Regio's

[0:00:00] Dag allemaal, welkom bij de Vaste Commissie voor Binnenlandse Zaken.

[0:00:05] Aan de orde vandaag hebben wij een rondetafelgesprek... met als agendapunt het programma over de regio's.

[0:00:13] We hebben vandaag drie blokken.

[0:00:15] Een blok duurt iedere keer een uur.

[0:00:18] Ik probeer ruim vijf minuten voor einde van het volle uur af te ronden... zodat we kunnen wisselen en het volgende blok ook weer op tijd kunnen laten beginnen.

[0:00:26] We hebben van alle gasten position papers gekregen, dank daarvoor.

[0:00:32] Dus die hebben de Kamerleden al kunnen bestuderen.

[0:00:35] U krijgt de gelegenheid om nog heel kort daarop een toelichting te geven en daarna zal ik de leden gelegenheid geven om daar dus ook vragen over te stellen.

[0:00:44] Ik zal de leden even aan u voorstellen.

[0:00:46] Ik heb de heer Vermeer namens de BBB, mevrouw

[0:00:50] Boelsma namens het CDA, mevrouw Den Hollander namens de VVD, de heer Klemmink namens jaar 21, mevrouw Huizinga namens D66 en mevrouw Tsukai namens GroenLinks P van de A. Het kan zijn dat er nog een aantal leden komen.

[0:01:02] Die komen dan iets later, maar die sluiten dan gewoon nog aan.

[0:01:06] Voor het eerste blok hebben wij vier gasten.

[0:01:08] Ik stel ze even aan u voor.

[0:01:09] Het is de heer...

[0:01:10] Toop, voorzitter van de regio Rivierenland, de heer Staal van de regio Groningen-Assen, mevrouw Van Dongen-Hermans, vicevoorzitter Samenwerking Kempengemeente en de heer Bouwmans, voorzitter van de regio Achterhoek.

[0:01:22] Vanuit de welkom en ik geef de heer Stoop het woord voor zijn inbreng.

[0:01:28] Dank u wel, mevrouw de voorzitter.

[0:01:30] Achterleden, allereerst dank aan de Kamer voor dit rond de tafel gesprek voor de regio's.

[0:01:34] Alleen al het feit dat dat het gesprek wordt gehouden, laat zien dat de regio de regio bij u ook op het netvlies staat.

[0:01:41] Ik dank u ook vanwege de eerder unaniem aangenomen motie-vlag, waarin staat dat ook regio's die niet tot nationale programma's behoren, samen met het Rijk, een langjarige gebiedsgerichte agenda kunnen ontwikkelen.

[0:01:53] Met die aangenomen motie, waarin u oproept tot een aanspreekpunt en bestuurlijke dialoog met de regio's, heeft uw Kamer die lijn verder versterkt.

[0:02:01] Dat is een belangrijke erkenning en een duidelijk signaal dat elke regio telt.

[0:02:05] En wij staan klaar om die dialoog en dat gesprek ook te voeren.

[0:02:09] Laat helder zijn, ik ben hier niet vanmiddag om meer machten te vragen, want de regio is wat ons betreft ook geen extra bestuurslaag.

[0:02:15] Wat we wel nodig hebben, is regiekracht.

[0:02:19] Zodat wij opgaven die gemeentegrenzen overstijgen, en de regio Rivierenland, dat hebt u ook kunnen lezen in de stukken, is een samenwerkingsverband van acht regio's in het hart van Nederland.

[0:02:29] Die opgaven zijn wat ons betreft wonen, bereikbaarheid, water, energie en arbeidsmarkt.

[0:02:34] En die willen wij in samenhang kunnen aanpakken.

[0:02:36] En Rivierland is dan zo'n regio ingeklemd.

[0:02:39] Aan de ene kant de Randstad, aan de zuidkant de Brabantse Stederij, aan de oostkant het cluster Arnhem-Nijmegen.

[0:02:45] En die gebieden groeien sterk en dat legt al grote druk op onze regio.

[0:02:50] Ik hoef je niet uit te leggen, de A2 staat dagelijks vast met de gevolgen voor de bereikbaarheid, de economie en de leefkwaliteit.

[0:02:57] En wij kunnen deze druk niet alleen opvangen.

[0:02:59] En dat vraagt om een gezamenlijke keuze en regie vastgelegd wat ons betreft in een gebiedscontract met het Rijk.

[0:03:06] Tegelijkertijd is de regio Rivierenland het groenblauwe hart van Nederland.

[0:03:09] Waterveiligheid, klimaatadaptatie, land- en tuinbouw en natuur komen bij ons samen.

[0:03:14] En dat zijn geen lokale vraagstukken, maar nationale opgaven die in onze regio landen en die vragen om samenhang en regie over de grenzen van ministeries heen.

[0:03:23] Daarnaast dragen wij als de vruchtbare delta van Nederland bij aan de voedselzekerheid en de economische kracht met de clusters van een fruittechcampus, een laanboomhuis, Logistics Valley Rivierland en daarmee leveren wij structurele bijdragen aan de brede welvaart in Nederland.

[0:03:37] Voorzitter, wij begrijpen en waarderen dat het Rijk via het nationaal programma Vitale Regio's extra inzet pleegt op die grenzen en randregio's en tegelijkertijd zien wij dat majeure nationale opgaven zich niet beperken tot die landsgrenzen.

[0:03:49] En soms, en misschien ook juist in het hart van Nederland, kunnen die grote opgaven bijvoorbeeld rondom waterveiligheid, bereikbaarheid, voedselzekerheid en ruimtelijke ontwikkeling samenkomen.

[0:04:00] Wij hanteren als kernwoorden verbinden, voeden en beschermen.

[0:04:04] We verbinden economische kerngebieden en logistieke corridors.

[0:04:07] We voeden Nederland met duurzame voedselproductie en economische innovatie.

[0:04:11] En we beschermen ons land door onze cruciale rol in het water- en riviersysteem.

[0:04:16] En als het bij ons stokt,

[0:04:18] Of was het in Nederland stok, dan stokt het niet alleen in onze regio, maar in ons land als geheel.

[0:04:23] En daarom vinden wij het van belang dat ook dit soort strategische regio's structureel partner mogen zijn van het Rijk.

[0:04:30] We waarderen dat oud-minister Rijckaert in zijn brief van 19 december heeft bevestigd dat elke regio telt en recht heeft op een aanspreekpunt en een structureel contact met het Rijk.

[0:04:39] Tegelijkertijd zien wij dat die rijksinzet in de praktijk vooral langs die bestaande programma's verloopt.

[0:04:44] En dat roept bij ons de vraag op hoe structurele samenwerking wordt vormgegeven met regio's waar meerdere van die nationale opgaven samenkomen.

[0:04:53] We vragen niet om een nieuw programma, maar om structureel partnerschap met het Rijk, met regie en mandaat rondom een gezamenlijke gebiedsagenda, in lijn met de moties die uw Kamer heeft aangenomen.

[0:05:04] De toekomst van de regio gaat meer dan over ruimte.

[0:05:07] Het gaat over leefbaarheid, economie, sociale samenhang.

[0:05:10] En daarom vragen wij ook om een integrale agenda, zodat die ruimtelijke keuzes, waar u het over gaat hebben als het gaat om de nood aan ruimte, hand in hand kunnen gaan met brede welvaart.

[0:05:19] Daarom is mijn oproep, geef die regio's ruimte en middelen om met een langjarige agenda aan de slag te gaan, via meerjarige afspraken en ontschotten middelen.

[0:05:28] Zie de regio's als proeftuinen waar integrale oplossingen in de praktijk kunnen worden gerealiseerd.

[0:05:33] En gebruik die regio ook als brug tussen rijk en samenleving, zodat het niet alleen een Haagse beleidsaangelegenheid is, maar echt land in de praktijk.

[0:05:42] Dus kortom, ik pleit hier voor drie dingen.

[0:05:45] Eén Rijksregisseur met één gebiedsteam als herkenbaar aanspreekpunt met mandaat over de departementen in om een bestuurlijke dialoog structureel te voeren.

[0:05:54] Een gebiedscontract voor langere tijd, bijvoorbeeld tien jaar, als gezamenlijke langjarige gebiedsagenda met een duidelijke doel en meerjarige afspraken.

[0:06:02] En een structurele versterking voor onze economische clusters als onderdeel van die gezamenlijke agenda, zodat wij blijvend bijdragen aan de brede welvaart in Nederland.

[0:06:11] Kortom, geen macht, meer regie, geen nieuwe structuren, maar structurele samenwerking voor onze regio, maar ook voor het totaal van ons mooie Nederland.

[0:06:19] Dank u wel.

[0:06:21] Dank u wel.

[0:06:22] Geef ik graag het woord aan de heer Staal.

[0:06:24] Uit uw gang.

[0:06:26] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:06:28] En dank voor de uitnodiging om hier vandaag te mogen zijn.

[0:06:31] Ik ben wethouder in Assen en vandaag spreek ik namens de regio Groningen-Assen.

[0:06:36] En die regio Groningen-Assen biedt Nederland wel een kans.

[0:06:41] Want waar de ruimte elders schaars is, heeft het noorden die ruimte wel.

[0:06:46] En daarom kunnen we nationale opgaven, zoals woningbouw, energie, gezondheid, klimaat en veiligheid, hier sneller en beter realiseren.

[0:06:56] En we zijn blij dat het nieuwe kabinet de hoofdlijnen van elke regio telt ook omarmt.

[0:07:00] We hebben beleid op maat nodig.

[0:07:02] Er zijn regionale verschillen, maar we gaan voor een langdurige, gebiedsgerichte samenwerking.

[0:07:08] Volgens mij ook de kern van uw betoog.

[0:07:10] En we hopen dat de Kamer deze koers stevig vasthoudt.

[0:07:15] Om brede welvaart te bereiken, moet er gebiedsgericht geïnvesteerd worden.

[0:07:19] En of het zo bedoeld is, weet ik niet.

[0:07:21] Maar het landelijk beleid leidt er vaak toe dat versterkt wordt wat sterker is.

[0:07:26] En daarmee vergroot je dus ook de problematiek in regio's die al overvol zijn, zoals de Randstad.

[0:07:31] In elk geval in mijn ogen.

[0:07:34] Er heerst een doctrine, gedreven door financiën, denk ik, die uitgaat van de grootste effectiviteit van de euro.

[0:07:41] En we hebben dat onlangs ook nog gezien bij de verdeling van de WOMO-middelen en de woningbouw op korte termijn-middelen.

[0:07:48] Dat lost op langere termijn niets op.

[0:07:51] En dat tij, dat moeten we echt keren.

[0:07:54] Dat moeten we keren met maatwerk, met integraal denken van ministeries en met een gedeelde verantwoordelijkheid.

[0:08:00] Je moet als overheid ongelijk durven investeren om gelijke uitkomsten te krijgen.

[0:08:05] En wie onderwijs in portefeuille heeft, die herkent dit vast.

[0:08:10] De aanwijzing van Groningen-Assen als initiëerregio in de nota ruimte past bij de kansen die hier liggen.

[0:08:16] We hebben de ruimte, de infrastructuur, de innovatiekracht en de ligging om nationale opgaven te versnellen.

[0:08:24] Maar we zijn er niet met het bouwen van huizen.

[0:08:26] We moeten bouwen aan een nieuw toekomstperspectief.

[0:08:30] Wonen en economie horen bij elkaar.

[0:08:32] Zonder banen geen inwoners en zonder leefkwaliteit geen bedrijven.

[0:08:37] Daarover zijn we met het Rijk in gesprek over het aantrekken van nieuwe Rijkswerkgelegenheid, maar ook het bedrijfsleven moet hierin worden meegenomen.

[0:08:44] Een goed voorbeeld is onze samenwerking met Defensie.

[0:08:48] Toen de kazerne in Assen dreigde te verdwijnen, hebben gemeenten het bedrijfsleven en de kennisinstellingen samen met Defensie hard gewerkt aan het behoud hiervan.

[0:08:56] Dat heeft uiteindelijk geleid tot de Veiligheidscampus Assen.

[0:09:00] Een belangrijke versterking voor de werkgelegenheid, voor de veiligheid en de weerbaarheid.

[0:09:05] En een trekker van nieuw talent en nieuwe bedrijven.

[0:09:08] En dat laat zien hoe we economie, veiligheid en leefkwaliteit elkaar kunnen versterken.

[0:09:15] Bereikbaarheid is essentieel.

[0:09:17] De Lelylijn is geen regionaal project, maar een nationaal bouwwerk.

[0:09:23] Ook voor de versterking van onze nationale strategische autonomie ligt het noorden voor de hand.

[0:09:29] Hier is ruimte en infrastructuur voor energie, defensie, digitalisering en biotechnologie.

[0:09:35] We kunnen de industrie versneld verduurzamen en met een veiligheidscampus bijdragen aan de weerbaarheid van het land.

[0:09:41] Het spreiden van vitale functies is geen luxe, maar noodzake.

[0:09:47] En als laatste, voorzitter, en dat geldt voor alle redenen, wil ik u graag uitnodigen voor een bezoek aan Assen.

[0:09:53] De regio Groningen-Assen heeft namelijk het initiatief genomen om samen met andere initiëerregio's, Twente en Zuid-Limburg, op 3 september een congres te organiseren.

[0:10:02] Een congres over de kansen van deze regio's en wat nodig is voor een echte schaalsproon.

[0:10:08] Want wanneer we de juiste invulling aan kunnen geven, past deze initiëerregio ons als een jas.

[0:10:14] Die gaan we dus ook niet terugsturen, die jas.

[0:10:18] Maar u bent meer dan welkom op ons congres en in de regio Groningen-Assen.

[0:10:23] Dank u wel.

[0:10:24] Dank u wel.

[0:10:25] Geef ik nu graag het woord aan mevrouw Van Dongen-Hermans.

[0:10:28] Gaat uw gang.

[0:10:29] Dank u wel, voorzitter.

[0:10:30] Ook namens mezelf dank voor de uitnodiging om hier vanmiddag te mogen zijn.

[0:10:34] Ik ben wethouder in de gemeente Bladel en vandaag ben ik hier als vicevoorzitter van de samenwerking Kempengemeente.

[0:10:41] Beste commissieleden, mijn verhaal begint niet met cijfers of tabellen, maar met Anne.

[0:10:47] Anne is 14 en woont met haar ouders in één van onze karakteristieke Kempische dorpen.

[0:10:52] Ze zit in de tweede klas van het VWO en eigenlijk zou de haven ook beter bij haar passen, maar dat voelt als falen.

[0:10:58] Haar ouders werken hard, die hypotheek drukt en omdat er in hun eigen dorp geen betaalbare woning was, zijn ze verder van hun netwerk gaan wonen.

[0:11:07] Als er iets tegen zit, staan ze er alleen voor.

[0:11:10] Anne ervaart veel druk, haar mentor ziet het en er is een simpele oplossing denkbaar.

[0:11:14] Muziekles.

[0:11:15] Een plek die haar even afleiding kan bieden.

[0:11:18] Maar de docent is net vertrokken naar een beter betaalde baan bij internationale gezinnen.

[0:11:22] De wachtlijst is een jaar en wat Klein had kunnen helpen wordt groot.

[0:11:27] Het verhaal van Anne is ook het verhaal van de Kempen, een verzameling landelijke dorpen binnen een wereldregio.

[0:11:33] Onze gemeenten zijn klein, gemiddeld 20.000 inwoners.

[0:11:36] We zijn sterk in samenredzaamheid en gemeenschapszin, maar die staan onder druk.

[0:11:41] Grote regionale ontwikkelingen vragen meer dan we op dit moment, maar zeker naar de toekomst kunnen dragen.

[0:11:48] Maar dit verhaal staat niet op zichzelf.

[0:11:50] Het raakt aan het grotere spanningsveld waarin landelijke gemeenten, ook die in de Kempen zich bevinden, de logica van het gemeentefonds, de investeringslogica van het Rijk via algemene uitkering, maar ook de regiodeals, elke regio telt, en de enorme ruimtelijke economische en sociaal-maatschappelijke opgave waar we nu middenin zitten.

[0:12:09] In de Brainportregio groeit de bevolking uitzonderlijk snel.

[0:12:13] Er komen tienduizenden nieuwkomers bij, van expats tot arbeidsmigranten.

[0:12:17] Tegelijkertijd vergrijst onze bevolking.

[0:12:21] De Beethovendeel brengt de broodnodige investeringen in woningen, infrastructuur en kennis en die steunen wij uiteraard van harte.

[0:12:27] Maar het zwaartepunt ligt nu op stenen en asfalt.

[0:12:30] Voor de mensen zelf, voor de voorzieningen in zorg, onderwijs, welzijn, sport en cultuur wordt de druk steeds hoger.

[0:12:37] Dat merken wij dagelijks in de praktijk.

[0:12:39] Zorgvragen nemen toe en worden steeds complexer vanuit verschillende doelgroepen, maar zeker ook vanuit nieuwkomers.

[0:12:46] Arbeidsmigranten vinden moeilijk hun weg in ons zorgsysteem en als ze die vinden, zijn de hulpvragen complexer.

[0:12:52] Ook expertgezinnen hebben andere hulpvragen en in onze regio is het aantal inwoners met kenmerken in het autisme-spectrum twee tot vier keer zo hoog dan elders in Nederland.

[0:13:01] En als grensregio zien we bovendien dat druk op voorzieningen soms verscholen blijft, omdat inwoners bij wachtlijsten sneller uitwijken naar België voor zorg of onderwijs.

[0:13:11] Voor onze kleine gemeente betekent dit dat de kosten in jeugdhulp, schuldhulpverlening en WMO blijven stijgen, terwijl de middelen achterblijven.

[0:13:19] En dat is precies het spanningsveld waarin wij werken.

[0:13:23] Als samenwerkingsverband op het sociaal termijn wordt van ons gevraagd om al vroeg onze begrotingen op te maken.

[0:13:28] Daarvoor zijn we gedwongen om cijfers van t-2 te gebruiken om voorspellingen te doen over t plus 2, een gat van vier jaar.

[0:13:36] Terwijl de veranderingen nu plaatsvinden, het model van het gemeentefonds en de huidige investeringslogica van het Rijk is bovendien nog steeds gebaseerd op grootstedelijke dynamiek en gemiddelde.

[0:13:46] Zoals u weet is geen enkel gebied gemiddeld.

[0:13:49] De snelheid waarmee onze regio groeit en de maten waarin sociaal-maatschappelijke opgaven complexer worden, komt niet meer overeen met de investeringslogica van het Rijk.

[0:13:59] En toch vragen wij niet om minder groei of om stil te staan.

[0:14:02] Wij vragen om een kwaliteitssprong naast de schaalsprong.

[0:14:06] De komende 15 jaar komen er 13.000 woningen bij in de Kempen.

[0:14:10] Goed voor 30% meer inwoners.

[0:14:12] We hebben nu 93.000 inwoners totaal voor uw beeld.

[0:14:16] Dat kan alleen als we tegelijk investeren in de sociale basis.

[0:14:19] Want sportverenigingen, scholen, zorgcentra en culturele voorzieningen zijn geen luxe.

[0:14:24] Ze zijn de kern van onze samenredzaamheid en daarmee de sleutel om dure zorgkosten te voorkomen en gemeenschappen binnen onze samenleving vitaal te houden.

[0:14:33] Onze gemeenteraden moeten elke euro twee keer omdraaien.

[0:14:36] Met de huidige financieringssystematiek staan ze voor onmogelijke keuzes tussen stenen en mensen.

[0:14:41] Rijksmiddelen voor sociale opgaven lopen ver achter om de ruimtelijke economische investeringen.

[0:14:46] Dit kan zo niet langer.

[0:14:48] Daarom onze oproep.

[0:14:49] Zet in op langjarige en duurzame investeringen, zeker voor kleine gemeenten zoals binnen de Kempen.

[0:14:55] De huidige systematiek van de algemene uitkering uit het gemeentefonds sluit onvoldoende aan op de snelheid en zwaarte van de sociaal-maatschappelijke opgave.

[0:15:03] Het model, gebouwd op historische verdeelsleutels, is niet langer toereikend om gemeenten en samenwerkingsverbanden in staat te stellen om uitvoering te geven aan rijks- en gemeentelijk beleid.

[0:15:14] Anne's verhaal laat zien wat er gebeurt als je niet tijdig investeert.

[0:15:18] Een kleine kans die gemist wordt groeit uit tot een groot probleem.

[0:15:21] Zo is het ook met onze regio.

[0:15:23] De economische schaalsprong kan alleen houdbaar zijn als er ook sprake is van een duurzame investering in de sociaal-maatschappelijke opgave.

[0:15:31] De kernboodschap is wat ons betreft helder.

[0:15:34] Domeinoverstijgend, ook vanuit het Rijk.

[0:15:36] Zorg dat de investeringslogica niet opbouwt bij bouwen, infrastructuur en economie, maar even zwaar en meerjarig inzet op samenleving, samenredzaamheid en preventie, ook in het sociaal domein.

[0:15:49] Erken dat kleine gemeenten in grensregio's met grote regionale opgaven maatwerk en aanvullende steun nodig hebben.

[0:15:56] Ook en misschien wel juist in een snel groeiende regio als de Kempen.

[0:16:00] Vanzelfsprekend blijven we ook in de toekomst graag met u in gesprek hierover.

[0:16:04] Alleen dan plukken we duurzaam de vruchten van de schaalsprong en blijft de Kempen een regio waar kinderen zoals Anne hun talenten kunnen ontwikkelen, gezinnen hun betaalbare plek vinden en gemeenschappen vitaal blijven.

[0:16:15] En alleen dan kunnen we echt zeggen, in Nederland telt iedere regio en in elke regio telt ieder mens.

[0:16:21] Dank u wel.

[0:16:23] Dank u wel.

[0:16:24] Ik geef graag het woord aan de heer Boumans voor zijn inbreng.

[0:16:28] Dank u wel mevrouw de voorzitter.

[0:16:30] Dank dat ik hier namens de regio Achterhoek iets mag zeggen, een van de 11 NPVR regio's.

[0:16:36] Ik zal niet heel veel over de Achterhoek vertellen, maar ik ga ook proberen het wat breder perspectief te plaatsen als u dat goed vindt.

[0:16:42] Want eigenlijk bindt ons iets gezamenlijk dat al die regio's waar we het over hebben vaak heel ver weg lijken vanuit het perspectief van Den Haag en we dat ook zo

[0:16:50] De heer Staal refereerde net al aan de noot aan ruimte.

[0:16:53] Ik ben voorzitter van zo'n regio die een witte vlek is.

[0:16:57] Je moet eens nadenken over wat je dan eigenlijk zegt als Rijksoverheid over een regio.

[0:17:00] Maar goed, dat terzijde.

[0:17:02] Het nieuwe kabinet kiest voor meer samenwerking met de regio's.

[0:17:05] Nou, dat is denk ik hartstikke goed.

[0:17:06] Dat ondersteunen we natuurlijk.

[0:17:08] Maar de structurele financiering daarvoor zit nergens geborgd.

[0:17:13] Dus wij waarderen het op zich dat er wordt doorgewerkt aan de regionale uitwerking en dat u als Kamer daar ook in de loop van dit jaar eind 26 over wordt geïnformeerd.

[0:17:22] Maar wat gaat er nu concreet gebeuren?

[0:17:24] Want de vragen van u vragen nu om een antwoord en niet morgen met onzekerheid van al dan niet investeringen.

[0:17:29] Er zijn drie dingen die ik onder uw aandacht zou willen brengen.

[0:17:33] De eerste is de urgentie.

[0:17:35] Structurele ongelijkheid vraagt om gerichte aanpak.

[0:17:39] Al die regio's in Nederland, of je nou wel of niet NPVA-regio bent, die hebben structurele uitdagingen.

[0:17:44] Krapte op de arbeidsmarkt, op de woningmarkt, dubbele vergrijzing, wegtrekkende familiebedrijven, voorzieningen die onder druk staan, sociaal-economische kwetsbaarheid.

[0:17:54] Die uitdagingen wil je succesvol het hoofd bieden, maar dat vraagt wel een andere aanpak van regio en rijk.

[0:18:00] Dat is denk ik net ook al door de collega's gezegd.

[0:18:02] Wij denken vanuit de Achterhoek en met ons denk ik tien andere regio's dat het NPVR daar een geschikte aanpak voor zou kunnen zijn.

[0:18:11] Maar je moet het dan wel doorzetten.

[0:18:13] En ik kom hier heel graag, maar ik heb de afgelopen drie jaar hier een paar keer mogen zitten en ik doe dat met plezier.

[0:18:19] Maar het was ook wel tijd dat we wat rendement gaan zien van

[0:18:22] ...de voornemens om tot actie te komen in dit land, want anders gebeurt er zo weinig.

[0:18:27] Dus van urgentie naar actie, dat zou mijn tweede punt zijn.

[0:18:29] Maak het nou geen tijdelijk programma.

[0:18:32] Het is namelijk noodzakelijk om die structurele verschillen echt te verkleinen.

[0:18:35] In al die regio's ligt de energie.

[0:18:37] We hebben het net ook al gehoord... ...en ik denk dat de heer Stoopal zei, je moet eigenlijk een programma voor tien jaar maken... ...en dat soort van orde van grote moet je gaan denken.

[0:18:44] Dus echt waardering voor het feit dat het thema benoemd is.

[0:18:49] Maar alleen benoemen is niet genoeg.

[0:18:51] Het gaat er ook om dat het meer wordt dan papieren ambities.

[0:18:54] Wat gaan we nou in onze regio's daadwerkelijk zien?

[0:18:57] En dat vergt ook dat je durft te investeren, ook als rijksoverheid.

[0:19:01] Over onze ervaring wil ik hier ook maar zeggen met twee regiodeals, in ieder geval in mijn regio is,

[0:19:05] dat het tot een ongelooflijke koofinanciering leidt, omdat heel veel bedrijven en maatschappelijke organisaties echt een trigger hebben op het moment dat het Rijk ook iets doet.

[0:19:14] Dus de turn-off van een investering van het Rijk is enorm groot.

[0:19:20] We willen dat heel graag met het Rijk samen doen.

[0:19:23] Er ligt ruimte in onze regio's.

[0:19:26] Er zijn ook echt nog wel middelen in de regio's om dingen te doen.

[0:19:29] En ja, ik zeg altijd maar, de toekomst van Nederland wordt niet alleen in de Randstad gemaakt, maar ook in de rest van het land.

[0:19:35] En heel veel wordt hier bedacht.

[0:19:37] Maar betrek alsjeblieft ook die regio's elders in Nederland bij de grote uitdagingen te zijn.

[0:19:44] Ten slotte, voorzitter, sterke regio's, dat is geen regionale wens.

[0:19:47] Dat is, denk wij, echt een nationale voorwaarde om een sterk land en groeiende brede welvaart te borgen.

[0:19:54] Samenwerking, ik zei het al, is echt cruciaal tussen rijk en regio.

[0:19:58] Conclusie en oproep, eigenlijk drie dingen.

[0:20:00] Veranker het nationaal programma Vitale Regio's echt structureel.

[0:20:03] We hebben nu voor drie jaar al die regio's drie keer een paar centen gekregen om wat ondersteuning te regelen, maar eigenlijk is dat niks.

[0:20:10] Geef regio's ook investeringszekerheid.

[0:20:13] Voor mij is dat ook al gezegd.

[0:20:15] En durf ook buiten de randstaten, dat gaat eigenlijk over investeringslogica, ook gewoon te investeren.

[0:20:20] Daar wou ik het bij laten.

[0:20:21] Dank u wel.

[0:20:22] Dank u wel.

[0:20:22] Dan wil ik graag de leden de gelegenheid geven om vragen te stellen aan de sprekers.

[0:20:28] Dat doe ik in blokjes van drie.

[0:20:29] Dus graag één vraag.

[0:20:31] Dan begin ik bij de heer Vermeer.

[0:20:33] En even aangeven aan wie u de vraag wil stellen.

[0:20:38] Dank u wel voorzitter en bedankt voor de inleiding en de komst hier naartoe en wij weten het is van Den Haag net zover naar u toe als andersom.

[0:20:48] Afgelopen dinsdag nog in Wehl geweest in de gemeente Doetinchem.

[0:20:53] Even concrete vraag.

[0:20:56] Ik hoor zaken met name de heer Stoop over rijksregisseur, gebiedscontract, structurele

[0:21:02] Versterking van clusters.

[0:21:05] Ik heb zelf zes jaar in de gemeenteraad gezeten en ik zie hier op de lijst vandaag hebben we allemaal burgemeesters, voorzitters, wethouders.

[0:21:13] Maar de raadsleden die staan heel vaak, toch doordat het in gemeenschappelijke regelingen weer vervat is, heb het gevoel dat ze allemaal een beetje op afstand staan van dit soort processen.

[0:21:24] En ik zou aan de heer Stoop willen vragen, wat doet hij in zijn gemeente om te zorgen dat die raden van de verschillende gemeenten, we hebben volgende week ook verkiezingen, dus het is een belangrijk thema, wat doet hij om te zorgen dat die raden hier ook de agenda bepalen of mede bepalen of invloed op hebben?

[0:21:44] Mevrouw Bolsma.

[0:21:46] Ja, dank u wel.

[0:21:48] Dank ook voor de inbreng.

[0:21:50] Ik denk dat we hier heel veel regionale mensen hebben zitten, dus het verhaal komt bij ons goed binnen.

[0:21:56] Ik ben wat zoekende, want ik hoor u zeggen van als regio kunnen wij heel veel bieden.

[0:22:03] En wij zoeken eigenlijk ook naar een gebiedscontract of een gebiedsregisseur.

[0:22:07] En we hebben natuurlijk ook verstedelijkende gebieden.

[0:22:10] Is er ook iets waarvan jullie zeggen die methodiek die daarop geprojecteerd is, dus op de wat randstedelijke gebieden, zoiets zouden wij bij ons ook willen?

[0:22:19] Want ik zit even te zoeken hoe jullie het concreet zien.

[0:22:21] En het maakt me niet zoveel uit wie hem beantwoordt.

[0:22:24] Nou, daar komen ze denk ik wel uit.

[0:22:26] Mevrouw Den Hollander.

[0:22:28] Dank allen voor jullie komst hierheen en een groeten met elkaar in gesprek te gaan.

[0:22:34] Ik heb op zich voor iedereen wel een vraag, maar laat ik beginnen bij één.

[0:22:36] Dan begin ik bij de heer Boumans, want ik ben nog niet zo heel erg lang geleden vanuit de regio hier naartoe gekomen en ik ken het grote effect van de regio deals en hoeveel dat ook inderdaad aan cofinanciering oplevert.

[0:22:47] Tegelijkertijd zie ik hier in Den Haag ook dat er ook echt gewoon nergens geld voor is, dus dat het best ingewikkeld is.

[0:22:52] Mijn vraag is ook, wat kan de regio zelf ook eventueel zonder rijksinvestering toch energie- en co-financiering, of zonder co dan, op gang brengen om een heleboel dingen toch te laten gebeuren in de regio vanuit ondernemers en dat soort dingen?

[0:23:07] Dank je wel.

[0:23:07] Dan begin ik met de vraag van de heer Vermeer en die was aan de heer Stoop.

[0:23:13] Dank u wel, mevrouw de voorzitter.

[0:23:16] In onze regio hebben wij met enige regelmatig informatieavonden voor gemeenteraden, waarin wij ze informeren over de zaken waar de regio als uitvoeringsorganisatie mee bezig is.

[0:23:27] En dat laatste benadruk ik ook, omdat wat er bij de regio gebeurt, is de uitvoering van het vastgestelde beleid in de individuele gemeenteraden.

[0:23:34] Dus op het moment dat er iets relevant is in onze regio,

[0:23:37] Wij hebben gezegd, uiteindelijk beslissen de gemeenteraden als hoogste orgaan.

[0:23:41] Dus de samenwerking die wij in de achterliggende jaren vorm hebben gegeven, gaat uit van die basis wat er op lokaal niveau wordt vastgesteld en op regionaal niveau wordt uitgevoerd.

[0:23:50] En u kunt ervan verzekerd zijn dat ook onze raadsleden grote betrokkenheid hebben

[0:23:54] op de samenwerking in onze regio en als het ware ook het commitment voelen om de regio landelijk ook beter op de kaart te zetten en zij zijn het ook eens met de uitdagingen die we van een antwoord moeten voorzien en zien ook dat we als individuele gemeente dat niet kunnen en dat zelfs de regio Rivierenland op eigen kracht die grote opgave waar ik net aan refereerde niet zou kunnen volbrengen.

[0:24:19] Dan de vraag van mevrouw Den Holder aan de heer Boumans.

[0:24:25] Ik zat nog een beetje te kou op de vraag van de heer Vermeer, waar ik geen antwoord op hoef te geven.

[0:24:28] Als ik toch mag, een beetje anekdotisch mevrouw de voorzitter.

[0:24:33] Ik was drie jaar geleden hier voor de bespreking van de wet gemeenschappelijke regeling.

[0:24:37] Het was ook een ronde tafelgesprek.

[0:24:39] Er was overigens maar liefst één Kamerlid, kan ik u verklappen.

[0:24:42] Toen heb ik iets gezegd over dat het inderdaad zo is dat je raadsleden enorm graag wilt betrekken bij regionale samenwerking, omdat daar precies een vacuüm zit.

[0:24:50] In de Achterhoek doen we dat met een zogenaamde Achterhoekraad.

[0:24:53] Uit alle gemeenten zitten daar raadsleden in, dat zijn er een stuk of 70.

[0:24:57] En dat functioneert in de praktijk heel goed.

[0:24:59] Vier tot vijf keer per jaar komen we rond grote inhoudelijke thema's bij elkaar, wordt er echt gediscussieerd en zij bepalen de kaders van de regionale samenwerking.

[0:25:07] Het is een iets andere variant dan in Rivierenland, maar ik denk dat de urgentie bij ons echt wel groot is en wij zien ook het gemopper op gemeenschappelijke regelingen en dat je wilt proberen mensen gewoon goed te betrekken.

[0:25:16] Dus ik snap uw vraag, maar dat was niet de vraag van mevrouw De Noorlander.

[0:25:19] Die ik ook heel goed begrijp.

[0:25:24] De heer Staalt maakte net een grapje over de jas die hij niet terug gaat sturen.

[0:25:27] Ik heb u maandag vanuit de Achterhoek en Doetinchem een t-shirtje gestuurd omdat we vinden dat we een maatje te klein zijn geworden.

[0:25:37] Het was overigens een L, dat vond ik dan wel weer een beetje knullig... ...want wij dachten dat het een small was, maar goed, de t-shirts waren wat groter.

[0:25:43] Ja, had je een S?

[0:25:43] Oké, ik had een extra large gekregen, maar goed.

[0:25:47] De portree daarvan was eigenlijk van, je moet ook een beetje in je gebied geloven.

[0:25:51] Dus als ik nou bijvoorbeeld kijk naar die nota ruimte en de witte vlek... ...en wij hebben in de Achterhoek nagenoeg geen last van stikstof... ...dus wij kunnen onze gemeente echt volop bouwen... ...maar als de Rijksoverheid daar niet in gelooft...

[0:26:03] Ja, dan wordt het natuurlijk best ingewikkeld.

[0:26:04] Dus je moet dan ook durven zeggen, oké, wij zien ook ontwikkelpotentieel in deze regio en wij zien gewoon dat er een andere balans in Nederland moet komen, dat er ontstaat voor een deel van de mensen gewoon onbetaalbaar wordt.

[0:26:14] Die zullen misschien liever in Ede of in Arnhem-Nijmegen wonen.

[0:26:17] Ze krijgen wat verdringing.

[0:26:19] Die mensen komen bij ons en dat is allemaal prima, omdat je ons land optimaal probeert te gebruiken, zou ik zeggen.

[0:26:24] Dus er ligt wel kracht, maar vaak lopen we dan aan tegen het feit dat het rijksoverheidje toch niet helemaal

[0:26:29] voor volle 100 procent neemt.

[0:26:32] Dat zal een start zijn.

[0:26:33] Het kost niks, het is zo geregeld en wij zijn ermee geholpen en je draagt ook nog eens bij aan Rijksopgave.

[0:26:38] Dus ik ben het met u eens, het gaat niet altijd over geld, maar soms ook in geloof en vertrouwen.

[0:26:43] Wie mag ik het woord geven voor het beantwoorden van de vraag van mevrouw Boelsma?

[0:26:46] De heer Staal.

[0:26:49] Dank u wel.

[0:26:51] Zo'n gebiedsregisseur, of in elk geval die gebiedsaandacht die ik ook in mijn betoog had,

[0:26:57] Dat is ontzettend belangrijk, omdat wij zien dat er nogal wat verkokering is, ook vaak tussen ministeries.

[0:27:06] Want we kunnen wel een heel prachtig bod doen in regio Groningen en Assen over het aantal woningen wat wij gaan bouwen, maar daar hoort ook werkgelegenheid en economie bij.

[0:27:17] Want ook in Assen zullen wij de...

[0:27:21] het aantal arbeidsplaatsen op peil moeten brengen om die woningen ook te vullen.

[0:27:25] Dus dat vraagt ook een gebiedsgerichte aanpak.

[0:27:28] En wat we nu ook zien, en dan kom ik toch ook weer bij die financiën, die middelen, bij de laatste verdeling van de woningbouwmiddelen, ja, daar landt heel weinig in het noorden.

[0:27:39] Omdat er een investeringslogica achter zit die niet past bij datgene wat we in het noorden doen.

[0:27:47] Dus dat betekent dat die op plekken komt waar die euro het meest effectief is.

[0:27:51] En wij vinden het sowieso al lastig, want eigenlijk gebeurt dat altijd op het moment dat er iedere keer incidenteel geld verdeeld wordt.

[0:28:00] Dan wordt dat verdeeld, dat is een soort beautycontest, noem ik dat wel.

[0:28:03] Dan moeten we allemaal mooie klossies gaan maken en wie het mooiste klossie maakt, die krijgt dan weer geld.

[0:28:09] Terwijl wij gewoon een langdurige, structurele financiering willen zien.

[0:28:13] En dat is niet alleen geld, dat is inhoud, wat ik net zei, maar dat is ook het geld voor een langere periode daarbij.

[0:28:20] En dat kost naar mijn idee niet meer geld, maar dat moet je op een andere manier gaan inzetten en op een andere manier verdelen.

[0:28:28] Wil iemand daar iets op aanvullen?

[0:28:31] Niet het geval.

[0:28:31] Dan gaan we verder.

[0:28:32] De heer Klemmink voor zijn vraag.

[0:28:36] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:28:37] Ik heb het adjuster van de heer Bouwman ook gehad.

[0:28:39] Hij past alleen niet.

[0:28:41] Dus de volgende keer...

[0:28:43] Want Sajd Fitzal werkt niet altijd.

[0:28:48] Precies, dank u wel, meneer Vermeer.

[0:28:49] Exact.

[0:28:50] En een goede vraag trouwens van meneer Vermeer over democratie, die had ik ook, maar die is al beantwoord.

[0:28:56] Ook dank uiteraard aan alle sprekers.

[0:28:58] Ik heb een vraag aan mevrouw Dongen-Hermans en de Kempen.

[0:29:03] Nu is het zo inderdaad, en het komt wat vaker terug in de politieke papers en ook in uw bijdrage met u allen trouwens, dat massa een beetje kassa is in Nederland als het gaat om toegang tot bepaalde investeringsruimte vanuit de Rijk.

[0:29:14] En tegelijkertijd geeft hij aan, ja, wij groeien met 30% het inwonersaantal, dus dat is enorm.

[0:29:21] Dat roept natuurlijk wel de vraag op, is groei dan de enige manier voor uw regio om eigenlijk die brede welvaart in de leefbaarheid in stand te houden?

[0:29:28] Want dat is natuurlijk ook gek, want eigenlijk gaat hij dan in dezelfde logica mee.

[0:29:33] Dank je wel, mevrouw Huizinga.

[0:29:37] Dank u wel, voorzitter.

[0:29:39] Allereerst bedankt voor de bijdrage.

[0:29:41] Ik vond me een heel groot deel wel helder als meisje uit de regio.

[0:29:47] Of meisje, volwassen vrouw inmiddels.

[0:29:50] Ik heb een vraag aan de heer Stoop.

[0:29:53] U had het vooral over regiekracht.

[0:29:56] En mijn vraag is vooral van hoe ziet u dat dan voor zich?

[0:30:00] Want we hebben het vaak over dat we beter willen samenwerken, maar voor mij is de onderliggende vraag dan van hoe gaan we dat dan doen?

[0:30:06] Hoe ziet u dat voor zich, dat we dan beter kunnen samenwerken en hoe we meer die regie kunnen realiseren?

[0:30:13] Dus u heeft wel iets over gezegd, maar misschien kunt u dat nog wat meer aanstippen.

[0:30:20] Dankjewel.

[0:30:20] Mevrouw Tsekai.

[0:30:22] Ik had even een vraag over een onderwerp dat ik nog iets minder heb gehoord en dat is bereikbaarheid.

[0:30:30] Er werd eventjes aangestipt over de A2, maar ook als het gaat over openbaar vervoer.

[0:30:38] Dat vind ik eigenlijk nog het grootste verschil.

[0:30:40] dat het nog langer duurt om relatief kleine afstanden te overbruggen, of dat het gewoon moeilijk is qua tijden, et cetera.

[0:30:54] Hoe verhoudt dit onderwerp zich tot de vorige vraag van mevrouw Huizinga, die samenwerking?

[0:31:01] Waar loopt men daarin tegenaan?

[0:31:04] Nederland is natuurlijk relatief klein.

[0:31:07] Nou, relatief klein?

[0:31:07] Behoorlijk klein.

[0:31:09] En ik denk wel eens van, ja, het OV of goede bereikbaarheid van regio's onderling kan ook helpen om regio's levend te houden.

[0:31:20] En ik ben benieuwd naar uw visie daarop.

[0:31:24] Specifieke vraag aan iemand?

[0:31:27] Niet aan iemand specifiek eigenlijk.

[0:31:30] Oké, dan gaan we kijken hoe we eruit komen.

[0:31:33] Ik geef mevrouw Van Dongen-Hermans het woord voor de vraag van de heer Klemink.

[0:31:38] Dank u voorzitter.

[0:31:39] Ja, u zegt massa is kassa en wij gaan 30% groeien.

[0:31:42] Wij gaan inderdaad 30% groeien, maar dat is niet om de brede welvaart in stand te houden.

[0:31:48] Dat is omdat wij in een brainportregio wonen waar we door bedrijven als AML, ASML zeg maar,

[0:31:55] ...voor de opgave staan om de mensen die daar komen werken te huisvesten.

[0:32:00] Dus als gevolg van andere ontwikkelingen, zeg maar, groeien wij met 30 procent.

[0:32:05] En wat daar dan achteruit komt, is niet alleen dat er huizen gebouwd moeten worden... ...nou ja, OV en bereikbaarheid zal ik daar misschien ook nog even kort op ingaan... ...maar het is eigenlijk net andersom, zeg maar.

[0:32:16] Wij bouwen niet om onze welvaart.

[0:32:18] brede welvaart in stand houden.

[0:32:19] Wij lopen er tegenaan dat die brede welvaart onder druk komt te staan, omdat wij zo hard gaan groeien, of aan het groeien zijn natuurlijk.

[0:32:27] In de hele regio komen honderdduizend woningen bij, dus om even een beeld te geven in de metropoolregio Eindhoven.

[0:32:34] Dus het is eigenlijk net andersom.

[0:32:36] En wij vragen dus aandacht voor het feit dat we heel hard groeien, dus 30% inderdaad, maar dat de bekostingssystematiek daarop achterblijft.

[0:32:44] Dus we moeten extra scholen bouwen, dat soort zaken.

[0:32:48] En daarmee lopen we er tegen aan dat op het moment dat we weten dat die kinderen er gaan komen en een school moeten gaan bouwen, eigenlijk pas het geld voor een school krijgen als die kinderen op die school zitten.

[0:32:59] En dat is een van de zaken waar we echt aandacht voor vragen.

[0:33:03] En zo werken we natuurlijk ook met de jeugdzorg en de WMO.

[0:33:06] De druk daarop wordt zo groot, ook omdat we extra doelgroepen erbij krijgen, zeg maar.

[0:33:11] Dus vandaar.

[0:33:14] De vraag over bereikbaarheid en OV.

[0:33:15] Ik ben toevallig ook wethouder mobiliteit en karttrekker binnen de MRE, zeg maar, op dit dossier.

[0:33:23] Op dit moment lopen er OV-concessies.

[0:33:25] We hebben nauwe samenwerking met de provincie en we zijn echt vol aan het inzetten op inderdaad die bereikbaarheid en in ons geval dan ook de kleinere kernen.

[0:33:32] Dus de treinen rijden er wel maar van ons naar Eindhoven.

[0:33:35] ...om maar even te zeggen, is gewoon drie kwartier met een bus.

[0:33:39] Dus we zijn wel vol aan het inzetten om die bereikbaarheid te verbeteren.

[0:33:43] Dat doen we ook met streekvervoer, met een... Bravo Flex heet het bij ons, zeg maar.

[0:33:48] Steeds meer, ook in de avonduren, in de weekenden... ...steeds meer mensen uitnodigen om ook van dat OV gebruik te maken.

[0:33:55] Dus we zijn inderdaad ook vol aan het inzetten op die bereikbaarheid... ...zodat we niet iedere dag op de A67 en de A2 en de N2 stilstaan in ons geval.

[0:34:05] Dank u wel.

[0:34:06] De heer Stoop voor de vraag van mevrouw Huizinga.

[0:34:09] Ja, dank u, voorzitter.

[0:34:11] Wat wij als samenwerkende gemeenten zelf proberen te organiseren, is de gemeenschappelijke regie voor ons gebied.

[0:34:18] En waar wij naar op zoek zijn, is ook die centrale regie bij de Rijksoverheid.

[0:34:21] Want ik zou me geen raad weten als ik voor het mobiliteitsprobleem van de A2 aangewezen ben op het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor een aantal dingen, als het gaat om OV-inbereikbaarheid voor hetzelfde ministerie,

[0:34:34] Als het gaat om leefbaarheid en sociale samenhang bij een ander ministerie, dus met andere woorden, als wij onze centrale regie regionaal regelen, hebben wij het behoefte om die centrale regie ook op rijksniveau te regelen, om in ieder geval een draaischijf te hebben, een aandachtspunt, één punt waar we ons toe kunnen wenden zonder te shoppen en moeten langs alle ministeries.

[0:34:53] En die gezamenlijke handen die wij dan in één slaan, daar zien wij echt de meerwaarde in om dan tot versterking van die grote opgaven te komen die boven lokaal zijn.

[0:35:03] zelfs bovenregionaal, want om nog even dat punt van de bereikbaarheid aan te raken, wie van links naar rechts door Nederland moet rijden of van noord naar zuid, je komt bijna altijd door die viererland en op de A2 heb je grote kans om meer stil te staan dan om voor te bewegen.

[0:35:20] Misschien nog even op die vraag van mevrouw Tsekai, want daar kan ik nog iets over zeggen, want de situatie bij ons is iets grijnender dan in de Kempen, denk ik.

[0:35:28] Ik ben ook jaarlang voorzitter geweest van het OV-bureau Groningen-Drenthe en zelfs daar was het beter.

[0:35:33] Maar je moet zich bij ons voorstellen dat de bus alleen de grote plaatsen aandoet en die hebben niet zo heel veel.

[0:35:37] Dus heel veel buurtschappen, kleine kernen, komt nooit een bus of misschien één of twee keer per dag.

[0:35:42] U weet hoe dat werkt.

[0:35:43] Zelfs als de bus vier keer per uur langskomt, kun je het al vervelend vinden.

[0:35:47] Laat staan dat die vier of vijf keer per week langskomt.

[0:35:49] Dus dan ga je er geen gebruik van maken.

[0:35:51] Dus mensen in onze rekening zijn heel snel aangewezen op de auto.

[0:35:54] En als dat niet meer kan, dan wordt het dus echt vervelend.

[0:35:57] Want wat doe je als je niet meer kunt autorijden of niet over een auto kunt beschikken of wilt beschikken?

[0:36:02] Dus wij kijken heel erg naar vormen van collectief vervoer, wat we bottom-up regelen, Norberschap.

[0:36:07] Dus mensen regelen zelf in een dorp dat er elektrisch vervoer komt, dat je voor elkaar rijdt.

[0:36:13] Dat is supergoed.

[0:36:14] Dat is een mooie initiatief.

[0:36:15] Dat hoeft de Rijksoverheid ook niet van ons over te nemen.

[0:36:17] Maar wat dan bijvoorbeeld wel vervelend is, is dat als je als student een OV-kaart hebt,

[0:36:21] dan kun je geen gebruik maken van deze vorm van vervoer, want dat wordt niet vergoed.

[0:36:25] Ja, daar zit natuurlijk iets oneerlijks in.

[0:36:26] Dus als je het hebt over, nou, word je dan helemaal gelijk behandeld, dan is dit zo'n voorbeeld wat niet helemaal klopt.

[0:36:31] Zeker als je weet dat heel veel kinderen bij ons die het mbo willen doen, gewoon een uur tot anderhalf uur onderweg zijn voordat ze überhaupt ergens zijn waar ze een mbo-opleiding kunnen doen.

[0:36:42] Dat is ook wel de werkelijkheid waarin we proberen te acteren.

[0:36:45] Een elektrische fiets is een mooie oplossing, maar voor heel veel mensen

[0:36:48] ook niet voldoen om de afstanden gewoon gauw 30 tot 50 kilometer zijn.

[0:36:52] Dank u wel.

[0:36:53] Dank u wel en de heer Staal nog tenslotte op dit punt.

[0:36:56] Ja, het mag dan inderdaad misschien bij ons in de regio nog iets beter zijn dan in de Achterhoek, maar we zien wel dat problemen ontstaan.

[0:37:05] En ook hier geldt dat rendementsdekende, want het kaartje is misschien net zo duur per kilometer, alleen per inwoner is het kaartje wel veel duurder.

[0:37:13] Dus die buslijnen die zijn duur in de regio, omdat die gewoon het gebruikeiler is.

[0:37:18] En daar moet je ook dus ongelijk investeren in zulke soort voorzieningen.

[0:37:23] Daar kun je niet een gelijke rendementseis over heel Nederland over heen leggen.

[0:37:28] Want dat is wel ontzettend belangrijk.

[0:37:30] Ik zie dat ook bij ons in de regio, Groningen, Assen, met natuurlijk een heleboel gemeenten daaromheen.

[0:37:38] Het is moeilijk voor gemeenten om te investeren bijvoorbeeld in sociale woningbouw, want we zien dat die bereikbaarheid steeds slechter wordt.

[0:37:46] Dat betekent ook dat mensen die in die sociale woningen wonen afhankelijk zijn van voorzieningen in de steden.

[0:37:53] Alleen het is lastiger om er te komen.

[0:37:55] Je moet dan bijna al een auto hebben.

[0:37:57] Nou ja, dat is niet heel erg makkelijk als je van een sociale uitkering moet leven.

[0:38:03] Dus je ziet ook dat vanuit de sociale onderklasse dan een trek ontstaat naar de steden.

[0:38:11] Wij mopperen dan weer op onze buurgemeente van jullie moeten meer sociale woningen bouwen, want dat moeten wij niet alleen in de steden doen.

[0:38:18] Dus daar is het wel ontzettend belangrijk voor die bereikbaarheid.

[0:38:22] bereikbaarheid tussen kernen.

[0:38:24] Daar is het natuurlijk ontzettend belangrijk dat er blijft geïnvesteerd worden in het bestaansspoor, zoals ook gebeurd is bij de flessenhals rond Meppel.

[0:38:35] Zoals ook de Neder-Zakse lijn natuurlijk economische kernen van de Twente, Emmen en de regio Groningen-Assen met elkaar verbindt.

[0:38:41] Dat moeten we ook vooral blijven doen.

[0:38:43] En natuurlijk met de Lelylijn in een iets groter schaalniveau.

[0:38:48] Dank u wel.

[0:38:49] We hebben nog tijd voor een tweede ronde.

[0:38:51] Als u kort en bondig kan in de vragen en antwoorden, komen alle leden nog aan de beurt.

[0:38:54] De heer Vermeer.

[0:38:58] Ja, voorzitter.

[0:38:59] Er is hier duidelijk een appel ook gedaan om structurele financiering door meerdere deelnemers.

[0:39:07] Maar dat is allemaal nog wel een beetje abstract voor Kamerleden en ook voor de inwoners.

[0:39:13] Kunnen een paar projecten aangegeven worden welke er niet door kunnen gaan omdat die structurele financiering ontbreekt.

[0:39:20] Gewoon hele concrete projecten die in uw regio gewoon echt kunnen helpen om een stap verder te maken.

[0:39:29] Alle sprekers?

[0:39:31] Dan ga ik meteen deze kant op.

[0:39:33] De heer Stoop.

[0:39:35] Ja, voorzitter, een van de centrale punten als het gaat om mobiliteit en bereikbaarheid en dus ook de leefbaarheid van onze regio is natuurlijk de heftige problematiek rondom de A2.

[0:39:45] We hebben wel afspraken gemaakt met de Rijksoverheid over hoe, zonder dat al duidelijkheid is over de eventuele verbreding van de A2, daar middelen geïnvesteerd kunnen worden

[0:39:56] een soort bypass operaties te doen en ook de lokale mobiliteit te ondersteunen.

[0:40:02] Maar de A2 is een centrale as door heel Nederland.

[0:40:06] Dus op het moment dat het vaststaat, heeft iedereen er ook last van.

[0:40:08] Hebben alle regio's daar ook last van.

[0:40:10] En het zou ons heftig ontlasten, ook als het gaat om de lokale leefbaarheid.

[0:40:14] Ik woon zelf in een dorp op zichtafstand van de A2.

[0:40:17] Op het moment dat daar een calamiteit is, dan staat het onderliggend wegennet helemaal vol.

[0:40:22] Ik krijg regelmatig als burgemeester van mijn gemeente dan opmerkingen van hoe zit het dan met onze veiligheid?

[0:40:27] Want als onze brandweer ergens naartoe moet, die mensen kunnen niet eens bij de kazerne komen.

[0:40:31] Laat staan dat die auto dan de deur uit kan.

[0:40:33] Dus als ik één, nou, meest klemmend punt, dat is ook het meest aansprekend wellicht voor u, dan is dat een belangrijk punt.

[0:40:41] Dank u wel, de heer Staal.

[0:40:43] Ja, ik kan dat het beste met een voorbeeld doen uit mijn eigen gemeente, denk ik.

[0:40:46] We hebben het programma Stadskwartier in Assen.

[0:40:49] Er is een investeringsprogramma waar we als stad 122 miljoen voor gereserveerd hebben.

[0:40:55] Dat programma voorziet in 1500 woningen de komende vijf jaar.

[0:41:02] Daar ben ik van uitgegaan.

[0:41:04] Dat ik nog 10, 15 miljoen aan rijksfinanciering erin krijg.

[0:41:07] En ik moet dat nu bij elkaar halen door mee te doen aan wat ik net zei aan de beautycontest.

[0:41:13] En daar zou ik heel graag een structurele afspraak met het Rijk over maken.

[0:41:17] Niemand bestrijdt ons dat we dat geld nodig hebben, maar we moeten nu tot goede afspraken komen om dat doorgang te laten vinden.

[0:41:23] En een ander voorbeeld op het gebied van economie.

[0:41:27] Het is net deze week bekend geworden dat de gasunie definitief Assen verlaat.

[0:41:31] Die laat een pand achter van 40.000 vierkante meter.

[0:41:35] Daar hebben ooit heel veel mensen gewerkt.

[0:41:37] Die ruimte willen we ook graag beschikbaar houden voor werk, omdat ik net al zei van we kunnen woningen bouwen, maar we moeten ook economie hebben.

[0:41:43] Dat is nou precies zo'n plek waar we met Rijksinvesteringen, zoals we dat ook bij Defensie doen, maar bijvoorbeeld dan in een gezondheidsboulevard, dat we daar regio-overstijgend mooie innovatieve projecten kunnen doen.

[0:41:55] Dat is ook zoiets, daar heb je gewoon Rijkssteun voor nodig om dat te kunnen realiseren.

[0:42:02] Mevrouw Van Dongen-Hermans.

[0:42:04] Dank, voorzitter.

[0:42:06] Ik sluit me aan bij meneer Stoop.

[0:42:08] Bij ons komt ook de A2 tot Eindhoven en de N2.

[0:42:12] Maar die gaat dan ook nog over in de A67.

[0:42:15] Ondanks zijn er ook gesprekken over geweest in januari.

[0:42:21] Dat soort projecten vallen nu buiten de boot, omdat heel veel investeringen toch wel gericht zijn op Eindhoven en op Helmond.

[0:42:27] En ook bij ons staat de A67 regelmatig vast en daar gaat toch heel veel verkeer over vanuit België en naar België toe.

[0:42:40] Was het maar zo mooi dat wij snelweg hadden in onze regio.

[0:42:43] Dat zou een feest zijn.

[0:42:45] Nee, dat is een beetje flauwekul.

[0:42:46] We hebben maar liefst 9 km snelweg op 300.000 inwoners en we hebben geen intercity station.

[0:42:51] Dus ja, dat is driet bedroevend.

[0:42:53] Maar ik ga toch twee andere voorbeelden noemen.

[0:42:55] De ene waar ik me echt zorgen over maakt is het mbo.

[0:42:59] Dat is voor ons ontzettend belangrijk.

[0:43:01] En je ziet gewoon dat de klassen kleiner worden bij ons, omdat het NBO staat sowieso onder druk qua aanwas.

[0:43:06] Maar bij ons is dat nog een keer extra door de ontgroening die bij ons wel heftiger is dan elders in Nederland.

[0:43:11] Waardoor die opleiding op termijn mogelijk zou verdwijnen.

[0:43:14] Dat is echt de doodsteek in zo'n regio.

[0:43:15] ABO hebben we natuurlijk al niet.

[0:43:17] Behalve een PABO-opleiding in Doetinchem.

[0:43:19] Als het NBO verdwijnt, dan krijg je een beetje nachtmerries van Frans platteland en zo.

[0:43:25] En dat is echt niet wat we willen.

[0:43:27] Dus heb daar aandacht voor.

[0:43:29] Ik kan dat niet concreet maken op geld, maar dat is echt iets waar ik me zorgen over maak.

[0:43:32] En tweede, dat raakt alle NPVR-regio's.

[0:43:35] We hebben nu drie jaar financiering gekregen voor ondersteuning.

[0:43:38] Drie keer drie ton.

[0:43:41] Ik zou echt een pleidooi willen doen.

[0:43:42] Geef nou zekerheid voor tien jaar.

[0:43:44] dat dat geld er is.

[0:43:46] Een antwoord op eerdere vraag van mevrouw Den Hollander, dat geeft ook regio's de mogelijkheid om met een beetje rijksmiddelen ook de eigen creativiteit wat te enthousiasmeren en te kijken of je op basis daarvan ook echt aan die oplossingen kunt zoeken die geborgd zijn in de regio.

[0:44:00] Maar daar hebben we net een beetje rugsteun voor nodig.

[0:44:02] Als je dat op geld zet op de grote begroting zou dat toch moeten kunnen.

[0:44:07] Is niks.

[0:44:08] Mevrouw Boelsma.

[0:44:11] Ja, ik heb een vraag voor de heer Staal en dat gaat over die grootste effectiviteit per euro.

[0:44:19] Ik herken dat, ik noem dat ook wel, we vergeten de component maatschappelijk nut en in de schaarste van de middelen, want zo eerlijk moeten we ook zijn, het is niet zo dat we overmatig veel middelen te besteden hebben.

[0:44:33] Kunt u ook aangeven hoe u dat ziet, hoe we dat kunnen borgen, dat dat afwegingskader ook meegenomen wordt?

[0:44:39] Want wij zijn, denk ik, als Kamer een lang zoekende daarnaar.

[0:44:43] Dank je wel.

[0:44:43] Mevrouw de Hollander.

[0:44:46] Ja, de vraag die mij bezighoudt, en dat is niet alleen misschien voor uw regio, maar voor nog veel meer regio's, is de rol van de provincie.

[0:44:53] Want u zoekt eigenlijk allemaal naar een directe lijn met het Rijk en structurele contacten met het Rijk en regie met het Rijk, wat u samen kunt delen.

[0:45:00] Maar waar blijft dan de provincie daarin?

[0:45:03] En volgens mij is de heer Staal de enige die provincie overschrijdend is vanuit uw vieren.

[0:45:09] Maar ik heb zelf namelijk wel het indruk dat de provincie ook lastig kan zijn en door de plannen van de regio heen kan kruisen.

[0:45:16] Dus ik ben benieuwd hoe u dat ervaart.

[0:45:17] U hoeft niet allemaal te antwoorden, maar degene die daar het sterkst is bij voelt, nodig ik uit.

[0:45:22] Dank je wel.

[0:45:23] De heer Klemmink.

[0:45:26] Dank u wel, voorzitter.

[0:45:28] Ik heb een vraag aan de heer Staal.

[0:45:31] Ik ben getriggerd door een zin uit de, ik moet even goed zeggen, respectnotitie

[0:45:36] En daar staat op een gegeven moment dat de rendementseisen moeilijk haalbaar zijn voor binnenstekende projecten en met een hoog onreinabele top.

[0:45:42] Nou, dat op zich als woordvoerderige woning ken ik dan natuurlijk.

[0:45:45] En dan komt het, de bouwkosten zijn bij ons nauwelijks lager dan in een randstad, maar de opbrengsten per woning wel.

[0:45:51] En dat triggerde mij toch wel even de vraag hoe u dat verder kan toelichten en welke regeling heeft u dan bijvoorbeeld.

[0:45:57] Dank je wel.

[0:45:58] Geef ik eerst de heer Staal het woord voor de vraag van mevrouw Bosma en misschien dat u de vraag van de heer Klemink ook meteen kan meenemen.

[0:46:12] De eerste vraag ging over de effectiviteit van de euro.

[0:46:20] Het is zo dat op korte termijn, bijvoorbeeld bij de woonmiddelen, dan wordt gekeken hoeveel woningen worden er nu gerealiseerd met deze investering.

[0:46:32] En dan kan het wel eens zo zijn dat een project in de Randstad... ...ogenschijnlijk daar op de korte termijn meer effect heeft.

[0:46:39] Alleen dat... Dan wordt wel vergeten dat dat natuurlijk juist op de langere termijn... ...een congestie op die plek gaat veroorzaken.

[0:46:49] Dus of het zo effectief is qua besteding van middelen, dat is heel erg de vraag.

[0:46:54] Omdat je bij ons in de regio's...

[0:46:58] Dat effect van die euro niet alleen op die woningbouw een positief effect heeft, maar juist ook dat maatschappelijke rendement heeft.

[0:47:06] Daarmee versterken we de regio.

[0:47:08] Daarmee wordt die regio ook aantrekkelijk.

[0:47:11] voor bedrijven om zich te vestigen omdat daar goed woningen te krijgen zijn voor de werknemers.

[0:47:17] Dus dat is een aantrekkelijk woon- en leefklimaat wordt daarmee gecreëerd.

[0:47:22] En dat zijn effecten die niet in dat korte termijn effect van die euro te zien zijn, want dat wordt heel erg specifiek van wat levert het nu op dit moment op, maar dat zijn wel maatschappelijke effecten die langer doorwerken.

[0:47:33] In de Randstad negatief denk ik, omdat dat tot verdere investeringen leidt om het maar vol te kunnen houden.

[0:47:39] En bij ons juist net in een investering in leefbaarheid.

[0:47:42] En dan misschien even de vraag over hoe dat dan precies zit.

[0:47:48] Ja, wij hebben dan soms te maken met grotere onrendabele toppen.

[0:47:52] Dus een woning in Assen die levert nou eenmaal minder op dan een woning in Den Haag.

[0:48:00] En als het wel net zo duur is om hem te bouwen, ja, dan heb je dus een grote gat.

[0:48:04] En dan kom je ook met, ja, hoe groot is het gat?

[0:48:08] Dat gat mag soms niet

[0:48:09] te groot zijn voor regelingen, dan moet je dus, is het maximaal 20.000 euro per woning of maximaal 12.000 euro per woning, dat juist net dat verschil tussen de investeringskosten en de opbrengsten, dat maakt het tekort.

[0:48:26] En die is dan soms net even wat groter.

[0:48:32] Dank u wel.

[0:48:33] Wie voelt zich groepen om te reageren op de vraag over de provincies?

[0:48:36] De heer Baalmans.

[0:48:37] Als oude provinciebestuurder wil ik daar wel wat over zeggen.

[0:48:40] Kijk, dat is natuurlijk wel een ingewikkelde vraag.

[0:48:41] Een aantal van onze regio's zijn congruent met de provincie, maar een aantal ook niet.

[0:48:46] Als je naar Gelderland kijkt, een beetje afhankelijk van welk thema, maar gaat het om vijf tot zeven regio's.

[0:48:52] De heer Stoop vertegenwoordigt ook zo'n regio.

[0:48:55] Maar de NPVR-aanpak geldt in het grootste deel van Gelderland niet.

[0:49:00] En dat vindt de provincie af en toe best ingewikkeld.

[0:49:02] We hebben een goede relatie, maar bijvoorbeeld de Rijksoverheid deed een uitvraag richting de provincies om een bod te doen op vestiging van Rijkswerkgelegenheid.

[0:49:12] Waar zou dat kunnen in de provincie?

[0:49:14] Dat zou dan voornamelijk moeten gebeuren in de kwetsbare regio's.

[0:49:18] Dat is in Gelderland I, de Achterhoek.

[0:49:20] Dat zou dan in Doetinchem moeten gebeuren.

[0:49:22] Vervolgens komt de provincie met een bid dat het ook heel goed is dat er heel veel rijkswerkgelegenheid blijft en komt in Apeldoorn en in Arnhem en in Ede.

[0:49:30] Dan zit je weer een beetje in goed vries aan de laatste mem.

[0:49:33] Dat is eigenlijk niet wat je wilt.

[0:49:34] Soms is het ook wel wat ingewikkeld en zoeken.

[0:49:36] Dus in de regel gaat het goed, maar bij grote verdeelvraagstukken niet altijd.

[0:49:43] Dus dan moet je toch ook de mouwen opstropen en ook op provinciehuis dit soort gesprekken voeren.

[0:49:50] Dank u wel.

[0:49:51] Nog een aanvulling van de heer Stoop.

[0:49:53] Het kenmerk van de regio Rivierenland is dat wij het meest westelijke deel van Gelderland zijn.

[0:49:57] Dus met die provincie hebben we in elk geval een goede connectie.

[0:50:00] We trekken ook veel samen op.

[0:50:03] Maar de werkelijkheid is ook dat aan de noordgrens van onze regio is de provincie Utrecht, aan de westkant is de provincie Zuid-Holland en aan de zuidkant de provincie Noord-Brabant.

[0:50:11] In andere woorden, we hebben daar ook volop mee te maken, maar de oriëntatie binnen die provincies is niet op Rivierenland gericht.

[0:50:17] Maar we hebben wel te maken met de problematiek die ook mede vanuit die provincies op ons afkomt.

[0:50:21] Dus eigenlijk pleiten wij dan, juist omdat het ook een bijna bovenprovinciale aangelegenheid voor, ook om die regiekracht vanuit het Rijk, dan moet ongetwijfeld zal dat weer bestuurlijke drukte opleveren.

[0:50:32] Maar wij zien vooral ook dat die opgaven die wij hebben in onze regio, centraal gelegen in Nederland, effecten hebben op alle aanpalende regio's.

[0:50:41] En als laatste, als ik toch van die gelegenheid gebruik mag maken, ik ben van harte welkom op onze nationale kerstparty 26 juni 2026 in Tiel.

[0:50:57] Misschien moet ik ook nog even iets over zeggen, omdat mevrouw Den Hollander al aangaf, wij zijn een provincie-overstrijdende regio.

[0:51:05] Groningen-Assen en ook de provincies Groningen en de provincie Drenthe, die doen daar ook in mee.

[0:51:09] Dus wij vormen gewoon een gezamenlijk bestuurlijke eenheid.

[0:51:14] En natuurlijk is het zo dat je als regio dan ook wel eens vindt dat de provincie iets te veel aandacht besteedt aan een andere regio.

[0:51:21] Maar goed, over het algemeen zien wij dat gewoon als een gezamenlijke opgave en zo voelen wij dat in de regio Groningen als en ook dat wij samen met de provincie daarin optrekken.

[0:51:31] Provincies, moet ik zeggen.

[0:51:33] Dank je wel.

[0:51:33] Mevrouw Huizinga nog een vraag.

[0:51:36] Ja, ik heb nog een vraag aan de heer Boumans, want hij had een mooi opiniestuk over dat misschien een ministerie naar Doetinchem zou moeten.

[0:51:47] Maar in ieder geval was het pleidooi meer van zorgen ook voor dat je die rijksambtenaren gaat spreiden of dat je ergens een ministerie in de landen realiseert.

[0:51:59] U gaf ook aan dat u graag betrokken wil worden bij wat we hier doen in Den Haag.

[0:52:05] Dat hoor ik heel vaak.

[0:52:07] Dus hoe ziet u de combinatie daarin?

[0:52:09] Zegt u nou van Den Haag komt meer naar de regio en betrekt ons nog meer?

[0:52:16] Of is het echt een werkelijk pleidooi voor een ministerie in Doetinchem?

[0:52:20] Dank u wel.

[0:52:21] Mevrouw Otsekwaai, nog een vraag?

[0:52:22] Ja, ik had ook een vraag aan de heer Bouwmans, want u had een mooi pleidooi over het mbo.

[0:52:29] Ik vroeg me even af wat is er volgens u voor nodig om die mbo-studenten en daarmee dus ook opleidingen in, ik noem het even krimpregio's in het algemeen te houden, niet alleen specifiek uw eigen regio.

[0:52:44] Ja, dat was mijn vraag.

[0:52:46] De heer Bouwmans, voor de laatste twee vragen in dit blok.

[0:52:48] Dank u wel, mevrouw voorzitter.

[0:52:49] Misschien die laatste vraag.

[0:52:50] Ik denk voor NBO is heel erg belangrijk bereikbaarheid, waar u eerder op wees.

[0:52:54] Dus zorg dat die NBO-instellingen gewoon goed bereikbaar blijven.

[0:52:58] En twee, in krimpreetjes moet je gewoon faciliteren dat de klassen ietsje kleiner kunnen zijn.

[0:53:05] Want anders voldoen je niet aan de macro-doelmatigheidseisen en dergelijke.

[0:53:10] Dat is eigenlijk het issue, denk ik.

[0:53:11] En als er bij ons geen timmermannen, bakkers etcetera meer worden opgeleid, dan gaat het echt heel snel de verkeerde kant op.

[0:53:18] Dat is, denk ik, die.

[0:53:20] Nou, ik had zelf gedacht ministerie van Algemene Zaken.

[0:53:24] Dat leek me eigenlijk wel mooi.

[0:53:25] Nee, zonder gekheid.

[0:53:26] Kijk, ik denk dat wij allemaal heel goed begrijpen dat het Kerndepartement gewoon... Nou ja, hij woont in de buurt, hè, geloof ik, dus woonde.

[0:53:34] Nee, maar zonder gekheid.

[0:53:35] Kijk, ik snap heel goed dat het Kerndepartement gewoon in Den Haag hoort te zijn.

[0:53:37] U zit hier, dit is het hart van de democratie, dus dat begrijp ik heel goed.

[0:53:41] Maar het gebeurt toch regelmatig dat een uitvoeringsdienst wel in Den Landen terechtkomt?

[0:53:46] In onze regio is nog de Belastingdienst gevestigd, daar zijn we heel blij mee.

[0:53:51] Maar meer is er ook niet.

[0:53:53] En er is wel ruimte voor Rijkswerkgelegenheid in onze regio.

[0:53:57] En wat is nou de porté daar eigenlijk achter?

[0:53:59] Tweeënlei.

[0:54:00] Het is gewoon ontzettend goed dat de Rijksambtenaren ook op verjaardagsfeestjes en andere gelegenheden komen in de regio, omdat mensen gewoon bij het Rijk werken.

[0:54:08] Dat is ook een soort van...

[0:54:09] Het organiseert vanzelf een erbijheid.

[0:54:11] In onze regio kennen heel veel mensen helemaal niemand die voor het Rijk werkt of daarbij betrokken is.

[0:54:15] Dat is eigenlijk heel vreemd.

[0:54:16] Het andere is, ik denk ook gewoon, in het maken van beleid is het goed dat mensen ook in de regio wonen.

[0:54:23] Gelukkig in de Tweede Kamer zijn er ook genoeg Kamerleden die elders in Nederland wonen en moeten goed in balans zijn.

[0:54:29] Dus tussen Randstad en regio, denk ik.

[0:54:31] Maar voor de departementen geldt toch heel veel dat mensen in een OV-straal van pak een beetje een half uur, denk ik, van de departementen wonen.

[0:54:39] Het kan heel erg helpen als je weet wat er in de regio speelt en wat je dagdagelijks doet.

[0:54:43] Dat denk ik met name met pleidooi.

[0:54:45] En een mooi klein uitvoeringsdienstje.

[0:54:47] Ik had gedacht, uitvoeringsdienst voor de regio, die kan mooi naar Doetinchem.

[0:54:52] Beginnen we klein, worden we vanzelf groter.

[0:54:55] Die is taal nog voor een aanvulling op dit laatste punt.

[0:54:57] Ja, nog een kleine aanvulling, want ik zie ook nog wel een voordeel als er dan een departement of een deel vanuit Den Haag naar de regio gaat, want dan wordt hier wat kantoorruimte vrijgespeeld en dan kun je voor woningbouw of voor asielopvang, dat zou toch uitstekend zijn?

[0:55:12] Ik bedoel, ik zie alleen maar voordelen.

[0:55:16] Dank, we komen aan het einde van dit blok.

[0:55:18] Dank u wel allemaal voor uw inbreng.

[0:55:20] We gaan wisselen en dan gaan we om vier uur verder met het volgende blok.

[0:55:24] Dank je wel.

[1:00:03] Goedemiddag allemaal.

[1:00:05] Ik stel voor dat wij verder gaan met het rondetafelgesprek.

[1:00:09] We zijn aangekomen bij blok 2, de Belangenbehartigers.

[1:00:14] En we hebben hier aanwezig de heer Jan de Boer, persoester van het M50, mevrouw Damsma, voorzitter van de Landelijke Vereniging voor Kleine Kernen, die heeft een K te viezen, voorzitter van de K80, en mevrouw Nauta, voorzitter van de P10.

[1:00:26] Ik weet waar het allemaal voor staat, maar misschien dat u in een inleiding nog heel even kort kan toelichten

[1:00:29] voor wie u hier bent.

[1:00:32] Dan geef ik graag het woord aan de heer De Boer voor zijn inbreng.

[1:00:37] Dank u wel, voorzitter.

[1:00:40] Ik dank ook leden van de Kamer voor de uitnodiging.

[1:00:44] Ik was gisteravond even in de stress.

[1:00:46] Ik ga even kijken.

[1:00:47] Ik ben oud-docent.

[1:00:48] Ik ga altijd kijken of alles compleet is, of de stukken erbij zitten.

[1:00:51] Ook de position paper van de M50, die zat er niet bij.

[1:00:54] Maar ik heb begrepen dat dat in de loop van vandaag is hersteld.

[1:00:59] Dus dat u daar ook de beschikking over heeft.

[1:01:01] Wij zijn een groeiend netwerk van zo'n 80 leden.

[1:01:06] We staan een beetje voor een derde van ons inwonersaantal in Nederland.

[1:01:10] En die M50, daar zit wel een soort grote gemeenschappelijke deler in de meeste leden waarvoor je kunt spreken.

[1:01:18] Allereerst hebben ze vaak een centrum- of een regiofunctie.

[1:01:24] Het kan ook sprake zijn van een groot verzorgingsgebied waar ze verzorgen, of ze zijn daadwerkelijk centrumgemeenten.

[1:01:30] En dat betekent dat heel veel van onze leden een relatief hoog voorzieningenniveau hebben met behoordende druk.

[1:01:37] Denk aan winkelgebieden en de leegstand, bedrijventerreinen, maar ook voorzieningen op het gebied van scholen, cultuur en sport en de zorg.

[1:01:46] Alleen al bijvoorbeeld een theater voor een middelgrote gemeente.

[1:01:49] Ik neem even als voorbeeld Tiel.

[1:01:51] Het regio De Vierenland was hier ook aanwezig.

[1:01:53] Theater is een heel groot gebied, maar zo'n lid van ons kan niet zonder een theater.

[1:01:59] Maar het is wel in de begroting een miljoen à anderhalf voor een relatief kleine gemeente in dat gebied.

[1:02:04] Er zijn ook veel sociale vraagstukken bij dit soort gemeenten.

[1:02:08] Leden van ons, verwarde personen, daklozen, arbeidsmigranten, verslaafden, die trekken toch ook naar die kleinere centrumgemeenten toe.

[1:02:18] We zijn flexibel en we zijn erbij, maar hier en daar ook wel een beetje overbelast door alle taken die we hebben gekregen de afgelopen jaren.

[1:02:26] We vonden elke regio telt een prachtige eerste start.

[1:02:30] Het heeft heel veel geholpen aan het bewustzijn.

[1:02:32] We staan er ook volledig achter.

[1:02:34] De moties die daarna zijn aangenomen, ook de nieuwe regeerakkoord, het rapport van Han Polman, geeft ons heel veel kansen in de hand om naar die actie over te gaan, wat ook in het eerste blok is gezegd.

[1:02:47] Ik heb in onze precision paper ook wat voorbeelden genoemd en dat gaat met name over die beleids- en investeringslogica.

[1:02:55] Wij vinden dat voor veel leden krijgen we terug dat de beleid te verkokerd is, gericht per ministerie.

[1:03:02] Ik heb een voorbeeld van een schoolbestuurder.

[1:03:04] ...in een kwetsbare wijk waar je een stapeling hebt van problemen... ...en ook generatie op generatie.

[1:03:10] Men krijgt van OCW subsidies, dat is heel mooi... ...om ontbijten en warme maaltijden en activiteiten naar school.

[1:03:17] Vervolgens, na een jaar of drie, vier, scoort groep 8 boven het landelijk gemiddelde.

[1:03:22] Prachtige prestatie.

[1:03:24] Dat is einde subsidie.

[1:03:25] Maar de problemen in de buurt, die zijn niet opgelost.

[1:03:28] Ik praat hier over een van onze leden uit het Stedelijke Netwerk...

[1:03:31] Die zijn er nog altijd, dus er wordt gekeken vanuit een koker en niet integraal.

[1:03:38] Veel regelingen ervaart men als te kortdurend, korte termijnen, de voorbeeld van Den Helder met preventie van gezag kunt u kennis van nemen.

[1:03:46] Of de schaal is niet passend, dat geldt voor Oostenrijd als het gaat om de winkelgebieden en de regelingen die daarvoor zijn.

[1:03:52] Of er wordt teveel of veel cofinanciën gevraagd of er wordt bijbehorend bureaucratie, allemaal

[1:03:58] Goed bedoeld, maar voor middelgrote gemeenten met ook een beperkt capaciteit aan ambtenaren en ook de zoektocht überhaupt naar goed personeel is dat wel een hele grote uitdaging.

[1:04:10] Dus wij pleiten eigenlijk voor een compleet herzienen relatie rijk regio te beginnen.

[1:04:18] Andere manieren samenwerken, ik heb dat in de samenvatting ook zo genoemd, te coördineren.

[1:04:23] Het ministerie zou een idee kunnen zijn, een integrale of een opgave-gerichte benadering, structurele financiering, echt wat op de langere termijn gaan kijken, niet regelingen van twee of drie jaar.

[1:04:34] en de regio als uitgangspunt of de middelgrote gemeente centrum voorziening als uitgangspunt te nemen.

[1:04:41] Dus ook ruimte voor maatwerk kwam eigenlijk ook het eerste blok ook goed naar voren.

[1:04:46] Ik denk dat even als als inleiding.

[1:04:48] Oh ja, ik wil ook nog wel eindigen met een mooi voorbeeld hoe het heel goed kan werken.

[1:04:52] Wat ik van de leden ook terug krijgt.

[1:04:54] Het is de WOKT regeling.

[1:04:56] Dan hebben we het over bouwen en wonen.

[1:04:57] Die is aangepast dat veel meer gebieden daar gebruik van konden maken.

[1:05:01] Dan krijgen ook de complimenten over.

[1:05:03] Dat moest ik ook zeker noemen.

[1:05:04] Dank u wel, voorzitter.

[1:05:12] Allereerst dank dat we voor de gelegenheid gebruik mogen maken om hier iets te mogen vertellen als Landelijke Vereniging voor Kleine Kernen.

[1:05:22] Wij zitten diep in de haarvaten van heel veel regio's in dit land, met een achterban van ruim 4000 dorpshuizen, dorpsorganisatie,

[1:05:32] en alle inwoners die daarbij betrokken zijn.

[1:05:36] En ik ben dan ook blij dat wij vandaag als enige niet-overheidsdeelnemer aan deze ronde tafel zitten.

[1:05:42] Het geluid van de dorpsbewoners mogen we dan ook zo laten horen.

[1:05:48] Om dit goed te kunnen doen, wil ik jullie graag meenemen in hoe de bewoners de laatste jaren, sinds het rapport elke regio telt, hebben beleefd.

[1:05:57] En het is alweer drie jaar geleden

[1:05:59] 27 maart 2023, om precies te zijn, dat het rapport uitkwam.

[1:06:05] Met veel aandacht in de media over een neerwaartse spiraal van versraling met verstrekkende gevolgen voor het gemeenschapsleven in veel regio's.

[1:06:16] Dit zet de leefbaarheid van dorpen, buurten en gemeenschappen onder druk.

[1:06:21] En bedenkt u eens hoe het voor inwoners was om dit in de media toe te horen.

[1:06:25] In een dorp als Anssen, Itskenhuizen, Buggenum of Oude Sluis.

[1:06:33] Het gevoel was eindelijk, ze zien het.

[1:06:36] Ze zien en begrijpen wat wij al jaren ervaren.

[1:06:39] Hoe erg niet geluisterd wordt en wat de gevolgen zijn van het beleid dat redeneert vanuit stad en randstad.

[1:06:47] Er gingen die avond mensen met iets meer vertrouwen slapen.

[1:06:51] omdat hun verhaal werd gehoord.

[1:06:53] En dat vertrouwen groeide toen de Tweede Kamer en het Rijk het rapport omarmden.

[1:06:58] Aan de slag met de aanbevelingen was het verhaal.

[1:07:01] Dus het herijken van de beleids- en investeringslogica van het Rijk.

[1:07:06] En twee, investeren in langjarige en substantiële programma's voor regionale ontwikkeling.

[1:07:13] En drie, het werken aan een vitale relatie tussen regio's en rijksoverheid.

[1:07:19] En dat zouden de inwoners gaan merken.

[1:07:21] Want terecht beschreef het rapport hoe belangrijk het juist zou zijn.

[1:07:26] Volgens elke regio telt is het essentieel om inwoners een grote rol te geven.

[1:07:32] Waar inwoners gelijkwaardig worden betrokken, is de kans op succes het grootst.

[1:07:37] Het enthousiasme in onze achterban groeide.

[1:07:41] Er was hoop voor Anssen, Itchenhuizen, Buggenum en Oudersluis.

[1:07:48] Er kwam een klinkende kabel.

[1:07:50] Allereerst bleek de ene regio toch iets meer mee te tellen dan de andere.

[1:07:55] Met de komst van het nationaal programma Vitale Regio's vielen een aantal regio's buiten de boot.

[1:08:02] Dorpsbewoners die zich herkenden in het rapport wisten nu al dat er bij hen geen langjarige en substantiële investeringen werden gedaan.

[1:08:11] Voor Ietskenhuizen en Anssen hield het verhaal daar voorlopig op.

[1:08:16] Ook veranderde de uitleg van het woord regio.

[1:08:19] Anders dan in het rapport waren dat ineens vooral de overheden.

[1:08:24] De gemeente is zeker belangrijk.

[1:08:26] Veel dorpsorganisaties en dorpshuizen werken er goed mee samen.

[1:08:31] Maar het is ook de overheid waar zij het meest tegenaan lopen, die niet altijd het inwonersperspectief begrijpt en die niet altijd wordt vertrouwd.

[1:08:40] De nieuwe uitleg zorgde voor twijfel in Buggenum en een oude sluis.

[1:08:46] Sindsdien is het voor de bewoners langzaam stiller geworden.

[1:08:51] Zij lazen in de media nog wel eens over regionale bijeenkomsten.

[1:08:55] Daar hadden ambtenaren en bestuurders bij elkaar gezeten om over hun regio te praten.

[1:09:00] Met, als het mee viel, ook een paar inwoners.

[1:09:04] Maar niet op de manier waar dat rapport over had gesproken.

[1:09:08] In de laatste Kamerbrief staat de regionale ambtenaren mogen bepalen of er een inwonersregisseur nodig is.

[1:09:17] Wat is er dan nog nodig, nog over van de gelijkwaardigheid voor inwoners?

[1:09:22] Ook horen inwoners dat er wel plannen voor hun regio worden gemaakt, maar dat er geen geld is om die uit te voeren.

[1:09:30] Zij vragen aan ons, de LVKK, wat komt er nog zo terecht van dat rapport?

[1:09:37] En bij ons, de Landelijke Vereniging Kleine Kernen, dezelfde vraag.

[1:09:41] We zien hier en daar echt wel inspanningen.

[1:09:44] Maar het blijft achter bij wat het rapport voorspiegelde.

[1:09:48] En dus bij Kamer en Rijk die het toegezegd hadden.

[1:09:54] Wat zou dat doen met het vertrouwen van mensen in de Nederlandse dorpen?

[1:09:57] De inwoners die drie jaar geleden zoveel hoop hadden.

[1:10:02] In Itskenhuizen, Anssen, Buggenum en Oude Sluis gaat het leven gewoon door.

[1:10:08] Ondanks de neerwaterspiraal van verschaling.

[1:10:12] Ook bij de uitvoering van het rapport zijn ze niet betrokken.

[1:10:15] Jammer.

[1:10:16] Maar uiteindelijk zullen ze ons toch nodig hebben, want de overheid kan niet wat wij als samenleving kunnen.

[1:10:27] We zouden de overheid enorm kunnen helpen als we wel gelijkwaardig mee kunnen doen.

[1:10:32] Als de inwonersstem in elke regio telt, kunnen we ook echt wat bereiken en kan het vertrouwen hersteld worden.

[1:10:41] Zoals ik in de gespreksnotitie al schreef, daar zijn een paar dingen voor nodig.

[1:10:46] Tenminste 1 miljard euro per jaar voor de uitvoering van de NPVR.

[1:10:50] Een gelijkwaardige rol voor inwoners.

[1:10:54] En bewonertrekkers die naast het trekken vanuit het Rijk en de regionale overheden, kan zorgen voor een actieve rol van de bewoners.

[1:11:04] Geachte Kamerleden, dank dat ik het verhaal mocht doen.

[1:11:07] En ik zie in ieder geval uit naar de vragen.

[1:11:10] De Landelijke Vereniging Kleine Kerde nodigt u graag uit de dorpen en de dorpshuizen door het hele land samen met ons te bezoeken.

[1:11:19] Dank u wel.

[1:11:21] Dank u wel.

[1:11:21] Het zijn nog heel veel weet ik uit ervaring.

[1:11:24] Ik geef het woord aan de heer Ten Katen.

[1:11:28] Dank u wel, voorzitter.

[1:11:30] Mijn naam is Jan Tekate.

[1:11:32] Ik ben burgemeester in het dagelijks leven van de gemeente Staphorst, maar ik zit hier als vicevoorzitter van de K80.

[1:11:38] De K80 is een netwerk van gemeenten, over het algemeen niet groter dan 25.000 inwoners.

[1:11:45] Dan hebben we het over 35 procent van alle gemeenten in Nederland.

[1:11:50] over 19 procent van de oppervlakte van heel Nederland, 2,1 miljoen inwoners.

[1:11:55] En op dit moment bestaat de K80 uit 68 gemeenten, van Vlieland tot Vaals, en van Pekelaar tot Capelle.

[1:12:07] Nou, dan hebt u er wel een beeld bij, denk ik.

[1:12:10] Ook wij hebben een bijdrage op schrift aangeleverd, die ga ik niet helemaal herhalen, maar een aantal dingen wil ik toch nog wel zeggen.

[1:12:18] Elke regio telt.

[1:12:20] Dat heeft geleid tot een grotere bewustwording van de noodzaak voor maatwerk in regionaal beleid.

[1:12:26] Dat onderschrijven wij.

[1:12:27] En ook de aandacht voor integraliteit in het beleid is een bijzondere positieve ontwikkeling.

[1:12:33] Een begin van cultuurverandering waarin verkokering plaatsmaakt voor samenwerking en waar het belang van brede welvaart, het is al vaker genoemd, centraal komt te staan.

[1:12:45] En in het nationaal programma

[1:12:46] Daarvoor roepen wij ook op om niet alleen te investeren in fysieke infrastructuur, maar ook in sociale en bestuurlijke infrastructuur, waaronder uitvoeringskracht bij de kleinere gemeenten.

[1:13:00] En het werd ook al in het vorige geblok door mevrouw Van Dong en Hermans aangevoerd.

[1:13:06] De uitvoeringskracht van kleine gemeenten die blijft onder druk staan.

[1:13:10] Structurele tekorten in het gemeentefonds raken kleine gemeenten disproportioneel hard.

[1:13:16] En dat belemmert ook de mogelijkheid om goed en volledig bij te dragen in de regionale opgave.

[1:13:23] Maar kleinschaligheid willen we absoluut niet zien als een zwakte, maar als een kracht.

[1:13:28] De kracht van kleinschaligheid die uit zich bijvoorbeeld in nabijheid en wendbaarheid, waar ook bijdragen in de kleine gemeenten, kunnen leveren aan grote opgaven.

[1:13:37] En dat doen we ook momenteel al.

[1:13:39] We zien in heel veel kleine gemeenten toch grotere opgaven landen, zoals woningbouw.

[1:13:43] Vele kleine maken een grote, defensie.

[1:13:46] en ook als het gaat over de energietransitie.

[1:13:49] Kleine gemeenten bieden bij uitstek ruimte voor pilots en proeftuinen.

[1:13:53] Onze bestuurlijke nabijheid, de korte lijnen en de wendbaarheid kunnen wij snel schakelen en lokaal maatwerk leveren.

[1:14:00] Dit maakt ons tot waardevolle, experimenteerruimte voor nieuw beleid.

[1:14:06] Dus kleine gemeenten ervaren zware druk op de uitvoeringskracht, maar beschikken juist door kleinschaligheid over grote nabijheid en ook over oplossingskracht.

[1:14:15] En de K80 die vraagt om structurele financiële versterking, ruimte voor maatwerk en erkenning van kleinschaligheid als kracht.

[1:14:24] En we roepen om op het potentieel van de dorpen, echt het potentieel van onze dorpen, wijken en kernen van alle gemeenten echt te gaan benutten.

[1:14:34] Dank u wel.

[1:14:35] Dank u wel.

[1:14:36] Tot slot in de ploeg, mevrouw Nauta.

[1:14:39] Dank u wel, voorzitter.

[1:14:40] Dank u wel voor de uitnodiging.

[1:14:42] Laatste in de rij.

[1:14:43] Als ik het nou even optel wat hier zit, dan ziet u hier ongeveer 6 miljoen inwoners zitten.

[1:14:49] die vertegenwoordigd worden door 174 gemeenten.

[1:14:52] En dan heb ik het nog niet over de elf provincies van mevrouw Damsma.

[1:14:55] Dus eigenlijk zit hier een belangrijk deel van Nederland.

[1:14:58] Daar even mee beginnen.

[1:15:00] P10.

[1:15:00] Sinds gisteren zijn wij met 34 gemeenten, grote plattelandsgemeenten, Krimpenerwaard is als laatste erbij.

[1:15:06] 750 kernen, 12.000 vierkante kilometer buitengebied, kortom de wat grotere plattelandsgemeente aan de randen van Nederland, zeg ik daarbij.

[1:15:20] Wij hebben twee pijlers als P-team, wij wisselen kennis met elkaar uit en stellen die kennis ook graag beschikbaar aan anderen, waaronder de Tweede Kamer, werken graag samen met de Universiteit van Wageningen,

[1:15:32] Kortom, kennis beschikbaar om u ook te voeden in uw belangrijke keuzes die u moet maken.

[1:15:38] En inderdaad, we doen aan belangbaarheid ging.

[1:15:40] Misschien is de belangrijkste boodschap wel van de P10 dat er geen één platteland is in Nederland.

[1:15:45] We zijn heel divers.

[1:15:47] En dat betekent ook dat de belangenbehartiging best af en toe lastig is.

[1:15:52] Ik heb het over de sierteelt, ik heb het over de wolf.

[1:15:55] Er zijn heel veel verschillende belangen.

[1:15:58] Ik dacht, misschien komen wij de commissie het beste tegemoet met een aantal voorbeelden, want wat de sprekers hiervoor hebben gezegd,

[1:16:07] Dat geldt ook voor de P10.

[1:16:09] Wij lopen tegen dezelfde dingen aan.

[1:16:11] Drie concrete voorbeelden.

[1:16:14] U weet dat op het platteland het openbaar vervoer een lastig ding is, dus iedereen heeft een auto, het kan niet anders.

[1:16:21] Maar we willen toch graag dat ook openbaar vervoer rijdt.

[1:16:25] Nou, rijdt het openbaar vervoer, en volgens mij had meneer Boumans daar het ook al over,

[1:16:31] rijdt met vrijwilligers.

[1:16:35] Vaak zijn auto's en busjes met een blauw kenteken.

[1:16:38] Het lijkt allemaal heel klein, maar daar heb je allemaal speciale regelgeving voor en dat past niet op de vrijwilligersstatus waardoor die busjes rijden tussen de kernen.

[1:16:49] Het zijn kleine dingen, maar regelgeving zit ons daarbij in de weg.

[1:16:53] Hetzelfde geldt voor de permanente bewoning van vakantiewoningen.

[1:16:57] die nu een hot item zijn in Den Haag en daar buiten.

[1:17:02] Wij pleiten voor maatwerk, want je kunt dit niet door een malletje stoppen.

[1:17:08] Elke gemeente heeft daarbij andere ervaringen.

[1:17:11] Vakantieparken hebben een andere ligging en status binnen de verschillende gemeenten.

[1:17:16] Dus geef ons de ruimte om dat soort zaken zelf aan te pakken.

[1:17:21] En landelijke wetgeving of ideeën zitten ons daar echt bij in de weg.

[1:17:27] Derde concreet voorbeeld.

[1:17:29] U heeft het al eerder gehoord vanmiddag.

[1:17:30] Ook wij lopen aan tegen een tekort van geschoolde arbeid.

[1:17:36] Wij merken dat werkgevers daar echt wel een rol in willen pakken.

[1:17:41] Die willen ook zelfs zover gaan dat ze bedrijfsscholen willen mogelijk maken.

[1:17:46] Maar ook daar lopen we tegen wet- en regelgeving aan.

[1:17:49] Want hoe zit het dan met diploma's die de jongeren die van bedrijfsscholen afkomen hebben, zijn die erkend, noem maar op.

[1:17:57] Dus u kunt zich voorstellen dat daar het af en toe behoorlijk schuurt.

[1:18:02] Dus maatwerk is nodig.

[1:18:04] Het gaat daarbij niet alleen om geld alleen.

[1:18:07] We weten dat in de laatste brief van de minister gezegd is dat er zo'n beetje tien miljard nodig is gedurende tien jaar.

[1:18:13] om elke regiotelt handen en voeten te geven en het nationaal programma Vitale Regio's.

[1:18:20] Maar het gaat niet alleen om geld, soms zelfs niet.

[1:18:23] Het gaat erom dat wij vragen aan Den Haag, denk anders, investeer in maatschappelijk rendement in plaats van alleen, maak sterker wat al sterk is.

[1:18:35] En als u dat doet, als u daarvoor ook wilt pleiten samen met ons, dan hebben we al heel wat gewonnen.

[1:18:40] We pleiten ook voor ontschotting, dat weet u. Departementen die samenwerken doen meer goed voor deze kant van Nederland, waar u nu tegen aankijkt, dan departementen die in hun eigen departement zitten.

[1:18:56] Gelukkig zijn daar heel veel bewegingen gaande in Den Haag, daar zijn we heel blij om.

[1:18:59] Ook in het regeerakkoord zitten haakjes waar we heel blij om zijn.

[1:19:03] Maar ik moet meneer Boumans even citeren, het is wel tijd om in actie te komen.

[1:19:08] Want het duurt lang en onze regio's hebben echt die steun van uw hart nodig.

[1:19:15] Dank u wel.

[1:19:17] Dank u wel.

[1:19:17] Dan gaan we naar de vragen van de leden.

[1:19:19] De heer Vermeer.

[1:19:22] Ja dankuwel voorzitter en de gasten bedankt voor ook hun enthousiasme en fanatisme waarmee ze zich van hun rol kwijt en ik denk dat dat in ieder geval een eerste geruststelling is dat de mensen strijden voor de voor de kleinere kernen en gemeentes en dorpen.

[1:19:39] Ik had nog wel, mevrouw Nauta noemde al een heel mooi voorbeeld over die regelgeving van busjes en hoe je dan vrijwilligers daar weer aankoppelt en allemaal gedoe over aansprakelijkheid en dat soort zaken.

[1:19:53] Ik was benieuwd of de andere leden nog iets voorbeelden kunnen noemen van echt hele praktische zaken

[1:20:01] die gewoon in de weg zitten, waarbij eigenlijk het ene ministerie het andere tegenwerkt en wat dan gevolgen heeft voor een dorpsken, een dorpshuis, een gemeente.

[1:20:12] Dank u wel, mevrouw Boelsma.

[1:20:15] Ja, als inwoner van Itchkenhuizen, ik moest wel lachen, ben ik wat zoekende.

[1:20:23] Want ik hoor nu heel veel verschillende verhalen, ook veel overeenkomsten.

[1:20:28] Maar het wordt wel steeds meer een berei voor mij, laat ik maar heel eerlijk zeggen.

[1:20:32] En iedereen zegt eigenlijk, we moeten nu aan de slag.

[1:20:37] Maar het is niet iets waarvan ik zeg, en dit is wat ik net ook al aan de vorige groep gevraagd heb, dat maatschappelijk rendement, hoe we daar wat meer handen en voeten aan kunnen geven.

[1:20:48] Dus mocht iemand van jullie daar een heel goed idee over hebben, dan hou ik me aanbevolen.

[1:20:53] Dankjewel, mevrouw Den Hollander.

[1:20:56] Ja, ook voor uw dank voor uw komst en uw verhaal.

[1:20:58] En ik combineer even tot nog toe de eerste en de tweede ronde, want wat mij triggerde is dat u ook eigenlijk allemaal zegt van de verdeling van rijksgelden zou anders moeten.

[1:21:07] Dat zegt de K80, dat zegt de M50, dat zegt iedereen.

[1:21:10] U heeft toch vooral ook mevrouw Dansma over de inwoner betrekken, maar die parkeer ik even voor de tweede ronde.

[1:21:16] Jullie hebben ook onderling contact, want jullie zijn ook veelal burgemeester bijvoorbeeld of hebben sprake in andere gremia.

[1:21:22] Zouden jullie met elkaar ook met een concreet voorstel kunnen komen hoe dan die rijksmiddelen anders verdeeld moeten worden?

[1:21:28] Want ik deel wat ik hoor vandaag dat heel veel beleid gemaakt wordt door mensen die uit de Randstad komen en dat ook in de veel fracties heel veel mensen die heel veel in de Randstad zitten en die het dus ook heel logisch vinden om daar vooral heel veel te investeren.

[1:21:41] Dus het zou ons ook kunnen helpen als u gezamenlijk met alle aanwezigen voor zover mogelijk kunt zeggen, nou, dit zou nou echt moeten veranderen.

[1:21:49] En dan ga ik me daar proberen bij onze Woord voor de Financiën voor in te zetten.

[1:21:55] Geen idee wie dat is.

[1:21:56] Ja.

[1:21:59] Heel goed.

[1:22:00] Mevrouw Nauta heeft... Mevrouw Nauta heeft de aanzet gemaakt om te komen tot concrete voorbeelden.

[1:22:06] Dus dat rondje ga ik eerst eventjes maken.

[1:22:08] En eerst de heer De Boer.

[1:22:12] Dank u wel, voorzitter.

[1:22:13] Het concrete voorbeeld heb ik genoemd in de position paper.

[1:22:17] Als je zegt van ministeries, men heeft ook last van elkaar.

[1:22:20] Dat is het voorbeeld van een van onze leden terneuzen.

[1:22:23] Dat je daadwerkelijk met die grensproblematiek zit.

[1:22:27] Het ministerie van Financiën heb je daar als karttrekker eigenlijk voor nodig.

[1:22:31] En dan zou het ook wel zo mooi zijn dat dat initiatief daar ook komt en dat die de andere ministeries erbij kan betrekken.

[1:22:37] En dat we niet vanuit de regio elke keer naar Den Haag moeten om steeds een heel klein stapje verder te zijn.

[1:22:44] Ook andere vragen beantwoorden of alleen eerst deze?

[1:22:47] Ik pak eerst deze.

[1:22:48] Mevrouw Damsma, voorbeeld van de regeldruk.

[1:22:51] Ja, de regeldruk.

[1:22:53] Naar het voorbeeld van kleine supermarkten, lokale supermarkten.

[1:22:59] De verplichting om snelle, duurzame koeling te gebruiken in supermarkten.

[1:23:04] Dat is steeds meer een van de dingen om supermarkten op te dragen.

[1:23:09] In vele kleine kernen vallen nu die investeringen voor supermarkten... Ja, dat is een veel te grote investering.

[1:23:16] Dat gaat gewoon niet lukken.

[1:23:18] En dat betekent dat als het nog net opgebouwd is, het weer afgebroken wordt omdat ze niet aan die eisen kunnen voldoen.

[1:23:24] Om eventjes aan te geven...

[1:23:26] hoe ingewikkeld dat is om die leefbaarheid in zo'n kennelijk kern met een samen opgebouwd supermarkt om dat voor elkaar te krijgen.

[1:23:35] Dank je wel.

[1:23:36] Dirk ten Katen.

[1:23:38] Ja, ik denk dat een goed voorbeeld is wat we ook als K80 als vaker naar voren hebben gebracht.

[1:23:44] Dat zijn bijvoorbeeld de spuks waar heel veel administratieve lasten in zitten en voor kleine gemeenten

[1:23:52] het soms gewoon niet loont of er zich voor jou de moeite daar weer een medewerker voor vrijmaakt met nog een accountscontroller er overheen.

[1:24:01] En loont het dan wel de moeite om soms ook voor wat kleinere bedragen wellicht daar toch heel veel ambtelijke capaciteit op te zetten?

[1:24:09] Dat zou voor mij een voorbeeld zijn.

[1:24:11] Dank u wel.

[1:24:12] Dan de vraag van mevrouw Boelsma over het maatschappelijk rendement.

[1:24:15] Wie wil daarop reageren?

[1:24:17] Ik zie mevrouw Nauta naar de microfoon graag.

[1:24:20] Dank u wel.

[1:24:21] Ik kan me voorstellen dat het een brei is met maatschappelijk rendement.

[1:24:26] Bedoelen we dat het rapport Elke regio telt toont aan dat de neiging van de rijksoverheid is om te investeren in wat al sterk is.

[1:24:37] Dus waar het economische rendement het hoogst is.

[1:24:40] Wij zeggen, en dat staat ook in de aanbevelingen van elke regio, dat het maatschappelijk rendement van evenveel waarde is.

[1:24:47] Want ook in onze regio's wonen mensen die belasting betalen, die willen wonen en werken waar ze groot geworden zijn.

[1:24:56] En dat maatschappelijk rendement zou een rijksoverheid kunnen versterken door heel bewust ook in die regio's te gaan investeren.

[1:25:04] Als het gaat om onderwijs, openbaar vervoer, zorg, noemt u maar op.

[1:25:09] Dus dat bedoelen we met maatschappelijk rendement.

[1:25:12] En als het mag, voorzitter, om gelijk de vraag te pakken.

[1:25:14] Die gaat over van mevrouw Den Hollander, van kom dan met een plan.

[1:25:21] Daar liggen plannen, dat is het hem.

[1:25:24] Wij hebben natuurlijk ons nationaal programma Vitale Regio's, dat is voortgekomen uit elke regio telt, maar daar zit niks achter.

[1:25:32] Dus alle regio's die daaraan hebben meegewerkt, hebben zich echt een slag in de ronde gewerkt om mooie plannen te maken.

[1:25:39] Die liggen er, maar nu moeten we verder.

[1:25:42] Dus dat is ook die actie die we bedoelen.

[1:25:44] En wij willen met liefde daar, want ik weet zeker dat we dat kunnen doen, daar ook een soort samenvatting van maken.

[1:25:51] Maar dat zijn wel de plannen die zijn gemaakt, die zijn geworteld in de regio's.

[1:25:56] En dat hebben we nodig.

[1:25:57] We moeten niet meer over de mensen heen, maar met de mensen samen.

[1:26:02] Dank u wel.

[1:26:03] Dirk ten Katen.

[1:26:04] Ja, en in aansluiting daarop, als je het dus met de mensen wil doen, dan zijn het ook de gemeenten, de eerste overheid, die dichtst bij die mensen staan.

[1:26:16] En daar heb ik ook in mijn eerste verhaal al verteld, die nabijheid.

[1:26:19] En dan snap ik de vraag van mevrouw Hollander heel erg goed om hem ook een beetje terug te tikken van ja, beste gemeente, los het dan met elkaar op.

[1:26:28] Ik denk dat we zo langzamerhand op een punt zijn beland dat we echt moeten

[1:26:32] nogmaals moeten benadrukken dat de koek toch misschien richting gemeenten als eerste overheid en als je dan in die regio aan de slag wil dat die koek toch een klein beetje groter moet worden.

[1:26:45] Mevrouw, ik ben even aan het kijken.

[1:26:47] Mevrouw Damsma nog?

[1:26:49] Ze lopen nu een beetje door elkaar.

[1:26:50] Dus we hebben nog maatschappelijk rendement en gemeentefonds.

[1:26:53] En meteen de volgende vraag van, en hoe gaan we dat nou organiseren en financieren?

[1:27:00] Eens met ook de vorige sprekers.

[1:27:02] En wat het nou zo mooi is, is dat

[1:27:04] de overheden, en in dit geval de gemeenten in de regio, dat wij als landelijke vereniging onafhankelijk, neutraal, maar voor alle inwoners zorgen dat, in ieder geval inwoners en gemeenten, dat je het met elkaar kunt doen.

[1:27:19] Wij zijn dat mooie spin in het web, de katalysator,

[1:27:24] om te zorgen dat het gewoon kan.

[1:27:27] Want heel veel inwoners haken vaak af als er inwonersinitiatieven zijn om een aantal dingen te organiseren, om de ontmoeting in die kleine kernen te organiseren.

[1:27:37] Maar wij kunnen juist als landelijke vereniging met overal de kennis en de kunde in huis, met provinciale organisaties, zorgen dat de inwoners en de gemeenten samen op kunnen trekken.

[1:27:48] En wij zouden echt graag zien dat we, er is al zo ontzettend veel

[1:27:53] onderzocht en geschreven, gaat inderdaad nu uitvoeren.

[1:27:57] Er is niets verder nog een onderzoek nodig.

[1:27:59] We hebben het allemaal op tafel en we kunnen dat gezamenlijk gewoon oppakken.

[1:28:04] De heer Boernoeg op dit punt.

[1:28:06] Heel kort nog aanvullend, recht doen aan verschillen die er zijn.

[1:28:10] En dan is het of ministerie aanbodgericht of is het vraaggericht vanuit de regio.

[1:28:16] Ik denk dat in de cultuur, in die structurele samenwerk tussen rijk en regio, dat we daar echt grote stappen kunnen zetten.

[1:28:23] En dat begint met verder analyse en dat begint misschien met verdiepingstafels.

[1:28:27] Het vervolgt toevallig Den Helder, Noordkoop, ook een onderdeel van de vitale regio's, hebben we ook de eerste stap.

[1:28:32] Maar echt de volgende stap naar actie, daar hebben we echt wel FHAL behoefte aan.

[1:28:36] En ook onze leden.

[1:28:38] Oké, dankjewel.

[1:28:40] Dick Lemmink.

[1:28:42] Voorzitter, dank u wel en dank aan de spreeks natuurlijk.

[1:28:44] Ik herken heel erg de pannezijnen.

[1:28:46] Volgens mij hebben we op een bierfieldje ook heel snel uitgerekend wat voor bedrag erbij hoort.

[1:28:50] Het goede nieuws is dat het staat op de Rijksbegroting, maar het is een politieke keuze waar we het aan uitgeven uiteindelijk.

[1:28:55] Een vraag aan de heer Ten Katen.

[1:28:58] Ik maak me wat zorgen soms over de democratische legitimatie van lokaal bestuur en we zien natuurlijk dat

[1:29:05] We gaan dat morgen ook weer in een werkbusje doen, zodat een aantal van onze missie-collega's dat gemeenschap vaak herindelen, opschalen.

[1:29:13] En we zien dat ook in de regionale samenwerking wat taken naar de regio gaat en steeds verder eigenlijk af komt te staan van de lokale gemeenschap zelf.

[1:29:21] En wat zouden wij moeten doen om te zorgen dat die kleine gemeenten ook in staat zijn om hun taken nog te blijven doen?

[1:29:27] Dat bedoel ik niet alleen het gelte, want dat is mijn helder natuurlijk.

[1:29:30] Maar ik kan me ook voorstellen dat een aantal taken misschien niet meer bij de gemeente past om te zorgen dat die kleine gemeenten ook kunnen blijven bestaan en dat we niet alleen maar bij grote visiegemeentes gaan eindigen in dit land.

[1:29:40] Dankjewel.

[1:29:41] Mevrouw Huizinga.

[1:29:43] Ja, mooie vraag.

[1:29:44] Dank u wel, voorzitter.

[1:29:46] Ik hoor veel verhalen vanuit de gemeente en dan vanuit alle, ja, eigenlijk initiatieven die er zijn.

[1:29:53] Het zijn vooral heel veel afkortingen, P10, K80, LVVK, M50 en dat duizelt je soms een beetje hoe dat dan zit.

[1:30:02] Maar het verhaal van mevrouw Damsma had het vooral over de inwoners waar het uiteindelijk terecht moet komen.

[1:30:10] En in het pleidooi wat ik gelezen heb daarover gaat het ook vooral om zorg dat je ook een bewonerstrekker aanwijst.

[1:30:19] Dus dat er toch nog wat meer input vanuit die bewoners gaat komen en dat het niet ergens hangt.

[1:30:24] Dus kunt u daar nog iets meer op toelichten van hoe je dat voor u ziet?

[1:30:29] Dankjewel.

[1:30:30] Mevrouw Tsekai.

[1:30:32] Ja, het duistert mij eerlijk gezegd ook een beetje, dus ik begreep dat gevoel van mijn collega wel.

[1:30:38] En dat zit er met name in de vele verschillende samenwerkingsverbanden en de transparantie die mijn collega Klemink... Dus transparantie van besluitvorming bedoel ik daarmee, waarbij ik uiteraard niet twijfel over de integriteit van degene hier aan tafel, maar de transparantie van besluitvorming en waar welke beslissingen worden genomen me wel zorgen baart.

[1:30:58] Dus ik was een beetje benieuwd van hoe werkt men onderling nou samen?

[1:31:02] Hoe verhoudt een aantal van deze organisaties zich bijvoorbeeld ook tot de VNG?

[1:31:10] Daar ben ik wel benieuwd naar.

[1:31:12] Dank je wel.

[1:31:13] Eerste vraag van de heer Klemmink aan de heer Ten Katen.

[1:31:17] Ja, met name gericht op de democratische legitimatie.

[1:31:22] En u zei van ja, hoe kunnen we nou de gemeente ondersteunen?

[1:31:24] Nou, ik noem het toch nog even, maar u hebt het zelf ook al ingevuld voor een deel.

[1:31:30] Zorgen dat we financieel in ieder geval goed aan de lat staan, zodat we de dingen kunnen doen die we doen.

[1:31:35] En verder zou ik bijna zeggen van ja, toch

[1:31:38] samenwerking bevorderen en dan weet ik dat ik een beetje op dat hellende vlak kom waarvan u zegt van is dan democratische legitimatie wel geborgd en ik denk toch als ik zie in welke regionale verbanden maar ik betrek het even naar mijn eigen kleine gemeente toe waarin we zitten dan zie ik toch dat dat absoluut geborgd is en dat denk ik even dan komen we het vorige blokje de regio Zolle

[1:32:06] een samenwerkingsverband van toch best heel veel gemeenten en zelfs in vier provincies waarbij ook raadsleden echt goed zijn aangehaakt en goed me kunnen meespreken en ook iedere keer de uitvoeringsagenda of datgene wat eronder ligt toch wel met elkaar kunnen bespreken.

[1:32:25] En ik snap uw zorg en ik zie ook

[1:32:28] elke bestuursperiode weer een rekenkameronderzoek voorbijkomen wanneer het gaat over democratische legitimatie.

[1:32:34] En toch denk ik wel dat samenwerking wel de kracht is.

[1:32:38] En natuurlijk proberen we ook binnen ons netwerk de K80 te bevorderen, dat we goede voorbeelden, best practices ook naar elkaar toe brengen, want dat helpt ons ook enorm.

[1:32:50] Dank u wel.

[1:32:50] Mevrouw Damsma over de bewonerscoördinatoren.

[1:32:54] Ja, dank u wel voor de vraag.

[1:32:56] Ik denk dat dat juist belangrijk is dat, en dat kwam in dat rapport ook naar voren, dat bewoners zo ontzettend echt betrokken moeten zijn bij de uitvoering van elke regio telt.

[1:33:08] Als Landelijke Vereniging Kleine Kernen hebben wij in al die

[1:33:13] bijna of de elf provincies.

[1:33:16] Flevoland zit daar niet bij omdat hij geen kleine kernen al zodanig kent.

[1:33:21] Vandaar eventjes de uitspraak.

[1:33:24] Maar dat we in alle provincies onze provinciale, professionele organisatie hebben die bewoners ondersteunen.

[1:33:32] En het zou zo mooi zijn als wij als organisatie, die er voor alle inwoners uiteindelijk in die kleine kernen is, om te zorgen dat zij mee kunnen doen aan tafel door onze professionaliteit ook daarvoor in te zetten.

[1:33:48] Daarom worden we ook gefinanceerd door het ministerie van Binnenlandse Zaken.

[1:33:51] En om even duidelijk te maken, voor de stedelijke gebieden is het de LSA-bewoners.

[1:33:59] Dus wij zijn gewoon elkaars even knieën, maar we hebben het land verdeeld in stedelijk en platteland.

[1:34:08] Dus wat dat betreft denk ik dat we al ongeveer 50 jaar die kennis in huis hebben om te zorgen dat wij het voor bewoners gemakkelijker kunnen maken om aan tafels te zitten,

[1:34:20] lokaal, regionaal als bovenregionaal.

[1:34:23] Dus wij zijn ervan overtuigd dat dat gewoon nog kan.

[1:34:28] Wie durft de vraag van mevrouw Tsakaya aan over de, we noemen het, bestuurlijke spaghetti ofzo?

[1:34:35] Nou, ik geef het woord aan de heer De Boer en daarna aan mevrouw Nouta.

[1:34:40] Ik zal een poging doen, voorzitter.

[1:34:43] Bedankt voor de vraag.

[1:34:44] En dan heb je ook nog K3.

[1:34:47] Nee.

[1:34:51] Ik denk dat wij, en collega's ook, dat we specifiek onze kenmerken hebben genoemd.

[1:34:56] En als je dan vraagt, nou, wat is dan de relatie tot de VNG?

[1:34:59] Dan zeg je van, nou, dat is 95 procent, dus één op één hetzelfde.

[1:35:03] Maar doordat wij, spreek ik even voor mijn eigen netwerk, onze tachtig leden hebben toch wel specifiek wat eigenschappen en zeggen van ja, dat past bij elkaar.

[1:35:10] Dat is goed, we willen kennis delen, we willen elkaar kennen, we willen ook, samen sta je sterk.

[1:35:15] Als we dat netwerk niet hadden gehad, had ik hier niet gezeten, is het heel moeilijk voor de middelgrote gemeente om voor de belangen op te komen met specifieke eigenschappen.

[1:35:22] Dat geldt denk ik voor ons alle drie.

[1:35:24] Daarnaast heeft de VEG met alle netwerken regelmatig overleg.

[1:35:28] Dat doet in dit geval hier onze voorzitter.

[1:35:31] En dit gesprek bespreken we vooraf, dus we verrassen elkaar niet.

[1:35:37] In grote lijnen hebben we dat ook goed met elkaar besproken.

[1:35:40] We zijn goed in contact met elkaar.

[1:35:42] Maar ik snap een beetje de spaghetti.

[1:35:45] En we zijn geen geheime clubs.

[1:35:48] We zijn netwerkorganisaties, dus we hebben leden.

[1:35:51] De leden dragen ons.

[1:35:53] De ambtenaren en bestuurders van de gemeenten die lid zijn doen het werk.

[1:35:58] We betalen wat contributie om een kleine kernorganisatie.

[1:36:01] te houden die dingen voor ons uitzoekt.

[1:36:04] We hebben een lobbycoördinator die kijkt van waar moeten we op insteken.

[1:36:09] Dus het is allemaal heel transparant.

[1:36:11] En we gaan ook om die vraag eerder te beantwoorden.

[1:36:13] Ook de gemeenteraden worden hierin meegenomen, want ja, die bescheren, die geven het geld voor de contributie.

[1:36:19] Dus die houden we ook allemaal op de hoogte van wat er gebeurt.

[1:36:24] Helemaal goed.

[1:36:26] Ga ik naar de heer Vermeer, als hij nog een vraag heeft.

[1:36:29] Ja, dank u wel voorzitter en allereerst moet ik mijn excuus maken dat ik zo dadelijk weer weg moet naar een plunair debat wat nu nog steeds aan de gang is.

[1:36:39] Dus excuses naar de burgemeesters, ik zal dat even online nakijken ergens later deze week nog.

[1:36:48] Morgen hebben wij een rondetafelgesprek bij de gemeentes Hilversum en Weidemeer over de voorgenomen fusie.

[1:36:56] Is een fusie van al die kleine gemeentes niet gewoon de oplossing van alle problemen die geschetst zijn hier?

[1:37:03] Niet dat ik dat voorstel, dat wil ik even benadrukken, maar dat is wat door sommige mensen genoemd wordt.

[1:37:13] En ik zou daar graag eens van u allen een, ja, de voorzitter zal wel zeggen, kort antwoord.

[1:37:20] Nee, ik ga u dat bestaan en ik ga ook inderdaad meteen het woord geven naar die, totdat u ook dadelijk kunt gaan.

[1:37:25] De heer De Boer.

[1:37:28] Ja, wat is klein?

[1:37:29] Ik ga uit van middel groot, dus dan spreken we tussen de 40.000 tot 80.000, 90.000 inwoners.

[1:37:35] Klein, dat is dan echt daar wel onder.

[1:37:38] En wat ik net zei, we zijn flexibel en erbij, dus we kunnen heel pragmatisch ook ons beleid uitvoeren.

[1:37:44] Hele mooie, mooie schaal.

[1:37:46] Dus ik zou daar niet voor pleiten voor nog meer schaalvergroting.

[1:37:52] Mevrouw Damsma?

[1:37:54] Vanuit ons perspectief, het maakt niet uit hoe groot of klein een gemeente is.

[1:37:58] Er bestaan gewoon zoveel kleine kernen in het land en dat zal altijd zo blijven.

[1:38:03] En dus ons maakt het niet uit of hoe het met een gemeente verder in ontwikkelingen gaat.

[1:38:12] Het zou u niet verwonderen dat ik niet pleit voor fusies.

[1:38:16] Tenminste, op het moment dat gemeentes zelf zeggen van wij zien een logisch verband en wij zien een samenwerking en die willen we graag omzetten in een fusie, dan houdt dat niemand tegen.

[1:38:29] Maar er zijn goede voorbeelden van kleine gemeenten die zich goed redden en ook aan alle

[1:38:35] blauwdrukken en protocollen kunnen voldoen.

[1:38:37] En we zien bij grotere gemeenten waar het soms niet lukt.

[1:38:41] En dat zit hem niet altijd in de schaal.

[1:38:44] Maar laten we ook heel helder zijn.

[1:38:45] Daar waar het niet lukt, dan kan een opschaling altijd een oplossing zijn, maar dan wel van onderop.

[1:38:55] Want dan is hij ook gedragen.

[1:38:56] Ik heb ook wel fusies gezien en ook ambtelijke samenwerkingen die ook bij elkaar zijn gegaan, omdat het niet bij elkaar past.

[1:39:06] Mevrouw Nauta?

[1:39:07] Belangrijkst is van onderop.

[1:39:11] Mijn buurman heeft daarin volledig gelijk.

[1:39:15] Mevrouw Bolsma?

[1:39:18] Ja, ik ga toch weer even verder op maatschappelijk nut, want ik kreeg een antwoord, maar ik weet dat maatschappelijk nut meegenomen moet worden in de wegingsfactor.

[1:39:25] Dus dat antwoord, dat zoeken wij altijd.

[1:39:29] De heer Vermeer gaat nu weg, maar die heeft er in de vorige periode van mij ook veelvuldig naar gevraagd van hoe borgen we dat dat ook meegenomen wordt in de afwegingen?

[1:39:38] En daar ben ik op naar zoek.

[1:39:40] Dus niet zozeer het maatschappelijk nut, daar zijn we denk ik hier allemaal over eens, maar wij zijn ook voorbijgangers en

[1:39:46] die na ons, dat het dan ook gewoon automatisch wordt meegewogen in de besluiten die we nemen.

[1:39:51] Hebben jullie daar ideeën bij?

[1:39:54] Vraag aan iedereen, of is er iemand die zich daar specifiek op gevoeld?

[1:39:59] U keek mij aan, want dan heb ik nog een deel van het antwoord.

[1:40:03] Heeft u het goed?

[1:40:04] Ik denk gelijk aan waar we mee bezig zijn.

[1:40:07] Bijvoorbeeld, dan wordt het concreter als ik praat over de P10, een plattelandstoets.

[1:40:12] En die gaat bijvoorbeeld in op als een investering gedaan wordt, wat heeft dat voor een effect op de leefwereld van een bewoner in het platteland, op het platteland?

[1:40:24] als het gaat om zorg, om onderwijs, om vervoer.

[1:40:27] Je hebt zo'n lijstje daarvan.

[1:40:30] In Europa werken ze daar al langer mee en wij zijn nu in Nederland bezig om samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken om daar een soort project van te maken.

[1:40:41] Ik denk dat dat heel concreet is en laat zien wat een investering in maatschappelijk rendement betekent.

[1:40:49] Mooi, dank voor de aanvulling.

[1:40:50] Mevrouw Damsma nog?

[1:40:52] Dat kunnen we zeker als LVKK ondersteunen.

[1:40:55] Wij zijn inderdaad ook in Europees verband bezig met die rural proofing, plattelandstoets.

[1:41:01] En daar is zo ontzettend veel mee al onderzocht hoe je dat uiteindelijk zou kunnen doen.

[1:41:08] En dit zou wel een hele belangrijke input kunnen zijn om te zorgen dat je het maatschappelijk effect veel beter kunt toetsen en uitvoeren.

[1:41:17] Dus absoluut eens met mevrouw Nauta daarin.

[1:41:21] Dank je wel.

[1:41:22] Mevrouw Den Hollander.

[1:41:25] Ik heb een vraag aan mevrouw Damsma en dat gaat over het inwonersperspectief en die inwoners veel meer betrekken.

[1:41:31] En ik had de indruk dat u daar ook een oproep naar het Rijk doet om de inwoners heel erg te betrekken.

[1:41:37] Ik merk zelf dat juist op het platteland en juist in de kleinere kernen het vertrouwen in de politiek en de afstand tot Den Haag als heel groot gevoeld wordt.

[1:41:47] Maar is het niet zo dat juist het contact met die lokale inwoner ook door de lokale overheden veel beter zou moeten in plaats van dat het door het Rijk gebeurt?

[1:42:00] En dan een hele korte vraag aan meneer Ten Kaats dat mag, want we hoeven niet alle vier te antwoorden op mijn vraag.

[1:42:06] K80 zoekt naar experimenteerruimte en wat is het eerste experiment wat u als K80 zou willen aangaan dan?

[1:42:13] Eerst mevrouw Damsma.

[1:42:16] Ja, de bewoners betrekken of tenminste beide plannen rondom regio samenwerking.

[1:42:25] Het gaat niet zozeer om de bewoners met het Rijk.

[1:42:29] Het was de bedoeling bij elke regio telt dat de bewoners

[1:42:33] heel precies betrokken zouden worden bij het uitvoeren van plannen en het bedenken van.

[1:42:40] Dat is wat anders.

[1:42:43] Inderdaad ben ik het met u eens dat het vooral gaat om de gemeentelijke overheden.

[1:42:48] Daar is het vertrouwen ook een stuk minder geworden.

[1:42:52] En dat is nou juist waar de LVKK probeert de bewoners daarbij te betrekken als neutrale organisatie om te zorgen dat de verbinding weer tot stand gaat komen.

[1:43:03] We hebben het vertrouwen van de gemeenten, maar we hebben ook het vertrouwen van de inwoners.

[1:43:07] En ik denk dat we daarin een hele belangrijke rol kunnen spelen.

[1:43:11] Dus het gaat echt inderdaad in eerste instantie om de gemeentelijke overheden.

[1:43:16] Dank je wel.

[1:43:17] De heer Ten Katen.

[1:43:18] Ja, dat voor experimenten, wat ik experimenteer, zouden we nu gelijk vragen.

[1:43:26] Ik denk dat ik wel ongeveer drie onderwerpen zou... Je zou iets kunnen bedenken op basis van alternatief openbaar vervoer.

[1:43:33] Er zijn al veel voorbeelden, maar ik denk dat we daar nog best eens over door kunnen praten.

[1:43:40] Zorg op het platteland.

[1:43:42] Kleinere zorginheden worden altijd in eenheden van 12, 24, noem maar op, gedacht.

[1:43:49] Wellicht dat kleinschaligheid daar ook nog wel eens een experiment kan verdragen.

[1:43:54] en blijf ik een beetje bij de zorg, huisarts en zorg, dat wordt ook steeds lastiger, dat we ook daar een klein beetje van blauwdrukken en zaak gaan afkomen en iets meer op basis van vertrouwen iets kunnen organiseren.

[1:44:10] Dankjewel.

[1:44:11] Ik ga naar het laatste blokje van drie vragen, Dirk Klemmink.

[1:44:14] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:44:16] Ik begrijp mijn collega, het duistert af en toe inderdaad aan de clubjes en de afkochtingen.

[1:44:21] En tegelijkertijd ben ik eigenlijk wel erg blij met de verschillende platformen en aan de verschillende type gemeenten.

[1:44:26] Ook omdat mij, ik weet niet hoe het met de collega zit, maar veel signalen bereiken dat de positie van de VNG natuurlijk niet altijd de positie is die past bij de verschillende type gemeenten.

[1:44:35] En dat binnen de WG... Meneer Boumas moet mij even niet luisteren, niet overigens.

[1:44:40] Natuurlijk ook verschillende soorten gemeenten net wat dominanter zijn, ook wat politieke stromingen betreft.

[1:44:46] Dus ik zou graag willen weten wat wij kunnen doen vanuit de Tweede Kamer, vanuit de Rijk, om uw verschillende platformen beter te ondersteunen en beter te positioneren in Den Haag.

[1:44:56] Dat is dan toch weer een vraag aan iedereen, denk ik, hè?

[1:44:59] Nee, maar dat is prima.

[1:45:00] Dan ga ik het raadje even af.

[1:45:01] De heer De Boer.

[1:45:03] Nou ja, het voorbeeld zoals vanmiddag ons uitnodigen, met ons in gesprek.

[1:45:09] Ik denk dat dat heel veel waard is, een hele mooie start.

[1:45:12] Dus ik zou bijna willen zeggen, ga zo door.

[1:45:14] Dat wordt zeer gewaardeerd.

[1:45:16] En ook, denk ik, door de collega's.

[1:45:18] Ik denk dat als eerste maar.

[1:45:20] En dan zijn er nu veel meer vormen, werkbezoeken en dergelijke.

[1:45:24] Maar dat is een instrumentarium dat u zelf ook kent.

[1:45:29] Dit zijn kaarten.

[1:45:30] Ja, dat zou ik ook zeggen.

[1:45:32] Blijf ons opzoeken, want wij willen heel graag ook met u in gesprek.

[1:45:37] En ik proef een klein beetje dat er wat verschil zou zijn tussen de platforms en het VNG en die is er niet.

[1:45:46] Ik denk dat we juist van toegevoegde waarden zijn voor het VNG, want ook daar waar even snel overlegd moet worden over de positie van een gemeente, dan is het heel erg lastig om met 342 gemeenten te spreken, maar de platforms die heb je heel snel bij elkaar.

[1:46:01] En ik zie dat de VNG daar steeds meer gebruik van maakt, dus ik denk dat we een goede aanvulling zijn.

[1:46:07] Mevrouw Nota.

[1:46:10] Onderschrijf ik volledig.

[1:46:13] U zou ons het beste helpen, want dat was uw concrete vraag, door de VNG in positie te houden, want die is de belangenbaardere van de gemeente.

[1:46:21] En als u nou specifieke onderwerpen heeft, dan weet u waar u ons kunt vinden.

[1:46:26] En dan zijn wij graag van de partij.

[1:46:29] Mooi.

[1:46:30] Mevrouw Huizinga.

[1:46:32] Ja, ik heb nog een vraag aan mevrouw Nauta.

[1:46:36] In het stuk geeft u duidelijk aan om landelijke regelgeving aan te passen om lokaal maatwerk te kunnen realiseren, zeker in grootschalige plattelandsgebieden.

[1:46:48] Nou zijn we natuurlijk heel erg fan van om steeds meer regels allemaal met elkaar te bedenken.

[1:46:52] Kunt u mij een voorbeeld noemen van regelgeving die we zouden moeten afschaffen bijvoorbeeld om meer maatwerk te kunnen realiseren?

[1:47:00] Dan geef ik het woord aan mevrouw Nauta.

[1:47:05] Het zijn er vele.

[1:47:06] Ik weet dat u in Den Haag bezig bent om die regelgeving te drukken.

[1:47:12] Waar wij tegenaan lopen is dat landelijke regelgeving is in de aarduniform.

[1:47:17] Dus we moeten allemaal datzelfde malletje door.

[1:47:19] En dat lukt niet altijd.

[1:47:21] Als je kijkt naar woningbouw, straatje erbij of wijk erbij.

[1:47:24] Ja, op het platteland is dat echt een ander verhaal dan in een stad.

[1:47:29] Dus wij zoeken naar ruimte binnen die regelgeving om zelf te kunnen acteren.

[1:47:35] Ik had het over blauwe kenteken, over scholingsbewijzen.

[1:47:40] Nou, zo zijn er nog heel veel andere voorbeelden waar je aanloopt tegen het regiden van wetgeving.

[1:47:47] Ja, dat is in de aard natuurlijk zo, maar wij proberen daarin te zoeken naar maatwerk.

[1:47:54] Bijvoorbeeld de vakantieparken vind ik straks een mooie testcase.

[1:47:58] Hoe gaan we dat nou goed doen?

[1:47:59] Terwijl we weten dat er woningnood is, maar je hebt ook nog belangen van recreatie, noem het maar op.

[1:48:05] Dus ja... Ja, dank je wel.

[1:48:08] Kijk naar de leden.

[1:48:09] Heeft iemand nog een laatste vraag?

[1:48:14] Dat is niet...

[1:48:20] Ik heb nog wel één laatste vraag.

[1:48:21] Ja, mevrouw De Nolan.

[1:48:23] Een vraag aan de heer De Boer dan.

[1:48:25] En wellicht ook aan anderen, maar vooral...

[1:48:29] Er is...

[1:48:30] ...behoefte aan meer geld.

[1:48:32] En dat is ook logisch.

[1:48:33] Dat horen we ook wel veel.

[1:48:34] Maar ja, dat is er eigenlijk niet.

[1:48:37] Dus laten we er ook gewoon heel helder over zijn.

[1:48:40] Maar als u één prioriteit zou mogen stellen, los van financiële middelen... ...wat zou dan de grootste prioriteit zijn?

[1:48:47] Want u had het hele verhaal over te veel kwartermijnregeling... ...te veel covid-nieuwsgevraagd, dan is er een relatie.

[1:48:51] Dus u heeft best wel veel ambitie.

[1:48:53] Wat is nou de grootste prioriteit voor u als het niet geld zou zijn?

[1:48:58] De heer De Boer.

[1:48:59] Dank u wel voor de vraag.

[1:49:01] Ja, wij hebben ons zeker in de position paper niet gericht op meer geld, maar het anders besteden.

[1:49:07] Ik denk dat dat wel de kern van onze bijdrage is, als je het goed leest.

[1:49:11] En ik weet niet hoeveel spuks we hebben in Nederland ondertussen, maar dat zijn er zo verschrikkelijk veel.

[1:49:16] En ja, dat is een woud aan tijdelijke regelingen met administratieve romsverlopen en allemaal goed bedoeld.

[1:49:22] Ik heb een voorbeeld van die van die scholen genoemd.

[1:49:25] Echt echt allemaal goed bedoeld.

[1:49:26] En we zijn er even blij mee.

[1:49:28] Maar je weet het is tijdelijk.

[1:49:29] Het houdt weer op en je moet weer.

[1:49:31] Je gaat weer naar een andere regeling.

[1:49:32] Soms zijn andere ministerie voor dezelfde doelgroep met een net iets ander probleem daar.

[1:49:38] En dan zeggen wij van ga je naar die middelgrote gemeenten kijken.

[1:49:41] Kijk naar de opgaven die zo'n

[1:49:44] gemeente heeft of zo'n verzorgingsgebied of zo'n deelregio, neem dat centraal en geef die ruimte voor verschillen die er zijn en kijk gewoon wat globaler naar de doelstellingen wat je dan wil bereiken.

[1:49:56] Dan heb je ook veel meer uitvoerdingsvrijheid, kun je veel meer accenten verleggen.

[1:50:00] Het is helemaal dichtgetimmerd.

[1:50:02] Het is net ook de vorige ronde genoemd met collega die het zei nog een accountus rapportje erbij en dergelijke.

[1:50:07] Daar kunnen we best wat met hetzelfde hoeveelheid geld kunnen we denk ik veel doelmatiger werken.

[1:50:14] Dank je wel.

[1:50:17] Oh, de heer Van Katen nog een aanvulling hierop?

[1:50:19] Nou, het schoot mij even om iets minder systeemwereld en iets meer leefwereld.

[1:50:25] Mooie boodschap om dit blokje mee te eindigen.

[1:50:28] Dank u wel.

[1:50:30] We gaan weer wisselen.

[1:50:31] Gaan we om vijf uur verder met blok drie.

[1:59:54] Goed, beste mensen, ik vraag iedereen om opnieuw de plek in te nemen.

[1:59:59] Dan gaan wij verder met blok drie.

[2:00:03] Het blok met de bestuurders van gemeentes in de regio.

[2:00:07] Ik heet welkom de heer Krijnen, burgemeester van IJstermargraten, de heer schouwwethouder Etten-Leur, mevrouw de Vries, burgemeester van Zuidwest Friesland.

[2:00:18] Ik doe m'n best.

[2:00:18] En mevrouw vermoedbestuurlijk persoon, contactpersoon en PVR, waar we al volgens mij heel vaak hier over de tong zijn gegaan.

[2:00:26] Ik geef de gelegenheid voor een korte inleiding.

[2:00:28] Ik geef het woord aan de heer Krijnen.

[2:00:30] Dank u wel, mevrouw de voorzitter.

[2:00:32] Dank aan de commissie voor de uitnodiging om hier vandaag iets te mogen vertellen als bestuurder uit de regio.

[2:00:40] Niet in een hoedanigheid van formeel bestuurslid-voorzitter van een samenwerkingsverband, maar als burgemeester die actor is in dat grotere geheel.

[2:00:52] De gemeente IJsselmar gaat,

[2:00:54] Ter introductie, voorzitter, kent zo'n 26.000 inwoners.

[2:00:58] We hebben 15 dorpskernen over een oppervlak van ruim 75 vierkante meter.

[2:01:05] We zijn ingeklemd tussen onze mooie stad Maastricht en de rest van het heuvelland, maar ook de plaats waar de Maas en de A2 ons land binnenkomen.

[2:01:16] En wij zijn een grensgemeente bij uitstek.

[2:01:19] We grenzen zowel aan de voerstreek, dat is Vlaanderen, als aan Fizee, dat is Wallonië.

[2:01:26] En wij zijn ook met recht de enige Benelux-gemeente van Nederland, want voor zover mij bekend zijn wij de enige gemeente die ook nog eens een jumelage hebben met een Luxemburgse gemeente, namelijk Clairvaux in ons geval.

[2:01:39] Dus die grens is voor ons niet alleen realiteit waarin wij leven, wonen en werken, maar ook iets wat bestuurlijk gedragen wordt.

[2:01:50] Fijn dat uw Kamer dit rond-de-tafel-gesprek vandaag opnieuw heeft ingepland, nadat het vorig jaar niet kon doorgaan.

[2:01:59] Ik heb toen ook wel gebruik gemaakt van de gelegenheid om een notitie in te dienen.

[2:02:03] Die hebt u allemaal kunnen terugvinden.

[2:02:08] Ik ben deze maand precies drie jaar burgemeester van IJsselmargaten en daarvoor heb ik 18 jaar hier bij het Rijk bij Binnenlandse Zaken gewerkt.

[2:02:17] Dus dit onderwerp ligt mij dan ook na aan het hart.

[2:02:20] Er is al heel veel gezegd door zeer gewaardeerde collega's vanuit andere delen van het land en ik zal in mijn bijdrage dan ook iets meer de focus leggen op wat ik in mijn eigen ervaring ook bij het Rijk heb gezien en de realiteit waarin ik nu zelf sinds drie jaar mag besturen.

[2:02:38] Elke regio telt.

[2:02:40] Dat is natuurlijk een boodschap waar je het moeilijk mee oneens kunt zijn.

[2:02:43] En de kern daarvan, voorzitter, is voor mij en mijn collega's maatwerk en structurele investeringen voor regio's met specifieke opgaven.

[2:02:54] En uw commissie heeft ons uitgenodigd om te vertellen, ja, wat gaat er eigenlijk goed en wat kan er beter?

[2:03:00] Als ik kijk naar wat er goed gaat, vanuit mijn perspectief, dan hebben we met elke regiotelt een beweging ingezet.

[2:03:08] Is die ingezet door het Rijk en zijn we daar als

[2:03:11] gemeenten natuurlijk in meegaan doen op een heel positieve manier, namelijk meer aandacht voor regionale verschillen, een betere samenwerking tussen het Rijk en de regio's en ook de persoonlijke inzet van SG's en DG's die zich vanuit het Rijk aan een bepaalde regio verbinden als eerste aansprekpunt.

[2:03:31] En natuurlijk de programma's zoals het Nationaal Programma Vitale Regio's, de Regio Deals, Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid en de NOVEX.

[2:03:40] En in Zuid-Limburg, waar mijn gemeente in is gelegen, daarin werken wij zelf samen vanuit één gezamenlijke agenda, Zuid-Limburg, van 16 gemeenten, de provincie en ook partners, een beetje triple helix zou je kunnen zeggen.

[2:03:56] Die term was met name een jaar of tien geleden in schwung.

[2:04:00] En daarin werken wij samen op het gebied van het bevorderen van brede welvaart en wij koppelen dan ook met verven projecten aan de nationale programma's.

[2:04:12] Dus er staat een structuur waarbinnen wij elkaar als overheden en andere partners treffen.

[2:04:18] Wat kan er beter?

[2:04:20] Er zijn een aantal punten waarop de samenwerking beter kan, bijvoorbeeld van incidenteel naar structureel.

[2:04:26] Veel regelingen zijn toch tijdelijk of projectmatig van aard, maar achterstanden in de regio's vragen juist om langere adem, structurele investeringen en meerjarige afspraken.

[2:04:37] Een regiodeal helpt, het is al gezegd hier eerder vanmiddag, maar eenmalige impulsen lossen verschillende structurele achterstanden nog niet op.

[2:04:46] Bijvoorbeeld ten aanzien van cofinanciering.

[2:04:49] Voor veel kleinere gemeenten, waaronder de mijnen en ook andere in Zuid-Limburg en ongetwijfeld ook elders in het land, geldt dat je financiële draagkracht nu eenmaal minder is en ook de schaal en het volume waarop je werkt.

[2:05:04] Daardoor scoren wij vaak lager bij bepaalde regelingen om daar wel of niet aan mee te kunnen doen.

[2:05:09] en is het gewoon moeilijker om koofinanciering te leveren.

[2:05:12] Dus wat zou daar nou helpen?

[2:05:14] Pas die investeringslogica aan, maak nog meer maatwerk voor kleinere gemeenten mogelijk.

[2:05:21] En ook een betere samenhang tussen rijksprogramma's is iets wat ons zou

[2:05:25] helpen.

[2:05:26] Ik noemde ze net al alle vier.

[2:05:28] Nationaal programma Vitale Regio's, de Regio Deals, NPLV, de NOVEX.

[2:05:33] Stuk voor stuk mooie programma's, maar soms lopen ze ook nog wat langs elkaar heen.

[2:05:39] Dat kost weer tijd en afstemming en het is altijd goed om te zorgen voor nog meer samenhang tussen deze programma's en om te werken via een integrale benadering.

[2:05:49] Dan een punt wat mij persoonlijk na aan het hart ligt, voorzitter.

[2:05:53] Versterk de rol en de positie van de minister en het ministerie van BZK.

[2:06:00] En dat is niet vrijblijvend.

[2:06:03] De gemeentewet kent een aantal bepalingen op dat punt, op grond waarvan de minister van BZK de coördinatie van het rijksbeleid heeft te voeren en de decentralisatie en de beleidsvrijheid heeft te bevorderen.

[2:06:15] Toch al die jaren dat ik zelf werkzaam was als Rijkse ambtenaar werd er al over gesproken om te kijken of je wellicht die bepalingen zou moeten aanscherpen.

[2:06:24] Dat is een wat formele discussie.

[2:06:26] Dan gaat het over de wettelijke verankering daarin.

[2:06:29] Maar ik mag inmiddels constateren dat we er al

[2:06:32] zo'n jaar of twintig over praten via akkoorden en convenanten, et cetera.

[2:06:38] En dan kom ik tot de conclusie dat dat toch net iets te zacht en te vrijblijvend is.

[2:06:43] Dus ik zou uw Kamer ook willen meegeven steun de nieuwe minister, steun het moederdepartement en borg dat er daadwerkelijk een goede institutionele positie van de minister van BZK ten gunste van de mede-overheden komt.

[2:07:00] Een voorbeeld uit mijn 18 jaar ervaring in Den Haag, als je als rijksambtenaar de wetsvoorstellen of de beleidsnota's richting de ministerraad moest aandragen en het bekende aanbiedingsformulier moest invullen, daar staan allemaal hokjes op, dan moet je vinkjes zetten.

[2:07:18] En O.W.

[2:07:20] als je geen vinkje had over afstemming met financiën.

[2:07:23] De ijzere positie van de IRF, de inspectie Rijksfinanciën.

[2:07:28] O.W.

[2:07:28] als je geen groen vinkje had, akkoord van het ministerie van Justitie en Veiligheid op de wetgevingskwaliteitstoets.

[2:07:37] Maar het vinkje akkoord BZK, of er daadwerkelijk getoetst was op hoe bepaalde nieuwe beleidsregels of wetsvoorstellen uitpakken voor de decentrale overheden, dat is in ieder geval in mijn ervaring toch een wat minder hardere toets gebleken dan die van andere departementen.

[2:07:56] En het is echt van belang voor een gelijkwaardige positie

[2:07:59] van gemeenten en ook provincies als mede-overheden, dat die vrijblijvendheid vermindert, dat de minister van BZK een sterke positie heeft en ook de rol, zoals die ook is beoogd in de gedecentraliseerde eenheidstaat, ook om de constitutionele verhoudingen tussen de overheden goed te borgen, om die waar te maken, verdient die formele positionering echt de aandacht.

[2:08:26] Uiteraard, onze koepelvereniging, de VNG, speelt daar zeker een belangrijke rol in, maar ik wil ook uw commissie van harte oproepen om niet alleen richting de minister en het departement te acteren, maar u kunt ook zelf, ook binnen uw eigen fractie en richting andere commissies van uw Kamer, die rol natuurlijk vervullen, dat daar waar op het terrein van andere departementen wordt gesproken over,

[2:08:52] verdere decentralisaties of ingrijpende maatregelen die decentrale overheden raken, dat u als commissie BZK, commissie BISA, moet ik zeggen, uw rol ook oppakt en daar scherp op controleert.

[2:09:07] In Zuid-Limburg, voorzitter,

[2:09:09] Daar, zoals ik al zei, werken, wonen, studeren wij aan de grens.

[2:09:17] Het belang van grensoverschijnende samenwerking is buitengewoon groot.

[2:09:22] Onze buitengrens is ingers stukken groter dan onze grens met Nederland, met de rest van Nederland.

[2:09:30] En wij zijn dan ook zeer gebaat met voortdurende aandacht vanuit het Rijk voor het wegnemen van grensbelemmeringen.

[2:09:38] Er kan nog meer gebeuren, nog meer meerwaarde gecreëerd worden om Benelux-samenwerking bijvoorbeeld verder uit te bouwen.

[2:09:47] Het schakelpunt grensbelemmeringen, wat BZK aan het leven heeft geroepen, is een goede eerste stap, maar dat verdient zeker ook de komende jaren nog alle aandacht.

[2:09:57] En ook het ministerie van Buitenlandse Zaken wil ik daar toch een pluim geven, omdat wij heel concreet in de grensregio vaak toch verder geholpen worden door het netwerk van honoraire consuls.

[2:10:10] Dus ook de diplomatie kan echt iets betekenen nog.

[2:10:15] als het gaat om het leggen van contacten met andere overheden aan andere zijden van de grens, als ook het bevorderen van contacten met bedrijven en kennisinstellingen ten behoeve van brede welvaart.

[2:10:28] In Zuid-Limburg... Ja, Krijnen.

[2:10:30] Zou u tot een afronding kunnen komen?

[2:10:32] Zeker.

[2:10:32] U heeft een hele uitgebreide inbreng.

[2:10:34] Iedereen zit er van heel veel boeite te luisteren, maar...

[2:10:37] We willen ook een gesprek kunnen voeren.

[2:10:38] Zeker.

[2:10:39] Dan ga ik onder verwijzing naar mijn notitievoorzitter hier in de punt zitten, want de voorbeelden zijn u wel bekend.

[2:10:45] Dank u wel.

[2:10:46] Dank je wel.

[2:10:47] Geef ik het woord aan de heer Schouw.

[2:10:50] Ja, we hebben van tevoren volgens mij onze bespreeknotitie mogen insturen, dus ik ga dat niet allemaal overdoen.

[2:10:55] Maar ik wil wel vanuit het perspectief van de gemeenteteleur schetsen hoe de regio bij ons eruit ziet en hoe dat hier inmiddels een beetje werkt.

[2:11:06] De slag die wij de afgelopen jaren gemaakt hebben is om ons vorm te geven in de regio Breda-Tilburg vanuit het idee dat daar de mensen zich verplaatsen en ook gebruik maken van de voorzieningen.

[2:11:20] Wij noemen dat een daily urban system.

[2:11:23] En op die manier proberen wij ook te kijken naar de opgaven die in onze regio moeten plaatsvinden.

[2:11:28] En we zijn ook gepositioneerd in een middelpunt van andere regio's.

[2:11:35] We hebben Antwerpen, we hebben Rotterdam, Eindhoven.

[2:11:39] En daar hebben we natuurlijk ook profijt van.

[2:11:41] Daar hebben we economische spin-offs van.

[2:11:43] Tegelijkertijd zien we ook dat dat druk ligt op onze regio, bijvoorbeeld vanuit

[2:11:47] de ruimtevraag die vanuit de regio Eindhoven bijvoorbeeld plaatsvindt.

[2:11:53] Wij willen ook heel graag meehelpen in de nationale opgaven.

[2:11:56] We hebben bijvoorbeeld Brainport, sorry, Powerport vanuit Moedijk.

[2:12:01] Ongeveer 700 hectare aan ruimtevraag die daar moet plaatsvinden.

[2:12:06] En daar spreken wij in de regio wel over van ja, hoe kunnen we daar met elkaar allemaal van profiteren?

[2:12:10] Vanuit het idee dat inderdaad de welvaart met elkaar gedeeld wordt.

[2:12:16] En ja,

[2:12:17] Daar zit hij wel een beetje, dat we wel ervaren, en die dingen gaan allemaal goed, maar dat we wel ervaren dat als het gaat om nationale opgaven, dat dat toch erg sectoraal naar ons toe komt.

[2:12:28] Ik noem het voorbeeld vanuit wonen.

[2:12:31] We zien daar een woondeal, die overigens ook wel op een wijze plaatsvindt, waarbij ook discussie plaatsvindt onderling over hoe krijgen we dat ook met onze raden en inwoners krijgen we dat eigenlijk goed geplaatst?

[2:12:43] Het is wel een college wat zo'n deal uiteindelijk tekent.

[2:12:48] Maar de tijd die we hebben om dat democratisch ook allemaal netjes te doen, daar wordt best wel over gesproken.

[2:12:56] Maar daar komt ie.

[2:12:59] Alleen maar wonen oplossen?

[2:13:01] Nee, wij willen ook graag.

[2:13:03] Andere problemen die we in onze regio zien, willen we daarmee oplossen.

[2:13:07] En dan komt ie, dan hebben we bijvoorbeeld een subsidieaanvraag die gekoppeld is aan de VOGT.

[2:13:12] Maar ja, dan gaat het allemaal wel gepaard met de woningbouwontwikkelingen die dan in de komende jaren moeten plaatsvinden.

[2:13:18] Terwijl wij allerlei andere investeringen zien.

[2:13:21] die eigenlijk ook nodig zijn of in ieder geval waar wij van zien dat dat in onze regio ook heel veel baat brengt en ook door onze inwoners heel erg gewenst is.

[2:13:32] Onze oproep is in ieder geval om te zorgen dat we los van die sectorale aanpak eigenlijk ook kunnen kijken naar hoe kunnen we met de investeringen die nodig zijn in onze regio meerdere doelen raken die ook de nationale opgaven invullen.

[2:13:50] Daar zou ik graag over in gesprek willen namens onze regio.

[2:13:54] Dankjewel.

[2:13:55] Dan geef ik het woord aan mevrouw De Vries.

[2:13:59] Dank u wel.

[2:14:01] Fijn om hier vanmiddag te zijn en het verhaal van de regio's te kunnen vertellen met elkaar.

[2:14:07] U heeft al heel veel gehoord over elke regiootel.

[2:14:10] Dat was voor ons ook een rapport waarmee we een gat in de lucht sprongen.

[2:14:14] Zo blij waren we daarmee, zoveel herkenning hadden we daarin.

[2:14:19] Maar nu komt het aan op de uitvoering en daarvoor zitten we vanmiddag ook bij elkaar.

[2:14:24] Ik ben burgemeester van de grootste gemeente van Nederland qua oppervlakte.

[2:14:30] Als u onze oppervlakte bijvoorbeeld op de provincie Utrecht zou projecteren, dan zijn we ongeveer 75% van de provincie Utrecht.

[2:14:39] Heeft u een beeld?

[2:14:40] We bestaan uit 89 kernen en zes van de elf steden waar we ongelooflijk trots op zijn, wat een prachtig gebied is.

[2:14:50] Maar ik neem vanmiddag ook even de vrijheid om als bestuurder van Noord-Nederland en bestuurder van Friesland te spreken, omdat de regio natuurlijk een bepaalde gelaagdheid kent en het is maar net wat verstaan we al onder regio.

[2:15:05] Ik wilde graag aan de orde stellen een drietal rapporten die de laatste tijd zijn verschenen.

[2:15:15] en waarvan ik denk dat kan een risico opleveren voor elke regio telt, als we daar niet goed mee omgaan.

[2:15:22] En dan wil ik het met u hebben over het rapport wenning, wat in zich heeft dat we de grote clusters gaan versterken en ook weer erg sectoraal gaan denken.

[2:15:37] Terwijl ik zie dat in ons gebied innovatieclusters rondom het MKB ontstaan, wat veelal bij ons familiebedrijven zijn en die de tijd hebben weten te verstaan.

[2:15:50] En waar nu ontzettend veel innovatie plaatsvindt, ik noem bijvoorbeeld de maritieme sector, daar gebeurt veel.

[2:15:58] We hebben een bedrijf bij ons in de buurt dat bijvoorbeeld de autonome besturing nu voor zeeschepen wereldwijd levert.

[2:16:07] Die hebben letterlijk 80% van de besturing van alles wat op de wereldzee rondvaart in handen.

[2:16:14] ontzettend hoge technologie, maar dat zit niet direct in het systeem van Wenning.

[2:16:19] Dus het verdienvermogen van Nederland zit ook op andere plekken en daar moeten we wel aandacht voor hebben.

[2:16:26] En ik combineer dat eigenlijk met de ontwikkelingen rondom de Europese fondsen, het meerjaren financieel kader, het MFK,

[2:16:36] We zien dat die Europese fondsen behoorlijk teruggaan in omvang.

[2:16:42] En wij hebben als regio Noord, Noord-Nederland, heel erg geprofiteerd en profijt gehad van de structuurfondsen.

[2:16:51] En die structuurfondsen hadden in zich om juist de verschillen tussen regio's te verkleinen.

[2:16:57] En als die cohesiefondsen nu kleiner worden, loop je een risico dat die verschillen juist weer groter worden.

[2:17:05] En daar komt bij dat er centrale regie op die fondsen vanuit de Rijksoverheid gevoerd wordt.

[2:17:13] Ja, dat is weer zo'n afkorting.

[2:17:15] Nationale, regionale partnershipsprogramma's, die moeten gemaakt worden.

[2:17:21] Maar dat heeft ook weer in zich dat we daar sterker gaan maken wat al sterk is.

[2:17:25] En dat staat weer haaks op wat wij eigenlijk met elke regio telt beogen.

[2:17:31] Nou, daar komt bij ons dan ook nog bij de nota ruimte.

[2:17:34] En daar zien we een witte vlek in Noord-Nederland, in Friesland.

[2:17:39] En dat is ontzettend jammer.

[2:17:42] Omdat wij een hele sterke verstedelijkingspropositie hebben ingediend.

[2:17:47] Dat heet het Fries Stedelijk Netwerk.

[2:17:51] En u kent de kaart van Friesland natuurlijk heel goed.

[2:17:53] We hebben dan Leeuwarden, Sneek, Drachten, Heerenveen, dat fantastische Ruit.

[2:17:59] Dat noemen wij een stedelijk netwerk en dat is weer aangehaakt aan de regio Assen-Groningen.

[2:18:05] Daar heeft u eerder vanmiddag iets over gehoord.

[2:18:08] Dus in samenhang in Noord-Nederland is dat ontwikkeld.

[2:18:12] Daar zit ruimtelijke ontwikkeling, daar zit mobiliteitsontwikkeling in die vier kernen.

[2:18:17] Daar zitten de ziekenhuizen, daar zitten de onderwijsvoorzieningen.

[2:18:23] de cultuurvoorzieningen, theaters, musea.

[2:18:27] Nou, alles wat je nodig hebt om dat hele grote platteland vitaal te houden, met de kernen, met alle regio kernen daaromheen.

[2:18:34] En dus die drie ontwikkelingslijnen die ik net schetste, daar zou eigenlijk het moederdepartement, en dan kom ik bij het pleidooi van mijn

[2:18:47] collega uit Zuid-Limburg, het moederdepartement zou een hele grote rol kunnen spelen in het bekijken van de samenhang van de grotere ontwikkelingen, wat dat doet met de regio en daar ook naar kijken.

[2:19:02] Ik wil nog een paar lokale ontwikkelingen uit onze gemeente benoemen.

[2:19:08] die een voorbeeld kunnen zijn, ook kunnen inkleuren van wat vanmiddag eerder aan de orde is geweest.

[2:19:14] We hebben een prachtige proeftuin voor aquatermie, genaamd Warmheeg.

[2:19:19] Een initiatief door de inwoners ontwikkeld, helemaal van onderop.

[2:19:24] En die lopen nu tegen landelijke generieke maatregelen aan, wat vanmiddag eerder aan de orde is geweest.

[2:19:32] Die kunnen niet verder, omdat ze niet door die generieke hoepel kunnen springen.

[2:19:36] Dat is zo'n voorbeeld van inwoners die met elkaar een warmtegemeenschap willen vormen, maar nu met de nieuwe garantieregeling niet uit de voeten kunnen.

[2:19:46] En nu moet eigenlijk een ontwikkeling die al vijf jaar lang gaande is, nou, krijgt het

[2:19:51] ontzettend moeilijk.

[2:19:53] Dus dat is een voorbeeld van probeer ook lokaal maatwerk en ook uitzonderingen voor dit type ontwikkelingen te maken.

[2:20:02] Een ander voorbeeld is het Streekziekenhuis.

[2:20:05] Het is vandaag de dag van de Streekziekenhuizen.

[2:20:07] Ze zitten hier volgens mij om de hoek met nieuwspoort.

[2:20:10] Een daarvan is bij ons in Sneek en daar zijn we heel erg blij mee.

[2:20:14] En eigenlijk is dat het streekziekenhuis van de toekomst zoals je het wil hebben.

[2:20:18] Mensen zo lang mogelijk thuis, alleen in het ziekenhuis als het moet.

[2:20:21] Alleen de bekostiging, en dan hebben we weer de systeemwereld, is daar niet op ingericht.

[2:20:27] Dus wat we met elkaar willen in Nederland,

[2:20:30] wordt niet gesteund door de financieringsmaatregelen.

[2:20:34] Nou, het laatste voorbeeld wat ik met u wil doornemen, waar ben ik trots op, dat is dat wij vanuit die kernen bezig zijn om een weerbare mierskip, dat is het woord in Friesland wat staat voor een samenleving die zelf verantwoordelijkheid neemt voor elkaar en voor de omgeving.

[2:20:52] Noubenschap, kun je het ook noemen.

[2:20:54] om dat voor elkaar te maken en dat is een prachtige van onderop ontwikkeling waar dorpen zelf bepalen hoe ze die weerbaarheid, hoe ze dat voor zich zien en dat is een andere manier van werken vanuit de inwoners, die geven zelf aan wat ze nodig hebben als de stroom een week lang uitvalt of in andere

[2:21:15] crisis die we nog niet kennen, niet meegemaakt hebben, hoe we daarmee om moeten gaan en ze geven zelf aan wat ze dan nodig hebben, ze organiseren het ook helemaal zelf.

[2:21:24] Dat is dus een totaal andere benadering dan de top-down aanpak die nu in de crisisorganisatie vanuit de landelijke overheid neergezet wordt en in de veiligheidsregio's.

[2:21:35] Dat moet er ook zijn, maar die van onderop beweging is natuurlijk ontzettend krachtig, want dat heeft draagvlak en het helpt ook, ik ga nu alles erbij hoor, ook om polarisatie tegen te gaan.

[2:21:46] Dus daar zit eigenlijk een mooie verbinding ook weer met het moederdepartement en mijn oproep is eigenlijk help ons in het gemeentefonds, want dat is het fonds bij uitstek wat voor

[2:21:59] structurele financiering van de gemeenten en de regio's zorgt, dat daar voldoende ruimte in is om deze beweging bijvoorbeeld zo weerbaar maken van de samenleving van onderop, om dat mogelijk te maken, want dat kunnen wij niet alleen als gemeenten zo voor elkaar krijgen.

[2:22:15] en zorg voor structurele financiering onder de investeringsprogramma's die nu gemaakt worden op de verschillende onderdelen.

[2:22:24] En doe dat domein-overstijgend, ministerie-overstijgend.

[2:22:28] En daar heeft, denk ik, Binnenlandse Zaken een fantastische rol in.

[2:22:33] Dank je wel, voorzitter.

[2:22:35] Dank je wel.

[2:22:35] En tenslotte, mevrouw Vermu.

[2:22:38] Dank u wel voorzitter en heel hartelijk dank voor de uitnodiging om hier vandaag aanwezig te zijn.

[2:22:44] Ik spreek namens de elf Nationaal Programma Vitale Regio's en mijn bijdrage is ook afgestemd met al die elf regio's.

[2:22:53] Ik ben zelf burgemeester in de gemeente Sluis, een van de drie gemeenten in Zeeuw-Vlaanderen en ook een van de elf regio's.

[2:23:02] Het is om te beginnen heel erg goed dat er aandacht is voor de regio.

[2:23:06] Want bouwen aan een beter Nederland betekent bouwen aan een heel Nederland.

[2:23:13] Juist ook aan de randen van ons land.

[2:23:16] De NPVA regio's zijn stuk voor stuk schitterende plekken.

[2:23:20] waar oplossingen liggen voor nationale opgaven.

[2:23:24] Een aantal zijn er al voorbij gekomen, bijvoorbeeld defensie hoorde ik eerder al, maar ook bijvoorbeeld energietransitie is natuurlijk iets wat heel actueel is en zo zijn er wel meer nationale opgaven waar regio's een belangrijke rol in kunnen vervullen.

[2:23:37] Maar tegelijkertijd zijn het ook kwetsbare plekken.

[2:23:41] Want er komen vaak heel veel verschillende opgaven samen.

[2:23:46] Bijvoorbeeld dubbele vergrijzing, ontgroening, druk op voorzieningen, voorzieningen die verdwijnen.

[2:23:53] En de bereikbaarheid is ook al veelvuldig aan de orde geweest.

[2:23:55] Dat is niet vanzelfsprekend.

[2:23:58] Het NPVR, dat is een kabinetsreactie op het rapport Elke Regio Telt.

[2:24:03] En dat rapport adviseerde om gebiedsgericht te werken en de beleids- en investeringslogica van het Rijk aan te passen.

[2:24:12] En die lijn die is recent ook bevestigd door de studiegroep interbestuurlijke verhoudingen onder leiding van Han Polman.

[2:24:19] Na verdiepend onderzoek zijn er ook elf regio's geselecteerd in dat rapport Elke regio telt, waar de structurele uitdagingen het grootst zijn.

[2:24:27] En daar is veel werk te doen.

[2:24:29] Het vraagt om een langjarige integrale aanpak en het NPV uitbiedt daarvoor de basis.

[2:24:36] U vraagt ons wat gaat goed en wat kan beter.

[2:24:39] Laat ik beginnen met wat goed gaat.

[2:24:42] Rijk en regio trekken al veel meer samen op dan wat ze jaren daarvoor hebben gedaan.

[2:24:47] En het ministerie van BZK, het is al genoemd, heeft hierin een hele mooie trekkende rol.

[2:24:54] Op dit moment werken de regio's met het Rijk aan regioplannen.

[2:24:59] En de eerste regioplannen zijn ook al af, die zijn gereed.

[2:25:03] en die vormen de basis voor regionale uitvoeringsprogramma's van Rijk en regio.

[2:25:09] Regio's doen dat niet alleen met gemeenten en het Rijk, nee, daar zitten ook mede-overheden aan tafel.

[2:25:16] Dus bijvoorbeeld ook provincies, het waterschap in die nodig, maar ook maatschappelijke partners, zorgpartners, bedrijfsleven en inwoners van onze regio's die meedenken bij die plannen en de uitvoeringsplannen.

[2:25:31] Er ligt dus al op dit moment een stevige basis, een heel mooi vertrekpunt.

[2:25:36] Maar we zijn er nog niet, want de volgende stap is natuurlijk de concrete uitvoering.

[2:25:42] Bij die uitvoering hebben we de hulp van het Rijk hard nodig.

[2:25:46] Allereerst voor continuïteit, het vasthouden van deze lijn.

[2:25:50] Want de opgaven in onze regio's los je niet in enkele jaren op.

[2:25:54] Het is geen quick fix.

[2:25:56] Daarom vragen wij van het Rijk om duidelijkheid over langjarige betrokkenheid bij onze regioplannen die we inmiddels bijna allemaal gereed hebben.

[2:26:06] Ten tweede vragen we om financiële duidelijkheid.

[2:26:09] Voor de uitvoering van de plannen zijn middelen nodig.

[2:26:12] Een onderzoeksbureau heeft een eerste indicatie van ongeveer 1 miljard euro per jaar.

[2:26:18] Via de motie-Bikker is gevraagd om inzicht in de financieringsambitie van het Rijk bij deze plannen.

[2:26:24] Voor regio's is het in ieder geval belangrijk om te weten waar ze de komende jaren op kunnen rekenen.

[2:26:30] Dus helderheid hierin.

[2:26:32] En voor de helderheid die 1 miljard is niet alleen bijdragen vanuit het Rijk.

[2:26:37] Ook daar kan natuurlijk gekeken worden naar cofinanciering of voor een groot deel bestaande middelen.

[2:26:43] Ten derde is nodig het aanpassen van de beleids- en investeringslogica van het Rijk.

[2:26:48] Want dat was namelijk het kernidee vanuit elke regio telt.

[2:26:52] We zien dat de aandacht voor regionale verschillen groeit en dat is goed.

[2:26:57] De volgende stap is om dat ook zichtbaar te maken in beleid.

[2:27:01] Maar niet alleen in beleid, maar ook in investeringskades.

[2:27:04] Gebruik daarbij de kennis en de lessen uit de NPVR-regio's, zodat uiteindelijk ook alle andere regio's in ons land hiervan kunnen profiteren.

[2:27:14] Wij zouden graag met het Rijk toewerken aan het toetsen van beleid op effecten voor de regio.

[2:27:20] Dat is al vanmiddag meermaals voorbijgekomen.

[2:27:23] Dat klinkt misschien ingewikkeld, maar dat hoeft het volgens ons helemaal niet te zijn.

[2:27:27] Toetsen kan ook alleen al gesprek zijn met de regio.

[2:27:31] Wij denken na over een bepaald beleid.

[2:27:33] We gaan in gesprek met de regio.

[2:27:34] Hoe pakt dat uit?

[2:27:36] Geef ons mee, voed ons, zodat we het beleid op een zo goed mogelijke manier vorm kunnen geven.

[2:27:42] Veel rijksbeleid gaat namelijk impliciet uit van stedelijke omstandigheden.

[2:27:47] Mobiliteit is vandaag ook al genoemd.

[2:27:49] Het openbaar vervoer is vaak in stedelijk gebied beschikbaar met heel veel gebruikers.

[2:27:53] De afstanden zijn kort en de auto is vaak niet nodig.

[2:27:57] Maar in de meeste regio's klopt dat beeld totaal niet.

[2:28:01] Werk, ziekenhuis of een opleiding zijn niet altijd binnen redelijke reistijd per fiets of openbaar vervoer bereikbaar.

[2:28:08] En onze regio's hebben soms te maken met regio-specifieke opgaven.

[2:28:13] Denk bijvoorbeeld aan kinderopvang in Zeeland-Vlaanderen.

[2:28:16] Want opvang is vlakbij, over de grens in Vlaanderen, bijna gratis.

[2:28:21] en dat werkt door in het hele onderwijs.

[2:28:24] Ouders brengen hun kinderen vaak over de grens naar Vlaanderen en dat betekent dat ze ook vaak daar het onderwijs volgen.

[2:28:31] Dat vraagt dus ook om specifiek maatwerk, om het kijken met een andere bril naar het beleid voor deze voorzieningen en om maatwerk.

[2:28:39] Ook investeringskaders werken vaak in het nadeel van minder dichtbevolkte regio's.

[2:28:44] Denk bijvoorbeeld aan financiering van onderwijzen op basis van studentenaantallen.

[2:28:49] In de bevolkte regio's kun je daardoor moeilijk opleidingen in stand houden.

[2:28:53] Veel opleidingen zijn ook helemaal niet meer beschikbaar voor onze studenten.

[2:28:58] En dat betekent dat je in het ene deel van ons land andere kansen hebt dan in een ander deel van het land.

[2:29:04] En het is juist nodig ook om de jongeren te behouden voor onze regio's.

[2:29:09] Tot slot, voor een aantal regio's speelt daarnaast nog de dimensie van de grens.

[2:29:15] Veel MPR-regio's

[2:29:17] liggen namelijk aan de grens en dat biedt onmiskenbaar zeker ook kansen, bijvoorbeeld voor economische ontwikkeling en bereikbaarheid van voorzieningen.

[2:29:26] Maar in de praktijk werkt de grens nog heel vaak belemmerend.

[2:29:29] We vragen het Rijk dan ook om samen met buurlanden structureel werk te blijven maken van het wegnemen van grensbelemmeringen.

[2:29:38] Voorzitter, de NPVR-regio's werken hard aan hun toekomst.

[2:29:41] De eerste regioplannen zijn gereed.

[2:29:43] Nu is het moment om door te pakken in de regio voor heel Nederland.

[2:29:48] Dank u wel.

[2:29:49] Dank u wel.

[2:29:50] Ik kijk naar de leden.

[2:29:51] Mevrouw Boelsma.

[2:29:54] Ja, dan zit je dus drie blokjes van drie uur en dan toch in het derde uur komen er weer nieuwe dingen.

[2:30:00] En dat vind ik toch wel heel leuk, want ik dacht, nou ja, ik weet het niet, maar het is dus heel mooi.

[2:30:06] En dat zit met name op die regierhal van, ik noem het maar even, BISA Binnenlandse Zaken en ook het laatste, het toetsen van beleid.

[2:30:13] En dan is eigenlijk mijn vraag,

[2:30:16] Ja, ik denk dat ik het toch even aan de heer Krijnen, ik moet even mijn bril, want ik heb de leesbril op, Krijnen gaat doen van hoe zou dat er concreet uit moeten zien om dus recht te doen aan de regio.

[2:30:27] Dus hoe zou dat vormgegeven kunnen worden?

[2:30:31] Dankjewel, mevrouw Den Hollander.

[2:30:34] Ik had ook een vraag aan de heer Krijnen, maar die kan misschien door mevrouw Vermu beantwoord worden, want ik ben heel nieuwsgierig.

[2:30:39] U heeft allebei nogal een grote grensregio.

[2:30:42] Welk voorbeeld uit het besturingssysteem van België of Luxemburg zouden wij nu in Nederland direct moeten overnemen?

[2:30:49] Mooi vrouw.

[2:30:51] Dirk Klemming.

[2:30:53] Ja dankjewel voorzitter.

[2:30:54] We hadden het net in het andere blokje over dat de burgemeester Doetinchem maar geen rijksambtenaar in zijn regio kreeg.

[2:31:00] Maar volgens mij hebben we de oplossing, je moet een burgemeester maken.

[2:31:05] Dat lijkt me een goed idee.

[2:31:06] Ik heb een vraag aan de heer Schouw.

[2:31:09] Er zijn heel veel regionale indelingen in Nederland.

[2:31:11] We hebben de oudersmarktregio, de zorgregio, dan hebben we de veiligheidsregio, dan heeft de vrouw ook nog allerlei verschillende regio's.

[2:31:17] Er zijn er wel een stuk of 30, 40 volgens mij.

[2:31:20] En u heeft er weer een, althans niet u zelf nog, u heeft er weer een nieuwe opgericht, de SRBT.

[2:31:24] Als u even reflecteert vanuit uw praktijk als lokale bestuurder, wat zou u meegeven over al die regionale indelingen die allemaal nog een keer met elkaar overlappen?

[2:31:33] Wat zouden we kunnen doen om het iets makkelijker te maken?

[2:31:37] Dankjewel.

[2:31:37] Ik geef het woord aan de heer Krijnen voor de vraag van mevrouw Bosma.

[2:31:41] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:31:43] Het valt mij gewoon op dat de gemeentewet eigenlijk geen bepaling kent over de zorg die de minister heeft ten behoeve van regio's.

[2:31:52] De gedachte achter de gemeentewet, die is alweer decennia oud op dit punt.

[2:31:59] En de erkenning van dat je als rijksoverheid

[2:32:03] veel meer een beleid gericht op regio's voert, die komt daar nog niet in terug.

[2:32:08] Dus dat element zou je misschien specifieker kunnen maken.

[2:32:11] En daarnaast herhaal ik toch wat ik in mijn introductie zei, meer scherpte, meer expliciet maken van de rol van de minister als het gaat om

[2:32:20] het bevorderen van beleidsvrijheid, decentralisatie en de coördinatie van rijksbeleid.

[2:32:25] Dat kan explicieter, dat kan scherper en dat zou minder vrijblijvend in de wet geformuleerd moeten zijn, wat denk ik de beste basis is om dan ook in de praktijk die rol echt invulling te geven, ook in de ministerraad.

[2:32:41] Dank je wel.

[2:32:41] Mevrouw Van Muur, op de vraag van mevrouw Den Hollander.

[2:32:44] Ja, misschien twee concrete voorbeelden, want dat werkt vaak het handigste.

[2:32:48] Eentje heb ik er eigenlijk al genoemd, dat is de gratis kinderopvang, of de bijna gratis kinderopvang in Vlaanderen.

[2:32:55] Daar wordt natuurlijk bij ons al heel lang over gesproken.

[2:32:58] De Rijksoverheid is daar al jarenlang over aan het nadenken.

[2:33:02] Maar dat maakt, ja, dat voor de grensregio heel ingewikkeld heeft eigenlijk voor ons wat negatieve effecten.

[2:33:08] Het tweede voorbeeld dat ik zou willen noemen is de ziekenhuiszorg.

[2:33:12] We hebben net over de grens mooie ziekenhuizen.

[2:33:15] Gent heeft een academisch ziekenhuis, dat is een voordeel.

[2:33:18] Dat is niet ver van ons vandaan.

[2:33:19] Het heeft ook een samenwerkingsverband met Zorgzaam, het enige streekziekenhuis in heel veel Vlaanderen.

[2:33:25] Dus dat is het voordeel.

[2:33:27] ingrepen kunnen in Gent plaatsvinden.

[2:33:30] Maar in België overigens zijn nog meer ziekenhuizen, heel wat meer.

[2:33:34] En wat ik dan hoor, dat veel mensen ook voor hele kleine aandoeningen toch heel vaak kiezen voor het Belgische systeem, omdat daar de toegang laagdrempelig is.

[2:33:44] Je kunt bellen en je kunt dezelfde dag naar het ziekenhuis komen.

[2:33:48] Dus ik denk dat het best interessant is om eens te kijken van hoe is dat daar georganiseerd?

[2:33:52] Kunnen wij daar mogelijk iets van leren?

[2:33:55] Dank u wel, de heer Schouw op de vraag van de heer Klemink.

[2:33:59] Uit mijn ervaring zou ik zeggen, de samenwerkingsverbanden die zelf vormgegeven zijn, die werken het beste.

[2:34:08] En waarom?

[2:34:08] Omdat dat vorm krijgt op onderwerpen die de gemeente bindt.

[2:34:15] Vaak wordt het ook gekozen om aan te sluiten bij provinciaal of nationale programma's.

[2:34:21] Maar ik denk, in essentie begint het met de leefwereld.

[2:34:24] En daar binden de onderwerpen de gemeente.

[2:34:30] Dank u wel, mevrouw Huizinga.

[2:34:33] Ja, ik heb nog een vraag.

[2:34:37] De heer Schouw, en ook in het betoog las ik dat u voorstander bent van het stewardshipmodel.

[2:34:45] En dat gaat eigenlijk toch wel meer over wat meer zelfregie en zelfsturing.

[2:34:50] En ik hoor ook in de betogen wel heel erg van, we willen graag van onderop doen.

[2:34:55] Maar aan de andere kant ligt er ook een vraag van, nou ja, wij willen rijk, kom met meer middelen over de brug.

[2:35:01] Ik ben een beetje zoekende naar de balans van regie vanuit het Rijk en regie in de gemeente, dus in de gemeenschap.

[2:35:12] Dus ook in de meanskip zoals in Friesland.

[2:35:17] Aan de ene kant wil je dus van onderop dingen doen en aan de andere kant...

[2:35:22] Daar wil je op sturen en aan de andere kant...

[2:35:24] Daar zit soms een knel in.

[2:35:26] Hoe kijkt u daarna van regie houden in de regio, maar wel faciliteren of sturen vanuit het Rijk?

[2:35:34] En daar ben ik wel zoekende naar.

[2:35:36] Dus kunt u daar nog iets over dat stewardshipmodel nog wat zeggen?

[2:35:40] Dank je wel.

[2:35:42] Sorry, pak jij de vraag van mevrouw Tsigane mee?

[2:35:46] Ja, voorzitter, ik heb geen vraag, want ik moet namelijk nu weg, ik moest iets eerder weg, excuses.

[2:35:51] Maar ik dacht, ik wacht even, want dan kan ik in ieder geval ook nog de laatste sprekers bedanken voor hun mooie bedogen.

[2:35:56] Dus heel erg bedankt daarvoor.

[2:35:57] Helemaal goed.

[2:35:59] De vraag van mevrouw Huizinga aan de heer Schouw.

[2:36:02] Gaat uw gang.

[2:36:04] Ik zou het wel duidelijk willen maken aan de hand van een voorbeeld wat we in onze gemeente hebben.

[2:36:10] We hebben een spoor door onze gemeente heen lopen.

[2:36:13] Hartstikke blij mee.

[2:36:14] Alleen, we hebben tot op heden geen, we hebben allemaal gelijkvloerse kruisingen.

[2:36:19] Dat zorgt door de groei van onze gemeente, inmiddels zijn we 46.000 inwoners groot, toch voor congestie.

[2:36:27] Uiteindelijk hebben we het plan opgevat om te kijken of we een spoorweg onder doorgang kunnen maken.

[2:36:35] En tegelijkertijd ook een randwegen structuur, omdat wij heel graag de schaalsprong willen gaan maken naar fiets, te voet, OV.

[2:36:45] En eigenlijk het verkeer, autoverkeer, uit onze kern willen halen.

[2:36:49] Tegelijkertijd zien we bijvoorbeeld ook dat de spoorweg tussen Vlissingen en Zwolle waar we opleggen, dat die bijvoorbeeld ook nog voor defensie een rol zou kunnen spelen.

[2:37:01] En dan heb ik het nog niet over spoorgoederenvervoer aan zich, waar ook nog keuzes gemaakt moeten worden.

[2:37:06] Daar zou je een hele mooie propositie voor kunnen maken.

[2:37:10] Ook personenvervoer overigens, want rond die stationsgebieden zijn er ook nog allerlei plannen die allemaal over dat spoor heen zouden moeten.

[2:37:19] Maar als je dan kijkt naar de investeringen die dat vraagt... Op dit moment hebben we een eerste optelsom gemaakt.

[2:37:27] We hebben het over 110 miljoen euro voor de gemeente Eteleur.

[2:37:30] Dat is ongeveer twee derde van onze jaarbegroting.

[2:37:33] En ja...

[2:37:35] Daar zitten we dan met de vraag van, goh, hoe kunnen we en aansluiten zoveel mogelijk bij een aantal nationale opgaven.

[2:37:42] En kunnen we ook zorgen dat er lokale problemen opgelost worden.

[2:37:47] En dan zie je dat we elke keer het haakje moeten vinden bij sectorale regelingen.

[2:37:52] Bijvoorbeeld zo'n Wokta-aanvraag.

[2:37:54] Alleen dan heb je net een aantal van die andere opgaven niet te pakken.

[2:37:59] En hoe kun je nou bij elkaar als regio

[2:38:03] En nationale overheid, en daar kan de provincie overigens ook tussen zitten, hoe kun je nou het goede gesprek voeren over hoe kunnen we nou al die sectorale opgaven daar ook in meegaan nemen?

[2:38:12] En ik heb de oplossing niet, maar dat is wel de zoektocht en dat is dat stewardship wat we eigenlijk bedoelen.

[2:38:20] Hoe kunnen we meerdere doelen tegelijk raken?

[2:38:25] Dank je wel.

[2:38:26] Mevrouw Boelsma.

[2:38:30] Ik heb die vraag ook in de vorige ronde gesteld en ik denk even aan mevrouw De Vries.

[2:38:35] Ik had het over hoe kun je een beetje grip krijgen op het maatschappelijk nut en of zij daar ook ideeën bij heeft.

[2:38:45] Dank je wel.

[2:38:45] Mevrouw Den Holm nog een vraag.

[2:38:50] Ja.

[2:38:52] Toch nog weer een vraag aan mevrouw Vermu.

[2:38:56] Die grensregio kansen, zou u een voorbeeld kunnen geven van laaghangend fruit die we snel zouden kunnen oplossen om toch ook weer tot actie over te gaan?

[2:39:07] Dank je wel.

[2:39:08] Ga ik eerst naar mevrouw De Vries voor de vraag van mevrouw Paulsen.

[2:39:12] Dank u wel.

[2:39:12] Het is een mooie vraag.

[2:39:14] Hij is eerder aan de orde geweest vanmiddag.

[2:39:17] Wij hebben vanuit Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit van het Noorden, daar zit ook VNO-NCW bij, een voorzet voor een afwegingskade gemaakt voor brede welvaart, om de impact van voorstellen daarop te gaan meten en toetsen.

[2:39:34] En dat kan heel erg behulpzaam zijn bij de

[2:39:37] een nieuwe investeringslogica om dat dan ook inzichtelijk te maken van wat levert het op.

[2:39:45] Dus ik wil dat graag beschikbaar stellen.

[2:39:48] Jouke van Dijk, hoogleraar regionale economie, heeft hier in Nieuwspoort vorig jaar volgens mij al een keer een presentatie overgehouden, maar het zou goed zijn om die documenten te delen.

[2:39:59] Dus dat doen we graag.

[2:40:01] Dank je wel.

[2:40:02] Dan mevrouw Vermuur op de vraag van mevrouw De Noor.

[2:40:04] Laag hangend fruit was de vraag voor de grensregio.

[2:40:10] Heel laag hangend fruit is volgens mij echt maatwerk als het gaat om gratis kinderopvang.

[2:40:16] Want als je natuurlijk het hele land zegt van of het moet niet of wel.

[2:40:20] dan is dat voor de grensregio's per definitie, kom je in een nadeligere positie omdat die weglek naar Vlaanderen gewoon bestaat.

[2:40:28] Dus daar iets aan doen en dat hoeft volgens mij helemaal niet zo heel veel geld te kosten.

[2:40:32] We maken nu gebruik van een aantal regio deals die we zelf bekostigen.

[2:40:37] Dus wij financieren nu zelf de gratis kinderopvang als gemeente met hulp van het Rijk.

[2:40:42] En ik denk dat het best middelen zijn, zowel bij onderwijs als misschien vanuit sociaal beleid.

[2:40:49] bestaande middelen om hetzelfde doel te bereiken.

[2:40:53] Gratis kinderopvang betekent ook dat meer mensen kunnen gaan werken, dat kinderen op een jonge leeftijd al kennis maken met allerlei vaardigheden.

[2:41:01] Dus dat raakt heel veel verschillende facetten.

[2:41:04] En ik denk dat dat een quick win zou kunnen zijn.

[2:41:08] En het tweede punt is eigenlijk ook al genoemd door mijn collega Kreine.

[2:41:12] Dat is het grensschakel of het grensinvolpunt.

[2:41:15] Het grensschakelpunt, daar kunnen wij als grensgebieden ingewikkelde onderwerpen waar we tegen aanlopen op grensoverschrijdende samenwerking.

[2:41:24] Bijvoorbeeld het delen van informatie als het gaat om ondermijningen of politie.

[2:41:28] Als het gaat om veiligheid, kunnen we daar een beroep op doen van hoe kunnen we die oplossen?

[2:41:33] Soms zit dat in een soort verdrag, het aanpassen van een verdrag.

[2:41:36] Soms zit dat in beleidsafspraken tussen de beide landen.

[2:41:40] En dat in stand houden, dat informatiepunt en dat grensschakelpunt, dat is nu ook nog niet structureel gefinancierd.

[2:41:47] Maar we zien daar nu wel de voorbeelden van.

[2:41:50] dat dat goed werkt.

[2:41:51] Dus structurele financiering is ook een kwikwin, denk ik, en een laag hangend fruit.

[2:41:59] Ja, een korte aanvullende vraag, want Graafskinderopvang heeft u nu een aantal keer genoemd, dus die is helder in de ambitie.

[2:42:07] Maar enerzijds hoor ik u ook zeggen van ziekenhuiszorg wijken we prima uit naar België, want het is daar gewoon top geregeld en noem maar op.

[2:42:15] Dat heb ik al verkeerd begrepen.

[2:42:17] Specialistische zorg.

[2:42:18] Ja, specialistische zorg.

[2:42:19] Maar waarom zou je dan niet juist die samenwerking met België meer opzoeken als daar zo veel kansen liggen?

[2:42:23] Waarom moet je het dan in eigen regio doen?

[2:42:27] Dank dat u het vraagt, dan kan ik het ophelderen, denk ik.

[2:42:31] Zorgzaam is het enige ziekenhuis in Zeeuw-Vlaanderen.

[2:42:34] Dat zit in Terneuzen, hoofdvestiging.

[2:42:36] Het is cruciaal voor de regio dat dat ziekenhuis blijft bestaan.

[2:42:40] Andere ziekenhuizen zijn dan enorm ver weg.

[2:42:45] Alleen, als veel mensen gebruik maken van die Belgische ziekenhuizen, ondermijn je in wezen je bestaanszekerheid van het enige bestaande streekziekenhuis.

[2:42:54] En gelukkig heeft ZorgSamen een hele goede samenwerking met het academisch ziekenhuis in Gent voor ingrepen die zij zelf niet kunnen verrichten.

[2:43:04] Maar als natuurlijk heel veel mensen voor kleinere ingrepen, eenvoudige behandelingen, ook die Vlaamse ziekenhuizen gaan opzoeken, betekent dat dat het ziekenhuis in Terneuzen daarmee in heel zwaar weer komt te zitten.

[2:43:18] En dat is voor heel Zeeuw-Vlaanderen, denk ik, geen goede zaak.

[2:43:21] Dat weet ik wel zeker.

[2:43:23] Dus dat behoud van het ziekenhuis is cruciaal.

[2:43:26] Dank voor de verduidelijking.

[2:43:27] De heer Klemink.

[2:43:30] Dankjewel, voorzitter.

[2:43:31] Een vraag aan mevrouw Vermoe.

[2:43:34] Zeer snel, dat ken ik goed.

[2:43:36] Het is natuurlijk een regio.

[2:43:39] Dat schrijft u ook in uw positiepaper natuurlijk, gaat veel op de provincie Zeeland, waarbij de groei van inwoners nodig is om een aantal voorzieningen overeind te houden.

[2:43:47] En die logica, die snappen we hier allemaal natuurlijk.

[2:43:51] Het vraagt me wel af of er ook een strategie om te ontwikkelen is waarbij dat nou niet plaatsvindt.

[2:43:56] Dus zou het ook goed zijn om te kijken naar alle eerlijkheid.

[2:43:59] Wat als dat niet lukt?

[2:44:00] Wat is er dan mogelijk als het bijvoorbeeld niet groeit?

[2:44:02] Welke strategie dan mogelijk is?

[2:44:04] En wat u dan van ons vraagt, om te zorgen dat die leefbaarheid toch wel op peil blijft.

[2:44:08] Dank je wel.

[2:44:09] Mevrouw Huizinga nog een vraag?

[2:44:11] Nee?

[2:44:12] Mevrouw Vermoe.

[2:44:15] Ja, als die groei niet plaatsvindt, kijk wat we nu zien.

[2:44:17] We hebben bijvoorbeeld in de gemeente Sluis één middelbare school.

[2:44:21] Dat is een school van, ik geloof, ruim 700 leerlingen.

[2:44:24] Een hele kleine school.

[2:44:26] Als die school omvalt, eigenlijk is dat al heel ingewikkeld om de school overeind te houden.

[2:44:33] We zijn daarover ook in gesprek met het ministerie van Onderwijs, om te kijken hoe we dat kunnen ombuigen.

[2:44:38] Maar als die school steeds minder leerlingen trekt, dan op een gegeven moment moet je een keer wat.

[2:44:43] Je kunt kleinere klassen bedenken, maar op een gegeven moment houdt het ook een keer op.

[2:44:46] Maar als die om zou vallen, dan is heel de gemeente Sluis, dat is een gemeente van ruim 300 vierkante kilometer groot,

[2:44:52] Ja, waarom zou iemand met kinderen zich daar nog in onze gemeente vesten?

[2:44:57] Want de andere disbezijnderschool is in Terneuzen.

[2:45:01] Ja, zonder goed openbaar vervoer, ook met openbaar vervoer.

[2:45:04] Je bent zo een uur onderweg met openbaar vervoer richting Terneuzen.

[2:45:08] Dus dat is cruciaal dat we echt groeien.

[2:45:12] Want ja, voor de leefbaarheid en het eigenlijk doorbreken van de spiraal van verschaling is dat dringend nodig.

[2:45:19] De drie gemeenteraden, met ook de inwoners overigens tot stand gekomen, hebben een jaar of vijf, zes geleden een regiovisie gemaakt waarin die groei van het aantal inwoners ook is bekrachtigd.

[2:45:30] Dus het is breed politiek draagvlak voor, ook bij de inwoners.

[2:45:36] Dank je wel.

[2:45:36] Ik kijk nog een keer naar de leden.

[2:45:38] Nog iemand een laatste vraag?

[2:45:40] Mevrouw Den Hollander.

[2:45:42] Dan vraag ik mevrouw De Vries.

[2:45:44] U heeft een enorme grote gemeente qua oppervlakte.

[2:45:48] Tegelijkertijd hoor ik u een heel positief pleidooi houden, juist over de gemeenschapskracht, moet ik zo maar zeggen.

[2:45:57] Hoe doet u dat daar, zeg maar, in Zuidwest Friesland, om dus juist die gemeenschap zo goed te betrekken?

[2:46:02] Want we hebben natuurlijk ook vanmiddag gehoord dat het ook heel ingewikkeld is juist om mensen te betrekken bij regionaal en rijksbeleid.

[2:46:09] Mevrouw De Vries.

[2:46:12] Dat is een hele mooie vraag.

[2:46:15] omdat we daar iedere dag mee bezig zijn om zo dichtbij mogelijk bij onze inwoners en samen met inwoners ook te besturen.

[2:46:25] Wij doen dat bijvoorbeeld door de collegevergadering om de vier weken doen we in een wijkgebouw, dorpshuis altijd op locatie.

[2:46:32] Dus we gaan zoveel mogelijk het gebied in om die zichtbaarheid en het contact ook te vergroten.

[2:46:38] We hebben heel actieve participatieprogramma met dorpscoördinatoren

[2:46:44] We hebben gelukkig ook een hele actieve samenleving.

[2:46:48] Vrijwilligerswerk is aan de orde van de dag, maar we moeten er wel heel veel voor doen om dat voor elkaar te houden.

[2:46:56] Dus daar hebben we die voorzieningen voor nodig.

[2:46:58] Dus voorzieningen bij ons zijn cruciaal om juist die gemeenschapszin op orde te houden.

[2:47:04] En nou kom ik weer terug bij dat pleidooi om ons daar ook bij te helpen.

[2:47:09] Bij ons gaat het om de grote aantallen.

[2:47:11] Het gaat dan om 75 dorpsgebouwen die wij moeten verduurzamen.

[2:47:18] Heel veel scholen die weer gezond gemaakt moeten worden en die vernieuwbouwd moeten worden voor de toekomst.

[2:47:25] Het gaat altijd om grote aantallen en de gemeenschap wil wel graag, maar hebben wel hulp nodig.

[2:47:31] In de kern is het er nog, maar we moeten er ontzettend zuinig op zijn dat dat ook zo kan blijven.

[2:47:40] We kunnen rijksbeleid nog vertalen, maar daar hebben we wel ruimte voor nodig om ook lokaal maatwerk te leveren.

[2:47:48] Dat is eigenlijk mijn pleidooi, dus kijk daarna.

[2:47:51] En dan kom ik weer bij dat gemeentefonds.

[2:47:53] Zorg ervoor dat dat op orde is, want daarmee kunnen wij structureel onze samenleving bedienen.

[2:48:03] Dankjewel.

[2:48:05] Zullen we deze laatste doen dan?

[2:48:07] Ja, mevrouw De Nolander.

[2:48:09] Is er iemand die vindt dat het stoppen met spukgelder geen goed idee is?

[2:48:16] Ik ga het rijstje af.

[2:48:22] Voorzitter, het lokaal belastinggebied zou weer op orde moeten worden gebracht.

[2:48:27] Daar zou ik mee beginnen.

[2:48:28] Als je het hebt over sterke, zelfstandige, autonome gemeenten, dan moet je vooral primair een eigen belastingcapaciteit hebben.

[2:48:35] En die is er sinds 2006 onvoldoende, naar mijn mening.

[2:48:39] Daarnaast sluit ik me helemaal aan bij de collega's dat het gemeentefonds rekening moet houden met de specifieke uitdagingen waar wij voor staan.

[2:48:47] Dat als reactie.

[2:48:50] Iemand nog een naam veranderen of een aanvulling?

[2:48:53] Mevrouw Vermoe.

[2:48:53] Ja, nee, helemaal eens.

[2:48:55] De SPUX, dat is natuurlijk al onbekend.

[2:48:57] Het is incidenteel, eenmalig, vergt heel veel bureaucratie daaromheen qua verantwoording, et cetera.

[2:49:04] We hebben echt behoefte aan continuïteit, structurele middelen.

[2:49:08] En dan kun je ook echt die omslag maken naar betere leefbaarheid.

[2:49:14] Het gaat om leefbaarheid van onze gemeente.

[2:49:18] Mooi.

[2:49:19] We gaan hem afsluiten bij deze.

[2:49:20] Dank allemaal voor de inbreng en het mooie gesprek.

[2:49:23] En ik eindig hiermee de vergadering.