decennia lang onderzoek naar is gedaan en dat is bij cannabisrook niet het geval.

[2:36:52] Hoe dan ook, hecht ik wel aan om te zeggen, is het roken van tabakjes of cannabis schadelijk.

[2:36:59] Daarom vind ik dus ook dat het gebruik ontmoedigd moet worden en zetten we ook zo stevig in op die preventie.

[2:37:07] En daar zal ik dus ook mee doorgaan, ook naar aanleiding van antwoorden die ik in het eerste blokje heb gegeven.

[2:37:14] Dan, voorzitter, vroeg mevrouw Faber mij naar de handhaving van het rookverbod in coffeeshops.

[2:37:19] Voor coffeeshops geldt ook het rookverbod voor tabak.

[2:37:22] Net zoals dat in andere horeca geldt.

[2:37:25] En dat betekent dat cannabisproducten met tabak niet in coffeeshops mogen worden gerookt.

[2:37:32] Het rookverbod geldt niet voor het roken van joints met pure cannabis.

[2:37:36] En de NVWA handhaaft op dit rookverbod.

[2:37:40] Dat doet zij naar aanleiding van meldingen en signalen.

[2:37:43] Die handhaving is natuurlijk wel complexer dan in andere horeca, omdat je in die handhaving onderscheid moet maken tussen het roken van een product met en zonder tabak.

[2:37:54] Er zijn op dit moment geen signalen dat er grote problemen zijn met de niet-naleving van coffeeshops of in coffeeshops.

[2:38:01] Als we daar andere signalen over krijgen, dan zullen we daar uiteraard iets mee doen.

[2:38:09] Mevrouw Faber, nu het woord.

[2:38:11] Ja, ja, dank u wel, voorzitter.

[2:38:13] Ja, ik vind het toch wel een beetje vreemd, want de minister geeft er wel eerst aan van ja, het roken van cannabis, dat zit, dat is ook schadelijk.

[2:38:20] We hebben daar wel minder onderzoek in, maar het is ook, het is gewoon schadelijk.

[2:38:24] En dan, dat mag dan wel, maar het roken van tabak mag dan niet.

[2:38:28] Dat is eigenlijk wel heel vreemd.

[2:38:29] En wie zegt ook niet dat het gemengd wordt?

[2:38:32] Ik heb wel eens de indruk, ja, ik kom gelukkig nooit in de koffieshop, maar soms kom je er wel eens een keer langs.

[2:38:36] Daar kan je niks aan doen in Amsterdam.

[2:38:38] Dan kan je haast niet lopen zonder er langs te komen.

[2:38:41] dan ruik je het gewoon ook allemaal naar buiten komen.

[2:38:44] Dus daar wordt echt wel gerookt.

[2:38:46] En dan vraag ik me wel af, in hoeverre wordt het dan...

[2:38:51] Als deze handhaving al niet zo lekker loopt in mijn ogen, hoe gaat het dan met de controle en de handhaving op gereguleerde producten?

[2:38:59] Voorzitter, volgens mij is de minister van Justitie en Veiligheid net ingegaan op de handhaving in het kader van het experiment.

[2:39:08] Wat ik heb aangegeven is dat wij een rookverbod hebben in de horeca voor het roken van tabak.

[2:39:16] Daar handhaaft de NVWA op.

[2:39:18] Dat geldt ook in coffeeshops.

[2:39:21] Alleen het onderscheid is...

[2:39:23] Het roken van een joint met pure cannabis valt niet onder het rookverbod.

[2:39:26] En het onderscheiden van wat er gerookt wordt... is wel complexer in de handhaving in een coffeeshop.

[2:39:32] Laat onverlet dat dat verbod geldt... maar dat ons nu geen signalen bekend zijn... of bij de NVWA geen signalen bekend... dat er grote problemen zijn met de handhaving... of de niet-laleving, moet ik zeggen.

[2:39:47] van dat verbod in coffeeshops.

[2:39:53] Dan nog een vraag van de voorzitter over MDMA als middel voor therapie voor mensen met PTSS en of we daar een pilot voor kunnen starten.

[2:40:08] We hebben een aantal onderzoeken in verschillende landen naar de therapeutische toepassingen van psychedelica en die laten gunstige resultaten zien.

[2:40:17] Voorzitter, u verwees er in uw bijdrage ook naar.

[2:40:20] En het bewijs voor die effectiviteit en veiligheid is op dit moment nog onvoldoende.

[2:40:29] Dus er is wel meer onderzoek nodig voordat we dit voor patiënten kunnen inzetten.

[2:40:36] Dus dat zorgvuldige onderzoek wat we altijd bij geneesmiddelenontwikkeling natuurlijk toepassen.

[2:40:41] is van groot belang, maar omdat we hier wel zien dat daar mogelijk een route is, hebben VWS en Zon&W geld beschikbaar gesteld voor onderzoek naar die ontwikkeling van NDMA en psychedelica als behandeling en dat onderzoek loopt op dit moment.

[2:41:06] Voorzitter, en daarmee heb ik de aan mij gestelde vragen beantwoord.

[2:41:11] Althans, bij mijn beste weet, als dat anders is...

[2:41:14] Behalve de twee die nog bij de tweede termijn terugkomen.

[2:41:18] Ik ga nu naar de tweede termijn.

[2:41:21] En elk Kamerlid heeft ongeveer een minuut voor de tweede termijn.

[2:41:27] Ze hebben gauw uitgepraat.

[2:41:28] Een minuut, anderhalf.

[2:41:29] Het zal iets kolant zijn, maar we hebben niet zo heel veel tijd meer.

[2:41:32] Dus mevrouw Faber, ik begin bij u.

[2:41:34] Om dan maar optimaal te benutten van die minuut, dan kondig ik een twee minuten debat aan, dan kom ik gewoon met twee moties.

[2:41:42] Ik wil nog wel even ingaan op de minister van Justitie betreffende de oog in de wijk, die je zou kunnen gebruiken voor bijvoorbeeld als er rare bewegingen zijn bij een huis dat misschien wel een drugslab heeft, maar vaak worden mensen ook in de wijk geïntimideerd.

[2:41:59] En die durven dan geen aangifte te doen.

[2:42:01] Ik heb dat gezien een keer bij een zaak van mensenhandel.

[2:42:04] Dat was het zo.

[2:42:04] Men wist, de hele straat wist dat het daar niet pluis was, maar niemand durfde aangifte te doen in verband met Bulgaarse criminele benden.

[2:42:12] Dus ik bedoel, het klinkt allemaal wel mooi, maar het is allemaal wat wat lastiger.

[2:42:15] Daarbij het normaliseren van drugs.

[2:42:18] Ja, daar zijn we van de PVV op tegen.

[2:42:20] En bijvoorbeeld het afschaffen van het eventuele zero-tolerance-beland bij Defensie zijn we ook op tegen.

[2:42:26] Dat wou ik alleen nog even zeggen en dat is het.

[2:42:31] Dank u.

[2:42:35] Dank u wel, voorzitter.

[2:42:36] Voorzitter, dank aan de ministers voor de beantwoording en dank ook voor het heldere statement.

[2:42:40] Wie drugs gebruikt, doet iets wat schadelijk is voor je eigen gezondheid en je subsidieert er de criminaliteit meestal toch wel echt mee, zeg ik erbij.

[2:42:50] Voorzitter, voor de ChristenUnie geldt een rookvrije generatie zijn we voor en we zijn dus ook voor een wietvrije generatie en wat mij betreft gaan we daar nog veel meer werk voor maken.

[2:42:59] Daarbij heb ik me echt zorgen gemaakt als ik die edibles zie.

[2:43:02] En voor mensen die denken, wat is nou een edible?

[2:43:03] Dat gaat tot om zo'n zakje.

[2:43:05] Je hebt dus van die lekkere beertjes in allerlei kleurtjes van een bepaald fabrieksmerk.

[2:43:09] Maar dat kan je dus ook kopen met een soort cannabis erin en dan ook met een stevige werking.

[2:43:13] En wat mij betreft moeten we veel sneller en veel steviger optreden.

[2:43:16] Dit is gewoon gevaarlijk.

[2:43:18] Voorzitter, waar ik nog geen antwoord op heb gehad, is het wiettoerisme.

[2:43:21] Mensen die naar met name Amsterdam komen, maar ook wel de grens overrijden om hier wat te smoken en te blooien.

[2:43:28] Kunnen we dat niet stoppen met een ingezetene criteria?

[2:43:31] Ik ben blij dat de minister zegt, de wetgeving om strenger te straffen bij zware drugscriminaliteit, die komt er snel aan, want dat is een verzoek van de ChristenUnie, wat al in poos ligt.

[2:43:41] Dus ik zou alleen maar willen zeggen, hup hup minister, hoe eerder hoe beter.

[2:43:44] Dank u wel.

[2:43:45] U bedankt, de heer Van der Brink.

[2:43:48] Dank u wel, voorzitter.

[2:43:49] Ook van mijn kant hartelijk dank aan de leden van het kabinet voor de beantwoording.

[2:43:52] Ik ben blij ook met de toon die gekozen wordt, waarin inderdaad wordt gezegd, drugs zijn niet normaal, gebruik ze niet en het is al heel snel ongezond.

[2:43:59] Dus dank voor die toonzetting.

[2:44:02] Dan ben ik nieuw in deze commissie.

[2:44:04] Ik vind dat ik dat het eerste jaar nog wel mag zeggen.

[2:44:06] Het is ook een vraag aan mevrouw de voorzitter.

[2:44:09] Heeft de minister nou een toezegging gedaan over die drugspreventieplannen dat ze aan de gemeente gaat vragen om dat wel te doen?

[2:44:15] Kan ik dat als...

[2:44:16] Wij mogen bij onze fractie geen moties indienen.

[2:44:18] Er staat Bonterbal met lijfstraf te staan daarop.

[2:44:21] Voorzitter, punten van orde.

[2:44:22] We hebben een grondwet.

[2:44:23] Hij mag hoor.

[2:44:25] Oké.

[2:44:26] Die is als toezegging genotieerd.

[2:44:29] Heel fijn, dank daarvoor.

[2:44:31] Ik wil heel graag nog opmerkingen maken over het antwoord van de minister en aanleiding van uw vraag over MDMA.

[2:44:36] Ik heb in mijn vorige vak geleerd, je moet er altijd bij zeggen, don't try this at home.

[2:44:40] Het is echt levensgevaarlijk.

[2:44:42] Dus gewoon voor de mensen die kijken, ga het niet zelf proberen, want dan kan je in de grootste problemen komen.

[2:44:48] Want tot slot zou ik in aansluiting op wat mevrouw Faber zei nog willen vragen,

[2:44:52] de Zero Tolerance beleid bij Defensie zou op de helling staan.

[2:44:56] Ik heb daar Kamervragen over gesteld al een tijd geleden.

[2:44:58] Kan de minister daar iets over zeggen hoe het daarmee staat?

[2:45:01] Dank u wel meneer Van den Brink.

[2:45:03] Ik ga naar de heer Sneller.

[2:45:05] Dank, voorzitter, en dank aan de beide bewindspersonen voor hun beantwoording.

[2:45:08] En ongeacht, ondanks de verschillende meningen over het drugsbeleid, zie ik ook veel overeenstemming als het gaat over gebruik door jongeren, als het gaat over toegankelijke verslavingszorg en effectieve preventie.

[2:45:19] Dus ik denk dat er ook voldoende is om gezamenlijk op te bouwen.

[2:45:23] En dat hoor ik eigenlijk ook, en dat was ook bij de presentatie van de staatscommissie MDMA, als het gaat over die therapeutische toepassing.

[2:45:28] Dus daar nog twee vragen over.

[2:45:30] De minister zegt een onderzoek loopt.

[2:45:32] Welk onderzoek is dat dan precies?

[2:45:34] Want ik hoor juist van het onderzoeksconsortium van verschillende UMC's dat dat nog lastig is.

[2:45:41] Dus wat wordt daar nou precies gedaan?

[2:45:43] Omdat ik inderdaad denk dat dat voor veteranen, voor politie, voor hulpverleners die met PTSS kampen, wat eigenlijk onbehandelbaar is, echt een uitkomst kan bieden, zoals we ook gehoord hebben in rond de tafelgesprekken hier.

[2:45:54] Dus ik hoop dat de minister daarop ook een stap vooruit wil zetten.

[2:46:00] Meneer Klaassen.

[2:46:01] Ja, nog een laatste vraag en ik hoop eigenlijk op een toezegging van het kabinet.

[2:46:07] We hebben het heel even gehad over die KPIs, daar heeft minister Van Weer iets over gezegd, maar ik zou graag wat een uitgebreider schrijven willen krijgen of een toelichting willen krijgen waar nu precies op gestuurd wordt, maar ook welke getallen of uitkomsten erbij horen.

[2:46:27] Ik heb nu alleen gehoord dat we gaan kijken naar

[2:46:30] of er afname is van gebruik, of er afname is van criminaliteit.

[2:46:37] Dat zijn de labels, maar ik had graag een overzicht gekregen van welke labels er zijn en welke getallen daar precies bij horen.

[2:46:44] En ik had dat dan ook toch wel een beetje op tijd willen ontvangen, maar daar kunnen we het zo meteen met elkaar over hebben.

[2:46:51] Mevrouw Martens van Medecal Studies.

[2:46:53] Ja, voorzitter, ik hou het heel kort.

[2:46:54] Ik wil beide ministers en hun team bedanken voor het beantwoorden van de vragen.

[2:46:59] Ik ben mezelf vergeten.

[2:47:02] Dank ook voor de beantwoording, zeg ik tegen beide ministers.

[2:47:07] Aan VWS zou ik de volgende vraag willen stellen, ook in navolging van de vraag van de heer Sneller.

[2:47:13] De staatscommissie heeft al onderzoek gedaan en die was vrij positief.

[2:47:16] en kan naast dat onderzoek, waarvan wij dus niet weten wat het is, waar exact onderzoek naar wordt gedaan, tot hoe lang dat onderzoek duurt, niet alvast met een pilot kunnen beginnen, zodat dat hand in hand kan gaan en hoe de minister daarnaar kijkt.

[2:47:33] Dat gezegd hebbende ga ik nu naar beide ministers voor de beantwoording van de overgebleven vragen.

[2:47:39] Heeft u nog tijd nodig om het voor te bereiden?

[2:47:43] Dan krijgt u twee minuten om het voor te bereiden.

[2:47:47] Na twee minuten gaan we van start.

[2:50:43] Ik stel voor met ongeveer iets minder dan tien minuten voor tijd door te gaan.

[2:50:51] Lieve collega's, wilt u zitten?

[2:50:53] We gaan nu door met het tweede termijn van de beide bewindspersonen en begin met de minister van JNV.

[2:51:02] Dank, voorzitter, en niet heel veel vragen mij, dus ik kan daar snel in zijn.

[2:51:07] Ik had nog eentje openstaan uit de eerste termijn, dat ging om dat onderzoek Rentec-Krokker.

[2:51:12] Dat is van het NIV en de politie, maar dat wordt niet gepubliceerd.

[2:51:17] Dus dit is nou juist bedoeld om ook de criminelen niet wijzer te maken, maar ondertussen met experts te kijken naar methodes om hier onderuit te komen.

[2:51:25] Dat heb ik dan bij deze ingelost.

[2:51:30] De oog in de wijk.

[2:51:31] Ik ben het helemaal eens met mevrouw Faber.

[2:51:33] Intimidatie is natuurlijk een onderdeel waarom mensen dingen niet melden.

[2:51:37] Dat is wel waarom we die campagne nu ook gericht hebben op meldmisdaad anoniem.

[2:51:41] En daaraan hebben we dus een toename gezien gedurende de eerste zendtijd van meer dan 30% aan het aantal meldingen.

[2:51:47] Zodat mensen zonder risico dat wel kunnen melden.

[2:51:50] Wel belangrijk dat we dat natuurlijk ook opvolgen.

[2:51:53] Dus we hebben ook gezorgd dat er meer capaciteit is om al die meldingen na te lopen.

[2:51:57] Zodat mensen ook het idee hebben dat ze niet voor niks melden.

[2:51:59] Dat niet verdwijnt in de leegte, maar ook iets zien veranderen in hun wijk.

[2:52:03] En hopelijk stimuleert dat dan steeds meer mensen om dat toch wel te doen.

[2:52:07] Dan het ingezet criterium, dat bestaat al, dat is onderdeel van het landelijk genoogbeleid, maar de handhaving daarvan is dan weer aan lokale burgemeesters.

[2:52:18] Nu heeft 77 procent van de gemeente dit ook gewoon opgenomen in de lokale verordeningen en de handhaft is daar nog op, maar de overige 23 procent niet.

[2:52:28] Maar daar kun je landelijk dan ook weer weinig aan doen, omdat in principe dat criterium gewoon geldt.

[2:52:35] We gaan dan niet met een

[2:52:36] Ander middel de burgemeesters weer controleren.

[2:52:39] Het is aan hen om daar dan weer binnen het gedogen beleid een weg in te vinden.

[2:52:44] Het zit aan het einde van mijn macht daarop.

[2:52:49] Dan de vraag van de heer Klaassen over de criteria in de onderzoek.

[2:52:54] De criteria op hoofdlijn hebben we natuurlijk bij de aankondiging van het experiment neergelegd.

[2:52:58] en ook uitgebreid gedebatteerd met uw Kamer, waar het WWC zometeen mee komt, is een vertaling daarvan in een heleboel parameters, inclusief daar gewoon de verschuivingen die we kunnen gaan meten.

[2:53:12] In criminaliteit, in straathandel, in wat betekent het voor de vraag, neemt hij daar naartoe of af?

[2:53:20] En daar komen we dus na de zomer met een uitgebreide appreciatie en daar zitten al deze criteria heel meetbaar en smart in.

[2:53:32] Een korte vraag.

[2:53:33] En dan gaan wij een debat overvoeren en dan geeft het kabinet al een uitspraak of zij het voldoende vinden, ja of nee, aan de voorkant.

[2:53:40] En dan kunnen wij de beweging maken of wij het eens zijn met het kabinet.

[2:53:42] Dat is dan de manier hoe het gaat.

[2:53:45] We gaan er zeker over debatteren.

[2:53:46] Dus u krijgt al die criteria en dan kunnen we daar ook een debat over aangaan.

[2:53:51] En als u het niet eens bent met wat wij daarin concluderen, dan is dat onderdeel van het debat.

[2:53:58] Staat u vrij om daar een voorstel voor in te dienen?

[2:54:01] Dank u wel, minister.

[2:54:02] Dan ga ik naar de minister van VWS, aan u het woord.

[2:54:05] Voorzitter, dank.

[2:54:09] De vraag van mevrouw Bikker, of eigenlijk de oproep, voor de snoepzakjes met de edibles in Ede.

[2:54:16] Het signaal over het uitdelen van die zakjes is ons niet bekend, maar als dat gebeurt aan jongeren is dat wel...

[2:54:22] uitermate onwenselijk en het mag ook niet.

[2:54:26] Dus zoals gezegd, we zullen er ook zelf wat nader in duiken en kijken of hier mogelijk iets extra's nodig is.

[2:54:40] Maar nogmaals, het is onwenselijk en het mag ook niet.

[2:54:44] Heel formeel zeg je dan de politie moet er op handhaven, maar ik heb toegezegd al in eerste termijn hier nog even nader naar te kijken.

[2:54:52] Dan de heer Sneller en ook een vraag van uzelf over die MDMA.

[2:54:58] Het klopt dat de staatscommissie onderzoek heeft gedaan.

[2:55:01] Die zijn met een rapport gekomen en hebben daarin ook aanbevolen om aanvullend onderzoek te doen.

[2:55:06] Dat is wat wij nu doen met Zon&W vanaf 2024.

[2:55:11] heeft natuurlijk best ook wel weer een looptijd.

[2:55:13] Dus uit mijn hoofd van 4, 4,5 jaar.

[2:55:16] Wat ik kan doen is daar even achteraan gaan of daar tussentijds resultaten uit te melden of een voortgang over te melden is en dat aan de Kamer te melden.

[2:55:29] Uiteraard ook in een voortgangsbrief op een aantal onderwerpen die wij nog van plan zijn voor de zomer aan de Kamer te sturen.

[2:55:38] En in navolging van de heer Van den Brink, dit is ook echt ongelooflijk belangrijk dat we dit zorgvuldig doen met onderzoek en uiteindelijk ook allemaal laten lopen via de officiële, voormelen kanalen waar dat voorschrijven ook op een hele verantwoorde manier kan gebeuren.

[2:55:57] Dus ik herhaal graag uw woorden, don't try this at home.

[2:56:02] En voorzitter, daarmee heb ik alle vragen beantwoord.

[2:56:08] En een vraag over de Defensie, de Zero Tolerance Policy.

[2:56:13] Ja, voorzitter, wij hebben begrepen, liggen daar ook vragen over aan de minister van Defensie, van de heer Van den Brink, dus die zullen door de minister van Defensie beantwoord worden, maar wij zullen de minister van Defensie erop wijzen dat de vraag ook vandaag in dit debat nog aan de orde is geweest.

[2:56:33] En dat zal ik doen.

[2:56:36] En dank nogmaals aan beide ministers.

[2:56:39] Ik heb de volgende toezeggingen genoteerd, namelijk dat de minister van Justitie en Veiligheid de Kamer na de zomer de eerste uitkomsten stuurt van het WODC-onderzoek naar het WIED-experiment en gaat daarbij ook in de appreciatie op de vertaling van de KPIs.

[2:57:00] Samen met de minister van VWS?

[2:57:01] Samen met de minister van VWS, uiteraard.

[2:57:04] De minister van JNV gaat in op de volgende halfjaarbrief.

[2:57:08] Ik neem aan samen met VWS.

[2:57:09] Nee, nee, nee.

[2:57:10] Het gaat over ondermijning.

[2:57:12] Op de uitwerking van de motie over het verhalen van schade in het kader van drugscriminaliteit.

[2:57:17] De minister van VWS stuurt in de zomer een brief over preventie en verslavingszorg onder jongeren en wat daarbij nodig is vanuit hogescholen, universiteiten en gemeenten, inclusief het drugspreventieplan, naar de Kamer.

[2:57:29] Hierbij worden de ministeries van OCMW en JNV bij betrokken.

[2:57:34] Dan de toezegging.

[2:57:36] De minister van VWS stuurt voor het zomerreces een brief naar de Kamer over de uitwerking van de motie Bikkermission over het voortzetten van de publiekscampagne over de gevolgen van drugsgebruik voor criminaliteit en de samenleving, samen met JNV.

[2:57:50] De minister van VWS stuurt dit voorjaar een brief naar de Kamer waarin zij ingaat op de fangcaps en de beweegredenen van gebruikers, samen met JNV.

[2:57:59] Ja, dat ga ik nu constant zeggen, denk ik dan maar.

[2:58:02] En de minister van VWS stuurt dit voorjaar een brief met een appreciatie op de preparedness scan van trimbos en een reflectie op synthetische opioïden.

[2:58:13] En de minister van VWS gaat in, in een voortgangsbrief voor de zomer, op het onderzoek naar de ontwikkeling van MDMA en de psychedelica als behandeling.

[2:58:25] En er is een tweeminutendebat aangekondigd door mevrouw Faber.

[2:58:28] Dat gezegd hebbende één minuut voor tijd sluit ik deze vergadering en dank ik iedereen nogmaals voor hun bijdrage en tot snel.