Regio's en grensoverschrijdende samenwerking

[0:00:00] Welkom leden van de vaste commissie voor binnenlandse zaken.

[0:00:03] Welkom minister voor binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties.

[0:00:06] Welkom bij het commissie debat regio's en grensoverschrijdende samenwerking.

[0:00:12] Ik zou voor willen stellen om met vier interrupties te werken vanmiddag.

[0:00:17] Laten we elkaar op een nette manier benaderen en elkaar een beetje uit laten spreken.

[0:00:21] Dan heeft de voorzitter een goede middag en denk de leden ook.

[0:00:26] Dus ik zou willen beginnen om mevrouw Keizer het woord te geven.

[0:00:30] Ja, dank voorzitter.

[0:00:31] En in ieder geval hebben dan ook degene die hiernaar luisteren een goede middag of op de tribune of via de live stream.

[0:00:39] Dank voorzitter.

[0:00:40] Ik moet als een pitter zo naar een plenair debat, maar ik vind dit een dermate belangrijke onderwerp dat ik dacht van ik ga het combineren en dan af en toe samen met iemand die mij ondersteunt en mijn eigen halfwoorden luisteren wat hier verder gebeurt en uiteraard

[0:00:57] wat de nieuwe minister op dit onderwerp in reactie te melden heeft.

[0:01:02] Voorzitter, als je de verkiezingsuitslag in, wat ik dan maar de Republiek Amsterdam ben gaan noemen, bekijkt en je kijkt vervolgens naar hoe er in grote kranten, in de meeste grote kranten of in de meeste tv-programma's, con gedaan wordt van de debatten die wij hiervoeren, dan denk je dat dit voor heel Nederland geldt.

[0:01:26] En dat is niet zo, voorzitter.

[0:01:28] En dat weten volgens mij de meeste Nederlanders weten dat, want die wonen op andere plekken in dorpen, steden, grote en kleine, buitengebieden, grensregio's en, zoals dat heet, op het platteland.

[0:01:44] Maar door die berichtgeving krijgen al deze mensen het idee dat ze niet gezien en niet gehoord worden.

[0:01:51] Als er dan al iets naar buiten komt over de regio, over het platteland of de kleine steden is dat bijvoorbeeld het WODC rapport of het onderzoek van de Rutger Stichting over de schandalige homofobie bij jongeren op het platteland.

[0:02:06] of dat iedereen daar anti-institutioneel denkt, voorzitter.

[0:02:13] Het tegenovergestelde is het geval, kan ik u melden.

[0:02:16] Ik woon zelf, ben geboren en getogen op Volendam, zoals wij dat noemen.

[0:02:21] Officieel valt dat onder de Randstad op grond van de kilometerafstand, maar het voelt echt compleet anders.

[0:02:27] Ook bij mij op het dorp zitten ze echt met stijgende verbazing naar discussies hier in de Haagse debatten te kijken.

[0:02:37] Voorzitter, je bent zo'n drie of drieënhalf uur van noord naar zuid of van oost naar west.

[0:02:45] En toch zijn we niet in staat om, als het gaat over accijnsen en belastingen, de juiste besluiten te nemen.

[0:02:52] Ik weet hoe het werkt.

[0:02:54] Er moet nog ergens een miljardje gevonden worden.

[0:02:56] Dus dan in de financiële tabel wordt er weer iets boven op de accijns gegooid.

[0:03:02] Maar dat heeft wel als effect dat er een weglek effect is waardoor koopkracht structureel wegvloeit naar het buitenland.

[0:03:10] Mensen gaan hun boodschappen gewoon over de grens doen.

[0:03:12] Daardoor verdwijnt de supermarkt, daardoor verdwijnt de pinautomaat.

[0:03:16] Als de winkelstraat leeg loopt, volgt de buslijn die verdwijnt.

[0:03:20] Als de voorzieningen verdwijnen, trekken jongeren weg.

[0:03:22] En als jongeren wegtrekken, komt de school onder druk te staan.

[0:03:25] En als dan ook de bakker en de slager omvallen, valt de sponsoring van de lokale voetbalclub ook weg.

[0:03:32] En zo zie je hoe één beleidskuis in Den Haag, bijvoorbeeld een accijnsverhoging in de grensregio, uitmoont in totale ontwrichting van leefbaarheid en sociale cohesie.

[0:03:42] Waar we het nooit over hebben, is dat dan uiteindelijk de geprognosticeerde opbrengst van die accijnsen niet gerealiseerd wordt.

[0:03:49] Dus waarom doen we het dan?

[0:03:51] Voorzitter, dan het investeringsklimaat in de regio.

[0:03:54] Er is een nationaal programma Vitale Regio's en dat is op zich goed.

[0:03:59] Er zitten een aantal zaken in die goed zijn.

[0:04:02] Maar één ding moet mij toch van het hart en dat is als ik het heb over het onderdeel versterken van vertrouwen in de overheid.

[0:04:11] Hoe maak je dat het vertrouwen in de overheid terugkomt?

[0:04:15] Daarover moeten we het hebben.

[0:04:17] En wat daarvoor nodig is, en dat is waarom ik direct ook bij het plenaire debat ga over de economische effecten van de oorlog in het Midden-Oosten, is dat wij stoppen met de Nederlandse, de Nederlander en de portemonnee van de Nederlander, de dekking te laten zijn voor allerlei zaken die hier

[0:04:36] de Haagse bovenlaag belangrijk vindt.

[0:04:39] Dat is echt de enige manier om het versterken van het vertrouwen

[0:04:44] in de overheid, echt alleen dat.

[0:04:47] En zorg dat die ondernemer in die dorpen en in die steden weer kan ondernemen, dat die vrijheid weer terugkomt, dat het weer rond te rekenen is, dat de kosten voor energie gaan dalen.

[0:05:01] Als je dat niet doet, dan versterken die twee zaken elkaar en daarom tot slot

[0:05:06] Mijn laatste vraag aan deze minister, hoewel ik weet dat die niet aan hem gesteld moet worden, maar neem hem mee in de onderhandelingen voor de voorjaarsnota.

[0:05:14] Wanneer gaat u iets doen aan de accijnsen en de btw die uiteindelijk dit land en daar zijn de regio's en de steden en dorpen onderdeel van stuk maakt.

[0:05:27] Dank u wel.

[0:05:30] Dank u wel, mevrouw Keizer.

[0:05:32] Wil ik het woord geven aan de heer Vermeer van de BBW.

[0:05:35] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:05:37] En ik moet zo ook naar het plenaire debat over de economische gevallen van de oorlog in het Midden-Oosten, die ook zeker de grensregio's extra hard raakt.

[0:05:47] En daarom is het wel ongelukkig dat deze twee debatten samenvallen.

[0:05:52] We hebben een hele fijn rond de tafel gesprek gehad met allerlei clubs die de regio vertegenwoordigen.

[0:06:00] En ik denk dat dat niet vaak genoeg kan gebeuren hier.

[0:06:04] Voorzitter, de regio is niet de rand van Nederland, maar juist de basis ervan.

[0:06:07] En daar wordt ons voedsel geproduceerd, kijken de mensen nog naar elkaar om en worden onze tradities doorgegeven.

[0:06:15] En die komen zelf uit de regio en sommige mensen kunnen dat ook horen.

[0:06:18] Ik denk de meeste.

[0:06:20] En als je daar rondloopt, dan zie je het meteen.

[0:06:23] Je ziet de kracht van dorpen waar mensen nog naar elkaar omkijken, waar de lokale voetbalvereniging, de school en de dorpswinkel het hart van de gemeenschap vormen.

[0:06:33] Maar als je daar rondloopt, zie je helaas ook de andere kant.

[0:06:35] Voorzieningen die verdwijnen, jongeren die wegtrekken en het gevoel dat Den Haag heel ver weg staat.

[0:06:41] En daarom is het goed dat we het vandaag opnieuw hebben over de regio's van ons land, want voor de mensen in de regio gaat dit niet over beleid, maar over hun dagelijks leven.

[0:06:51] En over de vraag of hun dorp blijft bestaan zoals zij het kennen.

[0:06:55] En voorzitter, het nationaal programma Vitale Regio's was bedoeld om in totaal 11 regio's in ons land een impuls te geven.

[0:07:03] En de plannen zijn volop in de maak en BBB kijkt uit naar de plannen die hier uiteindelijk uit voortkomen.

[0:07:10] BBB hoort over het algemeen veel positieve verhalen uit die regio's komen trouwens.

[0:07:15] En misschien juist daarom schrok ik toch best wel een beetje bij het lezen van de laatste Kamerbrief over de voortgang van dit programma.

[0:07:22] Want laat één ding helder zijn, dit programma is wat BBB betreft niet bedoeld om regio's opnieuw te gebruiken als oplossingen voor problemen uit de Randstad.

[0:07:31] En toch lezen we in de Kamerbrief dat volgens het Rijk deze 11 regio's, en ik quote, een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan grote maatschappelijke opgaves.

[0:07:42] Met ruimte om te versnellen op bijvoorbeeld de energietransitie.

[0:07:46] Voorzitter, dat is precies de reflex waar mensen in de regio allergisch voor zijn.

[0:07:50] Niet omdat ze tegen ontwikkeling zijn, maar omdat het te vaak voelt alsof de regio wordt gezien als de plek waar het nog kan, dus waar het maar moet gebeuren.

[0:08:00] Dat is randstedelijk wensdenken over de rug van de regio.

[0:08:03] En mijn vraag aan de minister is dan nog heel duidelijk.

[0:08:07] Kan hij expliciet bevestigen dat het Nationaal Programma Vitale Regio's niet bedoeld is om nationale opgaven simpelweg in de regio te parkeren, maar juist om de regio zelf sterker te maken?

[0:08:19] En hoe borgt hij dat?

[0:08:21] Voorzitter, en dan de middelen.

[0:08:24] De Kamer heeft de motie van BBB aangenomen om structureel middelen te reserveren voor deze regio's, want op dit moment zijn er nog geen middelen gereserveerd voor de uitvoeringsagenda.

[0:08:34] Er is een eerste inschatting gemaakt en we lezen dat de opgave richting de 1 miljard euro per jaar gaat.

[0:08:39] En als je goed kijkt naar wat de verschillende mensen in een ronde tafel inbrachten, dan zie je verbreding A2, A67, dan is een miljard nog helemaal niets.

[0:08:48] Gaat de minister richting Prinsjesdag daadwerkelijk inzet op structurele financiering en over welke bedragen spreken we dan concreet?

[0:08:56] Komt er echt geld of blijft het bij ambities zonder dekking en dus met loze beloftes richting de regio?

[0:09:03] Dan nog iets wat opvalt in de Kamerbrief.

[0:09:05] Ineens worden gesproken over een Rural Policy Review of Rural Proofing.

[0:09:11] Mijn vraag aan de minister is simpel, wat bedoelt hij daar nou precies mee?

[0:09:15] Want de Kamer heeft een BBB-motie aangenomen voor een plattelandstoets.

[0:09:19] Gewoon helder, beleidstoetsen op de gevallen voor het platteland.

[0:09:23] En wat voegt deze nieuwe term daar dan aan toe?

[0:09:25] Krijgt de Kamer hiermee straks een concreet instrument in handen om wetgeving en beleid te beoordelen op effecten voor de regio?

[0:09:32] Of blijft dit hangen in abstracte woorden en rapporten zonder echte impact?

[0:09:36] Voorzitter, BBB heeft geen behoefte aan nieuwe Engelse termen.

[0:09:39] Wij hebben behoefte aan een werkend instrument dat voorkomt dat beleid opnieuw te kosten gaat van de regio.

[0:09:45] Dus graag helderheid.

[0:09:46] Wat gaat de minister concreet doen en wanneer kan de Kamer dit ook echt gebruiken in haar controlerende rol?

[0:09:52] Voorzitter, tot slot nog twee concrete punten.

[0:09:55] Allereerst het openbaar vervoer in de regio en specifiek voor studenten.

[0:09:59] Juist omdat we willen dat studenten en jongeren zo lang mogelijk in de regio kunnen blijven wonen.

[0:10:06] Maar in grote delen van Nederland is een klassieke OV simpelweg verdwenen.

[0:10:10] Tegelijkertijd zijn er wel oplossingen.

[0:10:12] Buurtbussen, taxibusjes en ander kleinschalig vervoer dat werkt.

[0:10:17] Maar met je studenten-OV heb je niks aan.

[0:10:19] En dus hebben studenten in die regio's een studenten-OV waar ze niets aan hebben.

[0:10:24] Is de minister bereid om in gesprek te gaan met zijn collega minister van Oosterwezen dat de studenten-OV kaart ook gebruikt kan worden voor dit soort

[0:10:33] regionale vervoersoplossingen.

[0:10:35] En dan mijn laatste punt, dat is het onderwijs.

[0:10:38] In krimpregio's staan scholen onder druk.

[0:10:41] Ze hebben moeite om financieel rond te komen en daarmee verdwijnen scholen uit dorpen.

[0:10:45] Is de minister in overleg met zijn collega minister van OCW bereid om in krimpregio's ruimte te bieden voor kleinere scholen, zodat deze scholen open kunnen blijven?

[0:10:56] En wil hij daarbij niet alleen kijken naar economisch rendement, maar juist ook naar maatschappelijk rendement?

[0:11:01] Dank u wel.

[0:11:05] Dank u wel, meneer Vermeer.

[0:11:06] Dan wil ik nu het woord geven aan mevrouw Boelsma Hoogstra van het CDA.

[0:11:11] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:11:13] En ik snap dat mijn voorgangers het jammer vinden om hier straks niet bij te zijn, dus ja, wij ook, voor het debat.

[0:11:20] Maar je kunt niet eisen met handen breken.

[0:11:26] Voorzitter, als ik op maandag of dinsdag met de trein naar Den Haag rijd, dan heb ik daar zin in.

[0:11:31] Tweede Kamerwerk is prachtig werk, maar als ik aan het eind van diezelfde week weer naar Friesland ga, heb ik daar nog meer zin in.

[0:11:38] Niet naden toen mijn fractievoorzitter zei laatst tegen mij tijdens een rondrit door onze mooie provincie, ik snap dat jij als Fries zo kalm bent, want alles hier straalt rust uit.

[0:11:48] En dat voorzitter klopt, tenminste dat van de rust van het Friese platteland.

[0:11:51] Mijn eigen kalmte, die kan ik niet echt garanderen, ik denk dat ze daar thuis wel eens een beetje anders over denken.

[0:11:57] Maar dat van het platteland wel.

[0:11:59] En vandaag staat dat platteland, de regio, op de agenda.

[0:12:03] Er liggen hele goede rapporten, ik heb het net ook al even aan gerefereerd, goede aangenomen moties, kamermoties en ook wel goede wil.

[0:12:10] Maar toch blijkt de realiteit weer barstig.

[0:12:13] Voorzitter, hoe krijgen we in het hectische Den Haag met z'n allen voor elkaar, dat was Tweede Kamer, oog hebben voor elke regio?

[0:12:20] Of het nou Zwart-Sluis, Papendrecht, Sluis of Itskenhuizen is, Haagse beleid is namelijk niet altijd passend in dunne bevolkte gebieden.

[0:12:27] Een voorbeeld hiervan is de eilandtoets, die niet alleen naar de leefbaarheid op de Wardeneilanden kijkt, maar ook die op de Besseilanden.

[0:12:34] Deze is alleen nog steeds niet geborgd op het ministerie.

[0:12:37] Hoe staat het hiermee?

[0:12:38] Vraag ik de minister.

[0:12:40] Het is namelijk belangrijk dat landelijke beslissingen werkbaar zijn voor niet-stedelijke gemeenten.

[0:12:44] Kan de minister toezeggen dat er geborgd wordt dat er een goede uitvoeringstoets komt voor de regio's?

[0:12:50] Mevrouw van der Plas heeft bijvoorbeeld al eens een motie over de plattelandstoets ingediend.

[0:12:54] Ik denk dat dat het Nederlandse woord is.

[0:12:57] Vanuit de regio's kwam ook de oproep geef uitvoering aan het rapport Elke regio telt.

[0:13:02] En deels is dat gedaan door het nationaal programma Vitale Regio's, maar dat is een begin.

[0:13:06] In het coalitieakkoord wordt aangekondigd dat er samen met de regio's strategische programma's opgesteld gaan worden.

[0:13:13] Hoe gaat de minister dit oppakken en gaat hij dat dan ook in gezamenlijkheid met andere ministeries doen?

[0:13:18] Voorzitter, het CDA is zoekende naar een afwegingskaart voor beleid en investeringen dat niet alleen gebaseerd is op aannames, modellen en algoritmes, maar breder kijkt.

[0:13:27] Hoe gaat de minister deze handschoen oppakken?

[0:13:29] Wat is de minister van plan te doen om ervoor te zorgen dat we bij investeringen breder kijken dan alleen maar naar een MKBA?

[0:13:36] Maar echt kijken, echt kijken naar maatschappelijk nut.

[0:13:40] Een tweede punt wat ik in deze commissievergading wil aankaarten zijn de vrijwilligers, want die zijn de sociale smeerolie in diezelfde regio waar ik het net over had.

[0:13:51] Hier moeten we ruimte voor geven.

[0:13:52] Toch lezen we steeds vaker dat precies het tegenovergestelde gebeurt, namelijk dat vrijwilligers niet meer kunnen opboxen tegen de toegenomen regeldruk.

[0:14:00] Recente voorbeelden kan ik benoemen, bijvoorbeeld de Emtese Somp, dat is een boot die aan de Europese opleidingseisen moet voldoen en dat kost heel veel geld per vrijwilliger.

[0:14:09] En vorige week hadden we goed nieuws over de paasvuren.

[0:14:13] Dus ze moeten voldoen aan een stapeling van regelgeving, verplichtingen en vergunningseisen.

[0:14:19] En dat is funest voor de regio.

[0:14:22] Voorzitter, het CDA is blij dat de regering een ambitieuze doelstelling heeft om de regeldruk te verminderen.

[0:14:27] En wat het CDA betreft gaan we daarbij ook specifiek werk maken van het schrappen van regelgeving die initiatief en uit de samenleving onevenredig hard raakt.

[0:14:35] Even een interruptie van de heer Vermeer.

[0:14:40] Dank u wel, voorzitter.

[0:14:42] Ja, mevrouw Boelsma geeft het ook al aan dat dit ook over meer ministeries gaat.

[0:14:47] En er was ook in het ronde tafelgesprek, kwam dat naar voren, die verkokering tussen ministeries.

[0:14:53] Wat vindt het CDA wat we hier aan moeten doen?

[0:14:56] Want ja, we hebben een minister van Binnenlandse Zaken met budgetten.

[0:15:01] maar het grootste gedeelte heeft te maken met IMW, met fiscale regelgeving.

[0:15:10] Hoe kunnen we dit het beste aan gaan pakken wat CDA betreft?

[0:15:14] Dank u wel voor de vraag.

[0:15:17] Ik denk dat het heel belangrijk is, want ik zit natuurlijk in meerdere commissies waar dit aan de orde komt, dat, en dat is ook een van mijn vragen, dat er een methodiek ontwikkeld wordt dat dat in het afwegingskader meegenomen wordt.

[0:15:27] En daarom stel ik me ook in deze commissie, want ik denk dat de minister van BZK er ook een regiering in zou kunnen oppakken,

[0:15:37] om te kijken hoe je dat dus ergens zou kunnen vastleggen.

[0:15:41] Ik noemde net die eilandtoets.

[0:15:42] Mijn voorgangster van een andere partij, Lutz Jacobi, heeft die ooit eens ingevoerd.

[0:15:48] Dat is jaren geleden en toch is het ergens gestrand hier in dit huis, zodat we hem nu niet operationeel hebben.

[0:15:55] En die borging, daarom wil ik ook vragen hoe deze minister vanuit zijn rol of vanwege het kader daarnaar kijkt en misschien dat hij daar een rol in zou kunnen betekenen.

[0:16:02] Want het gaat mij echt om dat afwegingskader, dat dat geborgd wordt.

[0:16:07] Vervolg interruptie van de heer Vermeer.

[0:16:10] Ja, dank u wel voor het antwoord en de steun daar ook voor om dit zo aan te pakken.

[0:16:15] En hoe kijkt de CDA tegenaan hoe we dat moeten doen qua budget?

[0:16:19] Want er kan een coördinerend minister wezen, maar dat is een coördinerend minister met een lege potten beneden op al die gebieden waar veel, met name in infrastructuur, veel geïnvesteerd gaat moeten worden.

[0:16:31] Hoe kunnen wij dat als Kamer met z'n allen snel eens aan gaan pakken?

[0:16:36] Moet daar een speciaal regiobudget komen, waar ik ook al maar vroeg, of hoe zit het CDA dat?

[0:16:45] Voorzitter, het is heel jammer dat jullie straks weg moeten, want het is natuurlijk een prachtig gesprek wat we zouden kunnen voeren om eruit te komen, want ik heb al eerder verteld, ik heb in de kerstvakantie alle debatten geluisterd die mijn voorgangers hier gevoerd hebben, waarin deze vraagstelling naar voren kwam en dan ging het niet zozeer over een budget, maar waar regel je dat er gewoon in het achtwegingskader oog is voor de regio en dat is dus mijn eerste stap

[0:17:15] Ik ben zoekende hoe we dat kunnen borgen, dus dat is stap 1.

[0:17:20] Als je het dan over budgetten hebt, bij infrastructuur zijn wij nu bezig met de staat van infrastructuur en daar komt straks de minister ook met een afwegingskader, hoe hij straks ziet dat de afwegingen binnen het beperkte budget gemaakt moeten worden.

[0:17:35] En dat is dus iets wat dan, daar kun je het dus ook in brengen, maar er moet ergens wel een regies zijn, want deze moties zijn volgens mij door meerdere Kamerleden ingediend, aangenomen.

[0:17:44] Maar ik weet ook dat ze er op het ministerie druk mee bezig zijn, maar ik wacht nog steeds op iets wat we dus kunnen formaliseren.

[0:17:53] Heer Vermeer?

[0:17:54] Ja, voorzitter, ik denk dat we zo echt wel ergens gaan komen en ik zou dan ook de collega's willen vragen en ook u willen vragen van hoe borgen wij dan dat inderdaad die infrastructuurgelden ook niet steeds naar de gebieden gaan die al sterk groeien, want dat is de huidige systematiek.

[0:18:13] En daarom werd er ook bijvoorbeeld gezegd de A67 staat vast, maar het geld gaat naar de regio Eindhoven en niet naar die wijdere cirkel daaromheen.

[0:18:22] Dus hoe gaan wij dit voor elkaar krijgen dat eigenlijk de groeiregio steeds harder groeit en de regio's die achterblijven te maken kunnen krijgen met krimp op deze manier.

[0:18:35] Krimp letterlijk, maar ook gewoon qua voorzieningenniveau.

[0:18:42] Voorzitter, hartstikke een prima vraag en u kunt het, ik weet niet, ik denk dat u daar geen tijd voor heeft, maar in mijn debat over de staat van de infrastructuur heb ik juist dit wat u benoemd ingebracht.

[0:18:55] Ik denk dat het een onderdeel van het afwegingskaart moet zijn, want ik zeg ook altijd, we moeten staan voor elke regio.

[0:19:01] We zitten hier voor de wat dunne bevolkte regio's, maar je hebt ook regio's die wat dikker bevolkt zijn, noem ik het maar even.

[0:19:09] En volgens mij moeten we het afwegingskader, dikker bevolkt, dat is niet een goed woord.

[0:19:14] Dichtbevolkt.

[0:19:14] Dichtbevolkt, ik zocht erop.

[0:19:16] Heel veel mensen.

[0:19:17] Ja, dichtbevolkt.

[0:19:18] Maar het is van belang dat we er gewoon een goede afweging maken.

[0:19:21] En als het dan bijvoorbeeld geld, meer geld terecht zou komen in een dichter bevolkt gebied, dan moet het wel op basis zijn van, dat je dus ook op basis van al de afwegingscriteria kunt zeggen, ja we snappen dat het nu even daar terecht moet komen om die en die reden.

[0:19:36] En daarom is mijn zoektocht ook dat je gewoon die, ik noem het even de brede welvaart, wel meeneemt in het afwegingskader, maar in het totale afwegingskader.

[0:19:45] En nu heb ik het idee dat die gewoon niet wordt meegenomen.

[0:19:49] En als we daar een stap kunnen zetten, dan hebben we voor heel Nederland, dus eigenlijk voor elke regio, hebben we het juiste afwegingskader.

[0:19:56] Uw laatste interruptie, meneer Vermeer.

[0:19:58] Ja, dank u, met alle plezier.

[0:20:02] Is mevrouw Bolsma het ook mee eens dan dat wij niet alleen inwonersaantal als criteria en dichtbevolktheid als criteria moeten nemen, maar dat we ook een oppervlakte norm in de formules mee zullen moeten nemen?

[0:20:18] We hebben bijvoorbeeld gezien bij bezetting van politieagenten dat dat er automatisch toe leidt dat in de grote steden de hoogste

[0:20:28] beschikbaarheid is en dat er geen rekening gehouden wordt dat je op het platteland de netto tijd per per inwoner veel lager is omdat je gewoon een half uur of een uur moet rijden van plaats A naar plaats B.

[0:20:42] En wil het CDA daar ook in steunen om te zorgen dat we in al die afwegingscriteria ook de afstanden en de oppervlaktes mee gaan nemen en niet alleen inwonersaantallen want anders creëren we onze eigen dichtbevolkte kernen nog sterker.

[0:21:00] Voorzitter, ik heb zelf in eerdere debatten het maatschappelijk effect benoemd, dus ik wil me niet echt vastbinden op een specifiek criterium die dat borgt, want je moet kijken wat... Eigenlijk moet je elke keer bij besluiten ook kijken van wat voor effect heeft dat of in de Randstad of bij ons in Friesland of in het oosten van het land.

[0:21:21] Dat is dus één.

[0:21:22] En dan is het tweede het investeringscriterium.

[0:21:25] Dat is het tweede punt.

[0:21:27] En dan ook kijken naar het maatschappelijk effect.

[0:21:30] Het kan zo zijn dat je op een bepaald moment moet kiezen voor een investering in een wat dichter bevolkt gebied, omdat het maatschappelijk effect anders heel groot zou kunnen zijn.

[0:21:40] Maar als je bijvoorbeeld niet investeert in een dunner bevolkt gebied, kan het maatschappelijk effect

[0:21:44] ook gigantisch groot zijn en daar is op dit moment geen oog voor.

[0:21:48] Dus daarom wil ik heel graag in deze periode ook met z'n allen kijken hoe we dat beter kunnen borgen, zodat je dat altijd meeneemt.

[0:21:56] En of dat nou in oppervlakte of iets anders is, dat laat ik ook even aan de mensen die daar goed kijk op hebben.

[0:22:02] Ik denk dat de bedoeling ervan wel helder is en dat we in deze commissie daar ook wel redelijk op één lijn zitten.

[0:22:10] Mag u me toch nog vervolgen?

[0:22:13] Ik had nog een minuutje, denk ik.

[0:22:15] Anderhalf minuut.

[0:22:16] Geweldig.

[0:22:18] Dan gaan we nog even verder.

[0:22:20] Het CDA is blij dat de regering een ambitieuze doelstelling heeft om de regeldruk te verminderen en wat het CDA betreft gaan we daarbij ook specifiek werk maken van het schrappen van regelgeving die initiatieven uit de samenleving onevenredig hard raakt.

[0:22:35] Hoe kijkt de minister naar deze insteek van regeldrukvermindering?

[0:22:39] Vorig jaar is een amendement van mijn collega Inge van Dijk unaniem aangenomen waarmee het ATR wordt opgedragen om regeldruk effecten van nieuw beleid op instellingen zonder winstoogmerk en vrijwilligers in kaart te brengen.

[0:22:51] Hoe is dat geregeld en wat heeft het nu toe opgeleverd?

[0:22:55] Afrondend, voorzitter.

[0:22:56] We moeten ervoor zorgen

[0:22:58] Dat beleid uit Den Haag werkt voor elke regio.

[0:23:01] Ervoor zorgen dat investeringen in elke regio terechtkomen en ervoor zorgen dat de regeldruk voor vrijwilligers en verenigingen die onze dorpen levend houden serieus verminderd wordt.

[0:23:11] Nu heb ik toch nog een afrondend vraagje, want er stond een beetje gek op de agenda en als friskeur dat niet negeren.

[0:23:16] Het werkprogramma van Dinktiet en een reactie op het advies van Dinktiet voor die kennistafel Fries.

[0:23:23] Maar nu hebben wij daar een twee minuten debat over gehad en daar heeft mijn collega Ferrenga Beemseboer een motie over ingediend.

[0:23:31] En mijn vraag is eigenlijk wat is de stand van zaken van die motie?

[0:23:35] Dat was het voorzitter.

[0:23:38] Dank u wel.

[0:23:38] Geef ik nu het woord aan mevrouw.

[0:23:40] Ik zie nog geen interruptie van mevrouw Tsagae.

[0:23:44] Ja, dank voorzitter.

[0:23:45] Sorry trouwens dat ik wat later binnenkwam met een iets te strakke planning tussen twee debatten in.

[0:23:49] Ja, ik heb gelukkig wel de hele inbreng van het CDA kunnen horen.

[0:23:55] Maar wat ik eigenlijk een beetje miste was het financiële plaatje.

[0:23:59] Het ging er net al een beetje over in het interruptiedebatje met de heer Vermeer.

[0:24:03] Maar het CDA eindigde ook de inbreng met investeringen in elke regio.

[0:24:10] Dat nationaal programma, vitale leefbare regio's hebben wij natuurlijk, maar dat heeft geen structurele financiering.

[0:24:15] Over twee jaar dreigt een raffijnjaar, heb ik in het regeerakkoord ook niks over voorbij zien komen.

[0:24:22] Gemeenten en regio's, zoals ze zelf zeggen, geen taken zonder knaken, zeg maar.

[0:24:27] Dus hoe kijkt het CDA naar de financiële uitdagingen die

[0:24:31] ook met dit onderwerp komen.

[0:24:39] Dank voor deze vraag.

[0:24:40] Ik denk dat daar verschillende componenten annex zijn als je het over investeringen hebt.

[0:24:45] Ik denk dat het debat over de gemeentefinanciën nog volgt.

[0:24:48] Dus daar ga ik verder op in.

[0:24:50] En volgens mij is er een motie aangenomen over het nationaal programma Vitale Regio's.

[0:24:55] Maar wat veel belangrijker is, en dat probeer ik ook te vertellen,

[0:24:59] ...is dat je kunt wel zeggen van we gaan losse budgetten inzetten voor verschillende regio's... ...maar het budget wat je hebt moet je verdelen over elke regio en die methodiek ontbreekt.

[0:25:10] Dus daar steekt het CDA op in om dat dus mee te nemen in dat afwegingskader... ...en alle andere losse voorstellen die beoordelen we op de voorstellen en op de dekking.

[0:25:21] Maar dat is eigenlijk wat de rode draad is in mijn inbreng.

[0:25:30] Vrouwtje Hergaria.

[0:25:31] Ik zou toch wel graag een antwoord willen op mijn vraag over het ravijnjaar, want ik snap ook wel dat dat nog gaat spelen, maar het stookt gewoon voor mij niet met de inbreng die het CDA hier doet.

[0:25:46] En ik begrijp het verdelingsvraagstuk, maar als we geen geld meer hebben voor het Nationaal Programma Leefbare en Vitale Regio's, is het verdelingsvraagstuk ook niet meer relevant.

[0:25:55] Dus ik zou toch wel een iets diepgaander antwoord graag willen van het CDA, voorzitter.

[0:26:01] Ik ben voordiep gaande aan antwoorden, dus dat gaat waarschijnlijk lukken.

[0:26:10] Ik zou het zonder vinden dat we dit debat, zonder ook, want er komt nog informatie over de gemeentefinanciën, ik wil hem daar ook laten, ik wil dat debat daar ook voeren.

[0:26:22] Want er zitten zoveel verschillende aspecten aan, dus dat wil ik daar doen.

[0:26:27] Maar met betrekking tot geld, als je het over losse investeringen hebt, dan is het zo dat als we investeringen willen, dus als wij ergens extra geld voor willen oplussen, dan moet er ook een goede dekking bij zitten.

[0:26:41] Dat is gewoon heel erg belangrijk voor het CDA.

[0:26:43] Volgens mij is er nu een motie aangenomen.

[0:26:48] Ik weet niet of de dekking goed is, maar dat is wel van belang in de situatie waarin we nu zitten.

[0:26:54] Soms is dat nodig, maar u zegt dat het nationale programma Vitale Regio's een heel belangrijk programma is.

[0:27:02] Als je het hebt over elke regio telt, dat je het breder moet zien en dat je het dus niet alleen moet projecteren op dat programma.

[0:27:10] Want, en dat probeer ik vanmiddag al een paar keer te zeggen, het gaat erom dat je de middelen die je hebt dus ook verdeelt over de verschillende regio's.

[0:27:21] En als je extra geld wilt voor iets, bijvoorbeeld een nationaal programma of iets anders, dat je dan

[0:27:27] dat zou kunnen doen met een goede dekking waar we het vandaan kunnen halen.

[0:27:30] En daar kunnen we met z'n allen over nadenken, maar dat is wel van belang dat we dat met z'n allen wel goed doen.

[0:27:35] En volgens mij komt de minister met een reactie op die motie, dus ik ben ook benieuwd of dat überhaupt uitvoerbaar is.

[0:27:42] En als dat niet zo is en we zien dat daardoor dingen niet kunnen, dan moeten we met z'n allen nadenken hoe kan het dan wel en wat voor dekking willen we daar dan voor gebruiken om dat rond te zetten.

[0:27:51] En dat van die gemeentefinanciën, ik vind het eigenlijk...

[0:27:55] Daar wil ik echt het volgende debat voor gebruiken.

[0:27:58] Wat heeft u net aangegeven?

[0:27:59] Wellicht even een vervolgvraag, alvast van mevrouw Tsegaye.

[0:28:02] Ik denk niet dat het zin heeft om er nog over door te vragen, maar ik vind het wel teleurstellend.

[0:28:06] Want het CDA heeft haar handtekening gezet onder een regeerakkoord met de financiële plaat, waar geen oplossing is gevonden voor het rafijnjaar.

[0:28:15] En dan...

[0:28:15] Elke regio telt ontzettend mooie woorden, daar ben ik het 100% mee eens.

[0:28:20] En dat het nationaal programma Leefbare en Vitale Regio's heel belangrijk is, ben ik het ook 100% mee eens.

[0:28:26] Maar zonder investeringen en geld, structurele investeringen en structureel geld, kunnen gemeenten en regio's die investeringen en die taken niet goed doen.

[0:28:36] En daarmee krijg je dus juist geen Leefbare en Vitale Regio's.

[0:28:40] Een vraag die ik heb geprobeerd te stellen aan het CDA, waar ik geen antwoord op krijg.

[0:28:44] Ik vind het fijn dat het CDA nu voorstelt om na te denken over allerlei dingen, maar ik had graag gewild dat het CDA dat had gedaan voordat die handtekening onder dat regeerakkoord met dat raffinjaar erin was gezet.

[0:28:56] Maar dan geef ik nu het woord, want er is geen vraag geweest, geef ik het woord even aan de heer Klemming.

[0:29:02] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:29:03] Ja, toch een beetje door op dit punt, want wat een gemiste kans.

[0:29:06] Wat een gemiste kans voor het CDA om bij de coalitieonderhandelingen te regelen dat regio's en gemeenten structureel overdoende middelen beschikken.

[0:29:14] Dus ik hoor op zichzelf een intrinsieke motivatie bij de collega van het CDA om wat te doen aan de regio, het investeren in de regio, maar ook de investeringslogica te veranderen.

[0:29:22] Daar ben ik het helemaal mee eens.

[0:29:23] Daar ga ik het straks ook nog iets over zeggen.

[0:29:24] Maar de koek moet ook gewoon groter worden, er moeten gewoon structureel meer middelen naar de regio en de gemeente toe.

[0:29:31] En het CDA stond toch echt aan die onderhandelingstafel en niet mijn collega en ik ook niet.

[0:29:35] Dus waarom heeft het CDA dan niet geregeld en houdt u nu dit betoog?

[0:29:38] Wat gaat u dan in ieder geval de komende tijd doen?

[0:29:40] Mevrouw Boelsma op straat.

[0:29:42] Ja, dank u wel.

[0:29:44] Ik blijf bij dat het verhaal omtrent de investeringslogica en dat afwegingskader, dus daar blijf ik me de komende vier jaar ook voor inzetten.

[0:29:53] En wat betreft de gemeentefinanciën, ik denk dat ons minister straks komt met een uitgewerkt verhaal richting de komende tijd, 27 en verder.

[0:30:01] Ik ben benieuwd waar hij daarmee komt en ik wil heel graag daar de discussie met u aangaan over wat dat betekent en wat voor consequenties dat heeft.

[0:30:09] Ik vind ook dat dat recht doet om dat in dat debat te doen.

[0:30:13] Hebben we voldoende tijd, kunt u me bevragen, kunt u ook zeggen wat u ervan vindt en mag u ook als u zegt van het moet anders, dan verwacht ik ook van u

[0:30:23] omdat u mij daar ook op aanspreekt, binnen de beschikbare middelen die we hebben, om tot een oplossing te komen.

[0:30:28] En als het een goede oplossing is, als die oplossing nodig is en u heeft een goede oplossing, denken we daar graag in mee.

[0:30:38] Nee, volgens mij moet de vierde voorzitter.

[0:30:42] Dus dat lijkt mij volgens mij de uitgelezen kans om dat te doen en ik wil wel dat debat ook voeren op basis van de feitelijke informatie die ik daar van de minister heb en dan kijken van wat betekent dat en dan kunt u mij houden aan het verhaal wat ik hier heb gezegd en u mag me daarop bevragen en dan kunnen we daar de discussie voeren.

[0:31:01] Ik zie dat de heer Klemink nog een vervolgvraag wil stellen.

[0:31:05] Mag ik dan toch aannemen dat het CDA op z'n minst tijdens de onderhandelingen heeft geprobeerd om de structurele middelen naar de regio in de gemeente te krijgen?

[0:31:14] Mevrouw Boelsma Hoekstra.

[0:31:16] Voorzitter, ik denk dat het onverstandig is dat ik hier de onderhandeling op tafel gooi.

[0:31:23] Ik kan het woord geven aan de volgende spreker van de Tweede Kamer, mevrouw Huizinga.

[0:31:28] Dank u wel, voorzitter.

[0:31:31] Ergens tussen weilanden en een te stille bushalte raakte ik in gesprek met een man.

[0:31:35] We hebben hier ideeën genoeg, zei hij, maar beleid voelt soms alsof het voor een andere plek is gemaakt.

[0:31:40] En hij haalde zijn schouders op, gelukkig begint dat te kantelen.

[0:31:44] Voorzitter, ik kom uit een regio, maar ik heb ook in grote steden gewoond.

[0:31:48] Ja, en ook in Amsterdam.

[0:31:50] In de regio werken we samen, maar voelen dat het perspectief vanuit de regio vaak niet meegenomen is bij het vormgeven van beleid.

[0:31:58] En als we het over de regio hebben, wordt steeds duidelijker dat gelijke kansen niet draaien om gelijke regels, maar om recht doen aan regionale verschillen.

[0:32:07] En daar hebben we vandaag een debat over.

[0:32:09] En dat komt, denk ik, op een goed moment.

[0:32:12] Want na jaren van stilstand willen we ook weer vooruit.

[0:32:15] Grote doorbraken, die hebben we pas bereikt als ieder deel van Nederland vooruit kan.

[0:32:20] Gelijke kansen waar je ook woont.

[0:32:23] En hoe bereik je dat beter dan door de regio's mee te laten bouwen aan die toekomst?

[0:32:29] En er is een nieuw kabinet en ze hebben flinke investeringen aangekondigd.

[0:32:34] Ik kan nu al een vraag tegemoet zien, maar daar wacht ik nog even op.

[0:32:38] Er wordt geïnvesteerd in innovatie en onderwijs, juist ook in de grensregio's waar dat in grote mate bijdraagt aan de economie.

[0:32:47] En ik zie forse bedragen voor woningbouw en infrastructuur met 30 bereikbare nieuwbouwlocaties.

[0:32:53] Bij die investeringen zullen de regio's belangrijke partners zijn, maar er zitten wel kanttekeningen aan.

[0:33:00] Kan de minister uiteenzetten hoe hij de samenwerking tussen het Rijk en de regio's rond deze investeringen de komende jaren wil vormgeven?

[0:33:08] En hoe kijkt hij naar de regierol van het Rijk en de mogelijkheid om deze te herijken van eventueel sturen naar samenwerken?

[0:33:16] Want dat is wel waar ik vragen over heb.

[0:33:19] Hoe geven we de samenwerking vorm tussen Rijk en regio?

[0:33:24] Het uitgangspunt van mijn fractie is in ieder geval als we slim investeren in de regio's, investeren we in de economie en een samenleving van de toekomst.

[0:33:34] Voorzitter, met investeren alleen zijn we er nog niet.

[0:33:37] Het gaat er dus vooral om hoe we samenwerken.

[0:33:41] Het is natuurlijk vrij bijzonder dat wij hier nu debatteren over alle regio's bij elkaar.

[0:33:46] Er zijn namelijk nogal wat onderlinge verschillen.

[0:33:49] Een goed beleid hoort daar rekening mee te houden.

[0:33:52] We verzinnen soms generieke drempels, zoals minimumreisbewegingen, terwijl ook weinig bezochte routes regionaal juist heel belangrijk kunnen zijn.

[0:34:01] En dat vraagt wat ons betreft om het afscheid nemen van generieke drempels.

[0:34:06] Geen standaard lijstjes meer die bepalen of een regio meedoet, maar maatwerken en vertrouwen.

[0:34:13] En dat gaat vooral ook over die infrastructurele projecten.

[0:34:17] En deelt de minister dan ook de mening dat we moeten investeren op een manier die ook voor de regio effectief is en niet alleen makkelijk rekent in lijstjes?

[0:34:26] en dat we kijken naar het maatschappelijke effect, waar mijn collega van CDA het ook over had.

[0:34:33] Wij kregen een concrete suggestie mee vanuit de NPVA-regio's.

[0:34:37] Zorg dat de beleidslogica van het Rijk ook aansluit bij de regionale uitvoering, door een regio-uitvoeringstoets in te voeren.

[0:34:46] Dus onze vraag is hoe beoordeelt de minister dit voorstel en ziet hij een uitvoeringstoets zitten?

[0:34:52] Voorzitter, tot slot.

[0:34:53] Tijdens het rond de tafel gesprek kwam nog een heel concreet onderwerp aan de orde.

[0:34:58] De spreiding van de Rijkswerkgelegenheid over het land.

[0:35:01] We hebben toen even gehad over een eventueel plek buiten Den Haag.

[0:35:06] Het kabinet gaat een Defensie Innovatie Autoriteit oprichten.

[0:35:11] Alleen het woord struikel je al over.

[0:35:14] Maar heeft de minister toevallig met zijn collega bewindspersoon gesproken over de locatie van en de huisvesting bijvoorbeeld van zo'n autoriteit.

[0:35:23] Een plek buiten Den Haag, dichtbij een van de technische universiteiten, bijvoorbeeld in Twente, lijkt mij afkomstig uit Overijssel het overwegen waard.

[0:35:33] Voorzitter, de financiën zullen we op 9 april bespreken.

[0:35:37] Maar bij ons gaat het op dit moment vooral over hoe gaan we samenmerken zodat het beleid ook effectief is in de regio.

[0:35:43] Dank u wel.

[0:35:46] Dank u wel.

[0:35:46] Ik zie hier een interruptie van het lid.

[0:35:48] Zullen we kijken?

[0:35:51] Dat zou uw laatste zijn.

[0:35:53] Dan ga ik het heel kort doen.

[0:35:55] Dan mag hij even lang zijn.

[0:35:57] Het is uw laatste.

[0:36:01] ga ik hem niet kort doen.

[0:36:04] Ik heb eigenlijk exact dezelfde vraag voor D66 als voor het CDA.

[0:36:08] Ik hoor dingen over investeringen die ik niet terugzie in het regeerakkoord.

[0:36:15] Dat ravijnjaar waar ik net al over opperde, dat gebrek aan structurele financiering van het Nationaal Programma Leefbare en Vitale Regio's.

[0:36:25] Hoe kijkt D66 daarnaar?

[0:36:29] Ik verwacht binnenkort een uitwerking van het coalitieakkoord en zodra dat binnen is dan kunnen we dat goed beoordelen.

[0:36:39] Dan geef ik het woord aan de heer Klemink van JA21.

[0:36:43] Heer dank u wel voorzitter.

[0:36:45] Voorzitter, de kern van dit debat is, gaat het Rijk nu eindelijk gemeentevoldoende en structureel financieren voor de taken en verantwoordelijkheden die ze hebben?

[0:36:52] Daar kan geen regio deal, geen nationaal programma en geen gebiedsricht aanpak tegenop.

[0:36:57] Is de minister het eens met deze stelling?

[0:37:00] Daarbij hoort ook een andere investeringslogica van het Rijk.

[0:37:02] We hadden het er al even over.

[0:37:04] Conforme het rapport, elk regio telt, want tenminste, de massa is kassa in Den Haag.

[0:37:08] Die logica zien we bij regelingen rondom de missystematiek, maar ook onderwijshuisvesting bijvoorbeeld.

[0:37:13] En laat ik meteen maar kleur bekennen, jaar 21 staat voor voldoende en structurele financiering van gemeente via het gemeentefonds.

[0:37:19] We moeten af van beautycontests zoals de regio deals waar consultantbureaus vooral lekker binnen lopen.

[0:37:24] af van structurele taken met tijdelijke financiering zoals bij de resten en we moeten af van bureaucratie via de spuxmiddelen zoals we nu kennen.

[0:37:33] En veel loopt via verschillende ministeries.

[0:37:37] Voelt de minister zich coördinerend voor gemeenten en de regio en heeft de minister voldoende overzicht om de opeenstapeling van beleid, programma's en investeringsbudgeten te kunnen duiden?

[0:37:46] Voorzitter, investeren in gemeenten en regio vraagt om andere keuzes, want het geld is er.

[0:37:51] Misschien wat minder naar het onzinnige klimaatbeleid, Suresti.

[0:37:56] Minder ontwikkelingshulp ergens ver weg, maar meer hulp bij ontwikkeling in onze eigen regio.

[0:38:00] Het gevolg van dit alles is de erosie van de lokale democratie.

[0:38:04] Gemeenten moeten opschalen in anonieme constructen als Weidenmeren, Land van Kuiken of Zuidwest-Friesland.

[0:38:09] En kies steeds vaker regionale samenwerking.

[0:38:12] Hij was redelijk.

[0:38:16] Dank.

[0:38:16] Hij kiest steeds vaker voor regionale samenwerking.

[0:38:19] Hoe kijkt de minister aan tegen regionale samenwerking in relatie tot de lokale democratie?

[0:38:23] En ziet de minister een verband tussen het opschalen van gemeenten en regionalisering in het eroderen van wat de CDA zo mooi duidt als de democratische ethos van burgers, het vertrouwen en het meedoen in onze democratie?

[0:38:36] Voorzitter, het Nationaal Programma Vitale Regio's.

[0:38:39] Is het verstandig om te starten met een dergelijk programma, met tijdelijk werkbudget en de opdracht om een strategische uitvoeringsgrenzen op te stellen zonder dat er zicht is op structurele middelen?

[0:38:48] Daarnaast is het natuurlijk een manier van werken, een soort salamitactiek.

[0:38:51] Als je het de eerste maar doet, dan volgt het andere natuurlijk.

[0:38:53] Ik ga de minister natuurlijk niet vragen om dat te regelen.

[0:38:56] Daar komen we later wel in het debat over.

[0:38:58] Maar kan de minister op zijn minst een routeplan geven hoe hij hiermee om wil gaan?

[0:39:02] met deze eerste inzichten als het gaat om die rekening naar aanleiding van het NASA-programma Vitale Regio's.

[0:39:07] En kunnen we dan wellicht iets verwachten in het aankomende voorjaarsnota, maar ik geloof dat die aankomende vrijdag al beschijnt, dus dat lijkt mij kortdag, maar wie weet.

[0:39:15] Voorzitter, dan de nieuwe voortgangscapitale wind in de zeilen.

[0:39:18] Dit compensatiepakket heeft een duidelijke achtergrond.

[0:39:21] Zeeland werd destijds hard gepasseerd bij de marinierskazerne en dat vertrouwen moet worden hersteld.

[0:39:27] Ja, 21 is het helder, afspraak is afspraak.

[0:39:30] Wat met Zeeland is overeengekomen moet ook onverkort worden nagekomen.

[0:39:34] Daarom zullen we scherp toezien op de voortgang, de uitvoering en de realisatie van alle fiches in het pakket.

[0:39:40] En ten slotte nog de verdediging van de rijksdiensten in Nederland.

[0:39:43] Welke strategie zit nu achter in relatie tot dit onderwerp?

[0:39:47] In de Kamer hier van 19 december, in reactie op de motie van het lid Weyenas, stelt de minister dat het kabinet geen invloed heeft op de locatiekeus van het ZBO, dus misschien in dit geval over het CBR.

[0:39:57] Maar moet ik dit nu lezen als een feitelijk constatering van het beleid nu?

[0:40:02] Of ziet de minister ook nog mogelijkheden om in de toekomst wel te gaan kunnen sturen op de locatiekeus van het ZBO?

[0:40:07] En wat jaar 21 betreft is dat een gemense situatie.

[0:40:11] Voorzitter, tot zover.

[0:40:13] Dank u wel.

[0:40:15] Dan geef ik nu het woord aan de letse guy.

[0:40:18] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:40:21] Misschien moet ik eerst even uit de kast komen voor ik aan mijn inbreng begin.

[0:40:25] Ik kom niet uit de regio.

[0:40:27] Ik ben erg rondstedelijk opgegroeid en getogen.

[0:40:31] De Randstad is ook een regio.

[0:40:33] De Randstad is ook een regio.

[0:40:34] Dat kunnen we ook niet ontkennen.

[0:40:35] Dat is ook waar.

[0:40:36] Maar, nou ja, het afgelopen 2,5 jaar als Kamerlid natuurlijk extra mijn oortenlijst erin gelegd, juist in de gebieden waar ik niet elke dag kom.

[0:40:46] En wat mij opviel aan al die bezoeken op mbo-scholen, was dat dan in mijn geval vanwege mijn onderwijssportfuiën, is dat er overal dezelfde zorgen van jongeren terugkwamen.

[0:40:58] En ik vind het daarom ook mooi dat we dit debat vandaag voeren.

[0:41:01] Ik ben ook erg blij met alle input die we hebben gekregen van het ronde tafelgesprek.

[0:41:05] en van alle regio's per mail of per brief.

[0:41:09] En ik ga proberen een aantal punten daarvan uit te lichten.

[0:41:12] En ik denk dat de rode draad is, dat er, dat in veel regio's buiten de rand, dat zeg ik er dan maar even bij, de leefbaarheid onder druk staat.

[0:41:21] En als eerste,

[0:41:22] Wat ik, denk ik, het belangrijkste vind is dat we een aantal cruciale voorzieningen niet goed genoeg geregeld hebben.

[0:41:30] Dus dat we de basis eigenlijk niet op orde hebben.

[0:41:32] Bijvoorbeeld het openbaar vervoer.

[0:41:34] De financiering hiervan staat al ruime tijd onder druk en ook dit nieuwe kabinet dreigt de bezuinigingen niet terug.

[0:41:43] En dan heb ik het nog niet gehad over

[0:41:44] de aanleg van nieuwe verbindingen zoals de Lelylijn.

[0:41:48] En ja, we kunnen dan met een nationaal programma pleisters plakken.

[0:41:52] Maar als de basis niet op orde is, dan is het uiteindelijk helaas dweilen met de kraan open.

[0:41:56] Hoe kijkt de minister hiernaar?

[0:41:59] Ook zien we dat veel regio's aanlopen tegen het feit dat zij vanwege hun kleinere schaal niet in aanmerking komen voor rijksmiddelen, bijvoorbeeld voor woningbouw.

[0:42:09] En door dat geprek aan maatwerk

[0:42:12] komen bepaalde ontwikkelingen dan ook tot stilstand te staan.

[0:42:15] En mijn fractie zou het goed vinden als het kabinet hiermee aan de slag gaat.

[0:42:21] En ik zou daar graag een reactie van op de minister willen.

[0:42:24] En voor de goede orde, trouwens mijn fractie is niet tegen het nationaal programma.

[0:42:29] Ik vind namelijk heel goed dat het Rijk met een overkoepelend programma werkt met de regio's aan structurele verbeteringen.

[0:42:36] en ook het versterken van de sociaal en economische positie van de regio's.

[0:42:40] Alleen, ik wil graag dat de basis op orde is, dus dat we sowieso voldoende investeren in alle regio's, ook regio's die buiten dat nationaal programma vallen.

[0:42:50] En daarmee kom ik op hetgeen wat ik net al even probeerde aan te halen, namelijk de structurele financiering van dat programma.

[0:42:59] Om die aanpak te laten slagen in dat nationaal programma is structurele zekerheid nodig, want anders lopen we het risico dat we nu investeren en dat het over een paar jaar weer teniet wordt gedaan.

[0:43:08] Dus ik zou graag de toezegging van de minister willen dat er snel duidelijkheid komt over die eventuele structurele financiering.

[0:43:15] En ik denk dat, wat ik dus al zei, het is belangrijk voor die leefbaarheid in een regio zoals het OV goed geregeld is, ook juist voor de jongeren.

[0:43:25] En ik denk dat er dus die omgekeerde trend zichtbaar is.

[0:43:30] Ik vraag me af of de minister de zorgen daarover deelt.

[0:43:32] En in het verlengde hiervan zou ik me aan willen sluiten bij de vraag van BBB over die studentenkaart.

[0:43:40] Want in sommige regio's wordt gewerkt met een net iets andere vorm van openbaar deelvervoer waar je dan als student geen recht op hebt met je studentenkaart.

[0:43:48] Dit debat gaat overigens ook over grensoverschrijdende samenwerking.

[0:43:54] Veel regio's in Nederland zijn nauw verbonden met regio's net over de grens.

[0:44:00] Maar voor mensen die met dat regionale OV net over die grens willen reizen, is die grens iets te hard.

[0:44:07] Een aantal regio's, zoals bijvoorbeeld Drenthe, is amper fatsoenlijk grensoverschrijdend OV.

[0:44:12] Welke mogelijkheid ziet de minister om hier, samen met de regio's en onze buren, voor verbeteringen te zorgen?

[0:44:20] Tot slot had ik twee vragen, maar die zijn al gesteld door JA21, namelijk over de Rijkswerkgelegenheid en de spreiding daarvan.

[0:44:27] de problemen met onderwijs en kinderopvang waar collega van BBB aan haalde.

[0:44:33] Ik denk dat het belangrijk is dat we gemeenten die experimenteerruimte geven om met kleine afwijkingen van die normen de scholen en kinderopvang toch open te houden.

[0:44:46] En daar hou ik het bij, voorzitter.

[0:44:47] Dank u wel.

[0:44:49] Dank u wel.

[0:44:51] Zou ik mevrouw Zekuiker morgen vragen om even het voorzitterschap over te nemen?

[0:44:54] U heeft geen interrupties meer, dan kan ik ook zelf even het woord voeren.

[0:44:59] Ja, de voorzitter geeft het woord aan de heer Meutelkoop van namens het VVD.

[0:45:02] Dank u wel, voorzitter.

[0:45:03] Dat doet u goed.

[0:45:05] Voorzitter, de VVD vindt dat regionale opgaven, het is vandaag al eerder gezegd, vragen om een samenhangende integrale aanpak.

[0:45:12] Tegelijkertijd zien we nu dat beleid nog vaak verticaal per ministerie wordt vormgegeven.

[0:45:18] Terwijl onze zaken daadwerkelijk buiten...

[0:45:20] in de buitenwereld te veranderen, een integrale aanpak cruciaal is.

[0:45:24] Dat zien we terug in de verschillende dossiers.

[0:45:26] Ik noemde nood naar ruimte.

[0:45:27] Die zit nu bij FRO, het stikstoffonds waar heel veel geld in zit, het zit bij LVVM, Defensie, heel veel plannen, Infrastructuur en Waterstaat.

[0:45:36] Al deze dossiers hebben directe invloed op heel Nederland, maar ook op de regio's en die grijpen eigenlijk allemaal op elkaar in.

[0:45:43] Willen we hier daadwerkelijk een succes van maken, dan is daar gewoon een

[0:45:46] een horizontale samenwerking tussen de ministeries, tussen de verschillende overheidslagen is daar gewoon absoluut noodzakelijk.

[0:45:55] En dat heeft het, ja daar mag het, die regie mag meer komen wat mij betreft en wat de VVD betreft.

[0:46:01] Ja de vraag is dan ook hoe denkt de minister over die horizontale aanpak en ziet hij ook die noodzaak.

[0:46:06] En welke regie, welke rol zou hij als minister van BZK kunnen spelen?

[0:46:13] Eerder hadden we het ministerie van From, die ging bijna over alles zou ik aanzeggen.

[0:46:19] Misschien moet je dat niet weer op willen tuigen, maar ik zou toch wat meer regie vanuit de Rijksoverheid voor de integraliteit willen aanmoedigen.

[0:46:26] Dus ik hoor graag daarover uw mening.

[0:46:28] In december 2024 is naar aanleiding van het rapport Elke regio telt het nationaal programma Vitale Regio's gepresenteerd.

[0:46:36] Met elf regio's wordt nu gemerkt aan die regionale agenda's.

[0:46:39] Kabinet-Schoven heeft nog geen verdere besluiten genomen en ook niet over de invulling van het beleid richting de regio's en de inzet van middelen.

[0:46:48] Daarvoor ligt voor ons een duidelijke vraag voor.

[0:46:50] Heeft de minister al een beeld hoe hij hier richting aan wil geven?

[0:46:53] Dus die vraag, het is misschien wordt kortdag voor een pasbeginnend minister, maar ik ben er toch wel benieuwd naar.

[0:46:58] Zoals het lid Sky ook al aangaf, het gaat ook over grensoverschrijdende samenwerking.

[0:47:03] Ik denk zeker in een tijd van geopolitieke onrust is het van groot belang dat de samenwerking met onze buurlanden goed functioneert.

[0:47:10] Als je het, ja, die noaberschap zoals bij ons in Twente, als je dat op orde hebt, dat scheelt al een hele hoop.

[0:47:14] Ik was ook blij dat

[0:47:15] onze minister-president gelijk op bezoek ging, in Berlijn op bezoek ging, bij de president van Duitsland.

[0:47:22] Ik denk dat het voor die regio's ook belangrijk is dat die samenwerking goed blijft.

[0:47:26] Dus ik hoor graag de minister hoe hij daarover denkt, hoe hij daar vorm aan zou willen geven.

[0:47:31] Ik denk dat we daar als Kamer ook voor, tenminste ik sta er zeker voor open.

[0:47:36] Ja voorzitter,

[0:47:38] Als ik eerlijk moet zijn, het rapport elke regio telt, vond ik best een lastig document toen het uitkwam.

[0:47:45] Ik was op dat moment wethouder in de gemeente Hof van Twente, ook betrokken bij veel bestuurlijke overleggen in Twente.

[0:47:53] En wat ik zag in de regio was eigenlijk wat anders dan ik las in het rapport.

[0:47:58] De regio Twente groeide op dat moment en nu nog steeds, groeide.

[0:48:02] En economisch gaat het beter, ging de werkloosheid onderuit.

[0:48:06] En als je dan het rapport las, dan dacht je van jongens, dit is hier de afgelopen jaren niks gebeurd.

[0:48:10] Dus dat stond bij mij best wel op gespannen voet.

[0:48:13] Dus een rapport is een rapport.

[0:48:16] Dus er zitten heel veel aanknopingspunten in, maar ik denk dat we heel goed moeten kijken wat gebeurt er nou daadwerkelijk in die regio's.

[0:48:22] En zo ook niet te snel wegzetten als kansarme gebieden, want zo voelde dat voor mij een beetje, toen ik dat rapport laas, zei Twente, dat is een kansarme regio, terwijl ik juist heel veel mooie dingen zag opbloeien en heel veel ondernemers aan de slag zag gaan met nieuwe initiatieven.

[0:48:37] Dus laten we uitkijken niet te snel in kansarme regio's te praten.

[0:48:45] De heer Meulenkamp, u heeft een interruptie.

[0:48:50] Ik heb een paar interrupties, dus ik dacht, die gebruik ik dan ook.

[0:48:53] Bent u het met mij eens dat als wij spreken over krimp, dat we dan ook heel vaak krimp realiseren?

[0:48:58] Dat we het meer moeten hebben over daar waar nodig investeren, dus dat maatwerk?

[0:49:07] Ik ben heel erg voor maatwerk en dat je juist uitgaat van de kansen.

[0:49:18] Wat wij hier zeggen in Den Haag en wat volgens mij weer in de krant staat, het heet een soort self-fulfilling prophecy.

[0:49:27] Ik zou het liever hebben over kansrijke regio's, want er liggen juist heel veel kansen in die regio's.

[0:49:32] Omdat wat de heer Vermeer ook aangeeft en mevrouw Keijs ook aangeeft, daar is misschien nog iets meer gemeenschapszin en die gemeenschapszin die zorgt in bepaalde regio's juist voor dat er heel veel kansen liggen en die ook gerealiseerd kunnen worden de komende jaren.

[0:49:46] Dus ja, ik zou juist van kansrijke regio's willen spreken.

[0:49:52] U heeft ook nog een interruptie van de heer Klemink.

[0:49:55] Ja, dank u voorzitter.

[0:49:56] Ik hoor de collega van de VVD zeggen dat hij heel erg veel gemeenschapszin ziet in de regio.

[0:50:04] Vraag mij toch even af hoe hij kijkt naar de opschaling van gemeenten.

[0:50:08] De fusies, de herindelingen, etcetera.

[0:50:12] Nou ja, dat is misschien iets ander onderwerp, maar ik woon zelf in een herindelingsgemeente en die is 25 jaar geleden opnieuw ingedeeld en er waren heel veel angsten onder de verschillende in verschillende dorpen dat het de gemeenschapszin niet te goed zou komen als die gemeente groter werd.

[0:50:31] Wat ik nu 25 jaar later in mijn gemeente zie is dat die gemeenschapszin in die kernen gewoon hetzelfde is gebleven, dat het voorzieningenniveau omhoog is gegaan en dat de

[0:50:42] het ambtelijk apparaat van de gemeente beter de vragen van de inwoners kan beantwoorden.

[0:50:50] En ik zeg daar niet mee dat kleine gemeenten dat niet kunnen, maar ik zeg niet op voorhand dat grotere gemeenten ervoor zorgen dat die identiteitszin zou verdwijnen.

[0:51:02] Zo werkt het niet.

[0:51:03] Het gaat erom hoe ga je met je buren om, hoe ga je met je mededorpelingen om.

[0:51:07] En dat kan ook in een grote gemeente goed zijn.

[0:51:10] Ik leg niet een-op-een die connecties zoals u misschien zou willen leggen.

[0:51:21] Misschien in vervolg op wat ik net gezegd heb.

[0:51:23] Ik zou het heel erg belangrijk vinden dat die programma's, die strategische agenda's niet op zichzelf blijven staan, maar dat ze daadwerkelijk gaan leiden tot zichtbare verbeteringen buiten in onze samenleving.

[0:51:35] Er zijn afgelopen jaren best heel veel rapporten gemaakt, maar we moeten buiten weer zorgen dat de zaken veranderen.

[0:51:40] In de regio ligt ruimte voor woningbouw, defensie, ondernemerszin, een sterk agrarische sector.

[0:51:48] Dat zijn kansen niet alleen die van belang zijn voor de regio zelf, maar in mijn ogen voor heel Nederland.

[0:51:53] Dank u wel minister, of voorzitter.

[0:52:00] Maar ik bedank even voor de eer als u het niet erg vindt.

[0:52:05] Het is maar de vraag of dat een promotie is.

[0:52:08] Ja, precies.

[0:52:09] Mevrouw Keijzer.

[0:52:12] Mevrouw Keijzer heeft een interesse.

[0:52:14] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:52:15] Ja, ik heb toch geen vraag.

[0:52:17] Het was mooi om van de heer Muilenkamp van de VVD-fractie te horen dat hij zich herkende in mijn verhalen over gemeenschapszin.

[0:52:23] Maar ik zei eigenlijk dat er een groot risico is, namelijk dat door de hoge accijns en BTW het loont om over de grens te gaan winkelen, waardoor zo langzamerhand het ondernemerschap verdwijnt, daarmee de investeerders en de subsidiëring van lokale verenigingen verdwijnt.

[0:52:44] En is de VVD nu eindelijk eens bereid om de zweep van het CPB te laten voor wat die is en echt iets te gaan doen?

[0:52:52] aan die veel te hoge accijns en btw's, waardoor uiteindelijk die gemeenschappen kapot gaan.

[0:53:02] Ja, voorzitter, wij zien ook die verschillen.

[0:53:06] Ik woon in Twente.

[0:53:07] Ik zie dat mensen in Duitsland gaan tanken en dat ze daar boodschappen gaan doen.

[0:53:12] Ik zie dat in de praktijk ook gewoon voorbijkomen en dat die verschillen er zijn.

[0:53:17] Ik zie aan de andere kant ook dat er winkels zijn waar veel Duitsers komen die daar weer zaken gaan halen die in Duitsland weer minder goedkoop zijn of niet te verkrijgen zijn.

[0:53:28] Ik zie veel Duitse toeristen bij ons de grens overkomen.

[0:53:32] Je moet daar denk ik in detail naar gaan kijken, jongens, hoe zit dat dan precies en hoe zorgen we ervoor dat de ondernemers, dat het ondernemersklimaat concurrerend blijft in die regio.

[0:53:41] Dus ik zou het van belang vinden dat de minister daar ook naar gaat kijken, hoe zit dat nu precies, dat ondernemersklimaat in die regio's, zeker in die grensoverschrijdende regio's, maar het is niet één op één te zeggen,

[0:53:53] Het gaat kapot in die grensregio's.

[0:53:55] Nee, er zijn ondernemers die er echt ontzettend veel last van hebben... ...maar er zijn ook ondernemers die zeggen van... ...hé, ik heb best wel heel veel belang daarbij... ...bij die Duitsers die bij mij komen.

[0:54:06] Dus het is niet zo zwart-wit zoals mevrouw Keizer het hier stelt... ...maar het is wel heel belangrijk om er vanuit het ministerie... ...en zeker ook als Kamer echt goed naar te kijken... ...hoe doen we dat nu op een goede manier.

[0:54:16] Kijk, je kunt alles uiteindelijk kapot nuanceren en dat zie ik toch de heer Möllerkamp hier een klein beetje doen.

[0:54:26] Er zijn ook ondernemers die erop vooruit gaan, terwijl het algemene beeld gewoon is

[0:54:31] Dat het uiteindelijk onderaan de streep stuk aan het gaan is vanwege onvoldoende mogelijkheden om als ondernemer overeind te blijven.

[0:54:41] In de VVD staat nog de boek als de ondernemerspartij, maar dan zal hier toch echt wel eens wat moeten gebeuren.

[0:54:47] En je kunt weer een onderzoek doen en dan zijn we weer één of twee jaar verder.

[0:54:52] Maar zou het dan niet veel interessanter zijn om eens met elkaar te kijken hoe kan je dit op een andere manier organiseren waardoor er eindelijk wat lucht komt, niet alleen voor die ondernemers in die regio, maar overigens ook gewoon voor de Nederlandse burger?

[0:55:07] Volgens mij is dit ook een onderwerp wat breder is dan alleen maar de regio, laat ik het zo zeggen.

[0:55:14] We hebben natuurlijk een heel debat over hoe kunnen we omgaan met de situatie in het Midden-Oosten, hoe houden we zaken betaalbaar in Nederland.

[0:55:22] Daar hebben de omringende landen, die vinden daar ook van alles van, die gaan ook zaken regelen voor hun inwoners.

[0:55:28] Het gesprek gaat hier vanmiddag over planeer.

[0:55:32] Dus het gaat denk ik wat ver om het hier vanmiddag over te hebben.

[0:55:34] Als het mevrouw Keijzer oproept om ervoor te zorgen dat we ondernemend blijven, dat ondernemers kunnen blijven groeien in Nederland, dan vindt ze zeker de VVD aan haar kant.

[0:55:45] En laten we kijken hoe we daar samen als Kamer een goede richting aan kunnen geven de komende tijd.

[0:55:50] Want we leven in een hele onzekere situatie en ondernemers zitten ook in een onzekere tijd.

[0:55:55] Dus daar ben ik mee met mevrouw Keijzer.

[0:55:57] Tot slot, voorzitter.

[0:55:58] Dat is mooi.

[0:55:59] Ik kom uit een vissersdorp, dus dan mag je graag overdrijven.

[0:56:02] Dat ga ik bij deze ook doen.

[0:56:03] Maar de vraag is trouwens of het een overdrijving is, namelijk de volgende, dat het zo langzaam ontloont om vanaf Amersfoort je boodschappen in Duitsland te gaan doen.

[0:56:12] Dus fijn als de heer Muilenkamp samen met mij wil kijken hoe we het aantrekkelijker kunnen maken voor ondernemers.

[0:56:19] Maar dat hoor ik al zo ontzettend lang.

[0:56:22] Ik ga dan nu ook richting de plenaire zaal, waar de discussie over de accijns naar aanleiding van de oorlog in het Midden-Oosten ten volle gevoerd wordt.

[0:56:30] En ik ga eens kijken wat de VVD daar te melden heeft.

[0:56:33] Dank u wel, voorzitter.

[0:56:34] Wij wensen mevrouw Keijzer veel succes in de plenaire zaal.

[0:56:37] De heer Mullenkamp, vervolgde u betoog?

[0:56:43] Nee, ik ben klaar, voorzitter.

[0:56:44] Dan heeft u nog interruptie van mevrouw Bosma.

[0:56:46] Oké.

[0:56:48] Dank u wel, voorzitter.

[0:56:49] Ja, een mooi verhaal ook uit de regio, dus daar hou ik van.

[0:56:53] Ik had een heel mooi debatje met de heer Vermeer van de BBB over dat borgen dat je dus in het afwegingskader ook dat, ik noem het maatschappelijk effect, of brede welvaart meeneemt.

[0:57:05] Kan ik daar de heer Meulenkamp van de VVD aan onze zijde krijgen om dat beter te borgen?

[0:57:13] Laat ik het zo zeggen, kijk mijn hoofdpunt wat ik heb ingebracht is dat we nou dat we echt meer samenhang gaan krijgen wat die verschillende ministeries allemaal doen en dus als jij het als jullie met je debatje bedoelde van jongens laten we ook kijken naar wat doet het op het gebied van economie, wat doet het op het gebied van sociaal en dan heeft u

[0:57:37] Mij aan uw kant.

[0:57:39] Want ik zeg juist van we moeten minder verticaal kijken, we moeten meer horizontaal kijken.

[0:57:43] En volgens mij ging daar het debat ook over wat jullie hadden met elkaar.

[0:57:46] Maar ik trek hem dus wel verder dat ik zeg van de nood en ruimte.

[0:57:51] Als wij zaken beslissen over drempte en omstreken, over assen, over wat daar gebouwd kan worden of wat er niet gebouwd kan worden.

[0:58:00] Dat moet je meenemen in de integrale afweging voor de regio.

[0:58:04] Dus ik ben voor een horizontale kijk op zaken op een integraal aanpak om dingen te wegen.

[0:58:14] Ik vind het wel mooi.

[0:58:15] Ik ben voor een horizontale aanpak om integraal dingen te wegen.

[0:58:19] Daar ga ik even over nadenken.

[0:58:20] Dat doe ik na het debat even.

[0:58:22] Maar het gaat mij erom van... Dus eigenlijk zegt u van...

[0:58:27] Het antwoord was ja.

[0:58:28] Het antwoord was ja?

[0:58:29] Nou, dat is fijn.

[0:58:30] Dan ben ik klaar.

[0:58:33] Dan is mijn interruptie voorbij als u ja zegt.

[0:58:38] Dank.

[0:58:39] Dan geef ik het voorzitterschap met goedvinden voor de commissie terug aan de heer Meulenkamp.

[0:58:45] Ja, dank u wel.

[0:58:47] Ik zou, dan ronden we hiermee het eerste termijn van de Kamer af.

[0:58:50] Ik zou me willen voorstellen om tot half vier te schorsen.

[0:58:53] Ik kijk even naar de minister.

[0:58:55] Ja, de minister moet zo komen rennen, het valt weer aan, maar hij gaat z'n best doen.

[0:58:58] Ja, half vier doen?

[0:58:59] Oké, dan schorsen we tot half vier.

[1:29:27] Welkom terug mensen.

[1:29:30] Na de eerste termijn van de Tweede Kamer wil ik nu het woord geven aan de minister.

[1:29:35] Dank u wel voorzitter.

[1:29:39] Vandaag is voor mij als minister een bijzondere dag.

[1:29:42] Het is een marathondebat verdeeld in twee actes.

[1:29:48] Overigens met letterlijk de woordvoerders hier aan tafel.

[1:29:51] Dus het is voor de woordvoerders ook een marathondebat.

[1:29:54] Met het eerste wetsvoorstel wat ik als minister doe, maar ook het eerste commissiedebat.

[1:29:59] Nadat ik een paar weken minister ben.

[1:30:01] En omdat ik twee toch grote debatten had vandaag, werd ik vanochtend vroeg wakker.

[1:30:05] Zo werk ik.

[1:30:06] En toen moest ik onwillekeurig terugdenken aan mijn eigen allereerste commissiedebat, toen ik aan die kant van de zaal zat, met een nieuwe minister.

[1:30:14] En dat was minister Asscher.

[1:30:17] En wat vanochtend door mijn hoofd schoot, was dat in dat eerste commissiedebat in 2012 of 2013, toen hij net minister was, toen zei hij ik ga u teleurstellen.

[1:30:28] Dat was zijn openingssin en dat leden tot best een reactie onder de woordvoerders.

[1:30:36] Maar wat hij daarmee probeerde te laten zien is dat zijn stijl is er een van under promise over deliver.

[1:30:42] Dat was wat hij daar probeerde te schetsen.

[1:30:45] En wat ik zou willen zeggen in mijn allereerste commissiedebat is dat de zon niet ineens gaat schijnen met de komst van een nieuw minister.

[1:30:54] En dat is deels ingegeven door hetzelfde principe van under promise over deliver.

[1:31:00] Maar ook, en dat heb ik sommigen in het debat ook al aan refereren, is omdat er is een kentering bezig en die is zichtbaar.

[1:31:09] En ik ga dus ook proberen aan te geven wat er de afgelopen jaren al veranderd is in het bewustzijn dat regio's

[1:31:16] belangrijk zijn en ik ga daar ook aan het einde van mijn termijn toch ook proberen samenvattend een aantal van uit te lichten om ook het beeld te bestrijden alsof er nog niks gebeurd is, ook de afgelopen jaren.

[1:31:30] Hartelijk welkom ook aan alle aanwezigen hier vanuit het hele land die naar Den Haag zijn gekomen, vanuit de diepe betrokkenheid met hun regio's.

[1:31:38] Vandaag staan er verschillende onderwerpen op de agenda.

[1:31:40] De inzet voor vitale regio's in het Nationaal Programma Vitale Regio's.

[1:31:46] Niet Leefbaarheid en Veiligheid, dat is een ander programma.

[1:31:49] Het Nationaal Programma Vitale Regio's.

[1:31:51] Van Zeeuws-Vlaanderen tot Noord-Friesland.

[1:31:54] En de samenwerking rondom sterke grensregio's tot aandacht voor de Friese talencultuur.

[1:31:59] door de woorden van de CDA nog even nadrukkelijk aangehaald.

[1:32:04] Bij mijn aantreden als minister noemde ik drie grote opdrachten die ik, los van de hele brede portefeuille die minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksregelatie heb, die ik voor mezelf zie.

[1:32:13] En die gaat over een weerbare democratische rechtsstaat, die gaat over het herstellen van de relatie met de mede-overen en ik heb daar als derde bij genoemd sterke en vitale regio's.

[1:32:22] Want, dat is ook echt mijn overtuiging, het gaat pas goed met Nederland als het overal in ons land goed gaat.

[1:32:28] En dat is helaas geen vanzelfsprekendheid.

[1:32:31] De analyse van elke regio telt gaat toch ook over hoe jarenlang, decennia lang,

[1:32:39] Het beleid een te sterke focus heeft gehad op toch rendementsdenken wat ertoe leidde dat regio's waar het al druk was het nog drukker werd en regio's die al sterk waren nog sterker werden.

[1:32:52] En daardoor soms er te weinig aandacht was voor anderssoortige regio's en gebieden.

[1:32:57] Met de komst van elke regio telt, is daar wel verandering in gekomen.

[1:33:03] Vandaar dat ik zeg, de zon begint niet pas nu met schijnen.

[1:33:07] Ministeries hebben meer aandacht voor regionale verschillen, brede welvaart, ook genoemd in het debat al, en de maatschappelijke impact van beleidsontwikkeling.

[1:33:14] Veel woordvoerders hadden hier aandacht voor, en dat is volgens mij ook heel goed.

[1:33:19] Maar we zijn er nog niet.

[1:33:21] Het is een proces van de lange adem.

[1:33:22] Dat is de realiteit en daarom is het belangrijk dat we dat met elkaar niet loslaten.

[1:33:27] Maar daarom onderschrijft dit kabinet ook nadrukkelijk het adagium van elke regio telt.

[1:33:33] Dit gedachtegoed moet structureel ingebed worden in het rijksbeleid.

[1:33:37] Rekening houden met regionale verschillen.

[1:33:40] Maatschappelijk effect is geen keuze.

[1:33:41] Het moet het uitgangspunt zijn.

[1:33:43] En ik ga me hier als minister van Binnenlandse Zaken ook voor inzetten.

[1:33:46] Het gedachtegoed van elke regio telt is ook belangrijk bij de verder uitwerking van een ander rapport, namelijk het rapport Winning.

[1:33:52] Want het is niet voldoende voor het verdienvermogen van Nederland om onze strategische positie en onze strategische politie om alleen maar te investeren in kansrijke regio's.

[1:34:02] Het is juist noodzakelijk om te investeren in alle delen van Nederland.

[1:34:05] We hebben heel Nederland nodig om de grote uitgaven waar we gezamenlijk voor staan om die op te kunnen pakken.

[1:34:11] Ik zie dit als een fundament voor een sterk Nederland waarin elke regio telt en ik ga me hier actief voor inzetten.

[1:34:16] Om te bouwen aan kwaliteit van leven, wonen, werken van inwoners en ervoor te zorgen dat elke regio telt.

[1:34:23] In het coalitieakkoord is afgesproken de uitwerking van elke regio telt voort te zetten.

[1:34:28] En daarnaast worden er strategieagenda's met regio's aangekondigd.

[1:34:32] Daar hebben verschillende woordvoerders ook naar gevraagd.

[1:34:34] En er wordt ingezet op de oprichting van een gemeenschapsfonds.

[1:34:37] In dit kader ook niet onbelangrijk.

[1:34:40] Mijn ambtsvoorgangers hebben eerder het nationaal programma Vitale Regio's

[1:34:44] al opgestart om uitwerking te geven aan het rapport Elke regio telt en daarmee de basis gelegd voor duurzame regionale ontwikkeling en het versterken van kwaliteit van leven, wonen en werken in deze regio's.

[1:34:55] Dit blijft voor mij een belangrijke prioriteit en het is mijn ambitie om in de elf regio's de komende periode een extra strap vooruit te zetten.

[1:35:05] En hoewel we veelvuldig samenwerken tussen rijk en regio, bijvoorbeeld ook al via regiodeals ook al aangehaald,

[1:35:10] Of ook al door mijn collega's in hun portefeuille, weet ik dat er ook andere regio's zijn met grote opgaves, of juist waar kansen liggen.

[1:35:19] Daar werd door de heer Meulekamp in zijn betoog met zijn dubbele gevoel bij elke regio te lang gerefiteerd.

[1:35:26] Dus die kansen daar wil ik het ook nadrukkelijk over hebben.

[1:35:31] In dit kader zie ik ook de passage uit de politiekoort over het maken van die strategische agendas met regio's.

[1:35:36] Ik wil tot deze zomer de tijd nemen om met een aantal provincies en regio's in gesprek te gaan over de bestaande inzet van regio's en of er iets anders nodig is om de grote opgave waar sommige regio's mee te maken hebben om aan te pakken.

[1:35:48] Maar ik vind het daarbij belangrijk dus om naast de uitdaging ook oog te hebben voor strategische kansen.

[1:35:54] Omdat het inderdaad niet alleen maar het opkomen is voor, er werd net in een interruptie wat ook al over krimpt, daar gaat het niet alleen maar over.

[1:36:02] Het gaat er ook over zien we de kansen voldoende of is er nog onontgonnen kracht in regio's waar niet voldoende aandacht voor is.

[1:36:10] En in dat kader zie ik die extra stap van die strategische agenda's ook en daar wil ik de komende maanden mee aan de slag gaan.

[1:36:16] En afgaande op de eerste signalen die ik ontvang, wil ik...

[1:36:20] Ik zal er een aantal noemen.

[1:36:21] Het is deels regio's en deels provincies waar ik in ieder geval langs wil gaan om dit beter in beeld te krijgen.

[1:36:26] Ik noem Rivierenland, ik noem West-Brabant.

[1:36:30] Friesland is al aangehaald.

[1:36:31] Flevoland, maar ook Zeeland, waar Zeeland 2050 al ontwikkeld is, juist gericht op die kansen.

[1:36:36] Om een aantal plekken te noemen waar ik de komende maanden langs wil gaan in het bouwen richting die strategische agenda's.

[1:36:43] Deels vanuit wat er nog meer moet gebeuren, maar deels ook om te kijken waar liggen nou die onontgonnen kracht waar niet altijd voldoende aandacht voor is geweest.

[1:36:51] En dus niet in de plaats van wat er al gebeurt, maar als aanvulling erop.

[1:36:56] En op basis van deze gesprekken zal ik de Kamer rond het zomerreces nader informeren over hoe ik invulling ga geven aan de strategische agendas in het passage uit het coalitieakkoord, waar diverse sprekers in dit debat ook al over hebben gehad.

[1:37:09] En dan zal ik ook ingaan aan wat die strategische agenda's aan de organisatie aan rijkzijde vergen.

[1:37:18] Graag noem ik in dit verband toch ook de wens van de coalitie in dit kabinet om te komen tot een gemeenschapsfonds om zo voorzieningen voor ontmoeting, gemeenschapskracht, zoals buurthuizen, verenigingsgebouwen en dorpswinkels te realiseren en duurzaam in stand te houden.

[1:37:35] Ik wil dit nadrukkelijk samen doen met de overheid en samenleving en bedrijfsleven.

[1:37:39] Dit is namelijk essentieel voor het versterken van samenredzaamheid van gemeenschappen en de sociale structuren in regio's.

[1:37:45] Want alleen met, ik weet niet of ik het zo goed uit kan spreken als dit mogelijk komt, een naberschap, een minskip, alleen daar redden we het niet mee.

[1:37:55] En ik houd daarbij ook oog voor de regio's waar ontmoetingsplekken en gemeenschapskracht juist onder druk staan.

[1:38:04] Dit laat onverlet dat er allerlei plekken in Nederland zijn die gebaat zijn met de versterking van de inzet hierop.

[1:38:12] We gaan de komende maanden aan de slag met de verdere uitwerking van het gemeenschapsfonds en ik zie hier een belangrijke link ook met de verschillende taskforces die ingesteld zijn, die ook weer relevant zijn voor de horizontale sturing, waar ik zo recht nog iets over zal zeggen.

[1:38:25] Ik heb heel goed geluisterd naar de eerste termijn van de Kamer en ik zal overgaan tot de beantwoordingsoorleg in vier blokjes.

[1:38:31] En ik wil daarbij ook aangeven dat ik als coördinerend minister mezelf ook als een ambassadeur zie voor de regio's.

[1:38:38] En dat ik kansen zie om in de komende periode concrete stappen te zetten die bijdragen aan sterkere en leefbare regio's.

[1:38:45] Maar ik kan dit niet alleen.

[1:38:47] De samenwerking tussen gemeenten, provincies, waterschappen, andere departementen, dus binnen het kabinet, maar ook maatschappelijke partijen is hier essentieel voor.

[1:38:56] Maar het vraagt ook breder om expliciet aandacht voor regio's in Den Haag.

[1:39:01] Verschillende fracties, en de woordvoerder van het CDA was er volgens mij het meest expliciet over, dat er ook iets te doen is in de afweging binnen fracties.

[1:39:10] Dus naast dat ik mezelf als een ambassadeur zie voor de regio's, zijn jullie volgens mij individueel ook allemaal een ambassadeur voor de regio in jullie eigen fractie.

[1:39:19] En zoals gezegd, het is een proces van de lange adem.

[1:39:22] Dat proces loopt al en daar gaan we ook vandaag weer een stap in zetten.

[1:39:26] Ik wil de verdere beantwoording van alle vragen.

[1:39:29] Ik geef ook toe, vanochtend in het in het wetsbehandeling miste ik er een aantal.

[1:39:32] Ik ga mijn best doen om er minder te missen.

[1:39:35] Ik ga het doen in vier blokjes.

[1:39:36] Regio Algemeen, Nationaal Programma, Grensoverschrijdende Samenwerking en dan een vierde blokje overnachting.

[1:39:46] Interruptie van het lid Sakai.

[1:39:47] Meer een punt van orde, denk ik.

[1:39:49] Dan doen we een punt van orde.

[1:39:51] Mag ik ervan uitgaan dat de minister in zijn beantwoording ook even raakt aan de regio's die buiten het nationaal programma vallen?

[1:40:00] Nou, dat is een vrij gemakkelijke vraag om daar ja op te geven, omdat ik dat net al gedaan heb.

[1:40:04] Ik heb net iets gezegd over de strategische agendas waar ik de komende maanden mee aan de slag wil en die gaan nadrukkelijk over meer dan alleen de elf regio's in het nationaal programma.

[1:40:15] Dus het antwoord op uw vraag is ja.

[1:40:19] Maar ik wil ook duidelijk zijn, want ook hier ligt weer het begint niet past.

[1:40:22] Het is wel dat dat nationaal programma, daar ligt een goede basis met deze elf regio's.

[1:40:26] Daar is niet voor niets voor gekozen.

[1:40:28] En daarnaast spreekt de coalitie kort over strategische agendas en die stap wil ik er bovenop zetten.

[1:40:36] Even de microfoon aanzetten.

[1:40:38] Dat is heel scherp van u, voorzitter.

[1:40:39] Dank u wel.

[1:40:42] Er zijn zowel door de door de heer Meulenkamp als door mevrouw Huizinga vragen gesteld over hoe ik de coördinerende rol zie als het gaat over de samenwerking tussen rijk en regio's en het uitgangspunt van elke regioteelt is gelijkwaardige samenwerking tussen tussen rijk en regio met onder andere de regio deals het nationaal programma

[1:41:04] geven we ook expliciet uitwerking hieraan en investeren we actief in versterking van de relatie tussen rijk en regio's.

[1:41:12] En als minister van Binnenlandse Zaken heb ik een coördinerende verantwoordelijkheid om de regio's en de departementen aan elkaar te koppelen en gezamenlijk als rijk op te trekken in het aanpakken van regionale opgaven.

[1:41:25] Hier zit ook de link met de horizontale sturing waar de heer Meulenkamp het over had.

[1:41:31] Mevrouw Boelsma-Hoekstra vond het een interessante formulering, maar ik ga er wel erg bij aansluiten.

[1:41:39] Ik zou die horizontale sturing dubbel willen zien.

[1:41:42] Het is namelijk zo dat in de samenwerking tussen rijk en regio, er werd in het verleden vragen over lagere overheden gesproken.

[1:41:48] Ik heb het graag over mede-overheden of over collega-overheden, want je zult voor de belangrijke uitdagingen die zijn, zul je het samen moeten doen.

[1:41:56] Je hebt elkaar nodig.

[1:41:57] En ik heb ook vanochtend aangegeven dat het beschouwen van mede-overheden als een uitvoeringsloket van het Rijk werkt daarbij niet.

[1:42:03] Je hebt elkaar echt nodig en daar is dus horizontaal met elkaar samenwerken van groot belang.

[1:42:09] Maar ik ben het ook erg eens met wat de heer Meulenkamp zei over de traditionele denken in verticale lijnen in departementen.

[1:42:18] Het is heel logisch dat het zo werkt.

[1:42:20] Je kunt ook niet zeggen we stoppen daar nu helemaal mee en tegelijkertijd voor grote uitdagingen is dat horizontaal denken, die horizontale sturing is een hele belangrijke en de nieuwe werkwijze die door geïntroduceerd is onder aanvoering van de minister-president om met taskforces te gaan werken, heb je juist die gedachte dat je een paar grote vraagstukken met elkaar op deze manier gaat benaderen in plaats van puur wat zit er in, welke verticale beleidstoren is daarin een belangrijke stap en ik

[1:42:50] Ik sluit me dus zeer aan dat dit het vervangt nooit, alleen maar het verticale denken.

[1:42:56] Maar de grote vraag is natuurlijk of je meer horizontale sturing moet doen.

[1:42:58] Daar ben ik het zeer mee eens.

[1:43:04] De woordvoerder van 2021 had het over massa is kassa.

[1:43:09] Dat bleef mij berei uit zijn inbreng.

[1:43:12] En daar zat ook de vraag in over het coördineren.

[1:43:20] En er kwamen ook vragen over de financiering van regionale opgaven.

[1:43:24] Het kabinet werkt inmiddels verschillende programma's nauw samen met de regio's, zoals in de NPVR, de vitale regio's met de regiodeals, maar die onder mijn verantwoordelijkheid vallen, maar je hebt ook bijvoorbeeld de NOVEX die onder de minister van Vro valt.

[1:43:39] Via uitvoeringsagenda's inventariseren we wat er loopt, welke middelen beschikbaar zijn en welke keuzes er gemaakt worden en dat is een kabinetsbrede verantwoordelijkheid.

[1:43:48] In relatie tot de NPVR werken we komend jaar met de regio's aan plannen voor de regio's en komen we tot uitvoeringsagenda's waarin we tussen regio en rijk afspreken wat de concrete inzet is voor de komende jaren.

[1:43:59] Voor nieuw beleid is op dit moment geen dekking voorzien.

[1:44:03] Uit financiële besluitvorming moet blijken of en hoeveel middelen er voor verschillende regio's beschikbaar komt, al dan niet, of via herprioritering van bestaande middelen.

[1:44:13] En ik zeg de Kamer toe, en er is de wet

[1:44:19] Ook met enige realiteitszin verwezen naar een voorjaarsnota die vrijdag komt, maar de realiteit is dat ook als je kijkt waar we nu staan met middelen, ook als je nu realistisch kijkt naar de staat van de wereld, het feit dat er in het coalitieakkoord al keuzes gemaakt zijn, zie ik niet dat het reëel is dat hier op korte termijn extra middelen voor beschikbaar zijn.

[1:44:42] Maar ik zeg wel toe dat ik in mijn volgende voortgangsbrief hierop terugkom.

[1:44:49] Dan is de vraag, is de minister van plan om ervoor te zorgen dat we bij investeringen breder kijken dan alleen maatschappelijke kostenbatenanalyse, maar ook kijken naar het maatschappelijk nut?

[1:45:01] Dit was een vraag die het CDA stelde, maar ook D66 sloot zich hierbij aan.

[1:45:07] Maatschappelijk impact is belangrijk bij de keuzes die gemaakt worden bij investeringen.

[1:45:13] Zo werken we in het Nationaal Programma Vitale Regio's aan passende oplossingen voor specifieke regionale opgaves.

[1:45:18] Hierbij is afgesproken om verder te kijken dan de kaders die er op dit moment zijn.

[1:45:24] Vorig jaar, dit is weer zo'n voorbeeld dat niet pas nu begint, vorig jaar is onder de aanvoering van de minister van INW al een nieuwe werkwijze voor maatschappelijke kostenbaaranalyse bij het meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport gepubliceerd.

[1:45:41] In deze werkwijze is er meer aandacht gevestigd op brede welvaart en het inzichtelijk maken van de verdeling van kosten en baten.

[1:45:49] Bijvoorbeeld over regio's.

[1:45:51] Daarmee verandert de wereld niet in één keer,

[1:45:53] Maar daarmee is wel het besef dat die kost- en baatanalyse tot een bepaalde uitkomst kunnen leiden en dat dat niet een vanzelfsprekendheid is.

[1:46:00] Dat je verder moet kijken naar het meeste geld naar de plekken met de hoogste congestie, wat toch vaak het geval was.

[1:46:08] Dus dit is onderdeel van hoe na het rapport elke regio telt een aantal dingen al veranderen.

[1:46:14] Interruptie van de klemming.

[1:46:18] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:46:19] Ik moest nog even kauwen op de snelle woorden van de minister over de financiële kanten van de zaak.

[1:46:25] En vorige keer was hij al bij het volgende punt.

[1:46:28] Nu zijn er natuurlijk op verschillende tafels worden aan investeringsagendas en uitvoeringsagendas gewerkt.

[1:46:35] Bijvoorbeeld bij de Nationaal Programma Vitale Regio's, maar we zien dat ook bij noodwerksgebieden.

[1:46:40] Vaak een opdracht in samenwerking met het Rijk, verschillende departementen weliswaar.

[1:46:45] En we gaan er allemaal vanuit dat daar dus wel een investeringsbedrag uit gaat komen.

[1:46:50] Dus het Rijk vraagt aan regio's om met uitvoeringsagendas te komen.

[1:46:53] Dan kun je ervan uitgaan dat daar een prijskaartje gaat belanden.

[1:46:56] Maar als ik dan nu de minister hoor, denk ik van ja, waarom hebben we eigenlijk die exercitie nog, op het moment dat er eigenlijk gewoon geen middelen zijn?

[1:47:01] En moeten we dan ook niet gewoon eerlijk zijn, waarom pakken we dan nog, zetten we nog die stap naar die uitvoeringsagenda?

[1:47:06] Verhaal dan iets aan je jongens, het geld is op, waarom doen we het eigenlijk nog?

[1:47:13] De minister.

[1:47:14] De heer Klemmink had in zijn termijn gevraagd naar de voorjaarsnota.

[1:47:18] En dan is eerlijk zijn ook onderdeel van geen valse verwachtingen wekken.

[1:47:24] Er is eerder ook al door sprekers verwezen naar het rapport wat verschenen is op het verzoek van mevrouw Bikker.

[1:47:33] Daarin worden ook geschetst hoeveel middelen er de komende tien jaar nodig zijn, deels door publiek en privaat overigens.

[1:47:41] Kijk, de realiteit is dat er op tal van plekken wordt er geld uitgetrokken.

[1:47:47] Maar de vraag was, is er nu specifiek voor dit programma, is daar nu extra geld voor?

[1:47:53] Nou, daar is in het coalitieakkoord niet specifiek voor dit programma extra geld uitgetrokken.

[1:47:58] En dat heb ik nu niet op de korte termijn beschikbaar.

[1:48:01] Maar er is op allerlei plekken geld.

[1:48:03] Er is bijvoorbeeld wel een gemeenschapsfonds.

[1:48:06] We moeten gaan uitwerken hoe we daarmee omgaan.

[1:48:08] Ook daar kunnen delen van landen juist in die gebieden.

[1:48:11] Op het moment dat je

[1:48:14] bepaalde budgetten.

[1:48:15] Daarom was ik het ook niet helemaal eens met de vraag van de heer Vermeer.

[1:48:19] Het is altijd lastig als mensen er niet meer bij zijn.

[1:48:21] De tekst dat die regio's ook voor landelijke doelstellingen...

[1:48:30] Dat kan juist twee kanten op werken.

[1:48:31] Op het moment dat landelijke doelstellingen daar landen, gaat dat vaak ook met middelen gepaard.

[1:48:35] Dus of dat zo negatief is als hij schetst, daar heb ik sterke twijfels bij.

[1:48:39] En dus zullen we de komende tijd moeten gaan kijken hoe er op een slimme manier geld beschikbaar is.

[1:48:44] Maar dat wel in de realiteit, en dat is gewoon het eerlijke antwoord, dat er in de coalitiekort geen middelen voor beschikbaar zijn en dat ik ook niet zie dat ik die nu op hele korte termijn heb.

[1:48:53] Daarmee is het niet zo, want dat suggereert heer Klemink, dat het dan geen zin heeft.

[1:48:58] En daar heb ik echt een hele andere mening over.

[1:49:01] Volgvraag van de heer Klemmink.

[1:49:04] Ja, een verduidelijke vraag hoor, want als de minister zegt, ja, in het coalition akkoord, dan heeft hij het dus niet alleen over de volgende jaar schijf, en daarvoor is noter, maar dan heeft hij het over een langjarige financiële plaat.

[1:49:14] Dus op het moment dat de minister zegt, er zit geen geld en geen middelen in het coalition akkoord, betekent dat dan feitelijk dat in deze vier jaar van deze Kamer er dus geen middelen zijn voor dit soort programma's.

[1:49:23] Nee, wat ik aangaf is dat we op zoek moeten naar hoe we onder andere door de mogelijkheid van herprioritering bijvoorbeeld hoe we kunnen kijken hoe we hoe we middelen beschikbaar kunnen krijgen.

[1:49:32] Alleen de suggestie dat het op hele korte termijn zou kunnen gebeuren, daar wil ik gewoon eerlijk over zijn.

[1:49:40] Vervolgvraag, wie was dit?

[1:49:42] Mevrouw Boesma.

[1:49:45] Een nieuwe vraag, sorry.

[1:49:49] Vervolgvraag van de Lidsch EK.

[1:49:52] Dat is wel het verbannende.

[1:49:54] We zijn eruit.

[1:49:54] Interruptie.

[1:49:56] Nu ben ik ook even van m'n apropos.

[1:50:00] Nee, mijn vervolgpraag was, de minister zegt er zijn op korte termijn geen middelen.

[1:50:06] Maar betekent dat dan dat er dus geen structurele financiering komt voordat bijvoorbeeld dat nationaal programma Leefbaar en Vitale ligt?

[1:50:12] Dat is niet wat ik zei.

[1:50:15] Ik zei dat het op dit moment er niet is, dat ik niet zie dat ik nu op korte termijn die middelen wel heb.

[1:50:20] Tegelijkertijd zijn we bezig met die uitvoeringsagenda's.

[1:50:24] Dat nationaal programma is niet voor niks gekozen.

[1:50:27] Ik refereerde aan extra geld dat er wel is.

[1:50:29] Ik noemde daarbij het voorbeeld van de

[1:50:33] Het gemeenschapsfonds, zo wordt er op allerlei plekken en kunnen we ook juist kijken hoe je dat kunt laten landen, juist specifiek in het nationaal programma en bijvoorbeeld ook door met elkaar te kijken naar herprioritering.

[1:50:54] Nog een voffer van de heer Klemink?

[1:50:55] Ja, dan laatst op dit punt al, voorzitter, dank.

[1:50:58] Nee, ik denk dat het goed is hoor, dat de minister eerlijk is en gewoon eerlijk vertelt, dit zit er niet op korte termijn aan te komen en ik denk dat we dat ook nog wel begrijpen, hoe dat dan werkt.

[1:51:09] De vraag is natuurlijk wel dan of dat op een ander moment nog gaat komen, maar wil de minister dan ook eerlijk zijn over het feit dat uiteindelijk, ook op de wat langere termijn, het politieke keuzes zijn?

[1:51:22] Dus het is niet zozeer dat die middelen echt niet zijn op de Rijksbegroting.

[1:51:26] Op de langere termijn.

[1:51:26] Ik ga even verder dan één jaar schijf.

[1:51:28] Die middelen zijn er wel.

[1:51:29] De vraag is even wat we de politieke keuze willen maken om daaruit te geven.

[1:51:32] Ja, nu geeft u me echt een schot voor open doel.

[1:51:34] Dus die ga ik even pakken.

[1:51:35] Dank u wel daarvoor.

[1:51:36] Laat ik beginnen met het eerste deel van de vraag heb ik al beantwoord.

[1:51:39] Namelijk ik kom er in mijn volgende voortgangsbrief op terug.

[1:51:41] Dus ja, in de volgende voortgangsbrief wordt hierop ingegaan en ook dan krijgt u weer een eerlijk antwoord.

[1:51:49] Alleen wat de heer Klemmink in zijn eigen termijn deed, was iets wat heel vaak gebeurt als het over geld gaat.

[1:51:54] Namelijk benoemen waar het geld wel even gevonden kan worden.

[1:51:57] Hij benoemde daar een aantal zaken waarvan hij ook weet dat hij daar geen Kamermeerderheid voor gaat krijgen.

[1:52:03] Het maken van politieke keuzes is iets wat aan de kant van een kabinet ligt, maar dat ligt ook aan de kant van de Kamer.

[1:52:09] In de jarenlange ervaring die ik heb, heb ik ook altijd gezien dat het makkelijker is om met elkaar te vinden waar je het geld aan hebt.

[1:52:16] uit gaat geven, nadat je ook consensus krijgt over waar je het geld vandaan haalt.

[1:52:21] En daarom benoemde ik even...

[1:52:22] Ik ben een Calvinist.

[1:52:24] Ik heb de neiging om de last van de hele wereld op mijn schouders te nemen.

[1:52:27] Daar werk ik aan.

[1:52:28] Tegelijkertijd als coördinerend winstpersoon ben ik daar in het kabinet met collega's mee bezig.

[1:52:34] Maar daarom noemde ik jullie ook als... Sorry, de voorzitter.

[1:52:38] de woordvoerders van de fractie ook als ambassadeurs binnen hun eigen fractie.

[1:52:41] Want het zoeken naar herprioritering is niet makkelijk en het benoemen van mijn fractie vindt dat het hier wel gevonden kan worden, kunnen alle fracties doen zonder dat er ergens een meerderheid voor ontstaat.

[1:52:54] Het zou uw laatste interruptie zijn.

[1:52:59] Ja, een beetje gemeen, voorzitter.

[1:53:01] Ik ben een katholiek, dus ik kijk iets optimistischer naar de wereld heen dan deze minister.

[1:53:08] Nee, uiteraard zijn het politieke keuzes, inderdaad.

[1:53:12] Ik ga er niet van uit dat de politieke keuze die jij 21 wil maken ook altijd de politieke keuze zijn die deze minister maakt.

[1:53:17] Dat is helemaal niet erg.

[1:53:20] Maar dan ga ik er wel van uit dat de minister zelf met een voorstel komt.

[1:53:23] Welke politieke keuze hij wil voorstellen om tot die structurele middelen te gaan komen.

[1:53:27] Dan kan ik reageren.

[1:53:31] Ik ben... Optimisme is altijd goed.

[1:53:35] Dus daar wil ik niks aan afdoen.

[1:53:37] Dit was ook wel...

[1:53:38] Iemand die jarenlang in de Kamer gezeten heeft, gewoon in ervaring ervonden hebben dat het makkelijker is om met elkaar te bedenken waar je allemaal geld wil uitgeven dan samen te kijken waar je het dan weer weg gaat halen.

[1:53:50] Want politiek is ook keuzes maken in schaarste.

[1:53:53] En ik ga nogmaals zeggen, ik kom hier expliciet in terug in de volgende voortgangsbrief.

[1:54:01] Nog geen interruptie van mevrouw Boelsma Hoekstra.

[1:54:05] Ja voorzitter, het is al even geleden, maar het ging om de MKBA en ook het voorbeeld van de commissie van INW, waar ik toevallig ook in zit.

[1:54:15] Mijn vraag is eigenlijk van, dat is een voorbeeld waarbij ik nog, de uitvoering heeft nog wel wat aandacht nodig, laat ik het maar even netjes zeggen, maar hoe ziet de minister zijn rol in al die departementen waar het eigenlijk moet beklijven?

[1:54:28] Dus dat is eigenlijk even mijn vraag, want dit is dan een voorbeeld, maar het zou mooi zijn dat het overal geborgd werd.

[1:54:35] Mevrouw Boelsma-Hoekstra heeft in haar eigen termijn ook al aangegeven dat het een proces van de lange adem is.

[1:54:43] En zij heeft overigens, kom ik later op terug, ook een vraag gesteld naar aanleiding van de motie die mevrouw Van Dijk heeft ingesteld.

[1:54:50] Ook dat is een onderwerp waarvan wat het in de praktijk gaat betekenen, zich nog moet gaan uitwijzen.

[1:54:55] Want de uitwerking van die motie is afgelopen januari is die begonnen.

[1:55:00] Ook hiervoor geldt, ik probeer helemaal niet te zeggen dat het feit dat de MKBA, dat die is aangepast, dat het in één keer alles gaat veranderen.

[1:55:08] Maar het is een voorbeeld van hoe sinds elke regio telt breder, ook op andere terreinen, want de minister van Binnenlandse Zaken is niet de minister van alle zaken, maar heeft wel een coördinerende rol.

[1:55:20] Ik zie het als mijn rol als de ambassadeur van de regio's ook om op de momenten hierbij

[1:55:27] bij de collega's ook op te blijven wijzen en wij bij Binnenlandse Zaken om mee te denken over hoe je dus op tal van plekken, en ik zal er zo nog een paar in het kader van optimisme noemen, waar al een kentering bezig is naar aanleiding van de vraag om daar op te blijven wijzen en dus de ambassadeur voor de regio te zijn.

[1:55:47] Ja, dit is ook weer lastig, want de heer Vermeer is er niet.

[1:55:53] De irritatie van de BBB-practie over de term die gebruikt werd over rural proving.

[1:56:03] Het is wel zo dat deze term komt voort uit antwoord op een motie van de PLAS.

[1:56:14] Maar je zou het ook een plattelandstoets kunnen noemen.

[1:56:17] Dus dat is een stukje reflectie naar de mensen toe.

[1:56:23] We hebben al een aantal instrumenten waarmee we beleid toetsen aan de praktijk.

[1:56:26] Zoals de uitvoeringstoets Decentrale Overheden.

[1:56:29] Die is voor de Decentrale Overheden denk ik de belangrijkste.

[1:56:31] Daarom komt die ook heel nadrukkelijk terug.

[1:56:35] Ook in het eerste overleg wat wij in het Katshuis gehad hebben met de mede-overheden.

[1:56:38] En de grenseffectentoets.

[1:56:40] En het is niet de bedoeling om per se een nieuw instrument te ontwikkelen, maar de bestaande processen zo te benutten dat beleid en programma's worden geëvalueerd op hun impact op plattelandsgebieden.

[1:56:52] En hier werkt BZK samen met LVVN en ik begrijp dat LVVN daarbij de term plattelandsdoets al gebruikt en dat zullen wij voortaan ook doen.

[1:57:02] Wellicht kunnen we dat nog doorgeven ook aan de heer Vermeer.

[1:57:06] Er worden overigens schone opnames gemaakt en die kunnen teruggekeken worden.

[1:57:10] De irritatie kwam dus wel voort uit de goede inzet volgend op de motie van de plas.

[1:57:18] Kan de minister toezeggen dat er geborgd wordt dat er goede uitvoeringsdoet komt voor de regio?

[1:57:22] Dit volgt ook op de, denk ik, op de ronde tafel die geweest is.

[1:57:28] Diverse leden vroegen hiernaar.

[1:57:30] En ik ga hier toch nogmaals zeggen dat het echte belangrijke instrument voor het maken van nieuw beleid en regelgeving, ook voor de lokale overheid, is die uitvoeringsdoet de centrale overheden.

[1:57:39] Die ligt centraal ook in het rapport Polman, in de afspraken zoals we die maken.

[1:57:45] En met deze toets helpt het ministerie bij het vormgeven van uitvoerbaar beleid voor decentrale overheden.

[1:57:51] Daarnaast is er dus een grenseffectentoets specifiek voor het in kaart brengen van gevolgen van beleid en regelgeving in de grensgebieden.

[1:57:58] Deze instrumenten verplichten ook tot het betrekken van regionale en lokale partijen op de mogelijke negatieve effecten van beoogd beleid om die in kaart te brengen.

[1:58:07] Dit draagt ook bij aan het passend maken van beleid voor heel Nederland.

[1:58:13] Na contact met een aantal regio's van het Nationaal Programma Vitale Regio's die opgeroepen hebben tot deze uitvoeringstoets, daar heb ik het beeld aan overgehouden dat het niet per se gaat om het ontwikkelen van weer een nieuwe toets, maar dat de specifieke kenmerken, context en opgave in deze regio's

[1:58:33] dat zij vaker dan gemiddeld negatieve effecten van nieuw beleid ervaren en daarom is hun verzoek voor een meer actieve rol te treugen bij de toetsing van beleid in de eerste fase van beleidsontwikkeling.

[1:58:46] Daar waar de verwachting is dat deze effecten hebben op de regio.

[1:58:50] Ik ondersteun deze oproep en ik zeg toe dat als er sprake is van nieuw beleid waar de verwachting van is dat de effecten voor regio's, dat die er zijn, dat ik de elf regio's zal betrekkelen en dit ook zal koppelen aan het desbetreffende departement waar het speelt.

[1:59:07] Wat ik in dit kader dan toch ook nog mee wil noemen is, ik zal het nog één keer zeggen, de rural proofing, de plattelandstoets waar ik zojuist ook al iets over gezegd heb.

[1:59:21] De woordvoerder van het CDA vroeg ook nog hoe krijgen we in Den Haag voor elkaar dat we oog hebben voor elke regio.

[1:59:26] Haagse beleid is niet altijd passend.

[1:59:29] Er gebeurt al heel veel in de regio, maar niet in elke regio zijn dezelfde programma's actief.

[1:59:35] Dit kabinet werkt, zoals ik al in het begin al zei, we werken vanuit het principe dat elke regio telt.

[1:59:40] En op meerdere beleidsterreinen heeft het kabinet in de coalitie kort ambities geformuleerd als het aankomt op het recht doen aan regionale verschillen.

[1:59:47] Het Rijk werkt actief in de regio samen met mede-overheden en maatschappelijke partners.

[1:59:52] Regionale vraagstukken vragen om regionale oplossingen.

[1:59:55] De signalen uit de praktijk neemt het kabinet serieus bij het doorontwikkelen van beleid.

[2:00:00] Op verschillende terreinen is dat al zichtbaar, zoals bij het traject bereikbaarheid op pijl van INW en de voornemens over de bekostiging van het mbo werd volgens mij ook al in het debat aan gerefereerd.

[2:00:19] De regio van het Rijk... Ten aanzien van het investeren van innovatie in onderwijs, wonen... kan de minister uiteenzetten hoe hij de samenwerking tussen Rijk en regio... om deze investering komende jaren wil vormgeven?

[2:00:33] Hoe kijk je naar de regio van het Rijk?

[2:00:36] Vraag van D66.

[2:00:38] In het coalitiedraad staan inderdaad mooie investeringen... onder andere in wonen en regionale campuses.

[2:00:44] De betrokken departementen van Volkshuisvesting en Ruimtuigordening, Economische Zaken, Klimaat en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap staan aan het begin om deze plannen nader uit te werken.

[2:00:56] Daarbij is samenwerking met de regio's het uitgangspunt en dus ook met de regio's aan de randen van het land.

[2:01:03] Het Rijk heeft die bij de regie op nationale opgave, maar dat zal altijd een proces zijn in samenwerking met mede-overheden en andere partners, zoals Polman ook aangeeft in het rapport wat ik net ook al aanhaalde.

[2:01:14] Nationale opgaven hebben hun uitwerking daarmee lokaal en regionaal.

[2:01:25] De heer Klemink vroeg ook iets aan de gebrekkige democratische controle op regionale samenwerkingsverbanden.

[2:01:31] De toenemende regionalisering biedt kansen.

[2:01:34] Tegelijkertijd is het van belang om oog te hebben voor de keerzijde en de risico's van deze trend.

[2:01:39] Bijvoorbeeld als het gaat over democratische legitimiteit.

[2:01:43] De wet gemeenschappelijke regeling is met het oog

[2:01:45] op een sterke betrokkenheid van gemeenteraadsleden een aantal jaar geleden gewijzigd.

[2:01:50] Die wetswijziging wordt binnenkort geëvalueerd en ik vind het zelf ook een blijvend punt van aandacht.

[2:01:55] Ik ben ook van mening dat de regio een duidelijkere positie moet krijgen in het openbaar bestuur.

[2:01:59] Als onderdeel van de actieagenda Goed Bestuur is daarom een visie op de regio en regionale samenwerking en ontwikkeling.

[2:02:10] Deze heb ik al gehad.

[2:02:11] Dan ga ik naar het blokje

[2:02:13] Het nationale programma.

[2:02:14] Daar had ik net al iets over gezegd, maar ik zal de specifieke vragen nog beantwoorden.

[2:02:28] Mevrouw Keizer, die...

[2:02:32] Die had het specifiek over over Miens, Kip en Naberschap ook en dat dat synoniem is geworden voor het oppakken van maatschappelijke problemen en er voor elkaar te zijn als het nodig is.

[2:02:45] Dit vraagt om een overheid die weet dat de Achterhoek iets anders is dan de Liemers.

[2:02:49] Die beseft dat Goeree-overvlakkeen niet Zeeuws is, maar Zuid-Hollands.

[2:02:53] En die weet dat kleine gemeenten ook grote uitdagingen hebben.

[2:02:56] Met het nationaal programma Vitale Regio's is langjarig commitment van twintig jaar tussen het Rijk en elf regio's.

[2:03:02] We zetten daarbij regionale context centraal, de leefwereld van inwoners is leidend, regionale partijen weten het beste wat er nodig is in hun eigen regio om deze vitale leefbaar te houden, nu en in de toekomst.

[2:03:15] Ik heb het gemeenschapsfonds al genoemd, dat is in dit kader dus ook belangrijk.

[2:03:18] En we gaan dus aan de slag met die strategieagenda waar ik rond de zomer u over zal informeren.

[2:03:24] Ik heb al iets gezegd over hoe ik aankijk tegen de opmerking dat van de BBB het nationale programma Vitale Regio's niet bedoeld is om nationale opgaven simpelweg in de regio te parkeren.

[2:03:36] Dat was zijn woord.

[2:03:37] Maar juist om de regio zelf sterker te maken.

[2:03:40] Ik zal er nu nog iets meer over zeggen.

[2:03:41] Het uitgangspunt van het nationaal programma Vitale Regio's is dat we de regionale context als vertrekpunt nemen.

[2:03:48] De regionale opgave, het beoogde toekomstperspectief van de regio staan centraal en gezamenlijk tussen rijk en regio zoeken we naar passende oplossingen en maatregelen om de regio in staat te stellen om vorm te geven aan regionale ontwikkeling.

[2:04:00] Daarbij maken we natuurlijk waar mogelijk ook de verbinding met nationale opgaven.

[2:04:04] Dat is wat ik net zojuist ook zei, want daar ligt juist ook een kans.

[2:04:09] Nationale opgaven kunnen namelijk weer bijdragen aan de ontwikkeling van de regio.

[2:04:13] Maar ik kan dus expliciet bevestigen dat het programma tot doel heeft om de regio sterker te maken.

[2:04:18] Dat was de vraag die de heer Vermeer stelde.

[2:04:24] Deze vraag heb ik al beantwoord.

[2:04:28] Deze vraag heb ik ook al beantwoord.

[2:04:30] Die ging over de middelen.

[2:04:31] Daar hebben we het net uitgebreid over gehad.

[2:04:34] Dan gaan we naar grensoverschrijdende samenwerking.

[2:04:37] De heer Meulenkamp die vroeg of... Die gaf aan dat grensoverschrijdende samenwerking belangrijk en of de minister daar ook zijn coördinerende rol in ziet.

[2:04:47] Het antwoord daarop is ja.

[2:04:49] En los van dat feit dat ik het zie, ik ben coördinerend ook hier verantwoordelijk voor.

[2:04:54] Maar ik zie het ook.

[2:04:55] Ja, dat komt goed uit, hè?

[2:04:59] Ik werk verder op de tweeledige aanpak die de afgelopen jaren is ontwikkeld vanuit BZK om belemmeringen rondom wet- en regelgeving te verminderen en te voorkomen.

[2:05:06] Hierbij werken we intensief samen met de grensregio en buurlanden.

[2:05:09] Grensregio's functioneren als verwegende gemeenschappen.

[2:05:13] Inwoners maken dagelijks gebruik van voorzieningen en diensten over de grens heen.

[2:05:17] Het wegnemen van grensbelemmeringen levert dan ook antonome economische en maatschappelijke winsten op.

[2:05:21] Onderzoeken laten bijvoorbeeld zien dat wanneer obstakels verdwijnen dit positieve invloed heeft op de regionale economie en de leefbaarheid in de grensregio.

[2:05:29] En ook verschillende commissarissen van de Koning in verschillende gebieden zijn, of het nou over Neder-Saxen gaat of Noord-Hein-Westfalen, Vlaanderen zijn hier ook actief mee bezig en bij betrokken.

[2:05:43] De vraag van mevrouw Tsegay over de mogelijkheden die de minister ziet om grensoverschrijdend OV uit te breiden.

[2:05:51] Ik moet hier toch beginnen met dat dit primair de verantwoordelijkheid is van de minister van INW.

[2:05:56] We hebben internationale samenwerkingsagenda met onze buurlanden Duitsland en België en daarin hebben we afspraken waar mobiliteit en grensverschrijdend OV altijd een vast onderdeel is.

[2:06:05] Een voorbeeld hiervan is de samenwerkingsagenda met Neder-Saxen.

[2:06:11] waarin staat dat we samen met de regio en het buurland ons inzetten voor de verbetering van uitwisseling met betrekking tot de ontwikkeling van grensoverschrijdend spoor, waterwegverbindingen, e-ticketing en informatievoorziening.

[2:06:21] En vanuit de coördinerende rol sta ik dus weer hier in verbinding over met de collega van INW.

[2:06:29] interruptie van het leden van elkaar.

[2:06:31] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:06:32] En dank aan de minister voor het antwoord.

[2:06:34] En ik ben ook op de hoogte van die afspraken.

[2:06:37] Mijn vraag ging eigenlijk specifiek over Trenthe, omdat daar het grensoverschrijdende OV nog een beetje achterloopt en of de minister daar wat meer aandacht voor zou kunnen hebben in die afspraken en in die overleggen.

[2:06:50] Ik ga je toch bekennen dat ik geen specialist ben aan de IMW kant hiervan, maar ik zal dit dit punt bespreken.

[2:06:56] Ik gaf het net in algemene zin al met de collega van IMW.

[2:07:02] De vraag die mevrouw Tsegay had rondom de kinderopvang bij de grens met Vlaanderen.

[2:07:12] De behoefte vanuit de regio is natuurlijk bekend.

[2:07:15] In de huidige regiodeal is ook afgesproken dat OCW en SZW actief meedenken over de mogelijkheden om middelen en verantwoordelijkheden binnen de bestaande kader zoveel mogelijk integraal aan te kunnen wenden.

[2:07:25] Het kabinet werkt daarnaast aan de herziening van het financieringstelsel kinderopvang, waarbij het toewerken naar een grotendeels gratis kinderopvang het probleem door de jaren heen kleiner gaat maken.

[2:07:36] Maar in de tussentijd staat het dus op de agenda en wordt er vanuit OCW een

[2:07:42] SZW ook actief meegedacht.

[2:07:46] Interruptie?

[2:07:48] Ik had geen vraag gesteld over Zeeuws-Vlaanderen.

[2:07:50] Ik denk dat dat de heer Vermeer was, maar ik had in het algemeen een vraag gesteld over onderwijs en kinderopvang in de regio's en of scholen daar iets meer ruimte voor kunnen krijgen om af te wijken van de regels.

[2:08:02] Dus ik denk dat dit de vraag van de heer Vermeer was over hetzelfde onderwerp.

[2:08:06] Wij hebben net geïnterpreteerd als een vraag die specifiek ging over de grensregio met Vlaanderen.

[2:08:12] Excuus.

[2:08:16] Dan en ik vind het, ik vind het ook de vraag over de accijns en de belastingen die heel nadrukkelijk door mevrouw Keijs schildert.

[2:08:25] Daar ga ik toch van zeggen dat dat deed zij hier om het vervolgens op dit moment waarschijnlijk live in het plenaire debat te doen.

[2:08:33] Ik ga niet hetzelfde debat twee keer tegelijkertijd voeren.

[2:08:37] Dus ik ik laat de beantwoording op deze vraag echt over.

[2:08:40] Aan de bewindspersonen die daar nu het primair debat over aan het voeren zijn.

[2:08:44] Het werd ook al aangekondigd door mevrouw Keijzer dat ze de woordvoerder van de VVD daar de vraag ging stellen.

[2:08:50] Dan heb ik een blokje overig.

[2:08:54] best wel veel onderwerpen die nog liggen.

[2:08:57] En dan wil ik afsluiten toch even met een overzicht van de verschillende onderwerpen die ik al raakte over wat er allemaal al gebeurt in het kader van de zon begint niet nu pas met schijnen.

[2:09:07] Mevrouw Boelsma Hoekstra, die vroeg hoe de minister kijkt naar de insteek om regeldruk te verminderen, die initiatieven in de samenleving onevenredig hard treffen.

[2:09:16] En ze verwees daarbij ook naar het amendement van haar collega Inge van Dijk om het ATR.

[2:09:23] Het adviescollege toetsing regelsdruk, als we zo min mogelijk afkortingen proberen te gebruiken.

[2:09:30] Met dat amendement is dat adviescollege opgedragen om regeldruk effecten van nieuw beleid op instellingen zonder winstoogmerk en vrijwilligers in kaart te brengen.

[2:09:39] Het adviescollege toetsing regeldruk heeft deze nieuwe taak pas sinds 1 januari.

[2:09:45] En hierbij bekijkt het adviescollege per geval of de regeldruk voor instellingen zonder winstoogmerk en voor vrijwilligers bijzondere

[2:09:52] Aandacht vraagt met name ten aanzien van ervaren regeldruk.

[2:09:56] Hoe dit uitwerkt is op dit moment echt nog niet te zeggen, nog niet bekend.

[2:10:01] Maar het is in ieder geval de bedoeling dat het wetsvoorstel duidelijk maakt of de verplichtingen in de dagelijkse praktijk wel goed te doen zijn voor instellingen zonder winstoogmerk en vrijwilligers zoals sportbonden en sportverenigingen.

[2:10:16] De heer Klemink, die verwees naar een programma wat mij ook wel bekend is, namelijk Wind in de Seilen, gestart in 2020.

[2:10:29] En dat is weer zo'n voorbeeld, deze is overigens al vanaf voor elke regio telt, hoe er al dingen zijn, de aanleiding was niet per se vrolijk, maar die ook goed zijn voor de regio.

[2:10:42] Vanaf het begin staat een goede, solide organisatiestructuur, die staat er.

[2:10:47] met een stuurgroep die afwisselend wordt voorgezeten door de minister van BZK en de commissaris van de Koning van Zeeland.

[2:10:53] Ook zijn bij de start scherpe afspraken gemaakt en projecten geselecteerd die zijn gericht op het versterken van de sociaal-economische structuur in Vlissingen en in Zeeland.

[2:11:01] Bij de uitvoering van wind in de zeilen is grote betrokkenheid van het Rijk en regio.

[2:11:05] Wind in de zeilen wordt zorgvuldig

[2:11:06] wordt veelvuldig genoemd als een goed voorbeeld van interbestuurlijke samenwerking.

[2:11:11] De uitvoering van het programma is over de helft en meerdere projecten zijn reeds afgerond, waaronder de start van het Delta Climate Center in 2024, wat een uniek samenwerkingsverband van COC-kennisinstellingen en universiteiten

[2:11:23] is met een verbinding met het bedrijflijf.

[2:11:25] Er zijn twintig huisartsen opgeleid en afgestudeerd in Zeeland, waarvan er inmiddels tien ook als huisarts actief werk zijn in Zeeland.

[2:11:34] En er lopen ook nog verschillende projecten waar we volle kracht mee bezig zijn, waaronder het Justitiecomplex Vlissingen, een combinatie van gevangenis en rechtsbank, dat in 2025 is gegund aan een bouwconsortium en waarschijnlijk in 2030 in gebruik genomen zal worden.

[2:11:49] En ook de gebiedsontwikkeling van het stationgebied Vlissingen

[2:11:52] en de kenniswerflissingen horen bij dit programma.

[2:11:59] Er was een vraag vanuit het CDA over de kennistafel Fries en daar werd ook verwezen naar een motie.

[2:12:10] Ik draag de Friese talen en cultuur een warm hart toe en als nieuw minister van BZK zal ik me daarvoor inzetten.

[2:12:16] In reactie op de vraag, in het najaar zal ik de Tweede Kamer informeren over de inrichting van de landelijke kennistafel Fries en binnenkort gaan we in overleg met de provincie Friesland en andere partners in het Friese veld

[2:12:28] om de inhoudelijke culturen van de landelijke kennistafel Fries verder te bespreken.

[2:12:40] De heer Klemink vroeg, dit gaat deels weer over financiën, maar rondom het programma gaat het iets breder.

[2:12:44] Gaat het Rijke gemeente voldoen en structureel financieren voor taken die ze hebben?

[2:12:49] Deels hoort dat ook, net in een ander debat valt, maar hij gaf ook aan dat geen regiodeal nationaal programma vitale regio's over regio aanpak daar tegenop kan.

[2:12:59] Het antwoord daarop is ja.

[2:13:02] Het is van belang dat er een balans tussen taken, middelen, ambities en uitvoerbaarheid voor mede-overheden.

[2:13:08] Om dat te realiseren, is die uitvoeringstoets de Centrale Overheden die ik al twee keer aangehaald heb, die is er ook voor.

[2:13:16] En het is aan vakdepartementen in eerste instantie om voldoende middelen te organiseren in hun begroting en tijdig met mede-overheden, maar ook met mij hierover in overleg te gaan, want daar komt de coördinerende verantwoordelijkheid richting mede-overheden weer onder de kijker.

[2:13:30] De heer Klemink, met een interruptie.

[2:13:33] Ja, dank voorzitter.

[2:13:34] Is de minister met mij eens dat er op dit moment een disbalans is tussen de structurele taken van gemeenten en wat het gemeentefonds in verziet?

[2:13:48] Even de microfoon aan, minister.

[2:13:50] Ik zal proberen te voorkomen dat er drie keer scheepsrecht is in dit kader.

[2:13:54] Mevrouw Tsegay vroeg in de eerste termijn ook al een aantal keer over het rafijnjaar.

[2:13:58] Diverse woordvoerders hebben verwezen naar het debat van 9 april.

[2:14:01] Ik vind dit debat gaat over de regio's.

[2:14:03] Dit is niet het debat wat gaat over gemeentefinanciën.

[2:14:08] Wij hebben daar als coalitie aandacht voor.

[2:14:10] Het coalitieakkoord maakt dat ook heel expliciet.

[2:14:16] Je refereerde al naar die uitvoeringstoet.

[2:14:18] Het is van groot belang dat die zaken met elkaar in balans zijn.

[2:14:21] Taken, middelen, ambities en uitvoering.

[2:14:23] En ook richting de toekomst zal daar uitgebreid over gesproken gaan worden.

[2:14:27] We hebben het eerste mede-overleg ook al staan.

[2:14:30] Maar ik vind dit toch niet het debat om dat te voeren.

[2:14:33] We hebben dat debat op 9 april met elkaar.

[2:14:36] En ik vertrouw erop dat de heer Klemink me die vraag dan opnieuw zal stellen.

[2:14:43] Ik zal hem eraan zetten, voorzitter.

[2:14:46] Weer een voorbeeld van zaken die niet van nul af hoeven te beginnen.

[2:14:51] Er is een vraag gesteld over, en dit was weer de woordvoerder van de BBB, over kleinere scholen, kleinere klassen, zodat scholen open konden blijven in krimpregio's.

[2:15:09] En dat daar dus niet alleen naar economisch, maar juist naar maatschappelijk rendement gekeken moest worden.

[2:15:16] We kennen een kleine scholentoeslag in het primair onderwijs en de geïsoleerde scholentoeslag in het voortgezet onderwijs.

[2:15:23] Hiervoor ontvangen scholen extra financiële middelen, zodat kleine scholen leefbaar zijn.

[2:15:30] Daarbij stuurt het ministerie van OCW niet op klassengroten.

[2:15:34] Het uitgangspunt is kwalitief goed gevarieerd en bereikbaar onderwijs in crimpregio's.

[2:15:41] Er zijn diverse beleidsmaatregelen, zoals aanvullende bekostiging voor isoleerde vestigingen in het voortgezet onderwijs.

[2:15:47] Maar daarnaast, en dat is weer zo'n stap die ook gezet is, op dit moment werkt mijn collega van onderwijs, cultuur en wetenschap aan de herziening van het stelsel van instandhouding en opheffing van basisscholen, waarbij onder andere kleine scholentoeslag wordt omgevormd, zodat deze meer gericht is op regio's met een lagere

[2:16:04] leerlingdichtheid.

[2:16:06] Dus de beweging waar de heer Vermeer naar staat is onderdeel van waar de minister van OCW op dit moment naar aan het kijken is.

[2:16:15] De vraag, ik durf het bijna niet te zeggen, want straks gaat ze weer zeggen dat het niet zo is voor mevrouw Tsegay die ik hier heb staan, is deelt de minister het belang van goede beschikbaarheid en bereikbaarheid van voorzieningen in de regio inclusief regionaal openbaar vervoer?

[2:16:31] Kijk, ik dacht, ik check het even.

[2:16:34] Ja, de beschikbaarheid en bereikbaarheid van voorzieningen... zoals scholen, zorginstellingen, arbeidsplaatsen en buurthuizen... zijn belangrijk voor de leefbaarheid in regio's.

[2:16:42] Binnen het nationaal programma Vitale Regio's... hebben we daarover goed contact met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

[2:16:48] Een voorbeeld waaraan gewerkt wordt... zijn de regionale bereikbaarheidsanalyses... in het kader van het programma Bereikbaarheid op pijl... waar ik het zojuist ook al over had.

[2:16:55] Daarin wordt per regio gekeken naar de bereikbaarheid van deze voorzieningen met onderscheid tussen verschillende reisvormen.

[2:17:00] De inzichten uit deze analyse kunnen gebruikt worden voor regioplannen en uitvoeringsagenten in het kader van het nationaal programma.

[2:17:09] De heer Vermeer vroeg nog naar hoe voorkom je dat het infrastructuurgeld allemaal terecht komt in regio's die al groeien.

[2:17:18] Dat is het congestievraagstuk waar ik het in het begin ook al over had.

[2:17:21] En daar heb ik net ook al van aangegeven dat de werkwijze van de MKBA's al is aangepast zodat brede welvaart en maatschappelijk impact daarin mee wordt genomen.

[2:17:36] Dan de vraag naar de studentenkaart of die ook gebruikt kon worden voor regionale vervoersoplossingen.

[2:17:43] Ook hier moet ik in eerste instantie, want ik ben wel coördinerend, maar ik ga niet over alles toch verwijzen, ook naar de minister die hierover gaat.

[2:17:50] Dat is de minister van OCMW.

[2:17:51] Het ministerie van OCMW heeft een privaatrechtelijke overeenkomst met OV-bedrijven om hen te vergoeden voor reizen die studenten maken met het studentenreisproduct.

[2:18:00] Over de vraag

[2:18:01] Of en welk publiek gefinanceerd vraagafhankelijk bus- en autovervoer onderdelen van de huidige overeenkomst, is de ministerie van OCW op dit moment in gesprek met OV-bedrijven.

[2:18:11] De minister van OCW informeert de Tweede Kamer na de zomer over de voortgang van deze gesprekken in de reeds toegezegde Kamerbrief over de resultaten van het komend contractuele herijkingsonderzoek van het studentenproduct.

[2:18:25] Ik leer zo in dit debat ook weer heel veel over heel veel onderwerpen.

[2:18:28] De spreiding van rijkswerkgelegenheid, daar is door verschillende woordvoerders ook iets over gezegd.

[2:18:35] Iedere minister is in eerste instantie zelfverantwoordelijk voor de bereiding van zijn of haar organisatie, maar als minister van BZK geef ik wel advies over locaties van nieuwe rijksdiensten bij forse uitbreiding van werkgelegenheid of hervestiging.

[2:18:50] In het advies breng ik de mogelijkheid in kaart voor samenwerking tussen ministeries en regio's.

[2:18:55] Als het specifiek over ZBO's gaat, waar de vraag over komt, dan zijn de sturingsmogelijkheden voor ministers gewoon minder groot.

[2:19:03] dan bij diensten of onderdelen van het eigen ministerie.

[2:19:06] Dat is een constatering die de heer Klemink zag en dat is een feit.

[2:19:12] Die stuurdingsmogelijkheden zijn daarvoor gemiddeld.

[2:19:14] Maar ik ga uiteraard wel in gesprek met mijn collega's als kansen voor spreiding zich voordoen.

[2:19:19] Met alle ministeries, met ZBO's wordt gesproken over de mogelijkheid van spreiding zodra nieuwe huisvestingsopties worden onderzocht.

[2:19:26] Zo kan er vanuit ZBO's worden bijgedragen aan de beoogde verbetering van spreiding van de Rijksoverheid over het hele land.

[2:19:37] Ik zal niet aan uitblokking doen dan.

[2:19:40] Collega Huizinga.

[2:19:42] Ja, ik had deze vraag ook gesteld.

[2:19:47] Ja, dat klopt.

[2:19:51] Ik snap natuurlijk dat elk ministerie zelf kan kiezen waar ze bijvoorbeeld nieuwe locaties, et cetera.

[2:19:59] Maar is er niet een manier waarop BZK toch een beetje dat overzicht kan bewaren en dat ook kan aanmoedigen en dat misschien kan terugkoppelen aan de Tweede Kamer?

[2:20:08] Misschien praat en ik de stijl.

[2:20:09] Mijn eerste zin was inderdaad dat iedere minister zelf verantwoordelijk is voor de spreiding van zijn of haar organisatie.

[2:20:16] Maar als minister van BZK, ik geloof dat het woord coördineren is al op op vele fronten gevallen.

[2:20:21] Dat is dat is het lot van de minister van BZK.

[2:20:23] Maar geef ik ook advies over locaties van van van nieuwe rijksdiensten voor bij forse uitbreiding van rijkswerkgelegenheid of bij hervestiging.

[2:20:33] Dus ja, daar had en daar heeft en daar houdt de minister van BZK ook een rol in.

[2:20:40] Dan specifiek, op dit punt had de kamerlid Huizinga van de D66 een vraag over of er al met Defensie is gesproken over de Defensie Innovatie Autoriteit.

[2:20:54] Drie keer woordwaarde, gaf zij volgens mij zelf al aan.

[2:20:57] In het kabinet, in de samenleving, ook in de Kamer is een sterke wens om ontwikkelingen buiten de Randstad te stimuleren en te komen tot een betere spreiding van Rijkswerkgelegenheid.

[2:21:06] Om hier toe stappen in te zetten is in 2024 de adviserende rol van de minister van Binnenlandse Zaken bij de locatiekeuze versterkt, in aanvulling op het antwoord net op de vraag van mevrouw Tsegay.

[2:21:17] Een brede afweging wordt mogelijk vanuit zowel de portefeuille van Rijkshuisvesting en Bedrijfsvoering als de regio.

[2:21:24] Ik adviseer mijn collega's in het kabinet over locaties voor opgerichte diensten.

[2:21:28] Daarbij kijk ik naar waar de vestiging van zo'n dienst meer waarde kan hebben, zowel voor de dienst zelf als voor een regio.

[2:21:34] Defensie draagt in grote mate bij aan de spreiding van Rijkswerkgelegenheid, doordat Defensie in het hele land al aanwezig is.

[2:21:43] Regionale ecosystemen voor kennisindustrie en innovatie zijn cruciaal voor de versterking van de krijgsmacht en de Nederlandse veiligheid.

[2:21:49] De plannen voor een Defensie Innovatie Autoriteit worden momenteel uitgewerkt.

[2:21:52] Het is nog niet bekend of er nieuwe locaties komen of bestaande locaties worden uitgebreid.

[2:21:59] Zodat dat meer duidelijk is, zal ik hierover ook het gesprek met mijn collega's aangaan.

[2:22:04] Voorzitter, ik wil afsluiten en ik heb er verschillende dus al aan geraakt.

[2:22:10] Ik wil toch een aantal dingen langslopen van wat er al in gang gezet is om te laten zien en dus ook met elkaar te blijven delen dat we bezig zijn met een beweging waar de lange adem voor nodig is, maar dat die beweging wel is ingezet.

[2:22:26] Ik loop er een aantal langs.

[2:22:30] Ik heb de meeste in het debat al genoemd.

[2:22:31] Samen met LVVM wordt er dus gewerkt aan de plattelandstoets.

[2:22:34] Ik zal vanaf nu alleen dit woord nog maar gebruiken om te zorgen dat de rijksbeleid aansluit bij de context van het landelijk gebied.

[2:22:40] Dat is de uitwerking van de motie van de Plas.

[2:22:41] In de afgelopen periode zijn er afspraken gemaakt.

[2:22:44] en stappen gezet over de Rijkswerkgelegenheid om die beter te spreiden over Nederland.

[2:22:47] Dat is in het kader van de laatste vragen.

[2:22:50] Om een paar voorbeelden te noemen van actie die reeds zijn ingezet en die ik tot concrete resultaten wil brengen.

[2:22:56] In Leeuwarden wordt gewerkt aan de groei van de Belastingdienst en het CIB.

[2:22:59] Nog voor de zomer wordt er een Rijksontmoetingsplek geopend waar Rijk, provincie en gemeente kunnen samenwerken.

[2:23:05] In Assen werken ministeries van Defensie en BZK samen met provincie en gemeente

[2:23:08] aan de invulling van een deel van het terrein van de Johan Willem Friso-kazerne dat vrijvalt.

[2:23:13] In Heerlen komt de komende jaren een forse investering in Rijker Vatsgroesplaats voor huisvesting van de Belastingdienst.

[2:23:23] Het CIBG, het Centraal Informatiepunt Beroepen en Gezondheidszorgen, en het Nieuw Instituut Mijnbouwschade in Limburg.

[2:23:34] Dan, net ook al aangehaald, het programma Wind in de Seilen, dat boekt goede vooruitgang.

[2:23:38] En zoals u kunt lezen in de inmiddels elfte voortgangsreportage van Wind in de Seilen, daar staan die resultaten ook in.

[2:23:46] Bijvoorbeeld het algenoemde Delta Climate Center als kennisinstituut.

[2:23:51] Een ander voorbeeld zijn de afspraken met mede-overheden in het kader van regionale bereikbaarheidsanalyses.

[2:23:56] Op basis hiervan zal komend jaar door rijk en regio's samen een voorstel worden uitgewerkt voor de invulling van de vervolgstappen, waarbij analyses worden omgezet in handelingsperspectief.

[2:24:05] Ik noemde al de nieuwe werkwijze ook voor het MKBA, waarbij onder aanvoering van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat meer aandacht is voor brede welvaart, het inzichtelijker maken van de verdeling van kosten en baten, bijvoorbeeld voor regio's.

[2:24:22] Ik kijk ook met mijn collega van Infrastructuur en Waterstaat naar mogelijkheden om pilots rondom publieke middelen in de NPVR-regio's te organiseren.

[2:24:29] Dit is erop gericht om vervoer op afroep mogelijk te maken.

[2:24:33] In het coalitieakkoord is aangekondigd dat het kabinet en specifiek OGW kijkt naar de financieringstructuur

[2:24:38] in de culturele sector met het oog op regionale spreiding.

[2:24:41] Bij cultuurbeleid is er extra aandacht voor de landelijke dekking van cultuurvoorzieningen.

[2:24:45] En op het terrein van onderwijs gaat het kabinet zorgen voor een stabiele en voorspelbare financiering voor mbo en hbo, zodat instellingen minder kwetsbaar en minder afhankelijk worden voor fluctuaties in internationale studentenstromen.

[2:24:58] Daarnaast, en ik gaf het net ook al aan, gaan we aan de slag met het uitwerken van het gemeenschapsfonds en zal ik voor de zomer

[2:25:04] bij de Kamer terugkomen over hoe we die strategische agendas gaan gebruiken voor regio's waar er nog extra aandacht voor is, maar vooral ook de regio's waar strategische kansen te verwezenlijken zijn die nu nog onontgonnen zijn.

[2:25:23] Dat was het, voorzitter.

[2:25:24] Dat was het.

[2:25:25] Nee, helder.

[2:25:28] Ik zie nog geen interruptie van de lid Huizinga.

[2:25:32] Ja, ik heb in deze spraakwaterval geprobeerd goed te luisteren, maar toch heb ik nog één vraag die ik gesteld had en dat ging over het afscheid nemen van generieke drempels.

[2:25:45] Als wij kijken naar toekenningen in de regio, vervoersbewegingen, aantallen, kunnen wij daarmee aan de slag gaan?

[2:25:55] Want als wij vanuit hier generieke drempels opleggen aan

[2:26:01] toekenning van is er aandacht voor in de regio.

[2:26:04] En dat heeft met dat maatschappelijke effect te maken.

[2:26:07] Als wij toetsen aan generieke drempels, past het niet bij het maatwerk om in een gebied aan de slag te gaan.

[2:26:15] Dat is één, dus misschien kunnen ze daar nog wat over zeggen.

[2:26:18] En u had het ook over krimpregio's en die stelde ik ook al aan mijn collega van de VVD.

[2:26:24] Als wij een gebied een krimpregio noemen, dan kan ik me voorstellen dat iemand zegt moet ik daar gaan wonen, daalt de waarde van mijn huis en misschien is er straks wel geen school.

[2:26:36] Want dat is het imago van een krimpregio.

[2:26:39] En ik denk dat iedere regio zijn unieke dingen heeft en misschien juist wel rust, reinheid, regelmaat, dat moet u aanspreken.

[2:26:47] En dan zou ik het niet willen hebben over krimpregio.

[2:26:52] Want we zeggen juist met elkaar, iedere regio heeft zo zijn unieke dingen.

[2:26:57] Dus daar zou ik ook nog wel graag een reflectie over willen.

[2:27:01] En ik kan op een ander moment Fries, helemaal voorstander als Fries in.

[2:27:07] Maar goed, we hebben nog meer talen in Nederland.

[2:27:09] Of Neder-Saxis bijvoorbeeld, dat soort dingen.

[2:27:12] En dus, nou ja.

[2:27:15] Dat kan op een ander moment niet over de regio, maar laten we daarmee ook aandacht houden voor die regionale cultuur.

[2:27:27] Verschillende onderdelen.

[2:27:31] Ten aanzien van die drempels, daar kom ik op tweede termijn op terug.

[2:27:37] Al dan niet verwijzend naar de collega van INW, maar dat kan ik nu niet uit de losse pols.

[2:27:45] Ten aanzien van de taal, er werd net ook al aangegeven, Fries is een rijkstaal en tegelijkertijd is er ook een debat over

[2:27:55] over andere talen te voeren, maar het is wel degelijk zo dat het feit dat Fries een officiële rijkstaal is dat daar dingen achter weg komen.

[2:28:01] Daar werd naar gevraagd.

[2:28:02] Daar heb ik antwoord op gegeven.

[2:28:05] Ik vind het gesprek over crimp is bijna net zoals het gesprek over rural proving.

[2:28:12] Hoe praten we met elkaar?

[2:28:15] Ik ben ambigu en ik begrijp tegelijkertijd wat u zegt.

[2:28:18] De term krimp heeft gewoon te maken met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het met het

[2:28:36] En wellicht kan ik hier de toezegging doen dat we juist bij de uitwerking van die strategische agendas, waar ik veel meer in wil gaan zetten op kansen, hoe we daarin gaan vermijden dat we het veel over krimp hebben en dat we het veel gaan hebben over onontgonnen potentieel, wat daar te vinden is.

[2:28:54] Want dat is volgens mij ook de extra stap die we te kunnen maken aan de aanleiding van het coalitieakkoord.

[2:29:02] Ik zou zelf nog één vraag willen stellen aan de minister.

[2:29:07] Ja, de minister, daar ben ik heel erg blij mee, dat hij ook zegt dat hij een groot voorstander is van die horizontale blik op de zaken en die horizontale aansturing.

[2:29:18] En u geeft ook aan van ja, ik ben hem weliswaar coördinerend, maar ik ga niet overal over.

[2:29:22] En dat snap ik heel goed als minister van BZK.

[2:29:25] Maar als de minister ochtends opstaat en denkt van ja, ik wil je toch vorm aangeven.

[2:29:30] Aan die aansturing om dat op een andere manier te gaan doen.

[2:29:34] U heeft er wel wat over gezegd en de minister is er ook een voorstander van.

[2:29:40] Maar hoe ziet u uw eigen rol en hoe denkt u daar vorm aan te geven?

[2:29:44] Misschien kunt u daar nog even op ingaan.

[2:29:46] Nou, ik denk dat een groot deel van mijn bijdrage in dit debat, ging hier deels al over, dus ik zal het niet alles gaan herhalen, ook om omwille van de tijd.

[2:29:56] Misschien, ik refereerde al naar die taskforces.

[2:29:58] Die taskforces hebben echt als doel om dat horizontale denken tot gang te brengen, niet dit is een vraagstuk van departement X of Y en die moeten maar in de slag gaan nederliggen.

[2:30:12] Grote vraagstukken waar we

[2:30:13] gezamenlijk voor aan de lat staan en misschien dat het ook deels onderstreept dat er één minister in het meeste taskforces zit en dat is de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijk helaas, die zit in vijf van de zes taskforces.

[2:30:28] Juist omdat breed in het

[2:30:32] in het coalitieakkoord, maar dus ook in de werkwijze gezien wordt of het nou gaat over de relatie met mede-overheden die van belang is, of het nou gaat over de regio's, of het nou gaat over grensregio's, dat de minister van Binnenlandse Zaken die coördinerende rol in te vullen heeft.

[2:30:49] En ik zal dus in al die taskforce, in al dat die we overleggen, het belang van een goede verhouding met die mede-overheden, die balans van die taken, maar ook het oog voor de kansen in de regio's, steeds blijven inbrengen.

[2:31:04] En daar waar het bilateraal, daar hebben we verschillende voorbeelden in dit debat ook gezien, zal ik het ook niet nalaten.

[2:31:12] Helder.

[2:31:12] Dank u wel, minister van de Beantwoording.

[2:31:14] Gaan we naar de tweede termijn van de Kamer.

[2:31:17] Mag mevrouw Bulsma Hoekstra het woord geven?

[2:31:21] Goed dat u mij even attendeert.

[2:31:22] 1 minuut 40 om precies te zijn.

[2:31:24] Voorzitter, dat gaat lukken.

[2:31:26] Een minister die zich ambassadeur voor de regio noemt, dat is mooi.

[2:31:32] Ik denk dat we daar mee naar huis kunnen vandaag.

[2:31:35] Wij zijn hier allemaal ambassadeurs voor elke regio, dus ik denk dat we hier samen ook mooie dingen kunnen doen.

[2:31:41] Wat ik meeneem is met name even over die toetsen.

[2:31:46] Dat vind ik dan ook wel...

[2:31:48] In mijn mediaspeech zei ik van... Season is neer, dwarn is een ding.

[2:31:51] Het komt erop neer dat je moet zeggen wat je...

[2:31:54] Wat je zegt, dat moet je ook doen.

[2:31:56] En ik heb vier toetsen gehoord.

[2:31:58] De Udo-Prat-Landstoets, Grenzefectioentoets.

[2:32:01] Ik miste nog even de Eilandertoets, maar natuurlijk wordt die ook gedaan, want die...

[2:32:04] is in een toetszichting meegegeven.

[2:32:09] Dus het is heel belangrijk dat we daar gewoon ook vanuit reeks ophalen hoe dat nou werkt of dat passend is.

[2:32:15] Dus dat vind ik al heel mooi dat die toetsen er zijn.

[2:32:19] Daarnaast is het mooi dat de minister aangeeft

[2:32:25] dat hij aan de slag gaat met die strategische agenda en dan zou het heel mooi zijn dat de verschillende departementen daarbij aansluiten want het gaat juist over de verschillende departementen en indirect heeft hij dat ook al aangegeven dat dat gaat gebeuren.

[2:32:40] Dus wat dat betreft heel mooi.

[2:32:43] Er is een heel ruim antwoord gegeven met heel veel informatie waarvoor hartelijk dank.

[2:32:49] Maar dat moet ook even bezakken en ik moet ook even kijken hoe we daarmee verder gaan.

[2:32:55] Dus ik wilde toch even een twee minuten debat aanvragen.

[2:32:58] Maar dank voor de uitgebreide beantwoording en ik denk dank aan de collega's voor het goede gesprek wat we vandaag gehad hebben en ook voor alle mensen die hier vanuit de regio naartoe zijn gekomen.

[2:33:10] Dank u wel.

[2:33:11] Heer Klemmink, voorzitter tweede termijn.

[2:33:13] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:33:15] We hebben hier een voorzitter volgens mij, maar die waren we net al even kwijt.

[2:33:18] Maar dat maakt niet zoveel uit.

[2:33:20] Nee, dank aan de minister.

[2:33:21] Ik heb het idee dat ik de minister al heel goed ken na vandaag.

[2:33:25] Gaat hij straks ook naar de borrel?

[2:33:26] Ja, heel fijn.

[2:33:26] Nou, dan doen we dat ook maar.

[2:33:28] En het bevalt me wel, eerlijk gezegd, de snelheid en de manier van het antwoorden.

[2:33:32] Dus dank aan de minister.

[2:33:33] Ik kijk heel erg uit naar de brief die onder andere gaat over de investeringen en de middelen.

[2:33:39] Dus ik wil echt de minister nogmaals op zijn hart drukken om dan ook heel concreet met het voorstel te komen waar hij dan de middelen vandaan haalt, waar hij dan de dekking zoekt om te zorgen voor de structurele middelen als het gaat om de programma's

[2:33:51] en het gemeentefonds.

[2:33:52] Dus ik kijk daarnaar uit en het klopt inderdaad, er zijn veel vragen gesteld, er zijn veel antwoorden gegeven, maar er zijn nog veel meer vragen gesteld dan antwoorden.

[2:33:58] Maar volgens mij hebben we nog genoeg debatten de komende tijd op het agenda staan.

[2:34:05] Dank u wel.

[2:34:06] Mevrouw Huizega.

[2:34:08] Ja, voorzitter, dank u wel.

[2:34:10] Ja, ik sluit aan bij mijn voorgangers.

[2:34:12] We hebben mooie gesprekken gehad vandaag en het vervolg ben ik vooral heel erg geïnteresseerd in de samenwerking met de regio, dus hoe we dat goed gaan organiseren.

[2:34:23] Dat we echt ook echt werkelijk zeggen we gaan naast de regio staan in plaats van vanuit het perspectief vanuit Den Haag.

[2:34:31] Dat geeft mij goede moed dat we die kant op gaan.

[2:34:35] Past ook heel duidelijk bij alle rapporten die liggen over de interbestuurlijke verhoudingen natuurlijk.

[2:34:39] Dus dat.

[2:34:41] Ik wacht nog een beetje naar de drempels, dat soort brieven en toezeggingen.

[2:34:48] Dus daar ben ik blij mee.

[2:34:49] Dus volgens mij een moeilijk gesprek vandaag.

[2:34:52] Een opmaat voor het volgende gesprek.

[2:34:59] het lidse kaai voor de tweede termijn.

[2:35:00] Ja, dank voorzitter.

[2:35:02] Ik heb eigenlijk geen tweede termijn, maar ik zou ook hier de minister willen aanmoedigen om niet te veel aan zelfevaluatie te doen en hem te bedanken voor dit eerste commissiedebat.

[2:35:16] Dank.

[2:35:17] Volgens mij gaat de minister zijn best doen om gelijk te antwoorden.

[2:35:20] En ik ben er in algemene zinnen en voorstanden van dat iedereen veel aan kritische zelfevaluatie doet.

[2:35:25] Dus ik zal daar zelf ook niet mee stoppen.

[2:35:28] Daar wordt niemand minder van.

[2:35:31] Ik ga een poging wagen ten aanzien van de drempels.

[2:35:34] En ik ga er ook bij zeggen dat als dat tot vervolg

[2:35:36] vragen leid ik dan toch ook zal moeten doorverwijzen naar de minister van Infrastructuur en Waterstaat.

[2:35:44] In de brief over het meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport, waar ik toen straks al over had, is te lezen dat Rijk en regio gezamenlijk onderzoeken wat het effect is van de toepassing van generieke rendementseisen voor onder andere woningbouw en wat de

[2:36:03] de regeling hiervoor in provincies als Groningen, Friesland, Drenthe en Zeeland voor effecten heeft.

[2:36:12] Onderdeel van dit onderzoek is de vraag of de landelijke regeling met generieke criteria je recht doet aan de verschillen, bijvoorbeeld in woningbouwopgaves in de regio.

[2:36:20] Dus ik hoop dat dit voldoende is.

[2:36:22] En zo niet, moet ik u verwijzen helaas naar de minister van Heerlijkheid.

[2:36:25] Ik zie u zuinig eens kijken.

[2:36:27] Dan de vraag die werd gezegd in het Fries.

[2:36:32] Met enige permissie ga ik dan toch iets Engels zeggen, want de vertaling daarvan in het Engels is the proof the pudding is in the eating.

[2:36:42] Uiteindelijk gaat het daarbij om.

[2:36:45] Die afspraken die gemaakt zijn, volgend uit het rapport Polman, het feit dat het voor lokale, regionale overheden zo belangrijk is dat die uitvoering, die UDO, dat die goed gevolgd wordt, uiteindelijk hebben we met elkaar, bewindslieden individueel, departementen individueel en ik coördinerend, de taak dat dat serieus gebeurt.

[2:37:07] En dat is dus... En overigens, we kunnen...

[2:37:10] Elke keer een nieuwe toets bedenken, dat is niet altijd het antwoord.

[2:37:13] Het gaat uiteindelijk om het serieus nemen van de middelen die er zijn.

[2:37:18] En lokale en regionale overheden hebben die UDO tot de allerbelangrijkste.

[2:37:22] En daarin, we hebben de grenseffecten toets ook genoemd, de plattelandtoets.

[2:37:26] Maar we hoeven niet elke keer een nieuwe toets te bedenken.

[2:37:28] We moeten gewoon uitvoeren wat belangrijk is.

[2:37:31] Er werd nog gerefereerd aan het belang

[2:37:35] En dat ik dat impliciet gezegd had, dat bij het uitwerken van de strategische agenda's departementen moeten aansluiten, dat is vanzelfsprekend zo.

[2:37:42] Want als er een kans ligt in een bepaalde regio, economisch, strategisch naar de toekomst toe, dan de kans dat die land bij het departement van Binnenlandse Zaken is wat minder groot dan dat het een strategische agenda is waar een ander departement of andere departementen een centrale rol in hebben, die is heel groot.

[2:38:00] Dus het is expliciet van belang dat ze daarbij aanhaken.

[2:38:05] En ik kijk uit naar de twee minuten debat.

[2:38:09] Ik had als voorzitter nog één vraag.

[2:38:11] De minister zegt toe in zijn volgende voortgangsbrief over de voortgang van het Nationaal Programma Vitale Regio's om terug te komen tot dekking voor het programma.

[2:38:21] Kan de minister aangeven wanneer hij daarop terug zal komen?

[2:38:24] Zo kan ik dat als een...

[2:38:25] Toezegging opschrijven.

[2:38:26] Volgens mij, ik heb twee brieven, om het nog even expliciet te maken.

[2:38:31] De eerste gaat over die strategische agenda's.

[2:38:33] Dat zal rond de zomer zijn.

[2:38:34] En ik meen dat de echte voortgangsbrief, dat die in Q4 van dit jaar komt, de echte voortgangsbrief over de uitwerkingsagenda's.

[2:38:47] Helder, dan hebben we dat op papier staan.

[2:38:49] Dan wil ik alle aanwezigen bedanken voor hun aanwezigheid en een fijne avond nog halen.

[2:38:55] Tot ziens.