Participatiewet

[0:00:03] Ik open de vergadering van de vastekamercommissie van de sociale zaken.

[0:00:08] We hebben een commissiedebat.

[0:00:10] Over de participatiewet.

[0:00:11] Ik heet de minister.

[0:00:12] Van harte welkom bij zijn ondersteuning.

[0:00:15] En de leden die ik even ga introduceren.

[0:00:17] Mevrouw Lalla namens GroenLinks Partij van de Arbeid.

[0:00:20] Mevrouw Van Meter namens de PTV.

[0:00:23] Mevrouw Mona van de groep Markeshouwer.

[0:00:26] De heer Hamstraf namens het CDA.

[0:00:28] Mevrouw Biekman namens D66 en de heer De Beer namens de VVD.

[0:00:33] We hebben vijf minuten spreektijd per fractie.

[0:00:37] Ik stel voor dat we vier interrupties onderling doen.

[0:00:42] In eerste termijn in ieder geval van de zijde van de Kamer.

[0:00:44] En dan geef ik als eerste het woord aan mevrouw Lala namens GroenLinks Partij van de Arbeid.

[0:00:49] Gaat uw gang.

[0:00:50] Dank u wel, voorzitter.

[0:00:52] Voor het eerst in lange tijd spreken we weer echt over de participatiewet en dat is ook hard nodig, want het heeft veel te lang geduurd en bovendien te vaak wordt over deze wet gesproken alsof het enkel een uitvoeringsvraagstuk is, terwijl mensen al die tijd de gevolgen voelen in hun portemonnee, hun gezondheid, hun relaties en bestaanszekerheid.

[0:01:10] En deze minister gebruikt hele mooie woorden op de site van de Rijksoverdienst.

[0:01:14] Dat niemand aan de kant mag staan, dat iedereen iets te bieden heeft, dat werken moet lonen.

[0:01:19] Maar dan vind ik ook dat hij vandaag mag uitleggen waarom hij een wet verdedigt die nog steeds uitgaat van vertrouwen, straf en bestaansonzekerheid.

[0:01:26] Want voorzitter, de diagnose met betrekking tot de participatiewet is glashelder.

[0:01:31] De participatiewet is voor veel te veel mensen geen springplank, maar een fuik.

[0:01:35] En als wij vandaag niets doen, dan blijven bijvoorbeeld koppels in de bijstand gekort worden zodra zij maar überhaupt denken over samenwonen.

[0:01:42] Dan krijgt iemand die een fout maakt of een regel niet begrijpt niet eerst hulp, maar een boete.

[0:01:47] Alsof armoede wordt opgelost door mensen dieper in de schulden te duwen.

[0:01:51] En dan kan iemand die tijdelijk opgenomen moet worden, bijvoorbeeld vanwege een ernstige psychische probleem of een eetstoornis, ook nog eens gekort worden op de uitkering met het risico zijn of haar woning te verliezen.

[0:02:02] Alsof ziek zijn nog niet zwaar genoeg is.

[0:02:04] En dan moet iemand die buiten zijn schuld in de bijstand terecht komt, eerst het spaargeld, de auto of zelfs de laatste buffer opeten voordat er hulp komt.

[0:02:12] Alsof we iemand

[0:02:14] Alsof we eerst iemands bestaanszekerheid moeten afbreken voor we bereid zijn om het weer op te bouwen.

[0:02:19] En voorzitter, dit zijn geen losse voorbeelden.

[0:02:21] Dat is een systeem dat de menselijke maat uit het oog is verloren.

[0:02:24] Dat niet begint bij vertrouwen, maar bij achterdocht.

[0:02:27] En voorzitter, wantrouwen is niet alleen hard, maar het is ook oneerlijk.

[0:02:31] Vooroordelen over mensen in de bijstand werken door in beleid en uitvoering.

[0:02:35] En daarom vraag ik de minister heel concreet, is op de participatiewet een gendertoets toegepast?

[0:02:41] En is de discriminatietoets publieke dienstverlening al gebruikt?

[0:02:44] En als dat niet zo is, waarom niet?

[0:02:47] Want een wet die op papier neutraal lijkt, kan in de praktijk nog steeds discriminerend uitpakken.

[0:02:52] En dat wantrouwen raakt niet alleen individuen, maar ook kinderen en gezinnen.

[0:02:55] Zo hoorden we ook weer vandaag.

[0:02:57] Kinderhulp wijst daar terecht op.

[0:02:59] Financiële onzekerheid, controles, verplichtingen zorgen niet alleen voor stress bij ouders, maar werken direct door op het rest van het gezin.

[0:03:06] Dus als wij het over de participatiewet hebben, dan hebben we het ook over de vraag in wat voor omstandigheden kinderen opgroeien.

[0:03:13] En juist daarom is het zo pijnlijk dat de verschillen tussen gemeentes nog steeds zo heel groot zijn.

[0:03:18] De ene familie krijgt snel passende ondersteuning, de andere verdwaalt in loketten, drempels en regels.

[0:03:23] En dat is niet uit te leggen.

[0:03:25] Armoede mag nooit afhangen van je postcode.

[0:03:27] En daarom vraag ik de minister, is hij bereid om veel steviger landelijk te normeren en te harmoniseren, zodat gemeenten minder ver uit elkaar lopen en gezinnen, wel zeg ik daarbij, meer zekerheid krijgen en niet minder.

[0:03:39] Voorzitter, een van de hardste voorbeelden is de vier weken zoektermijn voor jongeren.

[0:03:43] Eerst vier weken zien te overleven en dan pas mag je aankloppen voor bijstand.

[0:03:48] Maar jongeren zonder buffer, stabiele thuissituatie of ouders die kunnen bijspringen, komen in die vier weken direct in het probleem.

[0:03:55] Schulden, betalingsachterstanden en stress strapelen zich op nog voor er überhaupt hulp op gang komt.

[0:04:01] Dus mijn vraag aan de minister is heel direct, waarom houdt hij vast aan een regeling die problemen vergroot voordat hulp überhaupt begint?

[0:04:08] En is hij bereid om die vier weken zoektermijn af te schaffen?

[0:04:11] Want voorzitter, deze groep loopt door het huidige systeem helemaal vast.

[0:04:15] We hebben het inmiddels over 42.000 jongeren en gemeenten zelf geven aan dat een deel van hen nog helemaal niet klaar is voor werk.

[0:04:23] En toch is dat precies wat de participatiewet van hen blijft eist.

[0:04:27] En dat geldt natuurlijk veel breder, want voor een aanzienlijke groep mensen in de bijstand is werk op korte termijn simpelweg niet haalbaar vanwege gezondheidsproblemen of andere zware omstandigheden.

[0:04:38] Dan is het niet effectief, niet realistisch en ook niet eerlijk om te blijven doen alsof meer druk vanzelf tot participatie leidt.

[0:04:45] Dus mijn vraag aan de minister is, erkent hij dat de participatiewet voor een groeiende groep geen springplank is, maar een wielklem?

[0:04:52] En waar blijven dan zijn fundamentele koerswijzigingen?

[0:04:54] Want iemand zonder stabiele basis help je niet met meer druk.

[0:04:57] maar met rust, begeleiding en bestaanszekerheid.

[0:05:00] Participatie lukt pas als er een infrastructuur is die mensen echt verder helpt.

[0:05:05] Sociaal ontwikkelbedrijven, beschut werk, begeleiding, rust, continuïteit.

[0:05:09] Dus ook hier vraag ik, kiest de minister eindelijk voor eenvoud, voorspelbaarheid en een stevige publieke basis?

[0:05:16] Of blijft hij vasthouden aan een stelsel waarin kansen te veel afhangen van woonplaats- en uitvoeringsbeleid?

[0:05:22] uitvoeringsbereidheid.

[0:05:24] Voorzitter, tot slot de waaijong.

[0:05:25] Ook daar gebruikt de politiek de taal van meedoen, participatie en perspectief.

[0:05:31] En we hadden het er vorige week ook al over tijdens de begroting van sociale zaken.

[0:05:35] Maar veel waaijongers horen niet werkenloon.

[0:05:38] Zij horen pas op, want als je werkt kun je je zekerheid verliezen.

[0:05:42] Dat hoorden we ook net weer bij de ontvangst van een petitie.

[0:05:46] Als de minister zegt dat werken moet lonen, hoe kan hij dan beleid verdedigen waarbij werken voor jongens juist een financieel risico wordt?

[0:05:54] Voorzitter, de kern van dit debat is niet technisch, de kern van dit debat is politiek.

[0:05:59] Wat voor overheid wil hij zijn?

[0:06:00] Kiest de minister voor een fundamenteel andere koers of voorziet hij het oude systeem van wantrouwen alleen met nieuwe woorden?

[0:06:08] Dus, ik vraag deze minister vandaag niet om nieuwe slogans.

[0:06:11] Ik vraag hem om een politieke keuze.

[0:06:13] Blijft hij een systeem verdedigen dat mensen klem zet?

[0:06:17] Of kiest hij eindelijk voor een participatiewet die niet wantrouwt, maar ondersteunt?

[0:06:22] Dank u wel voor uw inbreng.

[0:06:24] Ik zie geen interrupties.

[0:06:25] Dan geef ik het woord aan mevrouw Van Metelen.

[0:06:27] Zij voert het woord namens de PVV-fractie.

[0:06:31] Ja, dank u, voorzitter.

[0:06:33] De participatiewet is ooit ingevoerd met een helder uitgangspunt.

[0:06:37] Wie kan werken, werkt.

[0:06:39] En wie dat niet kan, die wordt beschermd.

[0:06:41] En dat klinkt simpel, maar de praktijk laat zien dat juist die helderheid de laatste tijd steeds verder is vertroebeld.

[0:06:49] Regels worden zachter, voorwaarden vager en handhaving gevoeliger.

[0:06:53] En ondertussen groeit de groep mensen die structureel aan de langste kant staat.

[0:06:58] Voorzitter, ik begin kort met sociaal ontwikkelbedrijven en beschutwerk.

[0:07:02] Voorzitter, voor mensen die echt niet mee kunnen in het reguliere arbeidsproces zijn sociaal ontwikkelbedrijven en beschutwerk geen luxe, maar een noodzaak.

[0:07:11] Dit zijn geen mensen die even moeten worden geprikkeld.

[0:07:14] Dit zijn mensen die structureel ondersteuning nodig hebben.

[0:07:17] Juist voor hen is stabiliteit, duidelijkheid en passend werk van belang.

[0:07:21] De PVV ziet sociaal ontwikkelbedrijven niet als parkeerplaatsen, maar als werkplekken met echte waarde.

[0:07:28] Werk geeft structuur, eigenwaarde en ritme.

[0:07:31] Maar dan moet het wel serieus werk zijn.

[0:07:33] Geen eindeloze trajecten zonder perspectief.

[0:07:36] En wat we hier zien is dat gemeenten verschillend omgaan met het begrip beschut werk.

[0:07:41] Met grote regionale verschillen in toegang, in tempo en begeleiding.

[0:07:46] En dat leidt tot willekeur.

[0:07:48] En dat moeten we niet willen, willekeur.

[0:07:51] Erkent de minister dat deze grote regionale verschillen in toegang tot het beschutwerk leiden tot rechtsongelijkheid?

[0:07:57] En zo ja, welke concrete stappen is haar bereid te zetten om die verschillen te verkleinen?

[0:08:03] Wij willen daarom dat beschutwerk wordt ingezet voor wie het nodig heeft.

[0:08:07] Snel, doelgericht en zonder bureaucratische drempels.

[0:08:11] Geen eindeloze indicatiestapelingen, maar handelen.

[0:08:14] En tegelijk geen inflatie van beschutwerk voor mensen die wel regulier inzetbaar zijn.

[0:08:20] Dus bescherming waar nodig, geen afscheidmechanisme.

[0:08:24] Dan voorzitter, voor de PVV een heel belangrijk punt.

[0:08:27] Mijn collega Mulder heeft hier vorige week tijdens de begroting nog een motie over ingediend.

[0:08:32] We hebben daar vanmiddag over gestemd en helaas heeft hij het net niet gehaald.

[0:08:36] En die gaat over de taaleis.

[0:08:38] De taaleis voorwaarden en handhaving, want het is voor ons belangrijk, is er een voorwaard en handhaving bij de bijstand.

[0:08:45] En daar wil ik helder over zijn.

[0:08:47] Dit is voor de PVV geen bijzaak.

[0:08:49] Dit is de kern.

[0:08:50] Dit hebben wij ook altijd uitgedragen, zullen we blijven doen.

[0:08:53] Voorzitter, wie bijstand ontvangt in Nederland, ontvangt geld van hardwerkende Nederlanders.

[0:08:58] En dat is geen recht zonder plichten.

[0:09:00] Dat is een wederkerige afspraak.

[0:09:03] En die afspraak is de afgelopen jaren structureel uitgehold.

[0:09:07] De taaleis is daar het voorbeeld van.

[0:09:10] Want de wet is glashelder.

[0:09:11] Wie langdurig in de bijstand zit, moet aantoonbaar moeite doen om de Nederlandse taal te leren.

[0:09:16] En het is niet vrijblijvend voor als het maar toevallig uitkomt, maar als een voorwaarde.

[0:09:21] En toch zien we dat gemeenten er verschillend mee omgaan, wegkijken, uitzonderingen stapelen en sancties vermijden.

[0:09:29] En dan blijkt de taaleis gewoon een dode letter.

[0:09:32] Kan de minister aangeven hoeveel gemeenten op dit moment daadwerkelijk handhaven op de taaleis en hoeveel sancties daar het afgelopen jaar daadwerkelijk uit zijn voortgekomen?

[0:09:42] Voorzitter, zonder taal geen werk, zonder taal geen integratie, zonder taal geen zelfstandigheid.

[0:09:50] Wie na jaren nog steeds weigert de taal te leren, weigert mee te doen.

[0:09:57] En wie weigert mee te doen, hoort niet onbeperkt op kosten van de samenleving te leven.

[0:10:03] Voorzitter, de participatiewet is verwoorden tot een systeem waarin wantrouwen richting de belastingbetalende norm is en wantrouwen richting de uitkeringsontvanger taboe.

[0:10:14] Dat is de wereld op z'n kop.

[0:10:16] Sollicitatieplicht wordt opgerekt tegen prestaties verdwijnen.

[0:10:20] Sancties worden laatste redmiddel in plaats van een normaal instrument.

[0:10:24] En zo ontstaat een cultuur waarin niet werken meer lonend kan zijn dan werken.

[0:10:27] Dat ondermijnt niet alleen het draagvlak, maar ook de rechtvaardigheid.

[0:10:32] Is de minister het met de PVV eens dat sancties een regulier en noodzakelijk onderdeel zijn van de participatiewet?

[0:10:38] En zo ja, hoe gaat hij gemeenten actief aanspreken die structureel niet handhaven?

[0:10:44] Voorzitter, dan nog de jongeren.

[0:10:46] Mevrouw Lalla had het er ook al over.

[0:10:48] Jongeren in de bijstand zouden eigenlijk de absolute uitzondering moeten zijn.

[0:10:52] En toch zien we een groeiende groep jonge mensen, inmiddels inderdaad 42.000, vroegtijdig afhankelijk raken van een uitkering.

[0:11:01] En dat is funest voor hun toekomst, voor hun arbeidsmoraal en voor de samenleving.

[0:11:07] En ik wil benadrukken wat mevrouw Lala zei.

[0:11:10] ziek bent of als je niet in staat bent om te werken, uiteraard is dit vangnet absoluut nodig.

[0:11:18] Maar als je dat wel kan, dan vindt de PVV dat jongeren maximaal moeten worden geactiveerd.

[0:11:24] Opleiding, werk, leerwerktrajecten, et cetera.

[0:11:28] Geen comfortabele uitkering zonder harde verplichtingen.

[0:11:32] Wie jong is, kan leren.

[0:11:34] Wie kan leren, moet leren.

[0:11:36] En wie kan werken, moet werken.

[0:11:39] Welke concrete maatregelen gaat de minister nemen om te voorkomen dat jongeren langdurig in de bijstand blijven hangen?

[0:11:45] En is hij bereid de voorwaarden en verplichtingen voor deze groep aan te scherpen?

[0:11:51] We willen dat de minister harde keuzes gaat maken.

[0:11:54] Gaat hij de gemeente daadwerkelijk aanspreken op het niet handhaven van de taaleis?

[0:11:58] Gaat hij accepteren dat sancties weer een normaal onderdeel worden van de bijstand?

[0:12:02] De participatiewet moet weer zijn waar hij voor bedoeld was.

[0:12:05] Een springplank, geen hangmat.

[0:12:07] Met bescherming voor wie het nodig heeft en duidelijke grenzen voor wie daar misbruik van maakt.

[0:12:13] Dank u wel.

[0:12:13] De heer Seder, ik meld even dat er vier interrupties zijn in de eerste termijn.

[0:12:19] Ik meld ook even dat er inmiddels nog meer leden zijn binnengekomen.

[0:12:21] De heer Vlag namens de SGP, mevrouw De Brink namens 50PLUS, de heer Seder namens de ChristenUnie en de heer Keulemans namens JA21.

[0:12:28] En de heer Seder heeft een interruptie.

[0:12:30] Gaat in gang.

[0:12:31] Voorzitter, het zijn er vier.

[0:12:32] Ik had gehoopt dat er acht waren, dus ik laat hem voor nu even liggen.

[0:12:36] Heel goed, dan gaan we nu luisteren naar mevrouw Moana namens de groep Markushouwe.

[0:12:42] Dank voorzitter.

[0:12:43] Voorzitter, de participatiewet heeft een helder doel.

[0:12:46] Mensen die kunnen werken, helpen om weer mee te doen op de arbeidsmarkt.

[0:12:49] Maar als we naar de praktijk kijken, zien we dat gemeenten worstelen met de uitvoering, dat het systeem nog steeds te ingewikkeld is en dat veel mensen te lang in de bijstand blijven hangen.

[0:12:57] Voor groep Markshouwer heeft het uitgangspunt simpel zijn.

[0:13:00] De bijstand is tijdelijk en werk staat centraal en dus zou de kernvraag simpel moeten zijn.

[0:13:05] Werkt dit systeem nog voor de mensen voor wie het is bedoeld?

[0:13:08] In de stukken voor dit debat lezen we veel over programma's, monitors en trajecten.

[0:13:12] Maar uiteindelijk gaat het om de resultaten.

[0:13:14] Komen mensen daadwerkelijk aan het werk?

[0:13:16] En dat lijkt niet het geval.

[0:13:18] De uitstroom uit de bijstand blijft maar beperkt en de complexiteit van het systeem groeit alleen maar verder.

[0:13:23] Ik sprak al eerder over de taaleis.

[0:13:25] Voor groep Maxauer is het principe helder.

[0:13:28] Wie in Nederland woont en een beroep doet op de bijstand, moet er alles aan doen om de Nederlandse taal te leren.

[0:13:33] Zonder het beheersen van de Nederlandse taal is het onmogelijk om werk te vinden, om mee te doen in de samenleving en om zelfstandig vooruit te komen.

[0:13:41] Deze taaleis is namelijk niet vrijblijvend.

[0:13:43] Deze taaleis staat gewoon in de wet.

[0:13:46] De praktijk lag echt te zien dat de handhaving van deze taaleis nog altijd zwak is en dat gemeenten verschillend omgaan met de regels.

[0:13:52] Waarom lukt het nog steeds niet om deze taaleis consequent toe te passen?

[0:13:57] De wet is namelijk de wet en gemeenten ondermijnen hiermee niet alleen het draagvlak onder de Nederlandse belastingbetalers, maar houden zich niet aan de wet die zij behoren uit te voeren.

[0:14:06] Wat vindt de minister van de suggestie om tekorten op middelen die gemeenten ontvangen vanuit het Rijk minister de taaleis niet uitvoeren?

[0:14:13] Heeft de minister zicht op de cijfers?

[0:14:15] Weet hij hoe vaker gekort wordt door die taaleis?

[0:14:18] Hoeveel mensen ontvangen een bijstandsuitkering terwijl zij de Nederlandse taal niet beheersen?

[0:14:22] Graag een reactie.

[0:14:23] Groep Markuszower vindt dat statushouders die een bijstandsuitkering ontvangen direct ingezet moeten worden voor werk of een maatschappelijke activiteit en niet pas na maanden van trajecten en onderzoeken.

[0:14:32] Gewoon zo snel mogelijk.

[0:14:34] Onze fractie vraagt de minister daarom.

[0:14:36] Hoe gaat hij ervoor zorgen dat gemeenten sneller inzetten op werk vanuit bijstand?

[0:14:40] De bijstand is geen hangmat, maar een vangnet.

[0:14:42] Voorzitter, dan de plannen voor een fundamentele herziening van de participatiewet.

[0:14:47] Op papier klinkt dat ambitieus, maar het risico bestaat dat we opnieuw jaren gaan praten over stelselwijzigingen, terwijl mensen nu duidelijkheid nodig hebben.

[0:14:57] Groep Markuszower wil dat het uitgangspunt simpel blijft.

[0:15:00] Werken moet altijd lonen en afhankelijkheid van de bijstand moet tijdelijk zijn.

[0:15:04] Dat betekent drie dingen.

[0:15:05] Ten eerste, minder bureaucratie voor werkgevers en gemeentes zodat mensen sneller aan het werk kunnen.

[0:15:10] Ten tweede, duidelijke verplichtingen voor mensen die een uitkering ontvangen.

[0:15:14] Wie kan werken, moet ook werken of zich maximaal inspannen om werk te vinden.

[0:15:18] En ten derde, betere ondersteuning voor mensen die echt niet zelfstandig kunnen meedoen, bijvoorbeeld via beschutwerk of sociale ontwikkelingsbedrijven.

[0:15:25] We kunnen eindeloos nieuwe programma's bedenken, maar uiteindelijk telt maar één resultaat.

[0:15:29] Meer mensen uit de bijstand en aan het werk.

[0:15:32] Voorzitter, tot slot.

[0:15:33] Voor mensen die door een beperking en een ziekte niet zelfstandig kunnen werken, moeten we natuurlijk goede voorzieningen hebben.

[0:15:38] Zoals beschut werk en ondersteuning via sociaal ontwikkeld bedrijven.

[0:15:41] Maar voor iedereen die wel kan werken, moet de boodschap duidelijk zijn.

[0:15:45] Meedoen is de norm.

[0:15:46] De participatiewet moet uiteindelijk leiden tot minder afhankelijkheid van uitkering en meer mensen die hun eigen inkomen verdienen.

[0:15:53] En dat begint met een eenvoudiger aanpak.

[0:15:55] Werk, taal en verantwoordelijkheid.

[0:15:57] Dank u wel.

[0:15:59] Hartelijk dank voor uw inbreng.

[0:16:00] Dan gaan we nu door naar de heer Amstrad namens de CDA-fractie.

[0:16:05] Ja, voorzitter, dank.

[0:16:08] Meedoen aan de samenleving, dat wil toch iedereen?

[0:16:10] Dat was ook de gedachte achter de invoering van de participatiewet.

[0:16:14] En het doel was om zoveel mogelijk mensen met arbeidsvermogen naar werk toe te leiden of te ondersteunen.

[0:16:20] Een nobel doel wat volgens mij iedereen hier aan tafel kan onderschrijven.

[0:16:23] Maar tijden veranderen, voorzitter.

[0:16:24] In 2015 kwamen we net uit een economische crisis.

[0:16:28] De arbeidsmarkt was ruimer en de werkeloosheid relatief hoog.

[0:16:31] Daarnaast kwamen we uit een tijd dat er Bulgare fraude speelde, waardoor, hoe menselijk ook, wordt doorsloegen in het harde aanpakken en bestraffen van fraude.

[0:16:39] En nu zien gemeenten bijvoorbeeld dat juist jongeren de problematiek vaak complexer wordt met stapeling van problemen zoals mentale klachten, schulden en woonproblemen.

[0:16:48] En vandaag wil ik drie onderdelen bespreken.

[0:16:51] Ons mensbeeld, de rol van gemeenten en de rol van SW-bedrijven.

[0:16:55] En ik begin bij ons mensbeeld.

[0:16:56] Het mensbeeld wat de grondslag lag aan de participatiewet ging uit van de zelfredzame mens.

[0:17:01] de mens die volledig verantwoordelijk is voor zijn gedrag en wanneer hij een fout maakte daarvoor verantwoordelijk was en werd gehouden.

[0:17:09] En in die tijd was het vanzelfsprekend dat hij hiervoor bestraft werd.

[0:17:13] Maar voorzitter, het CDA wil mensen niet reduceren tot enkel rationeel

[0:17:19] handelende individuen.

[0:17:21] Wij gaan uit van de waardigheid van ieder mens en een relationeel mensbeeld.

[0:17:25] Mensen staan niet op zichzelf, maar in verbanden van gezin, werk, school en gemeenschap.

[0:17:31] En daarom zijn we blij met de beweging van de participatiewet in balans.

[0:17:36] Meer menselijke maat, meer vertrouwen en meer oog voor wat iemand nodig heeft om duurzaam mee te kunnen doen.

[0:17:42] En dat betekent dat de overheid in de bejegening van mensen uitgaat van de menselijke maat en kijkt naar wat iemand echt nodig heeft in plaats van waar iemand recht op heeft.

[0:17:50] en dat we mensen in staat stellen tot duurzame participatie.

[0:17:54] Wij geloven dan ook in het uitgangspunt controle is goed, maar vertrouwen is beter.

[0:17:58] Maar ook dat we mensen veel beter begeleiden naar participatie, bijvoorbeeld via betaald werk en waar dat lastig is naar andere vormen van participatie.

[0:18:06] Mijn vraag is, deelt de minister dit uitgangspunt?

[0:18:08] En als het antwoord ja is, hoe zien we dit terug in de uitvoering van de wet of bij de participatiewet 2.0?

[0:18:15] Voorzitter, dit brengt me op mijn tweede punt, de gemeente.

[0:18:18] De uitvoering van de participatiewet ligt bij gemeenten.

[0:18:20] De gedachte achter de decentralisatie was om de uitvoering te beleggen bij die overheidslaag die het dichtst bij onze inwoners staat.

[0:18:27] De ruimte die er is om lokaal maatwerk toe te passen is waardevol.

[0:18:31] Kijken naar wat iemand nodig heeft in plaats van iemand recht op heeft.

[0:18:33] Ik zei het net al.

[0:18:34] En tegelijkertijd zien we grote verschillen in de uitvoering tussen gemeenten die kunnen doorschieten in onzekerheid en ongelijkheid voor burgers.

[0:18:42] Het mag niet uitmaken waar je woont of of je vergelijkbaar wordt geholpen en postcode loterij zoals eerder genoemd.

[0:18:48] Nu kijkt de minister hiernaar.

[0:18:50] Voorzitter, op het punt van gemeente brengt het mij op de volgende twee punten.

[0:18:55] Consulenten die bij gemeenten actief zijn, zijn jarenlang gewend om de wet volgens dit eenzijdige mensbeeld uit te voeren en zijn gevormd door een systeem dat sterk leunde op controle, sanctionering en standardisering.

[0:19:07] Maar als we echt naar een wet willen waarin vertrouwen, vakmanschap en passende begeleiding centraal staan, is een cultuuromslag nodig.

[0:19:14] Hoe ondersteunt de minister gemeenten daarbij?

[0:19:16] En niet alleen juridisch, maar misschien ook in opleiding, professionalisering en aansturing.

[0:19:21] En het tweede punt, voorzitter, van de participatiewet, dat het zo ingewicht moet worden dat het beter recht doet aan verschillen in ondersteuningsbehoeften.

[0:19:28] Sommige mensen staan dicht bij de arbeidsmarkt en kunnen direct aan het werk.

[0:19:31] Anderen kunnen met intensieve begeleiding naar werk, maar er is ook een groep voor wie participatie of beschutwerk passende is.

[0:19:37] We lezen bijvoorbeeld in een monitoringsbrief Participatiewet weer uit het 25 dat gemeenten in de praktijk keuzes moeten maken, terwijl ze tegelijkertijd te maken hebben met de groeiende groep met een zware ondersteuningsbehoefte.

[0:19:48] Heeft die minister het beeld dat gemeenten nu over voldoende ruimte en instrumenten beschikken om zowel mensen naar werk te begeleiden als mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt passend te ondersteunen?

[0:19:59] En voorzitter, dan mijn laatste punt over de rol van SW-bedrijven.

[0:20:03] Ze zijn een wezenlijk onderdeel van de sociale infrastructuur en blijven onmisbaar en wij zijn blij dat ze er zijn.

[0:20:09] En we zien dat zij een belangrijke rol spelen bij de voormalige WSW-groep waarvan de laatste in 2048 met pensioen gaat.

[0:20:16] En de cijfers laten zien dat de behoefte aan beschut werk groter is dan eerder geraamd.

[0:20:20] Cedrus wijst er bijvoorbeeld op dat gemeenten in de praktijk niet altijd voldoende budget hebben om iedereen met een indicatie daadwerkelijk te kunnen plaatsen.

[0:20:28] En juist dat is van belang nu het CPB verwacht dat de arbeidsmarkt de komende jaren minder krap wordt en de werkeloosheid op gaat lopen naar 4,3% in 2027.

[0:20:36] En dan dreigt de groep met de grootste ondersteuningsbehoefte als eerste buiten beeld te raken.

[0:20:42] Heeft die minister het beeld dat we voor mensen die duurzaam afhankelijk zijn van beschut werk inmiddels een stabiele en toekomstbestendige infrastructuur hebben?

[0:20:51] En als het niet zo is, wat is er dan nodig voor deze doelgroep?

[0:20:54] Hier laat ik erbij voor eerst mijn voorzitter, dank u wel.

[0:20:56] Ja, hartelijk dank daarvoor.

[0:20:58] Dan gaan we door naar mevrouw Biekman en zij spreekt namens de D66-fractie.

[0:21:03] Dank u wel, voorzitter.

[0:21:04] Voorzitter, D66 kiest voor een arbeidsmarkt waar iedereen kan meedoen.

[0:21:08] Een goede baan is de beste manier om op te kunnen klimmen, maar een baan is meer dan dat.

[0:21:13] Het zorgt voor zingeving, voor een persoonlijk netwerk en voor regelmaat.

[0:21:18] Een goede baan gun je iedereen, maar een baan vinden is soms makkelijker gezegd dan gedaan.

[0:21:24] Nog te vaak komt het voor dat mensen met de arbeidsbeperking graag willen meedoen, maar tegen allerlei hobbels aanlopen.

[0:21:32] Deze groep verdient onze speciale aandacht.

[0:21:35] Ik wil daarom graag mijn spreektijd inzetten voor vragen die belangrijk zijn voor deze groep.

[0:21:41] In een krappe arbeidsmarkt zou je verwachten dat de banen voor het oprapen liggen voor mensen met een arbeidsbeperking.

[0:21:47] Maar de praktijk is weer bastiger.

[0:21:50] Het lukt nog onvoldoende om iedereen die hulp nodig heeft met het vinden van een baan te helpen.

[0:21:57] Eerst iets over de banenafspraak.

[0:21:59] In de brief van jullie staat dat het aantal extra banen van de banenafspraak flink achteruit blijft bij het doel.

[0:22:06] De achterstand is opgelopen naar ruim 25.000 banen.

[0:22:11] Verdere verbeteringen aan de banenafspraak lijken hard nodig.

[0:22:16] Maar als we de doelgroep banenafspraak verruimen, moeten we ook meer ambitie tonen.

[0:22:22] Een optie is om bij aanpassingen aan de banenafspraak de ondersteuningsbehoeften centraal te stellen.

[0:22:28] Deze optie wordt ook in de brief van juni genoemd.

[0:22:31] Ik ben wel benieuwd naar welk deel van de doelgroep banenafspraak momenteel geen ondersteuningsbehoeften heeft.

[0:22:39] Bijvoorbeeld omdat ze weliswaar VSO hebben gedaan en ingeschreven zijn bij UFV, maar sindsdien een beroepsopleiding hebben afgerond.

[0:22:48] En welke groepen mensen met de arbeidsbeperking buiten de doelgroep banenafspraak hebben naar verwachting wel een ondersteuningsbehoefte?

[0:22:57] En nog los van allerlei beleidsmatige verbeteringen aan de banenafspraak zelf, wat gaat de overheid zelf als werkgever doen om meer werk aan te bieden aan mensen met de arbeidsbeperking?

[0:23:12] Dan over de sociaal ontwikkelbedrijven.

[0:23:15] Deze bedrijven zijn onmisbaar voor de mensen waar ik het over heb.

[0:23:19] Ze weten veel mensen met de arbeidsbeperking toch te begeleiden naar een goede en reguliere baan.

[0:23:26] En ze bieden voor veel mensen vaste, beschutte werkplekken, en de collega zei het zojuist ook al, die er anders niet zou zijn.

[0:23:34] Om die beschutte werkplekken te realiseren is een goed werkend stelsel en voorspelbare financiering nodig.

[0:23:40] De vorige staatssecretaris heeft in brieven aangekondigd dat hij werkt aan een nieuwe verdeelsystematiek.

[0:23:46] Wanneer kan de minister ons informeren over de beoogde nieuwe verdeelde systematiek en overweegt hij explicitere prikkels voor de realisatie van beschutte werkplekken?

[0:23:58] Uw voorganger, de vorige staatssecretaris, schrijft heel voorzichtig in zijn brief dat hij in het kader van de verbeteragenda beschutwerk gaat verkennen in hoeverre er ruimte is om in specifieke gevallen gebruik te maken van een praktijkroute of verlicht beoordelingsproces.

[0:24:17] Is de minister bereid om iets breder te kijken naar de inzet van de praktijkroutes bij vaststelling van beschutwerk?

[0:24:27] Ten slotte nog iets over de waaijongens.

[0:24:30] Voor veel waaijongens is de stap naar werk lastig.

[0:24:33] Uit onderzoek naar de UWV dienstverlening lees ik dat ruim drie kwart van de waaijongens die eind 2022 zonder werk zaten ook in de drie jaar daarvoor nooit hebben gewerkt.

[0:24:44] Als het blijkbaar zo lastig is om een reguliere baan te vinden, is beschut werk of maatschappelijke participatie dan niet realistischer dan regulier werk en wordt dat voldoende gefaciliteerd.

[0:24:58] Ik nodig de minister uit tot de reflectie hierop.

[0:25:02] Wajongers die wel genoeg inkomen uit werk kunnen verdienen, verliezen na vijf jaar hun wajonguitkering en daarmee de gemoeide garantiebedrag.

[0:25:11] We hebben het hier al eerder over gehad.

[0:25:14] Dat er na een periode van werk het recht op de uitkering vervalt, is misschien heel erg vervelend en dat snap ik, maar het gebeurt ook bij andere uitkeringen.

[0:25:24] Tegelijkertijd wil ik benadrukken en vind ik het ook belangrijk dat we oplossing bieden voor deze plotselingen en onverwachte inkomensdalingen.

[0:25:35] Die moeten we voorkomen.

[0:25:36] Ik zie in de beslisnota's verschillende opties om deze inkomenseffecten te verzachten.

[0:25:42] Ik wil graag aan de slag met deze opties, maar ik begrijp ook dat het complex is.

[0:25:48] Tijdens de procedurevergadingen hebben we al een technische briefing ingepland, dus ik dank de minister daarvoor.

[0:26:05] Ja, de twee minuten debat is ingeplet.

[0:26:09] Ik dank de minister daarvoor en ik hoop dat we daarna, na een twee minuten debat en de technische briefing, dus kunnen kijken naar werkbare oplossingen voor deze groep.

[0:26:18] Ja, dank u wel.

[0:26:20] De heer Seder heeft een interruptie.

[0:26:24] In het verlengde daarvan, een van de groepen waar we de afgelopen jaren best wel veel aandacht voor hebben gehad, daar is ook een rondtafel over geweest een tijdje geleden, dat zijn de Gronings zieken.

[0:26:34] Dat zijn mensen die geen recht hebben op een WIA omdat ze ten tijde van de bijstand ziek worden en dan hebben we het stelsel zo dat zij dan vastzitten.

[0:26:41] Zij kunnen niet werken, maar vallen wel onder de verplichtingen van de participatiewet.

[0:26:46] Dat is best wreet, want je moet solliciteren terwijl je eigenlijk te ziek bent.

[0:26:49] Het is gewoon tot op heen nog niet gelukt om dat te veranderen met elkaar.

[0:26:53] Het kabinet heeft op aangenomen motie van mij aangegeven dat het aan het volgende kabinet is.

[0:26:58] Nou, dat is deze.

[0:26:59] En volgens mij heeft D60 altijd die lijn gesteund dat wij een apart regime voor deze groep mensen, best een grote groep, moeten gaan inrichten.

[0:27:07] Waar is uw vraag?

[0:27:08] Een groot deel van mijn bijdrage gaat ook over die groep.

[0:27:11] Ik denk dat we uiteindelijk recht moeten trekken aan het grote onrecht.

[0:27:13] We vragen op D60 ook vanuit de coalitie van mening is dat die groep chronisch zieke in de participatiewet uiteindelijk uit die vernederende verplichtingen gehaald moet worden, terwijl we weten dat ze niet in staat zijn om te werken.

[0:27:27] En dus uit die participatiewet moeten we naar een partitie komen.

[0:27:32] Dank u wel, voorzitter.

[0:27:34] De heer Seder stelt de terechte vraag en ik ben het eens met die vraag.

[0:27:38] Volgens mij staat er ook bij in het regeerakkoord van dit kabinet dat er ook gekeken wordt naar de groep mensen die gewoon echt niet aan de slag kunnen, of er gekeken kan worden naar dergelijke ontheffingen.

[0:27:51] En wat mij betreft is deze groep een onderdeel daarvan.

[0:27:56] Dank u wel.

[0:27:58] Ik ben blij om dat te horen.

[0:28:00] Ik wil daarom ook met de voorstel komen voorbedurend op mijn eerdere motie.

[0:28:03] Ik hoop dat die kamerbreed ook dan omarmd wordt.

[0:28:08] Een vervolgvraag is of mevrouw Biekman niet vindt, want dat hebben andere partijen ook aangegeven, dat als de participatiewet primair bedoelt is om mensen te begeleiden naar werk, wat ik ook ondersteun, vind ook heel belangrijk, dat ontheffingen van deze groep in de participatiewet eigenlijk niet passend is, omdat deze groep categorie mensen eigenlijk niet begeleid worden naar werk en dat eigenlijk een apart regime in plaats van ontheffingen

[0:28:33] Wat dus ook een wetswijziging zal vragen, veel passender is, zodat je ook die rust kan creëren die deze mensen helaas, maar tegelijkertijd ook nodig hebben, we die kunnen bieden.

[0:28:44] Dus mijn vraag is of u die lijn stuurt voor een apart regime.

[0:28:50] Dank u wel.

[0:28:51] Voorzitter, ik zou in dit geval ook het kabinet graag de ruimte willen geven om te kijken hoe ze hiermee om kunnen gaan.

[0:28:59] En richting de heer Seder zal ik zijn voorstel, als die komt, zeker op waarde beoordelen.

[0:29:06] Maar ik geef het kabinet ook de ruimte om met een oplossing te komen.

[0:29:11] Dan interruptie van mevrouw Lalla.

[0:29:13] Dank u wel, voorzitter.

[0:29:15] In het verlengde van de heer Seder, als het gaat om een aantal hardheden in de participatiewet, wil ik aandacht vragen voor met name de groeiende groep jongeren.

[0:29:24] Het is nu zo dat wanneer je jonger bent dan 27, je meldt bij de gemeente dat er een zoektermijn is van vier weken.

[0:29:30] Dus een gemeente in principe je weer naar huis kan sturen voordat je hulp kunt krijgen, terwijl als je ouder bent dan 27 is dat niet het geval.

[0:29:38] Deelt mevrouw Biekman van D66, zeg ik via de voorzitter, het met mij dat dat onnodig hard is en dat jongeren direct hulp verdienen?

[0:29:50] Ja, voorzitter, vanuit de gemeente Schiedam heb ik gezien hoe we jongeren kunnen helpen.

[0:29:57] Vandaag hebben we ook gestemd over een amendement om jongeren die preventie nodig hebben, die hulp nodig hebben, ondersteuning en om hen weer een stukje ademruimte te geven, gemeenten te faciliteren om daar experimenteel mee bezig te zijn.

[0:30:15] Ik schaar het aangenomen abonnement in de lijn van wat mevrouw Lala aangeeft.

[0:30:25] Dank u wel, voorzitter.

[0:30:26] Het amendement ging volgens mij ook nog specifiek over het bouwdepot van jongeren, om daar preventief te acteren, maar fijn dat ook D66 hiermee heeft ingestemd.

[0:30:36] Is mevrouw Biekman het met mij eens dat als het gaat om de zoektermijn van jongeren, waarin echt wantrouwen, achterdocht, controle, jongeren het zelf laten uitvoelen, echt niet meer van deze tijd is, dan is zij dan bereid om ook een motie op dit punt om default vertrouwen te laten zijn en mensen gewoon te helpen, daarmee in te stemmen?

[0:30:55] Ik ben er sowieso voor dat we jongeren hulp moeten aanbieden en daarom zal ik ook potie steunen in het kader van de schuldhulppreventie zoals we zojuist hebben aangenomen.

[0:31:10] Ik ben een beetje moe, voorzitter.

[0:31:11] Maar goed, alle moties en amendementen die langs mij komen, die zal ik op waarde beoordelen.

[0:31:17] Ik zal ook kijken of er een juiste dekkingsgaat bij zit en natuurlijk de uitvoerbaarheid.

[0:31:24] Maar dat we jongeren moeten helpen, dat zij rust moeten vinden en dat ze een tweede kans verdienen, daar vindt mevrouw Lala mij zeker aan haar zijde.

[0:31:33] Ja, derde interruptie.

[0:31:35] Tot slot, voorzitter.

[0:31:36] Ik ben heel blij dat mevrouw Biekman van D66 geaandigd heeft voor schuldhulppreventie.

[0:31:41] Maar nog beter dan het genezen is het voorkomen.

[0:31:44] Dus ik hoop dat ze positief staat tegen de zoektermijn loslaten.

[0:31:48] Mijn laatste vraag ging eigenlijk over de groep waar jongens.

[0:31:51] We hebben vanmiddag een petitie ontvangen in een manuscript over wie manifest over wie werkt verliest.

[0:31:59] Deelt mevrouw Biekman dat het voor veel jongens geen

[0:32:02] slogan is, maar echt realiteit waarin mensen gemiddeld 750 euro per maand minder verdienen.

[0:32:09] Deelt zij die en is zij daar bereid om samen voor oplossingen te zoeken?

[0:32:13] Idealiter niet pas na een jaar.

[0:32:16] We zien hoe lang het duurt dat de groep chronisch zieke in de participatiewet.

[0:32:20] We zijn nu een jaar verder en er is nog steeds niks gebeurd.

[0:32:22] Dus ik hoop dat we met de Kamer gezamenlijk veel sneller tot oplossingen kunnen komen.

[0:32:28] Dank u wel, voorzitter.

[0:32:29] En ook hier vindt mevrouw Lala me zeker aan haar zijde.

[0:32:33] Er moet een oplossing komen voor de waaijongens.

[0:32:36] Volgens mij heeft de Belangenorganisatie Iedereen vandaag ook aangegeven dat ze zelf pleiten voor afbouwde en verzachtende maatregelen.

[0:32:45] Ik ga graag met het kabinet hierover in gesprek.

[0:32:48] Ik denk tijdens de technische briefing dat we daar wellicht ook meer over krijgen, maar dat het verzachtend moet.

[0:32:55] Daar vindt mevrouw Lala me zeker aan haar zijde.

[0:32:58] Dank u wel.

[0:32:59] Dan gaan we door naar de heer De Beer en hij spreekt namens de VVD-fractie.

[0:33:02] Dank u wel, voorzitter.

[0:33:04] In Nederland staan honderdduizenden mensen langs de kant, terwijl werkgevers staan te springen om personeel.

[0:33:10] En dat is zonde en onnodig.

[0:33:12] Zonde omdat meer mensen hun talenten zouden moeten kunnen ontdekken, ontwikkelen en benutten.

[0:33:17] En voor de VVD staat centraal meer mensen aan het werk en werken moet ook lonen.

[0:33:22] En daar hebben we de vorige week tijdens het begrotingsdebat SZW uitgebreid over gesproken.

[0:33:27] Maar we kunnen het er eigenlijk niet vaak genoeg over hebben.

[0:33:30] Vandaar ook vanavond weer dit commissiedebat.

[0:33:33] En deze week gaan we natuurlijk ook nog verder op het vraagstuk van armoede.

[0:33:38] Meer mensen aan het werk is immers hard nodig.

[0:33:40] Want terwijl werkgevers schreeuwen om personeel, zien we dat het aantal mensen in de bijstand een hardnekkige uitdaging blijft.

[0:33:47] Inmiddels gaat het om ongeveer 410.000 mensen.

[0:33:51] En juist onder jongeren zien we een zorgwekkende ontwikkeling.

[0:33:55] En dat is niet alleen economisch onwenselijk, maar vooral ook maatschappelijk en vooral ook voor de jongeren zelf, want werk betekent inkomen, maar ook zelfstandigheid, sociale contacten en perspectief.

[0:34:06] De vraag is dus niet of mensen talenten hebben, maar of we dat talent voldoende benutten.

[0:34:12] En daar wringt het.

[0:34:13] We hebben een systeem dat complex en versnipperd is en dat soms nog onvoldoende prikkelt om mensen daadwerkelijk naar werk te begeleiden.

[0:34:21] Dat zien we ook terug in de banenafspraken, waar de realisatie nog achterblijft, terwijl werkgevers juist staan te springen om personeel.

[0:34:28] Tegelijkertijd zien we dat het wel kan.

[0:34:31] Ik noemde in het begrotingsdebat al eerder mijn eigen ervaringen, bijvoorbeeld met de Bovengrondse Vakschool in Heerlen, maar ook de aanpak in Rotterdam.

[0:34:40] daar daalt het aantal mensen in de bijstand tegen de landelijke trend in.

[0:34:44] En dat is geen toeval.

[0:34:46] Want de Rotterdamse aanpak laat zien wat werkt.

[0:34:49] Intensieve begeleiding met wekelijks contact in plaats van enkele keren per jaar.

[0:34:54] En vooral in de periode dat mensen net in de uitkering komen, juist dan is die begeleiding het meest effectief.

[0:35:01] Een combinatie van begeleiding en duidelijke handhaving, bijvoorbeeld op de taaleis.

[0:35:07] Maar ook een actieve benadering richting gemeenschappen waar mensen nu nog buiten beeld blijven.

[0:35:12] En vooral ook een samenwerking met werkgevers, sociale werkgevers, die kijken naar wat iemand wel kan.

[0:35:19] Dat is een aanpak die keuzes maakt.

[0:35:21] Niet iedereen een beetje aandacht, maar gerichte inzet op mensen die kunnen werken en die dan ook daadwerkelijk begeleiden naar werk.

[0:35:29] Voor de VVD is dan ook de vraag hoe zorgen we ervoor dat aanpakken die werken, bijvoorbeeld in Rotterdam, niet de uitzondering blijven, maar de norm wordt.

[0:35:38] Ziet de minister mogelijkheden om elementen van deze aanpak of van andere aanpakken in het land, zoals intensieve begeleiding en gerichte handhaving, op korte termijn breder toe te passen in andere gemeenten?

[0:35:51] en deelt de minister de opvatting dat de huidige vrijheid binnen de participatiewet er soms toe leidt dat gemeenten kiezen voor minder effectieve aanpakken en dat ze dus ook meer van elkaar zouden moeten kunnen leren.

[0:36:03] Ogenblik.

[0:36:04] Mevrouw Van Brenk heeft een interruptie.

[0:36:07] Ja, voorzitter.

[0:36:10] De Rotterdamse aanpak en intensieve begeleiding.

[0:36:15] Maar ik kan me ook voorstellen

[0:36:18] Misschien dat sommige gemeentes niet over zoveel mensen beschikken en dat het dus Rotterdam wel lukt en misschien een klein dorp of een gemeente in Groningen of Friesland niet.

[0:36:35] Dus hoe kijkt de VVD ernaar en is zij dan ook bereid om daar meer geld voor uit te trekken?

[0:36:44] Dat was mijn eerste interruptie in de plenaire zaal.

[0:36:48] Toen heeft mijn collega diezelfde vraag gesteld en mijn antwoord was, en dat blijft ook mijn antwoord, dat gemeenten ook moeten kijken van welke aanpakken ze zelf zouden kunnen overnemen.

[0:37:00] Goede aanpakken, best practices, maar ook hoe ze beter zouden kunnen samenwerken in de regio.

[0:37:05] We hebben Nederland ingedeeld in 35 arbeidsmarktregio's.

[0:37:09] Er is heel veel opgetuigd aan instellingen, aan regelingen, aan sociale diensten, aan sociaal ontwikkelbedrijven en anderzijds aan regionale werkcentra.

[0:37:22] En volgens mij ligt veel meer de uitdaging van hoe kun je nou in die samenwerking, ook met werkgevers en onderwijs, zorgen dat er uiteindelijk meer gestuurd wordt op resultaat.

[0:37:32] Dus ik zou niet zeggen van laten we inzetten op nog grotere instellingen en op nog meer geld, maar veel meer op de vraag van hoe kunnen we nou die elementen die zich bewezen hebben, hoe kunnen we die nou beter uitrollen over de rest van Nederland.

[0:37:52] Ja, voorzitter.

[0:37:54] Kijk, ik kan me voorstellen dat in Rotterdam grote gemeenten dat daar veel makkelijker is om te doen.

[0:38:03] Maar hoor ik nu een pleidooi van de VVD om dan regionale verbanden af te bouwen en het juist naar de gemeente te doen of omgekeerd?

[0:38:14] Ik zou zeggen omgekeerd.

[0:38:17] Dus werk in de regio meer met elkaar samen.

[0:38:21] Doe dat niet alleen tussen gemeenten, maar doe dat vooral ook met werkgevers en onderwijs.

[0:38:25] Dus maak daar slimme combinaties.

[0:38:28] Aanpakken richting tekortsectoren, richting werkgevers die in de regio zitten, die schreeuwen om personeel.

[0:38:36] En er zijn altijd werkgevers te vinden die in zo'n regio wel degelijk bereid zijn om ook voor deze doelgroep een aantal extra stappen te zetten.

[0:38:45] Ik heb ook een vraag aan de heer De Beer.

[0:38:49] Misschien komt hij er nog op, maar vanmiddag heeft de VVD meegestemd met de motie van Edgar Mulder over de taallijst voor het verkrijgen van een uitkering in alle gemeenten te handhaven.

[0:39:00] Wij willen dat er echt keihard gewoon sancties op komen.

[0:39:04] De motie was ontraden door uw eigen minister, dus ik vraag aan meneer De Beer of hij het eens is met de PVV om dat op die manier uit te voeren.

[0:39:13] Ja, als ik me niet vergis hebben we zelf ook nog een motie ingediend om zeg maar meer te gaan handhaven op die taaleisen of in ieder geval gemeenten daartoe op te roepen.

[0:39:23] Dus dat heb ik zojuist ook in mijn spreekteksten benoemd dat het enerzijds gaat om zeg maar mensen stimuleren en perspectief bieden en anderzijds ook op een aantal zaken te handhaven waaronder de taaleisen.

[0:39:38] Dan heb ik nog een vraag aan de heer De Beer.

[0:39:44] De PVV wilde ook gewoon dat de grenzen dichtgaan.

[0:39:48] Wij zitten daar niet voor niks bovenop.

[0:39:51] U zegt ook dat 410.000 mensen een bijstandsuitkering hebben.

[0:39:57] Maar meer dan 51% van die mensen zijn niet van een westerse achtergrond.

[0:40:02] En als mensen dus die taal zeg maar niet machtig zijn, en dat geldt voor een hoop van die mensen, dan hebben we gewoon een probleem.

[0:40:10] En die komen gewoon niet aan de bak.

[0:40:11] Dus waarom is de VVD nog steeds voor die grenzen open te houden?

[0:40:16] Want op deze manier krijgen we er alleen maar meer bij.

[0:40:19] De aantallen zijn gigantisch, dus ik vraag meneer De Beer waarom u daar achter blijft staan en niet, net als de PVV zegt, grenzen dicht, stoppen ermee en we gaan eerst zorgen dat iedereen die hier is aan de slag gaat, de taal gaat leren en stoppen met duilen met de kranen open.

[0:40:37] We zitten in het commissiedebat participatiewet, dus we hebben het over de doelgroep.

[0:40:43] Die hebben inderdaad bepaalde karakteristieken waardoor mensen soms wat moeilijker aan de slag komen.

[0:40:50] Het klopt en een groot deel daarvan heeft ook een bepaalde achtergrond waardoor ze de Nederlandse taal niet machtig zijn.

[0:40:56] Vandaar dat ons pleidooi ook is en vandaar dat ook de moties hebben gesteund om te zeggen van handhaaf wel op die taaleis.

[0:41:04] en geeft mensen ook begeleiding, handvaten en perspectief om uiteindelijk de stap naar de arbeidsmarkt te maken.

[0:41:14] Ja?

[0:41:16] Wil de heer de Beer door met zijn inbreng?

[0:41:19] Nou, ik weet niet meer precies waar ik gebleven ben, maar...

[0:41:21] Hij heeft nog twee minuten.

[0:41:22] Volgens mij was ik in Rotterdam gebleven.

[0:41:26] Dus de vraag van, ziet de minister mogelijkheden om elementen van die goede aanpakken in de landen om die, zeg maar, uit te dragen naar andere gemeenten,

[0:41:33] Naast de begeleiding van mensen moeten we ook de drempels voor werkgevers verlagen.

[0:41:41] De VVD heeft daar eerder voorstellen voor gedaan.

[0:41:43] Zo heeft de Kamer middelen vrijgemaakt voor een pilot met een noriskpolis voor langdurig bijstandsgerechtigheden.

[0:41:50] Die pilot is uiteindelijk niet doorgegaan omdat er onvoldoende gemeenten wilden deelnemen om tot een evalueerbare opzet te komen.

[0:41:57] Dat is misschien begrijpelijk vanuit uitvoerbaarheid, maar laten we daarmee een goed instrument toch niet zomaar stranden.

[0:42:04] Daarom de vraag aan de minister, hoe gaat hij ervoor zorgen dat het idee, namelijk het wegnemen van risico's voor werkgevers, alsnog vorm kan krijgen?

[0:42:13] Want juist dat is essentieel om werkgevers over de streep te trekken.

[0:42:16] Daarnaast heeft de Kamer middelen vrijgemaakt voor zogenaamde inclusiviteitstechnologie, specifiek gericht op het midden- en kleinbedrijf.

[0:42:24] Technologie kan mensen ondersteunen in hun werk, taken verlichten en de stap naar regulier werk mogelijk maken.

[0:42:31] Maar we zien ook dat deze technologie nog relatief onbekend is en dat de investeringen voor het MKB een drempel zijn.

[0:42:38] Hoe zorgt de minister ervoor dat die technologie, maar ook de middelen, daadwerkelijk terechtkomen bij mkb-ondernemers die hiermee mensen aan het werk kunnen helpen?

[0:42:48] En hoe wordt de bekendheid van die mogelijkheden vergroot?

[0:42:52] Voorzitter, wat mij betreft zit hier een bredere lijn onder.

[0:42:55] We moeten toe naar een systeem waarin we niet denken in beperkingen, maar in mogelijkheden.

[0:43:00] Waarin we niet primair kijken naar wat mensen niet kunnen, maar vooral naar wat mensen wel kunnen.

[0:43:06] En waarin we instrumenten zo inrichten dat het gedrag uitlokt dat we willen zien, namelijk dat mensen aan het werk gaan en dat werkgevers mensen ook aannemen.

[0:43:15] Tot slot nog één punt.

[0:43:17] De arbeidsmarkt is op dit moment best versnipperd en overgeorganiseerd.

[0:43:21] Werkgevers en werkzoekenden weten vaak elkaar niet goed te vinden.

[0:43:25] Private partijen, zoals uitzendbureaus, zijn vaak effectiever in het plaatsen van werkzoekenden, maar hebben niet altijd toegang tot de informatie die daarvan nodig is.

[0:43:33] Ziet de minister mogelijkheden om deze partijen of andere private partijen beter toegang te geven tot relevante, geanonymiseerde gegevens, zodat vraag en aanbod sneller bij elkaar kunnen komen?

[0:43:45] Voorzitter, we hebben in Nederland geen tekort aan talent, maar soms wel een systeem dat het talent nog onvoldoende benut.

[0:43:52] Als we doen wat werkt, namelijk drempels verlagen en instrumenten beter inzetten, dan kunnen we veel meer mensen aan het werk helpen en dat is uiteindelijk waar het om draait.

[0:44:01] Dank u wel.

[0:44:03] We gaan door naar de heer Vlag, die het woord voert namens de SGP-fractie.

[0:44:07] Dank u wel, voorzitter.

[0:44:09] Ik ben zo klein, zei de mol.

[0:44:11] Ja, zei de jongen, maar je maakt een enorm verschil.

[0:44:14] Aan dit citaat uit het prachtige boek De Jonge, De Mol, De Vos en Het Paard moest ik denken toen ik dit debat voorbereidde.

[0:44:21] Voorzitter, iedereen is van waarde.

[0:44:23] Zelfs iemand die zich beschouwt als de kleinste schakel in onze samenleving telt mee en kan een groot verschil maken.

[0:44:29] Juist daarom is het belangrijk dat we zorgen dat iedereen kan meedoen.

[0:44:32] Iets waar de participatiewet bij helpt.

[0:44:35] Dit kabinet heeft het voornemende tegemoetkoming arbeidsongeschikte af te schaffen.

[0:44:40] Nu het eigen risico ook nog eens omhoog gaat, betekent dit dat chronisch zieke er financieel flink op achteruit gaan en dat noodzakelijke zorg voor hen onbetaalbaar kan worden.

[0:44:49] De SGP vindt dat de meest kwetsbaren juist vooral moeten worden ontzien bij de voorgenomen hervormingen.

[0:44:54] Gaat het kabinet ook voor deze maatregel in kaart brengen wat dit doet voor deze mensen conform de motie Stofverseers over de gevolgen van de bezuiniging op sociale zekerheid en zorg voor kwetsbare doelgroepen?

[0:45:06] Deelt de minister het uitgangspunt dat deze mensen er financieel gezien niet meer op achteruit zouden moeten gaan ten opzichte van anderen?

[0:45:14] Daarnaast hakt het stopzetten van het garantiebedrag voor mensen die minstens vijf jaar werken er hard in bij de waaijongens.

[0:45:21] Vanmiddag kregen we hierover een brief waarin het dilemma helder geschetst wordt.

[0:45:24] Voorkomen moet worden dat we deze mensen in financiële problemen brengen.

[0:45:27] Daarom moet hier goed naar gekeken worden.

[0:45:30] En de vraag is, wanneer wordt de Kamer hierover geïnformeerd?

[0:45:34] Voorzitter, sociaal ontwikkelbedrijven, en ook wat collega's die het al genoemd hebben, die doen fantastisch werk.

[0:45:39] Ik ben de afgelopen maanden bij Novatec geweest, in Westerkwartier, en ik was ook bij Docwork in Dokkum.

[0:45:47] Ja, en dat is toch wel fantastisch hoe mensen daar geactiveerd worden en ook de kans krijgen om mee te doen, soms binnen een beschutte omgeving en soms bij reguliere bedrijven.

[0:45:57] Mensen kunnen met een klein beetje begeleiding gewoon volop meedoen en dat is heel waardevol voor hen en voor ons allemaal.

[0:46:04] Daarom is het goed dat er een maatschappelijke kostenbatenanalyse komt, naar aanleiding van de motie van de SP, ChristenUnie en de SGP, zodat ook inzichtelijk wordt wat deze mensen bijdragen aan onze samenleving en economie.

[0:46:17] Is de minister daarnaast bereid te kijken naar een wettelijke verankering van de sociaal ontwikkelbedrijven?

[0:46:23] En welke ambities heeft hij ten aanzien van de financiering van deze wettelijke taken?

[0:46:27] Op dit moment telt Beschutwerk nog niet mee voor de banenafspraak, terwijl wij zoveel mogelijk mensen aan een baan willen helpen.

[0:46:33] Daar kunnen werkontwikkelbedrijven uitstekend bij helpen.

[0:46:37] Wat de SGP betreft gaat Beschutwerk gewoon meetellen voor de banenafspraak.

[0:46:40] Pakt het kabinet ook die handschoen op?

[0:46:43] Tot slot wil ik nog een heel ander punt aansnijden.

[0:46:45] Veel asielzoekers ontvangen dwangsommen, omdat het de IND niet lukt op tijd te beslissen op hun aanvraag.

[0:46:52] Vorig jaar kostte dat de staat 79 miljoen euro.

[0:46:56] Volgende week komt er een SGP-amendement in stemming hierover dat de asieldwangsommen definitief afschaft.

[0:47:02] Op gemeentelijk niveau krijgen inkomensconsulenten regelmatig te maken met deze dwangsommen voor statushouders.

[0:47:08] Boven een bepaalde vermogensgrens zijn zij verplicht die te melden, maar dit gebeurt nauwelijks.

[0:47:13] Gevolg kan zijn dat de buitenlandse uitkering moet worden teruggevorderd.

[0:47:17] Het zou gemeenten helpen als er betere gegevensuitwisseling komt met de IND en de COA, zodat ze automatisch worden geïnformeerd

[0:47:23] als een statushouder in hun gemeente dwangsom ontvangt.

[0:47:27] Nu gebeurt het vaak dat de statushouder niet op de hoogte is van deze regel, dat de dwangsommen niet worden gemeld of dat het geld al is uitgegeven, waardoor invoerdering niet meer mogelijk is.

[0:47:36] Is de minister bereid hiernaar te kijken?

[0:47:39] Zolang die dwangsommen natuurlijk nog niet zijn afgeschaft, want dat blijft nog wel het ideaal wat we in het amendement hebben voorgelegd.

[0:47:45] Tot zover, voorzitter.

[0:47:47] Dank u wel.

[0:47:48] Dan gaan we door naar mevrouw Van Brink en zij spreekt namens 50PLUS.

[0:47:53] Dank voorzitter.

[0:47:54] De participatiewet heeft als doel zoveel mogelijk mensen naar werk toe te leiden en juiste mensen die ondersteuning nodig hebben, moeten daarop kunnen rekenen.

[0:48:04] En de minister kent het probleem dat ik geschetst heb van een Wajong-gerechtigde met de status duurzaam geen arbeidsvermogen, die gelukkig werk heeft gevonden en volledig werkt, maar geen volledig loon krijgt.

[0:48:18] En we wachten nog op het onderzoek verbeteren Wajong en dit onderzoek zou in 2025 afgerond zijn.

[0:48:26] Wanneer kunnen wij dat verwachten?

[0:48:28] En komt er dan ook een oplossing voor het door mij geschetste probleem?

[0:48:32] Datzelfde geldt voor de periodieke rapportage over jong gehandicapten en de wetsevaluatie bij jong.

[0:48:38] Die zou het eerste kwartaal 2026 komen.

[0:48:42] Wanneer kunnen we deze tegemoet zien?

[0:48:44] En voorzitter, het is al eerder genoemd.

[0:48:47] Vandaag hadden we een ontmoeting met jongens van de FNV.

[0:48:51] We kregen dit uitgereikt.

[0:48:53] Is de minister daarmee bekend?

[0:48:55] Dat is fijn, want daar staan vier verbeterpunten in en ik zou graag een reactie willen hebben van de minister daarop.

[0:49:04] En wij zijn inderdaad door het ministerie op 10 december geïnformeerd en gemiddeld verlies

[0:49:10] van 250 euro per maand.

[0:49:14] Wie kan dat nou dragen?

[0:49:16] Dus ik hoor heel graag wat de minister daaraan gaat doen.

[0:49:21] De weg naar arbeidsparticipatie voor wij jongeren, het is al eerder gezegd, is helemaal niet eenvoudig, zeker gezien de beperkingen van de doelgroep en de afhankelijkheid van werkgevers voor geschikte banen.

[0:49:36] Er worden stappen vooruitgezet richting arbeidsparticipatie, maar ook is er regelmatig sprake van terugval.

[0:49:43] En ze krijgen ook heel vaak te maken met baanverlies.

[0:49:49] En nu wil het UWV meer mensen helpen, maar de caseload is al hoog.

[0:49:53] En of meer mensen bij het UWV echt gaan werken, daar zijn twijfels over.

[0:49:59] Ook bij 50PLUS.

[0:50:00] Intussen blijkt uit het coalitieakkoord aan de slag dat er veel bezuinigingen in sociale zekerheid worden voorgesteld, waaronder een jaarlijkse efficiency doelstelling bij uitvoeringsorganisatie, waarvan de helft mag worden herinvesteerd in doelmatigheid en verbetering.

[0:50:19] Misschien kan de minister ons vertellen wat dat betekent en wat de gevolgen zijn voor het UWV.

[0:50:25] Wij zijn er heel erg kritisch op.

[0:50:27] En wat is er gebeurd met de vijf adviezen van de Algemene Rekenkamer?

[0:50:32] En vooral het punt uitkeringsgerechtigden moeten de mogelijkheid hebben om in elk geval de plausibiliteit, mooi woord trouwens, van hun beoordeling en uitkering te kunnen checken.

[0:50:45] Eigenlijk moet je gewoon kunnen snappen wat staat er nou en is dat bedrag ook reëel.

[0:50:52] Voor ons is dat heel belangrijk.

[0:50:54] Wij krijgen daar graag een reactie op.

[0:50:57] En voorzitter, de banenafspraak.

[0:50:59] Dat is een afspraak uit het sociale akkoord van 2013 om in 2026 125.000 extra banen te realiseren.

[0:51:08] voor mensen met een arbeidsbeperking.

[0:51:11] En voorzitter, in dat jaar, 2013, was ik voorzitter van de vakbond waar ook de leden van de sociale werkvoorzieningen onder vielen.

[0:51:20] En die banenafspraak vonden wij toen al boterzacht, omdat die stok achter de deur bleef staan als de afspraken niet gehaald werden.

[0:51:30] En wat blijkt, de resultaten worden ook niet gehaald.

[0:51:35] We zijn nu eind 2045 90.000 banen gecreëerd, terwijl de doelstelling toen stond op 115.000.

[0:51:44] Dus 25.000 mensen die graag willen werken staan nog steeds aan de kant.

[0:51:50] Dus zowel de overheidssector als de marktsector lopen achter op de doelstelling.

[0:51:56] Mijn vraag aan de minister.

[0:51:57] Wanneer gaat de kwotumregeling voor de overheids- en marktsector in?

[0:52:01] Waarom is daar nog steeds niet op ingezet omdat de resultaten achterblijven?

[0:52:10] Wat zijn de stappen die de minister gaat nemen om het aantal van 125 wel te halen?

[0:52:16] En kan de minister aangeven waar het kwotum van 2,76 procent binnen de overheid gehaald wordt?

[0:52:24] Of niet gehaald wordt, dat mag ook.

[0:52:27] En als laatste punt, voorzitter, het is ook al door collega's genoemd de taaleis bij bijstandsgerechtigden.

[0:52:34] We zien een grote toename van bijstandsgerechtigden met een herkomst van buiten Europa.

[0:52:40] Wat gaat de minister doen om deze groep

[0:52:43] voornamelijk mannen, toe te leiden naar de arbeidsmarkt.

[0:52:46] De taaleis speelt hier een hele grote rol.

[0:52:50] We zullen in april geïnformeerd worden over de verbeteringen die op stapel staan, maar misschien kan de minister al een tipje van de sluier oplichten.

[0:52:59] En ik noemde het al in het debat voor de begroting.

[0:53:03] Een enthousiaste oud-leraar Nederlands die klopte bij het COA aan en wilde heel graag asielzoekers les gaan geven in Nederland.

[0:53:12] Maar daar was geen behoefte aan en hij werd weggestuurd.

[0:53:16] Wat vindt de minister daar nu van?

[0:53:18] Dat is toch doodzonde?

[0:53:20] En voorzitter, in hoeverre wil de minister serieus werk gaan maken van de fundamentele herziening van de participatiewet en hier middelen voor beschikbaar stellen?

[0:53:29] Wat is zijn plan van aanpak?

[0:53:31] Woord graag, voorzitter.

[0:53:33] Hartelijk dank.

[0:53:34] Dan is het woord aan de heer Seder namens de ChristenUnie.

[0:53:36] Soms hebben mensen steuntje in de rug nodig om mee te kunnen doen in ons land of een baan te vinden.

[0:53:43] De participatiewet is bedoeld om begeleid te worden naar werk.

[0:53:48] Dat vinden ChristenUnie belangrijk, want werk zorgt niet alleen voor inkomen, zorgt voor zingeving, zorgt voor contact, zorgt voor gemeenschap.

[0:53:56] zorgt voor een gevoel van eigenwaarde.

[0:53:58] Dus wij vinden het ook heel belangrijk dat die participatie en die begeleiding ook vanuit de overheid geboden wordt.

[0:54:05] Er maakt niet uit wat jouw tussenhaakjes economisch rendement is.

[0:54:10] Als jij een beperking hebt of als jij

[0:54:14] dat niet hebt omdat werk in zichzelf inherent van waarde is.

[0:54:18] Ik vind het belangrijk dat ieder die dat ook wil en kan ook de gelegenheid krijgt om mee te doen.

[0:54:22] Daarom is de participatiewet voor ons een belangrijk en nobel streven.

[0:54:27] Voorzitter, we hebben de afgelopen jaren ook heel veel debatten gehad omdat

[0:54:30] De wens is niet altijd overeenkomd met de werkelijkheid.

[0:54:33] We hebben gezien dat er hardheden in zitten.

[0:54:34] We hebben gezien dat op het moment dat iemand geld moet terugbetalen, dat gemeenten te weinig ruimte hebben om af te kunnen wijken en moeten terugvorderen en boetes moeten opleggen.

[0:54:45] Het heeft ook tot veel tragedies geleid.

[0:54:47] We hebben hier ook heel veel mensen gehad in de Tweede Kamer die niet alleen geklaagd hebben, maar ook tranen hebben laten vloeien over hoe de participatiewet geen nobel streef is en een begeleiding naar werk, maar een kooi geworden.

[0:54:59] Een kooi van een hardvochtige overheid die geen oog heeft voor de werkelijkheid, maar aan de tekentafel maar iets bedacht heeft.

[0:55:06] De afgelopen jaren is dat erkend en zijn er ook wat wisselingen gedaan en dat steun ik.

[0:55:13] Voordat dit nieuw kabinet heeft ook aangegeven dat zij verder willen gaan met het voortzetten en verbeteren van wat er mogelijk is.

[0:55:20] Ik vind wel dat er nog wat weinig in staat, weinig concreet.

[0:55:24] Ik zou graag de minister de gelegenheid willen geven om ook aan te geven wat die concreet dan voor zich ziet en gaat veranderen de komende jaren.

[0:55:33] Ik heb daarom ook een paar vragen.

[0:55:35] Wat in het akkoord staat in ruil voor de prikkel om te gaan werken.

[0:55:39] Dat de kleine groep die echt niet kan werken ook niet constant zullen vragen om dit te doen.

[0:55:43] Ik kan de minister aangeven wie deze mensen dan zijn die bedoeld worden in het coalitieakkoord.

[0:55:47] En wat de grootte van deze groep is.

[0:55:49] Ik heb al eerder in een interruptiedebat gerefereerd naar een groep die bij mij zeer op het netvlies springt.

[0:55:55] Omdat ze ook geregeld in de Tweede Kamer een verhaal gedaan hebben.

[0:55:58] Dat zijn de Gronings zieken.

[0:55:59] Het zijn mensen die door de systematiek die we bedacht hebben met elkaar hier vanuit de bijstand ziek worden en vervolgens geen recht meer hebben op een WIA, het regime wat we hebben voor armers en ongeschikte, maar in de participatiefed in een kooi blijven gevangen met regels die bedoeld zijn om mensen naar werk te begeleiden.

[0:56:17] Maar als je ziek bent en je niet kan werken, maar wel de sollicitatieverplichting hebt, wel niet op vakantie kan gaan of wel kan gaan, maar een x-aantal weken, omdat je beschikbaar moet blijven voor werk,

[0:56:27] En voorzitter, dan hebben we het hier niet goed gedaan met z'n allen, als Tweede Kamer en als kabinet.

[0:56:32] En ik heb ook een motie hier, met een groot deel van de Kamer overigens, ingediend om dit te regelen.

[0:56:37] Maar het vorige kabinet heeft gezegd, ja we zien dit, en ze zijn aan het oplossen van z'n richtingen, maar het is aan het volgende kabinet.

[0:56:45] Nou, dat met u.

[0:56:46] Dus ik hoop dat we ook vandaag met elkaar kunnen gaan uitspreken, dit gaan we regelen.

[0:56:49] En voorzitter, voor mij is het geen ho-ho-hocus-pocus.

[0:56:52] Volgens mij horen deze mensen niet thuis in de bedoeling van de participatiewet en moeten we er ook niet moeilijk over doen en moeten we hen in een apart regime of in een ander.

[0:57:01] regime plaatsen waardoor zij niet die verplichtingen hebben die vernederend zijn en eigenlijk niet het gewenste effect hebben en juist het tegengesteld effect hebben.

[0:57:10] Mijn vraag is hoe kijkt de minister naar deze groep?

[0:57:13] Er komt ook meer nadruk op de effectieve handhaling van de taaleis.

[0:57:17] Dat snap ik en wij staan er ook voor.

[0:57:19] Maar wat betekent het effectief in verband?

[0:57:21] Want als je de uitkering gaat verlagen, dat kan, maar dan ontstaat er een situatie dat mensen onder het minimum leven.

[0:57:28] En in Nederland merk je dat het ook weer neveneffecten heeft waaruit eigenlijk de maatschappij voor opdraait en betaalt.

[0:57:34] Als mensen hun huur niet meer kunnen betalen, als de schuldopverlening in actie moet komen.

[0:57:39] Ik snap dit als prikkel, maar ik vraag me af of dit doordacht is en moeten we vooral niet doen wat we eerder in het verleden gedaan hebben, hardvochtigheden inbouwen, waar uiteindelijk wel samenleving hetzelfde maatschappelijke kosten van dragen.

[0:57:50] Dus ik ben gewoon even benieuwd wat precies het plan is, zodat we als geschiedenis ook goed kunnen wegen wat we daarvan vinden.

[0:57:56] Voorzitter, met de wet participatie in balans zijn veel belangrijke wijzigingen aangebracht om hardheden te verminderen.

[0:58:04] Krijgen initiatieven zoals het bouwdepot ook meer ruimte en de kans om kretsbare jongeren een duurrichting en perspectiefvolle toekomst te geven?

[0:58:11] Ook hier zie ik echt kansen en een noodzaak om de positie van deze groepen te verbeteren.

[0:58:16] Voorzitter, het is ook belangrijk om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen.

[0:58:21] Met de focus op werk was ik enorm verbaasd door de bezuiniging op reïntegratie-meermiddelen, namelijk 100 miljoen euro per jaar.

[0:58:27] Heeft de minister al in kaart wat hiervan de consequenties zijn?

[0:58:31] En bij de start van de participatiewinter was de verwachting dat veel meer mensen een beroep zouden doen op een loonkosten-subsidie.

[0:58:36] een effectief instrument om mensen aan het werk te helpen.

[0:58:39] Maar in tegenstelling tot de verwachte 87.000 mensen zijn er maar 45.000 mensen met een loonkostensubsidie aan het werk.

[0:58:46] Hoe kan dit?

[0:58:47] En wat kunnen we doen om dit te verbeteren?

[0:58:49] Het is al eerder genoemd, maar voorzitter, laten we eerlijk zijn, de banenafspraken, geweldig.

[0:58:53] maar wordt ook al jaren niet gehaald.

[0:58:54] Het is een papieren tijger en er zijn 25.000 minder banen gecreëerd dan de afspraak was.

[0:59:00] Wat gaat de minister doen met de kwotumregeling en de afbakering van de doelgroep?

[0:59:05] Laatste vraag, voorzitter.

[0:59:06] Het gaat over het niet gebruik van regelingen terugdringen.

[0:59:09] Het belangrijkste wat we moeten regelen is dat gegevens van de belastingdienst gedeeld kunnen worden met de gemeente.

[0:59:14] Volgens mij heb je daarmee het grootste

[0:59:16] gedeelte daarvan afgedekt.

[0:59:18] Mijn concrete vraag is, in aanvulling op eerdere moties, gaat de minister die koppeling specifiek van de belastingdienstgegevens naar gemeenten mogelijk maken, waardoor automatische toekening en andere vormen mogelijk kan zijn?

[0:59:29] Tot zover voorzitter, dank u wel.

[0:59:32] Ja voorzitter, volgens mij het pleidooi van de hrc daar is duidelijk en ik snap hem ook in de zin van als je een groep chronisch zieke hebt die echt niet aan het werk kan, ja waarom zou je die dan belasten voortdurend met bepaalde verplichtingen uit de participatiewet.

[0:59:48] Maar ik zou hem ook wel een andere kant willen voorhouden, namelijk dat als je weer nieuwe grenzen, nieuwe categorieën maakt, en ik zeg daarmee niet dat we het niet moeten doen, maar wel om over na te denken.

[1:00:04] Mijn ervaring is ook dat als je op een gegeven moment weer het bestand van mensen in de participatiewet

[1:00:11] gaat bekijken en mensen gaat beoordelen, of in ieder geval gaat kijken van waar zit het arbeidspotentieel, dat heel snel de neiging is om te zeggen van, nou, u heeft problemen, u heeft hardnekkige problemen, u hoeft niet meer te werken of u komt daar nooit meer voor in aanmerking.

[1:00:32] Terwijl de arbeidsmarkt natuurlijk gewoon echt verandert voortdurend.

[1:00:35] Mensen veranderen.

[1:00:37] En ik heb ook heel veel voorbeelden gezien van mensen die tien jaar en langer in de participatiewet zaten, die nooit meer of nauwelijks iets van een gemeente hadden gehoord.

[1:00:48] En die zeiden, ja, ik wil best, als mij maar de mogelijkheid wordt gegeven.

[1:00:52] Dus eigenlijk de vraag aan de heer Seder, is hij het met mij eens dat het creëren van een nieuwe categorie ook een soort lock-in-effect zou kunnen bewerkstelligen?

[1:01:03] Ik snap de zorg, maar ik merk het niet mee eens.

[1:01:07] Het heeft te maken met de afwakering van de groep die ik heel bewust chronisch zieke noem.

[1:01:12] Ik noem ze niet ziek.

[1:01:13] Ziek is een tijdelijke situatie waarin je lichaam op een bepaalde manier het begeeft en ons immuunsysteem zodanig is ingeregeld dat binnen afzienbare tijd, sommige een dag, andere kan het jaren duren, maar weer hersteld bent.

[1:01:27] Maar je hebt een groep die chronisch ziek is.

[1:01:29] En die groep is door de manier waarop we nu een denkfouten in het systeem hebben ingebouwd.

[1:01:38] Dat maakt dat daar wanneer iemand uitstroomt uit een baan, als iemand ziek is kan iemand na twee jaar via aanvragen.

[1:01:47] Ik vind het heel normaal dat iemand dan gekeurd wordt en vervolgens arbeidsontgeschikt is.

[1:01:51] Dat stelsel is overigens ook een verbetering onhavig, maar dat vinden we normaal uit elkaar.

[1:01:59] Wat we niet bedacht hebben als wetgever, is wat gebeurt er als iemand in de bijstand uitstroomt, dus niet ziek is, maar vervolgens ziek wordt.

[1:02:07] Want dan is de toepassing om een WIA aan te vragen in verband met ons premiestelsel zich heel ingewikkeld, maar dat is dan eigenlijk buiten schot gelaten.

[1:02:16] En dan is er geen keuringsarts, dan valt het regime niet.

[1:02:19] Wat dan gebeurt is dat iemand die chronisch ziek is, iemand waarvan we weten

[1:02:22] dat het lichaam dusdanig niet meer in staat is om te herstellen om te kunnen werken, wel degelijk aan de verplichtingen moet voldoen die de participatiewet eist.

[1:02:33] Omdat de wet bedoeld is om mensen naar wet te begeleiden.

[1:02:36] En een praktisch voorbeeld is de sollicitatieplicht.

[1:02:38] Mensen die niet kunnen werken, moeten elke keer weer sollicitatiebrieven indienen voor banen waarvan zowel de gemeente, de inkomensconsulent, als de persoon die de aanvraag doet, als de potentiële werkgever, allemaal weten, dit is voor de bune, dit is papieren werk.

[1:02:54] En dit gaat al jarenlang door zonder een oplossing.

[1:02:56] Het kabinet herkent dit overigens, ook de VVD als coalitiepartner in het voorgekomen kabinet, die heeft in de voorgangsbrief ook aangegeven, dit herkennen wij.

[1:03:05] En er moet een oplossing voor komen.

[1:03:06] Dus ik ben het met u eens, wij moeten mensen niet... Iets bondiger, graag.

[1:03:09] Dit is een hele... Sorry, voorzitter.

[1:03:11] Ik probeer de VVD te overtuigen, maar ik snap dat het veel korter kan.

[1:03:16] Nee, dus ik ben het met u eens en ik ben ook niet van mensen pamperen.

[1:03:20] Mensen die al langs de zijkant staan, die moet je echt stimuleren om aan het werk te gaan.

[1:03:23] Nogmaals, omdat ik vind dat werk intrinsiek van waarde is.

[1:03:26] Het is niet alleen om inkomen te verdienen, het is intrinsiek van waarde.

[1:03:29] We moeten ook eerlijk met elkaar zijn.

[1:03:31] Door een systeemfout is er een groep mensen, en die is best groot, waarbij het niet alleen vernederend is, maar eigenlijk ook daverig.

[1:03:41] Dus die groep hoort niet in de participatieverdienstmaatstelling.

[1:03:45] Nog een voorvraag van de heer De Beer.

[1:03:46] Ja, ik zit niet zo in de techniek van de wet, laat ik het zo zeggen.

[1:03:51] Wel wat meer in de praktijk.

[1:03:53] Maar de participatiewet, we zeggen heel snel dat is bedoeld om mensen op weg te brengen naar werk of aan werk te helpen.

[1:04:02] Het is natuurlijk ook een laatste vangnet.

[1:04:03] Als andere regelingen niet meer soelaas bieden, dan heb je uiteindelijk de bijstand, zoals ze hem vroeger zouden noemen, als laatste vangnet.

[1:04:12] Maar wat was nou alweer mijn vraag?

[1:04:16] Dat is een goeie.

[1:04:18] Oh ja, nee, dat was de vraag.

[1:04:20] Maar is het niet zo dat ook in de participatiewet, in balans, dat er ook meer ruimte is gelaten aan gemeenten om de afweging te maken, ook op basis van maatwerk, of je mensen voortdurend, zeg maar, houdt aan de sollicitatieplicht?

[1:04:35] Want mijn ervaring is dat heel veel gemeenten zelf ook wel die afweging maken op basis van gesprekken met...

[1:04:42] met mensen in de bijstand.

[1:04:45] Ja, de participatiewet in balans is een verbetering.

[1:04:48] Dat heb ik in mijn bijdrage aangegeven.

[1:04:49] Maar het zit er niet alleen op de sollicitatieplicht.

[1:04:52] Het zit ermee in het heel regime wat bedoeld is om mensen hun werk te begeleiden.

[1:04:56] Ook als het gaat om vakantie.

[1:04:58] Het gaat echt om een vrij streng en strak regime als laatste vangnet zoals ik het met u eens ben.

[1:05:05] Die bijvoorbeeld niet voor de via gelden.

[1:05:08] Terwijl die mensen eigenlijk als je ze naast elkaar zet en hun arbeidsvereniging niet kent, het exact dezelfde mensen zijn.

[1:05:14] Waardoor het tijdstip waarop iemand ziek wordt, wij als wetgever bedacht hebben, dat jij de rest van je leven in een soort curse life zit.

[1:05:24] Waar iedereen weet dat het een vicieuze cirkel is en iemand anders dat niet heeft.

[1:05:30] Mijn poging is om dat te corrigeren.

[1:05:34] Ik denk dat de apartheid regime veel beter is.

[1:05:36] Kijk je kan ook,

[1:05:37] Je kan ook zeggen om ontheffingen voor die groep te creëren, dat kan.

[1:05:41] Alleen het ingewikkelde daarvan is, daar ben ik het met u eens, dan ga je het bij de gemeente beleggen, wie dan wel of niet daarvoor in aanmerking komt.

[1:05:47] En ik denk dat er eerderaad aan mens dat er dan een, je noemde het, een lock-in effect, dan ben ik bang voor het effect wat u noemt.

[1:05:55] Dus daarom zou ik die liever niet categoriseren als groepen die in aanmerking komen voor de participatiewet.

[1:06:00] Juist ook omdat wij, denk ik, hetzelfde doel daarin snappen en zien.

[1:06:04] Dank u wel.

[1:06:04] We gaan naar de heer Keulemans luisteren namens JA21.

[1:06:08] Nou voorzitter, ik zal u me een plezier doen kort een staccato houden.

[1:06:11] We hebben het vandaag met de participatiewet over een groter onderwerp en ik wil daarbij even ingaan op de bijstand.

[1:06:16] Zo'n 410.000 bijstandsgerechter, dat telt Nederland momenteel.

[1:06:21] En de bijstand is ook wat jaar 21 betreft een belangrijke pijler onder onze verzorgingstaat.

[1:06:26] Een vangnet voor wie tijdelijk niet aan het werken is en die niet op een andere manier in zijn levensonderhoud kan voorzien.

[1:06:31] Maar wat jaar 21 betreft zijn er wel altijd drie belangrijke voorwaarden aan verbonden.

[1:06:35] Ten eerste, een bijstandsuitkering zou per definitie tijdelijk moeten zijn.

[1:06:38] Iedereen die kan werken, moet ook werken.

[1:06:41] Van wie een bijstandsuitkering ontvangt, mag gevraagd worden dat hij zich aan de regels en voorwaarden houdt die daarbij komen kijken.

[1:06:47] De overheid dient daarop toe te zien en te handhaven.

[1:06:50] En ten derde, de overheid is het aan de samenleving verplicht om ervoor te zorgen dat bijstandsuitkeringen ook uitsluitend terechtkomen bij wie daar echt recht op heeft.

[1:06:58] En werken vanuit vertrouwen is natuurlijk een mooi streven en daar zal iedereen aan tafel het hier mee eens zijn, maar fraude moet gewoon actief worden opgespoord en aangepakt.

[1:07:05] En over deze aspecten heb ik een aantal vragen.

[1:07:08] Zo is het aantal bijstandsuitkeringen in Nederland hoog en daarover zijn eigenlijk twee dingen op te merken.

[1:07:12] Ten eerste dat het natuurlijk gewoon moeilijk te rijmen is met de krabt op de arbeidsmarkt.

[1:07:16] Hoe ziet de minister dit en hoe ziet de minister kans op mensen vanuit de bijstand bovenop wat gemeenten al op dat vlak vaak doen?

[1:07:22] Dat erken ik ook aan het werk te krijgen in bijvoorbeeld krabtensectoren in overeenstemming ook met de branche.

[1:07:27] Maar een ander belangrijk onderdeel van de omvang van het bijstandsbestand heeft te maken met statushouders en migranten.

[1:07:33] We lezen dat een grote toename van jonge statushouders te maken heeft met de groei van de bijstand.

[1:07:38] Maar sowieso wat ik zei, migratie is een belangrijke factor in de omvang van het bijstandsbestand.

[1:07:43] Mevrouw van Metelen noemde al het percentage van 51% mensen in de bijstand buiten Europa geboren.

[1:07:48] In grote steden ligt dit hoger.

[1:07:50] In Rotterdam is het bijvoorbeeld 61%.

[1:07:52] Dan gaat het dus echt alleen om de eerste generatie migranten.

[1:07:55] Dus als je dat doortaalt is het druk eigenlijk nog groter door migratie op het bijstandsbestand.

[1:07:59] We zijn voor alle maatregelen om statushouders aan het werk te krijgen vanuit een bijstandsuitkering, maar het blijft dweilen met de kraan open.

[1:08:06] Er kent de minister dat om de bijstand ook in de toekomst bestendig te houden, we toe moeten naar zeer forse migratiebeperking en een einde aan asielopvang in Nederland.

[1:08:15] Graag een reactie.

[1:08:17] Kan de minister ook verdere inzicht geven in de hoeveelheden statushouders in de bijstand, hoelang zij gemiddeld in de bijstand blijven en welke kosten hiermee gepaard gaan?

[1:08:26] En dan ga ik verder met de tegenprestatie.

[1:08:29] De tegenprestatie, dat is voor jaar 21 een heel belangrijk aspect.

[1:08:33] Ik heb daar ook een motie over ingediend die helaas verworpen is.

[1:08:36] De tegenprestatie is via de route van de participatiewet in balans omgevormd tot maatschappelijke participatie.

[1:08:43] En ik blijf een beetje in de duistertassen wat daar nu de concrete gevolgen van zijn.

[1:08:46] Want aan de ene kant werd op het moment toen de tegenprestatie werd omgevormd naar maatschappelijke participatie gezegd, dat doen we omdat we het ook belangrijker vinden dat mensen meer in zichzelf

[1:08:55] investeren, dat we werken vanuit vertrouwen, dat het ook meer gaat om cursussen, terwijl wij dat welekerige aspect heel erg belangrijk vinden.

[1:09:02] Iedereen die een bijstandsuitkering ontvangt, moet gewoon maatschappelijk relevant werk terug doen voor de samenleving die die bijstandsuitkering opbrengt.

[1:09:09] Maar als ik daar dan vervolgens naar vraag, dan is de reactie vanuit het kabinet eigenlijk ja, dat zit er eigenlijk nog steeds in.

[1:09:15] Dus wat is het nou?

[1:09:16] Is het nou wel

[1:09:17] de tegenprestatie veranderd qua karakter toen het maatschappelijke participatie werd?

[1:09:21] Of is dat niet het geval?

[1:09:23] Kan de minister daar nou eens een keer nader op ingaan?

[1:09:25] En dan kom ik op de taaleis.

[1:09:27] Er is al door een aantal fracties van alles over gezegd en dat is volkomen terecht.

[1:09:31] Het is onverteerbaar dat linkse gemeentebesturen het goed vinden.

[1:09:35] dat mensen op de zak van de samenleving teren zonder dat ze bereid zijn om een Nederlandse taalbeheersing te verbeteren.

[1:09:41] Het kabinet heeft gezegd dat ze werk willen gaan maken van betere handhaving daarvan.

[1:09:45] Ik had vorige week daar al ook even een gesprek over met de minister tijdens de begroting SZW en de minister zei daarbij van nou dat begint met gesprekken voeren met gemeenten.

[1:09:53] En ik kan me voorstellen dat je gesprekken voert met gemeenten op het moment dat zij tegen obstakels in de praktische uitvoering van de handhaving van de taaleisen als ze daar tegenaan lopen.

[1:10:01] Maar gemeenten die gewoon zeggen wij willen dit principieel niet, die er ook gewoon zijn, wat ons betreft kunnen het hele gesprekstraject daarbij gewoon overslaan en moet er geen overgaan op sancties.

[1:10:10] Kan de minister daarop reageren?

[1:10:13] Wat ons betreft wordt de taaleis die nu in de praktijk een inspanningsverplichting is waarbij gekeken wordt of iemand zich inspant om de taal beter te beheersen,

[1:10:21] ook in de praktijk veel meer omgevormd tot een resultaatsverplichting.

[1:10:24] Het is niet alleen relevant of iemand zijn best doet om de taal beter te leren.

[1:10:27] Het is ook relevant dat iemand gewoon daadwerkelijk beter het Nederlands spreekt.

[1:10:31] Wat ons betreft moet dat aangescherpt worden.

[1:10:33] Ik heb daar een motie over ingediend.

[1:10:34] Die is aangehouden, maar kan de minister daarna vast nader op ingaan.

[1:10:40] Dan fraudebestrijding.

[1:10:42] Veel gemeenten bieden inwoners de mogelijkheid om het vermoeden van bijstandsfraude te melden bij de gemeente, zodat de gemeente daar onderzoek naar kan verrichten.

[1:10:49] We zien ook dat een aantal gemeenten daar inmiddels mee aan het ophouden is en dat in veel gemeenten de discussie ook loopt om daarmee te gaan stoppen, waarbij dat eigenlijk heel oneerbiedig wordt weggezet als een kliklijn.

[1:11:00] Ik vind dat niet terecht.

[1:11:01] Ik ken uit de praktijk in Rotterdam dat het kunnen melden van vermoedens van bijstandsfraude op jaarbasis zo'n 6,5 ton oplevert aan bijstand die kan worden teruggevorderd bij mensen die inderdaad gefraudeerd hebben.

[1:11:12] Ik vind het heel oneerbiedig om dat weg te zetten als een kliklijn en als iets gemeens.

[1:11:17] De samenleving moet er gewoon vanuit kunnen gaan dat geld terecht komt alleen bij de mensen die daar recht op hebben en dat mensen die een bijstandsuitkering ontvangen die daar geen recht op hebben, daar niet mee wegkomen.

[1:11:26] Kan de minister daarnaar erop ingaan?

[1:11:28] En onderschrijft hij ook het belang om te kunnen melden bij het vermoeden van bijstandsfraude?

[1:11:33] Zijn ik al zo ver?

[1:11:34] Ja, u bent al recht.

[1:11:36] Ik had nog wel beloofd om het kort te houden.

[1:11:37] Ja, inderdaad.

[1:11:38] Nou, dan moet ik eventjes gaan kiezen welk blokje ik nog ga doen.

[1:11:43] Dan ga ik het toch... Ja, het is heel kort.

[1:11:47] Het is een heel kort...

[1:11:48] Ik zal nog even aansluiten.

[1:11:49] De heer De Beer had het bij Reintegratie over het Rotterdamse model.

[1:11:52] Kijken naar kansrijke mensen die relatief kort in de bijstand zitten met een relatief kort afstand tot de arbeidsmarkt.

[1:11:57] Daar zit heel veel logica in, omdat je daarmee mensen weer snel uit de bijstand krijgt.

[1:12:01] Tegelijkertijd moeten we natuurlijk ook voorkomen dat het, onubiedig gezegd, het granietenbestand steeds vaster komt te zitten door deze werkwijze.

[1:12:08] Ziet de minister dat risico ook en hoe wil hij dat mitigeren?

[1:12:11] Dank u wel.

[1:12:12] Dit was de termijn van de Kamer, de eerste.

[1:12:14] We gaan een half uur schorsen en dan krijgen we antwoord van de minister in zijn eerste termijn.

[1:12:20] Dus tot wat is het?

[1:12:21] Tien of half?

[1:12:23] Een half uur.

[1:12:27] De dinerpauze valt bij de plenaire vergadering altijd ruimer uit, maar commissiedebatten hebben geen dinerpauzes.

[1:12:35] Dus een half uur is het.

[1:45:35] Heel erg bedankt.

[1:46:00] Ik heropen de vergadering van de vaste Kamer, Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

[1:46:05] We zijn toe aan de eerste termijn in dit debat over de participatiewet van de zijde van de regering.

[1:46:11] En ik geef het woord aan de minister.

[1:46:14] Gaat uw gang.

[1:46:15] En ik doe weer vier interrupties.

[1:46:21] Dank voorzitter.

[1:46:23] Wilt u eerst de blokjes hebben?

[1:46:25] Dat is helemaal aan u, maar meestal helpt het wel.

[1:46:27] Precies.

[1:46:28] Ik zal na een korte intro iets zeggen over algemeen de participatiewet.

[1:46:33] Er zijn een aantal vragen over gesteld.

[1:46:36] Ook de verschillende doelgroepen in de participatiewet.

[1:46:39] De taaleis.

[1:46:41] Jongeren.

[1:46:42] Status hard zit er ook bij.

[1:46:44] Daarna zal ik iets meer zeggen over de reïntegratie, SO-bedrijven en banenafspraken.

[1:46:49] Vervolgens de wajong.

[1:46:51] En dan het fameuze kopje over, voorzitter.

[1:46:55] Fijn om hier vandaag te zijn als nieuwe minister van Werk en Participatie.

[1:47:01] Op de kop af één maand en één dag nu minister.

[1:47:07] Er zijn een aantal vragen gesteld over meer hoe kijkt het kabinet er nou aan tegen werk, tegen meedoen voor de mensen die het kunnen, die het moeten.

[1:47:15] maar ook de mensen waar het misschien wat minder eenvoudig voor gaat, waarbij de wind niet in de wug waait in het leven of waarbij het soms wat wiebelig is.

[1:47:23] Dit kabinet gelooft oprecht in een samenleving waarin iedereen mee kan doen, niet als een papieren ideaal, maar waarin je ook gelooft dat iedereen iets kan.

[1:47:31] Mijn doel is dan ook helder, iedereen moet mee kunnen doen, iedereen kan iets, iedereen heeft passies, iedereen heeft dromen.

[1:47:36] Iedereen heeft talenten en ook een sterk land.

[1:47:40] Laat ook vervolgens niemand aan de kant staan.

[1:47:41] Iedereen kan een bijdrage leveren.

[1:47:43] Hoe klein misschien, of hoe beperkt misschien dan ook.

[1:47:46] Iedereen kan en moet denk ik ook een bijdrage leveren aan ons mooie land.

[1:47:50] En dan moeten we kijken naar wat mensen vooral wel kunnen.

[1:47:53] En de participatiewet is daar ook zeker een belangrijk instrument bij.

[1:47:57] Wat in principe kijkt naar wat mensen wel kunnen.

[1:48:00] Dat kijkt hoe mensen geholpen kunnen worden.

[1:48:02] en hoe we ook die talenten en die passies en die dromen ook kunnen benutten op een goede manier.

[1:48:07] Meedoen en specifiek werken is dan ook het uitgangspunt van de participatiewet en niet zozeer de uitzondering.

[1:48:13] En er is al veel gezegd en verschillende invalshoeken ook benadrukt, maar uiteindelijk meedoen vraagt ook wederkerigheid en dat zit ook in deze wet.

[1:48:22] De inzet van mensen zelf aan de ene kant, maar ook de support en de steun van de overheid en eigenlijk ook van de samenleving aan de andere kant.

[1:48:31] Maar voorzitter, en ik zal er zo wat meer over zeggen, tegelijkertijd zien we ook wel knelpunten in deze wet.

[1:48:37] Er is al veel over gesproken.

[1:48:38] De heer Seder zei er al wat uitgebreiders over.

[1:48:42] We zien dat mensen vastlopen in systemen, in hokjes, in belemmeringen, in regels.

[1:48:48] We zien ook

[1:48:49] Dat er een groep mensen in de participatiewet zitten waarin we zien dat het knelt, dat het niet helemaal matcht met het doel van deze wet, namelijk meewillen doen, werk, een laatste vangnet.

[1:49:04] Niet voor niks de bijstand.

[1:49:07] Dat is echt een laatste strohalm ook voor mensen.

[1:49:11] En daar horen ook een aantal spelregels bij.

[1:49:13] Tegelijkertijd zien we dat die spelregels niet matchen bij de groepen die er altijd in zitten.

[1:49:18] Ik ga daar zowat meer op in, voorzitter.

[1:49:21] Bijstand is dus een vangnet voor mensen die dat niet tijdelijk in inkomen kunnen voorzien en zal dus ook altijd gericht moeten zijn op een springplank.

[1:49:28] Gericht op werk, gericht op meedoen en de kracht van het stelsel zit nou juist in die balans, dus in enigheid de support en de steun die er geboden wordt namens de samenleving.

[1:49:37] Maar daar vraagt de samenleving ook iets voor terug en dat je je inzet.

[1:49:40] om mee te doen, om je inzet om werk te vinden.

[1:49:43] Het zijn rechten aan de ene kant en plichten aan de andere kant.

[1:49:47] Die balans zit ook in de participatiewet en de komende tijd willen we daarmee aan de slag op een gerichte manier, op een persoonlijke manier, op een menselijke manier en ook vol vertrouwen dat mensen uiteindelijk iets kunnen, dat iedereen mee kan doen, dat ook iedereen mee moet doen en een bijdrage kan leveren aan ons land en vanuit een positieve optimistische blik kijken naar wat mensen vooral wel kunnen.

[1:50:08] Voorzitter, dat misschien ten algemene zin over de participatiewet.

[1:50:12] Er zijn een aantal vragen gesteld over de participatiewet op zichzelf.

[1:50:18] De heer Seder en mevrouw Lala vroegen onder andere hoe dit kabinet nou aankijkt tegenover mensen, bijvoorbeeld chronisch zieke, mensen die ziek zijn geworden in de bijstand, hoe die zich verhouden op dit moment in dat stelsel.

[1:50:37] En ik kan daar eigenlijk wel vrij duidelijk over zijn.

[1:50:39] We zien dat er een groep mensen op dit moment in de participatiewet zit... ...die niet tot de doelgroep van de participatiewet behoren.

[1:50:45] Mensen die ziek zijn geworden, ziek zijn.

[1:50:50] Heel eerlijk, als we gaan kijken naar de bredere analyse... ...denk ik niet zozeer dat dat echt een fout is in de participatiewet zelf.

[1:50:57] De participatiewet is een vangnet voor iedereen.

[1:51:00] Dat betreft juist ook verstand en goed dat mensen daar in dat vangnet terechtkomen alsof door andere stelsels niet worden gevangen.

[1:51:05] En daar zit nou juist de crux.

[1:51:07] We zien dat ons arbeidsongeschiktheidsstelsel, ons WIA-stelsel, een werknemersregeling is.

[1:51:12] Als je nooit een werknemer bent geweest...

[1:51:14] of niet volledig werknemer bent geweest, dan zie je dus dat je daardoor heenvalt en dan vervolgens terechtkomt in de participatiewet.

[1:51:21] En onze participatiewet gaat uit dat je kunt werken, dat je arbeidsfit bent en dat je ook die wijdrage moet leveren.

[1:51:26] Dat is die wederkerigheid aan de ene kant ten opzichte van steun aan de andere kant.

[1:51:30] We zien op basis van een schatting van de Nederlandse Arbeidsinspectie dat ongeveer één derde van de mensen die op dit moment in de participatiewet zitten, dat eigenlijk de participatiewet niet goed bij hen passen, omdat mensen moeilijker tot niet

[1:51:43] kunnen werken vanwege ziekte of beperking.

[1:51:48] Dat probleem is al lange tijd bekend en het interruptiedebatje tussen de heer De Beer en de heer Seelen was volgens mij ook wel tekenend over dat we het heel snel eens zijn over het probleem, maar dat hier geldt dat de oplossing een heel stuk ingewikkelder is.

[1:52:04] Want je kunt naar de WIA kijken en je zegt, nou, daar horen mensen thuis die ziek zijn.

[1:52:10] Maar het is niet zo dat op dit moment de WIA een compleet foutloos stelsel is waar geen problemen zijn.

[1:52:14] Sterker nog, ik denk dat dat misschien wel hoofdpijndossier nummer één is op dit moment op ons ministerie.

[1:52:18] Dus het is heel ingewikkeld om daar naar te kijken als de makkelijke oplossing.

[1:52:23] Je zult voor de lange termijn toch echt moeten kijken wat doen we met deze groep in het brede arbeidsongeschiktheidsstelsel.

[1:52:29] Dat is natuurlijk de reden waarom in het coalitieakkoord heel duidelijk staat dat het kabinet graag op korte termijn wil spreken met de sociale partners over hoe ziet nou dat toekomstige arbeidsongeschiktheidsstelsel eruit.

[1:52:41] al en niet afhankelijk van je contractvorm.

[1:52:45] We zien dat op meerdere plekken natuurlijk een probleem vormen.

[1:52:49] Daar willen we graag over spreken.

[1:52:50] Hoe kun je nou dit probleem aanpakken buiten de participatiewet?

[1:52:56] Maar nogmaals, dat moet dan wel goed uitvoerbaar zijn.

[1:52:58] En dat gaat ook wel tijd kosten, want je wilt dat het liefst doen in lijn met bredere oplossingen ten aanzien van het Amazonegeschiktheidsstelsel.

[1:53:05] Daarom staat er ook heel duidelijk dat dit kabinet gaat kijken hoe kunnen we nou op de korte termijn iets voor deze groep

[1:53:11] Niet voor niks staat er in het coalitiekort ook dat we gaan kijken dat de mensen die niet kunnen werken, dat we die niet steeds vragen om dat toch te doen.

[1:53:19] Daarbij kijken we dus hoe kunnen we nou op korte termijn ook voor deze mensen soelaans bieden.

[1:53:24] Ik zeg er daar wel twee dingen bij.

[1:53:27] Ik denk dat we goed moeten oppassen.

[1:53:29] Hoe beoordeel je dat dan?

[1:53:30] We weten in de sociale zekerheid dat er altijd een gevaar is.

[1:53:34] Als je ergens een regeling openzet die je niet goed afbakert, dat er onnodig prikkels ontstaan en dat we dan mensen...

[1:53:40] Ik zie mevrouw Van Brenk knikken, die ongetwijfeld de WO-situaties kent.

[1:53:44] Daarna refereer ik.

[1:53:44] Maar we weten dat die prikkels altijd in ons sociale zekerheidsstelsel zitten.

[1:53:48] Daar moet je dus goed over nadenken.

[1:53:49] Want het laatste wat je wil, is dat je mensen afschrijft.

[1:53:51] Ik geloof oprecht

[1:53:52] Als we het over mensbeelden hebben, de heer Hamstra had het daarover, dat echt, we mogen niemand langs de kant laten staan, ook als mensen ziek zijn of een beperking, dan vind ik dat mensen mee moeten doen.

[1:54:02] Misschien niet via betaald werk 40 uur op een bouwstijger, maar wel een actieve bijdrage kunnen leveren aan onze samenleving, onderdeel er ook van uit kunnen maken.

[1:54:09] Kijken naar wat mensen wel kunnen hun talenten.

[1:54:12] Dus daar moeten we echt goed naar kijken, hoe je dat gaat doen.

[1:54:14] Ik heb de Kamer beloofd in de begroting, dat ik, ik ben bijna bij de afronding, blokje voorzitter, of tenminste dit deel,

[1:54:21] Dat ik de Kamer voor de zomer informeert over de voortgang als het gaat om specifiek het punt van chronisch zieken in de participatiewet.

[1:54:29] Ja nou voorzitter eerlijk gezegd de minister ging eigenlijk net nadat ik mijn vinger had opgestoken kwam hij op het punt waar ik naar wilde vragen.

[1:54:36] Dat ging inderdaad om op het moment dat er nu een groep in de participatiewet zit waarvan wordt gezegd joh het heeft eigenlijk geen zin om die mensen steeds maar weer te laten solliciteren omdat die mensen gewoon toch niet meer aan het werk gaan.

[1:54:45] Daar zit een bepaalde logica in.

[1:54:47] Aan de andere kant is natuurlijk het gevaar maar dat snijdt de minister zelf ook aan dat die regeling die dan nieuw in het leven wordt geroepen dat die tussen aanhalingstekens

[1:54:55] gunstiger wordt om in te zitten omdat je wordt ontslagen van allemaal verplichtingen die je zelf in de participatiewet wel had.

[1:55:01] En wij zien wel een groot risico dat die regeling aantrekkelijk wordt en dat dat weer een enorme grote bureaucratische gebeuren gaat opleveren.

[1:55:08] Dus dit was geen interruptie, maar een toelichting waar ik mijn interruptie achterwege laat.

[1:55:12] Oké, dan zal ik hem niet tellen, maar dan.

[1:55:14] Gaat de minister ook niet hierop reageren?

[1:55:16] Nee, precies, voorzitter.

[1:55:17] Ik denk dat we het hier eens zijn.

[1:55:18] En die balans gaan we zoeken.

[1:55:19] En daarom denk ik dat het verstandig is dat we daar even de tijd voor nemen.

[1:55:21] Voor de zomer komen we daarop terug.

[1:55:23] Datzelfde geldt eigenlijk in hetzelfde traject.

[1:55:25] Natuurlijk de bredere herziening van de participatiewet spoor 2 en 3.

[1:55:29] Spoor 1 is er al uitgebreid over gehad.

[1:55:31] Daarin hebben we een aantal stappen gezet.

[1:55:32] Een aantal maatregelen zijn al ingegaan dit jaar.

[1:55:35] Een aantal maatregelen zullen ingaan volgend jaar.

[1:55:38] De gemeentes hebben ook de ruimte of een aantal onderdelen om daarop vooruit te lopen.

[1:55:41] Ik denk dat dat verstandig is.

[1:55:43] En op dit moment bekijken we goed de beleidsopties.

[1:55:47] Mevrouw Lala vroeg daar ook naar bij de begroting.

[1:55:51] Vier dagen verder, dus ik kan nu niet superveel voortgang behalve dan het denken in het weekend.

[1:55:58] Ja, u onderschelt mijn denkvermogen in het weekend, zeg ik tegen mevrouw Lala.

[1:56:02] Maar nee, wij gaan op dit moment kijken hoe ga je nou die hervorming voorgeven, die herijking vormgeven.

[1:56:08] Daar is uitgebreid, is daar in de verschillende brieven ook al over gesproken.

[1:56:13] Ik denk dat het nu ook echt wel de tijd is en ik denk dat we het elkaar ook vinden om keuzes te maken.

[1:56:17] Welke keuzes kiezen we daar nou voor?

[1:56:20] Welke dingen gaan we wel doen, welke dingen gaan we niet doen?

[1:56:22] Want dan kunnen we daar ook, volgens mij is dat ook een zoektocht van mevrouw Lala, een fundamenteel politiek debat ook over voeren.

[1:56:28] Het ingewikkelde is dat dat nu nog niet kan omdat ik die keuze nog niet heb gemaakt als minister.

[1:56:33] Dus dat moeten we snel doen en ik denk dat het dan ook verstandig is dat we over die keuzes ook politiek met elkaar van gedachten wisselen.

[1:56:39] Want dat moet dan wel voor, dit kabinet heeft de ambitie om vier jaar te blijven zitten.

[1:56:43] wel de inzet voor de komende jaren en ook op een goede manier samen met uw kamer, want we hebben geen meerderheid als kabinet zijn, graag samen met uw kamer van gedachte wisselen over de beleidsopties die daarin staan.

[1:56:59] Voorzitter, dat ten opzichte van de herzieningparticipatiewet.

[1:57:05] Er zijn een aantal vragen gesteld over jongeren in kwetsbare positie.

[1:57:11] En we zien inderdaad dat dit een issue is.

[1:57:14] We zien een toename van het aantal jongeren in de bijstand.

[1:57:16] Een gestage toename.

[1:57:19] Daar zijn een aantal verklaringen voor.

[1:57:20] We zien dat er een verklaring is dat er op dit moment een lichte afremming...

[1:57:24] Ik hoop dat er een lichte afremming blijft van onze economie op dit moment gaande is.

[1:57:29] We zien breder problemen met mentale gezondheid.

[1:57:32] Dat zien we ook terug in de WIA.

[1:57:35] Minister Veldberg en ik zijn ook serieus aan het kijken daarna van waar komt dat nou vandaan?

[1:57:39] Zijn dat natuurverschijnselen of zijn er andere oorzaken waar we iets aan kunnen doen?

[1:57:43] Want dat zijn echt wel zorgelijke zaken.

[1:57:47] Een derde is dat er op dit moment meer jonge statushouders instromen in de bijstand.

[1:57:53] Ik zal zo nog iets zeggen over nieuwkomers en statushouders.

[1:57:57] Er zijn allerlei initiatieven op dit moment gaande voor de ondersteuning van jongeren.

[1:58:03] Ook in de bijstand, ik herhaal wel dat buitenwettelijke initiatieven op dit moment niet zijn toegestaan, maar wij proberen wel te kijken hoe je dat soort ideeën, want ik denk dat je dat soort ideeën altijd moet waarderen als mensen daar tijd en energie in steken, hoe kun je die nou een plek geven bijvoorbeeld bij gemeentes, en op dit moment hebben gemeentes voldoende ruimte voor maatwerk, en is er ook samen met die VOZA en de VNG en SZW een handrekening gemaakt over hoe ze dat soort initiatieven ook kunnen ondersteunen.

[1:58:29] Er is afgelopen week, vandaag trouwens, een amendement ook van de collega Ergen aangenomen bij het DENK die tweeënmalig 2 miljoen euro uittrekt, en we hebben dat ook ondersteund als kabinet, voor ontwikkelgerichte interventies voor kwetsbare jongeren.

[1:58:46] En overigens tot slot, voorzitter, we zullen in april ook nog een kamerbrief samen met de minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport sturen die het meer ingaan op de mentale gezondheid van jongeren in kwetsbare positie.

[1:59:01] Voorzitter, misschien zou de minister ook kunnen kijken of een steeds groter beroep op mantelzorgers misschien één van de oorzaken zou kunnen zijn van uitval, omdat er steeds meer bij familie gelegd wordt.

[1:59:19] Of dit nog één van de punten is waar ook het ministerie naar kan kijken als ze toch dat onderzoek doen.

[1:59:28] De minister.

[1:59:29] Nou voorzitter, wij zijn breed aan het kijken naar wat de verklaringen daarvoor zijn.

[1:59:33] Daar kan dit een onderdeel van zijn, maar ik kan dat niet beoordelen op dit moment.

[1:59:36] Dus we nemen dat breed mee, denk ik.

[1:59:37] Ik denk dat dat verstandig is, want het is een bredere trend die niet alleen zichtbaar is in de participatiewet.

[1:59:42] Volgens mij op meerdere terreinen zien we dat met name de mentale gezondheid van jongeren een punt van zorg is.

[1:59:50] Ja, dank u voorzitter.

[1:59:52] Ik heb ook een vraag, want ik hoorde minister zeggen dat ook toch de afremmende economie een van de oorzaken kan zijn of is.

[2:00:02] Maar daar vind ik, kijk, ik vind van overal wat van, maar je kan mij niet vertellen dat dat een reden kan zijn, want op dit moment zijn er echt talloze sectoren die staan te springen om mensen, te springen om mensen.

[2:00:16] Overal worden tienduizenden mensen gevraagd.

[2:00:19] Dus dan moet het toch op de andere manier denk ik ingezet worden om die jongeren te motiveren, te doseren of wat dan ook.

[2:00:30] Op de een of andere manier dat ze dan dus gewoon toch aan de slag gaan in de sectoren waar dus die vraag zo hoog is.

[2:00:34] Dus waarom komen ze daar dan niet terecht?

[2:00:37] Dat is natuurlijk een terechte vraag.

[2:00:40] De verklaring is natuurlijk wat anders.

[2:00:42] De verklaring heeft wel echt te maken met een afremmende economie.

[2:00:44] Jongeren hebben bijvoorbeeld amper WW opgebouwd.

[2:00:47] We hebben contractvormen waarbij geen WW op wordt gebouwd.

[2:00:50] Maar we zijn het eens, ik zal zo ook een antwoord geven op de zoektermijn, dat met name jongeren natuurlijk, daar mag je ook echt van verwachten, dat zij de banen aangrijpen die er zijn.

[2:01:00] Of naar school toe gaan.

[2:01:02] Dat vind ik ook echt een principiële optie.

[2:01:05] Want er zijn op dit moment

[2:01:06] 380.000 vacatures beschikbaar in Nederland.

[2:01:16] Op iedere 100 werklozen zijn er 93 vacatures beschikbaar op dit moment in Nederland.

[2:01:22] We zien dat dat pas net een kanteling heeft vanwege die lichte dingen.

[2:01:26] Dus wat dat betreft zijn we het eens met elkaar.

[2:01:29] Maar dit is natuurlijk wel de verklaring van waar dit vandaan komt.

[2:01:33] Dat was de vraag van de leden.

[2:01:35] Ik heb een vraag aan de minister waar het gaat om die mentale problemen van jongeren.

[2:01:46] Ik weet binnen gemeentes dat er interventies zijn die die mentale kant en de schuldenproblematiek samen aanpakken.

[2:01:54] Ik vroeg me af of de minister ook in gesprek is met de minister van Zorgen om te kijken hoe op dat niveau wellicht ook budgetten kunnen worden ontschot.

[2:02:04] Omdat gemeenten soms ook daar tegenaan lopen van de jongeren hebben mentale problemen en schulden problematiek.

[2:02:11] Twee budget potten.

[2:02:15] En ik denk dat de jongeren ermee geholpen kunnen zijn als we ook op een nieuwe manier naar die ontschotting kijken.

[2:02:23] Dit kan ik meenemen in mijn gesprek met de minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport.

[2:02:28] Ik stuur in april ook een brief over die situatie, dus daar kunnen we dit onderdeel ook in meenemen.

[2:02:35] Dank u wel, voorzitter.

[2:02:37] De minister noemde net verschillende redenen waarom het aantal jongeren in de bijstand zit en het toeneemt, onder andere de mentale gezondheid.

[2:02:45] Is dat dan juist een reden om die zoektermijn af te schaffen, zodat gemeenten ook daadwerkelijk die jongens kunnen oppakken of de jongeren kunnen oppakken en ze ofwel naar school begeleiden ofwel richting werk?

[2:02:54] Het feit dat de jongeren aankloppen bij de gemeente betekent dat ze hulp nodig hebben.

[2:02:59] Het feit dat je ze dan vier weken wegstuurt, even los door het feit dat het leeftijdsdiscriminatie is,

[2:03:03] Is dat niet juist de reden om ze wel binnen te houden?

[2:03:09] Nee, voorzitter.

[2:03:10] Het is goed dat we die zoektermijn hebben.

[2:03:12] Het is een principiële keuze aan de ene kant.

[2:03:14] Het is een nadruk op de eigen verantwoordelijkheid van jongeren zelf.

[2:03:17] Dat ze zelf iets van hun leven moeten maken.

[2:03:19] Ik vind dat ook een belangrijk signaal.

[2:03:20] De bijstand is niet het eerste loket waar je aan klopt.

[2:03:22] Het is het laagste vangnet.

[2:03:24] Eerst ga je kijken of je het op je eigen manier kan organiseren.

[2:03:26] Of je zelf op zoek kan gaan naar werk.

[2:03:29] Of je andere vormen van hulp kan krijgen.

[2:03:31] Dus het past echt niet, wat dat betreft, bij het karakter van de bijstand als laatste vangnet.

[2:03:36] Ik vind het ook belangrijk om tegen jongeren te zeggen...

[2:03:38] Vooral werk is je toekomst of school is je toekomst, niet de bijstand.

[2:03:43] Ik denk dat dat een heel belangrijk principieel punt is om ook te benadrukken.

[2:03:47] Als het gaat om jongeren die in de knel zitten, dan hebben gemeenten daar een ruimte voor om daar vanaf te wijken.

[2:03:52] Dat hebben we natuurlijk aangepast.

[2:03:54] Dus gemeenten hebben die ruimte.

[2:03:56] En gemeenten moeten daar ook op individuele basis tevorens ook toetsen.

[2:04:00] Dus geen generieke vrijstelling, maar op individuele basis.

[2:04:02] Dat is het voorbeeld dat mevrouw Lala noemt.

[2:04:04] Als er woordspraak is van mentale gezondheid, dan kan een gemeente zeggen het is nu belangrijk of het gevaar van dakloosheid of thuisloosheid.

[2:04:10] Dan kan een gemeente zeggen ik maak hier een uitzondering op de op de zoektermijn.

[2:04:15] Iemand krijgt direct bijstand wat is in dit geval nodig.

[2:04:17] Maar dat gaan we niet overal doen, want dat vind ik echt voorbijgaan aan denk ik een heel belangrijk principieel punt.

[2:04:22] Werk is je toekomst.

[2:04:25] Dank u wel, voorzitter.

[2:04:26] Daar moeten zij dan overigens apart beleid op formuleren, wat heel veel gemeenten niet doen.

[2:04:30] Dus dat vraagt iets.

[2:04:32] Dat betekent nog steeds dat controle en mensen aan het eigen lot overlaten de default is van deze minister.

[2:04:38] Hij noemt dat dan spreken over eigen verantwoordelijkheid.

[2:04:40] Die hoor ik vaker.

[2:04:41] Die hoorden ook bij het WTO.

[2:04:42] integratie en inburgering, eigen verantwoordelijkheid van uitgeringsgerechtigden.

[2:04:47] Maar hoe kijkt dan deze minister naar de eigen verantwoordelijkheid van de overheid en van werkgevers?

[2:04:51] Want als de overheid afspraken niet nakomt of als werkgevers afspraken niet nakomen, bijvoorbeeld rondom de banenafspraak, dan blijft het opvallend stil.

[2:05:00] Dus waarom is deze minister keihard voor mensen die al dan niet een korte periode ondersteuning nodig hebben, maar opvallend mild voor zichzelf en voor werkgevers als zij tekortschieten?

[2:05:10] Voorzitter, nu wordt er een beetje een valse tegenstelling gecreëerd.

[2:05:14] Ik denk niet dat dat verstandig is voor de kwaliteit van het debat.

[2:05:17] Als het gaat om het beleid formuleren, dat is een kerntaak van de gemeente.

[2:05:21] Dat is de reden wat ze moeten doen.

[2:05:24] Gemeentes hebben tot taken om beleid te maken voor hun eigen lokale mensen.

[2:05:29] Dus volgens mij mag je best van gemeenten verwachten als we zeggen u staat aan de lat voor de bijstand.

[2:05:34] Er staat dan een lat voor ondersteuning van jongeren, dat ze dan ook beleid maken om dat te doen.

[2:05:38] Dus wat dat betreft zou ik geen excuus vinden waarom gemeenten dit niet kunnen doen.

[2:05:42] Ik denk dat de balans supergoed is.

[2:05:43] Aan de ene kant wel echt een duidelijke, strakke lijn.

[2:05:46] Werk is je toekomst.

[2:05:48] Dat is het eerste loket, niet de bijstand.

[2:05:50] Als het echt nodig is, hebben gemeenten de ruimte om die ondersteuning te bieden.

[2:05:55] Die ruimte bieden we ze ook.

[2:05:57] Ik vind het ook een goede verantwoordelijkheid en ik denk dat heel veel gemeenten dat ook doen op een goede manier.

[2:06:00] Laten we ze die credits ook vooral geven om dat op die manier te doen, voorzitter.

[2:06:06] De minister vervolgt zo meteen.

[2:06:08] Ja, voorzitter, dat brengt mij naar de taaleis.

[2:06:12] Daar zijn ook een aantal vragen over gesteld, onder andere van mevrouw Metelen en mevrouw Monnet.

[2:06:17] Hier hebben we natuurlijk ook van gedachten over gewisseld in het vorige debat.

[2:06:21] Het is belangrijk dat we die taaleis hebben in de participatiewet.

[2:06:26] De Nederlandse taal is de manier.

[2:06:27] om mee te doen in onze samenleving, is dé manier om ook aan het werk te komen.

[2:06:31] We zien dus ook dat zo'n taalijzer ook echt effect heeft, want het zorgt voor bewustwording van hoe belangrijk taal is.

[2:06:39] Zonder taal kom je nergens, voorzitter.

[2:06:42] We zijn op dit moment bezig om te kijken, wat zijn uw knelpunten?

[2:06:45] We zien dat die knelpunten, ik heb daar ook over gewisseld in het debat vorige week, we zien dat er een aantal knelpunten zijn, die moeten we denk ik wegwerken.

[2:06:53] Als het gaat om de uitvoering van de wet, laat ik daar duidelijk over zijn, ik verwacht van de gemeente dat ze die uitvoeren.

[2:06:57] Of dat nou gaat over het giftenbeleid, of dat nou gaat over de taaleis, of het nou gaat over de spreidingswet.

[2:07:02] Op het moment dat wij democratisch hier als parlement met elkaar, zo excuses, u als parlement, ik als medewetgever, dat is even een lange tijd geleden,

[2:07:11] dan verwacht ik ook dat iedereen dat gewoon netjes uitvoert.

[2:07:15] Dat hoort ook bij een beetje vertrouwen in de overheid dat dat goed gebeurt.

[2:07:20] Op het moment dat een gemeente principieel aangeeft dat niet te doen, dan zullen wij de escalatieladder richting de gemeente inzetten.

[2:07:27] Dat betekent dat wij eerst in gesprek zullen gaan met de gemeentes om informatie op te vragen over hoe ze het een en ander doen.

[2:07:33] Op het moment dat de gemeentes nog steeds voornemens zijn om dan de taaleis of bijvoorbeeld het giftige beleid niet uit te voeren, dan gaan we in gesprek met de gemeente.

[2:07:40] Vervolgens ga je naar een aanzegging van aanwijzing, heet dat al.

[2:07:45] Dat is een verzoek om een zienswijze met een termijn van acht weken.

[2:07:48] Vervolgens is er een aanwijzing.

[2:07:50] Dan gebeurt er al iets met de opschorting van de betaling.

[2:07:53] En vervolgens ga je nog twee stappen verder als het gaat om de korting.

[2:07:58] Dat is hoe het escalatieladder werkt.

[2:08:01] In een goed fatsoenlijk bestuurlijk land in Nederland vindt dat nergens plaats meestal.

[2:08:05] Maar heb je gewoon met elkaar het goed gesprek.

[2:08:07] Op dit moment zijn colleges druk bezig.

[2:08:10] Er zijn heel veel gemeenteraden, die moeten volgens mij deze week geïnstalleerd worden.

[2:08:13] Volgende week zal dan ook het gesprek voor de colleges gaan doen.

[2:08:16] Ik verwacht dat we daar goede gesprekken over hebben en dat heel veel gemeentes op breed zullen zeggen als een democratische wet is aangenomen in Nederland, dan voeren we die gewoon netjes uit.

[2:08:25] En als daar een aantal gevallen van zijn, dan zullen we daar netjes over het gesprek aan gaan op basis van deze escalatielaten, voorzitter.

[2:08:34] Voorzitter, dank en op zich goed om te horen dat de minister dit serieus neemt en met die gemeenten in gesprek gaat.

[2:08:40] Kijk, wat ik in mijn termijn al zei, wat ons betreft kan het gesprek met gemeenten die gewoon op principiële gronden weigeren om de taalijst uit te voeren heel erg kort zijn en kunnen wat ons betreft in één grote stap heel veel treden op die escalatieladder nemen.

[2:08:52] En normaal gesproken als je zoiets dan aan de minister voorlegt, zegt hij van ja, ik ga in gesprek en ik ga ervan uit dat ik niet tot die laatste stap hoef te komen en zo.

[2:09:01] Maar ik denk dat het ook gewoon voor het gewicht dat in het gesprek met de gemeente wordt gelegd, dat de minister ook gewoon heel nadrukkelijk aangeeft.

[2:09:08] Ik ben zeer bereid om ook tot die laatste stap van de escalatie ladder te gaan.

[2:09:12] Dus het is geen verzoek.

[2:09:13] Het is een opdracht en ik ben niet terughoudend om ook met sancties en kortingen te komen.

[2:09:19] Dit is een escalatieladder van zes stappen en het concept daarvan is wel dat je ze alle zes afloopt als dat noodzakelijk is.

[2:09:25] Dat vind ik ook bijdragen aan het vertrouwen in de overheid.

[2:09:28] Als we een wet aannemen dan moet die ook netjes worden uitgevoerd.

[2:09:32] Er zijn twee redenen waarom je wel die stappen in die volgorde moet doorlopen.

[2:09:36] Eén is een juridische.

[2:09:38] Als je die stappen niet doorloopt, dan zal een rechter ook zeggen dit heeft u niet zorgvuldig gedaan.

[2:09:43] En die zal mij dan om de vingers tikken, dat wil ik graag voorkomen.

[2:09:46] Ik heb zelf nu inmiddels 3,5 jaar pedagogische ervaring persoonlijk.

[2:09:50] Dus dan weet je dat overigens algemeen van 0 naar 100 schieten ook niet altijd de beste oplossing is.

[2:09:55] dat soms het ook goed is om daar nog een paar tussenstappen in te zetten.

[2:09:58] Dus op die twee inredenen zal ik wel de volledige ladder bewaken.

[2:10:03] Maar ik ga er gewoon van uit, want we hebben gewoon goede colleges van burgemeesters en wethouders in Nederland, dat we die ladder niet hoeven af te lopen met elkaar.

[2:10:13] Ja, dank u voorzitter.

[2:10:14] Nou, ik had heel specifiek ook gevraagd aan de minister hoeveel gemeenten op dit moment, dat de minister zou weten, dat daadwerkelijk de taaleis handhaven en hoeveel sancties daar daadwerkelijk uit zijn voorgekomen.

[2:10:26] En als de minister dat nu niet kan antwoorden, nou, dan begrijp ik dat, maar dan wil ik toch wel graag een toezegging dat we dat op de een of andere manier toch nog krijgen.

[2:10:34] We kunnen daar op dit moment niks over zeggen, omdat we daar niks over bijhouden.

[2:10:38] Maar wat ik kan toezeggen aan mevrouw Van Metelen is dat we dat meenemen in de brief die we in april sturen over de taalijst.

[2:10:46] We daar ook nog even op terugkomen.

[2:10:50] Dank je wel.

[2:10:50] Afgelopen zondag, als ik me niet vergis, hoorde ik minister Hisoguz, collega van deze minister en volgens mij als we het hebben over eenheid van kabinet, dat dwang via de spreidingswet pas verdedigbaar is als er eerst alles aan gedaan is om de instroom omlaag te krijgen.

[2:11:06] En waarom geldt die redenering dan niet heer?

[2:11:08] Waarom geldt diezelfde redenering niet voor het leren van de taal?

[2:11:11] Want het leren van taal is superbelangrijk.

[2:11:13] Maar is de minister wel bereid om meteen te straffen?

[2:11:16] terwijl de minister niet eens kan aantonen dat mensen voldoende kans krijgen om de Nederlandse taal te leren.

[2:11:20] Dus kan hij dat niet eerst aantonen, dat mensen echt een reële kans hebben gehad om die Nederlandse taal eigen te maken, alvorens hij tot dwang overgaat?

[2:11:30] Ook hier komen er weer een aantal heel rare vergelijkingen opzetten.

[2:11:35] Ik ga niet gelijk over tot straf.

[2:11:37] Ik heb net een uitgebreid interruptiedebat met de heer Keulemans waarom ik aangeef dat het verstandig is om eerst zes stappen af te lopen voordat je op straf uitkomt.

[2:11:47] Dat is denk ik verstandig om te doen.

[2:11:50] Er zijn op dit moment tal van manieren om in Nederland de taal te leren.

[2:11:55] Het is ook een eigen verantwoordelijkheid, blijf ik zeggen, om de Nederlandse taal te leren.

[2:11:57] We leven in een prachtig mooi land.

[2:11:59] Als je hier bent, heb je ook een verantwoordelijkheid, heb je ook een burgerplicht om deel te nemen aan die samenleving, om een bijdrage te leveren, om je best te doen om de Nederlandse taal te leren.

[2:12:08] Het is inderdaad een inspanningsverplichting.

[2:12:10] Ik vind dat het ook hoort, nog los van de bijstand, als je in Nederland bent,

[2:12:14] vind ik dat je je uiterste best moet doen om de Nederlandse taal te leren.

[2:12:17] Als je Nederland bent, moet je je uiterste best doen om onderdeel te zijn van onze openvrije samenleving.

[2:12:22] Nog los van wat beleid, dit is gewoon wat ik ook als opvatting heb, dat dat bij onderdeel zijn van de Nederlandse samenleving hoort.

[2:12:30] En dat is wat we hier vervolgens voor vat hebben in een inspanningsverplichting.

[2:12:33] Ik denk dat het alleen maar verstandig is, want uiteindelijk draagt de taalleren ook bij aan het vinden van werken.

[2:12:40] Dat is eigenlijk het doel van de participatieraad.

[2:12:44] Ik heb dan toch het gevoel dat het wordt gemeten met twee maten.

[2:12:50] Aan de ene kant horen we de wet is de wet, tenzij de wet ons niet uitkomt.

[2:12:54] Dan gelden er andere dingen.

[2:12:55] Bijvoorbeeld de spreidingswet is gewoon eenheid van het kabinet.

[2:12:59] Het kabinet zegt nou, die dwang hoeven we daar niet toe te passen.

[2:13:02] Vervolgens zeggen we eigen verantwoordelijkheid.

[2:13:04] Eigen verantwoordelijkheid van mensen die super kwetsbaar zijn of in een kwetsbare positie zitten en eindelijk ondersteuning nodig hebben.

[2:13:10] Die eigen verantwoordelijkheid grijpt dat niet voor hetzelfde.

[2:13:13] Ja, dit vind ik een beetje mee te meten met twee maten.

[2:13:16] Ziet u de participatiewet ook als een soort loket dat mensen zich melden dat je als gemeente de mogelijkheden hebt om ze te ondersteunen.

[2:13:23] En is de minister dan ook bereid om die dwang

[2:13:27] richting gemeenten niet toe te passen, maar erop te vertrouwen dat zij ook dat lokale maatwerk toepassen.

[2:13:32] Want je kunt niet zeggen hier is maatwerk, maar dit is generiek, al naar gelang de uitgangspunten passen bij het mensbeeld dat je zelf voert.

[2:13:43] En wat ik hoor is dat mensbeeld van wantrouwen, van achterdocht, van controle, van sancties in plaats vertrouwen, ondersteuning en mensen verder helpen.

[2:13:53] Ik vrees toch dat we wat vastzetten in beelden, want de gemeentes hebben ruimte voor maatwerk om de ondersteuning te leveren die daarvoor nodig is.

[2:14:01] Die ruimte zal zowat zeggen over de discussie over regionale verschillen, maar gemeentes hebben nou juist de ruimte om maatwerk te bieden om die ondersteuning ook te bieden als dat taal is.

[2:14:10] dan bieden zij die ondersteuning op het gebied van taal aan.

[2:14:15] Ik ben niet van de school om te zeggen mensen zijn altijd kwetsbaar en hebben dus nul eigen verantwoordelijkheid.

[2:14:21] Mensen kunnen iets.

[2:14:22] Ik heb vertrouwen in mensen.

[2:14:23] Ik geloof in mensen.

[2:14:24] Ik heb een optimistisch mensbeeld.

[2:14:26] Dus mensen hebben ook een eigen verantwoordelijkheid om de Nederlandse taal te leren.

[2:14:30] Je bent in Nederland.

[2:14:31] Je mag in deze samenleving zijn, dat is fantastisch.

[2:14:34] Dat biedt enorm veel vrijheid, biedt potentie op welvaart.

[2:14:38] Dan heb je ook echt een vereigen verantwoordelijkheid.

[2:14:39] We stinken de best te doen om de Nederlandse taal te leren.

[2:14:42] En daar helpen we ook nog eens een keer bij.

[2:14:43] En wel in die volgorde.

[2:14:45] Dat is wat we doen.

[2:14:46] Op het moment dat gemeenten principieel zeggen... ...ik weiger dit onderdeel van de participatiewet niet uit te voeren... ...ja, dan vindt er gewoon een gesprek plaats.

[2:14:52] Zoals we dat op tal van onderdelen binnen het Huis van Tolbergen met elkaar hebben... ...waarin je zegt...

[2:14:57] We hebben een wet afgesproken met elkaar en dit is de stappen die we doorlopen.

[2:15:00] Dat is volgens mij gewoon regulier beleid hoe dat hoort.

[2:15:03] Het is volgens mij niet gek dat we gemeentes daaraan houden.

[2:15:06] De minister vervolgt zijn betoog.

[2:15:08] Voorzitter, ik kan nog een paar vragen los.

[2:15:11] Mevrouw Lala vroeg mij nog of de participatiewet een gendertoets is toegepast.

[2:15:16] En is de discriminatietoets publieke dienstverlening al gebruikt?

[2:15:21] De wetgeving aan de participatiewet wordt heel breed getoetst.

[2:15:24] Ook bijvoorbeeld bij de College van de Rechten van de Mens.

[2:15:27] Ook de Raad van State kijkt hier specifiek naar.

[2:15:30] En daar worden ook allerlei partijen en belangenorganisaties bij betrokken.

[2:15:36] Ik weet niet of deze exacte toetsen ook zijn gedaan.

[2:15:39] Kunnen we in het tweede termijn nog even op terugkomen.

[2:15:43] Even kijken, de heer Vlag vroeg mij over de asieldwangsommen en de gegevensdeling tussen het COA en IND met gemeenten over de asieldwangsommen.

[2:15:56] Ik snap het punt, ik denk dat het een heel rechtvaardig punt ook is om te vragen.

[2:16:01] Ik denk alleen dat het heel ingewikkeld is omdat asielverzoekers nog niet gekoppeld zijn aan de gemeente.

[2:16:06] De participatiewet wordt uitgevoerd door een gemeente.

[2:16:09] Dus dat wordt ook heel ingewikkeld omdat

[2:16:11] goed te koppelen.

[2:16:14] We zullen in overleg treden met de VNG, met IND en het COA om te kijken wat er vooral wel kan en hoe we dat op een goede manier kunnen vormgeven.

[2:16:25] Tot slot, de heer Keulenboom sproek mij nog over hoeveel statushouders er in de bijstand zitten en hoelang ze in de bijstand verblijven.

[2:16:33] Op dit moment is 20% van de bijstand ontvangers voormalig statushouders

[2:16:40] een statushouder, 60% ongeveer van de bijstandsgerechtigde is op dit moment buiten Europees, zoals we dat dan noemen.

[2:16:50] We zien dat van het totaal aantal statushouders 50% in de bijstand zit en na drie jaar hier in Nederland een status, zit nog meer dan 70% in de bijstand.

[2:17:00] Ik heb daar in het wetgevingsoverleg integratie en inburgering ook veel over

[2:17:04] gezegd.

[2:17:04] Ik denk dat het onwenselijk is en dat het belangrijk is als je hier in Nederland komt, dat je ook een bijdrage aan Nederland levert, dat we ook van mensen mogen verwachten dat ze aan het werk gaan.

[2:17:12] Daarom zal ik nog voor de zomer met een groot offensief komen als het gaat om wat we moeten doen om nieuwkomers aan het werk te helpen.

[2:17:19] Dat is een topprioriteit van mij als minister, maar ook breed van dit kabinet.

[2:17:23] Dus ik hoop u daar voor de zomer nog breed over te informeren.

[2:17:27] Voorzitter, dat waren even alle vragen ten aanzien van de participatiewet.

[2:17:30] Dan wil ik nu de overstap maken naar reïntegratie.

[2:17:33] Als u dat goed vindt.

[2:17:40] Nog een vraag van mevrouw Van Brenk over de participatiewet die niet beantwoord is.

[2:17:43] Ja, voorzitter.

[2:17:49] Of komt Wajongeren nog aan de orde?

[2:17:51] Ja, dat is een apart blok.

[2:17:53] Nu kopje reintegratie.

[2:17:55] Dan zit de banenafspraak.

[2:17:57] Social W-bedrijf, Breed.

[2:17:58] Dan kom ik daarna bij het kopje Wajong.

[2:18:04] Voorzitter, er zijn breed een aantal vragen gesteld over de inzet van dit kabinet op het gebied van re-integratie en ik denk dat het belangrijk is, alles wat er op dit moment gebeurt als het gaat om de toekomstbestendigheid van de sociale zekerheid, daar hoort ook bij dat we zoveel mogelijk mensen aan het werk helpen, zoveel mogelijk mensen aan het werk houden, want dat is uiteindelijk een hele belangrijke stap om te zetten.

[2:18:26] Dat betekent dat we voorkomen dat mensen in een uitkering komen, dat kunnen we doen door een even lange ontwikkeling,

[2:18:32] Maar dat kunnen we ook doen door te kijken naar van werk naar werk trajecten.

[2:18:37] We kijken veel meer naar het ontschotten en harmoniseren van een aantal instrumenten.

[2:18:41] Wat je nu natuurlijk vooral ziet is dat er een enorme waaier aan allerlei hokjes, reintegratieregelingen etcetera zijn.

[2:18:47] De ene zit bij het UWV, de andere zit bij de gemeente.

[2:18:50] Andere verplichtingen liggen bij werkgevers.

[2:18:52] Dat is een enorme waaier.

[2:18:54] Ik heb gisteren ook een landelijke aftrak mogen geven van de werkcentra.

[2:18:59] Ik denk dat daar een heel mooie kans ligt om al die verschillende regelingen... ...en eigenlijk ook door de doorstap naar regelingen op het gebied van leven lang ontwikkelen, de ontwikkelfondsen... ...om die daar te centreren met elkaar, om daar die ontschotting te doen.

[2:19:12] Dat je veel meer kan kijken, wat heeft iemand dan echt nodig?

[2:19:14] om die stap van werk naar werk te maken, op die stap van uitkering naar werk te maken, ongeacht in welk bakje dat uitkering zit, die uitkering zit dat je die stap gaat maken, of naar een scholing.

[2:19:26] Daar gaan we op dit moment volle bak mee aan de slag.

[2:19:30] Daar moeten we dus ook nog flink op inzetten.

[2:19:32] Dat betekent dat we gaan kijken naar een nieuwe banenafspraak, samen met sociale partners.

[2:19:35] De herziening van de participatie, daar heb ik net al wat over gezegd.

[2:19:38] De hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur en de regionale werkcentra.

[2:19:42] En samen met de minister van SZW kijken we ook naar een uitwerking van de plan op leven lang ontwikkelen, voorzitter.

[2:19:51] Er zijn een aantal vragen gesteld over de... Even kijken.

[2:19:55] Er zijn een aantal vragen gesteld over de sociaal werkbedrijven.

[2:19:59] Misschien goed om die even bij de kop te pakken, voorzitter.

[2:20:03] En dat gaat over wat op dit moment het beeld is.

[2:20:08] Is de sociaal werk en infrastructuur stabiel en toekomstbestendig?

[2:20:12] De heer Hamstra vroeg daar wat naar.

[2:20:14] Op dit moment is de lijn dat wij zeggen, iedereen moet kunnen werken op een plek die past.

[2:20:19] Voor degene bij wie dat niet bij een reguliere werkgever past, dat dat ook belangrijk is.

[2:20:23] Ik zal meteen ook over de banen aanspraken, dat dat ook echt een mooi punt is.

[2:20:27] Dat je ook bij een reguliere werkgever in een regulier bedrijf een plek kunt vinden dat we daar ook...

[2:20:32] werkgevers op uitdagen om dat op een goede manier te doen, dan kun je terecht bij een sociaal ontwikkelbedrijf.

[2:20:39] We zien op dit moment dat die infrastructuur en ook de financiering daarvan nog niet stabiel genoeg is.

[2:20:45] We zien positieve voorbeelden.

[2:20:47] Ik ben zelf op bezoek geweest in Den Bosch.

[2:20:49] Maar we zien ook punten waar dat nog niet het geval is of waar de uitdagingen zijn.

[2:20:53] Daarom is er een groot impulsbudget voor tien jaar, tot en met 2034,

[2:20:57] die op dit moment loopt en dat betekent dat we in heel het land nu werken aan die versterking van die infrastructuur.

[2:21:05] We zijn er nog niet.

[2:21:06] We zien wel dat 80%, dat is ook het beeld van de VNG, 80% nu bezig is om dit goed op orde te krijgen.

[2:21:13] Aanvullend op dat structurele budget hebben we structureel 190 miljoen extra beschikbaar gesteld voor de sociale infrastructuur.

[2:21:22] en het beschut werken.

[2:21:24] De heer Vlag vroeg mij nog naar de wettelijke verankering.

[2:21:27] Ja, ik denk dat daar op dit moment geen aanleiding voor is om dat te doen.

[2:21:32] Dat het ook misschien niet verstandig is om dat te doen.

[2:21:34] Uiteindelijk is sociaal een ontwikkelbedrijf van waardevol

[2:21:38] onderdeel is van onze reintegratie.

[2:21:42] Het is uiteindelijk wel een middel, het is geen doel op zichzelf, dus laten we dat ook niet op die manier vastleggen in de wet, want dat betekent dat we gemeentes dan ook vastzetten als het gaat om bijvoorbeeld ruimte of experimenteerruimte voor andere routes die potentieel ook in de toekomst een bijdrage kunnen leveren aan mensen die wat meer begeleiding nodig hebben op onze arbeidsmarkt een plekje te geven.

[2:22:03] Ik verwacht dat ik voor

[2:22:06] de zomer een actuele stand van zaken kan geven in een voortgangsbrief.

[2:22:13] In het verlengde daarvan de vragen over het beschutte werk.

[2:22:18] Het beschutwerk is dus bedoeld voor mensen die niet bij een reguliere werkgever terecht kunnen.

[2:22:23] Met intensieve begeleiding worden ze ondersteund.

[2:22:26] We zien dat de doelstellingen hier nagenoeg worden gehaald.

[2:22:29] Ik denk dat dat goed nieuws is.

[2:22:30] Er zijn een aantal vragen gesteld over de regionale verschillen.

[2:22:33] En dat is ook een dilemma wat we breder ook in de participatiewet zien.

[2:22:36] Aan de ene kant wil je ruimte geven voor regionaal maatwerk.

[2:22:40] Rotterdam is niet vergelijkbaar met Urk.

[2:22:42] Gelukkig maar.

[2:22:44] En tegelijkertijd wil je ook enige vorm van harmonisatie hebben.

[2:22:49] Vandaar dat voor beschutwerken landelijke criteria gelden.

[2:22:52] En de UWV doet met toets dat mensen aan die criteria voldoen.

[2:22:56] Uiteindelijk zijn het wel de gemeenten die het besluit nemen.

[2:23:01] En die uitvoering kan dus per gemeente ook verschillen.

[2:23:05] Mevrouw Biekman vroeg mij naar de nieuwe verdedingssystematiek.

[2:23:08] Op dit moment?

[2:23:09] Ja.

[2:23:10] Heeft mevrouw Vermetelen.

[2:23:12] Het leidt natuurlijk ook tot rechtsongelijkheid.

[2:23:19] In de ene gemeente wel, in de andere niet.

[2:23:23] Ik vroeg welke concrete stappen de minister eventueel bereid zou zijn om die verschillen te verkleinen.

[2:23:29] Ik hoor u ook over het UWV.

[2:23:31] heel snel.

[2:23:33] Die hebben ook dus aantoonbaar verschillen van hoe ze bepaalde dingen toekennen.

[2:23:39] In de ene regio doen ze het veel beter, hebben ze het veel beter op orde dan in de andere.

[2:23:44] Dus zou het nou niet dus gewoon slim zijn om daarna te gaan kijken en de best practice eruit te gaan pakken en die regionale verschillen

[2:23:53] op te lossen en nou geef ik de minister zeg maar een opzetje, maar wat wil de minister hier nou aan gaan doen?

[2:24:01] Want het is een oneerlijk verschil.

[2:24:03] Dit raakt natuurlijk wel de kern van als je decentraal een taak neerlegt, dan geef je natuurlijk ook een vorm van beleidsvrijheid.

[2:24:13] Dat is natuurlijk wel, nogmaals Rotterdam is niet vergelijkbaar met Urk.

[2:24:16] En zo kunnen we nog meer forse verschillen in Nederland aanwijzen.

[2:24:22] Dus je wil daar juist ook wel ruimte voor houden.

[2:24:24] En dat betekent inherent natuurlijk ook dat er dan ook andere uitkomsten kunnen zijn.

[2:24:29] Dat is wel de keuze die je dan vervolgens maakt.

[2:24:33] De optie is of we doen het 100% landelijk gelijk.

[2:24:36] Dan zijn gemeenten de uitvoeringsloketten.

[2:24:39] Dat lijkt mij onverstandig vanwege al die regionale verschillen die we in dit land hebben.

[2:24:43] Of je hebt ruimte voor lokale maatwerk en regionale invulling.

[2:24:48] En dan ontstaan er situaties die anders kunnen zijn.

[2:24:52] Ik ben het wel met mevrouw Vermeendelen eens dat die natuurlijk niet extreem uit elkaar kunnen liggen.

[2:24:58] Er zijn ook allerlei chemia waarin de verschillende gemeentes, ook de sociaal werkbedrijven elkaar treffen.

[2:25:02] Good practices uitwisselen met elkaar.

[2:25:06] Misschien bad practices ook nog wel.

[2:25:09] En waar ze met elkaar spreken over wat die mensen hebben contact met elkaar.

[2:25:13] Kijken hoe ze dat moeten doen.

[2:25:15] En dat stimuleren wij natuurlijk ook als ministerie.

[2:25:19] Voorzitter, mevrouw Biekman vroeg mij nog naar de nieuwe verdelingssystematiek.

[2:25:25] De uitwerking daarvan volgt dus in die voortgangsbrief voor de zomer.

[2:25:30] We zijn meteen wel aan het kijken naar de nieuwe verdelingssystematiek die eerlijker is, die ook past bij de prestaties die worden geleverd door de verschillende werkbedrijven en regionale bedrijven.

[2:25:40] gremia, waarbij we dus zeggen als je dus meer plekken hebt, krijg je ook meer geld.

[2:25:45] Dat soort principes zitten ook in dat verdeeld model en die gaan op basis van de verdeling op basis van realisaties.

[2:25:55] D66 vroeg ook nog naar de praktijkroute beschutwerk.

[2:25:58] In de verbeteragenda is de vereenvoudigings

[2:26:03] is dit punt ten aanzien van de vereenvoudiging van de aanvraagprocedure en de verkenning van de praktijkroute aangekondigd.

[2:26:09] We zijn hier op dit moment mee bezig en ook dit zal in de voortgangsbrief zullen we hier meer over kunnen melden.

[2:26:18] Dan voorzitter de banenafspraak.

[2:26:22] Ik twijfel even.

[2:26:23] Ik wil de minister vragen of hij, wanneer hij gaat kijken naar die harmonisatie en die regionale verschillen waar hij het net over had.

[2:26:41] Of die, ja dat klinkt wat cryptisch, maar ik denk dat het heel mooi is om daar ook wel rekening mee te houden dat er regionale verschillen zijn.

[2:26:50] Als ik kijk naar Nederland dan zie je dat in het ene gebied meer maakindustrie is dan in het andere gebied.

[2:26:55] Dat heeft direct invloed op hoe je je beschutwerk hebt ingericht.

[2:26:57] Dus dat wij, als we naar de doelgroep kijken, voormalig, maar ook nieuw beschut werk, dat het belangrijk is dat die gelijk behandeld worden, of je nou in Rotterdam of op Urk woont, om met uw woorden te spreken, maar dat er daadwerkelijk economisch gezien wel verschillen zitten tussen Urk en Rotterdam.

[2:27:14] En dat wil ik in ieder geval de minister wel meegeven, dat dat wel een belangrijk uitgangspunt is, waarbij ik dan nog wel één vraag wil koppelen, want die heb ik in de eerste termijn ook gesteld.

[2:27:26] Als wij kijken naar de transformatie in die regionale infrastructuur, is die dan robuust genoeg?

[2:27:35] Want als ik kijk naar wat we de afgelopen jaren gedaan hebben, dan is het dat we dat steeds meer zijn gaan afbouwen omdat we mensen zo regulier mogelijk aan het werk willen houden.

[2:27:42] Tegelijkertijd zien we dat de economische krapte nu iets toe gaat, dat de economie nu wat minder gaat worden en dat de arbeidsmarkt wat ruimer wordt.

[2:27:50] Dan zijn deze mensen als eerste aan de beurt.

[2:27:52] Dus hoe ziet de minister dat meegenomen tot wat ik eerst zei?

[2:27:56] Ja, voorzitter, op dat laatste punt, ik zie dat we dat meenemen, dat we dat impulsbudget wat oploopt richting 2034.

[2:28:05] Dus dat is denk ik een hele belangrijke stap die daarin zit als het gaat om de versterking van de infrastructuur.

[2:28:11] Daarnaast hebben we nog de structureel 190 miljoen extra die we hebben beschikbaar gesteld voor de sociale infrastructuur en het beschutwerk die juist ook moet bijdragen aan die robuustheid en ook die veranderende situatie de komende jaren.

[2:28:24] Dus wat dat betreft denk ik dat dat verstandig is.

[2:28:30] Zijn eerste vraag ging over de regionale verschillen.

[2:28:33] Die zijn er dus wel als het gaat om de dienstverlening.

[2:28:36] Naar mijn weten zijn die nog niet op deze manier opgenomen in de verdeelsystematiek.

[2:28:41] We hebben even goed moeten kijken of dat kan en hoe dat dan kan.

[2:28:45] Ik denk dat het verstandig is dat we dat een aparte plek geven in de brief.

[2:28:49] Ik weet namelijk niet of dat kan en of dat verstandig is om dat te doen.

[2:28:51] Er is natuurlijk bij een verdeeld systematiek altijd een discussie, wat is nou wijsheid?

[2:28:57] Maar ik stel voor dat we daar in die brief even op terugkomen en dan kunnen we daarover het gesprek hebben met elkaar.

[2:29:04] Ja, vervolgvraag, voorzitter, dank.

[2:29:07] Ik wil de minister eigenlijk een beetje prikkelen om nog één spare dieper te gaan, want de minister had het net over die 190 miljoenen, die extra investeren, daar zijn we natuurlijk blij mee.

[2:29:16] Maar ik zou hem eigenlijk willen uitnodigen om inhoudelijke plannen met ons te delen.

[2:29:22] Dus die zak geld, die geloof ik, dus dat is verantwoordwaardelijk heel fijn.

[2:29:25] Wat gaan we dan met dat geld doen om het robuust te maken?

[2:29:27] Dus kunt u iets inzicht geven wat uw visie dan daarop is?

[2:29:30] Hoe maken we dat dan robuust, die sociale infrastructuur?

[2:29:34] Kom maar graag even tweede termijn op terug als dat mag.

[2:29:37] Dan gaat de minister nu door.

[2:29:41] Dan de banaanspraak.

[2:29:43] Ook daar is veel over gezegd.

[2:29:49] Ik denk dat de banaanspraak op zichzelf een heel mooi instrument is.

[2:29:54] Het zorgt ervoor dat er plekken worden gerealiseerd in de reguliere economie.

[2:29:59] Hier geldt dus ook wel voor... Aan de ene kant zijn de doelstellingen niet gehaald.

[2:30:03] Dat gaat om de 125.000.

[2:30:05] Maar ik ben ook optimist, waarbij het glas ook half vol.

[2:30:09] 93.000 plekken wel.

[2:30:11] En ik denk dat dat zijn extra banen, juist voor mensen met een beperking.

[2:30:16] Dus ik denk dat we dat moeten vieren aan de ene kant.

[2:30:18] En tegelijkertijd betekent dat ook dat we niet op onze lauren kunnen gaan rusten.

[2:30:25] Dat betekent dat we op dit moment drie stappen doorlopen.

[2:30:28] En op dit moment zijn we aan het kijken of het verstandig is of er een uitbreiding van de doelgroep van de banenafspraak nodig is.

[2:30:38] Dat doen we in de tweede stap.

[2:30:41] En de derde stap gaat over een vergaande verbetering van de banenafspraak op middellange termijn.

[2:30:47] Dat is ook iets waar ik graag over in gesprek zou willen met werkgevers.

[2:30:50] En dat het verstandig is om dat te doen.

[2:30:52] En dat dit instrument in het verleden goed heeft gewerkt.

[2:30:55] Maar we zien aan alle kanten wel

[2:30:57] dat ook hier behoefte is aan een nieuwe stap, aan een nieuwe impuls, nieuwe energie, ook misschien zelfs wel nieuwe innovatieve ideeën.

[2:31:06] Daar hebben we ook een aantal voorbeelden nu inmiddels ook van gezien hoe het op een andere manier kan.

[2:31:11] Dus ik ga graag ook binnenkort in gesprek met de sociale partners om te kijken hoe kunnen we dit nou, dit dossier, weer een stap verder brengen, want ik denk dat het belangrijk is om dat te doen, voorzitter.

[2:31:20] Heer De Weer?

[2:31:23] Ja, misschien met het gevaar dat ik...

[2:31:25] vraag naar iets wat we niet weten, omdat we het niet weten.

[2:31:30] Namelijk dat het natuurlijk best zo zou kunnen zijn dat er vanuit de doelgroep of vanuit de categorisering zoals we die hebben aangebracht, best mensen naar werk zijn begeleid of geholpen via de gemeente of anderszins.

[2:31:44] maar die niet zijn aangemeld in het doelgroepenregister.

[2:31:47] Met andere woorden, dan tellen ze dus niet mee in die 125.000, maar misschien zitten we wel eroverheen of we hangen er tegenaan of we zijn nog beter op weg.

[2:31:58] Zijn daar indicaties voor dat de registratie van de mensen in het doelgroepenregister niet helemaal compleet zou kunnen zijn?

[2:32:08] Daar kan zeker sprake van zijn.

[2:32:11] We kunnen niet mensen dwingen om in het doelgroepregister te gaan zitten.

[2:32:16] Dat zien we wel degelijk.

[2:32:18] Maar dit is nou juist ook de reden waarom ik denk dat het verstandig is om die vervolgstap te gaan zetten naar een nieuwe baan als sprake.

[2:32:25] Gewoon zien dat die doelgroep inderdaad niet altijd mest.

[2:32:32] Er is ook een roep om de verbreding van de doelgroep.

[2:32:36] Daar zitten voordelen aan, daar zitten ook nadelen aan.

[2:32:38] Maar ik denk dat het verstandig is om te kijken, kun je nou die doelgroep op een andere manier verbreden?

[2:32:44] Kun je ook dit instrument opnieuw uitvinden?

[2:32:46] Kun je daar ook nieuwe elementen aan toevoegen?

[2:32:49] Vandaar dat het onze ambitie is om te kijken, kunnen we ook een nieuwe banenafspraak met elkaar maken?

[2:32:54] De minister vroeg ze me toch.

[2:33:00] Of de minister moet al helemaal klaar zijn met zo'n kopje banenafspraak?

[2:33:05] Ik heb nog een paar specifieke vragen over de banenafspraak.

[2:33:10] Zal ik die eerst even doen?

[2:33:11] Dat helpt.

[2:33:13] Mevrouw Biekman vroeg mij welke mensen met een arbeidsbeperking op het moment buiten de doelgroep banenafspraak vallen die wel een ondersteuningsbehoefte

[2:33:21] Het gaat hier dan vaak bij mensen met een beperking die met ondersteuning minimumloon kunnen verdienen.

[2:33:28] Denk hier bijvoorbeeld bij een hoger opgeleid iemand met een beperking.

[2:33:33] Het is dus op dit moment alleen niet bekend hoeveel mensen

[2:33:36] binnen de doelgroep van de banenafspraak vallen die momenteel geen ondersteuningsbehoefte heeft.

[2:33:42] Mevrouw van Brenk en mevrouw Biekman vroegen mij ook nog wat de overheid als werkgever gaat doen om meer mensen aan het werk te helpen.

[2:33:50] Het is inderdaad zo dat de overheid een stuk achter blijft als het gaat om deze ambitie.

[2:33:56] We vinden dat de overheid hier een voorbeeldfunctie heeft.

[2:33:59] De minister van BZK is verantwoordelijk voor de banenaanspraak bij de overheid.

[2:34:03] Die rapporteert ook jaarlijks in het najaar.

[2:34:06] Het Rijk als werkgever laat zien dat er wel de afgelopen tijd een enorme toename is geweest.

[2:34:12] Dus de druk daarop heeft ook geholpen, zeg ik maar even.

[2:34:14] We zien nu dat we op 85 procent zitten.

[2:34:20] Met onderwijs zien we echt dat het wel lastig is vanwege de onderwijsbevoegdheid.

[2:34:25] Even kijken.

[2:34:29] Dat waren eigenlijk de vragen, zo goed als mogelijk, over de banenafspraken, de drie stappen die wij nu daarop nemen, waarbij ik dan wel benadruk dat het, denk ik, belangrijk is om te kijken hoe we die nieuwe banenafspraken de impuls kunnen gaan geven, omdat daar uiteindelijk, denk ik, de meeste winst te halen is als het gaat om de plannen van dit kabinet ten aanzien van reintegratie.

[2:34:51] Als de minister praat over 85% dan begrijp ik dat hij doelt op 85% van de 2,76% die de overheid moet realiseren aan de mensen van de doelgroep.

[2:35:10] Die bevestiging krijg ik graag en ik begrijp dus dat de minister zegt ik ga weer een nieuwe banenafspraak maken want ik heb eigenlijk geen zin om aan het kwotum te komen.

[2:35:22] En die stok achter de deur, die blijft nog steeds achter de deur staan, begrijp ik.

[2:35:28] De minister.

[2:35:29] Dus laten we daar even in de tweede termijn terugkomen, als u dat goed vindt.

[2:35:32] Want anders ga ik vooral op het eerste punt even wat dingen zeggen die me onverstandig lijken.

[2:35:35] Dus ik ga daar even in de tweede termijn wat ruimer op terug.

[2:35:38] Ik denk dat dat verstandig is.

[2:35:40] Dan kan ik op die drie stappen en ook de kwotumregeling daar nog even op terugkomen.

[2:35:45] De minister van Volksgezondheid.

[2:35:47] Voorzitter, dan een paar vragen over reintegratie.

[2:35:50] Allereerst over de 100 miljoen uit het regeerakkoord die daar bezuinigd worden.

[2:35:54] Wij kijken op dit moment nog waar we die 100 miljoen binnen de reintegratie budgetten breed vervolgens ook neerzetten als het gaat om het geld.

[2:36:04] ...verminderen.

[2:36:06] Laten we daar wel wat achtergrond over schetsen.

[2:36:08] Hier zit een koppeling met het geld dat we graag willen uittrekken... ...voor de leven lang ontwikkelaar.

[2:36:12] Dat is juist ook bedoeld om daar een enorme impuls aan te geven.

[2:36:17] Dat is één stap die we hierin willen zetten.

[2:36:19] Een tweede stap is dat we zeggen we willen ook breed gaan kijken... ...naar hoe je kan ontschotten, hoe je kan harmoniseren... ...dat het eigenlijk niet meer uitmaakt in welk bakje je specifiek zit... ...maar dat we de belemmeringen hebben weggehaald... ...als het gaat om de reïntegratiebeleid, hoe we dat kunnen doen.

[2:36:33] Dat sluit aan bij de vraag die de heer Keulen mij stelde over wat wij doen om krapte sectoren ook te betrekken bij omscholing.

[2:36:44] We gaan op dit moment echt kijken welke belemmeringen kunnen wij op dit moment wegnemen, want we zien aan de ene kant dat de arbeidsmarkt enorm krap is, dat er enorm veel banen zijn, 380.000.

[2:36:54] Sommige sectoren zijn zo krap dat het zelfs problemen oplevert daar.

[2:36:59] en dat het nog onvoldoende leidt tot een toestroom van mensen die op dit moment een uitkering ontvangen.

[2:37:05] Vandaar dat wij gaan kijken, kunnen we met onze sectorale ontwikkelpaden hier naar kijken, maar ook als het gaat om de talentenstrategie die we aan het maken zijn binnen de taskforce toekomstige welvaart, gaan we kijken hoe je veel meer focus kunt leggen op kraptesectoren of sectoren waarin potentieel onze economische welvaart vandaan zal moeten komen.

[2:37:27] De heer Keulemans vroeg mij ook nog naar de migratiebeperkingen.

[2:37:30] Die heb ik volgens mij net beantwoord als het gaat om de plannen voor nieuwkomers aan het werk.

[2:37:36] Als het echt gaat over de forse migratiebeperkingen die de heer Keulemans mij bevraagt, moet ik hem echt gaan bewijzen naar de minister van asiel en migratie.

[2:37:50] De hrc vroeg mij nog hoe het kan dat er minder mensen dan verwacht aan het werk zijn binnen een loonkostensubsidie.

[2:37:56] Er was geen streefgetal voor het aantal loonkostensubsidies.

[2:37:59] Op dit moment zijn er ongeveer 43.000 loonkostensubsidies en we zien dat aantal nog steeds stijgen.

[2:38:08] En als het gaat om statushouders heb ik ook al beantwoord, voorzitter.

[2:38:14] Dit was het blokje reintegratie.

[2:38:17] Ga ik met gesvinderspoed door, voorzitter.

[2:38:20] Toch wil de heer Keurlipmans nog... Ja, even voor de zekerheid.

[2:38:27] Of ik heb het gemist of het komt nog in een ander blokje, maar het ging eigenlijk op het punt wat zowel de heer De Beer als ik hadden aangekaart, namelijk de focus op mensen die relatief kort in de bijstand zitten om die terug aan het werk te krijgen en hoe zich dat verhoudt tot het niet laten zitten van het graniete bestand.

[2:38:41] Heb ik dat gemist of komt u daar nog op terug op een ander blokje?

[2:38:45] Dit staat ook benoemd in het gerecord.

[2:38:47] Dit gaat over de intensieve begeleiding van mensen.

[2:38:52] Dat is de reden waarom we kijken naar de vorming van die reintegratie.

[2:38:55] Hoe kun je nou zo dicht als mogelijk op mensen zitten, eigenlijk nog voordat ze hun baan verliezen.

[2:39:00] van werk naar werk.

[2:39:01] We zien op een aantal sectoren dat er sprake is van situaties waar mensen hun baan dreigen te verliezen of binnenkort ook dreigen te verliezen.

[2:39:11] Het zou mooi zijn als je daarvoor al kunt zitten.

[2:39:14] Maar ook als mensen net in de bijstand terechtkomen is het natuurlijk het moment om daaraan te beginnen.

[2:39:19] We refereren in het coalitieakkoord niet voor niks aan de situatie in Rotterdam waarbij we zien dat juist het heel effectief is

[2:39:28] op manager inzet zou richten op mensen met een korte afstand tot de arbeidsmarkt.

[2:39:36] Dank daar heb ik dan toch een vraag over ook als tot december afgelopen jaar Rotterdamse raadslid die ook deze portefeuille dus ik ben ermee bekend en het werkt ook goed en die bijstand is inderdaad gedaald tegen het landelijke trend in en dit bijstand target ook bijna gehaald dus dat

[2:39:51] Het is heel vruchtbaar om je te richten op mensen die nog heel kort op de arbeidsmarkt zitten en heel kort in de bijstand zitten.

[2:39:57] Die zijn makkelijker bemiddelbaar, et cetera.

[2:39:59] Tegelijkertijd is het natuurlijk wel een spanningsveld dat kan ontstaan door je zeg maar te eenzijdig te focussen op mensen die een korte afstand tot de arbeidsmarkt hebben, dat de hele groep daaronder, wat dan vroeger het garniete bestand heette, mensen die lang in de bijstand zitten, die moeilijker bemiddelbaar zijn, dat daar de aandacht helemaal voor verdwijnt.

[2:40:18] En dat is zowel richting, dat is natuurlijk ook

[2:40:20] heeft dat negatieve effecten niet zozeer alleen ook voor de betrokkenen, maar ook voor de samenleving.

[2:40:25] Omdat je daarmee eigenlijk wel aan de samenleving laat zien, we vinden het oké dat er een hele grote groep mensen de rest van hun leven in de bijstand blijft zitten.

[2:40:31] En dat is natuurlijk iets dat we ook niet moeten willen.

[2:40:34] Ik denk dat we het daar eens zijn, want wat mij betreft is geen of-of-beleid.

[2:40:39] Volgens mij is het niet zo dat je of het een of het ander doet.

[2:40:41] Ik denk dat het verstandig is om je wel direct te richten met intensieve begeleiding, ook op die mensen die relatief kort in de bijstand zitten, omdat je daar

[2:40:50] snel succes kunnen bereiken.

[2:40:52] Maar we hebben natuurlijk niet voor niks, als het gaat om loonkosten, subsidies, natuurlijk ook allerlei instrumenten in de gereedschapskist zitten, juist voor mensen die wat langere tijd in de bijstand verblijven.

[2:41:03] Waarbij ik ook nog wel de nuance maak die ik aan het begin van het debat maakte, dat we zien dat een derde van de doelgroep in de bijstand op dit moment niet helemaal passend is in de participatiewet.

[2:41:13] Dus daarvoor ook iets anders van moeten bedenken.

[2:41:17] De minister gaat nu door met de W.

[2:41:30] Er zijn een aantal vragen gesteld over een punt waar ik de Kamer vanmorgen ook over heb geïnformeerd en waar ik ook afgelopen donderdag in het debat bij stil heb gestaan.

[2:41:48] Dat gaat over

[2:41:49] ...de situatie van de beëindigingen, de piek in de beëindigingen in de Waaijong... ...en het garantiebudget.

[2:41:56] En ik heb dat vorige week in het debat al genoemd... ...dat dit mij zwaar op de maag ligt... ...en dat ik dit een heel moeilijk dilemma vind.

[2:42:05] Aan de ene kant zien we dat het beëindigingsprincipe in de wet staat, dat is één.

[2:42:14] We zien ook dat daar een bepaalde rechtvaardiging voor uitgaat... ...op het moment dat mensen op eigen benen kunnen staan.

[2:42:19] Dat mensen vijf jaar lang werk doen en dus ook zonder uitkering kunnen voorzien in hun eigen leven, dat is een rechtvaardiging voor het beëindigen van een uitkering.

[2:42:32] Dat hoort daar ook bij, vind ik.

[2:42:35] En aan de andere kant zien we dat de combinatie der dingen, zowel de beëindiging voor een aantal groepen als de beëindiging in combinatie met het garantiebudget, en die in één keer stoppen, dat dat ook een enorme impact heeft op mensen die op dit moment een waai-onuitkering al dan niet in aanvulling met een garantiebedrag ontvangen.

[2:42:57] We zien dat we daar nu een enorme piek van krijgen.

[2:43:01] Dat is geen beleidsmatige keuze.

[2:43:02] Dat heeft te maken met het feit dat we in 2021, toen het wetsvoorstel is ingevoerd, de mensen die toen al lopend waren, allemaal op nul zijn gezet.

[2:43:10] Daar zitten ze wat dat betreft een voordeel in, maar die hebben we dus nu in een piek.

[2:43:15] En we hebben geprobeerd in de brief die ik u vandaag gestuurd heb, de materie wat verder toe te lichten.

[2:43:23] Want ik zeg hier wel bij, hier is echt de afdeling Makkelijke Oplossingen gesloten.

[2:43:31] Dit is een moeilijk dilemma.

[2:43:32] Ik denk ook bijna een soort politiek-moreel dilemma van wanneer stopt nou zijn uitkering?

[2:43:36] Want we hebben nu besloten om voor één jaar in ieder geval de situatie tegenwettelijk te verlengen.

[2:43:42] Ik overtreed daarmee de wet, zeg ik maar ook even tegen de Kamer, omdat we het onverantwoord vonden om deze situatie nu per 1 januari 2026 in te laten gaan.

[2:43:53] Ik zeg daar wel bij, het oneindig uitstellen kan natuurlijk ook niet.

[2:44:00] We hebben ook een verantwoordelijkheid met elkaar om, hoe moeilijk dat dilemma ook is, om daar wel een antwoord op te formuleren.

[2:44:08] Ik heb u aangegeven wat de aantallen zijn.

[2:44:12] In totaal gaat het om 11.500 mensen in totaal, waar de jong-uitkering van wordt beëindigd vanwege die piekdatum.

[2:44:21] Daarin zien we dus dat het voor 7200 mensen, verreweg het grootste deel, gaat dus om nul uitkeringen.

[2:44:26] Dat zijn natuurlijk success situaties, maar er hoort wel bij dat

[2:44:30] ...de wajong uiteindelijk zal stoppen, ook al krijgen ze geen uitkering op dit moment.

[2:44:38] Ze kunnen natuurlijk wel terugvallen uiteraard op de wajonguitkering... ...die ze destijds hadden, op het moment dat de situatie zich daarvoor noopt.

[2:44:45] Daarnaast zien we nog een paar andere groepen waarbij het echt pijnlijk is... ...als het gaat om de inkomensachteruitgang.

[2:44:52] Tegelijkertijd, zeg ik ook bij, is het handelingsperspectief hier zeer gering.

[2:44:57] Het UWV doet er op dit moment alles aan om te kijken...

[2:45:00] Specifiek naar de mensen, wat is hier nou de situatie?

[2:45:03] Er wordt alles uit de kast getrokken om die mensen ook goed te ondersteunen.

[2:45:06] Ik hoop graag op korte termijn, bid ik u in de technische briefing aan, dat dat verstandig is.

[2:45:12] En ik kom dan graag op een later moment ook terug welke oplossingen wij zien.

[2:45:17] Ik geef daarbij wel aan dat die oplossingen echt zeer beperkt zijn, omdat we te maken hebben met de uitvoering van de wet zelf.

[2:45:23] omdat we hier ook te maken hebben met een rechtvaardigheidsprincipe waarbij nogmaals er geen makkelijke oplossingen zijn en dat we op dit moment aan het onderzoeken zijn.

[2:45:33] Hoe kun je hier nou op een rechtvaardige manier mee omgaan zonder te voorkomen dat je iets doet wat niet kan?

[2:45:40] ook uitvoeringstechnisch niet kan en dat we dat ook in de achtergrond moeten houden.

[2:45:44] En aan de andere kant wel zorgen dat mensen niet door het ijs heen zakken en mensen niet in een putje belanden.

[2:45:49] Dat vind ik ook een belangrijke verantwoordelijkheid.

[2:45:51] Daar zijn we op dit moment aan het kijken en ik hoop uw Kamer daar snel over te kunnen informeren.

[2:45:55] Mevrouw Bikman.

[2:45:57] Voorzitter, ik hoorde de minister verwijzen naar een brief die naar de Kamer is verstuurd, maar ik zie hem nog in mijn mail nog in de stukken.

[2:46:04] Dus ik hoor hier van de collega dat die in de mail zit.

[2:46:09] Hij is natuurlijk veel te laat verstuurd, excuus daarvoor.

[2:46:11] Maar dat heeft te maken met dat het voor ons ook een zeer complexe materie is en ik zelf ook persoonlijk wel een stempel wilde zetten.

[2:46:17] op het akkoord van deze brief.

[2:46:18] We hebben gisteren dit weekend hard doorgewerkt, gisteren nog hard doorgewerkt en ik kon pas vanmorgen mijn definitieve akkoord op deze brief geven.

[2:46:26] Vandaar dat ik weet zelf als Kamerlid hoe irritant het is om dit soort informatie op het laatste moment te krijgen.

[2:46:31] Tegelijkertijd had ik de toezegging aan mevrouw Lala gedaan om dit echt nog voor de debat te sturen, maar vandaar ook het aanbod voor een technische briefing.

[2:46:39] En ook zal ik daar wat meer in gaan op de

[2:46:42] De opties uit de beslisnota.

[2:46:44] Mevrouw Biekman vroeg daar ook naar.

[2:46:46] En zal ik daar ook op uitleggen waarom sommige dingen wel of niet kunnen.

[2:46:51] Want ik denk dat dat ook belangrijk is.

[2:46:53] Want alle vragen die de Kamer heeft, hebben wij zelf ook gehad op dit dossier.

[2:46:58] En wat echt belangrijk is om te benadrukken, dat dit ook echt wel zwaar op de maak ligt.

[2:47:02] Tegelijkertijd, een van de opties als er wordt aangegeven door het UWV, dat het onuitvoerbaar is.

[2:47:07] We hebben ook een gesprek met elkaar over de situatie op dit moment bij het UWV.

[2:47:11] past het ons ook niet om dat aan de kant te schuiven en zeggen u kijk maar dat ook dat kan niet.

[2:47:16] Dus nogmaals hier is echt de afdeling makkelijke oplossingen gesloten en ik kom echt snel naar uw kamer met een uitgebreide brief over wat het handelingsperspectief hier is.

[2:47:27] De brief die verstuurd is, die is om een uur ongeveer in de mailbox terechtgekomen.

[2:47:33] Mevrouw Van Brenk.

[2:47:35] Ik had ook gevraagd of mijn probleem rondom die Wajong-gerechtigde, die duurzaam geen arbeidsvermogen is, maar wel volledig werkt, ook meegenomen wordt en of daar een oplossing voorzien wordt in het onderzoek verbeteren Wajong.

[2:47:56] Daar heb ik nog geen antwoord op.

[2:47:59] De minister.

[2:48:09] Ik heb wel vragen over de periodieke rapportage in Wajong, maar deze vragen als het gaat om het onderzoek kom ik nog even een tweede termijn op terug.

[2:48:18] De minister vervolgt zijn betoog.

[2:48:20] Ik gaf dus ook aan, ook als het gaat om de drie superstities die zijn gedaan door het pamflet van de FNV.

[2:48:28] Daar hebben wij natuurlijk ook zelf naar gekeken.

[2:48:30] Daar zitten een aantal haken en ogen aan.

[2:48:33] Ik kom daar graag in de brief, als het gaat om de oplossingsrichtingen, na de technische briefing ook bij u op terug, waarom dat wel of helaas soms ook niet mogelijk is om te doen.

[2:48:46] Mevrouw Lada vroeg mij over wat ik vind van dit beleid.

[2:48:51] Ik blijf erbij dat dit dus een heel lastig dilemma is.

[2:48:54] Omdat we aan de ene kant te maken hebben met een beleid wat denk ik ook past bij een rechtvaardige overheid waarin je zegt op het moment dat iemand op eigen benen kan staan langjarig dan hoort daar ook beëindiging van ondersteuning bij.

[2:49:08] Ik kan niet uitleggen waarom als iemand

[2:49:11] werkt in de horeca en een buurman hetzelfde werkt doet in de horeca, persoon A een garantiebudget ontvangt en persoon B niet, dat vind ik lastig uit te leggen.

[2:49:23] Tegelijkertijd vind ik het ook lastig uit te leggen als mensen zulke enorme bedragen in één keer kwijtraken.

[2:49:29] Het was voorzien.

[2:49:30] Dit stond duidelijk in de wet.

[2:49:32] Maar we hebben duidelijk gezegd, we nemen daar nog een jaar de tijd voor, zodat mensen zich ook kunnen aanpassen.

[2:49:37] En intussen kijken wij wat we daaraan kunnen doen.

[2:49:39] Maar ik tempe wel de verwachtingen dat we dit probleem vlekkeloos kunnen gaan oplossen.

[2:49:45] Dit hoort daar ook op die manier bij, zeg ik dan maar, voorzitter.

[2:49:50] Even kijken.

[2:49:54] Ik zoek even de administratie er weer bij.

[2:49:57] Mevrouw Biekman vroeg mij nog, is beschutwerk of maatschappelijke participatie niet realistischer dan regulier werk en wordt dat gefaciliteerd?

[2:50:08] Ja, dat is mogelijk en dat gebeurt op dit moment ook.

[2:50:10] Beschutwerk is een van de mogelijkheden voor een deel van de mensen met arbeidsvermogen.

[2:50:14] En hiertoe kan het UWV op verzoek van de klant ook een beoordeling, doelgroep beschutwerk ook uitvoeren.

[2:50:22] En het UWV zet voor deze mensen ook activerende dienstverleiding in.

[2:50:26] Voor mij heb ik zo alle vragen ten aanzien van de Waaijong, voorzitter, in den brede beantwoord.

[2:50:32] Ja, zo te zien wel.

[2:50:33] Dan gaan we door naar het laatste blokje overig, toch?

[2:50:41] Voorzitter, het kopje overige.

[2:50:44] Een aantal leden hebben mij... Sorry, toch nog een nabranding van mevrouw Biekman over de Waaijong.

[2:50:50] Nou ja, nog eentje eerder beschutte werkplekken, want die heb ik of gemist, maar ik had wel nog een vraag gesteld of de minister overweegt om explicietere prikkels voor de realisatie van de beschutte werkplekken in te voeren.

[2:51:10] Ja, voorzitter, dat zit dus in die model waar ik het met de heer Hamstra ook even over had.

[2:51:14] Daar komen wij in de voorgangsrapportage op terug.

[2:51:18] ...hoe dat verdienmodel werkt.

[2:51:19] Ik zei al dat de idee daarachter is dat het een eerlijker verdienmodel is... ...waarbij dus veel meer wordt gekeken naar de prestatie... ...in de zin van als je dus meer plekken realiseert dat je dan ook een betere financiering krijgt.

[2:51:29] Dat is daar het uitgangspunt.

[2:51:31] Gaan we door naar overig.

[2:51:33] Dat ging over de gemeentelijke verschillen.

[2:51:37] Dat gaat over de verschillende gemeentelijke regelingen, of we die gaan harmoniseren zodat er minder verschillen zijn tussen gemeenten.

[2:51:44] Ja, dat hebben we toegezegd.

[2:51:46] Dat staat ook in het coalitieakkoord.

[2:51:48] Dit najaar wordt de Tweede Kamer door mijn collega Velbrief hierover verder geïnformeerd hoe dit precies zal worden vormgegreven.

[2:51:56] Dat is een van de ambities uit het coalitieakkoord.

[2:51:59] De heer Vlag vroeg mij nog als het gaat om de stapeling van maatregelen voor chronisch zieke en gehandicapten, specifiek de tegemoetkoming arbeidsongeschikten.

[2:52:09] Wij zijn dit op dit moment aan het in kaart brengen conform de motie Stoffer.

[2:52:15] Samen met de ministers Sterk, Hemmans en Velbrief stuur ik u op korte termijn een brief over de wijze waarop het kabinet invulling wil geven over de motie Stoffer.

[2:52:25] Zoals eerder toegezegd in het debat over de regeringsverklaring, meen ik uit mijn hoofd.

[2:52:31] Mevrouw van Brenk vroeg mij nog over de Algemene Rekenkamer, als het gaat om de plausibiliteit van de beoordeling, om dat goed te kunnen checken.

[2:52:42] Zijn er op dit moment al mogelijkheden voor de uitkeringsgerichtende om de berekening van een uitkering en de loongegevens die daarvoor zijn gebruikt in te zien, het zogeheten inzagen- en correctierecht?

[2:52:53] Dat recht moet iemand zelf inzetten.

[2:52:55] Ik herinner me goed dat de huidige wet- en regelgeving voor medewerkers van UWL erg complex is.

[2:53:01] Laat staan dat dat van iemand is die in de WIA, daar gaat het in dit geval over, verkeert.

[2:53:07] Voor de korte termijn verkennen we samen met UWW wat we in aanvulling op de lopende initiatieven nog kunnen doen om daarna volgbaarheid van de berekeningen en duidelijkheid van communicatie te verbeteren.

[2:53:17] Ik verwijs je ook wel even naar mijn collega Velbrief die binnenkort ook met u het gesprek zal aangaan over de WIA en de complexiteit en ingewikkeldheid daarvan, want daar past dit denk ik wel bij en er komt ook de adviezen van de Algemene Rekenkamer ook bij.

[2:53:36] De CEDA vroeg mij nog over de koppeling tussen de Belastingdienst en de gemeente om die mogelijk te maken.

[2:53:44] Ik denk dat het goed is dat we dit onderdeel ook bij de kop pakken bij de Kamerbehandeling van het wetsvoorstel Proactieve Dienstverlening die eind april plaats zal vinden.

[2:53:57] In dat voorstel is op dit moment gekozen voor een invulling die relatief eenvoudig en snel te realiseren is.

[2:54:03] Ik meen dat daar de Belastingdienst niet bij zit.

[2:54:08] Dat weet ik, dat de Belastingdienst erbij zit.

[2:54:12] Maar kan de minister erkennen dat de Belastingdienst de grootste bron is van gegevens rondom inkomen van Nederland en dat dat ook een overheidsdienst is en dat als de overheidsdienst van de Belastingdienst en de overheidsdienst van de gemeente nou eens zouden gaan samenwerken en die gegevens met elkaar uitwisselen, heel veel kwetsbare mensen hierdoor geholpen zouden zijn?

[2:54:35] Kan de minister in ieder geval dat erkennen?

[2:54:36] En als dat klopt,

[2:54:37] Dat het onbegrijpelijk is dat dit niet in het wetsvoorstel zit, omdat dit de grootste gamechanger is.

[2:54:44] Voorzitter, nogmaals, in de invulling van dat wetsvoorstel is gekozen voor een relatief eenvoudig en snel te realiseren stap.

[2:54:50] Dat impliceert wat mij betreft is dat het met de Belastingdienst niet relatief eenvoudig en niet relatief snel te realiseren is en dat we daarover gaan van gedachte gaan wisselen bij de Kamerbehandeling van dat wetsvoorstel.

[2:55:04] Ik denk dat het goed is om dat daar te doen.

[2:55:05] Dus als het specifiek gaat over de Belastingdienst dan zullen we dat ook netjes voorbereiden wat daar de haak en ogen van zijn en waar dan wel stappen gezet kunnen worden.

[2:55:14] Ja, ten aanzien van het wetsvoorstel, dat zullen we dan behandelen.

[2:55:17] Ik ben wel gewoon benieuwd naar het standpunt van het kabinet Jetten hierop.

[2:55:21] Ik ben nu over een maandje, ben ik vijf jaar Kamerlid en het gaat al vijf jaar over de mogelijkheid om de gegevens mogelijk te maken.

[2:55:28] En het begint bij de vraag, erkennen we dat dit de grootste

[2:55:33] de grootste doorbraak zou zijn als het gaat om zorgen dat middelen bij de minima terechtkomen.

[2:55:41] Als de antwoord daarop ja is, dan kan ik me niet voorstellen dat na vijf jaar het antwoord van de minister is, we gaan het bij een wetsbehandeling toelichten waar de haken en ogen liggen.

[2:55:51] Maar dan verwacht ik een proactieve houding om dit, misschien niet via dit wetsvoorstel, op een andere manier te gaan regelen.

[2:55:56] Dus het begint bij de vraag, erkent die minister dat dit de grootste doorbraak kan zijn op dit dossier?

[2:56:03] als we die koppeling dichter bij elkaar weten te brengen.

[2:56:23] De heer Keulemans vroeg mij naar de tegenprestatie als het gaat om het karakter daarvan.

[2:56:27] Wedekerigheid blijft een fundament van de participatiewet.

[2:56:31] Parijslandse ontvangers moeten werken, reintegreren of maatschappelijk participeren.

[2:56:36] De tegenprestatie is dus een vorm van die maatschappelijke participatie en op dit moment kan daar echt ook alles onder vallen.

[2:56:44] Dus gemeenten hebben de ruimte om dat ook op die manier in te vullen als onderdeel van maatschappelijke participatie.

[2:56:53] Uw laatste interruptie, leraar.

[2:56:57] Ja, ik doe het toch.

[2:56:59] Is het echt de laatste?

[2:57:00] Want de eerste was geen interruptie, hè?

[2:57:02] Die heb ik ook niet meegeteld.

[2:57:04] Oké, het was te proberen.

[2:57:05] Nee, ik ga er toch even op doorvragen, omdat dit blijft een soort woordenspel.

[2:57:12] Want destijds is de tegenprestatie, die ook toen al zodanig in de wet stond, is bewust omgevormd tot maatschappelijke participatie.

[2:57:19] En het verhaal daarbij was, we gaan meer inzetten op het investeren in mensen zelf en cursussen en zo om mensen

[2:57:27] Ook in zichzelf te laten investeren, meer vertrouwen te laten opdoen, etc.

[2:57:30] En dat paste bij het hele verhaal van we gaan meer uit van vertrouwen in plaats van controle.

[2:57:35] Als ik dan vervolgens nu vraag welke gevolgen dat heeft gehad voor het wederkeerde aspect, namelijk niet zozeer investeren in jezelf maar iets terugdoen voor de samenleving, dan krijg ik terug ja er is eigenlijk niks veranderd.

[2:57:45] Maar waarom is die wijziging, is het dan alleen een ander naampje?

[2:57:50] Voor mij zit die wederkerigheid breder dan alleen maar de tegenprestatie.

[2:57:55] Ik denk dat de wederkerigheid ook zit op het feit dat je je inspant om aan het werk te gaan.

[2:57:59] Dat die wederkerigheid er ook zit.

[2:58:00] Dat je je inspant om de Nederlandse taal te leren.

[2:58:02] Dat je je inspant om te reintegreren.

[2:58:04] En dus ook inspant om maatschappelijk te participeren.

[2:58:07] En dat dat breder zou kunnen zijn dan hoe de tegenprestatie is of was voorgegeven.

[2:58:13] Ik denk dat de heer Kullemans ook hier echt wel een tegenstelling opzoekt die er misschien in de praktijk niet zozeer is.

[2:58:17] Ik denk dat het ook vooral uitmaakt hoe bij de verschillende gemeentes die tegenprestatie is vormgegeven destijds.

[2:58:29] Daar zijn gemeentes geweest die dat op een manier hebben vormgegeven die ook weerstand opriep.

[2:58:34] Mensen die dat hebben vormgegeven op een andere manier die misschien effectief hetzelfde was zonder dat die weerstand werd opgeroepen.

[2:58:40] Ik denk dat door het nu onderdeel te laten zijn van maatschappelijke participatie, dat het doel, namelijk wederkerigheid en meedoen in die samenleving, dat dat veel beter bereikt kan worden op deze manier, zonder dat daar de positieve elementen van een tegensprestatie specifiek worden weggelaten.

[2:59:00] De heer De Beer vroeg mij nog naar de middelen die zijn vrijgemaakt voor inclusiviteitstechnologie, specifiek gericht op het midden- en kleinbedrijf en hoe we die zorgen dat die bij het midden- en kleinbedrijf ook terechtkomen.

[2:59:12] Dit was een amendement van de heer De Kort.

[2:59:14] Er is 5 miljoen euro vrijgemaakt voor het bevorderen van inclusieve technologie bij werkgevers.

[2:59:19] De helft daarvan is ingezet voor de ondersteuning van het meerjarenprogramma Platform Inclusieve Technologie.

[2:59:25] De andere helft is ingezet voor de subsidieregeling Inclusieve Technologie.

[2:59:28] Er wordt veel ingezet op de bekendheid van deze subsidieregelingen, bijvoorbeeld door de betrokken partijen als het gaat om social media en nieuwsbrieven.

[2:59:35] Daarmee hopen we natuurlijk ook de bekendheid onder het midden- en kleinbedrijf van deze subsidieregeling te vergroten.

[2:59:42] De heer Keulenbrand sproek mij nog naar de tiplijn en onderschrijft de minister van het belang van het kunnen melden van bijstandsfraude.

[2:59:53] Ja, ik denk dat hier een gezonde balans tussen aan de ene kant fraude tegengaan, dat dat hoort ook bij het behouden van solidariteit onder wetten zoals de participatiewet.

[3:00:04] zelf deel mogen uitmaken van de enquêtecommissie fraudebeleid en dienstverlening, ook het gevolg gezien van doorschietend beleid.

[3:00:11] Dus dat moet wel in balans zijn, maar daar hoort zeker ook een tiplijn bij.

[3:00:15] Gemeenten kunnen dit zelf ook inrichten.

[3:00:18] Er is afgesproken met de VNG dat gemeentelaagdemperingen goed bereikbaar zijn voor signalen en meldpunten.

[3:00:26] Het is uiteindelijk aan de gemeente zelf om hier op een zorgvuldige wijze mee om te gaan en het ook in te richten binnen hun eigen handhavingsbeleid.

[3:00:38] Volgens mij heb ik zo geprobeerd de Kamer zo goed mogelijk te informeren.

[3:00:42] Zo niet, dan ga ik op nog een bodem wagen en anders doen we dat in de tweede termijn.

[3:00:47] Ja, want ik wou het nog wel in de tweede termijn doen, maar ik zie dat de heer De Beer heeft nog een vraag.

[3:00:52] Gaat u gauw naar de heer De Beer.

[3:00:53] Ja, nog één dingetje, een puntje wat is blijven liggen, dat ging over die pilot van die Nooriskopolers.

[3:01:01] Ik ken de achtergrond en ik weet ook de discussie en zeg maar dat de gemeenten niet in de rij stonden om daar

[3:01:08] deel te nemen aan die pilot.

[3:01:10] Maar de vraag aan de minister is, ziet hij er heil in om te onderzoeken of we daar toch nog mee aan de slag zouden kunnen gaan, in welke vorm dan ook.

[3:01:19] Minister.

[3:01:21] Ik kom voor de zomer nog met een brief over wat we kunnen doen om weggevers te helpen en welke belemmeringen we weer kunnen wegnemen.

[3:01:26] Dus die toezegging kan ik de heer Bezebee doen.

[3:01:29] De heer Hamstra.

[3:01:30] Voorzitter, ik weet niet of dit telt als interruptie, maar er zijn nog twee vragen blijven liggen.

[3:01:33] Dus kan ik die nog een keertje stellen?

[3:01:34] Ja, dan telt het wel als interruptie.

[3:01:36] Maar daarna is de termijn ook afgelopen, dus u heeft nog interrupties, dus stel ze gewoon.

[3:01:45] Of het stelt of niet telt, maakt niet zoveel uit.

[3:01:46] Ik had nog een vraag gesteld over de cultuuromslag, dus consulenten die bij gemeenten aan het werk gaan.

[3:01:51] En daar zou ik nog graag een antwoord op krijgen, van hoe kunnen we ze voldoende helpen, niet alleen maar juridisch, maar ook in opleiding, professionalisering en aansturing.

[3:02:02] En die laatste is, we zien dat de doelgroep enorm veranderd is dan in 2015 toen we begonnen.

[3:02:07] Die is complexer geworden ook.

[3:02:09] Zijn gemeenten voldoende toegerust?

[3:02:11] Als het antwoord nee is, hoe kunnen we ze beter toerusten?

[3:02:13] Daar zou ik nog graag antwoord op hebben.

[3:02:14] Als het gaat om die cultuuromslag, dat maakt nadrukkelijk onderdeel uit van de derde sporen als het gaat om participatiewet in balans.

[3:02:21] We kunnen dat ook meenemen in de bredere herziening als het gaat om de veranderende doelgroep.

[3:02:27] Dat raakt denk ik ook aan het eerdere gesprek wat we hadden over

[3:02:30] de herijking van met name bepaalde doelgroepen in de participatiewet.

[3:02:35] En dat je wilt kijken hoe kun je dat zo goed als mogelijk doen.

[3:02:38] Ik denk dat de gemeentes daar goed op zijn toegerust.

[3:02:41] We mogen daar ook vertrouwen in hebben dat de gemeentes dat op een goede manier ook doen.

[3:02:44] Zij kennen vaak ook de mensen het beste.

[3:02:46] Ze zitten er ook dicht op.

[3:02:48] Dus dit vertrouwen heb ik daar zeker in.

[3:02:51] Maar we moeten ook blijven erkennen dat er inderdaad sprake is van een complexiteit.

[3:02:55] Daarom helpt het ook als we investeren in kennisontwikkeling als het gaat om deze materie in deze wet.

[3:03:01] Dank u wel.

[3:03:02] Ik stel voor dat we daarmee de eerste termijn van de zijde van de regering ook als afgerond beschouwen en nu gelijk doorgaan met de tweede termijn.

[3:03:08] En dan als eerste woord aan mevrouw Lalla namens GroenLinks Partij van de Arbeid.

[3:03:13] Ja, dank u wel, voorzitter.

[3:03:14] Laat ik ook maar meteen zeggen dat ik een twee-minuten-debat wil aanvragen.

[3:03:18] Voorzitter, meedoen is belangrijk, vooral voor mensen in de bijstand, maar net zo goed voor mensen in de wajong.

[3:03:22] Taalleren en stappen zetten is op zichzelf niet het probleem, het is juist heel erg goed.

[3:03:27] Maar wat deze minister laat zien, is best wel een eenzijdig begrip van het term verantwoordelijkheid.

[3:03:31] Veel eisen aan mensen, veel woorden over controle, sancties en die eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid, maar vooral naar beneden.

[3:03:38] En dus is de vraag, waar blijft die scherpte

[3:03:41] richting de overheid zelf, richting werkgevers, richting het systeem dat mensen eerst laat vastlopen alvorens ze te helpen.

[3:03:47] En ook richting gemeenten zien we eigenlijk diezelfde reflex.

[3:03:51] Wel verantwoordelijkheid neerleggen, maar geen middelen, geen plan, geen echte ondersteuning.

[3:03:55] Minister Aartsen verwacht dat gemeenten mensen vanuit de bijstand aan het werk helpen.

[3:03:59] Maar hoe moeten gemeenten dat doen met een beperkt budget en als het bijvoorbeeld gaat om Oekraïnen zonder extra budget?

[3:04:05] Mijn zorg naar dit debat zit bij de mensen voor wie dit niet iets abstract is.

[3:04:09] Chronisch zieke in de bijstand, mensen die al op de grens leven, mensen die door de bezuinigingen van dit kabinet juist eerder in de bijstand belanden en hun bestaanszekerheid, zoals auto en huis, eerst moeten afbreken als volgens ondersteuning en hulp krijgen.

[3:04:23] Hoe voorkomt de minister dat juist zij de rekening betalen van dit beleid?

[3:04:28] Want meedoen is geen opdracht die je alleen maar bij mensen neerlegt, maar iets wat je samen mogelijk maakt.

[3:04:34] Dank u wel.

[3:04:35] Dan gaan we naar mevrouw Vermetelen als de PVV-fractie spreekt.

[3:04:42] Dank u voorzitter en dank de minister voor de antwoorden en ook de toezegging van de minister dat hij in de brief het mee gaat nemen over de gemeente, welke daadwerkelijk wel of niet die taaleis handhaaft en op wat voor manier het misschien de sancties worden.

[3:04:57] genomen of uitgevoerd.

[3:05:01] We horen heel veel brieven die er komen, of in april of voor de zomer.

[3:05:07] Dus daar kijk ik allemaal naar uit, waaronder ook de brief die u samen met minister Sterk op gaat stellen over de mentale gezondheid.

[3:05:15] Wat ik nog wil zeggen is dat ik...

[3:05:20] Ik hoorde al verschillende dingen van de minister over, dus de jongeren weer aan het werken, uit de bijstand zien te krijgen.

[3:05:26] Daar moeten we alles op inzetten, want er zijn te veel jongeren en nogmaals niet degene die echt niet in orde zijn, ziek zijn.

[3:05:38] Daar hebben we alle begrip voor, maar er zijn

[3:05:41] Tienduizenden banen, er zijn sectoren die keihard staan te springen om mensen.

[3:05:48] En we moeten alles op alles zetten om deze jongeren aan het werk of weer terug in de schoolbanken te zetten.

[3:05:57] Ook als we het niet zo leuk vinden.

[3:05:59] Dus we moeten wat minder pemperen en wat harder op gaan zitten.

[3:06:03] Want dit is geen goede tendens.

[3:06:05] En op deze manier, we hebben nu 42.000 jongeren.

[3:06:08] En voordat je het weet zijn het er 50.000 en het gaat alleen maar toenemen.

[3:06:11] Dus daar verwacht ik van de minister echt grote stappen.

[3:06:17] Dank u.

[3:06:19] Dank u wel.

[3:06:19] Dan gaan we luisteren naar de heer Hoekstra.

[3:06:22] Dames en heren.

[3:06:23] Ja voorzitter, dank.

[3:06:24] Dank ook aan de minister voor de beantwoording van onze vraag in eerste termijn.

[3:06:29] Ik begin even met het mensbeeld.

[3:06:30] Ik hoor de minister zeggen, mijn mensbeeld is dat iedereen mee kan doen en dat is me uit het hart gegrepen.

[3:06:36] Dus ik ben blij dat we dat delen.

[3:06:38] Mijn vraag is dan wel, als we dan even wat dieper gaan over dat mensbeeld, wat ook de minister erop na houdt.

[3:06:45] Heeft u het idee dat mensen wel willen, maar dat ze op een of andere manier het nog niet kunnen?

[3:06:50] Of heeft u het idee dat mensen wel kunnen, maar dat ze misschien wat beter hun best moeten doen?

[3:06:54] En de reden waarom ik die vraag stel is als het dat eerste is, dan hebben wij wat te doen.

[3:06:58] Als het dat laatste is, hebben die mensen wat te doen.

[3:07:00] Dus daar ben ik benieuwd naar hoe je daarnaar kijkt.

[3:07:02] Dat is het eerste.

[3:07:03] Tweede is of gemeenten voldoende toegerust zijn.

[3:07:07] Ik ben zelf in een eerder leven wethouder geweest.

[3:07:12] Ik hoop met u mee.

[3:07:13] Het is wel complex geworden.

[3:07:15] Als we kijken naar de bijstandspopulatie GGZ-problematiek, verslaving, LVB, detentie.

[3:07:20] Er komt best wel wat op gemeenten af, waarbij dat dus ook raakt aan GGZ-zorgen, verslavingszorgen, etc.

[3:07:26] Dus kunnen we daar nog iets aan doen en moeten we dan de vrijheid aan de gemeenten geven of bijvoorbeeld re-integratie middelijk noem maar even wat oormerken.

[3:07:33] en dat we daar iets meer sturing op pakken naar het Rijk.

[3:07:35] Ik ben benieuwd wat de minister daarvan vindt en tot slot, en dan rond ik af, ben ik benieuwd naar de visie van de minister om het robuust te maken van die sociale infrastructuur waarin hij in de tweede termijn op terug zou komen.

[3:07:46] Dus die hoor ik graag.

[3:07:48] Dank u wel.

[3:07:48] Mevrouw Biekman, D66.

[3:07:52] Voorzitter, ook ik dank de minister voor het geven van de antwoorden op de vragen die zijn gesteld door D66.

[3:08:01] Voorzitter, het doet me goed om te horen dat met betrekking tot de sociaal ontwikkelbedrijven en de verdeelsystematiek de minister aangeeft dat de uitwerking voor de zomer komt en dat hij van mening is dat die verdeelsystematiek eerlijker en beter moet, zeker waar het gaat om meer plekken is dan meer geld.

[3:08:22] Ik denk dat veel sociaal ontwikkelbedrijven hier ook echt op zitten te wachten, zeker in de wat grotere steden en de middelgrotere steden.

[3:08:33] Daarnaast zou ik toch ook aan de minister willen vragen met betrekking tot die banenafspraken.

[3:08:40] U geeft aan, u gaat er opnieuw naar kijken.

[3:08:44] Dat juich ik toe, alles om de banenafspraken te verbeteren.

[3:08:49] Maar ik wil u ook meegeven om niet het wiel dan helemaal opnieuw uit te vinden en dat we dan heel lang moeten wachten totdat er weer een nieuwe banenafspraak ligt.

[3:09:00] Volgens mij ligt er een goede basis en moet er hier en daar bij geschaafd worden.

[3:09:06] Dank u wel.

[3:09:07] De heer De Beer, VVD.

[3:09:09] Ja voorzitter, ik werd ook blij toen ik de minister hoorde over zijn visie op participatie en hoe die aankijkt naar mensen.

[3:09:19] Mensen met talenten, passies, dromen en hoe we die dus ook zeg maar in die gelegenheid stellen om mee te kunnen doen in de samenleving en specifiek op de arbeidsmarkt.

[3:09:28] Ik denk dat we daarom ook kritisch soms moeten zijn op onze eigen systemen, van hoe hebben we het allemaal ingericht, en belemmert dat mensen soms niet ook om de stap naar werk te maken.

[3:09:42] Daarom denk ik ook dat, als het gaat bijvoorbeeld over die discussie

[3:09:45] rondom die vier weken zoektermijn voor jongeren.

[3:09:48] Het is ook een signaal naar gemeenten om te zeggen van werk staat voorop.

[3:09:53] Dus de dienstverlening hoeft geen vier weken te wachten.

[3:09:56] Integendeel, je moet eigenlijk al aan de voorkant klaarstaan om jongeren zo snel mogelijk naar werk te begeleiden in plaats van meteen zeg maar in de modus te schieten van zorg en van uitkering in dit geval.

[3:10:12] Ik ben ook wel heel benieuwd, toch nog even terug, maar ik kan het antwoord eigenlijk wel raden dat de minister zal zeggen dat komt allemaal in het bericht voor de zomer, maar hoe we de werkgevers daar meer in positie brengen aan de voorkant, in combinatie ook met het onderwijs.

[3:10:32] Laat ik nog één ding meegeven, en dat is dat we volgens mij niet zitten te wachten op weer hele specifieke regelingen per doelgroep.

[3:10:43] De minister verwees terecht, denk ik, naar het concept van de werkcentra, om te zorgen dat de dienstverlening op een herkenbare manier naar buiten toe wordt georganiseerd met verschillende partijen.

[3:10:58] Maar ik heb ook mee...

[3:10:59] Ik heb ook meegemaakt dat we voor elk probleempje en voor elke doelgroep weer afzonderlijke maatregelen, pakketjes en subsidiestromen gingen organiseren.

[3:11:09] Daar zitten wij in ieder geval niet op te wachten.

[3:11:11] Dus als je dat nog wil meenemen in hun berichten voor de zomer.

[3:11:17] Ja, voorzitter.

[3:11:18] Ik vind het belangrijk ook om succesverhalen te vertellen, want die zijn er ook.

[3:11:23] En bij de begroting vertelde ik al over Ramona, die in haar rolstoel zit, die een prima baan heeft gekregen bij Defensie.

[3:11:30] Dat is mooi.

[3:11:32] En ik denk dat het ook goed is om even te vertellen over Hans Veldhuizen.

[3:11:37] Dat is een broertje van mijn vriendin.

[3:11:40] Die heeft via sociale werkvoorziening een baan bij de Remia gekregen.

[3:11:46] Daar heeft hij altijd met plezier gewerkt.

[3:11:49] Hij is nu met pensioen.

[3:11:51] Mensen in de Wajong mogen ook eerder met pensioen.

[3:11:53] Hij is van hetzelfde bouwjaar als ik, maar hij mag eerder.

[3:11:57] En terecht, want zij leven ook in verhouding minder lang.

[3:12:01] Dus hij geniet van zijn pensioen.

[3:12:03] En het is ook goed dat mensen hoop krijgen om te weten dat er dus werkgevers zijn zoals Remiaan.

[3:12:10] die mensen een plek geven in hun gewone dagelijks leven.

[3:12:16] En dat is fantastisch.

[3:12:18] En ik hoop dat dat ook een stimulans is voor andere werkgevers.

[3:12:22] Dank voorzitter.

[3:12:23] Dank u wel.

[3:12:23] De heer Seder, de heer Sturie.

[3:12:25] Dank u wel.

[3:12:26] En ik wil de minister bedanken voor de beantwoording.

[3:12:27] Ik heb een aantal punten genoemd.

[3:12:30] Ik ben blij dat de minister daar ook wel uitgebreid antwoord op heeft gegeven.

[3:12:34] Er zijn twee punten die ik nog wil uitlichten.

[3:12:35] Ik ben blij dat er twee minuten debat zijn aangevraagd.

[3:12:37] Want twee onderwerpen waarvan ik zie dat we de afgelopen jaren wel over hebben, maar niet doorpakken, zou ik graag nu wel willen oppakken.

[3:12:46] Nu ook de tijd daarvoor is.

[3:12:48] en gezien het coalitieakkoord en denk ook de reacties van de Kamer denk ik dat er ook nu tijd, dat de tijd daar nu rijp voor is.

[3:12:55] Dat zijn twee dingen, zijn die chronische zieken.

[3:12:57] Ik heb al eerder uitgelegd waarom ik dat belangrijk vind, ik ben blij met het antwoord van de minister, maar ik denk dat het toch tijd is om ervoor te zorgen dat we binnen afzienbare tijd ervoor zorgen dat die verplichtingen die eigenlijk niet leiden tot het gewenste resultaat van deze specifieke groep

[3:13:10] Dat we die snel verwijderen, dat is één.

[3:13:14] Daar ga ik ook een voorstel voor doen, zoals ik heb aangekondigd.

[3:13:16] En de tweede is die koppeling tussen Belastingdienst en de gemeente.

[3:13:21] Ik denk dat dat een van de belangrijkste wissels is die we om moeten zetten.

[3:13:25] En ik mis een beetje het fundamenteel debat erover.

[3:13:29] Het is cynisch, maar als kabinetsen zeggen die maatregel kost ons te veel geld, omdat wij niet gebruikwijf weer geld kwijt zijn, dan is dat een discussie die we in de Kamer moeten voeren en niet het kabinet al aan de voorkant moet maken.

[3:13:44] Of er zijn andere afwegingen om die koppeling te maken als het te ingewikkeld is.

[3:13:47] Maar dan horen we dat dan wel graag, omdat ik denk dat dit nogmaals een van de meest grootse doorbraak is die we kunnen behoeven.

[3:13:54] En die moeten we ook echt doen.

[3:13:57] En daarmee lossen we ook denk ik een hoop op.

[3:13:59] Dus dit zijn even twee voorstellen waar ik sowieso mijn twee minuten bad.

[3:14:02] Ik hoop ook dat we als Kamer hier richting gegeven de uitspraak kunnen doen.

[3:14:06] Ik ben benieuwd naar de beantwoording van de minister op de tweede punt.

[3:14:08] Dank u wel voorzitter.

[3:14:10] De heer Keulemans, JA21.

[3:14:11] Voorzitter, dank.

[3:14:12] Dank ook aan de minister voor zijn beantwoording in eerste termijn.

[3:14:15] Veel interessante revue gepasseerd.

[3:14:18] Goed dat er een twee minuten debat is aangevraagd.

[3:14:20] Dat biedt ook de kans om wat moties in te dienen.

[3:14:23] Bij mij blijft ook eigenlijk altijd aan het einde van zo'n debat over de bijstand hangen hoe moeilijk het eigenlijk überhaupt nog wordt om überhaupt nog beleid, bijstandsbeleid te ontwikkelen als we te maken hebben met zo'n grote toestroom van buiten in de bijstandsbestanden.

[3:14:36] Dan heb ik het over statushouders waarvoor de groei van de bijstand natuurlijk

[3:14:39] Een groot deel van de groei van het bijstandsbestand komt daardoor.

[3:14:43] Maar ook door het enorme aantal migranten dat in de bijstand zit.

[3:14:48] Het ligt niet allemaal op het beleidsterrein van deze minister, dat realiseer ik me ook.

[3:14:51] Maar onze inzet zal er de komende jaren wel enorm op gericht zijn om dat zoveel mogelijk te beperken.

[3:14:56] Dan had ik nog een vraag openstaan.

[3:14:58] Of ik heb hem gemist dat de minister het erover had.

[3:15:00] maar dat ging over het karakter van de taaleis, wat als een inspanningsverplichting is vormgegeven, wat ons betreft meer als een resultaatsverplichting vormgegeven zou moeten worden.

[3:15:11] Als de minister het daarover gehad heeft, dan heb ik het gemist, maar anders dan heb ik graag dat hij er nog eventjes op ingaat.

[3:15:16] De taaleis, wij zouden dat liever als een resultaats... Ja, ik zie een blik van herkenning bij de minister.

[3:15:25] Ja, ik kijk even naar de minister.

[3:15:27] Moet hij nog even een paar minuten schorsen?

[3:15:30] Tien minuutjes.

[3:15:31] Ja, ze hebben even tien minuten.

[3:23:52] Ik heropen de vergadering van de vaste Kamercommissie van Sociale Zaken en Weeggelegenheid.

[3:23:57] Ik zet door aan de tweede termijn in dit debat over de participatiewet van de minister.

[3:24:00] En ik geef mijn woord.

[3:24:03] Een dank aan de Kamerleden om vandaag over dit onderwerp te kunnen spreken.

[3:24:08] Mevrouw Vermeter merkte op dat ik als minister, nieuwbakkenminister, zeer veel brieven aankondig.

[3:24:14] Ik kan u zeggen dat klopt.

[3:24:16] Ik mag vier weken nu minister zijn waarvan ik ongeveer al twee hele weken in dit Kamergebouw mag doorbrengen.

[3:24:21] Dus ik hoop de komende tijd ook

[3:24:23] nog meer het land in te gaan en ook met allerlei concrete wetsvoorstellen en concrete veranderingen ook aan de slag te kunnen.

[3:24:31] En die hoop ik dus u dan ook in die brieven te kunnen spreken en dan hoop ik op basis van die brieven ook verder met u het gesprek aan te gaan.

[3:24:39] Een van die dingen gaat over hoe we ervoor willen zorgen dat mensen weer zoveel mogelijk aan het werk gaan of aan het werk blijven.

[3:24:47] De heer Hamstra begon over het mensbeeld rondom iedereen die kan wat en iedereen doet mee.

[3:24:53] Vroeg daar specifiek naar of mensen wel willen...

[3:24:57] maar niet kunnen of niet kunnen maar beter hun best moeten doen.

[3:25:01] Ik denk dat dat niet zo eenduidig te beantwoorden is.

[3:25:03] Ik denk dat daar echt een balans in zit.

[3:25:05] Hoe ik het voor mij zie zijn eigenlijk dat je langs vier lijnen naar breed die hele reintegratie zou moeten kijken.

[3:25:11] Namelijk welke ruimte kun je mensen bieden, welke belemmeringen moet je weghalen.

[3:25:14] Ik denk dat er nog te veel

[3:25:15] Regelingen zitten die onbedoeld een fuik zijn, die onbedoeld ervoor zorgen dat mensen vast blijven te zitten in dat systeem.

[3:25:21] Tegen regels is aankomen dat mensen de stap niet durven zetten dat er dingen in de weg zitten.

[3:25:26] Ik denk dat je moet kijken hoe kun je met gerichte ondersteuning mensen een duwtje geven en dus van A naar B kunt begeleiden.

[3:25:33] Daar is denk ik nog veel winst te halen als we dat slimmer organiseren.

[3:25:37] Dat zag je gister ook weer bij die werkcentra, zodat we het op een net een beetje andere manier doen, die beter past bij mensen.

[3:25:42] Dus betere ondersteuning.

[3:25:44] Ik denk dat we moeten kijken naar een derde lijn, van hoe kun je werken meer laten lonen in specifieke situaties.

[3:25:49] Welke stap moeten we daarvoor zetten?

[3:25:52] En de laatste lijn, dat hoort er ook bij, welke prikkels, welke stok achter de deur heb je soms nodig in een aantal gevallen.

[3:25:57] Vanaf een meter hebben we wezen daar ook naar.

[3:25:59] En ik denk die vier elementen, dat dat een goede lijn zou kunnen zijn.

[3:26:03] Dat verklap ik waarschijnlijk al een deel van mijn beleidsbrief.

[3:26:07] Dus als u dat niet door wilt vertellen aan de rest van het kabinet.

[3:26:10] Maar dat zijn volgens mij lijnen waarvan je zegt, dat is echt de kern om mensen weer verder aan het werk te helpen.

[3:26:17] Dat staat een beetje in het contrast.

[3:26:20] Mevrouw Lala probeert toch een spookbeeld te kleuren die niet bestaan.

[3:26:26] Ik heb het woord controle niet nooit in de mond genomen bij een bijdrage of sancties.

[3:26:30] Dus laten we dat ook niet doen in dit soort debatten, zou ik zeggen.

[3:26:34] Spookbeelden optuigen die er niet zijn.

[3:26:37] We doen heel veel om mensen te helpen.

[3:26:39] We trekken bijna 860 miljoen euro uit voor de reïntegratie voor gemeenten.

[3:26:43] Bijna 640 miljoen euro voor loonkostensubsidie.

[3:26:47] En als het gaat om mensen in het beschutwerk of sociale werkplaatsen trekken we bijna 2,1 miljard euro uit.

[3:26:52] Dus dat zijn substantiële bedragen.

[3:26:55] Als je naar de rest van de Rijksbegroting ook kijkt.

[3:26:59] We kijken op dit moment een reactie op mevrouw Biekman naar dat verdeelmodel.

[3:27:03] Dat is ook echt bedoeld om mensen te helpen die meer plekken realiseren.

[3:27:08] Dus dat zit daar ook in, de voorbeelden die mevrouw Biekman noemde.

[3:27:11] Als het gaat om de banenafspraak, gaan we inderdaad niet opnieuw het wiel uitvinden.

[3:27:18] En tegelijkertijd wil je juist misschien ook wel ruimte bieden voor nieuwe elementen.

[3:27:22] Ik vond ook de voorbeelden van mevrouw Van Brenk, die zij noemde, hele mooie voorbeelden, waarin je dus juist ook kan laten zien dat er voor werkgevers ook enorme kansen liggen als we dit goed doen, dat die ook een goede rol kunnen spelen.

[3:27:35] kunnen vervullen wat dat betreft.

[3:27:37] De Beer zei er ook wat over, dat we werkgevers daar veel meer in positie zouden moeten brengen.

[3:27:42] En heel eerlijk, als je mij diep in m'n hart kijkt, is dat veel beter om te doen.

[3:27:46] Dat we ook een soort van, hoe noemen we dat, ondernemerscultuur creëren waarbij het normaal is dat mensen voor wie het leven niet vanzelf gaat, of die het niet in de rug hebben gehad in het leven, dat die ook een plekje krijgen.

[3:27:58] In het verleden was dat ook heel normaal.

[3:28:00] dat iemand gewoon in het magazijn had rondlopen of iemand op het kantoor had rondlopen die een handje hielp waarbij dat niet vanzelf ging.

[3:28:09] Dus ik zou er ook graag met sociale partners over willen spreken welke kansen zij zien om dat veel regulierder ook terug te laten komen.

[3:28:16] Want eigenlijk de situatie die mevrouw Van Brenk schetst zou eigenlijk het nieuwe normaal moeten zijn.

[3:28:22] Nog los van of wij een wel of geen banen aanspraak hebben, wat dan ook.

[3:28:26] Mevrouw van Brenk vroeg mij nog naar het quotumpercentage bij de overheid.

[3:28:30] In 2024 betrof dat inderdaad 2,76 procent.

[3:28:35] Dus dat was correct.

[3:28:36] Daarvan is inderdaad nu 85 procent gerealiseerd door het Rijk.

[3:28:41] Mevrouw van Brenk vroeg ook of we een nieuwe banenafspraak maken om de quotumregeling niet te activeren.

[3:28:47] Nou, dat is niet het geval.

[3:28:49] We maken nu vooral een nieuwe banenafspraak omdat er

[3:28:51] knelpunten zijn die moeten worden opgelost, namelijk uitgaan van ondernemersbehoeften en, sorry, ondersteuningsbehoeften, beter aansluiten met een handicaptenverdrag, voorzitter, en eenvoudige begeleiding begrijpen, zo.

[3:29:06] Ik breng hem even tot water.

[3:29:10] Ik probeer snel voor het tijdstip klaar te zijn, voorzitter.

[3:29:13] eenvoudiger en begrijpelijker te maken.

[3:29:15] Als het gaat om de quotumregelingen, het activeren daarvan, heeft het kabinet nog geen besluiten overgenomen.

[3:29:19] Dus het zal op een later moment volgen en uw kant op komen.

[3:29:22] Voor de zomer komt er in ieder geval een brief als het gaat om de banenaanspraak.

[3:29:29] De heer Hamstra en de heer De Beer vroegen mij nog

[3:29:32] Eigenlijk twee verschillende dingen, afscheid nemen van specifieke regelingen.

[3:29:37] En de heer Amstervoer is niet verstandiger om juist geommerkte regelingen te hebben voor speciale zaken.

[3:29:42] Ik denk dat het dus onverstandig is om dat te ommerken.

[3:29:45] Ik denk dat juist dat weer extra belemmeringen veroorzaakt, dat het veel beter is om te kijken hoe kunnen we gemeenten ook ondersteunen, ook al is het wat complex.

[3:29:53] Wat kunnen we wel in kennisontwikkeling doen, kennisuitwisseling doen.

[3:29:57] Maar voor de rest, als het gaat om de reintegratiemiddelen, juist een weg op moeten waarin we gaan ontschotten.

[3:30:03] Dat het niet uitmaakt in welke regeling je zit of welke doelgroep je toebehoort.

[3:30:07] Dat er een breed scala aan ondersteuning mogelijk is waar je gebruik van kunt maken.

[3:30:13] De heer Seder gaf aan zijn initiatief over de chronisch zieken en dat sluit volgens mij aan op het deel van het antwoord wat ik in het begin van het debat zei.

[3:30:23] Daar was de heer Seder niet bij, maar we kennen de ChristenUnie dat die dan meestal met een soort buitenlijn dat goed horen, dus hij heeft dat antwoord vast meegekregen.

[3:30:30] Dus daar vinden we waarschijnlijk hetzelfde.

[3:30:34] Die ondersteuning kan ik zeker ook gebruiken altijd.

[3:30:37] Ik blijf er wel bij dat we even goed moeten kijken naar hoe je dat dan afbakent.

[3:30:41] Daar hebben we echt geen planklare oplossing voor, maar daar kom ik zeker op terug.

[3:30:44] Een aanmoediging, aan mijn kant, is altijd mogelijk.

[3:30:47] De heer Keulemans vroeg mij over de resultaatsverplichting.

[3:30:50] Ja, dat zien we op dit moment niet zitten.

[3:30:51] Ik denk dat dat een onnodige druk legt.

[3:30:53] ...op de uitvoering bij gemeentes.

[3:30:57] Dan moet je dat gaan toetsen, dan moet je dat allemaal gaan inrichten.

[3:31:01] Laten we eerst eens zorgen dat de inspanningsverplichting... ...op een goede manier wordt gehandhaafd.

[3:31:05] En laten we ook kijken wat met het inburgeringsstelsel... ...wat daar nog aan verbeteringen mogelijk zijn.

[3:31:09] Want uiteindelijk, als we zorgen dat dat inburgeringsstelsel... ...veel meer gericht gaat zijn op werk... ...dan ben ik er ook van overtuigd dat werk gaat bijdragen aan taal.

[3:31:17] Want uiteindelijk de beste manier om de taal te leren... ...is gewoon in de bedrijfskantine of op de werkvloer met collega's.

[3:31:23] De heer Seder vroeg mij nog over de projectieve dienstverlening en ik vrees met grote vrezen dat dit antwoord hem als kenner van de afgelopen vijf jaar niet gerust gaat stellen, maar ik ga toch een poging wagen, voorzitter.

[3:31:34] En dat is op dit moment dat het wetsvoorstel projectieve dienstverlening het mogelijk maakt om de polisadministratie, die wordt uitgevoerd tot UWV, om die te gebruiken.

[3:31:43] Die polisadministratie wordt vervolgens gevuld uiteraard door de Belastingdienst.

[3:31:48] Gemeentes en SVB willen ook graag dat we vermogensgegevens kunnen gebruiken van de Belastingdienst.

[3:31:53] Dat maakt dit wetsvoorstel niet mogelijk.

[3:31:55] Dat is erg ingewikkeld.

[3:31:56] Dat vergt dus in een volgende fase een eventuele extra wetswijziging met bijbehorende financiële consequenties.

[3:32:05] En ik stel voor dat we dit ook even beter uitdiscussiëren in het debat rondom het wetsvoorstel proactieve dienstverlening.

[3:32:14] Dank u wel.

[3:32:15] Dank voor de uitleg.

[3:32:17] Via het UWV was mij bekend, ook dat vermogens via belasting gaat.

[3:32:22] De minister laat net tussen de regels doorschemeren dat het niet is opgenomen.

[3:32:27] Dat moet nog verder uitgewerkt worden.

[3:32:28] Volgens mij is het gewoon een grondslag creëren, maar ook de financiële consequenties.

[3:32:32] Klopt het dat een deel van de reden om dit niet op te nemen is omdat het kabinet bang is

[3:32:40] dat het te makkelijk koppelen van die gegevens zorgt dat teveel geld bij de juiste mensen komt en daardoor de Rijksoverheid meer geld kwijt is.

[3:32:49] Is dat één van de redenen waarom dit nu niet is opgenomen?

[3:32:52] De heer Sedergaard overvraagt mij hier.

[3:32:55] Ik was al naïef om te denken dat ik met dit antwoord helemaal gerust kon stellen.

[3:33:00] Dus ik ga hier een oplossing zoeken, voorzitter.

[3:33:01] En dan komt hij weer.

[3:33:02] Ik ga u voorstellen dat we hier volgende week even...

[3:33:05] Nee, ik ga u voor de behandeling van dit wetsvoorstel even een separate brief sturen, hier specifiek over.

[3:33:10] En daar ga ik ook in op de financiële consequenties.

[3:33:12] Dat zie ik als een toezegging.

[3:33:15] Mijn vraag is of dat voor het 2 minuten debat zou kunnen.

[3:33:18] Ik denk dat we over een paar weken pas dat hebben.

[3:33:22] Het ligt er aan wanneer het 2 minuten debat is.

[3:33:24] Dat weten we nooit van tevoren.

[3:33:25] Dat weten we ook niet, maar de vraag is wel om het voor het 2 minuten debat een briefje te sturen.

[3:33:31] Ik denk dat misschien de wetsbehandeling sneller is dan het 2 minuten debat, maar dat weet je natuurlijk nooit.

[3:33:35] Dat zou kunnen.

[3:33:38] Dat mag ook, maar in ieder geval voor een van...

[3:33:40] Ik ga het zo snel als mogelijk doen, voorzitter.

[3:33:42] Nou, voorzitter, dat noteer ik als een toezegging.

[3:33:44] En dan ten aanzien van de chronisch zieke, daar ben ik blij dat dit punt herkend wordt, maar ook daar zou ik graag willen weten...

[3:33:51] welke oplossingsrichting de minister voor ogen heeft, want ik heb net een discussie uitgezet over een apart regime of een ontheiligheffing.

[3:33:58] Voor beide valt wat te zeggen, voor beide zit er een nadeel aan.

[3:34:01] Ik ben even benieuwd naar welke afwegingen het ministerie gemaakt heeft, want ik wil graag met de Kamer een richting geven, maar wel eentje die het kabinet ook kan dragen.

[3:34:13] Mijn vraag is of u daar ook in ieder geval de oplossingsrichtingen zou kunnen uitwerken.

[3:34:16] In de voorgangsbrief staat er dat

[3:34:19] dat er verschillende richtingen zijn, maar die worden niet uitgewerkt, waardoor het voor mij lastig is om dan de juiste optie te kiezen en mogelijk met de Kamer u een opdracht mee te geven.

[3:34:27] Zou u ook in een separate brief ons voor het twee minuten debat, want daar is geen wetsvoorwerpsel voor, om mij daarover te berichten.

[3:34:36] Ja, voorzitter, ik heb toegezegd al in het begin van het debat dat ik als het gaat om die herziening en die afspraak uit de coalitieakkoord ook over wat doen we nou met de één derde groep uit de participatiewet, dat ik daar voor de zomer met een brief voor kom, ga kijken of we dat aan het begin van voor de zomer kunnen doen, want dat vergt gewoon een politiek besluit ook van dit kabinet.

[3:34:57] Wat dat doet, ik heb daarbij gezegd, er zijn een aantal ook belemmeringen en dingen waar we echt over moeten nadenken.

[3:35:02] Hoe baken je deze groep af?

[3:35:04] Hoe zorgen we ervoor dat het niet een aanzuigende werking heeft, zoals we wel vaker zien bij de sociale zekerheid?

[3:35:09] En wat vragen we vervolgens dan voor aan die mensen?

[3:35:11] Omdat helemaal niks laten doen is ook geen optie zijn, wat mij betreft.

[3:35:15] Dus die drie elementen wil ik daar ook in opnemen.

[3:35:19] Dus ik vraag ook een klein beetje geduld aan de heer Seider.

[3:35:22] Ik kom echt voor de zomer met die brief.

[3:35:24] En dat zei ik net ook tegen mevrouw Lala.

[3:35:27] Dan moeten we daar volgens mij ook gewoon politiek goed over doorspreken.

[3:35:29] Want dit loopt al enorm lang.

[3:35:31] Dus laat ons nou een keuze maken.

[3:35:32] Dan hoor ik vervolgens ook graag van de Kamer wat u daarvan vindt.

[3:35:36] Daar dienen wij ons toe te verhouden als minderheidskabinet.

[3:35:39] Dus dat is volgens mij alleen maar heel goed dat we daar gewoon een stevig politiek debat over hebben.

[3:35:43] Waarin we weten wat wel en wat niet.

[3:35:45] Maar dan moeten we eerst dat besluit even overnemen.

[3:35:46] Dat is wel van belang.

[3:35:49] Oké.

[3:35:51] U rond uw termijn af.

[3:35:53] Ja, voorzitter.

[3:35:54] De heer Hamstra vroeg mij nog wat we doen om de sociale distancing robuuster te maken.

[3:36:00] Het is aan gemeenten om die erhoudelijke keuzes verder te maken, samen met de arbeidsmarktpartners.

[3:36:06] Het Rijk zorgt voor een aantal voorwaarden.

[3:36:08] Een daarvan is de impulsbudgetten, die zijn vrij besteedbaar.

[3:36:11] En dat doen we dus ook zodat gemeenten zelf kunnen kijken.

[3:36:14] Het verschilt ook per gemeente hoe ze het hebben ingericht.

[3:36:17] Een heeft het in gemeenschappelijke regeling.

[3:36:19] Sommigen hebben het in huis.

[3:36:20] Sommigen hebben het op afstand gezet.

[3:36:22] Er zijn een aantal die het hebben laten afbouwen.

[3:36:24] Dat verschilt echt per situatie.

[3:36:27] We hebben gezegd, die middelen zijn echt bedoeld voor gemeenten zelf om daar een afweging in te maken.

[3:36:32] Samen met VNG en Cedris houden we daar dan ook zicht op.

[3:36:35] En zoals gezegd informeren wij u in de voortgang van de zomer.

[3:36:39] Mevrouw Lala vroeg mij nog over de verschillende toetsen.

[3:36:43] Dat is even de reden waarom wetverheving zo verschrikkelijk lang duurt, ben ik achtergekomen als lid van het kabinet.

[3:36:48] Het BZK die heeft een uitvoeringstoets bij de decentrale overheden die zij doen.

[3:36:52] OCW heeft een gendertoets gedaan.

[3:36:55] Dat kunt u terugvinden in hoofdstuk 9 uit mijn hoofd van de memorie van toelichting.

[3:37:01] VWS heeft een aantal toetsen uitgevoerd.

[3:37:03] Financiën heeft een toets uitgevoerd in het kader van financiële consequenties.

[3:37:06] En JNV heeft een wetgevingstoets uitgevoerd.

[3:37:12] Nee, want dit gaat over de participaatswet.

[3:37:15] Ja, dus al die departementen doen het volgens de wet die SNW maakt.

[3:37:18] Dit is de reden waarom het zo lang duurt, al die wetgeving.

[3:37:20] Ik kan u nog het hele tekstje uit mijn morgel van toelichting voorlezen, maar dat ga ik u misschien besparen, hoofdstuk 9 zie ik je staan.

[3:37:27] Dat was het?

[3:37:28] Nee, voorzitter.

[3:37:28] We hebben nog de Wajong en mevrouw van Brenk.

[3:37:31] Had ik nog beloofd een antwoord te geven over...

[3:37:34] Mensen zonder arbeidsvermogen in de waaiong, die kunnen op basis van een experiment op dit moment werken met loondispensatie.

[3:37:44] Voor hen gelden er dan ook andere rekenregels dan voor anderen, zoals mensen met een arbeidsvermogen, die werken met loondispensatie.

[3:37:55] De rekenregels kunnen op dit moment niet worden aangepast.

[3:37:59] Daarvoor moet de wet worden aangepakt.

[3:38:01] aangepast en op basis hiervan werken deze mensen dus onder het experimentenartikel uit de Wajong.

[3:38:10] Uw kamer wordt hier binnenkort over geïnformeerd per brief over het wettenexperiment en dit wordt ook betrokken bij de brief die wij u sturen over de Wajong voor de zomer.

[3:38:21] Volgens mij, ik kijk nog even voor de zekerheid, waren dat al vragen van uw kamer?

[3:38:27] Ik heb geen antwoord gekregen op de vraag die ik heb gesteld in de tweede termijn.

[3:38:31] Ergens is het een soort interruptie in een persoonlijk feit, want de minister heeft wel gerepareerd naar een zogenaamd spookbeeld, terwijl er in deze Kamer toch echt is gesproken over het kokten van een uitkering wanneer je niet voldoet aan de taal.

[3:38:47] Ik hoef maar te verwijzen naar het onbenut potentieel rapport van de Rekenkamer, die ook iets zegt over mensen die bang zijn dat ze gestraft worden als ze de taal niet halen, dus op een lager taaleis inschrijven.

[3:38:57] Maar dat terzijde, mijn vraag ging over hoe kijkt de minister en reflecteert de minister als het gaat om termen als verantwoordelijkheid richting de eigen verantwoordelijkheid?

[3:39:06] Want het wordt wel genoemd richting de mensen in de bijstand en de inwoners zelf.

[3:39:09] Het wordt benoemd richting gemeentes die gewoon veel te weinig geld krijgen om aan de taak goed uit te kunnen voeren.

[3:39:16] En ik noemde in het bijzonder de Oekraïners, zonder extra bezet.

[3:39:19] Dus hoe reflecteert de minister hierop?

[3:39:22] Zeker als die woorden in de mond neemt als eigen verantwoordelijkheid, maar niet kijkt naar zichzelf als daar de verantwoordelijkheid niet wordt genomen.

[3:39:29] De minister.

[3:39:30] Ik blijf afstand nemen van spookbeelden over woorden die niet zijn uitgesproken.

[3:39:33] Mevrouw Lala refereert aan woorden die ik niet heb uitsproken.

[3:39:36] Het ging over de situatie kort van gemeenten, dat ze zich niet houden

[3:39:40] aan de wet en de interventie laden.

[3:39:42] Dat was een interruptiedebat met de heer Keulemans.

[3:39:44] Dus controle, sancties en het korten van uitkeringen weet ik tot bijna 100% zeker dat dat niet mijn woorden waren in dit debat.

[3:39:49] Vandaar dat ik afstand neem van dergelijke spookbeelden.

[3:39:53] Als het gaat om eigen verantwoordelijkheid vind ik dat dat past bij wat je van mensen mag vragen.

[3:39:58] Iedereen heeft zijn eigen verantwoordelijkheid.

[3:39:59] Wij als kabinet hebben ook onze eigen verantwoordelijkheid en dat doen we dus ook.

[3:40:03] Dus we kijken ook naar hoe je bijvoorbeeld met die banen aanspraken het een en het ander kan doen.

[3:40:07] Ik ben het niet eens met mevrouw Lala dat als het gaat om

[3:40:10] De gemeente is dat die te weinig geld zouden hebben.

[3:40:12] Ik heb net opgenoemd over de hoeveelheid geld die we aan gemeenten geven.

[3:40:17] 860 miljoen voor de reintegratie die we aan gemeenten voor deze taak geven.

[3:40:25] Bijna 640 miljoen euro voor loonkostensubsidie en 2,1 miljard euro als het gaat om beschut werk.

[3:40:34] Juist als het gaat om Oekraïners zien we dat daar een succesverhaal wat mij betreft zich af

[3:40:39] Want als je gaat kijken, als je het aantal Oekraïners afzet tegen het aantal statushouders wat in het reguliere asielsysteem zit, dan is dat een spectaculair verschil.

[3:40:51] Dus ik vind dat juist een succesverhaal, die Oekraïners.

[3:40:54] En ik zou daar juist ook van willen leren als het gaat om de herijking van ons inburgeringsstelsel.

[3:40:58] Want ons inburgeringsstelsel moet er echt voor gaan zorgen dat veel meer mensen die hier asiel aanvragen en status ontvangen, dat die aan het werk gaan in plaats van in de bijstand terechtkomen.

[3:41:11] Ja.

[3:41:11] Tot slot nog één opmerking.

[3:41:14] Dus u ontkent dat gemeenten geen extra budget krijgen voor het helpen van Oekraïners richting werk vanuit de bijstand.

[3:41:20] U zegt hier met die inbreng dat gemeentes voldoende geld krijgen voor een re-integratie, want dat was mijn vraag.

[3:41:25] U kunt noemen wat ze nu krijgen.

[3:41:29] Of heeft u de gesprekken met gemeentes waarin ze ook aangeven geen taken zonder knaken, maar wat wel common practice is?

[3:41:37] Oekraïnse ontheden zitten op dit moment niet in de bijstand.

[3:41:41] Je hebt nog geen toegang tot de participatiewet.

[3:41:45] Oké, dat was de termijn van de minister, de tweede termijn.

[3:41:49] Ik moet een aantal dingen voorlezen, namelijk de toezeggingen die zijn gedaan.

[3:41:53] Ik zal beginnen om te zeggen dat mevrouw Lalla een twee minuten debat heeft aangevraagd.

[3:41:58] We gaan zien wanneer de plenaire griffie in overleg met de beschikbaarheid van de bewindspersoon tot een datum komt, maar dat zult u later horen.

[3:42:10] In april stuurt de minister samen met de minister van Langdurige Zorg een Kamerbrief die ingaat op jongeren in een kwetsbare positie.

[3:42:20] Dat was een toezegging aan de hele commissie, volgens mij.

[3:42:22] De minister gaat in de brief die hij stuurt in april over de taaleis in op welke gemeente de taaleis ook handhaven.

[3:42:29] Dat is een toezegging aan het lid Van Metele.

[3:42:32] De minister zal in de voortgangsbrief in de zomer ingaan op onder andere de nieuwe verdelingssystematiek, de praktijkroutebeschutwerk en regionale infrastructuur.

[3:42:42] De minister stuurt voorafgaand aan het Twee-minuten-debat over de participatiewet een brief aan gaande gegevensuitwisseling met de belastingdienst.

[3:42:51] Dat wordt de plenaire behandeling van het wetsvoorstel, als dat eerder is dan het Twee-minuten-debat, denk ik.

[3:42:58] Maar goed, ik weet niet hoe het daarmee staat.

[3:43:00] Dus dat was een toezegging aan de lid Zenen.

[3:43:07] Er is nog een toezegging gedaan over de no-risk-polis aan de heer De Beer, over het meenemen van bepaalde informatie in een brief die voor de zomer gestuurd wordt, maar die hebben we niet helemaal scherp.

[3:43:17] Het is goed, deze toezegging heb ik gedaan.

[3:43:20] Maar ik denk dat het verstandig is dat wij even met de gifjes schakelen.

[3:43:25] We hebben ook een aantal toezeggingen gedaan vorige week.

[3:43:28] Dat we even een totaaloverzicht maken voor de Kamer.

[3:43:30] Wat kunt u dit jaar van dit kabinet verwachten?

[3:43:34] Volgens mij is het ook gebruikelijk dat we een soort wetgevingslijst maken.

[3:43:36] Dat we ook even weten welke beleidsbrieven u wanneer kunt ontvangen.

[3:43:39] Ik denk dat dat helpt.

[3:43:40] Er staan een hoop ambities in het coalitieakkoord.

[3:43:42] Dan weet u gewoon wanneer u wat kunt ontvangen.

[3:43:44] Dat is misschien niet zo makkelijk.

[3:43:46] Dat is fijn.

[3:43:47] Ik weet niet of het bij SNW is gebeurd, maar op zich is zo'n planningsbrief al voor de strategische procedureverrading gevraagd, maar misschien moet u dan een update sturen van die brief.

[3:43:58] U krijgt een update.

[3:43:58] Ja, fijn.

[3:44:00] Dan zijn we aan het einde gekomen van dit commissiedebat, dus dank aan de minister als ondersteuning aan de leden, de mensen ook zeker op de publieke tribune en iedereen die dit pad op een afstand heeft gevolgd.

[3:44:11] Ik wens u nog een fijne avond.

[3:44:12] We zijn gesloten.