Landbouw- en Visserijraad (maart)

[0:00:00] LVVN.

[0:00:03] Hartelijk welkom aan de mensen op de publieke tribune, mensen die via de livestream met ons meekijken.

[0:00:09] Van harte welkom aan de minister en de staatssecretaris en hun ondersteuning.

[0:00:13] En uiteindelijk ook aan de leden van deze commissie.

[0:00:17] We zitten aan uw linkkant, de heer Lohman van het CDA, mevrouw Den Hollander van de VVD, het heet Kostis van de Partij voor de Tieren.

[0:00:23] Mevrouw Villinga Beems de Boer van D66 en mevrouw Brommet van de Partij van de Arbeid.

[0:00:28] Het zijn twee collega's die hebben aangegeven, later te komen zijn de heren, de leden Jansen van de PVV en de heer Van Duivenvoorde van Forum voor Democratie, die komen zo meteen binnen.

[0:00:43] Dit commissiedebat duurt drie uur en we hebben een spreektijd van vier minuten per fractie en ik stel voor om de eerste termijn vier interrupties toe te staan.

[0:00:53] Zoals u allemaal weet of misschien niet weet, tellen we de interrupties onder de 30 seconden niet mee.

[0:00:59] Dus die zijn gratis, dus maak er dankbaar gebruik van, zou ik u zeggen.

[0:01:05] Laten we interrupties wel dan ongeveer in drieën doen, zeker als u die onder de 30 seconden houdt, zodat het debat ook door kan gaan.

[0:01:12] Dus houdt u daar vooral rekening mee.

[0:01:15] En dan ga ik het woord geven aan de eerste spreker van vandaag en dat is de heer Lohman van de fractie van het CDA.

[0:01:23] Dank u wel, voorzitter, en gefeliciteerd met uw verkiezing.

[0:01:28] Vandaag gaan we het hebben over de Europese visie op landbouw en voedsel.

[0:01:32] Als Amsterdammer in de landbouwwereld is het laveren tussen wereldbeelden van de boerenbelangen, hoe voeden we de wereld vanuit Nederland, en de idealen van wat weleens gekscherend de havermelkelieten wordt genoemd, hoe doen we dat binnen de draagkracht van de planeet, niet vreemd.

[0:01:49] Precies dit spanningsveld is waar de Europese landbouw, visserij en voedselketen de komende jaren voor staat.

[0:01:56] Met toenemende onzekerheid op het wereldtoneel moet de Europese voedselvoorziening zich de komende jaren voor de zoveelste keer in de geschiedenis gaan heruitvinden.

[0:02:05] Deze transitie moet worden vormgegeven met respect en waardering voor de voedselmakers van ons continent, de boeren en vissers.

[0:02:13] Tegelijkertijd leeft het besef dat investeren in een goede bodem, het verbeteren van de natuur, het halen van klimaatdoelen geen luxe maar een noodzaak is voor een gezond en welvarend Europa.

[0:02:25] De komende jaren staan in het teken van de zoektocht naar dit evenwicht, met als voorwaarde de grote verantwoordelijkheid die we dragen richting de minst koopkrachtige in onze samenleving om het dagelijks brood ook betaalbaar te houden.

[0:02:38] Voorzitter, dit is het geluid dat ik namens het CDA met één been in de stad en de ander op het platteland en in het weekend regelmatig met de blik op de Noordzee wil laten horen.

[0:02:49] In dat perspectief heb ik enkele vragen opgeknipt in blokjes, generatievernieuwing, eiwittransitie en visserijbeleid.

[0:02:56] Want ik leer snel over de blokjes.

[0:02:59] Generatievernieuwing.

[0:03:01] In de voorstellen voor het nieuwe GLB benadrukt de Europese Commissie het belang van jonge boeren en generatievernieuwing.

[0:03:08] Maar tegelijkertijd wordt er meer ruimte gelaten aan de lidstaten voor de invulling en financiering hiervan.

[0:03:15] Kan de minister in dit geval toelichten hoe hij deze Europese voorstellen beoordeelt vanuit Nederlands perspectief?

[0:03:21] Welke kansen en risico's ziet hij voor jonge boeren en tuinders en hoe wil hij ervoor zorgen dat generatievernieuwing ook daadwerkelijk een stevige plek krijgt in de Nederlandse inzet richting Brussel?

[0:03:34] U heeft een interruptie van mevrouw Bromet.

[0:03:37] We zijn natuurlijk beland in een periode waarin grote veranderingen voor de Nederlandse landbouw aanstaande zijn en goed om de jonge boeren daarbij een oogschouw te nemen.

[0:03:49] Ik wil graag van het CDA horen, niet alleen wat ze voor vragen hebben aan de minister, maar hoe het CDA zelf ziet om dat vorm te gaan geven met die jonge boeren.

[0:04:00] De heer Lohman.

[0:04:01] Ik zou graag willen reageren, maar ik snap toch niet helemaal precies de vraag.

[0:04:05] Dus wat zou vormgeven moeten worden met de jonge boeren?

[0:04:11] Nou ja, de heer Lohman stelt allemaal vragen aan de minister, maar de vragen die hij stelt aan de minister, die wil ik eigenlijk aan hem zelf stellen.

[0:04:19] Want CDA heeft daar neem ik aan ook een opvatting over.

[0:04:22] Volgens mij blijkt dat voor een deel uit de vraagstellingen.

[0:04:28] Wij denken dat het belangrijk is dat jonge boeren een belangrijke rol aan tafel krijgen in Europa.

[0:04:38] dat eigenlijk de strijd van de afgelopen jaren rondom de stikstofcrisis heel erg op de schouders is gekomen van de jonge boeren die vanuit het NIJK ook zich stevig hebben ingezet bijvoorbeeld voor het niet gelukte landbouwakkoord.

[0:04:54] Dus ik denk dat we eigenlijk alles moeten doen om ruimte te bieden voor de jonge boeren om een toekomst te hebben binnen Europa.

[0:05:05] Mevrouw Bromet.

[0:05:07] Ik vind het nog niet erg concreet, maar dat komt dan misschien later wel.

[0:05:12] Is het CDA dan ook bereid om afstand te nemen van andere partijen in de agrarische sector die soms helemaal andere dingen vinden als de jonge boeren?

[0:05:25] Ook dit vind ik niet een heel concrete vraag welke partijen op gedoeld worden en waar we afstand van moeten nemen, maar ik denk dat u misschien doelt op het belangenspeelveld in Nederland van welke partijen een stem hebben richting de politiek.

[0:05:40] Het is duidelijk voor het CDA dat wij de stem van onder andere NENJK, maar er zijn veel meer groepen natuurlijk.

[0:05:46] die zich georganiseerd hebben, dat we dat belangrijk vinden.

[0:05:50] Daar hebben we ook goede contacten mee.

[0:05:51] Ik ben ook bekend met allerlei andere netwerken, zoals Caring Farmers, waar u zelf ook vaak mee in contact bent.

[0:05:59] Ik denk dat het belangrijk is dat we in het versplinterde boerenbelangen speelveld...

[0:06:05] In het versplinterde boerenbelangen speelveld, dat we daar met alle partijen, dus dat zijn de LTO uiteraard, NIHK, dat zijn ook vernieuwende netwerken, agro-ecologische boeren, dat we die allemaal spreken.

[0:06:20] En ik denk dat dat ook bij deze tijd past en dat we naar verschillende ideeën over die landbouwtransitie die eraan komt moeten luisteren.

[0:06:29] En dat wil ik namens de CDA ook heel graag doen.

[0:06:33] Ja, tot slot, voorzitter.

[0:06:34] Ja, ik denk dat de tijd van luisteren wel grotendeels geweest is.

[0:06:38] We weten waar iedereen staat.

[0:06:39] Het gaat nu om het nemen van beslissingen.

[0:06:41] En ik weet nog niet waar het CDA staat als het gaat over het maken van keuzes.

[0:06:45] Want als je kiest voor het één, dan betekent het soms ook dat je afscheid neemt van het andere.

[0:06:50] Tot slot, meneer Roman.

[0:06:52] Ja, maar daar ben ik het met u mee een eens.

[0:06:56] Het is een tijd dat we keuzes gaan maken.

[0:06:59] Ik herken nu niet in het beeld dat er verschillende groepen zijn die totaal andere vormen van landbouw zouden hebben.

[0:07:04] Dus er zijn verschillende vormen.

[0:07:06] Je hebt de biologische landbouw, je hebt boeren die met regeneratieve landbouw aan het experimenteren zijn.

[0:07:11] Die zijn vaak ook allemaal onderdeel van die netwerk.

[0:07:13] Dus ook bij LTO en NIHK zitten verschillende soorten boeren.

[0:07:16] We hebben het nog niet over tuinders gehad.

[0:07:17] Dus het is niet dat wij volgens mij gaan afscheid nemen van een bepaalde groep boeren en in die tegenstelling herken ik me ook niet zo.

[0:07:33] Had ik het blokje generatie gehad.

[0:07:36] Eiwittransitie.

[0:07:38] Voorzitter, de vraag naar eiwitten blijft wereldwijd stijgen.

[0:07:42] De toekomst van eiwitten zou bestaan uit dierlijk en plantaardig, van het land en uit de zee.

[0:07:48] Vleesvervangers en in de toekomst wellicht kweekvlees zijn onderdeel van de oplossing.

[0:07:53] Er ligt al een Europese inzet op eiwitvoorziening, maar die is versnipperd en onvoldoende gericht op strategische autonomie.

[0:08:02] Hoe gaat de minister in de raad sturen op een samenhangende Europese eiwitstrategie die onze afhankelijkheid van import daadwerkelijk vermindert en die niet alleen inzet op deelt, maar ook industrie, innovatie en consumptie meeneemt?

[0:08:18] Visserijbeleid.

[0:08:21] Steeds meer organisaties pleiten ervoor om het gemeenschappelijk visserijbeleid niet open te breken, maar beter te implementeren.

[0:08:29] Tegelijkertijd horen wij van vissers uit de praktijk dat het nog te vaak vastloopt in regels die niet werken.

[0:08:35] Gaat de minister zich in Europa, of de staatssecretaris in dit geval, de staatssecretaris zich in Europa inzetten voor implementatie van het GVB, zodat dit leidt tot herstel van visbestanden als een reëel verdienmodel voor vissers?

[0:08:55] Ik lees dat de staatssecretaris zich wil inzetten voor versnelling van de brandstoftransitie in de visserij.

[0:09:01] Hoe zorgt de staatssecretaris ervoor dat deze energietransitie breder wordt opgepakt door ook verduurzaming van vistuig en vistechniek mee te nemen?

[0:09:11] Voorzitter, ik rond af.

[0:09:12] De vraag is niet of ons voedselsysteem verandert, zoals mevrouw Bremet ook aangeeft, maar wie die verandering vormgeeft.

[0:09:20] Laten we ons niet laten verleiden een valse tegenstelling op te werpen door te kiezen tussen economie en ecologie.

[0:09:26] tussen koemelk en havermelk, maar te omarmen dat het gaat over en-en en niet over of-of.

[0:09:32] En ik doe een oproep aan ons als politiek om gezamenlijk op te trekken en het voedselsysteem te hervormen zodat het werkt voor boeren, vissers en consumenten.

[0:09:39] Dank u wel.

[0:09:46] Ja, dank.

[0:09:46] Mooi verhaal waar we volgens mij als Partij voor Dieren ook veel mee kunnen.

[0:09:50] Maar een concrete vraag.

[0:09:51] We hebben afgelopen week gezien dat biologische boeren er last van hebben dat hun buren met landbouwgif spuiten of misschien pesticidebestrijdingsmiddelen, hoe je het ook wil noemen.

[0:10:00] En de vraag is dan aan mijn collega, welke oplossingen ziet het CDA hiervoor?

[0:10:08] Ik denk dat het noodzakelijk is dat we het gebruik van gewasbescherming over de hele linie gaan veranderen.

[0:10:17] Synthetische gewasbeschermingsmiddelen willen daar nog een onderdeel van zijn, maar willen echt heel stevig inzetten, zoals ook in het regeerakkoord wordt gezegd, om te zorgen dat dat steeds minder invloed gaat hebben op het milieu en op de bodem, en zeker ook voor omwonenden.

[0:10:33] En ik denk dat biologische boeren daar een voorbeeld in hebben gegeven, dat je dus ook zonder synthetische gewasbescherming hele goede oogsten kan halen.

[0:10:44] en dat het inderdaad misschien uiteindelijk een ruimtelijke ordening vraagstuk zou gaan worden over hoe je bijvoorbeeld in de zonering meer ruimte zou gaan creëren voor de biologische landbouw, waardoor je ook minder dicht op elkaar zit.

[0:10:58] En ik denk dat ook met technologische innovaties, dus het gebruik van bijvoorbeeld een wingsprayer, dat je de synthetische gewasbeschermingen niet op het biologische land terecht zou laten komen, dat dat oplossingsrichtingen zijn waar we naar zouden kijken.

[0:11:15] Dit klinkt natuurlijk voor een langere termijn, maar het probleem is nu dat biologische boeren nu moeten stoppen omdat ze eigenlijk gewoon niet meer kunnen opereren omdat het gif op hun gewassen belandt en ze anders sowieso opdrijven voor de kosten die dat met zich meebrengt.

[0:11:32] Dus dat is een acuut probleem.

[0:11:33] De Partij voor het Dieren heeft in de vorige periode daar vragen over gesteld.

[0:11:37] vond het maar een verantwoordelijkheid van de biologische boer zelf om het maar op te lossen.

[0:11:41] Ik hoop toch niet dat dat de richting is die het CDA wil.

[0:11:43] Dus is het CDA bereid om met ons mee te denken hoe we hier een concrete korte termijn oplossing voor de biologische boeren voor kunnen vinden?

[0:11:52] Ja, ik kan in ieder geval... Sorry, voorzitter.

[0:11:56] Ik kan in ieder geval benadrukken dat wij als CDA het biologische landbouw heel belangrijk vinden.

[0:12:00] Dus ik wil zeker meedenken van hoe kunnen we er zorgen dat, en daar hebben we ook afgelopen week natuurlijk op meegestemd te kijken, hoe kunnen we de ambities die de overheid heeft om het biologische areaal te vergroten, hoe kunnen we dat ook echt daadwerkelijk mogelijk gaan maken.

[0:12:12] Ik weet niet of dit, het is niet zozeer volgens mij een probleem van de biologische boer of de gangbare boer aan zich.

[0:12:20] Er zijn veel biologische boeren die stoppen, dat hoor ik ook.

[0:12:23] Dat heeft ook vaak met marktomstandigheden te maken helaas.

[0:12:26] Dus ik zie eigenlijk meer daar ook een rol voor de overheid om te kijken hoe kunnen we aan die vraagkant meer gaan werken.

[0:12:32] Dus om een heel specifiek antwoord te geven op dit deelt-vraagstuk, dat kan ik nu niet doen.

[0:12:39] Maar ik wil daar zeker met u over nadenken van wat zouden we daar dan extra in kunnen betekenen.

[0:12:43] Want nogmaals, ik vind de biologische landbouw een hele belangrijke onderdeel van de transitie.

[0:12:49] Dank u wel, meneer Lohmann.

[0:12:50] Dan kijk ik naar mevrouw Den Hollander voor uw inbreng in eerste termijn.

[0:12:53] Dank u wel, voorzitter, en ook van mijn kant felicitaties voor uw benoeming uiteraard.

[0:12:58] Voorzitter, wij zouden als VVD-fractie enkele aandachtspunten willen meegeven aan het kabinet voor de Landbouw- en Visserijraad die binnenkort plaatsvindt.

[0:13:05] En dan zouden we willen starten met een blokje over de Nederlandse vissers.

[0:13:08] In de raad zal gesproken worden over de oneerlijke concurrentie bij de makrilvangst tussen EU-vissers en vissen uit andere Europese, niet-EU-landen.

[0:13:16] Als VVD vinden wij dat visserij duurzaam moet zijn, bij voorkeur gebaseerd op wetenschappelijk advies.

[0:13:22] Tegelijkertijd mag dit er niet toe leiden dat de Nederlandse vissers worden benadeeld door oneerlijke concurrentie.

[0:13:27] De huidige afspraken lijken erop neer te komen dat niet-EU-landen meer ruimte krijgen, terwijl Nederlandse vissers juist te maken hebben met strengere regels.

[0:13:34] Dit terwijl Nederlandse vissers juist bereidheid tonen om te verduurzamen, bijvoorbeeld via innovaties als pulsvisserij.

[0:13:40] Deze ontwikkelingen worden al bemoeilijk door Brusselse regelgeving en extra beperkingen maken het voor hen nog lastiger.

[0:13:46] Het is daarom van belang dat Brussel ervoor zorgt dat duurzaamheid en eerlijke concurrentie hand in hand gaan.

[0:13:51] Ik zou daarom de volgende vraag willen stellen aan de staatssecretaris.

[0:13:54] Hoe gaat u de Europese plannen beoordelen om de visserijsector uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te maken?

[0:14:00] En wat betekent dit concreet voor de Nederlandse kottervloot?

[0:14:03] De VVD is voorstander van emissievrije en emissiearme technologieën.

[0:14:06] Wij denken dat hiermee een bijdrage kan worden geleverd aan een sterkere concurrentiepositie ten opzichte van visserij buiten de EU.

[0:14:12] Mijn vervolgvraag aan de staatssecretaris is dan ook hoe wij ervoor kunnen zorgen dat deze innovaties op korte termijn beschikbaar, realistisch en financieel haalbaar worden voor de Nederlandse vissers.

[0:14:22] Een tweede onderwerp dat we willen belichten is de toekomst van de landbouw en het GLB.

[0:14:27] Voor de VVD is het essentieel dat boeren kunnen rekenen op een stabiel en toekomstbestendig inkomen.

[0:14:32] Hoewel er stappen worden gezet, onder andere via gemeenschappelijk landbouwbeleid en maatregelen tegen oneerlijke handelspraktijken, blijkt de praktijk nog altijd weerbarstig.

[0:14:40] Boeren hebben te maken met grote inkomenschommelingen en een ongelijk speelveld binnen de keten.

[0:14:44] Daarom zou ik de minister willen vragen hoe hij de eerste resultaten van de Europese visie voor landbouw en voedsel ziet en op welke onderdelen hij vindt dat er versnelling nodig is.

[0:14:55] Er wordt ingezet op nieuwe verdienmodellen en op de generatiewisseling.

[0:14:59] Dat is cruciaal, want zonder jonge boeren is er geen toekomst voor de sector.

[0:15:03] Tegelijkertijd blijven toegang tot land, kapitaal en innovatie belangrijke knelpunten.

[0:15:07] Hoe gaat de minister zich binnen Europa inzetten om deze barrières daadwerkelijk te verkleinen en het ondernemerschap in het landbouw te versterken?

[0:15:16] En gaat de minister ervoor pleiten dat er in het GHB meer reuzen komt voor de Eco-regeling?

[0:15:20] Omdat laat zien dat deze regeling ervoor zorgt dat maatschappelijk gewenste ontwikkelingen, zoals kruidenrijk gastland, minder inzet van gewasbescherming en kunstmest gestimuleerd wordt.

[0:15:28] En naast de Eco-regeling moet er ook aandacht komen voor het inzet van innovatieve technieken op het land om de bedrijfsvoering te moderniseren.

[0:15:34] Is de staatssecretaris bereid met Brussel te pleiten voor bevordering van deze ontwikkelingen?

[0:15:40] Ik ga even kijken.

[0:15:41] Gezien de tijd ga ik eerst even naar de Food and Feed omnibus, want morgen vindt over dit onderwerp een ronde tafelgesprek plaats.

[0:15:48] De zienswijze die onze fractie bereiken over dit onderwerp lopen sterk uiteen.

[0:15:52] Sommige partijen zien het als beleid dat het makkelijk maakt om schadelijke en chemische bestrijdingsmiddelen op de markt te brengen en te houden, terwijl andere partijen het voorstel juist zien als een methode om risicogestuur te kunnen beoordelen en dat het kansen biedt voor een snelle toelating van nieuwe middelen met minder milieuimpact.

[0:16:06] Kan de staatssecretaris zijn eerste indruk van de Food and Feed om de bus delen met de Kamer?

[0:16:10] En is de minister bereid zich in een Europees verband in te zetten voor een risicogebaseerde herbeoordeling, mits het beschermingsniveau voor mens, dier en milieu gelijk blijft?

[0:16:19] Ten aanzien van de handel zien we dat er op recent op Europees niveau stappen zijn gezet om de positie van boeren in de voedselketen te versterken, onder meer via afspraken over contracten en strengere regels tegen oneerlijke handelspraktijken.

[0:16:30] Dit sluit aan bij de inzet van de VVD om boeren een eerlijke aandeel in de keten te geven.

[0:16:34] Tegelijkertijd blijft de vraag hoe deze maatregelen in de praktijk zullen uitpakken.

[0:16:38] Hoe beoordeelt de minister deze ontwikkelingen en wat zijn haar verwachten in de concrete gevolgen voor Nederlandse boeren?

[0:16:42] Dank u wel.

[0:16:44] Dank u wel aan mevrouw Den Hollander.

[0:16:46] Dan kijk ik naar dit kostietje van de Partij voor de Dieren.

[0:16:49] Gaat uw gang.

[0:17:02] Dank.

[0:17:03] Felicitaties, voorzitter.

[0:17:04] Ik begin met het omnibusvoorstel van de Europese Commissie waarmee de wetgeving over landbouwgif ernstig wordt afgeslakt.

[0:17:10] Terwijl er steeds meer zorgen zijn over het landbouwgif en we zo snel mogelijk naar een gifvrije landbouw willen.

[0:17:17] Dat is in het belang van gezondheid van mens, dier, natuur en milieu, maar ook zeker van de boeren.

[0:17:23] Daarom is het stuitend dat juist de biologische boeren, die al het goede voorbeeld geven, er het dupe van zijn, dat er dan nog zoveel chemisch gif wordt gespoten.

[0:17:31] Zojuist vroeg ik het CDA om samen tot een oplossing te komen voor biologische boeren die nu moeten betalen voor het feit dat er veel landbouwgif van de buren op hun erf terechtkomt.

[0:17:42] Biologische boeren dragen nu de lasten en dat kan toch niet de bedoeling zijn.

[0:17:46] Daarom vraagt de staatssecretaris of hij kan aangeven hoe hij dit gaat oplossen en de biologische boeren beter kan beschermen.

[0:17:55] Vorig jaar nam de Kamer nog een hele duidelijke motie aan om met klem te pleiten tegen voorstellen die de status quo op de toelating van chemische en risicovolle middelen verzwakken.

[0:18:04] Erkent de staatssecretaris dat hij in lijn met deze motie moet pleiten tegen het omnibusvoorstel?

[0:18:09] Kan hij aangeven hoe hij dit aanpakt?

[0:18:12] En nu heeft een interruptie van mevrouw Den Hollander.

[0:18:15] Voorzitter, dank u wel.

[0:18:16] Dat sluit ook wel aan wat mevrouw Litkostis net zegt.

[0:18:20] Het risico gestuurd herbeoordelen.

[0:18:22] Ziet Litkostis dat ook als een kans om juist ook eerder middelen die negatief in aandacht komen te herbeoordelen?

[0:18:29] Litkostis.

[0:18:31] Ja, kijk, dit is natuurlijk een langlopende discussie over bestrijdingsmiddelen of landbouw, of hoe je het ook wil noemen.

[0:18:39] En waar we steeds tegenaan lopen, is altijd dat het een beetje rommelen in de marges is.

[0:18:44] Terwijl we allemaal weten, het is eigenlijk absurd dat we gifspuit op ons eten en dat het uiteindelijk terechtkomt overal in onze omgeving.

[0:18:51] Dus we moeten toe naar een ander landbouwsysteem.

[0:18:53] Dat is onze prioriteit.

[0:18:54] Ik begrijp dat de VVD daarin een andere prioriteit heeft, maar volgens mij moeten we onze kostbare publieke middelen

[0:18:59] Juist om die transitie, de landbouw, te bewerkstelligen, dus zonder chemische gif.

[0:19:07] Een vervolgvraag van mevrouw Den Hollander.

[0:19:09] Ik bestrijd dat wij een ander einddoel in beeld hebben.

[0:19:12] Tenminste, vooralsnog heb ik dat niet kunnen ontdekken, maar misschien de Marsroute wel.

[0:19:17] Maar we willen juist snellere toelating van groene middelen.

[0:19:20] Daar is die Food and Feed Omnibus een prachtig instrument voor.

[0:19:22] Deelt Liskowski dat ook met ons?

[0:19:25] Nee, zeker niet.

[0:19:26] Het omnibus is een afzwakking op dit moment van de bescherming van gezondheid en milieu.

[0:19:30] We weten ook, dat heeft het CTGB ook aangegeven, dat de huidige manier van toelating eigenlijk onvoldoende is om het milieu goed te beschermen.

[0:19:40] Stapeling- en cocktailaffecten worden onvoldoende meegenomen en allerlei andere risico's.

[0:19:44] Dus om nu daarmee verder richting een afzwakking, versoepeling

[0:19:49] En die kant op te gaan, dat is echt niet aan de orde.

[0:19:53] Zeker als je kijkt wat er nu allemaal in het land leeft.

[0:19:55] Mensen maken zich ernstige zorgen.

[0:19:56] Volgens mij hebben wij hier als Kamer een verantwoordelijkheid.

[0:20:00] Wat ik net ook zei tegen de staatssecretaris.

[0:20:01] Er ligt gewoon een aangenomen motie dat we tegen dat omnibus in deze vorm moeten gaan pleiten.

[0:20:09] Vervolgt uw betoog.

[0:20:11] Ja, want onder andere FNV en de Parkinson Alliantie waarschuwen ons hoe schadelijk het onibuspakket is voor de volksgezondheid en de natuur, deelt de staatssecretaris deze zorgen.

[0:20:20] Als het gaat om de herbeoordeling van landbouwgif, zien we dat producenten doelbewust onvolledige dossiers aanleveren, waardoor procedures worden vertraagd of compleet vastlopen.

[0:20:29] Ondertussen blijft het gif gewoon op de markt.

[0:20:31] Het Europees Hof van Justitie is daar helder over.

[0:20:34] Er moet worden gecontroleerd.

[0:20:35] of producenten dit soort vertragingen veroorzaken door bewust onvolledig dossiers in te dienen, kan de staatssecretaris aangeven hoe deze uitspraak van het Europees Hof wordt verwerkt in het omnibusvoorstel.

[0:20:46] Vertragingen bij EFSA en het CTGB ontstaan mede doordat de producenten half werk aanleveren en dat kost veel geld.

[0:20:52] Deelt de staatssecretaris dat die rekening moet worden neergelegd daar waar het hoort, namelijk bij de gifproducenten?

[0:20:57] Welke maatregelen overweegt de staatssecretaris om dit structureel aan te pakken?

[0:21:01] Is de staatssecretaris bereid om het beoordelingsproces meteen stop te zetten zonder kans op verlenging als een dossier niet op orde is?

[0:21:08] Want waarom zouden we blijven meebewegen met partijen die de regels niet serieus nemen?

[0:21:12] Over gif gesproken, er wordt volop schadelijk PFAS in landbouwgif verwerkt.

[0:21:16] De schade is enorm en daar betaalt de belastingbetaler nu voor.

[0:21:19] Gezien dit kabinet de gevaren van PFAS erkent en een verbod op PFAS wil, zou het logisch zijn

[0:21:25] dat de staatssecretaris zich ook inzet voor een nationaal en Europees verbod op PFAS in bestrijdingsmiddelen.

[0:21:31] Anders komt het alsnog overal terecht.

[0:21:33] U heeft een interruptie van de heer Lohmann.

[0:21:36] Dank u wel, voorzitter.

[0:21:38] Ik bleef nog even haken op het stuk...

[0:21:41] We hadden de discussie over wat voor soort landbouwsysteem we, of in ieder geval het CDA en dit soort partijen voor die ervoor zich zien,

[0:21:47] Ik denk dat we het eens zijn dat daar hele grote veranderingen nodig zijn.

[0:21:52] Belicht waar we het niet helemaal over eens zijn, ik ben even benieuwd naar hoe u naar kijkt.

[0:21:55] U heeft het over een landbouwsysteem zonder het gebruik van gif, zegt u een aantal keer.

[0:22:03] Dus ik wil misschien even vragen wat uw toekomstbeeld dan is.

[0:22:08] Hoe ziet een landbouwsysteem zonder chemisch gif?

[0:22:11] En dat is anders volgens u dan niet chemisch gif.

[0:22:13] Kunt u even daar wat op reflecteren?

[0:22:15] Zeker, en ik denk dat we daar heel veel ervaring mee hebben in Nederland, maar zeker ook buiten Nederland als het gaat om biologische landbouw.

[0:22:23] Die laat het goede voorbeeld zien.

[0:22:26] En dan denk ik, ja, we hebben zoveel jaar ervaring hierin, waarom zou je dat niet veel meer kunnen opschalen en uiteindelijk ook als standaard willen inzetten?

[0:22:35] Er wordt te veel nagedacht in onmogelijkheden.

[0:22:37] Het zou allemaal te marginaal zijn en onvoldoende belastingvoorwaarden.

[0:22:40] Maar dat komt ook omdat we het eerlijke verhaal niet vertellen.

[0:22:42] We zeggen niet van jongens, eigenlijk is het niet heel goed voor de omgeving dat we zoveel chemisch gif gebruiken.

[0:22:49] Eigenlijk is biologisch gewoon veel beter.

[0:22:50] We doen gewoon, we hebben de beste landbouw ter wereld.

[0:22:53] Eigenlijk is alles goed genoeg.

[0:22:55] Ja, dan is er heel weinig prikkel ook voor een consument met voldoende geld om te kiezen voor via biologisch.

[0:23:00] Dus het begint ook in de communicatie.

[0:23:02] Dus ik verwacht ook van de staatssecretaris en de minister om gewoon heel duidelijk aan te geven.

[0:23:08] Ja, biologisch is wel de richting die we op zouden willen.

[0:23:11] En het gangbaar systeem op dit moment met de beste bedoelingen van de boeren, want die kunnen er niks aan doen dat ze daarin vast zitten.

[0:23:17] is eigenlijk gewoon niet volhoudbaar.

[0:23:23] Ik zie een vervolgvraag.

[0:23:25] Twee korte vervolgvragen.

[0:23:26] Begrijp ik wel goed dat u zegt dat een biologische landbouw het haalbare en wenselijke eindbeeld is voor Partij van de Dieren?

[0:23:34] Dat is vraag 1.

[0:23:35] En vraag 2 is... Mag dat, voorzitter?

[0:23:39] Omdat we van dezelfde partij zijn.

[0:23:41] Nee, grapje.

[0:23:43] Omdat ik nieuw ben.

[0:23:48] Ja, precies.

[0:23:52] Wij zien eigenlijk een ontwikkeling met name op minder impact op het milieu, op het gebied van milieugebruiksruimtepunten.

[0:24:00] Waarbij dus de onderscheid tussen synthetisch en niet-synthetisch minder van belang is.

[0:24:08] Wat doet het voor de staat van de natuur?

[0:24:10] Zou u daar over mee willen denken?

[0:24:13] Even als teruguitnodiging van het gesprek van hiervoor.

[0:24:16] Dit kost iets.

[0:24:18] Ik denk heel graag overal over mee.

[0:24:20] Want onze ervaring is, door de jaren heen,

[0:24:24] We zien dat biologische landbouw gewoon goed werkt voor de omgeving.

[0:24:29] En daar kun je ook nog veel verbeteringen in zetten.

[0:24:32] Maar dat is wel iets waar we superveel ervaring al in hebben opgedaan en wat dus al de positieve resultaten oplevert die we nodig hebben.

[0:24:38] Tegelijkertijd hebben we ook een beweging gezien van allemaal vage greenwashing-begrippen als natuurinclusief en allerlei on the way to planet proof en dat soort dingen die veel te veel vaagheid meegeven en dus de kans op greenwashing.

[0:24:52] En daar willen we voor waken.

[0:24:53] Wij denken waarom, als je weet, je hebt gewoon een sterk merk, biologisch, die internationaal ook wordt erkend, waarom niet daarop doorontwikkelen?

[0:25:01] Dat zijn we volgens mij ook al die boeren, biologische boeren, al lang verschuldigd.

[0:25:05] Dus ik zou, als het daarover gaat, daarin willen meedenken en me niet zo laten afleiden door andere manieren waarvan ik denk, nou, dat is toch het risico dat we weer een beetje in die groep van greenwashing gaan zitten.

[0:25:18] Met alle respecten.

[0:25:19] Vervolgt u op het oog.

[0:25:20] Kan de staatssecretaris toezeggen in Europa te pleiten voor een verbod op PFAS, ook in bestrijdingsmiddelen, en daarvoor bondgenoten te zoeken, bijvoorbeeld bij Denemarken?

[0:25:30] Voorzitter, dan over de dieren.

[0:25:31] Nederland heeft gelukkig de vreselijke bondindustrie verboden, net zoals bijna elk ander land in de EU.

[0:25:38] Zo zie je ook dat een maatregel die wij in Nederland doorvoeren,

[0:25:40] kan leiden dat meer landen volgen, zeg ik ook even tegen de VVD.

[0:25:44] Maar nu staan we voor een beslissend moment in de EU.

[0:25:47] De Europese Commissie is met het onzalige plan gekomen om geen verbod in te stellen, maar met dierenwelzijnsaanpassingen te komen.

[0:25:53] Terwijl we uit onderzoek weten dat de bondindustrie op geen enkele manier diervriendelijk kan zijn en er ook geen draagvlak is in Europa.

[0:26:00] Is de staatssecretaris bereid om de Europese commissarissen op zeer korte termijn op te roepen om niet met aanpassingen, maar met een verbod te komen?

[0:26:07] Is hij bereid om Oostenrijk te steunen, die een officieel verzoek wil indienen bij de Europese Commissie om met een Europees bondverbod te komen, maar daarvoor steun van andere lidstaten nodig heeft?

[0:26:17] Voorzitter, tot slot, de Europese Commissie kwam met de belofte om in 2023 met wetgeving te komen om eindelijk te verbieden dat dieren in kooien worden gehouden.

[0:26:24] Maar die belofte is niet nagekomen.

[0:26:26] Nog altijd leven meer dan 300 miljoen dieren per jaar een kort en ellendig leven tussen stalen stangen of in krappe kooien.

[0:26:37] Is de staatssecretaris bereid om zich actief in te zetten zodat hier eindelijk een einde aan komt en over zijn inzet zo snel mogelijk per brief terug te koppelen aan de Kamer?

[0:26:46] Dank u wel.

[0:26:47] Ik dank het lid Kostich en ik maak direct even van de gelegenheid gebruik om de heer Jansen welkom te heten van de PVV, mevrouw Van der Plas van de BBW en de heer Van Duivenvoorde van Forum voor Democratie.

[0:26:57] En dan vraag ik u direct, de heer Van Duivenvoorde is geen officieel lid van deze commissie of u het hem toestaat om het woord te voeren hier.

[0:27:04] Ik zie geen onoverkomelijke bezwaren.

[0:27:06] Dan welkom.

[0:27:08] En dan geef ik het woord aan de heer Jansen.

[0:27:11] Dank voorzitter.

[0:27:12] Ook natuurlijk van mijn zijde.

[0:27:13] Félicitations met uw eervolde benoeming, zeg ik dan.

[0:27:16] Voorzitter.

[0:27:17] De agrarische sector is de hoeksteen van onze Nederlandse voedselzekerheid en een sector waar we als land absoluut trots op mogen en moeten zijn.

[0:27:25] Voor de PVV staat één ding voorop.

[0:27:27] Onze boeren en vissers moeten kunnen blijven produceren zonder verstikt te worden door Brusselse regelzucht, resulterend in een kabinetsbeleid gebaseerd op een volkomen onrealistische klimaatideologie.

[0:27:38] We spreken vandaag de voortgang van de Europese visie voor landbouw en voedsel, een jaar na de presentatie.

[0:27:45] De Europese Commissie schermt met termen als eerlijke beloning en minder regeldruk.

[0:27:50] Maar wat merkt de boer daar in de praktijk van?

[0:27:52] Wat de PVV betreft is het een jaar volloze belofte.

[0:27:56] We zien dat de sector nog steeds worstelt met complexe regelgeving en een relatief laag inkomen.

[0:28:01] Mijn vraag aan de minister is dan ook, hoe kan de minister beweren dat er sprake is van vereenvoudiging, terwijl boeren dagelijks uren kwijt zijn aan administratieve verplichtingen die enkel bedoeld lijken om hen te controleren en te straffen in plaats van te faciliteren?

[0:28:16] Daarnaast maakt de PVV zich groter zorgen over de geluiden vanuit de wetenschappelijke EU-klimaatraad.

[0:28:22] Dat er wordt gepleit voor het belasten van landbouwemissies en het dwingen van burgers om minder vlees te eten, is voor ons onacceptabel.

[0:28:29] Keuzevrijheid staat wat ons betreft voorop.

[0:28:32] Mijn vraag is, kan de minister garanderen dat hij zich in Brussel met hand en tand zal verzetten tegen elke vorm van vlees straks of extra lastenversparing voor onze veehouders?

[0:28:42] En zo nee, waarom niet?

[0:28:44] Voorzitter, er wordt gesproken door het Europees Parlement over een verhoging van het gemeenschappelijk landbouwbeleidbudget naar 427 miljard euro, om de inflatie op te vangen.

[0:28:55] Hoewel steun voor boeren essentieel is om de klappen op te vangen, vraagt de PVV zich wel af hoeveel van dit geld daadwerkelijk bij de boeren op het erf terechtkomt en hoeveel er blijft hangen in de Brusselse bureaucratie en groene transitieprojecten.

[0:29:08] We weten allemaal dat de NGO's altijd prima raad weten met het verbrassen van dit soort bedragen.

[0:29:13] Wat de PVV betreft mag onze voedselzekerheid niet worden opgeofferd aan de digitale en groene transities waar de Commissie zo overhamert.

[0:29:21] Kijkend naar onze visserij kunnen we wel stellen dat de energietransitie bij onze vissers als een molensteen om de nek hangt.

[0:29:27] De PVV kijkt met argusogen naar de plannen voor een klimaatneutrale visserij in 2050.

[0:29:33] De Kottervloot is al tot op het bot gesaneerd en in dit tempo is de vraag of we in 2050 überhaupt nog wel de visserijsector hebben in Nederland.

[0:29:41] De technologie voor emissievrije schepen is nog lang niet uitontwikkeld en devesteringsrisico's zijn gigantisch.

[0:29:48] Is de minister met de PVV eens dat we onze vissers niet de afgrond in moeten duwen met onhaalbare routekaarten en klimaatdoelen en hoe gaat hij dit voorkomen?

[0:29:56] Daarnaast vragen we ons af hoe de minister de concurrentiepositie van onze vissers beschermt tegenover landen buiten de EU die maning hebben aan deze dure Europese hobby's.

[0:30:06] Positief is het vlobige akkoord dat bepaalde vleesbenamingen uitsluitend voor echt vlees mogen worden gebruikt.

[0:30:12] De PVV heeft altijd gepleit voor eerlijkheid.

[0:30:15] Een burger is van vlees en niet van soja.

[0:30:18] Afrondend, voorzitter.

[0:30:20] De PVV kiest voor de boer en de visser.

[0:30:28] Geen extra belastingen op uitstoot, geen gedwongen krimpen van de veestapel en geen onrealistische klimaatdoelen voor de visserij.

[0:30:35] Wij verwachten van deze minister een harde vuist in Brussel voor onze eigen Nederlandse voedselproducenten.

[0:30:42] Dank u wel.

[0:30:46] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:30:47] De onduidelijkheid van mij richting de heer Janssen.

[0:30:49] Ik hoorde de heer Janssen eerder in zijn betoog zeggen, we hebben minder regels nodig vanuit Brussel, maar nu hoor ik hem daarnet toch ook zeggen dat we meer regels nodig hebben als het gaat om namen voor vlees.

[0:31:02] Ik snap niet helemaal hoe ik die twee nu met elkaar moet rijmen, want zijn dat nou niet juist extra betuttende regels?

[0:31:09] Dank, zeg ik aan mijn collega, voor deze vraag.

[0:31:13] Het gaat niet om meer regels, het gaat om duidelijkheid.

[0:31:16] Vlees is vlees en soja is geen vlees, zoals het in politie is.

[0:31:20] Wat ons betreft gaan we dus ook met de benamingen op deze wijze daarmee om.

[0:31:27] U heeft nog een interruptie van mevrouw Den Hollander.

[0:31:31] Voorzitter, ik vraag me af of meneer Janssen het niet vreselijk betuttelend vindt om hier zo ingewikkeld over te doen.

[0:31:37] Wat maakt het mij toch uit dat dat ding een burger heet?

[0:31:40] Ik weet toch wel wat ik koop als consument.

[0:31:42] Dus vindt meneer Janssen dat niet erg neerbuigend richting het Nederlandse consument om hier zo'n punt van te maken?

[0:31:50] Meneer Janssen?

[0:31:51] Nee, voorzitter, dat zeg ik voor u in tegendeel.

[0:31:54] Ik ben afgelopen maandag op werkbezoek geweest samen met enkele collega's bij de vegetarische slager.

[0:32:00] Daar hebben we hier ook over gesproken.

[0:32:02] En daar werd ook voorgesteld, je moet de producten niet nu gescheiden in de schappen zien van de supermarkt, je moet ze juist door elkaar heen gaan neerzetten.

[0:32:11] Dan loop je dus het risico dat mensen die niet goed opletten, of die in mijn geval hun bril niet op hebben, dat zij een product pakken wat achteraf gezien niet dierlijk is, maar plantaardig.

[0:32:20] Dus ja, ik vind het niet betuttelend, ik vind het juist helpvol naar de mensen toe.

[0:32:25] Een vervolgvraag van mevrouw Den Hollander.

[0:32:28] Hoe erg zou het dan zijn als zo'n consument dan per ongeluk een sojaburger eet in plaats van een vleesburger?

[0:32:35] Is dat dan een groot probleem, denkt u, voor die consument, meneer Jansen?

[0:32:40] Ik mag hopen dat het geen probleem is voor de consument.

[0:32:43] Ik denk alleen dat de consument datgene wenst te ontvangen wat hij graag wil.

[0:32:48] En als een klant dus kiest voor dierlijk, dan kiest hij voor een stuk vlees.

[0:32:52] En kiest hij vloedpandaardig, dan gaat hij voor de variant.

[0:32:57] Heeft u een vervolgvraag, mevrouw Pellinggaard-Beemsterboer, aan u het woord?

[0:33:01] Ja, zonder het al te ingewikkeld te willen maken, maar voorzitter, de vraag aan de heer Jansen, en wat nou als het half om half is?

[0:33:10] We zijn in de percentages beland, meneer Jansen.

[0:33:13] Ja, voorzitter, percentages zijn altijd goed, maar het gaat mij er gewoon heel simpel om.

[0:33:17] Zolang de klant de keuze heeft, de vrije keuze, tussen dierlijk, plantaardig of een tussenvorm, hoeveel procent dan ook, vind ik het prima.

[0:33:25] Alleen, wees daar eerlijk over, communiceer er duidelijk over.

[0:33:28] En ook al was vooruitlopend op een eventuele andere vraag, ga ook niet met de prijs lopen spelen dat je dierlijke producten duurder gaat maken om plantaardige producten interessanter te maken.

[0:33:37] Op het moment dat je een gelijkspeelveld wilt, moet je aan de andere knoppen draaien, maar niet aan die knop.

[0:33:42] De heer Kostiets heeft nog een vervolgvraag.

[0:33:44] Vindt de PVV dat we ook pindakaas moeten verbieden als naam, omdat er geen kaas in zit?

[0:33:50] Sorry?

[0:33:50] Vindt de PVV ook dat we pindakaas moeten verbieden als naam, omdat er geen kaas in zit?

[0:33:55] Ik zou niet durven om zo'n oud-Hollands product als pindakaas te willen veranderen van naam.

[0:34:01] Die naam is gekozen en dat is pindakaas, dat is voor iedereen een begrip.

[0:34:05] Sommige mensen zijn er zelfs voor sporten heel groot van geworden.

[0:34:09] Volgens mij zijn we toe aan termijn van mevrouw Vellinghaven-Beemseboer.

[0:34:15] Dank u wel, voorzitter.

[0:34:18] Bij de Landbouw- en Visserijraad staan natuurlijk heel veel verschillende thema's op de agenda.

[0:34:22] Ik kan ze nooit allemaal langsgaan, maar ik heb er twee uitgepakt.

[0:34:25] En dan ga ik het gelijk ook heel ingewikkeld maken, want ik ga de minister een tegenovergestelde opdracht meegeven.

[0:34:31] Want afgelopen december is er een motie aangenomen van onder andere D66 over de benaming van vegetarische producten.

[0:34:38] En die motie draagt het kabinet om zich te verzetten tegen het wetvoorstel van de commissie om vleesachtige productnamen te verbieden.

[0:34:45] Ik wil deze aangenomen motie graag nog even extra naar de aandacht van de minister brengen, omdat we op dit moment links en rechts bezig zijn met allerlei vereenvoudigingen van Europese regels en dat dat eigenlijk nog meer benadert hoe onnodig, ondoelmatig en neerbuigend dit wetsvoorstel is.

[0:35:02] Mijn vraag aan de minister is dus of hij een meerderheid voor het tegenhouden van het wetsvoorstel ziet ontstaan.

[0:35:06] Ik wens de minister heel veel succes met de discussie hierover.

[0:35:11] En dan de visserij.

[0:35:13] De visserij is een betekenisvolle sector voor Nederland, zowel in maatschappelijk en cultuurhistorisch opzicht als voor de voedselvoorziening.

[0:35:22] We hebben in Nederland niet één soort visserij, maar heel veel verschillende ondernemers die op hun eigen manier het water op- of ingaan.

[0:35:30] En dat is niet zonder uitdagingen.

[0:35:31] De Noordzee wordt drukker, de natuur is kwetsbaar en de bedrijfsvoering kan onzeker zijn door heel veel verschillende factoren.

[0:35:38] En daarom is het belangrijk dat er Europees en Nationaal Visserijbeleid... dat dat goed aansluit bij de uitdagingen van deze sector.

[0:35:45] En daarvoor zijn drie dingen cruciaal.

[0:35:47] Een gezonde natuur, koppelkansen in het ruimtegebruik en lange termijnperspectief.

[0:35:53] En zonder een gezonde natuur hebben we überhaupt geen vis.

[0:35:56] En zonder juridische zekerheid kan geen visser investeringen doen.

[0:36:00] En daarom moeten we beschermde natuur echt beschermen... door de bodem zoveel mogelijk met rust te laten.

[0:36:05] en goede afspraken te maken over waar wel en niet gevist kan worden.

[0:36:09] En we moeten kansen koppelen.

[0:36:11] Bij de begroting had ik het er ook al over dat we medegebruik van bijvoorbeeld windparken, dat dat veel kansen biedt voor nieuwere methodes van voedselproductie.

[0:36:19] En als we met de sector en belangenorganisaties afspraken maken voor de lange termijn, biedt dat perspectief voor de toekomst.

[0:36:25] En voorzitter, dat brengt mij, het kwam al eerder voorbij bij het gemeenschappelijk visserijbeleid, het GVB.

[0:36:32] En net als bij het landbouwbeleid is het op zich logisch dat dat eens in zoveel tijd wordt geëvalueerd en dat het waar nodig een update krijgt.

[0:36:39] Maar voorzitter, wat D66 betreft is het nadrukkelijk niet de bedoeling dat het GVB wordt afgezwakt of afgewaardeerd.

[0:36:47] Want juist het goed implementeren van het GVB is volgens de Europese Milieuagentschap cruciaal om onze visstanden weer op orde te brengen.

[0:36:56] Dus kan de staatssecretaris toezeggen niet mee te gaan in het afzwakken van het GVB en kan hij toelichten welke stappen hij gaat zetten om het GVB in Nederland en met onze Europese buren volledig te implementeren.

[0:37:08] En kan de staatssecretaris ook toelichten wat zijn inschat wordt op het bevorderen van aquacultuurinitiatieven die we in Nederland hebben en wat hij hiervan hoopt terug te zien in de visie 2040 voor visserij en aquacultuur die in het derde kwartaal van dit jaar uitkomt.

[0:37:23] En tenslotte, voorzitter.

[0:37:24] Het Oceanepact, waar het GVB een onderdeel van is, komt in het vierde kwartaal en daarom wordt heel veel beleid dat te maken heeft met de zee, visserij en de kust gebundeld, waardoor we de zee en alles wat daarmee samenhangt beter kunnen beschermen en versterken.

[0:37:38] Wat D66 betreft is het Oceanepact een uitgelezen kans voor niet alleen een Europees, maar ook een nationaal samenhangbeleid te voeren.

[0:37:46] dat inzet op natuurherstel, bevorderen van duurzame visserij en aquacultuur en het versterken van kust- en eilandgemeenschappen.

[0:37:55] En mijn vraag is, met welke ambitie gaan de staatssecretaris en minister Maandag in het gesprek over het Ocean Pact, hoe gaan jullie dat gesprek aan?

[0:38:04] En welke input zal er vanuit Nederland worden meegebracht?

[0:38:08] En kan daarbij specifiek worden ingaan op het versterken van kust- en eilandgemeenschappen en het inperken van bodemberoerende visserij?

[0:38:17] Dank u wel, mevrouw Vellingaar-Beemseboer.

[0:38:19] En u heeft een interruptie van de heer Jansen.

[0:38:23] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:38:24] Waar ik wel benieuwd naar ben, als ik het CDA zo hoor... D66.

[0:38:29] Excuses, excuses.

[0:38:30] D66.

[0:38:32] Is D66 van mening dat wij bovenop Europees beleid, of eventueel zelfs wereldafspraken die gemaakt zijn, ook nog een nationale kop naar bovenop moeten zetten?

[0:38:44] die het lastiger maakt voor onze boerden en voor onze visserij.

[0:38:47] Of zegt D66 van nou laten we vooral in de pas blijven lopen en geen extra stappen zetten die niet noodzakelijk zijn.

[0:38:54] Mevrouw Vellinga, BM's de Boer.

[0:38:56] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:38:58] En dat is goed dat de heer Janssen het even vraagt, want dat is goed om, als dat onduidelijk was, om dat dan ook even toe te lichten.

[0:39:04] U heeft mij niet hoord pleiten voor nationale koppen.

[0:39:07] Waar u mij voor hoord pleiten, is dat wij ons houden aan de afspraak met elkaar, omdat aan alle kanten duidelijk is dat het volledig uitvoeren van de afspraken die er nu al staan, niet meer, maar zeker ook niet minder,

[0:39:18] dat die in ieders voordeel gaan werken.

[0:39:21] Als wij dat gemeenschappelijk visserijbeleid goed gaan uitvoeren, wat aan alle kanten duidelijk is dat dat tot nu toe nog niet is gebeurd, dan hebben we daar allemaal voordeel van.

[0:39:30] Dan gaat de visstand omhoog, de bedrijfsvoering wordt aantrekkelijker, dus dit werkt.

[0:39:38] Dat wordt aan de andere kant bewezen, dus daar pleiten wij voor.

[0:39:40] Laten we dit volledig uitvoeren, ons houden aan die afspraken en daar ook volledig onze schouders onder gaan zetten.

[0:39:46] Een vervolgvraag van de heer Jansen.

[0:39:48] Ja, dank u voorzitter.

[0:39:49] Mijn collega zegt het werkt, maar het werkt dus niet.

[0:39:53] En dan moeten we ook nog geduld hebben.

[0:39:54] Hoe lang hebben we dan nog geduld als het aan D66 ligt?

[0:40:01] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:40:02] Het werkt niet, dat is niet te zeggen.

[0:40:05] Tenminste, dat is ook niet waar, want het werkt niet omdat we het nog niet hebben uitgevoerd.

[0:40:09] We hebben ons hier tot nu toe nog niet volledig aan gehouden.

[0:40:13] En als wij er wel aan gaan houden en alle onderzoeken wijzen dat uit en iedereen adviseert dat, dan gaat het wel werken.

[0:40:21] Dus laten we daar dus mee beginnen bij de afspraken uit te voeren zoals we die hebben gemaakt, die op goede gronden zijn gemaakt en dan gaat het ook werken.

[0:40:32] Goed.

[0:40:33] Heer Jansen, een korte vervolgvraag.

[0:40:35] Het nadeel is natuurlijk van de EU dat er heel veel landen bij zijn aangesloten en dat elk land zijn eigen tempo hanteert of het gewoon klakkeloos naar zich neerlegt.

[0:40:43] Dus mijn vraag blijft bij D66.

[0:40:45] Hoe gaan we daarmee dan om op het moment dat Nederlandse boeren of vissers worden geconfronteerd met een ongelijk speelveld omdat in andere landen men later daarmee komt dan wel het gewoon niet doet?

[0:40:58] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:40:59] Kijk, dat is ook het mooie van een Europese samenwerking.

[0:41:02] Die afspraken gelden voor ons en die gelden ook voor hen.

[0:41:04] En precies om die reden vroeg ik de minister natuurlijk daarnet om ook in te zetten op het hout van onze buren aan die afspraken.

[0:41:13] Want het is wel samen uit, samen thuis in de Europese Unie.

[0:41:17] Veel dank.

[0:41:17] U heeft nog een vraag, want dit kost iets.

[0:41:19] Hoeveel interrupties heb ik nog?

[0:41:22] U heeft er nog twee.

[0:41:27] Waar ik een beetje van in de waai raak bij D66 is dat aan de ene kant in het coalitieakkoord staat we omarmen al die omnibusvoorstellen die in onze ogen echt een enorme gevaar vormen voor ons milieu en gezondheid.

[0:41:39] Aan de andere kant hebben we ook een motie van onder andere D66 die zegt ik ga niet mee in dit omnibusvoorstel rondom

[0:41:44] de afzwakking van de regels rondom landbouwgif.

[0:41:49] Herhaalt D66 ook deze boodschap vandaag richting de staatssecretaris?

[0:41:52] Verzet je tegen deze vorm van het omnibus en bescherm nou onze gezondheid en milieu.

[0:41:56] Zorg ervoor dat er geen afzwakking komt van de regels rondom landbouwgif en toelating daarvan.

[0:42:01] Waar wij voor staan is voor een vereenvoudiging.

[0:42:10] Veel van de omnibussen hebben dat natuurlijk ook als basisdoelstelling.

[0:42:14] We hebben heel veel ingewikkelde regelgeving die elkaar soms tegenwerkt.

[0:42:18] Die gaan we vereenvoudigen.

[0:42:20] Ik ben het met lid Kostic eens — dat zeg ik via de voorzitter — dat dat natuurlijk niet moet leiden tot afzwakking.

[0:42:29] Dus dat is iets om ook heel scherp op te letten.

[0:42:31] Daarom geef ik dat vandaag ook aan de staatssecretaris en minister mee.

[0:42:35] Wees hier heel scherp op.

[0:42:36] Vereenvoudiging, ja.

[0:42:38] Hartstikke fijn.

[0:42:39] Afzwakking, nee.

[0:42:49] Ja, ik ben dan wel benieuwd hoe D60 daarop dan gaat toetsen en uiteindelijk ervoor gaat zorgen dat als we wel te ver gaan, dat dat er niet komt.

[0:42:57] Maar goed, laatste vraag over de bondindustrie.

[0:43:00] Is D60 het ook met ons eens dat we in Europa echt moeten blijven inzetten om einde aan die bondindustrie in plaats van inzetten, opstappen, regelgeving rondom zogenaamde dierenwelzijn?

[0:43:15] Ja, mevrouw Ferringa, BMC.

[0:43:19] Nou, dat is mooi kort.

[0:43:20] Ik ga even interruptie van mevrouw Bromet op mevrouw Vellinga-Beemsterboer.

[0:43:27] Ja, voorzitter.

[0:43:28] Nog even over die motie die ik met de collega van mevrouw Vellinga-Beemsterboer heb ingediend, mevrouw Pot, over die omnibus.

[0:43:37] Daarin hebben wij de regering verzocht om met een koppelgroep van andere

[0:43:42] EU-lidstaten in Brussel te pleiten voor voorstellen die de toelating van laagrisicomiddelen bevorderen en met klem te pleiten tegen voorstellingen die de status quo op de toelating van chemische en risicovolle middelen verzwakken.

[0:43:55] Is dat iets waar D66 nou nog steeds voor staat of is dat standpunt al verlaten?

[0:44:02] Dank u wel, voorzitter.

[0:44:05] Nee, daar staan we nog steeds voor.

[0:44:08] U zegt ook terecht dat het de motie van Pol Bromet was.

[0:44:11] Ik was bang dat ik er qua tijd niet uit zou komen, dus ik had het iets ingekort.

[0:44:14] Maar dat was van ons beiden en daar staan we voor.

[0:44:19] Mevrouw Bromet, volgens mij bent u toe aan uw eerste termijn.

[0:44:22] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:44:24] Het is goed om hier een keer met elkaar het debat te voeren.

[0:44:27] De eerste keer dat we met het nieuwe kabinet de inbreng voor de Landbouw- en Visserijraad bespreken.

[0:44:31] Meestal doen we dat schriftelijk, maar er gebeurt van alles op zee in Brussel en in Brussel, dus het is goed om het ook eens live te bespreken.

[0:44:38] GroenLinks PvdA verwacht dat dit kabinet een sterke groene stempel zet op de Europese onderhandeling.

[0:44:44] Want zonder gezonde zee is er geen vis en zonder gezonde bodem en goede waterkwaliteit heeft de landbouw geen toekomst.

[0:44:51] Maar ik kijk wel met een schuin oog naar wat er nu in Brussel gebeurt.

[0:44:55] Er liggen allemaal omnibuswetten voor ons klaar, zogenaamd om de regeldruk te verlagen.

[0:45:00] En wij maken ons daar wel zorgen over.

[0:45:02] Want we staan allemaal voor duidelijke regels, maar alle regels die ook niet voor niets zijn ingevoerd slopen, dat is geen doel op zich.

[0:45:12] Sterker nog, het maakt soms meer kapot dan het ons waard is.

[0:45:16] Het maakt van onze Europese afspraken een schietsgijf waar iedereen, samen met de lobby, zijn plasje over wil doen.

[0:45:23] Kwetsbaar dus en een reden voor GroenLinks PvdA voor een heleboel vragen.

[0:45:28] Welke prioriteiten legt dit nieuwe kabinet in de onderhandelingen over het gemeenschappelijk landbouwbeleid?

[0:45:34] Zijn die anders dan het vorige kabinet?

[0:45:36] Hoe kijkt de minister naar de herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid?

[0:45:40] Is hij het met mij eens dat publiek geld altijd ten goede moet komen aan publieke en juridisch bindende doelen?

[0:45:47] Hoe trekken de minister en de staatssecretaris op met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat die voor een gezonde bodem- en waterkwaliteit moet zorgen?

[0:45:55] Hoe is INW bij de voorbereiding van deze raad betrokken geweest?

[0:45:59] En hoe kijkt het nieuwe kabinet naar het gemeenschappelijk visserijbeleid?

[0:46:03] Een vraag over de omnibus over voedsel.

[0:46:06] Kunt u heel concreet maken hoe u met het nieuwe kabinet de motie pot bromet waar ik net al even over ga uitvoeren.

[0:46:15] Die motie vraagt dus om tegen voorstellen te zijn die meer chemische stoffen zouden toelaten.

[0:46:21] Voorzitter, de opa van mijn man die was visser in Katwijk.

[0:46:24] Kleineleen van de Plas, vaste familie van mevrouw van de Plas.

[0:46:29] Dus ook nog wat opmerkingen over visserij onderwerpen.

[0:46:34] Te beginnen met het briefje van de voorganger van de minister, Rummeni, die in zijn laatste week het polderoverleg in de vuilnisbak gooide, terwijl afgesproken is dat het kabinet samen met het Noordzeeoverleg bepaalt welke gebieden in de zee moeten worden gevrijwaard van bodemberoerende visserij.

[0:46:51] In 2030 moet dat 15% van de Noordzee zijn.

[0:46:55] Maar 1,2% van dit gebied is nog niet ingevuld en de heer Rummenie sloeg het advies van het Noordzeeoverleg af en schaarde zich achter het voorstel van de vissers.

[0:47:05] En dat is niet hoe wij de omgang met de polder voor ons zien.

[0:47:08] Het kabinet moet de polder serieus nemen.

[0:47:11] Kan de minister laten weten of hij het advies uit oktober van het Noordzeeoverleg steunt?

[0:47:16] En is hij van plan om het besluit van zijn voorganger terug te draaien en wanneer horen we dat?

[0:47:21] Voorzitter.

[0:47:22] Over de actualiteit met visserijonderwerpen.

[0:47:25] Er zijn een heleboel vissers die nu niet varen vanwege de brandstofprijzen.

[0:47:30] Slechts enkele van de kotters in Nederland zijn verduurzaamd, maar er is wel een subsidie van 40% beschikbaar van 550.000 euro per vaartuig.

[0:47:40] Ik wil eigenlijk aan de minister vragen hoe het staat met die subsidiepot.

[0:47:44] Dan de visfraude door Rusland.

[0:47:46] In het Financieel Dagblad lazen we begin maart dat er visfraude is door de Russische vloot.

[0:47:50] En met behulp van de Nederlandse reder SAIT Trade zou illegaal gevangen vis uit overbeviste regio's alsnog op de Europese markt belanden.

[0:48:00] En dat vinden wij onacceptabel.

[0:48:02] Hierdoor spekken we als Europese consument de oorlogskas van Poeting.

[0:48:06] En GroenLinks PvdA verwacht een heldere veroordeling van dit kabinet.

[0:48:11] Daarom mijn laatste vragen.

[0:48:13] Hoe reageert het kabinet op het bericht van het Financieel Dagblad?

[0:48:17] Zijn de bewindspersonen bereid om deze vorm van visfraude te veroordelen en hoe gaan ze dit aanpakken?

[0:48:22] En kunnen zij bij de Landbouwvisrijraad pleiten voor het dichten van dit geitenpaadje, zodat de Russische Federatie de zee niet meer kan overbevissen en zodat hun illegale gevangen vis niet meer in onze schappen ligt?

[0:48:34] Tot zover.

[0:48:34] Ik dank mevrouw Bromet en ik zie een vraag van mevrouw van der Plas van de BBW.

[0:48:41] Ja, voorzitter, vorige week werd ik al mevrouw Bromet genoemd in een debat.

[0:48:45] Nu hoor ik dat wij weliswaar aangetrouwd misschien wel DNA delen.

[0:48:50] Dus het wordt best wel een beetje eng, moet ik zeggen.

[0:48:57] Ik ben al, ik heb al DNA, is al een keer uitgezocht van Martine Meiland.

[0:49:02] 1% deel ik daarvan.

[0:49:04] Daar komt misschien nog wel de familie Bromet bij, dus mijn stamboom wordt heel bijzonder.

[0:49:11] Maar daar gaat deze interruptie natuurlijk niet over.

[0:49:14] Ik wilde mevrouw Bromet vragen, zij zei in het begin van haar betoog dat publiek geld ook naar publieke doelen moet en vindt mevrouw Bromet dat voedselproductie een publiek doel is.

[0:49:28] Mevrouw Bromet.

[0:49:30] Als je kijkt naar de geschiedenis van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, dan is na de Tweede Wereldoorlog de voedselvoorziening natuurlijk een van de primaire doelen geweest om die landbouwsubsidies te verstrekken.

[0:49:42] Maar als je kijkt naar de dag van vandaag, waar de aardappelprijs inmiddels onder de nul euro is gedaald en er dus ook een overschot van voedsel is, terwijl we hele grote milieuproblemen hebben,

[0:49:54] dan vind ik dat voedselvoorziening zeker prioriteit moet krijgen, maar altijd binnen de milieugrenzen.

[0:50:00] Dus zonder de natuur aan te tasten, met respect voor de afspraken die in Parijs gemaakt zijn over klimaatverandering, met respect voor de afspraken die in Europa gemaakt zijn over waterkwaliteit.

[0:50:12] Nou, dat gaat nog niet helemaal goed.

[0:50:14] Daar kunnen wij als overheid best bij helpen en dat doen we, wat GroenLinks PvdA betreft, met Europese landbouwsubsidies, maar altijd in die combinatie.

[0:50:22] Dus voedselproductie met bescherming van het milieu.

[0:50:27] Een vervolgvraag van mevrouw Van der Plas.

[0:50:30] Een lang antwoord, maar ik mag hier wel een klein beetje uit opmaken.

[0:50:33] Ik hoop dat voedselproductie wel degelijk een publiek doel is.

[0:50:37] Want we kunnen zoveel natuur hebben als we willen, maar met een lege maag gaat niemand wandelen in de natuur.

[0:50:42] Die gaat op zoek naar voedsel.

[0:50:46] Over de landbouwsubsidies.

[0:50:48] Nederland betaalt jaarlijks ongeveer 7,5 miljard euro aan de EU-begroting.

[0:50:53] En ongeveer 30% daarvan gaat naar het landbouwbeleid.

[0:50:57] Dus dat betekent dat Nederland grofweg 2 tot 2,5 miljard per jaar bijdraagt daaraan.

[0:51:04] En Nederlandse boeren ontvangen ongeveer 870 miljoen per jaar uit het CRP.

[0:51:09] Dus ja, er wordt altijd wel gedaan alsof boeren zoveel steun krijgen, maar eigenlijk valt dat wel mee.

[0:51:18] Als je de staartjes ziet, staat Nederland qua inkomensteun eigenlijk helemaal onderaan ten opzichte van andere landen, weet mevrouw Bromet dat.

[0:51:29] Ik mag hopen dat mevrouw Van der Plas ook ziet dat het juist voor de landbouw van groot belang is dat wij samenwerken in de Europese Unie en dat wij dat niet doen op eigen houtje als het kleine Nederland.

[0:51:40] Maar als daar anders over gedacht wordt, dan is dat waar wij over van mening verschillen.

[0:51:48] Kijk, ik vind het best dat er publiek geld, geld van u en mij, van ons allemaal, uitgegeven mag worden aan inkomensondersteuning.

[0:51:58] Maar als het een inkomen wordt, is het een ander verhaal.

[0:52:01] En dat heb ik niet zelf bedacht, maar dat is mijn verre volganger, Frank Futselaar van de SP, die altijd zei, 80.000 euro per jaar inkomenssteun is geen inkomenssteun, dat is een inkomen.

[0:52:12] En als daar tegenover staat dat er een heleboel maatschappelijke doelen bereikt worden op het gebied van natuur, water, klimaat, dan wil ik daar ook best wel voor openstaan.

[0:52:22] Ik ben niet bereid om nu met een meetlin te gaan kijken hoeveel wij afdragen als Nederland en hoeveel we daarvoor terugkrijgen.

[0:52:28] Dat past niet bij de solidaire gedachte die GroenLinks-PvdA altijd hoog in het vaan noemt.

[0:52:33] Dank u wel.

[0:52:34] Een korte constatering.

[0:52:39] Nederlandse boeren krijgen 10% van hun inkomen uit subsidies.

[0:52:45] Dat is geen inkomen.

[0:52:47] Daar kun je nauwelijks een inkomen noemen.

[0:52:49] Mevrouw Bromet.

[0:52:51] Ja, voorzitter, dat is een gemiddelde en dat is voor sommige boeren veel meer en voor sommigen veel minder.

[0:52:56] En er zijn een heleboel bedrijfsgroepen in Nederland die helemaal geen subsidie krijgen en ook maatschappelijke doelen nastreven.

[0:53:01] Dus ik zou zeggen, tel je zegeningen.

[0:53:04] Dank u wel.

[0:53:04] Ik ga naar de heer Jansen van de PVV.

[0:53:07] Dank voorzitter.

[0:53:08] Mijn vraag aan mevrouw Bromet van Groenings PvdA is.

[0:53:13] Pulskoffisserij, dat was een innovatieve ontwikkeling waar wij als Nederland zijnde het voortouw in namen.

[0:53:20] Is ook goed, als je kijkt naar bodemberoering, is ook goed qua brandstofverbruik.

[0:53:25] Nou hoorde ik mevrouw Bromet net zeggen, felvissers die kunnen niet uitvaren vanwege de gestegen brandstofprijzen.

[0:53:30] Mijn vraag aan mevrouw Bromet is, staat zij dan ook achter het pleidooi wat wij van de week hebben gehouden tijdens de begroting om Pulskoffisserij ook weer hoog op de agenda te zetten binnen de Europese Unie?

[0:53:43] Pulskoffiecerij is ook zo'n dossier waar Nederland een potje van heeft gemaakt.

[0:53:49] Wij hebben afspraken gemaakt met Europa over proeven daarmee.

[0:53:55] Daarin is Nederland alle grenzen van die afspraken overgegaan.

[0:53:59] Dat heeft tot heel veel irritatie geleid bij andere landen.

[0:54:02] en is uiteindelijk daarmee de hele Pulse Corps visserij in de nek omgedraaid.

[0:54:07] Dus het gaat erom dat je als Nederland niet de brutaliteit hebt om al die afspraken naast je neer te leggen en gewoon maar te doen wat zelf goed is voor jou, maar kijkt wat goed is voor het geheel en daarmee ook respect hebt voor bijvoorbeeld de kleine vissers in Frankrijk die zich hier het slachtoffer van voelden.

[0:54:24] Dus het is niet altijd eigenbelang alleen maar eerst.

[0:54:27] Ik vind het jammer dat dit experiment daarmee helemaal van tafel is gegooid.

[0:54:31] Dat is te wijten aan voorgaande kabinetten, die dus meer ruimte genomen hebben dan nodig was.

[0:54:35] En als dat niet was gebeurd, was het misschien nu nog gewoon een gangbare vorm van visserij geweest.

[0:54:39] Niet alleen voor Nederland, maar misschien ook wel voor andere landen.

[0:54:44] De volgende vraag van de heer Jansen.

[0:54:45] Ik ben wel van blij dat mevrouw Boromet zegt dat ik had gehoopt dat het anders was.

[0:54:50] Want dat deel ik met mevrouw Boromet.

[0:54:52] Alleen, de waarheid ligt natuurlijk wel iets anders.

[0:54:54] Want Frankrijk had namelijk helemaal geen geld om te investeren in een eigen vloot gebaseerd op Pulse Corps.

[0:54:59] En zij hebben toen de tijd een deal gesloten met een aantal Oost-Europese landen dat zij hun zouden steunen op het gebied van landbouw op het moment dat die landen tegen de Pulse Corps visserij zouden stemmen.

[0:55:08] Dat is de waarheid.

[0:55:09] En ik denk dat mevrouw Bromet dan ook nog even goed moet nalezen hoe zij dat heeft beleefd.

[0:55:13] Want dat is volgens mij precies wat officieel de manier is gegaan hoe Pulse Corps visserij op dat moment de nek is omgedraaid.

[0:55:20] Ja voorzitter, je kan wijzen naar andere landen en die zullen ook heus wel eens wat doen wat je niet bevalt, maar ik vind dat je allereerst altijd moet wijzen naar jezelf en Nederland heeft hier gewoon een hele slechte beurt gemaakt en daar hebben wij invloed op en dat is ontzettend jammer dat het zo gegaan is.

[0:55:35] U heeft nog een interruptie van de heer Van Duivenvoorde.

[0:55:39] Ja, mevrouw Bromet heeft natuurlijk gelijk dat Nederland er een potje van heeft gemaakt.

[0:55:42] We hebben dat helemaal verkeerd aangepakt.

[0:55:43] We zijn veel te enthousiast gaan vissen, maar dat is het verleden.

[0:55:47] Maar is mevrouw Bromet van mening dat het dus in de toekomst zo'n innovatieve technologie dat we ons wel moeten inzetten om dat opnieuw te implementeren in de visserij?

[0:55:54] Ook we hebben dat in het verleden verkeerd aangepakt.

[0:55:58] Nou, ik vind dat je daar best het gesprek over kan voeren in Europa, maar dat je daar allereerst de hand in eigen boeze moet steken, ook om te laten zien dat het je spijt en dat je weer een gunfactor krijgt.

[0:56:10] En dat geldt niet alleen voor dit dossier, dat geldt voor een heleboel andere dossiers in Nederland.

[0:56:14] waarbij er altijd heel makkelijk is geroepen van nou we doen het gewoon of we slaan met de vuist op tafel en waarbij Europa Nederland toch niet heel enthousiast ontvangt.

[0:56:24] Dat is een mooie taak voor de nieuwe minister om daar de relaties te herstellen en om ook weer vertrouwen te geven en dat is dus niet alleen nemen maar dat is soms ook iets geven.

[0:56:35] Dat is die solidaire gedachte waar ik het net over had.

[0:56:39] Ik onderschrijf deze nieuwe taak voor de minister om

[0:56:42] Het weer goed te maken in Europa voor de pulsvisserij.

[0:56:50] Dan ga ik naar mevrouw Van der Plas voor eerste termijn.

[0:56:57] Dank u wel, voorzitter.

[0:56:59] We leven in enorm onzekere tijden en oorlog laat ons op dit moment

[0:57:04] zien wat afhankelijkheid betekent.

[0:57:07] Aan de pomp, op de energierekening, prijzen schieten omhoog zonder dat we hier grip op hebben.

[0:57:15] En dat risico moeten we niet willen voor voedsel.

[0:57:17] Dus het is onbegrijpelijk wat hier in Nederland gebeurt dat onze voedselproductie wordt afgeschaald.

[0:57:25] Voorzitter, het mestprobleem zal ik nog een keer helder uitleggen.

[0:57:28] Boeren mogen per hectare een vaste hoeveelheid stikstof gebruiken.

[0:57:31] Dat zijn de gebruiksnormen.

[0:57:33] En die liggen al onder het niveau van de optimale opbrengst.

[0:57:37] En die normen veranderen niet zonder derogatie.

[0:57:40] En intussen verschalen de bodems massaal.

[0:57:44] De bron van stikstof, die verandert wel.

[0:57:46] En dat is minder dierlijke mest.

[0:57:49] Maar meer kunstmest.

[0:57:51] Kunstmest gemaakt met gas.

[0:57:54] Gas dat we importeren.

[0:57:57] Dus we ruilen hier in Nederland onze eigen waardevolle grondstoffen in voor de afhankelijkheid van het buitenland.

[0:58:04] Ik kan het niet uitleggen en in Nederland niemand snapt dit.

[0:58:08] Er wordt al gezegd dat dit nodig is voor de waterkwaliteit, maar het beeld is veel genuanceerder.

[0:58:13] Op grote delen van Nederland zijn het nauwelijks overschrijdingen en problemen zijn vaak lokaal en oppervlakkig.

[0:58:20] Toch wordt Nederland over één kamp geschoren.

[0:58:23] Waarom wijst de minister geen gebieden aan waar wel met meer dierlijke gemest gewerkt kan worden?

[0:58:29] Kan een minister voor de eerstvolgende Landbouw- en Visserijraad een diverse punt, dat is een agendapunt aan het einde van de vergadering,

[0:58:36] die niet op de formele agenda stond, een diverse punt aandragen over onze Europese afhankelijkheid van kunstmest door de gedwongen beperking van het gebruik van dierlijke mest.

[0:58:47] En kan de minister tot slot volzetten op het terugkrijgen van derogatie zodat we minder afhankelijk gaan worden van kunstmest en dus van gas?

[0:58:58] En wat kan de minister nog meer doen om onze agrarische sectoren te helpen nu door de oorlog in het Midden-Oosten alle kosten oplopen?

[0:59:08] Want in Europa zien we nu gelukkig een andere beweging dan in Nederland.

[0:59:12] Het Europees Parlement kiest voor innovatie, kringlopen en het benutten van dierlijke mest en niet voor gedwongen krimp.

[0:59:18] En afgelopen week heeft het Europees Parlement een rapport aangenomen.

[0:59:22] mede van Jessica van Leeuwen, Europarlementariër van de BBB, dat deze koers bevestigt.

[0:59:28] En tegelijk investeren landen als Roemenië miljoenen euro's Europees belastinggeld om hun veestapel uit te breiden en hun voedselproductie te versterken.

[0:59:38] Dus waar Nederland krimpt, wordt in Oost-Europa op kosten van de Nederlandse belastingbetaler uitgebreid.

[0:59:45] Kan de minister dit verklaren?

[0:59:46] En kan de minister in Europa het gesprek aangaan over de opschaling

[0:59:50] van de productie in Oost-Europa ten koste van onze eigen boeren.

[0:59:55] Voorzitter, de visserij.

[1:00:00] Europa zet in op een klimaatneutrale visserijsector in 2050.

[1:00:04] Maar als we doorgaan met het afbreken van onze eigen sector, blijft er straks alleen nog maar importvis over.

[1:00:10] En die is echt niet duurzamer dan onze eigen vis.

[1:00:13] De helft van onze vissers ligt nu al voor de kant vanwege de sterk gestegen brandstofprijzen.

[1:00:19] En als de pulsvisserij niet onterecht was verboden, dan hadden deze vissers nog gewoon kunnen blijven vissen.

[1:00:25] Waar blijft de steun voor onze vissers vanwege de sterk gestegen brandstofprijzen?

[1:00:29] Want onze eigen nationale voedselvoorziening komt zo.

[1:00:33] in gevaar.

[1:00:34] Ik ben bijna koud, zou ik hem even mogen afmaken?

[1:00:35] Als u nog twee zinnen, drie zinnen mag, dan gaan we naar mevrouw Bromet.

[1:00:39] Met grote letters, 18 punten letter.

[1:00:45] Voorzitter, we hebben hier een prachtig visserijsector en een duurzaam product, maar door beleid eten we straks alleen nog maar vis van de andere kant van de wereld en zijn onze visserijgemeenschappen na eeuwen verdwenen.

[1:00:57] En dat is echt niet uit te leggen.

[1:00:59] Waar blijft onze strategische voedselautonomie?

[1:01:02] Wat gaat de staatssecretaris specifiek doen om onze vissers te helpen, zeker nu de diesel zo duur is geworden?

[1:01:08] En gaat hij in Europa pleiten voor noodmaatregelen?

[1:01:11] En tot slot gaat de staatssecretaris zich er ook zo snel mogelijk voor inzetten om het pilsverbod terug te draaien?

[1:01:18] En wil de staatssecretaris dan de toezegging doen om alles in het werk te stellen om onze visserij te steunen?

[1:01:24] met noodmaatregelen.

[1:01:26] Ik dank u wel.

[1:01:27] En dan ga ik naar mevrouw Bromet voor uw vraag aan mevrouw Van der Plas.

[1:01:31] Ja, voorzitter.

[1:01:31] Als je nu een elektrische auto hebt en zonnepanelen, dan rij je gratis.

[1:01:36] En als je een visserskotter hebt die je helemaal aangepast hebt aan de klimaatdoelen, dan heb je helemaal geen probleem met gestegen brandstofprijzen.

[1:01:44] Hoe kijkt mevrouw Van der Plas naar die verduurzaming in het licht van die afhankelijkheid van fossiele brandstoffen van andere landen?

[1:01:52] Want zolang je afhankelijk blijft van olie voor je schip, blijf je ook afhankelijk van dit soort fluctuaties op de wereldmarkt.

[1:02:04] Begrijp ik nou dat mevrouw Bromet pleit voor elektrische kotters?

[1:02:09] Want ik ben dan benieuwd waar die laadpalen op zee staan.

[1:02:13] Er zijn voorbeelden van elektrische kotters die gedeeltelijk elektrisch zijn en die 90% minder brandstofverbruik hebben.

[1:02:22] Dat zijn echte koplopers in de sector.

[1:02:24] Er zijn subsidies beschikbaar, heb ik net ook al verteld, tot 40% van de financiering, 550.000 euro.

[1:02:33] Dat zou mevrouw Van der Plast toch aan moeten spreken, want dit is de tweede energiecrisis en er zullen misschien nog wel vele volgen.

[1:02:39] En waarom zou je je afhankelijk maken

[1:02:41] van regimes in het Midden-Oosten, van Amerika, van Rusland, als je het gewoon zelf op kan werken met zon en wind.

[1:02:51] Dank u, mevrouw Van der Plas.

[1:02:52] Nou, voorzitter, wij gaan Nederland niet volplempen met zonnepanelen en windmolenparken.

[1:02:58] Dat lijkt mij geen goed idee.

[1:03:02] Ik hoor mevrouw Bromet ook zeggen dat het gratis is om elektrisch te rijden.

[1:03:05] Nou, volgens mij moet je gewoon betalen daarvoor.

[1:03:07] Volgens mij niet gratis.

[1:03:09] En afhankelijk maken.

[1:03:13] Kijk, dan zou ik willen zeggen, als mevrouw Bromet dan zo'n fan is van je niet afhankelijk maken, ben ik ook, maar waarom laten we ons dan afhankelijk maken van kunstmest?

[1:03:24] Waarom is hier iedereen in de Kamer geweest, met uitzondering van een paar partijen,

[1:03:29] Die hebben gezegd derogatie afschaffen, dat is echt geen goed idee.

[1:03:33] Daar moeten we keihard voor strijden om de derogatie te behouden.

[1:03:38] Want wat wij nu doen is een volledig organisch product en dat is mest.

[1:03:42] En dat gaan wij nu inruilen, dierlijke mest, voor kunstmest.

[1:03:48] Dus dan zou ik mevrouw Bromet graag aan mijn zijde willen vinden om ervoor te zorgen dat wij weer meer stikstof uit dierlijke mest op ons land kunnen brengen.

[1:03:57] Ik heb het net al gezegd, de bodems versralen op dit moment massaal.

[1:04:03] Ja, mevrouw Bromet, u bent door interrupties heen.

[1:04:06] Helaas.

[1:04:06] Dus we zullen het nooit weten, of misschien wel, maar dan een andere keer of in de tweede termijn.

[1:04:10] Nou, we gaan aan de familieverjaardag binnenkort.

[1:04:12] Nou, ik wou net zeggen.

[1:04:14] Wordt nog gezellig.

[1:04:15] En ondertussen ga ik naar de laatste spreker van deze middag.

[1:04:19] In ieder geval in deze termijn de heer Van Duivenvoorde van Forum voor Democratie.

[1:04:23] Ga uw gang.

[1:04:24] Het is een beetje wennen om aan dezelfde rij te zitten.

[1:04:27] Ik weet niet goed waar ik naartoe moet kijken terwijl ik praat, maar dat komt vast goed.

[1:04:31] Voorzitter.

[1:04:34] Nederland is een land van de zee.

[1:04:37] Aan het einde van de zeventiende eeuw zijn we daar misschien iets te veel op gericht geweest, maar over het algemeen was het onze kracht.

[1:04:42] Van het verkennen van de wereld langs de Kaap naar Indië om handel te drijven, tot de Urker, Volendammer en Katwijker die vis vingen om onze bevolking te voeden en om mee te handelen.

[1:04:52] Die traditie staat vandaag onder druk.

[1:04:54] Waar de Europese Unie de pulsvisdraai slechts een kort bestaan heeft gegund, maar dat wordt beter in de toekomst hopen we, staan nu ook de visdraai in brede zin onder druk en met name de makreelvissers.

[1:05:04] Voorzitter, in een periode van sterke groei van de makreelpopulatie, even een korte geschiedenis, verschoven ook het leefgebied van de makreel.

[1:05:11] De vis trok naar water waar zij voorheen nauwelijks voorkwam, dichtbij de kusten van Noorwegen, IJsland en Ferreur.

[1:05:17] Dat ze dus op makreel gingen vissen werd geaccepteerd, maar die populatie daalde weer en trok zich terug.

[1:05:22] Voor deze landen was het inmiddels een belangrijke inkomstenbron geworden en dat gaven zij niet zomaar gewonnen.

[1:05:26] En daar ligt het kern van het conflict dat ik nu even ter sprake wil brengen.

[1:05:30] Om die spanning te beheersen worden internationale afspraken gemaakt over hoeveel gevangen mag worden.

[1:05:34] Het wetenschappelijk instituut ICIS adviseert daarbij over de totale toegestaande vangst, het zogeheten THC.

[1:05:41] ICIS werkt daarbij met bandbreedtes en onzekerheidsmarges in de populatieschatting.

[1:05:45] En binnen die bandbreedte kun je conservatieve of minder conservatieve rekenen.

[1:05:50] Voorzitter, de huidige situatie.

[1:05:51] De ICS heeft voor meerdere scenario's de aanbevolen totale toegestane vangst van makreel uitgewerkt.

[1:05:57] De EU kiest erbij voor het meest negatieve scenario wat neerkomt op een krimp van de TSC van ongeveer 70%.

[1:06:04] Tegelijkertijd hanteren Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk, IJsland en Ferreur een minder negatief scenario met een krimp van 48%.

[1:06:12] Voor de Nederlandse vissers betekent dit concreet een quotabeperking van circa 69 procent.

[1:06:17] Daarmee ontstaat een fundamenteel ongelijk speelveld.

[1:06:19] Kotters, vissers, de verwerkende industrie, scheepsbouw, hele kusgemeenschappen worden hierdoor geraakt.

[1:06:25] De Europese visserij wordt aanzienlijk zwaarder beperkt dan de concurrentie buiten de Unie.

[1:06:29] Maar het probleem zit niet alleen in de omvang van de vangst, tegelijkertijd staat ook de verdeling onder druk.

[1:06:34] Deze verdeling van vangstrechten is historisch gegroeid en op basis daarvan heeft de EU een aandeel van ongeveer

[1:06:40] 23% in de makreelvangst.

[1:06:43] Wat zien we nu?

[1:06:44] Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk, IJsland en de Verreur hebben na onderlinge afspraken inmiddels 80% van de vangst naar zich toegetrokken.

[1:06:51] Daardoor blijft er nog slechts 20% over voor onder andere de EU, Groenland en Rusland, die ook veel meer vis dan natuurlijk is afgesproken.

[1:06:58] Dus de EU heeft recht op 23% voor zichzelf en moet nu 20% delen met andere landen.

[1:07:03] De EU daalt feitelijk onder haar historisch aandeel, terwijl andere landen daar ruim boven gaan zitten.

[1:07:08] De visdrui wordt niet alleen zwaarder beperkt, maar krijgt ook nog eens een kleiner deel van de overgebleven vangst.

[1:07:12] Voorzitter, als vissers en bedrijven jarenlang hebben geïnvesteerd op basis van die historische rechten, als complete kunstgemeenschappen daarop zijn ingericht, dan mag je verwachten dat de EU die positie ook verdedigt.

[1:07:23] Maar op 5 en 6 maart is er opnieuw overleg geweest, voorgezeten door de EU, en wederom was dat zonder resultaat.

[1:07:28] Ik ga afronden.

[1:07:29] Er zijn drie dingen nodig, maar ik ga gewoon gelijk naar mijn vragen toe, want die zijn het belangrijkst.

[1:07:33] Daarom vraag ik, is de minister of de staatssecretaris, is hij bereid zich in Brussel in te zetten voor bijstelling naar het minder negatieve scenario?

[1:07:41] Is hij bereid vasthouden aan het historische aandeel van 23 procent?

[1:07:45] En is hij bereid om, als andere landen dat blijven blokkeren, ook zwaardere maatregelen te overwegen?

[1:07:49] Zo ja, welke?

[1:07:50] En zo nee, waarom niet?

[1:07:51] Voorzitter, Nederlandse vissers hebben de afgelopen jaren al meer dan genoeg moeten inleveren.

[1:07:55] Nu is het moment om hun positie daadwerkelijk te verdedigen.

[1:07:58] Handhaaf dat historische aandeel.

[1:07:59] Zorg voor een gelijk speelveld.

[1:08:01] En voorkom dat de Europese visterij opnieuw eenzijdig de rekening betaalt.

[1:08:06] Dank u wel aan de heer Van Duivenvoorde.

[1:08:08] Ik kijk even naar mevrouw Den Hollander, want ze had een vraag aan u.

[1:08:12] Ik was benieuwd of de heer Van Duivenvoorde deelt met de VVD dat het belangrijk is dat we als EU-landen gezamenlijk optrekken tegen belangen van andere landen.

[1:08:21] De heer Van Duivenvoorde.

[1:08:24] Ik denk dat het niet universeel is, maar in sommige concrete gevallen kan dat belangrijk zijn.

[1:08:30] En ik denk dat het nu belangrijk is dat de EU, dus dat wij onze belangen verdedigen in de EU, en dat de EU daarmee ook onze belangen verdedigt tegenover landen die niet bij de EU horen.

[1:08:38] Dat kan soms noodzakelijk zijn.

[1:08:42] Klopt dan mijn veronderstelling niet dat de partij van de heer Van Duivenvoorde eigenlijk überhaupt is tegen de EU als instituut en daarom ook hier vraagtekens bij zou moeten zetten?

[1:08:51] De heer Van Duivenvoorde.

[1:08:53] Ik denk dat we nu twee discussies door elkaar gaan lopen.

[1:08:55] We hebben een politiek filosofische discussie over het fundament van de EU en wat we daarvan vinden.

[1:08:58] En daar ga ik heel graag over in discussie met u of met mevrouw de Hollander.

[1:09:02] Maar nu gaat gewoon dit is het speelveld dat er is.

[1:09:04] Dit is de werkelijkheid die er is.

[1:09:05] Dit is de politieke situatie die er is.

[1:09:07] En daarbinnen maak ik op dit moment gebruik van de mogelijkheden van de EU om de Nederlandse rederijen te verdedigen.

[1:09:14] Tot slot mevrouw Den Hollande, als het niet gaat over de politieke filosofie van de partij hier aan tafel, maar over de Visserijraad.

[1:09:23] Voorzitter, ik wil juist constateren dat het goed is om te horen dat ondanks een andere politiek-filosofische inzet toch het belang van de EU hier gedeeld wordt.

[1:09:31] Dank u wel.

[1:09:32] Vooral het belang van onze reederijen.

[1:09:35] Goed.

[1:09:36] Ik kijk nog even de kring rond.

[1:09:38] Het is niet het geval.

[1:09:39] Ja, toch nog eentje van mevrouw Van der Plas.

[1:09:42] Nou, niet zo tof.

[1:09:43] De heer Van Duivenvoorde, ik ben in mijn inbreng vergeten u te feliciteren met het voorzitterschap.

[1:09:50] Ik vind het altijd zo netjes om te doen.

[1:09:51] Het kwam ook een beetje omdat ik er wat later binnenkwam, maar bij deze.

[1:09:55] Heel hartelijk dank.

[1:09:57] Nu kom ik natuurlijk enorm onaardig over, maar dit is ook de eerste keer dat ik een nieuwe voorzitter heb.

[1:10:03] Het is u vergeven.

[1:10:05] Ik kijk even naar de bewindspersoon.

[1:10:07] U heeft heel wat gehoord.

[1:10:09] Een uur en tien minuten spreek, tekst en een heel aantal vragen.

[1:10:13] Hoeveel tijd denkt u nodig te hebben?

[1:10:19] Vijf over half.

[1:10:20] Vijf over half.

[1:10:21] Vijf over half het is.

[1:10:22] Ik zie u graag om vijf over half terug voor de beantwoording van de eerste termijn van de zijde van de regering.

[1:26:28] Ik vreeg dan die moeders ook weer naar boven.

[1:36:20] Goed, beste mensen.

[1:36:22] Het is zeven minuten over half vier.

[1:36:26] Dus dat betekent dat wij rap gaan beginnen aan de eerste termijn van de minister.

[1:36:32] Ik ga beide bewindspersonen vragen de inleidingen beknop te houden en zo snel mogelijk over te gaan op de beantwoording van de vragen.

[1:36:40] En mij ook even vertellen in hoeveel blokjes en welke blokjes u werkt, zodat de leden van de commissie dat kunnen meeschrijven en weten waar we zo ongeveer zitten in de routeplanning en of ze hun interruptie moeten plegen of niet.

[1:36:54] Kijk ik even naar de leden van de commissie.

[1:36:56] U heeft wederom vier interrupties.

[1:36:58] Interrupties korter dan 30 seconden gelden niet.

[1:37:01] Interrupties langer dan 30 seconden tellen dubbel.

[1:37:05] Nou, volgens mij hebben we dan het spoorboekje.

[1:37:07] En u heeft straks, maar dat kunt u later doen, straks 1 minuut 20, maar dat is voor zometeen.

[1:37:12] Ik kijk denk ik eerst naar de minister.

[1:37:14] Voorzitter, mag ik één vraag stellen?

[1:37:15] Zeker.

[1:37:16] De interruptie, zit dan één interruptie in één termijn, 30 seconden, of is die in drie termijnen opgeteld, 30 seconden?

[1:37:21] Elke vraag die u stelt, daar gaan we een timer mee laten lopen.

[1:37:26] Hij telt niet als u korter is dan 30 seconden en hij telt dubbel als u langer.

[1:37:29] Dus op het moment dat u uw microfoon aanzet, of dat nou een vervolgvraag is of niet, gaat de teller lopen en ik hou u strak in gaten, meneer Jansen.

[1:37:36] Het lijkt bijna een spelshow, voorzitter.

[1:37:41] De blokjes, ik heb er vier.

[1:37:43] Een hele korte inleidende spreektekst.

[1:37:46] Dan ga ik wat in op het GLB en generatieverduing waar wat vragen over zijn gesteld.

[1:37:51] Dan ga ik in op de vragen over de visie landbouw en voedsel van de Europese Commissie.

[1:37:55] En dan heb ik nog een blokje met wat overige vragen.

[1:38:02] Om het compleet te maken, een nog kortere inleiding aan de minister.

[1:38:06] Het blokje gewasbescherming, het blokje visserij en dan een blokje overig waar onder andere ook de eiwitstrategie en de vleesbenaming in zitten.

[1:38:17] Dan gaan we die timer voorzetten, wie de kortste inleiding heeft.

[1:38:21] Nee, het werd al door een paar commissieleden gezegd, de aanstaande Landbouw- en Visserijraad op 30 maart is voor de staatssecretaris en voor mijzelf de eerste kennismaking met Brussel.

[1:38:32] En wij willen ook graag als kabinet een constructieve en leidende rol weer gaan spelen in de EU, om samen tot bestendige oplossingen en keuzes te komen voor de landbouwsector, de visserijsector en de natuur.

[1:38:44] En op een aantal Europese dossiers, en met name waar ze op het snijvlak zitten van landbouw, natuur, ruimteordening, heeft Nederland de laatste jaren onvoldoende stappen genomen die het moest nemen.

[1:38:55] En de Europese Commissie heeft ook meermaals aangegeven van Nederland te verwachten dat we ons aan afspraken en wettelijke verplichtingen houden.

[1:39:04] En daarom zie ik het ook als belangrijke opgave van mij om de relaties met de Europese Commissie te verbeteren.

[1:39:11] Ik zie er enorm naar uit om zondagavond al met de staatssecretaris richting Brussel te gaan en kennis te maken met onze collega-ministers en ministers van EU-lidstaten.

[1:39:24] We gaan ook kennis maken met eurocommissaris Roswell en eurocommissaris Hansen voor landbouw.

[1:39:30] En wij zetten in de EU in op een toekomstbestendig land- en tuinbouw- en visserijsector, een sterke natuur- en biodiversiteit en een innovatief voedselsysteem.

[1:39:42] Het is positief, en er werd al een paar keer nagevraagd, dat de visie voor landbouw en voedsel van de Europese Commissie op de agenda voor deze raad staat.

[1:39:51] De visie biedt wat ons betreft verdere kansen voor het versterken van de positie van de boer, voor het stimuleren van jonge boeren, werd ook al naar gerefereerd, en het boog van voedselzekerheid.

[1:40:01] En om op deze onderwerpen ook stappen te kunnen zetten, is innovatie essentieel.

[1:40:06] En dat geeft de Commissie ook aan in deze visie.

[1:40:09] Ik zie het als mijn taak om bruggen te bouwen tussen lidstaten die ver uit elkaar liggen, zodat we samen tot een mooi Europees landbouw- en natuurbeleid komen.

[1:40:17] En we gaan dan ook coalities smeden met andere lidstaten, wat ik zei in gesprek met eurocommissarissen, de rapporteurs van LVVN dossiers in het Europese parlement en met relevante europarlementariërs.

[1:40:29] En dat was mijn blokje inleiding, voorzitter.

[1:40:31] Dan ga ik nu verder met de vragen over GLB en generatievernieuwing.

[1:40:36] maar niet nadat u een aantal vragen beantwoord heeft.

[1:40:38] En dan begin ik bij mevrouw Van der Plas.

[1:40:41] Ja, voorzitter.

[1:40:42] Het oude mantra is weer terug.

[1:40:44] Brussel is boos op ons omdat ze ons niet aan de afspraken houden.

[1:40:47] Dit hebben we hier de afgelopen jaren heel vaak gehoord, behalve in de periode dat we zelf in het kabinet zaten.

[1:40:52] omdat wij gewoon zelf gewoon afspraken maken die boven Europese wetgeving omgaan, die gewoon onhaalbaar en onnatuurbaar zijn.

[1:41:01] En dan zegt Brussel van ja, je hebt zelf gezegd dat je het zou doen en dat doe je het niet.

[1:41:05] En nou zoek het nu lekker maar uit, om het even plat te zeggen.

[1:41:08] Weet de minister dat?

[1:41:10] Ja, voorzitter, dat is een manier hoe je het neer kunt zetten.

[1:41:14] Wat ik heb bedoeld te zeggen is dat als je geeft, kun je ook af en toe wat nemen.

[1:41:18] En ik denk dat Nederland daar een andere houding, een andere rol zou moeten aannemen om te zorgen dat als we laten zien wat onze plannen zijn, waar we vorige week ook een lang debat over hebben gehad, dat we dan ook van Brussel wat kunnen vragen.

[1:41:30] En dat we van Brussel weer kunnen vragen om af en toe flexibiliteit, af en toe in voorstellen meer met Nederland mee te denken.

[1:41:35] En dat zie ik als mijn rol.

[1:41:39] Mevrouw Van der Plas.

[1:41:41] Vindt de minister niet dat wij gewoon onze wurg in onze eigen regel en wetgeving en het wij onszelf dus moeilijk maken?

[1:41:50] Nee, voorzitter.

[1:41:51] Ik denk dat we niet voor niets gezamenlijke regels, gezamenlijke visies hebben in Brussel.

[1:41:57] En ik zie dat als een verstijking voor ook voor Nederland.

[1:42:01] Mevrouw Den Hollander.

[1:42:04] Voorzitter, er stond van de week in het nieuws iets over Eurocommissaris Hansen die de mestregelgeving wil aanpakken.

[1:42:11] Is de minister daarvan op de hoogte en gaat hij daarover ook in gesprek met de Eurocommissaris?

[1:42:16] Ja, voorzitter, de Eurocommissaris Hansen is een van de belangrijkste fururen die ik wil ontmoeten, waar ik kennis mee wil maken.

[1:42:24] Ik wil daar uitstralen dat wij plannen hebben om andere waterkwaliteit en dergelijke te verbeteren, dus wat laten zien van Nederland.

[1:42:31] En ik zal ook vragen naar hoe hij dit artikel dan ook inschat en hoe hij naar Nederland kijkt als we ons weer van die goede kant laten zien.

[1:42:44] Ja, voorzitter, natuurlijk de vervolgvraag.

[1:42:46] Gaat de minister dan ook weer pleiten voor een derogatie maatregel die ons enorm kan helpen?

[1:42:54] Dat is inderdaad een discussie die de heer Jansen en ik vorige week ook hebben gehad.

[1:42:58] Mevrouw van der Plas heeft er net ook nog naar gevraagd, dus daar kom ik zo ook nog even op terug.

[1:43:04] En dan ga ik verder met GLB-generatievernieuwing.

[1:43:08] De heer Lohman zat er een aantal vragen over.

[1:43:12] over het nieuwe GLB, generatievernieuwing en de ruimte die we hebben voor invulling.

[1:43:18] In algemene zin beoordeel ik de plannen van de commissie ook voor generatievernieuwing als positief.

[1:43:24] Ik zie ook dat zij dat een belangrijke prioriteit vinden en ook ik zet mij in voor een toekomstig GLB waar juist bedrijfsopvolging en generatievernieuwing een topprioriteit is.

[1:43:35] Ik verwelkom ook die strategie van de Europese Commissie hierop, omdat generatievernieuwing ook de voedselzekerheid en de vitaliteit van het platteland voor de lange termijn garanderen.

[1:43:45] En daarom steun ik ook de oproep, en daar is het in het begrotingsdebat ook over gegaan, om voldoende GLB-budget ook voor jonge boeren vrij te maken en richting die 6% te streven.

[1:43:55] Ik zie ook dat we daar zelf ook met vestigingssteun ook echt positieve invulling aan geven.

[1:44:01] Ik heb op mijn werkbezoek in Omme ook nog gehoord dat daar, dat jonge boeren daar ook echt die 80.000 euro daar echt wat aan hebben.

[1:44:11] Er werd ook gevraagd, wat zijn dan risico's?

[1:44:14] Nou, risico's zijn dan ook hoge overnamesommen en hoge kosten in het eerste jaar voor jonge boeren na bedrijfsovername.

[1:44:21] Dat zie ik wel echt als een drempel.

[1:44:23] Dus daar zullen we echt dat streven naar die 6% en wat we daarvoor doen zodanig mee moeten nemen en ook een onderdeel moeten maken van onze regionale partnerschapsplannen.

[1:44:35] Dan ga ik naar de vraag van mevrouw Den Hollander over de ruimte voor de ecoregeling.

[1:44:43] Ik wil de toekomstige GLB zoveel mogelijk, en dat is ook deels een antwoord op andere vragen, denk ik, zoveel mogelijk doelgericht inzetten.

[1:44:50] Want daar waar Europese middelen het verschil kunnen maken, daar wil ik ze ook voor gebruiken.

[1:44:55] En dan denk ik ook aan de ecoregeling.

[1:44:57] Ik noem ook even nog de motie Holman, die is ingediend in de Kamer, waar juist ook andere collega's in Europa meenemen en meekrijgen in bijvoorbeeld zo'n ecoregeling, om daar een groter deel van het GLB ook aan uit te geven.

[1:45:10] Die breng ik ook graag nog even in herinnering.

[1:45:13] En dat is juist omdat we boeren ook willen beter kunnen belonen voor de diensten die zij leveren voor natuur, milieu, klimaat en ondersteuning bij grote opgaven die we hebben.

[1:45:24] En dan kom ik bij de vraag van de heer Jansen over toekomstig GLB.

[1:45:27] De vraag was hoeveel geld er daadwerkelijk bij de boeren terecht komt.

[1:45:33] Het is geen geheim dat wij ons in willen zetten voor een efficiënt en zo goed mogelijk inzet van die Europese middelen.

[1:45:40] En daarbij is het van dit kabinet, maar ook van voorgaande kabinetten, altijd het streven geweest om die uitvoeringskosten die daarmee gepaard gaan, zo laag mogelijk te houden, zodat uiteindelijk het geld ook echt gewoon kan landen op dat boerenerf en dat het ook zo'n groot mogelijk deel terechtkomt bij boeren en bij andere begunstigen, zoals terreinbeherende organisaties en andere groepen op het platteland.

[1:46:05] Een interruptie van de heer Jansen.

[1:46:06] Een hele korte interruptie, voorzitter.

[1:46:08] Heeft de minister dan ook een streefbedrag waar hij zelf als Nederlandse zijnde streeft om van die totale 427 miljard binnen te kunnen halen?

[1:46:18] Ik heb geen streefbedrag, maar op mijn werkbezoek deze week gezien dat bijvoorbeeld Boeren Natuur ontzettend efficiënt ook dit soort gelden weg kan zetten, dat moet ik zeggen, met een eigen systeem.

[1:46:30] Dus ik vind het wel heel erg mooi om dit soort ontwikkelingen eigenlijk van collectieven, die ze blijkbaar heel erg efficiënt kunnen uitvoeren, om die ervaringen mee te nemen en als ze geschikt zijn ook aan mijn collega's in Brussel te laten zien.

[1:46:45] De volgende vraag van de heer Jansen.

[1:46:46] Dat snap ik, voorzitter.

[1:46:48] Wij zijn netto betaler en een van de grootste klachten is altijd dat wij meer wegbrengen dan dat we terughalen.

[1:46:55] Hoe gaat de minister dit anders doen dan zijn eventuele voorgangers, waardoor we toch uiteindelijk netto meer overhouden voor onze sector?

[1:47:02] Tot slot de minister.

[1:47:03] Dat is geen streven van dit kabinet.

[1:47:05] De streven van het kabinet is om te zorgen dat we een modern MFK en dus ook een moderne vormgeving van die regionale partnerschapsplannen hebben, waarbij de oog is voor modernisering.

[1:47:19] Het doel van het kabinet om zoveel mogelijk geld naar Nederland te halen en om tevreden te zijn met hoe we het nu doen.

[1:47:24] Dus die modernisering van hoe de gelden nu aan ons toekomen en ook scherp zijn op onze aftracht, dat is wat dit kabinet wil.

[1:47:35] Vervolgt uw beantwoording, minister.

[1:47:36] Ja, dan kom ik op vraag van mevrouw Bromet over de prioriteiten die het nieuwe kabinet in onderhandelingen over het GLB legt en of die anders zijn dan het vorige kabinet.

[1:47:46] Kijk, we blijven van mening ook dat het GLB moet bijdragen aan een weerbare en economisch toekomstbeschermde sector.

[1:47:53] En dat we publieke gelden ook daarin moeten zetten waar ze het meeste verschil kunnen maken.

[1:47:58] En dat zijn wat mij betreft ook bij zaken die door de markt onvoldoende worden beloond.

[1:48:03] En dan denk ik aan natuur en milieu.

[1:48:05] En daar zal de Kamer en de commissie ook zien dat ik daar meer op in zou zetten om ook, zoals ik net aangaf, in lijn met motie Holman ook meer doelen te belonen die natuur en milieu ook ondersteunen.

[1:48:20] U heeft daar een vraag over van mevrouw Bromet.

[1:48:24] Ja, voorzitter, want de discussie gaat dan heel vaak over hectarepremie, dus gewoon geld omdat je grond hebt of een tegenprestatie.

[1:48:31] En ik begrijp uit het antwoord van de minister dat het om dat laatste zal gaan.

[1:48:35] Ja, voorzitter, waarbij dat mijn focus is, maar waarbij ik ook de balans wil bewaren tussen hoe andere lidstaten dat doen.

[1:48:43] Als zij daar heel veel aandacht voor hebben en heel veel geld voor inkomensteun inzetten, moeten we ons daar gewacht van maken.

[1:48:52] Maar mijn doel is om ook andere Europese collega's te overtuigen dat juist het belonen van doelen die niet door de markt worden beloond, dat dat de maximale prioriteit heeft.

[1:49:03] De volgende vraag van mevrouw Bromet.

[1:49:05] Voorzitter, ik begrijp dat voor de inzet van de minister in Brussel, maar voor het nationaal plan in Nederland dat geïmplementeerd zou moeten, gemaakt zou moeten worden, geldt dus wel die milieudoelen.

[1:49:15] Ja, voorzitter, dat is inderdaad mijn focus, waarbij ik ook gewoon in het achterhoofd wil houden hoe andere landen het doen.

[1:49:22] Maar mijn focus is om de prestaties die door de markt onvoldoende worden beloond, om die in ons eigen programma zoveel mogelijk terug te laten komen.

[1:49:32] En dan is er nog een vraag van mevrouw Boromet, voorzitter, hoe we kijken naar de herziening van het GLB en of ik het met haar eens ben dat publiek geld altijd ten goede moet komen van publieke doelen.

[1:49:43] Ja, en dat heb ik net al enigszins proberen te antwoorden.

[1:49:46] Wat mij betreft is dat zo.

[1:49:49] Moeten die publieke gelden ook voor publieke doelen in aanmerking komen?

[1:49:54] Dan ga ik naar het blokje visie op landbouw en voedsel.

[1:49:59] Vraagt mevrouw Den Hollander over de eerste resultaten van de Europese visie op voedsel en landbouw en op welke onderwerpen wij vinden, ik vind dat versnelling nodig is.

[1:50:10] Ik had net al aangegeven dat ik de eerste resultaten van die visie positief vind.

[1:50:16] Ik heb ook begrepen in de verslagen van vorige schriftelijke LVR rondes hier dat ook de commissie daar positief over is.

[1:50:24] En het is wat mij betreft belangrijk om de oog op de bal te houden en te zorgen dat er voldoende aandacht blijft zitten voor innovatie als echt een onderliggende pijler van de visie, want dat is wat mij betreft essentieel voor een weerbare en toekomstbestendige agro-foodsector.

[1:50:40] Net ook al even genoemd, ook generatievernieuwing een belangrijke pijler, dus daar blijf ik ook oog voor houden en vraagt ook forse inzet om de bedrijven en het platteland toekomstbestendig te houden.

[1:50:51] En aandacht voor het versterken van de positie van de boer in de keten.

[1:50:54] Vorige week natuurlijk ook het een en ander overgewisseld in het begrotingsdebat.

[1:50:58] Dat blijft van groot belang.

[1:51:01] En ik zie ook dat de Europese Commissie nog met een herziening komt voor de richtlijn oneerlijke handelspraktijen richting deze zomer.

[1:51:08] En daar heeft mevrouw Den Hollande ook om aandacht gevraagd bij mij en dat neem ik mee.

[1:51:16] Dan heb ik nog de vraag hoe we barrières binnen die visie, was ook van mevrouw Den Hollande, voor toegang tot kapitaal, grond en innovatie verkleinen, om ondernemerschap juist te kunnen versterken.

[1:51:27] Ik denk dat onze land- en tuinbouw bekend staat om haar sterke en innovatieve ondernemerschap.

[1:51:33] En ik ben het met mevrouw Den Hollande eens dat beschikbaarheid van kapitaal en het kunnen toepassen van innovaties van groot belang zijn en blijven.

[1:51:41] Dus ik kijk ook in Europa nadrukkelijk naar innovatieregelingen bij de uitvoering van deze visie.

[1:51:46] En ik zet me ook ervoor in dat ondernemers gestimuleerd worden om tot vernieuwing en ontwikkeling van hun bedrijven te blijven komen.

[1:51:52] En binnen het GLB vind ik het ook belangrijk dat we daarbij dan niet alleen kijken naar subsidies,

[1:51:58] Maar juist voor de punten die mevrouw Den Hollander noemt, toegang tot kapitaal en grond, ook kijken naar financieringsmogelijkheden.

[1:52:06] We hebben dat nationaal al met het Groenfonds.

[1:52:09] Ik vind het ook belangrijk om dat binnen het GLB een duidelijke plek te geven.

[1:52:15] Dan kom ik op het blokje overige vragen.

[1:52:19] Dat is een vraag van mevrouw Van der Plas over de gebieden met dierlijke mest.

[1:52:24] Het is ieder ook wel bekend dat we vanuit die nitraatrechtlijn de norm van 170 kilo stikstof per hectare hebben en dat in Nederland alle gebieden zijn aangewezen.

[1:52:34] De commissie deskundig meststofverwet, en daar ging het vorige week ook al heel even over,

[1:52:39] over dat er een advies is uitgebracht over hoe we dat in het volgende actieprogramma zouden moeten meenemen.

[1:52:44] Nou, daar treffen we op dit moment ook de voorbereidingen voor en dat wil ik ook zorgvuldig doen.

[1:52:49] En daarbij betrek ik ook juist die aanbevelingen om in de specifieke gebieden of het gehele grondgebied te kijken naar aanwijzingen.

[1:53:01] U heeft daar een vraag over van mevrouw Van der Plas.

[1:53:05] Ik zou de minister graag willen vragen of hij de historie van het tot stand komen van die 170 kilogram per hectare stikstof uit dierlijke mest wil lezen.

[1:53:17] Want dat is even kort gezegd, dat is een bedacht aantal kilo's, ooit in Frankrijk bedacht.

[1:53:27] Er zit helemaal geen wetenschap achter.

[1:53:30] Ik zou de minister willen vragen om dat dus even te gaan lezen en daar in een tweede termijn of in een volgend debat, stikstofmestbeleid bijvoorbeeld, eens even op terug te komen.

[1:53:41] Ja, voorzitter, ik wil in een volgend debat gerust terugkomen, zeker als mevrouw Van der Plas interessante stukken of lectuur voor mij heeft.

[1:53:50] Ik zie ook dat andere landen daar andere normen hebben, dat wij dat eerder ook hadden.

[1:53:54] Maar dat wil ik nogmaals benadrukken, dat die andere landen ook aan de Europese Commissie hebben laten zien dat ze echt op waterkwaliteit en dergelijke ook vooruitgang hebben geboekt.

[1:54:03] Maar als mevrouw Van der Plas inderdaad voor mij bepaalde lectuur heeft, dan neem ik dat graag mee bij het volgende debat om daarop terug te komen met haar.

[1:54:13] Het lid Kostic voor de minister.

[1:54:16] Ik hoorde de minister belangrijke eurocommissarissen noemen, maar ik mis er toch eentje.

[1:54:20] De eurocommissaris voor dierenwelzijn, Verhely, wordt die ook gesproken?

[1:54:24] Want dat is wel belangrijk.

[1:54:25] Ja, voorzitter, de antwoord is ja, maar niet door mij.

[1:54:27] Dus daar zal misschien zo de staatssecretaris verder op ingaan.

[1:54:30] En ik begrijp dat u dat belang aanstipt.

[1:54:34] Dan ga ik nog even verder met vragen van mevrouw Van der Plas, voorzitter, over de afhankelijkheid van kunstmes.

[1:54:43] Ja, ik zie net als mevrouw Van der Plas dat kunstmes natuurlijk een grote andere negatieve effect heeft rondom verbruik van fossiele brandstoffen.

[1:54:54] En ik vind het ook belangrijk om daarom, het heeft mijn voorganger ook gedaan, echt stevig inzet ook op de vooruitgang van en het kunnen gebruiken

[1:55:04] van gerecycled of circulaire meststoffen, bijvoorbeeld via de opschaling van Wenjur.

[1:55:10] Nederland heeft de notificatie ook net uitgestuurd, waardoor het ook op korte termijn gebruikt kan worden, zodat juist mest die er nu is, die afgevoegd moet worden, ook weer gebruikt kan worden en als vervanging kan dienen van kunstmest.

[1:55:25] Dus dat vind ik belangrijk, om daar ook op die innovatie in te zetten en op die manier minder afhankelijk te worden van het gebruik van kunstmest.

[1:55:34] Mevrouw Van der Plas daarover.

[1:55:37] Ja, voorzitter.

[1:55:38] Kunstmest is ook vervuilender voor de waterkwaliteit dan het gebruik van dierlijke mest.

[1:55:45] En mijn vraag aan de minister is, kent hij het rapport van Herman de Boer van Wageningen Universiteit?

[1:55:51] Ja, voorzitter.

[1:55:52] Ja, dat rapport kennen we.

[1:55:54] En ik hoor ook wat mevrouw Van der Plas zegt, zowel over wat Kunstmis doet voor het gebruik van fossiele brandstoffen, ik hoor ook wat wordt gezegd over waterkwaliteit, juist een hele grote opgave.

[1:56:05] En dat benadrukt wat mij betreft nogmaals dat het heel goed is dat ook het vorige kabinet vol heeft ingezet op het gebruik van, het mogen gebruiken van circulaire principes zoals bij Renier.

[1:56:17] Dat vind ik belangrijk en daar gaan we ook volop mee door.

[1:56:21] Vervolgvraag van mevrouw Van der Plas.

[1:56:24] Voorzitter, landen die goud hebben, bijvoorbeeld of lithium of olie of grondstoffen waar de wereld om vraagt, die zullen daar nooit afstand van doen.

[1:56:38] En wij hebben in Nederland een hele waardevolle grondstof en dat is dierlijke mest.

[1:56:43] Vindt de minister het niet raar dat wij onze waardevolle grondstoffen eigenlijk verkwanzelen ten behoeven van kunstmensen?

[1:56:53] En wat wil de minister dan gaan doen om het gebruik van Rinoor dan ook zo snel mogelijk hier geïmplementeerd te krijgen?

[1:57:01] Ja, voorzitter, dat laatste betekent voor mij dat we ook snel nadat die notificatie is goedgekeurd ook met nationale wetten bezig gaan of dat we de nationale wetgeving invoeren, juist omdat dat een grote prioriteit is.

[1:57:14] En ja, dierlijke mest.

[1:57:16] Ik hoor mevrouw van der Plas zeggen versus kunstmest voor en nadelen.

[1:57:21] Ik wil toch ook benadrukken dat we als Nederland echt een grote opgave hebben om de negatieve gevolgen van die grote hoeveelheid dierlijke mest te verminderen.

[1:57:28] En dat is wat ik wat ik als belangrijke opgave heb.

[1:57:36] Ja, zeker.

[1:57:39] Het wordt strak getimed.

[1:57:41] We hebben nog kansen genoeg om elkaar te bevragen de komende debatten.

[1:57:49] De minister gaat gauw door.

[1:57:50] Bij het begrotingsdebat was ik lang aan de beurt, dus we wisselen het ook een beetje met elkaar af.

[1:57:58] Dan ga ik verder met de vraag van mevrouw Bromet over de bodemscherming van het Noordzeeakkoord.

[1:58:05] en over de overleggen die er met de 1,2 procent hebben plaatsgevonden.

[1:58:10] In mijn kennismakingsronde met alle mensen die ook bij dat Noordzeeakkoord betrokken zijn, ben ik er ook nadrukkelijk op gewezen dat dit een gevoelig punt is.

[1:58:19] Ik heb ook met hen afgesproken dat ik ermee ga verdiepen en dat ik het besluit wil bekijken om te zien of ik me daar ook in kan vinden.

[1:58:27] Want ik ben met mevrouw Bromet eens dat juist zo'n Noordzeeoverleg

[1:58:30] ontzettend waardevol is.

[1:58:34] En ik kom daar, en dat was ook een concrete vraag, ik kom er dan voor 16 april, heeft u volgens mij ook een debat over visserij als ik het goed zeg, kom ik daar dan met een antwoord op terug.

[1:58:48] Er was nog een vraag hoe we samenwerken of hoe ik samenwerk met INW.

[1:58:54] Nou, ik heb mijn eerste overleg in week 1 of begin week 2 gehad met de heer Karremans, de minister van INW, voor het bestuurlijke overleg Kaderrichtlijn Water met de provincies en de waterschappen.

[1:59:06] Daarin kregen we de complimenten van de mede-overheden hoe we samen optrekken, zowel in wat we zeggen als hoe we de boel voorbereiden.

[1:59:15] Dus in algemene zin kan ik zeggen dat er gewoon nauw wordt samengewerkt met het ministerie van INW, zeker op het gebied van waterkwaliteit.

[1:59:23] En dat geldt dus ook, dat staat in dat overleg ook centraal, het achtste AP.

[1:59:30] Mevrouw Bromet wil er meer van weten.

[1:59:32] Ja, voorzitter.

[1:59:33] Is de minister en ook zijn collega Karelmans nog steeds van plan om de doelen van de K3-glemwater te gaan halen?

[1:59:40] Ja, voorzitter, het is ook een motie geweest die door uw Kamer, volgens mij bij het niet aannemen van het achtste AP eind vorig jaar, is aangenomen.

[1:59:49] Volgens mij motie Kostic en motie Grimwis.

[1:59:53] En beide moties, die betrekken we bij het opstellen van het achtste actieprogramma.

[1:59:57] En die moties zijn wat mij betreft duidelijk.

[2:00:00] Wat ik nog vergeten ben te zeggen, wat ook interessant is... ...denk ik, is dat de heer Carmans en ik, als commissaris Roswald ook naar Nederland komt... ...haar met z'n beiden willen ontvangen, juist om ook een signaal af te geven.

[2:00:15] Dan... Ja, nee, dat was de laatste vraag.

[2:00:18] Volgens mij was... O nee, ik heb hier nog eentje.

[2:00:20] Een nieuw mapje.

[2:00:21] Het is geen apart blokje, voorzitter.

[2:00:23] Het gaat over de vleestaks.

[2:00:26] Of ik me kan verzetten tegen de vleestaks.

[2:00:31] De Europese Commissie bereidt in Brussel zowel de eiwitstrategie als een veeteeltstrategie voor.

[2:00:41] Dat betekent het belang van deze sectoren voor autonomie en voedselvoorziening in de EU.

[2:00:45] En lastenverzwaring, want naast de veetaks vroeg de heer Jansen of er extra lastenverzwaring komt voor onze veehouders.

[2:00:53] Lastenverzwaring is niet het uitgangspunt.

[2:00:56] Innovatie en vernieuwing, zoals ik net al aangegaf, zullen het uitgangspunt zijn.

[2:01:00] En dat wordt ook mijn inzet.

[2:01:02] Op dit moment liggen er ook geen concrete voorstellen in Brussel voor een EU-brede vleestaks.

[2:01:08] En het zijn ook primair nationale bevoegdheden.

[2:01:12] Dank u wel.

[2:01:14] U heeft nog een vraag van de heer Jansen.

[2:01:16] Dan toch een kleine vraag, want het is niet de intentie, een lastenverzwaring, snap ik.

[2:01:20] Maar hoe gaat de minister dat dan voorkomen, op het moment dat dat dan toch op tafel gaat komen?

[2:01:24] Ja, voorzitter, als het onze eigen bevoegdheden zijn en zowel de staatssecretarissen als ik hebben dat op dit moment niet op onze bureaus liggen, dan is het op dit moment ook niet aan de orde.

[2:01:36] Volgvraag van de heer Jansen.

[2:01:38] Dan toch de vraag daarop volgend, voorzitter.

[2:01:41] Welk belang gaat dan voor, het EU-belang of het Nederlandse belang?

[2:01:46] De minister.

[2:01:47] Voorzitter, zowel in Brussel als bij ons ligt dit niet op tafel.

[2:01:51] Dus ik zie geen tegenstelling tussen ons belang en het EU-belang.

[2:01:54] En als we er zelf over gaan, dat maakt het ook mooi makkelijk.

[2:01:59] Dan ga ik naar de heer Lohman.

[2:02:01] Voorzitter, duidelijk verhaal over vleestaks.

[2:02:04] Er wordt ook wel eens gesproken over een bredere vorm van prijsprikkels om gewenste consumptie te supporten.

[2:02:14] Bent u bereid om in de EU te pleiten voor pilots of cyberwerking rondom true pricing bijvoorbeeld?

[2:02:20] Ja, voorzitter, die true value en true pricing is een taal die ik ook bij maatschappelijke en commerciële partijen zie als initiatief om breder te steunen.

[2:02:30] En waar dat kan, wil ik dat ook inbrengen, omdat het, als je het hebt over ketenaansprakelijkheid, ook gewoon voor anderen heel veel duidelijk maakt.

[2:02:38] Dus ik wil dat gerust meenemen.

[2:02:40] Ik moet even kijken of het op deze agenda past, anders doe ik het op een ander gezet tijdstip.

[2:02:46] Dit kost iets.

[2:02:50] Volgens mij kunnen we dan over naar de beantwoording door de staatssecretaris en nu het woord.

[2:02:54] Dank u voorzitter en ook namens mij gefeliciteerd met uw voorzitterschap.

[2:02:58] Ik begreep mijn Noord-Koreaanse uitslag.

[2:02:59] Dus dat kan alleen maar veel goeds beloven voor deze periode.

[2:03:03] En ik snap ook voor de Kamerleden dat de portefeuilleverdeling door al het geswitch tussen de minister en mij nog verwarrend kan zijn.

[2:03:07] Dus we zullen ook proberen niet elk debat met z'n tweeën te doen.

[2:03:09] Dan wordt het ook een stuk eenvoudiger denk ik.

[2:03:12] Vooral bij mij.

[2:03:13] Zoals de minister al aangaf, zullen we tijdens de LVR in Brussel gezamenlijk kennis maken met een aantal eurocommissaris en collega-ministers.

[2:03:20] En we hebben ook een aantal losse afspraken.

[2:03:22] Dus inderdaad, zoals lid Kossis net vroeg, onder andere met Vaheli van Gezondheid en Dierenwelzijn en ook eurocommissaris Kadis van Visserij en Oceanen.

[2:03:31] Die zal ik ook nog spreken in mijn bezoek aan Brussel.

[2:03:33] En ik keek erger uit naar de samenwerking met die collega's uit die andere landen.

[2:03:38] Ook ik wil werken aan een goede relatie om de Nederlandse belangen en prioriteiten te realiseren, onder andere op het gebied van gewasbescherming, innovatie, dierenwelzijn en visserij.

[2:03:48] En in het bijzonder wordt deze raad gesproken, onder andere over de energietransitie in de visserij- en agricultuursector.

[2:03:55] Dat is een kans om te werken aan een toekomstbestendige sector.

[2:03:58] En tegelijkertijd zullen we die discussie ook voeren in het licht van de hoge energieprijzen.

[2:04:02] En daar zal ik nog ingaan in het blokje visserij op wat het standpunt van het kabinet daarop is, voorzitter.

[2:04:08] De blokjes waren gewasbescherming, visserij en overig.

[2:04:11] Ik zal beginnen met gewasbescherming, dat is ook het grootste mapje.

[2:04:16] Wat nog goed om te weten is, is dat er ook nog over het BNC-fietsje een schriftelijk overleg gevoerd is, voorzitter, en die zal ook op korte termijn naar de Kamer gestuurd worden.

[2:04:24] Het vergt veel afstand met andere departementen en het gaat richting de veertig pagina's aan beantwoording op dit moment, want dan krijgt u nog veel vragen ook op die manier terug.

[2:04:32] Het lid kost iets.

[2:04:34] Heb ik nou niet opgelet of is er geen blokje voor die er wel zijn?

[2:04:37] In het blokje overigens zitten de vragen over het dierenwelzijn.

[2:04:40] De vraag kwam alleen van u.

[2:04:41] Dit was geen volledig blokje, maar ze zijn wel de prominente onderwerpen in dat blokje.

[2:04:45] Dus bewaar vooral een aantal interrupties voor het einde, zou ik zeggen.

[2:04:52] De voorzitter is heel streng daarop.

[2:04:54] Voorzitter, de Omnibuswetten.

[2:04:55] Er zijn een paar vragen over gesteld.

[2:04:57] De Food and Feed Omnibus, onder andere door lid Kostic en het lid Bromet en ook andere Kamerleden.

[2:05:02] Bij mijn inzet op het voorstel leg ik de prioriteit op het versimpelen van regelgeving waar dat kan, maar daarbij wel dat de veiligheid voor mens, dier en milieu behouden moet blijven.

[2:05:11] Dat is ook conform met het BNC-fietsje wat we naar uw Kamer gestuurd hebben.

[2:05:15] Het Omnibusvoorstel voor de Veiligheid van Voedsel en Diervoeder is een breed voorstel, dus het veel in, met een nadruk wel op gewasbescherming.

[2:05:22] Hierover heeft de Kamer inderdaad een motie aangenomen en die is ook meegenomen in het BNC-fietsje.

[2:05:27] In de genoemde motie van Pot en Bromet verzoekt de regering om met een kopgroep in Brussel te pleiten voor voorstellen die de toelating van laagrisicomiddelen bevorderen, maar met klem te pleiten tegen voorstellen die de status quo op de toelating van chemische middelen en met name ook risicovolle middelen verzwakken.

[2:05:43] Heel concreet voeren we deze motie uit door ook actief tekstvoorstellen aan te dragen die de toelating bevorderen van laagrisicomiddelen.

[2:05:50] En aan de andere kant dragen we ook voorstellen aan, op dit moment ook, die de veiligheid van het nieuwe herbeordelingssysteem voor werkzame stoffen waarborgen en daarmee tenminste ook die status quo van het beschermingsniveau zouden moeten behouden.

[2:06:02] Dus op die manier voeren we ook de motie uit, voorzitter.

[2:06:04] Daarmee pleiten we niet tegen het complete voorstel, maar proberen we in het proces met andere lidstaten en verbondjes ook op dat vlak het voorstel te verbeteren.

[2:06:13] Daarnaast hebben we ook contact met andere lidstaten hierover, en dat zal ik ook in de komende landbouw- en visserijraad wederom oppakken met collega-lidstaten die ik dan spreek.

[2:06:26] Ja, maar de cruciale vraag is hoe borgt de staatssecretaris met het kabinet dat er inderdaad geen extra schade opbreedt voor het milieu en gezondheid?

[2:06:36] Hoe wordt dat getoetst?

[2:06:39] Ik heb wel nog een heel blokje met beantwoording.

[2:06:40] Dus ik zou daar eerst doorheen kunnen lopen en hopelijk zijn een aantal van de interrupties daarmee beantwoord.

[2:06:44] En als dat niet zo is, dan ben je ook niet door interrupties gekuid.

[2:06:48] Ik moet er snel doorheen, voorzitter.

[2:06:49] Er zijn een aantal vragen die gesteld zijn.

[2:06:51] Ik ga toch eerst even naar mevrouw Bromet, want die had ook nog een vraag.

[2:06:55] Ik hou hem onder de 30 seconden.

[2:06:57] Ik vind het een schimmig verhaal tot nu toe, dus ik hoop dat er zo meteen wat meer concrete antwoorden komen.

[2:07:03] Nou, dan gaat de staatssecretaris gaan verder.

[2:07:04] Dat gaan we zien, voorzitter.

[2:07:05] Maar er komt sowieso nog het schriftelijk overleg met heel wat detailniveau, bijna veertig pagina's.

[2:07:09] Dus dan wordt het hopelijk een stuk minder schimmig ook voor de Kamerleden hierop.

[2:07:13] Voorzitter, ik kreeg de vraag van mevrouw Den Hollander de eerste indruk.

[2:07:15] We zijn blij met het initiatief om regelgeving te versimpelen.

[2:07:18] Dat is ook hard nodig om competitief te blijven.

[2:07:20] En tegelijkertijd willen we daarbij wel het belang van veiligheid van mens, dier en milieu waarborgen.

[2:07:26] Er is ook een vraag van mevrouw Den Hollander over zich op Europees niveau in te zetten voor een risicogebaseerde herbeoordeling, mits het beschermingsniveau gelijk blijft.

[2:07:36] Ik begrijp daarbij goed dat de commissie heeft gekeken naar het opnieuw inrichten van de herbeoordelingen van werkzame stoffen, van gewasbeschermingsmiddelen.

[2:07:43] Het huidige systeem is gewoon vastgelopen en zorgt voor enorm lange wachttijden en remt daarmee ook innovatie in de toelating van nieuwe werkzame stoffen, ook de duurzame variant erin.

[2:07:53] Dus de voorgestelde risico-gestuurde herbeoordeling is een mooie eerste aanzet.

[2:07:58] Daar zijn wel nog aanvullende waarborgen nodig om het systeem transparanter, uitvoerbaar en ook veiliger te kunnen maken.

[2:08:04] Dat zijn ook de tech-voorstellen die ik net noemde, die wij nu aan het doen zijn.

[2:08:07] Want een risicogestuurd systeem kan ervoor zorgen dat sneller zaken goedkeuren.

[2:08:13] De inrichting van het risicogestuurde systeem bepaalt wel of er voldoende waarbogen in zitten.

[2:08:18] Dus hoe vaak herbeoordeel je het, wat voor eisen stel je bij het systeem en waar baseer je ook de risicosturing op.

[2:08:25] Mevrouw Den Hollande heeft daar een vraag over.

[2:08:27] Hartelijk dank voor uw antwoord over de herbeoordeling.

[2:08:30] In aansluiting erop, hoe kijkt de staatssecretaris naar het uitfaseren van stoffen die niet meer toegelaten zijn?

[2:08:36] De staatssecretaris.

[2:08:37] Ja, voorzitter.

[2:08:38] Dat gebeurt op dit moment ook op basis van de wetenschap.

[2:08:40] Dus een heleboel stoffen worden ook van tijd tot tijd opnieuw getoetst op basis van het huidige wetenschappelijke onderzoek wat bekend is.

[2:08:46] Dat doen we vooral vanuit Europa.

[2:08:47] Op het gebied van middelen kijken we inderdaad vanuit de CTGB in Nederland daarheen.

[2:08:51] Dat is op dit moment ook niet een van de inzetten die we bij het Omnibusvoorstel hebben.

[2:08:55] Dit draait nu echt om het herbeoordelingssysteem wat we hebben, het risico's die gestuurd zijn en ook hoe we daarvoor zorgen dat de waarborgen wel ingebouwd worden.

[2:09:05] Mevrouw De Norlander.

[2:09:06] Aanvullend erkent de staatssecretaris dan wel dat het enerzijds heel belangrijk is om die uitfasering door te zetten omdat je natuurlijk stoffen die niet veilig zijn niet wil gebruiken.

[2:09:15] Maar anderzijds dat daar ook een risico aan kleeft dat je ook bepaalde ziekten niet meer kunt bestrijden.

[2:09:19] Hoe weegt u dat?

[2:09:23] Nogmaals, een groot deel van hier wordt gewogen op Europees niveau.

[2:09:27] Daar brengen we onze inbreng op.

[2:09:29] Wat we daarbij kunnen zeggen is dat het risico gestuurde herbeoordelingssysteem

[2:09:33] het beschermingsniveau behouden moet blijven.

[2:09:35] Dat is de inzet ook met die textvoorstellen.

[2:09:37] En daarnaast willen we het ook bijhouden op basis van de laatste stand van de wetenschap, want we zien ook dat de wetenschap voortschrijdt, ook nieuwe risico's identificeert.

[2:09:45] En in die voorstellen wordt dan ook gewogen hoeveel tijd er inderdaad is voor die overgangsperiode van een stof om ook te kunnen overstappen op wat anders, want dat is inderdaad het spanningsveld in dit dossier.

[2:09:54] Aan de ene kant is gewasbescherming noodzakelijk om de oogst en de teel te beschermen.

[2:09:59] ...moet er iets in het middelenpakket zitten om het te kunnen vervangen... ...en tegelijkertijd willen we wel dus nadelijke effecten... ...de komende jaren met elkaar verminderen.

[2:10:05] Tot slot, mevrouw Den Hollander.

[2:10:08] Tot slot, we zijn in Nederland druk bezig met een convenante... ...daar staan secretarissen ook hard mee aan het werk... ...om dat nog voor de zomer misschien enige vorm inhoud te geven.

[2:10:15] Is dat ook iets wat in Europa wordt besproken, hoe wij dat in Nederland gaan doen... ...en of andere landen dat ook op een soort gelijke wijze gaan aanvliegen?

[2:10:21] Voorzitter, op dit moment hebben we hem er niet meegenomen in Europa.

[2:10:24] Ik vind het wel een goed voorstel, dus dat kunnen we in die gesprekken ook meenemen.

[2:10:27] En dat is het mooie van het confinant en ook het CTGB op dit vlak.

[2:10:30] Dus Europa beoordeelt de stoffen met name, dus daar proberen we het voorstel inderdaad zo goed als mogelijk op te versterken.

[2:10:36] En tegelijkertijd, als het voorstel aangenomen zou worden, zouden we met het CTGB, maar ook het Nationale Confinant natuurlijk ook nog aanvullende waarborgen in Nederland kunnen kiezen, als we ontevreden zijn met de resultaten die uit Europa komen op dat vlak.

[2:10:48] Vervolgt u uw betoog?

[2:10:50] Ja, voorzitter, dan heb ik een aantal van deze vragen al beantwoord.

[2:10:56] Specifieke vragen van lid Kostic gingen nog over maatregelen die we nemen om een aantal zorgen serieus structureel op te pakken, ook vanuit milieuorganisaties.

[2:11:05] Eentje draaide daarbij over aanvragers die zelfverantwoordelijk blijven voor herbeoordelingen van dossiers.

[2:11:11] Dat blijft ook zo en dat vinden wij ook van belang hierin.

[2:11:14] En voorzitter, dan zijn er nog een aantal vragen over PFAS.

[2:11:19] Mijn concrete vragen hierover worden nog niet beantwoord.

[2:11:23] Misschien kan de staatssecretaris kijken of daar iets meer over staat.

[2:11:29] Ik heb nog vragen over vertragingen door halfwerkproducenten en waar de rekening neergelegd wordt, die komt er nog aan.

[2:11:35] Ik heb nog vragen over gewasbeschermingsmiddelen en drift naar biologische boeren.

[2:11:40] Ik hoor dat er nog een hele hoop antwoorden aankomen.

[2:11:44] Dit hele stapeltje is nog voor de lid Kostic.

[2:11:48] Ik had nog een vraag over het Europees Hof, de uitspraak daarvan en hoe dat wordt meegenomen in het omnibusvoorstel.

[2:11:58] Het zit er allemaal in.

[2:12:00] De staatssecretaris gaat heel gauw verder met de beantwoording van de vraag.

[2:12:05] Het is een flinke stapel, voorzitter.

[2:12:07] Dan gaat het over vertragingen door halfwerkproducenten.

[2:12:10] Deels de staatssecretaris de mening dat de rekening moet worden neergelegd bij waar het hoort.

[2:12:14] Dat staat bij de gifproducenten, ik zou zeggen gewasbeschermingsmiddelproducenten.

[2:12:19] Ik vind het wat dat betreft van belang in dit dossier dat de toewerken alszelfde doel, namelijk het afnemen van de schadelijke effecten,

[2:12:25] en dat we tegelijkertijd inderdaad ook de gewasbeschermingsmiddelen die wel nodig zijn en die steeds minder schadelijk worden, wel ook blijven uitleggen met elkaar.

[2:12:33] Maar, voorzitter, ik vind het belangrijk hierbij dat herbeoordelingen van werkzame stoffen goed en tijdig worden afgerond, dat aanvragers wellicht doelbewust dossiers troneren, dat kan niet.

[2:12:42] En ik ben blij dat de Europese Commissie ook heeft aangekondigd om hier meer aandacht aan te geven en dan ook geen tijdelijke verlenging van de goedkeuring aan lidstaten voor te leggen wanneer een aanvrager ook niet levert of verwacht wordt worden.

[2:12:54] Voorzitter, dan de vragen over de drift inderdaad, het overwaaien van de chemisch-synthetische gewasbeschermingsmiddelen naar een biologisch areaal.

[2:13:02] Welke maatregelen gaan wij nemen om dat te voorkomen?

[2:13:05] Het probleem is bekend en nemen we ook serieus.

[2:13:08] We zijn in gesprek met diverse partijen om daar een oplossing voor te vinden.

[2:13:11] Het is wel lastig om op heel korte termijn dit in één keer te kunnen oplossen, maar het heeft zeker aandacht en we zullen het daarom ook in het confinant betrekken en ook in de brief voor de zomer

[2:13:20] daar ook misschien de eerste richtingen te delen richting de Kamer, zodat u ook weet naar welke oplossingsrichting we met elkaar kijken.

[2:13:28] Vraag van Edith Kostic.

[2:13:30] Ja, dat laatste is goed, maar ja, de boeren zitten echt nu al met de problemen, ook de hoge kosten.

[2:13:35] Dus het lijkt me wel goed dat het kabinet hier prioriteit voor maakt.

[2:13:38] En ik zou een richting willen geven om te kijken of we misschien die gifproducenten wat meer mee kunnen laten betalen om de biologische boeren te vergoeden voor het schadeingeval op korte termijn.

[2:13:49] En voorzitter, ik ben bereid hier mijn prioriteiten in te kijken.

[2:13:52] Ik snap dat het voor de biologische boeren en sector ook heel moeilijk uitlegbaar is wat dat betreft, want je moet voldoen aan al die voorwaarden en dan krijg je dit nieuws.

[2:13:58] Dat is ook allesbehalve wenselijk hierin.

[2:14:01] Ik ga ook de komende twee weken bij het CTGB langs op bezoek daar.

[2:14:05] Ik zal het daar ook bespreekbaar maken, wat de oplossingen kunnen zijn.

[2:14:07] En daarin terugkomen dan inderdaad in de Kamerbrief over het confidant.

[2:14:15] Een korte vervolgvraag van dit.

[2:14:16] Nou, ik snap even niet waarom het CTGB hierbij betrokken moet worden.

[2:14:19] Het is gewoon dat landbouwgif terechtkomt bij biologische boeren, die moeten voor de schade betalen.

[2:14:24] Dus volgens mij moet de minister de oplossingen zoeken in het voorkomen daarvan, dan wel biologische boeren vergoeden.

[2:14:31] Het CTGB, snap ik nog niet hierin.

[2:14:33] De staatssecretaris.

[2:14:34] Nee, volgens het CTGB gaat het om de verschillende oplossingsrichtingen die mogelijk zouden kunnen zijn in welke gewasbescherming ingezet wordt naast je percelen, wat voor driftreducerende technieken er mogelijk zijn, et cetera.

[2:14:43] Dus het is wel een onderdeel van de puzzel hierin, zou ik zeggen.

[2:14:47] Dan ga ik door, voorzitter.

[2:14:48] Als het gaat om herbeoordeling zien we dat producenten doelbewust onvolledige dossiers aanleveren, waardoor procedures worden vertraagd.

[2:14:55] Het Europees Hof van Justitie, zoals lid Kostic aangaf, heeft daar een uitspraak over gedaan.

[2:14:59] Er moet worden gecontroleerd of dit bewust gebeurt.

[2:15:01] Kan de staatssecretaris aangeven hoe de uitspraak van het Europees Hof wordt gebruikt in het omnibusvoorstel?

[2:15:07] Voorzitter, ik vind het belangrijk dat herbeoordelingsdossiers goed en tijdig worden afgehandeld.

[2:15:12] Wat ik eerder zei, ik vind het niet kunnen dat er getraineerd wordt wat dat betreft.

[2:15:15] De Europese Commissie heeft dus toegezegd om hierop toe te zien en dus geen tijdelijke verlengingen inderdaad van stoffen te geven als een aanvrager er niet heeft gedaan wat van mag van worden van de aanvragers.

[2:15:25] En dat nemen zij dus ook mee in de voorstelling.

[2:15:27] besproken worden.

[2:15:28] Hier steunen wij de Europese Commissie in.

[2:15:31] Het betreft hier de Europese beoordeling van dossiers en het is daarmee ook een Europese aangelegenheid, maar de Commissie heeft daar een goed voorstel wat ons betreft op gedaan.

[2:15:38] En binnen het Omnibus-voorstel zijn wij voorstander van heldere verplichtingen voor aanvrakers, zodat men ook weet wat van de partijen verwacht mag worden.

[2:15:47] Voorzitter, de laatste vraag die ik heb, gaat over PFAS-inbestrijdingsmiddelen.

[2:15:52] Kan de staatssecretaris toezeggen te pleiten voor een verbod op PFAS-inbestrijdingsmiddelen en daarvoor bondgenoten te zoeken, bijvoorbeeld bij Denemarken?

[2:15:59] Het verbod op PFAS-houdende stoffen is in het coalitieakkoord breed bedoeld.

[2:16:03] Daar zetten we ook op in.

[2:16:04] Voor gewasbeschermingsmiddelen zijn we dan al wel begonnen om te kijken om daarmee de impact te verminderen, omdat er ook wetenschappelijke aanleiding voor is.

[2:16:12] We vinden het belangrijk dat gewasbeschermingsmiddelen alleen mogen worden toegepast wanneer het veilig kan.

[2:16:16] Dit geldt ook voor alle stoffen die onder de PFAS-definitie vallen.

[2:16:21] Iedere stof wordt individueel bekeken.

[2:16:23] Nederland heeft hier in Europa ook nadrukkelijk voor gepleit.

[2:16:26] Dus het algeheel verbod in gewasbescherming, daar lopen we nu niet voor.

[2:16:30] Dat doen we in een breedte oppakken.

[2:16:31] Vooral de collega vanuit INW gaat daarmee in de slag.

[2:16:34] Maar wanneer er twijfels zijn, zal CTGB ook elke stof of middel opnieuw bekijken.

[2:16:38] En zo heeft de CTGB ook aangekondigd om 46 PFAS-middelen opnieuw te beoordelen, ook op basis van die wetenschappelijke informatie uit Denemarken, die ons ook bekend is geworden.

[2:16:47] De Kamer is hierover geïnformeerd en zal uw Kamer ook informeren over de uitkomsten van die herbeoordeling, zodra die bekend is.

[2:16:55] Mevrouw Bromet.

[2:16:57] Die PFAS die echt overal zitten, waardoor je geen eitjes meer van je eigen kippen kan eten, dat is echt zeer zorgelijk.

[2:17:04] Op welke termijn kunnen we hier besluiten over verwachten?

[2:17:06] Want elke dag dat we langer wachten, wordt er meer PFAS over ons land uitgespreid.

[2:17:13] Voorzitter, wat ik hierbij voorstel, is dat ik in de tweede termijn terugkom op die thuislijnen, want dit ligt bij de collega van INW.

[2:17:19] En die planning heb ik nu niet scherp.

[2:17:21] Wat ik wel heb aangegeven, is dat we in ieder geval vanuit LVVN-gebied niet stil gaan zitten, dus waar ook al wetenschappelijk bewijs voor is waar het schadelijk is, kijkt de CTGB erin.

[2:17:29] Daarover zullen we informeren.

[2:17:30] En dan zullen we kijken of we voor de tweede termijn nog vanuit INW krijgen te horen wat ongeveer de thuislijnen zijn.

[2:17:36] Als we een tweede termijn willen, dan moeten we wel een klein beetje opschieten, zowel aan de kant van de vraag als de compactheid van de antwoorden van de staatssecretaris.

[2:17:43] Maar dan kijk ik even naar mevrouw Kostic voor haar vervolgvraag.

[2:17:47] Ja, voorzitter, waar het om gaat, het kabinet wil gewoon een uitgebreid PFAS-verbod, omdat het per definitie niet goed is.

[2:17:53] Waar een mankement in zit, is dat het verbod mist bij PFAS in bestrijdingsmiddelen.

[2:17:58] Dus mijn concrete vraag is, is het kabinet bereid om daar toch met Denemarken bijvoorbeeld in op te trekken, om te kijken, om daar een verbod ook op te zetten?

[2:18:05] De staatssecretaris.

[2:18:10] We zetten dus wel op een breder verbod in Europa op het gebied van PFAS.

[2:18:13] Dat ligt bij de collega van INW.

[2:18:14] Maar wat ik net probeerde aan te geven is dat de situatie in Denemarken ook gevolgd wordt vanuit Nederland.

[2:18:19] Dat we contact hebben met de collega's en dat aan de hand daarvan ook 46 stoffen die mogelijk schadelijk zijn ook wel herbeoordeeld worden.

[2:18:25] Dus we gaan ermee in de slag.

[2:18:27] Maar het bredere traject dat ligt bij INW.

[2:18:31] Goed, volgens mij kunt u beginnen aan het blokje visserij.

[2:18:36] Voorzitter, het blokje visserij is ook vrij uitgebreid.

[2:18:41] Het aantal vragen... Dus wellicht kunt u het herhalen van de vragen overslaan en dan meteen...

[2:18:45] De helft van de vragen overslaan om ze dan binnen vier interrupties terug te krijgen, voorzitter.

[2:18:49] Het herhalen van de vragen...

[2:18:50] Nee, dat zal ik voorkomen, voorzitter.

[2:18:52] We hebben een aantal vragen over het gemeenschappelijk visserijbeleid gekregen, onder andere van de heer Lohman.

[2:18:57] gaat de minister zich inzetten voor de implementatie, zodat het leidt tot zowel herstel als een reëel verdienmodel.

[2:19:05] En bij alle aspecten, voorzitter, duurzaamheid, sociale, economische aspecten, die vormen de pijlers van het GVB.

[2:19:11] Het duurzaam beheer van visbestanden is gebaseerd op het zogeheten maximum sustainable yield, waardoor er in principe voldoende vissen overblijven om als bestand voor de lange duur te overleven.

[2:19:20] Alleen het surplus kan worden bevist.

[2:19:23] Tegelijkertijd, voorzitter, is er ook oog voor het economische verdienvermogen van de vissers en het sociale belang van die gemeenschappen.

[2:19:29] Dus ja, wij gaan ons inzetten ook voor die pijlers van het gemeenschappelijke visserijbeleid.

[2:19:34] En, voorzitter, de heer Lohman vroeg ook naar de versnelling van de... Kort verduidelijk, kan ik daaruit opmaken dat u zich dus inzet voor het versterken en behouden van het GVB en dus niet meegaat met eventuele versoepelingen daarin, zoals door sommige partijen wordt voorgesteld?

[2:19:53] Voorzitter, het GVB bestaat nu al een heel tijdje.

[2:19:56] Er loopt nu een ronde waarin lidstaten kunnen aangeven wat er mogelijk verbeterd kan worden.

[2:20:01] En de hand daarom zal de commissie in mei, volgens mij dit jaar, beslissen of er een herziening aankomt.

[2:20:07] Nederland staat open voor een herziening, maar dat zou vanuit de instik zijn om het wel te kunnen verbeteren, omdat we ook een aantal knelpunten in de praktijk gezien hebben.

[2:20:13] We zien ook op het gebied van verduurzaming

[2:20:15] Schepen die langer dan 24 meter zijn niet mogen meedoen met verduurzamingsmaatregelen.

[2:20:20] Er zitten gewoon ook een aantal zaken in die we als Nederland verbeterd zouden willen zien.

[2:20:24] Als de Europese Commissie zou besluiten tot herziening, dan zullen we uiteraard ook met een BNC-affiche uw kamer tijdig informeren, zodat we ook over die inzet van Nederland van gedachte kunnen wisselen.

[2:20:34] GESPREKSLEIDER.

[2:20:34] Gaat u verder.

[2:20:35] Voorzitter, dan de brandstoftransitie visserij ook van de heer Lohman.

[2:20:39] Zoals gesteld in het coalitieakkoord zet het kabinet in op het toekomstbestendig maken van de visserij.

[2:20:44] Belangrijk onderdeel hiervan is het inperken van de brandstofverbruik van de vaartuigen en de inzet op innovatie.

[2:20:50] Hiermee zullen we ook in 2026 twee subsidieregelingen openstellen waarmee de visserij- en scheldiersector energieefficiënte investeringen kunnen doen aan vissersvaartuigen.

[2:21:00] Het doel van de regelingen is het verbeteren van de energieefficiëntie.

[2:21:04] en het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen.

[2:21:07] Hierbij zetten we ons ook in om de komende jaren de innovatiesubsidies voor de visserij open te stellen.

[2:21:14] En met die regelingen kunnen ook innovaties en onderzoeken gericht op verduurzaming van vistuigen en technieken worden ondersteund, waaronder ook net innovaties.

[2:21:21] Dus dat valt eronder, voorzitter.

[2:21:23] Voorzitter, mevrouw Den Hollander had ook vragen over de Europese plannen van klimaatneutraliteit op dit vlak en wat dat betekent voor de cut-off load.

[2:21:31] De stijgende brandstofprijzen hebben nu al een enorme impact op de visserijsector.

[2:21:35] Ik zal daar dadelijk ook nog wat langer op terugkomen.

[2:21:37] En daarom is ook de energietransitie op dit vlak van belang om dat brandstofverbruik te kunnen laten afnemen.

[2:21:42] De Europese Commissie is voornemens om een roadmap voor de energietransitie van de visserij en agrocultuur te publiceren, gezamenlijk met een visie voor 2040.

[2:21:50] Zodra deze plannen er zijn, zullen we ook de appreciatie wederom met de Kamer delen.

[2:21:54] En daarnaast, voorzitter, werk ik eraan om de Nederlandse situatie onder de aandacht te brengen van de Europese Commissie.

[2:22:00] Hierbij vraagt bijvoorbeeld ook aandacht voor de belemmering in het huidige steunkader, mocht Nederland inderdaad ook die stap zetten.

[2:22:05] Dus dat ga ik ook maandag en dinsdag bij mijn collega's in het gesprek bengen, voorzitter.

[2:22:10] Daarnaast werken we door die twee subsidieregelingen.

[2:22:12] Die heb ik al verteld, voorzitter.

[2:22:14] En wat misschien nog handig hierin is om te zeggen, de heer Jans had er ook nog vragen over, inderdaad, over klimaatneutraliteit.

[2:22:20] Hebben we dan nog een visserijsector 2050 en moet de focus niet meer op de korte termijn?

[2:22:25] Er is op dit moment ook nog geen volledig klimaatneutraal vaartuig voor de visserij.

[2:22:29] Dus de sporen die wij op dat vlak inzetten, zijn aan de ene kant Europees innovatie om te komen tot die klimaatneutrale oplossingen.

[2:22:36] Aan de andere kant zal de focus van dit kabinet de komende jaren heel erg liggen op die energieefficiëntie om de brandstofverbruik ook omlaag te kunnen brengen.

[2:22:43] Dat helpt aan de ene kant met verduurzaming, maar helpt er ook mee om inderdaad ervoor te zorgen dat we de komende jaren steeds minder kwetsbaar worden voor deze hoge energieprijzen, voorzitter.

[2:22:51] En, voorzitter, mevrouw Den Hollande vroeg ook nog meer over innovaties.

[2:22:57] Die heb ik volgens mij al allemaal beantwoord net aan de heer Lohmann, dus die sla ik dan over.

[2:23:03] De heer Jans heb ik ook beantwoord net, voorzitter,

[2:23:07] Dan hebben we de heer Jansen met de concurrentiepositie.

[2:23:10] Ik vind het gelijke speelveld van de Nederlandse en Europese vissers hierin van groot belang, ook richting derde landen.

[2:23:16] In de verschillende relevante internationale en Europese gremia, van de Landbaar Visserijraad tot de werkgroepen, zet het kabinet zich ook hiervoor in.

[2:23:22] En hierbij, voorzitter, wil ik specifiek ook de aandacht vragen voor de rol die de Russische Federatie speelt en ook over bevissing op sommige vlakken.

[2:23:29] Ik kom daar dadelijk bij Macreel ook aan terug, inderdaad, waarbij de inzet van het kabinet ook gericht is op aan de ene kant het verdienvermogen van de Nederlandse visserijvloot te beschermen, maar aan de andere kant ook inderdaad te kijken wat voor acties er mogelijk zouden zijn op dat vlak.

[2:23:41] Dat is best wel complex, daar zullen we dadelijk op ingaan, maar het is iets wat ik ook in Brussel zal meenemen ook naar de discussies die maandag en dinsdag plaatsvinden.

[2:23:51] Voorzitter, dan vragen van de lid Vellinga over het GVB.

[2:23:55] Daar heb ik inderdaad, voorzitter, een en ander over verteld, waarbij het onze inzet niet zou zijn om het GVB af te zwakken op dit vlak, maar inderdaad wel te kijken naar verbeteringen.

[2:24:04] Dat gaat over de aanlandplicht die Nederland heeft geagendeerd erbij, maar ook over verduurzamen.

[2:24:09] Ik zei net de 24 meter scheepslengte, maar ook het niet kunnen subsidieren van nieuwbouw, wat dat betreft, om echt te komen tot een nieuwe vloot.

[2:24:16] Dat is een aantal zaken die ook zouden kunnen helpen met de verduurzamingsagenda op dat vlak.

[2:24:20] Mocht een voorstel komen, dan komt er een BNC-fiche.

[2:24:24] Er zijn ook vragen gesteld voor het implementeren van het huidige GVB.

[2:24:28] Daar werken we ook samen met andere lidstaten aan.

[2:24:31] Mijn voorganger heeft ook samen met andere lidstaten een diverse punt ingebracht bij de Landbouw- en Visserijraden van 17 november 2025 en daarin ook aandachtspunten met de Europese Commissie gedeeld.

[2:24:45] Dan, voorzitter, van het lid Vennega waren er vragen over aquacultuur en mooie initiatieven op dat vlak en wat we ook hopen terug te zien in de visie 2040 voor visserij en aquacultuur.

[2:24:55] Die komt in het derde kwartaal van dit jaar uit, gaf het lid Vennega ook aan.

[2:24:59] De aquacultuursector in Nederland is belangrijk voor duurzaam aquatische voedselproductie.

[2:25:05] En ook bestaat de aquacultuur in Nederland uit verschillende typen aquacultuur, zoals de kweek van schelpdieren in open water en viskweek in recirculatiesystemen.

[2:25:13] Voor het bevorderen van agricultuurinitiatieven zijn eerder al succesvolle meerdere subsidieregelingen opengesteld en deze zomer zullen we ook een nieuwe regeling daarvoor openstellen.

[2:25:23] Daarnaast, voorzitter, vind ik het belangrijk dat agricultuur ook een goede plek krijgt in de visie van 2040.

[2:25:29] Hiervoor hebben we ook inderdaad aandacht in onze eigen uitvoeringsagenda, samen met de sector, geheten de Nederlandse visie op voedsel uit zee en grote water.

[2:25:36] En die hoop ik ook spoedig, zodra die agenda rond is, uw Kamer te doen toekomen, zodat we daar ook even een debat kunnen gaan met elkaar.

[2:25:43] Het is een agenda die is opgesteld door de sector, met maatschappelijke partijen samen, onder leiding van de heer Bisschop van de SGP.

[2:25:50] En er staan ook heel veel mooie initiatieven op dit vlak in.

[2:25:52] GESPREKSLEIDER 1 De heer Janssen heeft nog een vraag voor u. GESPREKSLEIDER 2 Ja, een hele korte, voorzitter.

[2:25:57] De staatssecretaris zegt, we gaan ook met name inzetten op brandstofbesparing, snap ik.

[2:26:02] Dan is de vraag natuurlijk, gaat de staatssecretaris dan ook volle bak in Brussel op het Pulskoor Visserij, omdat daar ook een besparing op brandstof een grote rol speelt?

[2:26:11] De staatssecretaris.

[2:26:12] Dat is een goed punt van de heer Jans hierin.

[2:26:14] Ik heb bij de begroting gezegd dat ik bereid ben me daarvoor in te zetten.

[2:26:17] Ik denk sowieso, gehoorde het debat hier in de Kamer net, dat het een dossier is waar iedereen ook al de voordelen van zou kunnen zien.

[2:26:24] Pilskoolvisserij zorgt ervoor dat er minder bodemberoering is.

[2:26:27] Het zorgt er ook voor dat de brandstofverbruik bijna kan halveren van de kooltofisserij.

[2:26:31] Ik ben zeker bereid dat te agenderen.

[2:26:33] Ik denk wel dat het lid Bromet daarmee een terecht punt aangaf dat we dat wel op een diplomatieke manier moeten agenderen met elkaar.

[2:26:39] Want ik zou echt willen dat we hier concrete deuren voor kunnen openkrijgen.

[2:26:43] En dat zal ik ook in mijn bilaterale gesprekken proberen te agenderen met de collega's daar.

[2:26:47] Ja.

[2:26:48] Korte vervolgvraag van de heer Jansen.

[2:26:49] Ja, voorzitter.

[2:26:50] Kijk, waar het ook mis is gegaan in het verleden was dat wij Frankrijk zelfs tien kotters hebben aangeboden.

[2:26:55] Maar Frankrijk had gewoon geen geld om zijn vloot te moderniseren.

[2:26:59] Dus hoe gaan we nou voorkomen dat we in diezelfde valkuil terechtkomen?

[2:27:02] De staatssecretaris.

[2:27:04] Dat betekent ook dat ik in mijn gesprekken met de Franse collega hierover moet hebben in dit geval.

[2:27:08] Ik denk wel dat de minister het net goed zei dat het ook een kwestie op het dossier van visserij van geven en nemen zal moeten zijn hierin.

[2:27:13] Dus als wij ruimte gaan vragen, ook van een aantal lidstaten die hier in het verleden tegen van waren, dan zullen ze andersom ook naar Nederland kunnen kijken om hulp op dossiers die voor hun van groter belang zijn.

[2:27:22] Dus op die manier zal ik proberen de deur weer om een kiesje te krijgen.

[2:27:25] Mij ligt hier ook een goede motie van mevrouw Van der Plas en mevrouw Den Hollander om in ieder geval al ook met experimenten te kunnen beginnen.

[2:27:31] Dat zou ook de eerste houvast zijn voor mij in die gesprekken, om daar in ieder geval mee te starten.

[2:27:36] Waarbij ik wel wil benadrukken dat pilskoor wat dat betreft ook gezien de huidige energieprijzen echt een hele mooie oplossing kan zijn de komende jaren voor de sector.

[2:27:43] Dus daar wil ik me zeker voor inzetten.

[2:27:46] Vervolgt uw beantwoording.

[2:27:48] O, nee, u vervolgt niet uw beantwoording.

[2:27:51] Ik ga naar mevrouw Villinga voor een korte interruptie.

[2:27:55] Ja, dank u wel.

[2:27:55] Heel kort, toch nog heel even terugkomen op die implementatie van het GVB, want u zegt terecht, ik ga dat onder de aandacht brengen, maar dat is mij nog wel wat vaag, dus kunt u iets meer uitwaaiden nog.

[2:28:07] Hoe gaat u dat dan implementeren en hoe gaat u dat ook met de Europese partners doen, meer dan alleen het er met elkaar over hebben?

[2:28:16] Nou, voorzitter, op dit moment roepen we dus op tot herziening van de GVB.

[2:28:20] Er zijn nog een aantal knelpunten die volledige implementatie lastig maken.

[2:28:23] We hadden het net over de aanlamplicht in dat vlak.

[2:28:25] Een aantal andere knelpunten, die hebben andere lidstaten ook.

[2:28:28] Dus daarop leveren we nu input gezamenlijk.

[2:28:30] En tegelijkertijd zijn we natuurlijk doorlopend in gesprek met elkaar over hoe we zo goed mogelijk kunnen voldoen aan de voorwaarden die hieraan gesteld worden.

[2:28:40] Dank u wel, voorzitter.

[2:28:42] Het is mij toch nog wel iets vaak, want dan zegt de staatssecretaris nu wij gaan dit volledig implementeren.

[2:28:50] We gaan hier gewoon voor en we houden de rest daar ook aan.

[2:28:54] Of ja, we streven ernaar.

[2:28:58] Dank u wel, voorzitter.

[2:28:59] Het gvb bestaat uit heel veel onderdelen, dus het zou mij dan wel helpen om specifiek te horen op welke onderdelen de zorgen nu op dit moment zitten, maar uiteraard streven we ernaar om het gvb te implementeren in Nederland en loopt er nu de mogelijkheid tot input leveren voor wat er in een herziening mogelijk zou zijn, om het daarmee ook beter implementeerbaar te maken.

[2:29:16] Ik heb de aanlandplicht net al genoemd, dat is gewoon complex om aan te voldoen voor de visserij, daar zitten ook nadelen aan.

[2:29:21] Tegelijkertijd zijn er ook een aantal zaken die andere lidstaten moeilijk vinden in de implementatie ervan, dus dat proberen we op die manier gewoon te verbeteren.

[2:29:27] Dit baart me zorgen, want de staatssecretaris heeft het eigenlijk vooral over de sector, terwijl het hier ook heel erg gaat over die belangen van natuur.

[2:29:36] Er is jarenlang structureel gesproken over bevestiging waar Nederland een grote rol in speelt.

[2:29:40] De Europese Unie heeft ons op de vingers getikt over naleving van regels en niet voldoende viscontroles.

[2:29:47] Dus mijn vraag aan de staatssecretaris is, welke rol ziet hij daar zelf in als het gaat om belangen van het borgen van de natuur hierin en ook van dierenwelzijn?

[2:29:55] Want vissen zijn helemaal niet beschermd, ondanks dat ze ook gewoon dieren zijn met gevoelens.

[2:30:01] Dus op welke manier gaat hij dat borgen?

[2:30:04] Ja, voorzitter, op twee manieren.

[2:30:06] Eén is wat ik net aangaf.

[2:30:07] Er zitten een aantal zaken in het gemeenschappelijk visserijbeleid die ook gewoon heel moeilijk uitvoerbaar zijn in de praktijk.

[2:30:12] Dus daar leveren we nu input op aan om het voorstel te verbeteren.

[2:30:14] Tegelijkertijd heeft dit Corsis gelijk.

[2:30:16] Natuurbelangen spelen hier ook een rol in en daarom trek ik ook samen op met de minister om ook de komende periode daar stappen op te kunnen zetten met elkaar.

[2:30:25] Dit kost iets.

[2:30:26] Ja, voorzitter, het kan misschien de staatssecretaris met een brief komen waarin hij ingaat op de staat van de overbewisting, de rol van Nederland, de NVWA-signalen over fraude in de sector, de tik op de vinger vanuit de Europese Commissie als het gaat om naleving vanuit Nederland, de viscontroles en ook wat de inzet vooral van deze staatssecretaris zal worden als het gaat om natuur en vissenwelzijn in combinatie met de andere belangen.

[2:30:53] De staatssecretaris.

[2:30:54] Voorzitter, wat ik kan toezeggen is dat we in de brief richting het commissiebad visserijen in zullen gaan aan deze punten.

[2:30:59] En dan zal ik dat uiteraard afstemmen ook met mijn collega de minister die hier zit op het gebied van natuur.

[2:31:06] Goed, dan gaat u verder met de beantwoording.

[2:31:08] Voorzitter.

[2:31:09] Heel veel vragen hebben we nu ook al gehad, voorzitter.

[2:31:13] Dan waren er vragen van het Libromed over de subsidiepot waar 550.000 euro voor uitgegeven per subsidie voor duurzame vaartuigen.

[2:31:22] Die wordt niet optimaal benut.

[2:31:24] De subsidie die beschreven wordt, is beschikbaar voor de verduurzaam van binnenvaartschepen en niet voor visserijschepen.

[2:31:29] Wel zal in dit jaar dus een nieuwe innovatieregeling opengesteld worden met nationale middelen, omdat het gaat deels te dichten.

[2:31:35] Dus daar komt een oplossing richting hopelijk grotendeels aan, voorzitter.

[2:31:38] En met die regeling kunnen onder meer visserijondernemers innovatieprojecten uitvoeren op dit vlak.

[2:31:43] En daarnaast komen er ook investeringsregelingen voor energieefficiëntie, die wel opengesteld worden.

[2:31:48] Voorzitter, dan had het libre comit vragen gesteld over het artikel in de Financieel Dagblad over visfraude, om dat te veroordelen, hoe we dat aanpakken en ook pleiten voor het dichten van het geitenpaadje.

[2:32:01] Laat ik beginnen te benoemen dat inderdaad wij tegen elke vorm van illegale visserij hierin zijn en dat ons beleid ook is gericht om dat te bescheiden.

[2:32:09] En ook als ik het lees in de krant, voelt het gewoon heel ongemakkelijk.

[2:32:13] Dat drukken we nog zachtjes uit, voorzitter.

[2:32:15] Illegale visserijactiviteiten worden vastgesteld op basis van de Europese visserijwetgeving.

[2:32:20] Dus ze worden op Europees of internationaal niveau besloten wanneer er sprake is van illegale visserij.

[2:32:25] Er zijn hierbij duidelijke kaders die wij als Nederland moeten hanteren om de illegale visserij tegen te gaan en te controleren.

[2:32:31] De situatie met Rusland op dit vlak en dit specifieke dossier is heel complex, want vermeende illegale activiteiten en ook sanctiemaatregelen en wat er wel of niet onder valt, loopt hier door elkaar.

[2:32:41] Dus het is een heel grijs schemagebied.

[2:32:43] in dit dossier, voorzitter.

[2:32:45] En dat brengt het ongemak met zich mee, omdat meer doen niet altijd effectief is of ook andere gevolgen kan hebben.

[2:32:52] Dus er zijn op dit moment meerdere sancties en andere maatregelen actief die de handel van Russische visserijproducten aan banden leggen.

[2:32:58] We hebben een inputverbod op het gebied van caviar en schelpdieren, dus luxe producten vallen onder de sancties.

[2:33:04] En Russische schepen mogen ook niet in Nederlandse havens aanmeren.

[2:33:08] Sinds de periode die wordt beschreven in het artikel van de Financieel Dagblad hebben we ook aanvullende maatregelen getroffen die de visserij ook hierbij treffen in het kader ook van vermeende hybride dreigingen ook vanuit Rusland op de vlak, onder andere ook rondom de windpark op zee.

[2:33:21] En ten aanzien van witvis geldt in verband met de wereldwijde voedselzekerheid geen algeheel handelsverbod in de Europese Unie.

[2:33:29] vanuit de Europese Unie.

[2:33:31] Het kabinet zet binnen de EU in voor effectieve sancties en het tegengaan ook van de omzeiling van die maatregelen.

[2:33:36] En uitbreiding van die sancties kan dus alleen maar in Europees verband worden besloten, voorzitter.

[2:33:41] Wat we wel doen, is dat we inderdaad ook de activiteiten van die Russische vaartuigen meenemen, ook in de risicobeoordeling van de NVWA, en die producten controleren we ook altijd extra.

[2:33:51] Maar het blijft gewoon complex, voorzitter, omdat voedselzekerheid niet onder het sanctieregime valt in Brussel.

[2:33:57] Dat maakt wat los bij mevrouw Bromet.

[2:34:00] Nou, voorzitter, een lang antwoord, maar ik had eigenlijk gevraagd om een heldere veroordeling, maar misschien is dit antwoord een heldere veroordeling.

[2:34:09] Nou, voorzitter, ik ga volgens mij op het begin inderdaad aan dat we elke vorm van illegaliteit hierin veroordelen.

[2:34:14] Dus als dat niet helder genoeg was, dan bij deze nog, ook in de bewoording van mevrouw Bromet.

[2:34:18] Heel goed.

[2:34:19] Vervolgt uw betoog.

[2:34:21] Voorzitter, dan had het lid Van der Plas vragen over steun voor de vissers.

[2:34:26] We hebben ook vernomen inderdaad dat de helft van de Nederlandse boomkoolvissers niet de zee op is gegaan omdat het niet rendabel is.

[2:34:31] Ik ga zelf vrijdag ook op bezoek bij een aantal van deze boomkoolvissers om daar ook van hun te horen wat de impact daarvan is op hun bedrijf.

[2:34:38] En het is ook begrijpelijk dat deze omstandigheden voor vissers grote zorgen en onzekerheid met zich meebrengen, voorzitter.

[2:34:43] En die signalen trekken we ook ons nadrukkelijk aan.

[2:34:46] We brengen op dit moment de situatie in kaart en we bezien ook wat die impact is op de korte en lange termijn.

[2:34:51] Er is nu een planeerdebat gaande over de kabinetsbrede verkenning met mogelijke gerichte steunmaatregelen.

[2:34:57] Daarbij nemen we ook specifiek uiteraard de maatregelen voor de visserij in mee.

[2:35:01] Dat zijn wel lastige afwegingen en met name ook op juridisch vlak, omdat heel veel in de Europese kaders natuurlijk vast ligt.

[2:35:07] Mevrouw Van der Plas heeft daarbij wel eerder aangegeven, ook in de begroting, en dat heb ik toegezegd, om dat ook bespreekbaar te maken maandag en dinsdag in Brussel.

[2:35:14] En om aan de hand daarvan ook in de terugkoppeling van de LVR-raad de Kamer daarover te informeren, zodat u ook over de aangehouden motie een besluit kan nemen.

[2:35:24] De heer Jansen heeft daar een vraag over.

[2:35:26] Uiteindelijk gaan belastingen en accijnsen, dat is gewoon een Nederlandse aangelegenheid.

[2:35:32] Wij kunnen wel degelijk als Nederlandse overheid,

[2:35:34] daar anders in bewegen, zonder dat Europa ons op de vingers gaat tikken.

[2:35:39] Dus, kan de staatssecretaris daar dan op reflecteren?

[2:35:42] Nou, voorzitter, omdat veel van het visserijbeleid vast is gelegd op Europees niveau, er zijn gewoon heel veel regels op het gebied van staatsteun op dat vlak.

[2:35:49] Daar zijn wel manieren inderdaad om daar ruimte voor te creëren.

[2:35:52] Dus hoe ik dit ook zie, is dat ik mijn huiswerk moet doen richting Brussel.

[2:35:55] Dat gesprek moet aangaan met de collega's, want het voelt natuurlijk ook heel frang aan dat wij gaan praten over de energietransitie en verduurzaming, terwijl de helft van de kottervisserij gewoon aanwalligt.

[2:36:07] Ik zeg heel kort voorzitter, de accijns gaan wij toch zelf over.

[2:36:11] Dat gaat er niet de EU over, daar gaan wij over.

[2:36:14] Nee, voorzitter, maar de visserij is ook vrijgesteld, de diesel in ieder geval, op dat vlak.

[2:36:21] Dus dat geeft ook aan dat er niet één oplossing is om verschillende sectoren die geraakt worden door de hoge energieprijzen daarmee te helpen.

[2:36:28] De routes die er zouden kunnen zijn voor de visserij, die lopen op dit moment grotendeels via Brussel.

[2:36:33] Dus vandaar dat ik ook zeg, laat mij dit gesprek aangaan, dan informeer ik de Kamer ook over de mogelijkheden die er zou kunnen zijn.

[2:36:39] En ik kan me ook niet voorstellen dat de andere collega's niet met hetzelfde probleem op dit moment zitten.

[2:36:43] Dus ik ga er ook niet vanuit dat Nederland alleen die vraag zal stellen in Brussel.

[2:36:46] GESPREKSLEIDER DE JOURNALISTE Uiteraard, gaat u verder.

[2:36:48] JOURNALIST Voorzitter, dan de Pulse Corps, daar ben ik al op ingegaan.

[2:36:51] Mevrouw Van der Plas had daar ook vragen in, dus dat wil ik inderdaad ook zeker agenderen.

[2:36:55] Ook gezien de bredere energieprijsvraagstukken is er ook wel aanleiding voor om dit te agenderen bij de Europese collega's, omdat het zowel voor onze vloot als misschien ook voor buiten onze vloot deels zo'n oplossing kan zijn.

[2:37:05] Dan, voorzitter, gaan we in op makreel van de heer Van Duivenoorde, die een mooie lossang ook over de geschiedenis van de makreel en de scholen en de verplaatsing gaf.

[2:37:16] Maar heel specifiek ging het wel over een serieus onderwerp en vraagstuk, namelijk de oneerlijke verdeling en ook de omvang van visserij en het makreelvangst in de Europese Unie.

[2:37:25] De vragen gingen inderdaad over of ik bereid ben om in Brussel in te zetten voor bijsturing naar niet het minst negatieve scenario, conform ook de andere staten die vissen op makreel.

[2:37:35] en ook vasthouden aan het historische aandeel van 23%, zoals hij noemde.

[2:37:41] Voorzitter, de andere kuststaten hebben inderdaad de totale vangstmogelijkheden in hun akkoord hoger vastgesteld dan het niveau waarop de zogeheten TAC, Total Allowable Catch, van de EU was gebaseerd.

[2:37:52] Hierdoor was er geen gelijkspeel van meer voor onze ridderijen.

[2:37:55] Er ligt nu een voorstel op tafel, ook vanuit Europa, waarmee de EU zich aansluit bij die TAC-hoogte van de andere kuststaten.

[2:38:02] En dat is onder andere ook op verzoek van Nederland gebeurd, voorzitter.

[2:38:05] Dat is heel recent ook bij deze voorzitter.

[2:38:09] Dus daarmee steunen we ook het voorstel voor het gelijke speelveld.

[2:38:12] Tegelijkertijd blijf ik het wel van belang vinden dat ook de commissie blijft inzetten op een alomvattend akkoord met die kuststaten, waarbij ook afspraken over die verdeelsleutel gemaakt kunnen worden, waarbij het historische aandeel in de bestand voor mij ook centraal zal staan, voorzitter.

[2:38:28] En, voorzitter, ja, tijdens de aankomende landbouw- en visserijraad zal ik dus ook aandacht vragen voor de situatie van de makreel specifiek en speelt bij een aantal andere lidstaten ook heel duidelijk.

[2:38:40] Daarbij wil ik ook benadrukken, voorzitter, we hebben het eerder gehad over de rol van de Russische vloot hierin.

[2:38:44] Een van de redenen waarom het slecht gaat met de makreelstand is inderdaad omdat Rusland ver boven haar aandeel gaat hierin.

[2:38:51] Dus ook dat zal ik agenderen in Brussel, om te kijken of daar wel stappen op mogelijk zijn, ook in het belang van onze visserij, maar ook de andere kuststaten die door getroffen worden.

[2:39:01] Voorzitter, dan heb ik een mapje overig.

[2:39:03] Dat gaat vrij snel, denk ik.

[2:39:05] Maar het leidt kostverzekering, interrupties en dierenwelzijn zit erin.

[2:39:08] Dus dat laat ik aan u, voorzitter.

[2:39:10] Dan maak ik ook even nu van de gelegenheid...

[2:39:12] We hebben echt tot max vijf uur.

[2:39:15] Dus dat betekent dat ook enige discipline van u al een verwacht...

[2:39:20] Ik zal het proberen bondig te houden, voorzitter, want ik praat vooral om heel snel en midden in de tijd te blijven voor u dit debat.

[2:39:26] Hoe gaat de minister in de raad van de heer Lohman sturen op een eiwitstrategie die onze afhankelijkheid van input vermindert en die niet inzet alleen op teelt, maar ook industriële innovatie en consumptie?

[2:39:35] De Europese Commissie is voornemens om later dit jaar ook met een voorstel te komen voor de Europese eiwitstrategie.

[2:39:40] Dat voorstel zullen we samen nog beoordelen en we zullen de Kamer ook informeren over onze inzet hierop, maar mijn inzet zou inderdaad in de breedte zijn zoals de heer Lohman voorstelt, voorzitter.

[2:39:51] Kan ik daaruit opnemen dat het gaat over een aparte Europese eiwitstrategie en dus samenhangend, waarbij al die dingen worden meegenomen en niet opgeknipt in stukjes.

[2:40:01] Daar gaat u voor pleiten?

[2:40:03] Ik zal daarvoor pleiten zodra de Europese eiwitstrategie eraan komt.

[2:40:06] Maar er komt dus een nieuwe Europese eiwitstrategie waarbij ik ervan uitga dat het in den breedte zal zijn en zo niet, dan zal er de Nederlandse inzet op meegenomen kunnen worden.

[2:40:15] Voorzitter, dan de positie van de Raad in zaken de vleesbenamingen, waar ook een leuk debat over gegaan was net.

[2:40:21] De stemming in de Raad over de wijzigingsverordening, gemeenschappelijke marktoordening, heeft afgelopen maandag al plaatsgevonden.

[2:40:27] Onderdeel daarvan zijn de nieuwe regels over vleesbenamingen en een gekwalificeerde meerderheid van de Raad heeft dus al steun uitgesproken voor deze wijzigingen, waarmee het is aangenomen.

[2:40:36] Anderzijds dient het parlement die uitkomst van het riloog nog te bevestigen.

[2:40:40] Zoals in de genoteerde agenda heb ik aangegeven dat Nederland heeft tegengestemd, omdat wij geen toegevoegde waarde zien om regels te gaan stellen over welk woord er gebruikt mag worden.

[2:40:50] Consumentenonderzoek toont ook aan dat consumenten hiervan niet in de wal raakten.

[2:40:56] Voorzitter, dan hebben we nog het verbod op bond van het lid Kostić.

[2:41:01] Ja, we blijven ons inzetten voor een verbod op de productie van en verkoop van bond van pelsdieren.

[2:41:07] We zijn nog in afwachting van de reactie van de commissie erop.

[2:41:09] Ik hoop dat de commissie ook overgaat tot een verbod, want de tijd is daar ook echt rijp voor Europees.

[2:41:13] Veel lidstaten hebben inderdaad al een verbod erop.

[2:41:16] Dus goed om dat ook Europese kunnen doen, voorzitter.

[2:41:19] Daarbij, voorzitter, ben ik ook bereid dit in mijn gesprek met de eurocommissaris op te brengen.

[2:41:26] En wil ik nog één kleine slag om de arm houden over of ik de route van Oostenrijk hierin steun, omdat er een route is die mogelijk ook...

[2:41:35] behoorlijk zwaar is om die in te zetten.

[2:41:37] En aangezien we net een discussie met elkaar gehad hebben over Brusselers ook geven en nemen en de relaties zijn van belang, hoop ik dat het lid Kostas mij de ruimte wil geven om daar ook de wegingen te maken, omdat we natuurlijk op dierenwelzijn een heel wensenlijstje hebben als Nederland en ik ook de inschatting wil kunnen maken of ik het hierop wil inzetten of dat ik het gewoon bilateraal met de commissaris bespreekbaar maak in mijn gesprek volgende week.

[2:41:58] Maar ik ga het hoe u dan ook arrenderen.

[2:42:02] Ik snap wat de staatssecretaris bedoelt.

[2:42:06] Je kan het ook zien als een soort escalatieladder als de eurocommissaris niet meebeweegt.

[2:42:11] Hij staat niet bepaald bekend als een grote dierenwelzijnsvoorstander, dus ik verwacht van de staatssecretaris ook daar een stevig verhaal.

[2:42:18] Maar ik wil wel dat de staatssecretaris echt goed kijkt naar deze optie voor Oostenrijk, want dit is anderhalf miljoen Europeanen hebben getekend voor een bondverbod in Europa.

[2:42:29] Hier wachten we al jarenlang op, dus ik zou zeggen

[2:42:32] Europa laat te lang wachten op dierenwelzijnsvraagstukken.

[2:42:36] Zet ze stevig in en als de Europese Commissaris niet beweegt, dan meegaan met Oostenrijk.

[2:42:42] Voorzitter, wat ik kan zeggen is dat ben ik er bereid naar serieus in te kijken.

[2:42:45] Waarom ik net die slag om de arm deed, is dat er ook met de transportverordening onder andere zitten, de verlaging van maximumtemperaturen inderdaad voor het transport en een aantal andere zaken wat op de korte termijn ook zal spelen.

[2:42:54] Dus ik wil even de weking maken wat we als Nederland zo snel mogelijk kunnen binnenkrijgen op dat vlak.

[2:42:59] Daar de inzet op richten.

[2:43:01] Maar sowieso het verbod op bond, dat steunen wij, daar zullen we ons voor inzetten en dat zal ik ook in Brussel meenemen volgende week.

[2:43:08] De laatste vraag gaat over of de staatssecretaris zich bereidt actief in te zetten zodat er eindelijk een einde komt aan kleine kooien voor kippen en of we zijn inzet zo snel mogelijk bij brief terug te koppelen.

[2:43:20] In het kader van dierwaardige veehouderij is onze inzet inderdaad gericht op het uitforceren van die kooihuisversing voor kippen.

[2:43:27] Rond de zomer gaat inderdaad de ANVB in voorrang en we steunen dan ook het End the Cage initiatief vanuit Nederland en zullen ook in reactie op de publieke consultatie van de Europese Commissie van eind afgelopen jaar

[2:43:38] Dit ook onderschrijven en inbrengen vanuit Nederland, want wij gaan in Nederland sowieso naar de uitverzering via de ANVB.

[2:43:44] En tegelijkertijd betekent dat als Europa er ook op inzet dat we zowel iets doen voor het dierenwelzijn als ook voor het gelijke speelveld van onze eigen pluimveehouders.

[2:43:54] U heeft daar nog een vraag over van Dit kost niets.

[2:43:56] Ja, dat is heel goed om te horen.

[2:43:57] Zou de staatssecretaris daar dus actief ook over willen terugkoppelen per brief over de inzet als hij naar Europa is gegaan?

[2:44:05] Hetzelfde geldt eigenlijk ook als het gaat over bond.

[2:44:07] Als het gesprek met de Eurocommissaris is geweest, dan ben ik heel benieuwd naar de resultaten en daar wil ik graag een actieve terugkoppeling over zo kort mogelijk na het gesprek.

[2:44:16] Voorzitter, het lijkt me logisch.

[2:44:18] En wat is dan voor de staatssecretaris zo kort mogelijk na het gesprek?

[2:44:22] Zodra we de terugkoppeling van het debat van de LVR sturen naar de Kamer.

[2:44:26] Dat is meestal vrij recent en snel na het debat uiteraard.

[2:44:29] Goed zo.

[2:44:29] Mooi zo.

[2:44:30] Goed, dan dank ik de minister en de staatssecretaris voor de beantwoording in eerste termijn.

[2:44:34] U heeft nog een vraag van mevrouw Bromet.

[2:44:38] Ja, voorzitter, punt van orde, want we hebben nog een kwartier en ik zou eigenlijk willen voorstellen, als mijn collega's dat ook willen, en ik vind het best als de heer Lohman daar de eerste spreker voor is, dat we een twee minuten debat inplannen en de tweede termijn van de Kamer nu laten zitten.

[2:44:50] En dan de antwoorden die we nog verwachten hadden in de tweede termijn even schriftelijk krijgen.

[2:44:56] U bent mij net voor, want ik wilde net inventariseren wie van u een behoefte heeft aan een tweede termijn of een korte tweede termijn.

[2:45:03] Niet per se.

[2:45:04] Als ik nog één vraag mag stellen, want ik had hem eigenlijk dankbaar bewaard voor de tweede termijn, over de omnibus die de staatssecretaris eigenlijk nog zou beantwoorden.

[2:45:10] In het begin had ik gevraagd hoe toetst de staatssecretaris dan dat die omnibus geen schade aanricht aan natuur, milieu en gezondheid.

[2:45:20] Daar heb ik nog geen antwoord op gekregen.

[2:45:23] Ja, voorzitter.

[2:45:24] Omdat we nog de schriftelijke beantwoording gaan sturen op de Omnibus-voorstel en we vrij gedetailleerd daarop ingaan.

[2:45:30] Dus mijn voorstel zou zijn dat ik in die korte schriftelijke beantwoording op hoofdlijnen er op een antwoord aan stuur naar u.

[2:45:36] En dat we in de schriftelijke beantwoording van het schriftelijke overleg daar uitgebreid op terugkomen.

[2:45:40] Dus het komt in tweeënvoud, voorzitter.

[2:45:44] Mevrouw Venninga.

[2:45:46] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:45:47] Ik wil het voorstel van de collega Bromet graag ondersteunen, maar dan ook graag vragen.

[2:45:51] Ik heb nog vragen gesteld over het Ocean Pact, waar ik nog geen antwoord op heb gekregen.

[2:45:56] Misschien heeft de statiek daar eens het nog liggen en anders kan hij daar wellicht nog even schriftelijk op terugkomen.

[2:46:02] Ik kijk eerst even naar mevrouw Van der Plas.

[2:46:04] Is dat zo?

[2:46:04] Kunt u dat wel direct doen?

[2:46:05] Dat kan ik direct doen.

[2:46:06] De Ocean Pact staat nu niet op de agenda van de Landbouw- en Visserijraad en het ligt ook bij de collega van INW, dus we voorzien geen discussie daarover op dit moment.

[2:46:17] Ik heb nog een onbeantwoorde vraag van de minister.

[2:46:21] Mijn vraag was, kan de minister voor de eerstvolgende landbouw- en visserijraad een diversen punt aandragen over onze Europese afhankelijkheid van kunstmest door de afgedwongen beperking van het gebruik van dierlijke mest?

[2:46:35] Die vraag is volgens mij nog niet beantwoord.

[2:46:37] Ik kijk dit geïmproviseerde veegrondje nog even naar de minister of hij daar nu antwoord op kan geven of dat op een later moment kan.

[2:46:47] Ja, voorzitter, daar kom ik nog even op terug.

[2:46:49] En als ik van de gelegenheid gebruik mag maken, ik hoorde net wat over de Omnibus-voorstellen.

[2:46:53] Wij hebben in het schriftelijk overleg voor de Milieuraad ook aangegeven dat wij ook niet wensen dat Omnibus-voorstellen op milieugezondheid en dergelijke verslechteringen inhouden.

[2:47:05] Dus op het moment dat u daar aan het standpunt ook van wil, waar ook LVVN bij betrokken is geweest, kunt u ook naar de schriftelijke antwoorden kijken op de recente Milieuraad.

[2:47:15] Zo'n tip, en dan ga ik voor het laatst nog even naar Rutte Kostic.

[2:47:19] Ja, wij lezen natuurlijk uiteraard heel goede stukken, maar het probleem is dat er niet wordt getoetst.

[2:47:23] Dus de vraag is, u wil het misschien willen, dat het geen schade aanricht, maar naar ons weten, wil Europa geen toets doen daarop?

[2:47:32] Dus hoe gaat Nederland ervoor zorgen dat er daadwerkelijk geen schade wordt aangericht door het omnibusvoorstel?

[2:47:37] Want alle seinen staan

[2:47:39] nu op de verkeerde richting op, als je kijkt naar de experts.

[2:47:42] En met die vraag gaan we straks richting een twee minuten debat.

[2:47:47] Volgens mij kunnen we die conclusie trekken met elkaar.

[2:47:51] Ik zag mevrouw Bromet daar net het eerste initiatief voor nemen.

[2:47:56] Voorzitter, volgens mij is het gewoon zodat de eerste spreker dan dat aanvraagt, anders de heer Lohman dat is, vind ik het prima.

[2:48:03] Ik kijk naar meneer Lohmann even die behoefte heeft aan de twee minuten debat.

[2:48:06] No pressure.

[2:48:07] Maar ik wil graag een twee minuten debat aanvragen.

[2:48:09] Nou hartstikke goed.

[2:48:11] Dat betekent dat wij overgaan tot het plannen van de twee minuten debat.

[2:48:15] En dan ga ik nog even voordat wij dit debat met elkaar afsluiten.

[2:48:22] Dan kunt u morgen al gezellig met elkaar verder in gesprek.

[2:48:31] Voordat we gaan afsluiten ga ik nog even met u de toezeggingen langslopen.

[2:48:35] Namelijk de volgende.

[2:48:37] De minister van LVVN zal zich verdiepen in het besluit in zaken de 1,2% bonenbescherming.

[2:48:42] Dat volgt uit het Noordzeeakkoord en de Kamer voor het Commissie Debat Visserij informeren over of hij zich hierin kan vinden.

[2:48:49] Dat is een toezegging aan mevrouw Bromet van GroenLinks PvdA.

[2:48:53] De Kamer zal in de brief over het confrontant gewasbeschermingsmiddelen die voor de zomer aan de Kamer wordt gestuurd terugkomen op het onderwerp drift en ingaan op eventuele oplossingsrichtingen voor biologische boeren.

[2:49:05] De staatssecretaris van LVVN zal in de brief die voor het commissiedebat visserij aan de Kamer wordt gestuurd ingaan op overbevissing, signalen van de NVWA over fraude in de sector, naleving, viscontroles en de inzet op natuur- en visserwelzijn in relatie tot andere belangen.

[2:49:23] En de staatssecretaris van LVVN zal de Kamer bij het verslag van de LVR informeren over het gesprek met de eurocommissaris.

[2:49:34] Dan zijn dat de toezeggingen die ik heb opgeschreven.

[2:49:37] Mevrouw Kostis mist nog iets.

[2:49:39] Nou nee, ik zou het laatste specifieker willen toespitsen.

[2:49:42] In het gesprek met de eurocommissaris voor dierenwelzijn over het verbod op bond en de kooi.

[2:49:49] Over bond en de kooi.

[2:49:50] Dat toegevoegd, dat scheelt dan alweer.

[2:49:53] Hartstikke goed.

[2:49:54] Dan dank ik u allen voor het goede gesprek en aan de bewindspersonen voor de aanwezigheid en de beantwoording.

[2:49:59] En dan wens ik u verder een hele fijne middag en avond.