Humanitaire hulp

[0:00:00] Goedemorgen, van harte welkom bij dit commissiedebat Humanitaire Hulp, waar ik tot mijn verrassing twee minuten geleden tot voorzitter werd gebombardeerd.

[0:00:11] Dus vergeef me als ik even wat op moet warmen, maar van harte welkom aan de collega's.

[0:00:17] Ik zal niet alle namen noemen om te voorkomen dat we daar te veel tijd aan kwijt zijn.

[0:00:21] Ook van harte welkom aan de minister en de ondersteuning daarbij.

[0:00:25] En uiteraard van harte welkom aan alle mensen op de publieke tribune en wellicht ook mensen die meekijken of meeluisteren.

[0:00:31] We hebben drie uur voor dit debat.

[0:00:33] U heeft vier minuten spreektijd.

[0:00:35] En omdat we met vrij veel mensen zijn, wil ik voorstellen om te maximeren op drie interrupties.

[0:00:40] Anders gaan we het zeker niet redden.

[0:00:43] En ik heb daarnaast nog één vraag aan de commissie.

[0:00:45] Mevrouw Lammers is geen lid van deze commissie, maar stemt u haar toe om mee te doen aan dit debat?

[0:00:51] Ja hoor.

[0:00:51] Ja?

[0:00:52] Ik zie daar geen bezwaren tegen.

[0:00:53] Dan gaan we dat doen.

[0:00:54] En dan mag u direct beginnen, mevrouw Lammers, met uw vier minuten.

[0:00:58] Dank u wel, voorzitter.

[0:01:00] Voorzitter, laat ik met de deur in huis vallen.

[0:01:02] Het is echt ongekend en ongehoord wat deze minister afgelopen week heeft gedaan.

[0:01:06] Hij heeft namelijk een dikke middelvinger opgestoken naar de Tweede Kamer die vorige week nog voor de begroting BHO stemde onder de voorwaarden dat er niet meer geld naar Unra zou gaan.

[0:01:16] De afbouw zou blijven staan.

[0:01:19] D66 had eerst haar naam onder het amendement Kreuger staan voor herstel van financiële steun aan deze organisatie.

[0:01:26] Deze naam is er afgehaald zodat er steun voor de begroting zou ontstaan.

[0:01:30] Het amendement werd dan ook met een grote meerderheid verworpen.

[0:01:34] 118 leden waren tegen.

[0:01:37] Daarmee leek de kous af, maar niets bleek minder waar.

[0:01:40] Ondanks het signaal van 118 leden vorige week probeert de minister met een slinkse truc door wat te schuiven binnen de begroting zijn voorgenomen plannen om steun aan UNRWA te herstellen alsnog door te voeren.

[0:01:53] Hiermee heeft hij onder valse voorwensen een begroting door de Kamer geloodst en daarmee de samenwerking met de minderheidscoalitie behoorlijk ongeloofwaardig gemaakt.

[0:02:02] Hoe denkt de minister in de toekomst nog meerderheden te vinden als hij deze werkwijze voortzet?

[0:02:07] U heeft geen meerderheid, minister.

[0:02:09] Vorige week niet en nu ook niet.

[0:02:11] Daar komt nog bij dat de minister, naast het feit dat hij de Kamer om de tuin heeft geleid, ook nog eens nalatig is geweest in de beantwoording van de schriftelijke vragen van mijn fractie.

[0:02:20] Ik citeer.

[0:02:29] bij terroristische organisaties terecht is gekomen.

[0:02:33] Voorzitter, de minister is de minister in een vlaag van verstandsverwijstering geraakt.

[0:02:38] Er liggen tal van rapporten die precies het tegenovergestelde laten zien.

[0:02:42] Vorig jaar maakte de UN Watch bekend dat 9 van de 19 verdachte UNRWA-medewerkers betrokken waren bij de gulheden op 7 oktober.

[0:02:51] Dat 118 UNRWA-medewerkers verbonden zijn aan Hamas of islamitische jihad.

[0:02:57] dat 30 UNRWA-locaties zijn aangesloten op het Hamas-tunnelnetwerk.

[0:03:02] Daarnaast zijn er nog eens 193 UNRWA-medewerkers geïdentificeerd als direct betrokken bij Hamas of als sympathisant.

[0:03:11] Afgelopen zondag verscheen opnieuw een analyse van NGO Monitor.

[0:03:16] Daarin wordt opnieuw bevestigd dat Hamas hulporganisaties in Gaza controleert, beïnvloedt en intimideert.

[0:03:23] In concreto betekent dat dat humanitaire hulp in Gaza plaatsvindt onder invloed van een terroristische organisatie.

[0:03:31] Het kabinet neemt deze signalen niet serieus en baseert zich grotendeels op eigen controles en informatie van partnerorganisaties.

[0:03:39] Onafhankelijk en diepgaand onderzoek ontbreekt.

[0:03:42] Sterker nog, uit eerdere gevallen is gebleken dat met Nederlands belastinggeld zelfs salarissen zijn betaald aan betrokkenen die verantwoordelijk waren voor de moord op een jong meisje.

[0:03:52] En wat doet de minister?

[0:03:54] De minister kijkt weg en verhoogt zelfs de bijdrage.

[0:03:57] 19 miljoen euro aan belastinggeld.

[0:04:00] Niet naar de Nederlander, maar naar de lange arm van Hamas.

[0:04:04] Een omhelzing van een terroristische organisatie.

[0:04:07] Hoe vindt de minister zelf dat het gaat?

[0:04:09] Het moet mij dan ook van het hart dat ik de naïviteit van de PVV, SGP en JA21 betreur.

[0:04:16] Waarom hebben zij zich zo in het pak laten naaien door deze minister?

[0:04:20] Waarom hebben zij voor de begroting gestemd?

[0:04:23] Wij willen dat alle steun aan UNRWA onmiddellijk wordt stopgezet.

[0:04:27] Wij willen dat de minister de Kamer serieus neemt en de verhogingen per direct terugdraait, maar liever nog nul euro.

[0:04:34] Geen geld, geen projecten, geen organisaties financieren die onder invloed staan van Hamas of zelfs puppets van Hamas zijn.

[0:04:42] Kan de minister dat hier en nu toezeggen?

[0:04:44] Dank u wel, voorzitter.

[0:04:47] Dank u wel.

[0:04:48] Ik kijk even rond.

[0:04:49] Geen interrupties, dan is het woord aan de heer Seder.

[0:04:52] Dank u wel.

[0:04:53] Veel aandacht.

[0:04:53] Hier in het parlement gaat de afgelopen maand en terecht ook uit naar de oorlog in het Midden-Oosten en de economische gevolgen voor Nederlandse huishoudens en bedrijven.

[0:05:01] Het valt me wel op dat er weinig aandacht is uitgegaan naar de economische gevolgen op andere plaatsen in de wereld.

[0:05:06] In Nigeria bijvoorbeeld zijn de prijzen aan de pomp met 65 procent gestegen.

[0:05:11] En dat werkt natuurlijk door in de prijzen van voedsel, producten en andere diensten.

[0:05:15] En dat is een van de vele voorbeelden.

[0:05:16] En ik hoop ook dat we die open blik ook hier in deze commissie kunnen blijven houden.

[0:05:21] Juist de meest kwetsbare mensen wereldwijd worden door de oorlog en daarop volgende energiecrisis extra hard geraakt.

[0:05:27] Denk bijvoorbeeld aan vluchtelingenkampen die voor hun elektriciteitsvoorziening volledig afhankelijk zijn van dieselaggregaten.

[0:05:34] Ziet de minister hier ruimte om ook op dit punt iets extra's te betekenen?

[0:05:39] Voorzitter.

[0:05:40] Het is belangrijk om juist iets extra's te doen, juist in een tijd wanneer je ziet dat landen wereldwijd bezuinigen, inclusief Nederland.

[0:05:47] Ik hoop op meer dan de 30 miljoen die nu in de voorjaarsnota wordt vrijgemaakt.

[0:05:51] Dat is een mooie stap, maar dat staat natuurlijk in geen verhouding van de begroting, die eigenlijk een voortzetting is van wat PV-minister Klever als architect heeft ingezet.

[0:06:01] En ik hoop ook dat minister Sjoerdsma deze begroting

[0:06:05] dan ook weet op te plussen en ik ben ook benieuwd naar zijn reactie daarop.

[0:06:08] Voorzitter, een van de weinige veranderingen van de begroting hoorden we van de minister nadat de begroting is aangenomen, namelijk meer steun voor UNRWA.

[0:06:17] Voorzitter, ik vind het proces ingewikkeld, want een amendement werd verworpen.

[0:06:22] D66 heeft zich ontrokken aan het amendement, heeft tegengestemd met de coalitiepartijen CDA en de VVD.

[0:06:29] Vervolgens heeft de JA21 aangegeven dat dat randvoorwaardelijk was voor steun voor de begroting.

[0:06:35] De begroting is met steun van de rechtse partijen aangenomen.

[0:06:39] Een paar dagen later wordt exact dat punt heel breed in de media uitgemeten en gevierd als een overwinningspunt.

[0:06:48] Voorzitter, ik vraag mij af hoe de minister denkt over een paar maanden nog een meerderheid te kunnen halen in een meerderheidskabinet.

[0:06:57] Wij zelf hebben de begroting niet gesteund omdat de koppeling niet hersteld werd en deze begroting waren we vorig jaar al kritisch op toen er een kabinet schoof was.

[0:07:07] Zijn we nog steeds kritisch, want dit is de voortstelling daarvan.

[0:07:10] Maar voorzitter, ook over rechts lijkt er nu ook geen steun meer te zijn.

[0:07:13] Ik vind het een ingewikkelde situatie en raakt ook aan het proces van vertrouwen of dat vertrouwen van de minister nog in de Kamer ligt.

[0:07:20] Dus ik hoop ook op een antwoord hoe we

[0:07:22] hier met elkaar voortaan mee omgaan.

[0:07:24] En ook het gejuich, zeg ik even aan een aantal coalitiepartijen en ook de minister-president, vind ik best ingewikkeld.

[0:07:30] Even op procesniveau.

[0:07:32] Over die innoud heb ik al in eerdere debatten aangegeven wat ik precies van het amendement vond.

[0:07:39] Voorzitter, kan de minister aangeven hoe wij dat vertrouwen, wat volgens mij bij een aantal partijen geschonden is, hersteld kan worden?

[0:07:48] En waarom kiest de minister er gewoon niet voor om veel meer geld uit te trekken voor ontwikkelde samenwerking in het algemeen en niet alleen specifiek voor Oendra?

[0:07:56] Voorzitter, over humanitair recht.

[0:07:58] Welke concrete inspanning van de minister kunnen we verwachten voor het consequent toepassen van het humanitaire oorlogsrecht in Gaza, in Libanon, in Sudan, in Congo en op zoveel andere plekken in de wereld?

[0:08:10] Voorzitter, deze bel duurt volgens mij een minuut, dus ik zou even willen pauseren als het kan.

[0:08:15] Ja, we houden even één minuut pauze voor deze bel.

[0:08:20] Voorzitter, zou ik een vraag mogen stellen?

[0:08:21] Heeft u gezegd hoeveel interrupties wij mogen?

[0:08:24] Jazeker, drie interrupties.

[0:08:59] Goed, de bel is weer voorbij en ik geef de heer Seder het woord voor zijn laatste veertig seconden.

[0:09:06] Dank u wel, voorzitter.

[0:09:07] Welke concrete inspanning van de minister kunnen we verwachten voor het consequent toepassen van het humanitaire oorlogsrecht?

[0:09:12] Denk aan de situatie in Gaza, in Libanon, Sudan, Congo en op zoveel andere plekken in de wereld.

[0:09:17] Het gaat mij ook om het geweld tegen hulpverleners.

[0:09:20] Hoe kunnen we dat oppakken?

[0:09:22] We hebben eerder gepleit voor openbare making van het onderzoek naar de dood van 50 hulpverleners in Gaza.

[0:09:28] We hebben toen ook gepleit voor een onafhankelijk onderzoek.

[0:09:30] We lezen dat dat er niet is gekomen.

[0:09:32] In hoeverre kan de minister zich ook daar misschien ook in een breder greden voor inzetten.

[0:09:37] En wat is aan de andere kant de Nederlandse inzet om de Lebanese regering te ondersteunen bij het ontwapenen van Hezbollah?

[0:09:43] Mijn laatste seconde besteed ik aan Soussoudan.

[0:09:46] Want sinds het laatste debat hier is het geweld nog verder geëscaleerd.

[0:09:50] Gisteren concludeerden artsen zonder grenzen nog dat duizenden vrouwen in Darfur slachtoffers zijn geworden van systematisch seksueel geweld door de RSF.

[0:09:57] Hoe zorgt dit kabinet voor maximale druk op zowel de RSF

[0:10:00] als de LSAF, inclusief landen die deze partijen steunen, ook met wapenleverancies, om dit conflict te stoppen.

[0:10:06] Dank u wel.

[0:10:07] Dank u wel.

[0:10:08] Dan kijk ik even rond.

[0:10:09] Dan gaan we door naar mevrouw Kreuger voor H4-minuten.

[0:10:11] Gaat uw gang.

[0:10:12] Dank u wel, voorzitter.

[0:10:13] Voorzitter, we leven in ongekende tijden.

[0:10:16] Sinds de Tweede Wereldoorlog niet zoveel oorlog en geweld.

[0:10:19] Honderden miljoenen mensen op de vlucht en afhankelijk van noodhulp.

[0:10:24] En ondertussen wordt er wereldwijd stevig bezuinigd op internationale hulp, ook door Nederland.

[0:10:30] En dit werd vorige week nog weer bevestigd toen het minderheidskabinet met steun van rechts en radicaal rechts de monsterbezuinigingen, waarvan 51 miljoen euro per jaar op noodhulp, die monsterbezuinigingen werden doorgezet.

[0:10:45] En een regio waar het pijnlijk duidelijk wordt wat dat betekent,

[0:10:48] is Soudan.

[0:10:49] Daar voorttrekt zich al drie jaar de grootste humanitaire crisis ter wereld.

[0:10:54] En er spraken van grootschalig seksueel geweld.

[0:10:58] Maar de noodhospitalen waar de vrouwen terecht kunnen na een brute verkrachting, die noodhospitalen worden wegbezuinigd.

[0:11:04] En er ligt een hulpvraag van de VN voor 300 miljoen waar pas 16 procent van gefinancierd is.

[0:11:11] Wat wordt de inzet, de concrete inzet van Nederland bij de conferentie over Sudaan in Berlijn op 15 april?

[0:11:17] Hoeveel geld brengt Nederland mee?

[0:11:20] En de financiering van noodhulp is op het laagste niveau in 10 jaar.

[0:11:24] En dit kabinet maakt het eigenlijk nog erger.

[0:11:27] Want waarom negeert het kabinet een aangenomen motie, gesteund door onder andere D66 en het CDA, om de hulp voor Oekraïne niet uit dit budget te halen?

[0:11:37] Die 419 miljoen euro voor Oekraïne is 419 miljoen euro minder voor andere acute crisis.

[0:11:45] En ook mijn fractie wil natuurlijk de steun voor Oekraïne, maar niet uit dit potje.

[0:11:51] En voorzitter, ondertussen worden hulpverleners steeds vaker het slachtoffer van geweld.

[0:11:54] In Soudaan, maar ook in Gaza en Libanon.

[0:11:57] Het is een strategie.

[0:11:59] En de minister stelde bij de ontvangst van het AIV-rapport hierover, normen sterven in stilte.

[0:12:07] Dus mijn vraag aan de minister is, hoe spreekt hij zich uit over wat er op dit moment in Libanon gebeurt?

[0:12:13] Dorpen worden verwoest.

[0:12:15] Er wordt geen onderscheid door Israël gemaakt tussen burger en militaire doelen.

[0:12:18] Blauwhelmen vermoord, gezondheidswerkers vermoord, hulpverleners vermoord.

[0:12:23] Hoe gaat het kabinet zich hierover uitspreken en duidelijk stelling nemen over wat Israël op dit moment doet in Libanon, in Gaza en ook in de Westbank?

[0:12:32] En dan, voorzitter, de enorme humanitaire nood in Libanon en Gaza.

[0:12:36] De enige organisatie die op grote schaal Palestijnse vluchtelingen in de regio kan helpen is UNRWA.

[0:12:44] En het is een goed signaal, een belangrijk signaal dat deze organisatie weer de steun van Nederland krijgt.

[0:12:50] Maar de manier waarop, voorzitter, is onafvolgbaar.

[0:12:54] Eerst zoekt het kabinet voor een begroting steun over rechts, met kennelijk, zo begrijpen wij, de afspraak dat Unra niet meer gesteund zou worden en het amendement niet het zou halen, mijn amendement.

[0:13:10] Zegt de minister nu dat hij het voornemen heeft om wel weer unraad te steunen, maar zonder concreet budget en eigenlijk zonder steun vanuit de Kamer.

[0:13:19] Dus de minister zal toch moeten kiezen.

[0:13:21] Wil hij investeren in noodhulp, ook aan Palestijnen, dan zal hij de steun moeten zoeken over links.

[0:13:28] Wil hij door met het sloopbeleid van zijn voorganger, dan moet hij het pad vervolgen dat hij gekozen heeft over rechts.

[0:13:35] Want dan is de voorwaarde kennelijk dat er nooit steun voor UNRWA zal komen.

[0:13:40] Maar hier ligt een hele duidelijke keus voor.

[0:13:43] Tot slot, voorzitter.

[0:13:44] In Gaza is de medische infrastructuur compleet verwoest.

[0:13:48] Meer dan 4000 kinderen, Palestijnse kinderen, hebben levensreddende zorg nodig die niet in de regio geboden kan worden.

[0:13:55] En die wachten op medische evacuatie.

[0:13:57] Nederland heeft na langdurige politieke onwil en na heel veel aandringen van de Kamer vijf Palestijnse kinderen opgevangen in oktober.

[0:14:08] En heeft de minister de oproep van Nederlandse kinderartsen gezien die zeggen wij kunnen en wij willen deze kinderen helpen?

[0:14:15] We lezen in de brief dat hij welwillend gaat kijken, maar hij beschrijft dat het probleem is dat de grensovergang dicht zit.

[0:14:28] Nou begrijpen wij dat op 26 maart nog 17 patiënten, inclusief een ambulance, die grensovergang van Gaza naar Egypte heeft gepasseerd.

[0:14:38] Dus het is mogelijk.

[0:14:40] Dus wat gaat de minister doen om te zorgen dat wij ook daadwerkelijk die kinderen gaan opvangen?

[0:14:45] Dank u wel.

[0:14:46] Dank u wel.

[0:14:48] Dan gaan we luisteren naar de heer Steutler, ook voor vier minuten.

[0:14:51] Dank u wel, voorzitter.

[0:14:52] Ik wil beginnen bij de brief van het kabinet van 26 januari, jongsleden, waarin zij reageert op de sloop van het UMRA-hoofdkantoor door de Israëlische regering.

[0:15:01] Die sloop was natuurlijk een gevolg van de wet die elke activiteit van UMRA op Israëlisch grondgebied verbood.

[0:15:08] Die wet werd in oktober 2024 in de Knesset met 92 stemmen voor en slechts 10 stemmen tegen aangenomen.

[0:15:15] Een democratisch genomen besluit, maar geen woord daarover in de brief van het kabinet van 26 januari.

[0:15:21] In die brief ook geen woord over de gebeurtenissen die aanleiding gaven tot die wet.

[0:15:26] Maar ik zal de minister even helpen herinneren.

[0:15:28] Voorzitter, op 7 oktober 2023 vond de bloedigste aanslag uit de Israëlische geschiedenis plaats, waarbij 1200 Israëlieten op brute wijze werden vermoord en ruim 250 werden gegeiseld.

[0:15:40] Die geiselaars werden vervolgens in Gaza gevangen gehouden.

[0:15:44] Bij die aanslag waren UNRWA-medewerkers betrokken.

[0:15:48] De gegeiselden werden gevangen gehouden op onder meer UNRWA-locaties.

[0:15:52] Tenminste, drie ontzette gijzelaars hebben dat na kunnen vertellen.

[0:15:56] UNRWA-medewerkers prezen massaal de 7 oktober-terreur en er waren Hamas-terroristen docenten op UNRWA-scholen.

[0:16:04] Er stond zelfs een in Libanon gedode Hamas-leider op de UNRWA-loonlijst.

[0:16:10] Hoeveel meer heeft dit kabinet nodig om te zien dat Umrah en Hamas toch wel met elkaar verweven zijn?

[0:16:16] Hoeveel meer heeft het kabinet nodig om te zeggen, nou ja, misschien heeft Israël hier wel een punt?

[0:16:22] En dan meen ik serieus, voorzitter, het verbaast me echt wat precies het tegenovergestelde gebeurt.

[0:16:27] De brief van het kabinet begint met de erkenning dat uitspraken van het internationaal gerechtshof al zodanig niet juridisch bindend zijn om daarna drie alinea's te spenderen aan hoe die uitspraken wel moeten worden opgevolgd en nageleefd.

[0:16:41] Over hoe de instituten van de Verenigde Naties moeten worden beschermd en gerespecteerd volgens het verdrag nopes de voorrechten en immuniteiten van de VN.

[0:16:50] Ik vraag aan de minister welke voorrechten en immuniteiten precies om terroristen op je loonlijst te hebben

[0:16:55] om een oogje dicht te knijpen als er Israëlieten onder je neus gegijzeld worden gehouden?

[0:17:00] Immuniteit, nadat je niets hebt gedaan in al die twintig jaar van tunnels graven, wapens verzamelen en terreur?

[0:17:07] Leg mij alsjeblieft uit hoe dat werkt.

[0:17:10] En wie beschermt in de tussentijd Israël?

[0:17:12] Wie beschermt Israël tegen de oneindige stroom aan resoluties van de Organisatie voor Islamitische Samenwerking van de Arabische Liga?

[0:17:21] Niet te verwarren met de koekjes.

[0:17:23] de niet gebonden beweging, de groep van 77, de Afrikaanse Unie en de hedendaagse Europese Unie.

[0:17:29] De afgelopen twee jaar hebben deze blokken de algemene vergadering van de VN gebruikt om het internationaal gerechtshof te wapenen en uitspraken te ontlokken

[0:17:38] die het recht van Israël op zelfverdediging niet bestendigden, maar aanvielen.

[0:17:43] De enige democratie in de Midden-Oosten mag zich amper nog verdedigen tegen de proxiterreur van de islamitische garde.

[0:17:49] En nu, voorzitter, kwam deze week de klap op de vuurpijl.

[0:17:53] Vorige week nog werd de begroting van deze minister vastgesteld waarbij de afbouw van Umbra een essentieel onderdeel was.

[0:18:00] Het amendement Kreuger-Teunissen, dat juist die afbouw wilde terugdraaien, werd met 118 van de 150 stemmen verworpen.

[0:18:08] En nu zegt deze D66-minister een week na die overduidelijke Kameruitspraak

[0:18:12] Ik doe het toch, wat mij betreft een dikke middelvinger naar de Kamer.

[0:18:16] En het zal best zijn dat de minister formeel de bevoegdheid heeft om binnen zijn begroting tussen potjes te schuiven, maar deze minister weet dat hier notabene vorige week nog uitdrukkelijk door de Kamer over is gestemd en een duidelijke uitspraak is gedaan.

[0:18:30] En de minister lijkt het gewoon aan z'n laagste lappen.

[0:18:33] Voorzitter,

[0:18:34] Of de minister nou gisteravond zelf heeft besloten om deze keutel weer half in te trekken of dat hij door zijn coalitiegenoten is teruggefloten, maakt nu weinig uit.

[0:18:43] Deze week heeft het D66-kabinet aan heel Nederland laten zien volstrekt onbetrouwbaar te zijn.

[0:18:48] Dus laat het een les en waarschuwing zijn voor al die zogeheten constructieve oppositiepartijen die dit kabinet aan meerderheden willen helpen.

[0:18:56] Nu zijn het de toezeggingen aan JA21 en de SGP.

[0:18:59] Nu zijn het uitspraken van 80% van de Kamer die aan de laars worden gelapt.

[0:19:03] En volgende keer zijn het afspraken met u die garantie hebben tot dinsdag vier uur, einde stemmingen.

[0:19:09] Dank u wel.

[0:19:11] Dank u wel.

[0:19:13] Ik kijk even rond.

[0:19:13] Dan is het woord aan mevrouw Dobbe.

[0:19:16] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:19:18] Er is geen humanitaire hulp zonder hulpverleners.

[0:19:21] In tien jaar tijd is het aantal hulpverleners dat ieder jaar gedood wordt bijna verdrievoudigd.

[0:19:26] De vijftien hulpverleners werden gedood in Gaza naast hun ambulance.

[0:19:30] We weten het allemaal nog, begraven naast hun ambulance.

[0:19:33] Nog steeds niet onderzocht, onafhankelijk onderzocht, zoals de heer C. er ook al zei.

[0:19:37] Drie dagen geleden negen ambulancemedewerkers gedood in Libanon.

[0:19:40] En we zien het in Soedan en we zien het in Oekraïne.

[0:19:43] En daarom is het goed dat het AIV en CFIV briefadvies, hulp onder vuur, er is.

[0:19:48] De kabinetsreactie hebben we gezien gisteren, maar wat niet terugkwam, het in VN-verband pleiten voor een VN-speciaal rapporteur of speciaal vertegenwoordiger van de secretaris-generaal voor Humanitaire Ruimte.

[0:19:59] Dat is ook een aanbeveling en hoe kijkt de minister daarnaar?

[0:20:02] De nadruk van het advies ligt op het inzetten van het politiek kapitaal als wapen tegen geweld tegen hulpverleners.

[0:20:09] En dat betekent dus strijdende partijen consequent aanspreken op schendingen van het oorlogsrecht.

[0:20:14] En daar schiet het kabinet gewoon echt tekort.

[0:20:17] Recent voorbeeld Amnesty International meldde dat door Israëlse aanvallen op ziekenhuizen en ambulance veertig zorgverleners zijn gedood.

[0:20:24] Gisteren kwam er een joint statement, zag ik, van de minister van Buitenlandse Zaken met andere Europese ministers over Libanon.

[0:20:31] Geen woord over de aanvallen van Israël op Libanon.

[0:20:34] Enorme sterven in stilte.

[0:20:36] Dat waren de woorden van deze minister tijdens de presentatie van het adviesrapport van de AIV en CVV.

[0:20:41] En alle strijdende partijen aanspreken op het oorlogsrecht.

[0:20:44] Waarom volgt de minister dat advies niet op?

[0:20:49] En de AIV en het CFRV zeggen ook stille diplomatie is niet genoeg.

[0:20:53] Dat is heel duidelijk.

[0:20:54] Zet verdergaande stappen bij grootschalige schendingen van het humanitair oorlogsrecht.

[0:20:58] En we zien dat dat wel gebeurt bij andere oorlogen dan die in Gaza en in Libanon.

[0:21:03] Maar niet als het gaat om de Israëlische aanvallen op Libanon.

[0:21:06] Daar zien we het niet, net zoals we dat niet zagen in Gaza.

[0:21:08] En hoe ruimt de minister het handelen van de Nederlandse regering dan met dit advies van de AIV en het CFRV?

[0:21:15] En is de minister bereid om dubbele standaarden te vermijden door een vaststappenplan of een escalatieladder?

[0:21:21] Kijk, we hebben het hier al tweeënhalf jaar over gehad.

[0:21:24] Wat kan het kabinet nog meer doen om het geweld aan de oorlogsmisdaden te stoppen?

[0:21:28] Is de minister bereid om daar een vaststappenplan of escalatieladder voor te maken, zodat we die dubbele standaard kunnen voorkomen?

[0:21:34] Dan de medische evacuaties van ernstig zieke of zwaargewonde kinderen uit Gaza.

[0:21:39] We hebben maanden gewacht op een brief.

[0:21:41] Gisteravond kwam dan eindelijk die brief.

[0:21:44] En nu lezen we dat het kabinet geen verdere medische evacuaties doet vanwege grenssluitingen.

[0:21:49] Twee vragen daarover.

[0:21:50] De EU, EUBAN, meldt dat via de RAFA grensovergang mensen medisch kunnen worden geëvacueerd.

[0:21:57] UNHCR rapporteert ook dat vanaf 19 maart RAFA is geopend voor medische evacuaties.

[0:22:02] Hoe zit het dan met wat deze minister in de brief daarover schrijft?

[0:22:05] Want het lijkt gewoon niet te kloppen en dat kan dus ook geen reden zijn, want die medische evacuaties over de grensovergangen vinden daadwerkelijk wel plaats.

[0:22:12] En er wachten nog heel veel zieke en gewonde kinderen in de regio, vooral in Egypte.

[0:22:18] Die hebben al maanden gewacht op medische evacuatie, zitten nu in Egypte zonder zorg.

[0:22:22] Waarom evacueert deze regering dan niet kinderen vanuit de regio?

[0:22:26] Welke belemmering is er om dat te doen, behalve politieke wil?

[0:22:29] En wat betekent dan welwillend kijken, zoals deze minister schrijft in die brief.

[0:22:34] Dan, voorzitter.

[0:22:35] Artsen zonder grenzen publiceerde gisteren een rapport over seksueel geweld in Darfur.

[0:22:40] En wat zij beschrijven is de inzet van systematisch afschuwelijk seksueel geweld.

[0:22:46] Ik wil nu graag een reactie van het kabinet op dat rapport vragen.

[0:22:49] En we lezen ook dat overlevenden worden geconfronteerd met belemmeringen voor zorg, waaronder onveiligheid, geen beschermingsdiensten.

[0:22:57] Wat kan deze minister nu doen om te zorgen dat deze vrouwen en meisjes deze zorg en hulp wel krijgen?

[0:23:03] Dan voorzitter Zuid-Soedan, want daar staat de ambassade op sluiten, maar die ambassade is wel cruciaal gezien de humanitaire situatie in Soedan en ook voor de humanitaire situatie in Zuid-Soedan.

[0:23:14] En welke ruimte is er om deze ambassade open te houden?

[0:23:17] Wat is daarvoor nodig om dat te kunnen doen?

[0:23:19] Zou u naar een afronding willen gaan, mevrouw De Hoek?

[0:23:21] Zeker.

[0:23:21] Tot slot.

[0:23:22] Goed dat de minister de humanitaire noden van de Palestijnen serieus neemt.

[0:23:26] Humanitaire hulp is keihard nodig, kan niet zonder Umbra.

[0:23:29] Dus ik snap heel goed het besluit dat deze minister heeft genomen om de financiering naar Umbra te herstellen.

[0:23:35] De manier waarop snap ik niet zo goed, maar dat het besluit is genomen, snap ik wel.

[0:23:39] En ik zou willen vragen om dat niet in de najaarsnota te regelen, maar nu.

[0:23:44] Dank u wel.

[0:23:46] Dank u wel.

[0:23:47] Dan gaan we naar de heer Hogeveen luisteren.

[0:23:50] Voorzitter, wat een interessant schouwspel hoe de minister de UNWRA-campagne heeft uitgerold.

[0:23:57] Tijdens de begrotingsbehandelingen in januari maakte mijn fractie duidelijk dat wij de BHO-begroting, een overblijfsel van de bezuinigingen van het vorige kabinet, alleen zouden steunen als links de boel niet zou vertimmeren.

[0:24:09] En dagen voor de stemmingen bedankte de minister ons voor onze steun, waarna ik hem wel meteen herinnerde aan het feit dat ik met vertimmeren had bedoeld UNWRA-financiering.

[0:24:19] Dat was zuur voor D66, want collega Bamenga deed al mee aan een links amendement over UNWA.

[0:24:26] Maar ja, de begroting moest via JA21 en 50PLUS door de Kamer, want links ging niet mee aan de bezuinigingen.

[0:24:32] En zo verdween de heer Bamenga enkele uren voor de stemmingen plotseling onder het UNWA-amendement vandaan en stemde de hele coalitie, inclusief D66, tandenknarsend tegen meer geld voor UNWA.

[0:24:43] De stemverklaringen, en met name die van mevrouw Kreuger, hamerden dermate op de historische bezuinigingen.

[0:24:50] En dat zelfs de partij van de heer Wilders op het allerlaatste moment voor een ontwikkelingshulpbegroting heeft gestemd, dat zie je niet elke dag in dit huis.

[0:24:58] Eindelijk is een begroting die meer focust op handel en minder op hulp.

[0:25:02] Dagenlang regende het rouwende linkse teksten op sociale media.

[0:25:07] Na het weekend besloot de minister ineens toch dat hij UNRWA's financiering vanaf 2026 zou herstellen.

[0:25:13] Dat een minderheidskabinet zes dagen na de stemming 180 graden tegen de Kamer ingaat is ongehoord.

[0:25:19] De heer Stoffer en ik kregen van bijna de hele Kamer steun voor nadere opheldering en nu blijkt het wordt een losse begroting die ons later alsnog wordt voorgelegd.

[0:25:27] Er gaat nu nog geen extra geld naartoe.

[0:25:30] De Kamer mag op dat moment er weer over stemmen.

[0:25:33] Waarom werd dit plan dan nu al door de minister gepresenteerd?

[0:25:37] Nou, de minister en zijn partij, waarschijnlijk getergd door het feit dat ze tegen unrafinanciering hadden moeten stemmen om de begroting te redden, besloten dan maar om hun wil door te drukken.

[0:25:47] Na een aangenomen rechtsbegroting, maar later voor links nog wat kruimels om voor te stemmen.

[0:25:52] Voorzitter, het is sluw, maar ook gênant.

[0:25:56] En het roept de fundamentele vraag op hoe serieus dit minderheidskabinet begrotingsmeerderheden neemt.

[0:26:01] En bij welke begrotingen dit kabinet nog meer na de stemming weer gaat terug onderhandelen.

[0:26:07] Afijn, de VVD heeft samen met het CDA nu eenmaal getekend voor deze wens van D66.

[0:26:12] We gaan erover stemmen en we zullen samen met het SGP de druk hoog houden.

[0:26:17] Hopelijk zien deze partijen de meerwaarde in van constructieve rechtse partijen.

[0:26:21] Deze streek van het minderheidskabinet zullen we in ieder geval niet vergeten.

[0:26:25] Vragen aan de minister.

[0:26:26] Hoeveel geld gaat er dit jaar naar UNRWA volgens de geldende erbiedigende werking van het amendement Eerdman-Stoffer?

[0:26:33] Is deze werkwijze een voorbode voor hoe het minderheidskabinet opereert bij begrotingen?

[0:26:39] Was het voornemen van de UNRWA-financiering vanaf 2026 te herstellen, al bekend op het moment dat over de amendementen en de begroting werd gestemd?

[0:26:47] En waarom heeft de minister de Kamer dan voor de stemmingen niet expliciet over geïnformeerd?

[0:26:52] Zonee, wat is er dan in de dagen na de stemmingen precies veranderd?

[0:26:55] Klopt het dat die minister aan zijn partijgenoot in de Kamer heeft verzocht zich van het amendement terug te trekken om de begroting rond te krijgen en vervolgens een week later te beloven hun raadfinanciering te herstellen?

[0:27:05] En begrijpt die minister dat de timing van zijn brief enkele dagen na de stemmingen de indruk wekt dat de Kamer is misbruikt om de begroting te redden en pas daarna met een tegengesteld beleidsvoornemen is geconfronteerd?

[0:27:17] En tot slot, voorzitter, er wordt ook gekeken naar alternatieve manieren van hulp voor de Gaza-strook, want ook dat staat in de motie Eerdmans-Stoffer, dat daar ook op moet worden ingezet.

[0:27:29] We zien dat een organisatie als UNICEF eigenlijk de beste toegang heeft tot Gaza.

[0:27:36] En klopt het dat er vanuit de Nederlandse regering ook gesprekken zijn vanuit het headquarters in New York en ook vanuit de ambassade om die steun ook te verhogen?

[0:27:46] Dank u wel.

[0:27:48] Keurig binnen de tijd, dank u wel.

[0:27:50] Dan gaan wij luisteren naar mevrouw Van Ark.

[0:27:51] Dank u wel, voorzitter.

[0:27:55] Voorzitter, we hebben hier vandaag heel veel te bespreken.

[0:27:58] Gisteravond laat kwam er nog een brief uit over de medische evacuaties uit Gaza en de inzet van het kabinet erop.

[0:28:04] Het CDA ondersteunt de welwillendheid van het kabinet hierin en het realisme.

[0:28:10] Maar voor het CDA staat voorop dat alles wat we hierin doen in het belang van kinderen moet zijn.

[0:28:14] We willen de minister vragen politieke druk uit te blijven oefenen op Israël om de opvang in de regio te benutten, wat nu ernstig verhinderd wordt.

[0:28:23] Tegelijkertijd vindt het CDA het goed dat we uitzoeken wat we in Nederland kunnen betekenen voor de opvang van kinderen die hoogcomplexe specialistische zorg nodig hebben en die niet in de regio kunnen worden geholpen.

[0:28:33] Ik lees dat de minister daar meer tijd voor nodig heeft.

[0:28:37] Daarbij wil ik benadrukken.

[0:28:38] Urgentie en zorgvuldigheid moeten hier hand in hand gaan.

[0:28:42] Mijn vraag is of de minister ook in gesprek kan gaan met maatschappelijke organisaties die hierin een rol zouden kunnen en willen spelen in opvang of in kosten.

[0:28:52] Dat brengt ons bij de hulpverleners in Gaza.

[0:28:55] Nederland stelt terecht dat humanitaire hulp ongehinderd toegelaten moet worden.

[0:28:59] Het kabinet heeft Israël bilateraal en in EU-verband opgeroepen om hulp toe te laten en af te zien van de herregistratieplicht voor internationale NGOs.

[0:29:08] juist omdat die plichten toe heeft geleid dat organisaties worden geweerd uit de Palestijnse gebieden.

[0:29:14] Maar de vraag is of dit nog voldoende is, want als toegang structureel wordt geblokkeerd, dan is niet alleen de humanitaire situatie onhoudbaar, maar wordt ook het humanitair oorlogsrecht uitgehold.

[0:29:24] Welke concrete... U heeft een interruptie, mevrouw Dobbe.

[0:29:29] Ja, dank u wel.

[0:29:30] Het gaat over de medische evacuaties en ik hoor uit de woorden van mevrouw Van Ark dezelfde zorgen die wij ook hebben over kinderen voor wie er gewoon geen plek is in de regio of die geen zorg kunnen krijgen in de regio, maar wel zwaargewond zijn of ernstig ziek.

[0:29:44] Omdat het gewoon heel schrijnend is en omdat we weten dat als daar niets aan gebeurt, de opbouw van medische capaciteit in de regio te laat komt en deze kinderen dan misschien komen te overlijden, terwijl we dat hadden kunnen voorkomen.

[0:29:55] Nu lezen we in de brief, waar wij lang op hebben moeten wachten, maar die hebben we gisteren gekregen, lezen wij in de brief dat eigenlijk de reden, de voornaamste reden is om dit niet te doen, er zijn nog een aantal bezwaren genoemd die politiek zijn, maar de voornaamste praktische reden om dit niet te doen is omdat er maar beperkte mogelijkheden zijn via de grensovergangen.

[0:30:13] En als nu blijkt dat die beperking er niet is of minder is, is het CDA dan bereid om te steunen om dit wel te gaan doen weer, medische evacuaties van die kinderen.

[0:30:25] Sorry.

[0:30:26] Nou, ik heb gezegd hem, we staan daar wel willend tegenover.

[0:30:29] En dat betekent... En dat we ook realistisch zijn.

[0:30:33] We zijn realistisch in de zin van, de minister geeft nu al aan, want het is best wel complex.

[0:30:37] Het is ook best wel complex in de uitvoering.

[0:30:39] Maar we willen graag ook van de minister horen hoe dat mogelijk kan zijn.

[0:30:44] En daarbij wil ik ook aangeven, voor ons staat wel echt het belang van het kind voorop.

[0:30:48] Het moet ook voor de kinderen de goede oplossing zijn.

[0:30:50] En dat kan dus ook betekenen dat het soms een oplossing kan zijn om juist

[0:30:54] meer in te zetten ook op de regio, maar wat ons betreft staan we ook waarwillend voor om te kijken van wat we in Nederland zouden kunnen doen.

[0:31:01] En vandaar ook de oproep van het CDA om ook met maatschappelijke organisaties daarover in gesprek te gaan.

[0:31:09] Dank u wel.

[0:31:09] Ik zie dat het geen aanleiding tot een vervolgvraag geeft, dus dan kunt u door met uw betoog, mevrouw Van Ark.

[0:31:15] Mijn vraag was nog over de hulpverleners in Gaza.

[0:31:17] Van welke concrete vervolgstappen liggen nu op tafel als Israël de toegang voor hulporganisaties verder beperkt en NGO's blijft weren?

[0:31:25] Dan over UNRWA.

[0:31:27] Voorzitter, de minister heeft de Kamer per brief laten weten dat hij voornemens is te steun aan UNRWA te herstellen.

[0:31:33] Mijn fractie steunt dit voornemen.

[0:31:35] Wij erkennen dat UNRWA momenteel een cruciale rol vervult in de humanitaire hulpverlening ter plaatse.

[0:31:40] Zonder UNRWA kunnen ook andere organisaties, waaronder Nederlandse organisaties binnen de Dutch Relief Alliance, hun werk niet goed uitvoeren.

[0:31:48] Juist daarom is het van belang dat deze steun wordt hervat.

[0:31:52] Tegelijkertijd heeft het CDA vertrouwen in dat UNRWA doorgaat met het implementeren van de aanbeveling uit het Colonna-rapport, zodat de organisatie haar belangrijke werk op een zorgvuldige en verantwoorde manier kan blijven doen.

[0:32:04] Voorzitter, dan de bescherming aan hulpverleners.

[0:32:07] Het AIV-advies is ronduit zorgelijk.

[0:32:10] Aanvallen op hulpverleners nemen al jaren toe.

[0:32:13] In 2025 kwamen 329 hulpverleners om het leven, raakten 178 mensen gewond en vonden 97 ontvoeringen plaats.

[0:32:24] Straffeloosheid dreigt de norm te worden.

[0:32:26] Hulp wordt steeds vaker gepolitiseerd.

[0:32:29] Strijdende partijen beperken toegang, criminaliseren organisaties en gebruiken bureaucratie of geweld om hulp te sturen of te blokkeren.

[0:32:38] Dan is niet alleen humanitaire hulp in gevaar, humanitaire ruimte in gevaar, maar ook het internationale recht zelf.

[0:32:45] De AIV stelt dat stille diplomatie alleen vaak niet genoeg is.

[0:32:50] Publieke normstelling is nodig.

[0:32:51] Wie hulpverleners aanvalt, wie ziekenhuizen treft, wie hulp belemmert, moet daarop consequent en zichtbaar worden aangesproken.

[0:32:59] En als grove schendingen doorgaan, moeten ook vervolgstappen in beeld komen.

[0:33:04] juist om normvervaging tegen te gaan.

[0:33:07] Is het kabinet bereid om in lijn met het AIV-advies veel steviger en ook publiekelijk op te treden wanneer hulpverleners worden aangevallen of hulp wordt belemmerd?

[0:33:16] En hoe zorgen we ervoor dat bescherming van hulpverleners niet alleen een diplomatiek thema blijft, maar ook zichtbaar terugkomt in financiering, risicodeling en steun aan lokale partners?

[0:33:26] Mevrouw Van Ark, u heeft een interruptie van de heer Steudelen.

[0:33:29] Voorzitter, dank u wel.

[0:33:30] Ik zal bij deze vraag even aannemen dat het CDA geen onderdeel was van het ondertuinleiden van de rest van de Kamer.

[0:33:37] Dus laat ik vragen.

[0:33:38] Het CDA zegt net, mevrouw Van Ark zegt net, dat het CDA voor het hervatten of op peil brengen van die steun aan UNRWA is.

[0:33:46] Vorige week stemde u nog tegen een amendement die datzelfde wilde regelen.

[0:33:49] Dus wat is er in deze week veranderd dat het CDA ook 180 graden van mening lijkt te zijn gewijzigd?

[0:33:57] Mevrouw Van Ark.

[0:33:59] Onze mening is niet veranderd.

[0:34:00] We hebben altijd Unra gesteund.

[0:34:02] We hebben ook in januari nog een motie van mevrouw Kreuger hierover gesteund om de steun aan Unra te herstellen.

[0:34:10] Voor ons is dat ook belangrijk.

[0:34:12] We hebben ook in het coalitieakkoord hier afspraken over gemaakt.

[0:34:15] Dus wat ons betreft is daar niets aan veranderd.

[0:34:20] Dan heeft u nog een interruptie van de heer Seder.

[0:34:22] Ik wil het nu duidelijk maken.

[0:34:24] Het gaat mij niet om de inhoud van het geld.

[0:34:28] Het gaat mij om het proces.

[0:34:30] Omdat we in een minderheidsconstellatie zitten en ik ben gewoon benieuwd hoe wij de komende tijd met elkaar omgaan.

[0:34:35] Ik ga er, net als de heer Steutler, ervan uit dat de CDA niet van tevoren wist dat een paar dagen na de stemming een brief uit zou komen en daardoor welbewust tegen het amendement van mevrouw Kreuger gestemd heeft.

[0:34:47] Daar ga ik van uit.

[0:34:48] Als het niet zo is, dan hoor ik het graag.

[0:34:50] Maar dan blijft de vraag overeind.

[0:34:52] Waarom heeft de CDA-fractie besloten om tegen het Oener-amendement te stemmen als zij inhoudelijk het eens was met het amendement en de inhoud van mevrouw Kreuger?

[0:35:04] Mevrouw Van Ark?

[0:35:06] Nou, dat lijkt mij heel duidelijk.

[0:35:09] Het amendement om tegen te stemmen was natuurlijk nodig om ook de begroting te halen.

[0:35:14] Dat was duidelijk.

[0:35:15] Ik denk dat we daar ook niet omheen hoeven te draaien.

[0:35:19] Tegelijkertijd hadden wij het natuurlijk...

[0:35:21] In het coalitieakkoord hebben we hier gewoon een afspraak over gemaakt.

[0:35:24] Dus wij hadden ook het vertrouwen dat we dit op een andere manier hadden kunnen regelen.

[0:35:31] Dan heeft een interruptie van mevrouw Kreuger.

[0:35:33] Ja, voorzitter, het is goed dat het CDA er zo open over is, want het werd natuurlijk al door diverse partijen opgehind, maar dan is mijn vraag aan het CDA toch dat deze minderheidscoalitie heeft dus heel duidelijk een keus of investeren in OS, de koppeling herstellen, investeren in noodhulp, inclusief Unra, en dan steun zoeken over links,

[0:35:58] Of een begroting doorzetten, de bezuinigingen van het vorige kabinet, steun zoeken over rechts, maar dan is de harde voorwaarde kennelijk van rechts en extreem rechts, radicaal rechts, dat Unra niet gesteund mag worden.

[0:36:10] En die keus ligt voor.

[0:36:11] En dan is toch mijn vraag aan het CDA.

[0:36:13] Wat kiest het CDA?

[0:36:15] Mevrouw van Ark.

[0:36:17] Het CDA kiest hier gewoon voor om het coalitieakkoord uit te voeren.

[0:36:20] En in dit geval staat natuurlijk in het coalitieakkoord een extra investering voor ontwikkelingssamenwerking.

[0:36:26] Er staat niet in dat we nu de koppeling kunnen herstellen.

[0:36:28] Dat hebben we gewoon niet afgesproken met elkaar.

[0:36:31] Maar er staat wel in de steun aan UNRRA.

[0:36:37] Ik weet niet wie er eerder was.

[0:36:37] Was het de heer Van Balen eerder?

[0:36:39] Ja, meneer Van Balen.

[0:36:40] Ik heb wat moeite met naar rechts kijken vandaag.

[0:36:42] Normaal niet, maar ga je gang.

[0:36:45] Het zou u vergeven, voorzitter.

[0:36:49] We hebben de eerste brief van de minister gelezen waarin de minister zei ik ga schuiven in mijn budget en ik ga de financiering van UNRWA herstellen.

[0:36:58] Daarna hebben we de tweede brief van de minister gelezen waarin staat dat we moeten wachten op goedkeuring van de Kamer en dan wel in september.

[0:37:06] Voorzitter mevrouw van Ark onderkent het belang van UNRWA dat UNRWA nodig is om noodlijdende Palestijnen van hulp te verschaffen.

[0:37:13] UNRWA kan niet wachten tot september.

[0:37:16] Is het CDA het ermee eens dat deze minister gewoon het budget binnen de lopende bedragen kan overmaken?

[0:37:23] En waarom zouden we dan moeten wachten tot september?

[0:37:26] Als het staat in het coalitieakkoord kan het gewoon nu gebeuren.

[0:37:29] Mevrouw van Ark.

[0:37:31] Ja, dat vind ik een goede vraag van de heer Van Baarle.

[0:37:33] Dan ga ik hem toch even doorgeven aan de minister om daarop te reageren, want daar kan ik eigenlijk niks over zeggen.

[0:37:39] Dus wat mij betreft, de minister heeft het voornemen en wat mij betreft gaan we gewoon kijken wanneer dat geregeld kan worden.

[0:37:47] Dan heeft de heer Hogeveen een interruptie.

[0:37:50] Ja, voorzitter, dank.

[0:37:51] En ik waardeer de eerlijkheid van het CDA hierin, namelijk dat gewoon wordt gezegd van joh, wij stemden tegen dit amendement omdat wij vonden dat de begroting het moest halen.

[0:38:02] Want dat creëert in ieder geval wat duidelijkheid in plaats van de semantische spelletjes die gisteren met name door de fractieleider van D66 voor de microfoons werd gespeeld.

[0:38:11] Maar dan wil ik toch ook aan het CDA vragen.

[0:38:14] Als minderheidskabinet is dit toch geen handige manier van werken.

[0:38:19] Dat je uiteindelijk dus gaat zoeken naar een meerderheid over links dan wel over rechts.

[0:38:25] Die meerderheid is er.

[0:38:26] Dat vertrouwen is er vanuit de Kamer.

[0:38:28] Die meerderheid is er vanuit de Kamer.

[0:38:31] En dat we dan toch, als dat is aangenomen, via een soort loophol, via een soort geitenpaadjes, dan weer wat kruimels via links dan wel over rechts gaan heronderhandelen.

[0:38:42] Ja, dat roept toch echt vragen op hoe dit kabinet functioneert en hoe dat vanuit de coalitie ook wordt, ja, hoe de coalitie daarnaar kijkt.

[0:38:52] Dus ja, dat wil ik toch aan het CDA vragen, hoe zij hiernaar kijken.

[0:38:56] Mevrouw van Ark.

[0:38:57] Ik denk terecht de vraag van de heer Hogeveen en wat mij betreft zouden we dit de volgende keer ook anders moeten doen.

[0:39:05] Daar ben ik gewoon heel eerlijk in.

[0:39:06] Ik had dit graag anders gezien en ik denk dat het ook een goede les is van hoe wij als minderheidskabinet in dit soort situaties moeten opereren.

[0:39:19] Dan heeft mevrouw Teunissen een interruptie.

[0:39:22] Ja, voorzitter, toch nog even door op het punt wat mevrouw Kreuger maakte.

[0:39:27] Kijk, het is natuurlijk ontzettend goed dat het CDA zegt ja, we hebben deze afspraak in het coalitieakkoord dat we de gelden aan Unre gaan herstellen.

[0:39:36] Afspraak is afspraak en daar houden we ons aan.

[0:39:37] Dus dat waardeer ik ook heel erg.

[0:39:39] Tegelijkertijd heeft het CDA natuurlijk wel de keuze als het gaat over brede investeringen in ontwikkelingssamenwerking.

[0:39:47] Het coalitieakkoord zegt ook

[0:39:49] We gaan daarin investeren, tegelijkertijd is er geen geld vrijgemaakt.

[0:39:52] Dus dan blijft toch de vraag, waarom kiest het CDA er dan voor om over rechts te gaan en de begroting met deze streuzebezuinigingen op die manier goed te keuren, terwijl het CDA ook zegt, ja, we staan voor die ontwikkelingssamenwerking.

[0:40:04] Dus waarom kiest het CDA daar dan niet voor?

[0:40:07] Mevrouw van Ark.

[0:40:09] Nou, het CDA heeft eerder ook aangegeven van, kijk, we hebben in het coalitieakkoord afgesproken dat we 275 miljoen extra gaan investeren.

[0:40:17] Nou, het CDA maakt zich ook wel degelijk zorgen van gaan we dat dan ook extra investeren.

[0:40:22] Dat is de afspraak waar we de minister aan willen houden.

[0:40:24] Ik denk dat het nog wel een discussie waard is met de minister hierover.

[0:40:27] Hoe gaan we dat geld dan ook echt daadwerkelijk investeren?

[0:40:30] Want tot nu toe zien we ook dat het geld in allerlei potjes weggaat en dat we dat werkelijk niet echt vrij kunnen krijgen.

[0:40:38] Dus daar mag u mij ook de komende tijd aan houden dat ik me daarvoor ga inzetten.

[0:40:44] Dan is een interruptie van mevrouw Lammers.

[0:40:47] Dank u wel, voorzitter.

[0:40:51] Ik vraag me dan toch nog af, wist mevrouw Van Ark van tevoren of de minister alsnog dat geld vrij zou maken?

[0:41:01] Dus op het moment dat jullie voor die begroting hebben gestemd, wisten jullie toen al dat dat geld alsnog vrijgemaakt zou worden.

[0:41:11] Mevrouw Van Ark.

[0:41:12] Het CDA had het vertrouwen dat het op een andere manier geregeld had kunnen worden.

[0:41:16] Dus ook zoals we gewoon in het coalitieakkoord hebben afgesproken.

[0:41:21] Hetzelfde geldt eigenlijk voor het budget voor ontwikkelingssamenwerking.

[0:41:24] Daar hebben we ook heel veel discussie over.

[0:41:26] Maar ook daar heb ik het vertrouwen in dat we dat gewoon met deze minister gaan regelen.

[0:41:32] Ik kijk even rond.

[0:41:33] Zou ik de steden mogen vragen om kort het voorzitterschap over te nemen?

[0:41:36] Ik zou kunnen interrupteren op de plaats.

[0:41:38] Ja, voorzitter, dan neem ik tijdelijk het voorzitterschap over en geef ik eerst over het woord.

[0:41:43] Dank u wel.

[0:41:44] Mevrouw van Ark heeft zojuist de bijdrage van de heer Hogeveen gehoord.

[0:41:48] Nu, in de vorige periode had het CDA de mond enorm vol van democratisch ethos.

[0:41:53] Zou mevrouw van Ark kort kunnen reflecteren op van, vindt ze dit nu getuigen van democratisch ethos of is dit gewoon een politiek spel?

[0:42:01] Mevrouw van Ark.

[0:42:03] Een goede vraag van de heer Stoffer en daarom heb ik net ook tegen de heer Hoogveen aangegeven van wat mij betreft gaan we dit op een volgende keer ook anders doen.

[0:42:11] Ik ben heel erg voor transparantie.

[0:42:13] Ik ben echt de politiek ingegaan waarbij ik echt sta voor eerlijke politiek.

[0:42:20] Ik heb in dit huis inmiddels ook wel gemerkt van soms gaan er heel veel dingen hier achter de schermen.

[0:42:25] Ik ben er niet van, dus wat mij betreft gaan we echt...

[0:42:30] Ik denk ook dat het is waar u het CDA goed van kent.

[0:42:33] Het CDA is ook van duidelijkheid, we draaien er ook niet omheen.

[0:42:37] Dus wat dat betreft mag u ons daar ook aan blijven houden.

[0:42:41] Heer Stoffer met een vervolg en interruptie?

[0:42:43] Nee, dan geef ik bij deze het voorstellingszitschap terug.

[0:42:46] Dank u wel.

[0:42:47] Ik kijk nog even rond.

[0:42:48] Dan heeft mevrouw Van Ark nog 18 seconden om haar bijdrage af te roepen.

[0:42:52] Dan dus mijn slotwoord.

[0:42:54] Voorzitter, humanitaire hulp is meer dan financiering.

[0:42:57] Het is ook steun geven in woord en daad aan humanitaire hulpverleners in ons blijven uitspreken.

[0:43:03] Dat zijn we verplicht aan mensen in nood, maar ook aan de hulpverleners die hun leven riskeren om hen te bereiken.

[0:43:10] Dank u wel.

[0:43:12] Dank u wel.

[0:43:12] Keurig binnen de tijd.

[0:43:13] Dan gaan we naar de overkant en dan gaan we luisteren naar de heer Van Balen.

[0:43:17] Dank u wel, voorzitter.

[0:43:18] De wereld wordt helaas geteisterd door een humanitaire crisis.

[0:43:22] Nu is in Sudaan, Afghanistan, Gaza, Libanon, Myanmar meer crisis dan ooit.

[0:43:29] En zo'n wereld met zoveel crisis zou je hopen en willen dat de internationale gemeenschap meer zou gaan doen.

[0:43:36] Maar helaas is het tegendeel waar.

[0:43:37] VN-noodhulpcoördinator Tom Fletcher gaf eind vorig jaar aan slechts een derde van zijn benodigde budget te hebben om mensen in nood te helpen.

[0:43:45] Het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet berekende dat de bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking rond 2030 kunnen leiden tot de dood van minstens 4,5 miljoen kinderen, schrijft het NRC.

[0:43:57] Voorzitter, hoe kijkt de minister hiernaar?

[0:43:59] Welke inspanningen levert hij om ervoor te zorgen dat er meer budget voor humanitaire hulp komt, zowel nationaal als internationaal?

[0:44:06] En kunnen we nu ervan uitgaan dat er netto meer geld beschikbaar is de komende jaren voor noodhulp onder deze minister?

[0:44:13] Of is dit niet het geval vanwege de toerekening aan asiel en Oekraïne en het blijven bestaan van de bezuinigingen onder kabinet Schoof?

[0:44:21] Hoe zit dit?

[0:44:22] Vraag ik aan de minister.

[0:44:25] De brief van het kabinet over het herstel van de steun hangt onderaan.

[0:44:30] En voorzitter, laat ik beginnen met te zeggen dat de eerste brief een juiste stap was van deze minister.

[0:44:37] Gezien de enorme humanitaire noden in Gaza is het minste wat we kunnen doen, is het herstellen van wat we deden.

[0:44:43] Maar voorzitter, toen kwam die tweede brief waarin het eigenlijk al bleek dat deze minister de keutel weer een beetje intrekt.

[0:44:51] En voorzitter, ik vind het oprecht

[0:44:54] een cynisch spel.

[0:44:55] Ik vind het oprecht een cynisch spel als we zien dat de Palestijnen op dit moment noodlijdend zijn, als iedereen gewoon kan zien dat UNRWA keihard nodig is om de Palestijnen te helpen, dat we dan op basis van politiek in dit huis

[0:45:09] gaan besluiten om tot september te wachten met het overmaken van dat geld.

[0:45:13] Daar kunnen die Palestijnen niet op wachten.

[0:45:15] Dus voorzitter, ik vraag aan deze minister, maak dat geld gewoon nu over en als de minister bereid is dat tijdens dat debat niet te doen, dan zullen we daar een motie voor gaan indienen.

[0:45:25] Voorzitter.

[0:45:27] Gaza is door de Israëlische genocide vernietigd.

[0:45:31] Wanneer is de minister bereid de Kamer te informeren over de bijdrage die dit kabinet zal gaan doen voor de wederopbouw van Gaza?

[0:45:40] En hoe zet de minister nu extra druk op Israël om ervoor te zorgen dat Gaza volledig opengesteld wordt voor humanitaire hulp nu de grenzen door Israël opnieuw zijn gesloten?

[0:45:51] Is het de minister duidelijk op dit moment dat er alleen maar sancties kunnen volgen

[0:45:57] na al die misdaden die Israël op dit gebied pleegt.

[0:46:00] En het is ook ongeveer een jaar geleden dat vijftien hulpverleners werden gedood tijdens hun werk in Gaza, onder wie acht van de Palestijnse rode halvermaan.

[0:46:08] En inderdaad lezen we dat daar geen onafhankelijk onderzoek naar is gedaan.

[0:46:12] En sinds oktober 2023 zijn volgens Amnesty International honderden hulpverleners in Gaza vermoord.

[0:46:19] Welke extra stappen gaat de minister zetten tegen straffeloosheid van deze misdaden?

[0:46:25] En voorzitter,

[0:46:26] We hebben ook een brief gekregen van de regering over medische evacuaties uit Gaza, waar letterlijk niks concreets in staat.

[0:46:33] Alleen maar dat het kabinet welwillend zou zijn, terwijl er nog steeds bijna 20.000 mensen op de wachtlijst staan onder wie kinderen met kanker die wachten op een behandeling.

[0:46:44] Voorzitter, kan deze minister gewoon toezeggen dat hij er zo snel mogelijk voor gaat zorgen dat er kinderen behandeld gaan worden in Nederland?

[0:46:51] Voorzitter, dezelfde zorgwekkende ontwikkeling als in Gaza zien we nu ook in Libanon, waar ontzettend veel mensen op de vlucht zijn geslagen, verdreven worden en we verschrikkelijk geweld zien.

[0:47:01] Is de minister bereid om dit geweld te veroordelen, ook de Israelische plannen voor bezetting van Zuid-Libanon te veroordelen en ook daarom te pleiten voor sancties tegen Israël?

[0:47:12] Voorzitter, ik wil ook kort stilstaan.

[0:47:14] bij de positie van de Rohingya die in Myanmar verschrikkelijk leven, maar ook daarbuiten in vluchtelingenkampen verschrikkelijk leven vanwege de repressie en onderdrukking.

[0:47:26] Ik zou de minister willen vragen welke aandacht hij daarvoor heeft en is de minister tot slot bereid om de onderhandelingen over het Europees handelsakkoord met de Verenigde Arabische Emiraten te bepleiten om dat handelsakkoord te stoppen vanwege de steun aan de RSF door de VAE.

[0:47:43] Dank u wel, voorzitter.

[0:47:45] Dank u wel.

[0:47:46] Ik kijk even rond, dan gaan wij door naar mevrouw Maas.

[0:47:49] U heeft ook vier minuten.

[0:47:51] Dank u, voorzitter.

[0:47:52] Er zijn tal van landen in de wereld waar de humanitaire situatie zeer zorgwekkend is.

[0:47:57] De beschikbare middelen voor hulp zijn schaars en die zijn het afgelopen jaar nog schaarziger geworden omdat een aantal grote donoren hun bijdrage drastisch verlaagd hebben.

[0:48:07] Dat betekent dat het steeds belangrijker wordt om scherpe keuzes te maken.

[0:48:10] En, voorzitters, die keuzes zijn schrijnend, want Nederland beschikt niet over voldoende middelen om al het wereldleed te verzachten.

[0:48:18] Wat de VVD-fractie betreft moeten keuzes worden ingegeven door acute menselijke nood, maar mogen ook onze nationale belangen zoals stabiliteit in de regio

[0:48:26] en onze nationale veiligheid niet uit het zicht raken.

[0:48:30] Te vaak wordt het politieke debat over humanitaire hulp gekaapt door de waan van de dag.

[0:48:35] De VVD vraagt daarom aandacht voor onderbelichte brandhaarden die van invloed zijn op de stabiliteit in Europa.

[0:48:42] De oorlog in Soudaan, al een paar keer genoemd, duurt inmiddels drie jaar en het einde is niet in zicht.

[0:48:47] Gisteren was er nog een bericht over toenemend gebruik van drones, wat zich in Soudaan voltrekt

[0:48:52] is een stille ramp die ruim 33 miljoen mensen treft.

[0:48:56] De Kamer riep eerder het kabinet op een leidende rol te spelen in de internationale respons.

[0:49:01] Hoe geeft de minister daar concreet invulling aan, met name bij het afdwingen van humanitaire toegang tot belegerde gebieden zoals El Phasar?

[0:49:09] In het Midden-Oosten hebben recente ontwikkelingen in Iran en Libanon grote impact op de gehele regio.

[0:49:15] Die ontwikkelingen zullen wederom zorgen voor veel menselijk leed.

[0:49:19] En het risico bestaat ook dat er nieuwe ongecontroleerde migratiestromen richting Europa op gang komen, als gevolg van deze ontwikkelingen.

[0:49:27] De Nederlandse inzet moet gericht zijn op het verzachten van menselijk leed,

[0:49:31] en op maximale ondersteuning van de regio.

[0:49:35] Kan de minister toelichten op welke wijze de Nederlandse noodhulp wordt ingezet om deze lokale opvang en zorg te versterken?

[0:49:43] Voorzitter, humanitaire hulp moet Gaza wat de VVD betreft onbelemmerd kunnen bereiken.

[0:49:49] Op dit moment moet dat wel via UNRWA vanwege de benodigde infrastructuur in het gebied.

[0:49:54] Voor de VVD is daarbij belangrijk dat in Gaza ook andere organisaties worden ingeschakeld.

[0:49:59] Diversificatie dus.

[0:50:01] We willen niet dat hulp aan Gazanen louter van UNRWA afhankelijk is.

[0:50:05] Wat de VVD betreft wordt de steun via Unra afgebouwd zodra anderen in de hulp kunnen voorzien.

[0:50:11] Ook mag het geld niet bij Hamas terechtkomen en niet voor verkeerde doeleinden worden gebruikt.

[0:50:16] Kan de minister toelichten op welke wijze hij organisaties gaat screenen die in Gaza met Nederlands geld gefinancierd gaan worden?

[0:50:23] Mevrouw Maas, u heeft een interruptie van uw rechterbuurman, de heer Van Walen.

[0:50:28] Dat klopt, voorzitter.

[0:50:32] Goed dat de VVD na...

[0:50:35] Al die tijd in het vorige kabinet verschrikkelijke leugens over UNRWA verspreiden, nu erkent dat UNRWA noodzakelijk is voor het helpen van de Palestijnen.

[0:50:44] Tegelijkertijd, voorzitter, als UNRWA noodzakelijk is voor het helpen van de Palestijnen, is het toch wel heel erg cynisch om vanwege politiek in dit huis dan te wachten tot september.

[0:50:56] Die Palestijnen kunnen niet wachten.

[0:50:58] Deelt de VVD dat als we de Palestijnen moeten helpen en UNRWA daarvoor noodzakelijk is, dat we dat geld gewoon direct moeten overmaken en niet een half jaar moeten wachten terwijl de Palestijnen niet kunnen wachten.

[0:51:11] Ja, het mogen duidelijk zijn dat de VVD altijd heel kritisch is geweest op Unra.

[0:51:15] Meneer Van Baarle noemt dat leugens.

[0:51:16] Daar kan je over twisten.

[0:51:17] Ik denk niet dat het leugen zijn.

[0:51:19] Ik denk dat het serieuze zorgen zijn die wij hebben en houden.

[0:51:24] En wat betreft zijn vraag over september.

[0:51:26] Ik denk dat de minister daar het beste het antwoord op kan geven.

[0:51:31] Dan kunt u verder met uw bedoog.

[0:51:35] Tot slot Oekraïne.

[0:51:37] De systematische Russische aanvallen op de energie-infrastructuur afgelopen winter hebben aangetoond dat ad hoc noodhulp niet volstaat.

[0:51:44] Wij moeten nu handelen om te borgen dat de Oekraïnse bevolking de komende winter niet opnieuw in de frieskou komt te zitten.

[0:51:50] Kan de minister aangeven welke concrete strategische plannen er klaar liggen om de Oekraïnse energievoorziening voor 2026-2027 winterklaar te maken en op welke wijze de expertise van de Nederlandse private sector wordt ingezet om de structurele weerbaarheid van het land te vergroten?

[0:52:07] Dank u wel.

[0:52:08] Dank u wel.

[0:52:08] Dan heeft een interruptie van mevrouw Teunissen.

[0:52:12] Ja, voorzitter, ik ben nog helemaal niet gerust op dat de VVD ook echt gaat inzetten om die UNRWA-gelden te herstellen, als ik het zo hoor, want ik hoor tegelijkertijd ook afbouw op termijn en zo van het geld mag niet naar Hamas gaan.

[0:52:28] Nou ligt er gewoon een kalonderrapport.

[0:52:30] Er is geen bewijs gevonden dat er banden zijn met Hamas.

[0:52:33] Er zijn wel een aantal verbeteringen geconstateerd.

[0:52:36] Daar is UNRWA

[0:52:37] mee aan de slag gegaan.

[0:52:39] Dus er is helemaal geen bewijs van dat daar enige banden zouden zijn met Hamas en toch wil de VVD dat nog even noemen.

[0:52:48] Dus erkent de VVD dat die gelden hersteld moeten worden in eerste instantie?

[0:52:54] Kan de VVD daar gewoon helder in zijn?

[0:52:57] Dat is ook de afspraak in het coalitieakkoord.

[0:53:00] Mevrouw Maas.

[0:53:02] Wij zijn ons ontzettend bewust van het leed dat er in de regio is.

[0:53:06] En inderdaad, wij hebben in het coalitieakkoord hier afspraken over gemaakt.

[0:53:11] Dank u wel.

[0:53:12] Ik kijk even rond.

[0:53:13] U heeft een introductie.

[0:53:14] Ja.

[0:53:17] Dus dat betekent dat de VVD dat steunt.

[0:53:20] Dat is heel mooi.

[0:53:21] Tegelijkertijd hoor ik ook afbouw.

[0:53:24] En wordt het nu toch op de lange baan geschoven en hebben we pas in de najaarsnoten te maken met het herstel.

[0:53:30] Ziet de VVD ook als zeggen, nou, we zien dat UNRWA nodig is voor de noden daar,

[0:53:35] Nou ja, ik kan het nog stelliger zeggen.

[0:53:38] Het is gewoon de levenslijf van de Palestijnen.

[0:53:40] Alles is daar verwoest.

[0:53:41] Mensen hebben nu hulp nodig.

[0:53:43] Ziet de VVD mogelijkheden om die gelden dan naar voren te halen.

[0:53:47] Mevrouw Maas.

[0:53:48] Nou, waar ik heel erg blij mee ben, is in de brief van de minister staat heel duidelijk dat hij ook inzet op diversificatie.

[0:53:53] Dat vinden we gewoon heel erg belangrijk.

[0:54:00] Dit was echt geen antwoord op mijn vraag.

[0:54:02] U heeft een antwoord gekregen.

[0:54:04] Daar zult u het mee moeten doen.

[0:54:07] Geen vervolgvraag, mevrouw Teunissen?

[0:54:10] U zit aan de drie, inderdaad.

[0:54:12] Dan gaan we naar de heer Hogeveen.

[0:54:14] Dank voorzitter.

[0:54:14] En inderdaad, we kennen de VVD als een partij die, ik heb het nog even uitgezocht, sinds Rutte 4 heeft gestemd voor een vermindering van de financiering van Unwa, of in ieder geval tegen verdere financiering van Unwa.

[0:54:30] De VVD heeft onder het kabinet schoof 1 gestemd voor de huidige bezuinigingen die op Unwa staan.

[0:54:40] We zien dan nu dat bij het nieuwe kabinet, waarschijnlijk onder het onderdeel van een compromis, er meer financiering naar Unra gaat.

[0:54:48] Dan heeft u vervolgens, net als het CDA en D66, tegen een amendement gestemd die dat voor elkaar bokst.

[0:54:55] Dus, kortom, om via de rechtse meerderheid de begroting aan de meerderheid te helpen.

[0:54:58] Hoe kijkt de VVD naar het handelen van minister Sjoerdsma in deze?

[0:55:04] En hoe reflecteert de VVD op de dalende welwillendheid van een constructieve rechtse oppositie iets waar de VVD toch wel oren naar heeft?

[0:55:16] Kijk, wij waren ook verrast maandagochtend.

[0:55:19] Daar zal ik geen geheim van maken.

[0:55:22] Ik ben heel blij met wat er daarna nog vanuit het kabinet tot ons is gekomen.

[0:55:26] En daar laat ik het even bij.

[0:55:30] Dank u wel.

[0:55:31] Ik kijk even rond.

[0:55:31] Verder geen interrupties.

[0:55:33] Dan gaan wij luisteren naar de heer Bamenga.

[0:55:37] Dank u wel, voorzitter.

[0:55:38] De humanitaire stand van zaken in de wereld is katastrofaal.

[0:55:42] Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn er wereldwijd nog nooit zoveel conflicten geweest als de afgelopen jaren.

[0:55:48] We zien geweld tegen kinderen, vrouwen en zieke mensen toenemen en ook tegen hulpverleners en journalisten.

[0:55:54] Steeds meer mensen raken hun thuis, familie en leefomgeving kwijt door bombardementen.

[0:56:00] Dit debat gaat daarom over de vraag hoe we mensen die moeten overleven in oorlogsgebieden menselijkheid en perspectief kunnen bieden.

[0:56:07] Afgelopen vrijdag lazen we over een flinke meevaller op de voorjaarsnota.

[0:56:12] Dat geld komt geen moment te vroeg aan.

[0:56:15] Hoe is de minister van plan om deze meevallers concreet in te zetten?

[0:56:18] Gaat dit naar acute crisis of structurele versterking van humanitaire capaciteit?

[0:56:23] Dan, voorzitter.

[0:56:26] Het geweld tegen Palestijnen neemt verder toe.

[0:56:29] Terwijl de wereld wegkijkt en de aandacht elders vestigt, doet Israël er alles aan om de toegang tot humanitaire hulp in Gaza te verhinderen.

[0:56:37] Daarom ben ik ontzettend blij dat het kabinet de relatie met UNRWA nog dit jaar volledig herstelt.

[0:56:42] UNRWA is cruciaal voor het bieden van hulp, onderwijs, zorg en andere noodvoorzieningen in Gaza.

[0:56:48] Er is geen andere organisatie met zo'n uitgebreid netwerk die hulp kan bieden op het schaal die nodig is.

[0:56:54] Met dit besluit komt er een einde aan de roekeloze verdachtsmakingcampagne tegen deze organisatie en spreekt het kabinet steun uit voor hun broodnodige werken onder steeds moeilijkere omstandigheden.

[0:57:05] Maar mijn fractie heeft ook grote zorgen.

[0:57:07] Een rechtelijke uitspraak in Israël bepaalt dat NGO's binnenkort alsnog uit Gaza moeten vertrekken.

[0:57:13] Meer bewijs van de campagne die de Israëlische overheid voert om humanitaire hulp onmogelijk te maken.

[0:57:19] Kan de minister toelichten wat de stand van zaken is en hoe hij daarover in contact staat met de NGO's?

[0:57:25] Wat is zijn inzet de komende weken om Israël op andere ideeën te brengen?

[0:57:30] Meneer Bamengo heeft een interruptie van de heer Van Balen.

[0:57:34] Ja, voorzitter.

[0:57:38] Het ligt niet aan de heer Bamenga.

[0:57:42] De heer Bamenga weet hoe ik over de heer Bamenga persoonlijk denk.

[0:57:47] Tegelijkertijd, voorzitter.

[0:57:50] Tegelijkertijd, voorzitter.

[0:57:54] De tweede brief die ik van deze minister heb gezien, waar de eerste brief mij zeer gelukkig en hoopvol stemde, heeft mij teleurgesteld.

[0:58:03] Omdat ik echt oprecht vind dat als we de mogelijkheid hebben om de financiering aan Hundra direct te herstellen, dat we daar niet tot september mee moeten wachten.

[0:58:13] Ik heb daarna een twee coalitiepartijen vraag over gesteld.

[0:58:16] Die hebben er allebei zelf geen antwoord op.

[0:58:17] Die verwijzen naar de minister.

[0:58:19] Toch wel opvallend dat een Kamerlid geen mening heeft.

[0:58:22] Ik ben benieuwd wat de heer Baminga vindt.

[0:58:25] Ik ken hem goed.

[0:58:26] Ik ben ervan overtuigd dat hij vindt dat de portemonnee gewoon direct getrokken moet worden voor Hundra.

[0:58:32] Baminga?

[0:58:32] Dank u wel, voorzitter, en dank u wel dat de heer Van Balen het niet persoonlijk maakt bij deze.

[0:58:41] Maar volgens mij kent de heer Van Balen mij en mijn partij heel erg goed.

[0:58:46] Wij hebben natuurlijk altijd gestreden voor herstel van de relatie met Unra.

[0:58:50] En wij vinden dat daar waar het gaat om financiering, dat dat uiteraard snel mogelijk moet worden overgemaakt.

[0:58:59] Dank u wel.

[0:59:00] Ik kijk even rond.

[0:59:01] U kunt verder met uw betoog.

[0:59:06] Het Israëlische parlement heeft een doodstrafwet aangenomen die uitsluitend Palestijnen treft.

[0:59:12] De VN zegt dat uitvoering van deze wet een oorlogsmisdaad zou zijn.

[0:59:17] Nederland spreekt opnieuw zorgen uit, en dat is goed.

[0:59:20] Maar laten we eerlijk zijn, zorgen uiten heeft tot nu toe weinig veranderd.

[0:59:24] Als dit geen reden is om het handelshoofdstuk van het associatieakkoord op te schorten, wat dan wel?

[0:59:30] Graag een duidelijke reactie van de minister.

[0:59:32] Voorzitter, dan Libanon.

[0:59:34] Inmiddels zijn er daar meer dan 1240 doden gevallen en zijn honderdduizenden

[0:59:39] onschuldige burgers op de vlucht slagen, terwijl de defensieminister spreekt over bufferzone heeft de minister van Financiën het al over nieuwe grenzen van Israël.

[0:59:48] Gestoord, voorzitter, maar als het niet wordt tegensproken ook gevaarlijk.

[0:59:52] Graag een reflectie van de minister.

[0:59:55] Ik ben blij om te zien dat Nederland de steun aan humanitaire organisatie Libanon opschroeft.

[1:00:00] Die is hard nodig, want er zijn deze maand al meer dan 50 hulpverleners omgekomen.

[1:00:05] Maar spreekt de minister zijn Israëlse counterparts hierop aan?

[1:00:08] Hulp alleen verandert echter niets aan de verdrijving van mensen uit hun huizen, nog aan de bezettingsplannen van de Israëlse regering.

[1:00:15] Daarom goed dat Nederland vanochtend steun uitsprak voor de Libanese regering en Israël opriep af te zien van een grondoffensief.

[1:00:22] Maar wat als dat toch gebeurt?

[1:00:24] Is de minister met mede-ondertekenaars in gesprek over vervolgstappen?

[1:00:27] mocht Israël overgaan tot een grondoffensief en een langdurige bezetting van Libanon.

[1:00:33] Voorzitter, tot slot de vergeten of misschien wel genegeerde conflicten die niet mogen vergeten of negeren.

[1:00:40] In Soedan voltrekt zich nog altijd een enorme humanitaire crisis waar nu opnieuw nauwelijks aandacht voor lijkt.

[1:00:47] En ook in het oosten van Congo laait het geweld opnieuw op.

[1:00:51] zonder zicht op de duurzame oplossingen.

[1:00:54] Is er binnen de meevaller ruimte om juist voor deze crisis een extra bijdrage te leveren?

[1:01:00] Dank u wel.

[1:01:00] Dank u wel.

[1:01:01] Dan heeft u een interruptie van mevrouw Lammers.

[1:01:04] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:01:06] Ja, ik hoorde de heer Bamenga net over Undra praten.

[1:01:09] Alleen ik ben dan toch wel benieuwd, hoe beoordeelt de heer Bamenga alle onderzoeken die naar Undra zijn gedaan en alle bevindingen die daaruit zijn gekomen?

[1:01:19] En ook alle video's die online circuleren, waarin medewerkers van Undra zich vervolgens bewapenen, et cetera, et cetera.

[1:01:29] Hoe beoordeelt de heer Bamenga dat?

[1:01:31] De heer Bamenga?

[1:01:33] Voorzitter, de rapporten hebben uitgewezen dat Israël geen bewijs heeft geleverd voor de link van UNRWA en terrorisme.

[1:01:45] De heer Seder.

[1:01:47] Ja, voorzitter, het OCTAS-rapport...

[1:01:49] Nee, sorry, OCTAS, dat is SDW.

[1:01:52] Het komt zo al op de naam.

[1:01:56] Maar er is een tweede rapport geweest, niet het eerste.

[1:01:58] Het tweede rapport heeft toen uitgewezen, daaruit verloor het GroenZaandelijk negen mensen ontslagen.

[1:02:03] Dat er wel degelijk niet uitsluit was dat er een verband was tussen de aanslag op 7 oktober.

[1:02:08] Maar dat was niet mijn opmerking.

[1:02:11] Dat was niet mijn vraag, dat was een opmerking, omdat we ook al twee jaar bezig hiermee zijn en het is wel goed om gewoon niet feitenvrij dit debat te voeren.

[1:02:20] Dus ik wijs naar het VN-rapport allereerst als reactie op de vraag van mevrouw Lammers.

[1:02:25] De tweede vraag is, ook ik vind de heer Bamenga een geweldige persoon, en dat weet hij ook, dus dat zal even voorop.

[1:02:36] Meneer Seeter.

[1:02:36] Tegelijkertijd is er natuurlijk ook wel een olifant in de Kamer en dat is dat de minderheidscoalitie steun heeft gezocht van de rechterflank.

[1:02:54] Daarmee heeft D66 zich ook van het amendement heeft ontrokken en een paar dagen later

[1:02:59] juichend, zeg ik er even bij, niet alleen de heer Bamenga, maar tot aan de minister-president, de pers heeft geïnformeerd over wat er zou gaan gebeuren en sinds gisteren blijkt dat het minder is.

[1:03:09] Mijn vraag, voorzitter, is of de D66-fractie voor stemming van de begroting en het Oeneren-amendement wist dat in diezelfde week, want je hebt onderdane voorbereidingen amtelijk, dat die vrijdag door de ministerraad het geld alsnog geregeld zou kunnen worden.

[1:03:23] En wist u daarmee dat rechts in zijn hemd gezet zou worden?

[1:03:28] Ja, voorzitter, dank voor de vraag en dank ook voor de complimenten aan mijn persoon.

[1:03:33] Die neem ik graag aan.

[1:03:36] Volgens mij is het heel erg heldig geweest waar we staan.

[1:03:39] We hebben daar heel veel debatten over gevoerd, als het gaat om UNRWA.

[1:03:43] Onze mening daarover is absoluut niet veranderd de afgelopen periode.

[1:03:47] En we zijn heel erg blij dat het ook in het coalitieakkoord heel duidelijk staat dat die relatie hersteld zou moeten worden.

[1:03:54] En u weet ook dat na de stemmingen dat ik daar ook schriftelijke vragen over gesteld heb wanneer de afspraken die in het coalitieakkoord staan, wanneer deze uitgevoerd gaan worden.

[1:04:08] Dus dat is in ieder geval wat ik ervan weet.

[1:04:10] Wanneer dat werkelijk gebeurt, dat weet ik net zoals u.

[1:04:12] zodra de brief binnen was.

[1:04:17] Wilt u uw laatste vraag stellen?

[1:04:19] Ja, gaat uw gang.

[1:04:21] Ik ga hem toch scherpstellen, omdat ik hem heb aangegeven, het gaat mij om het proces, omdat ik wil weten hoe ik de komende vier jaar of korter met een minderheidskabinet wat ik van hen kan verwachten.

[1:04:33] Daar heb ik niet over de ministers, maar de coalitiepartijen.

[1:04:38] En mijn vraag is,

[1:04:39] Dezelfde vraag die ook aan mevrouw Van Ark werd gesteld.

[1:04:43] Wist de CDA-fractie van tevoren dat het geld... Sorry, CDA.

[1:04:49] De D66-fractie van tevoren dat het geld alsnog, weten dat in ieder geval voor jaar 21 en de NS-SGP dat randvoorwaardelijk was voor het steunen van de begroting, wist D66 dat op termijn alsnog dat geld vrijgemaakt zou worden tegen de wens van die partijen in,

[1:05:07] die hier antwoordwaardelijk voor de begroting hebben ingestemd.

[1:05:12] De heer Baminga.

[1:05:13] Voorzitter, ik had alle vertrouwen in het kabinet dat zij zich zouden houden aan hetgene wat er in het coalitieakkoord staat.

[1:05:23] Helder, één opmerking van orde.

[1:05:27] De SGP heeft niet voor de begroting gestemd.

[1:05:30] Ik heb dat nu tweemaal gehoord en het wekt wat verwarring, ook bij de minister, maar de SGP... Dan gaan we door met het debat.

[1:05:39] De heer Hogeveen heeft de volgende introductie.

[1:05:41] Ja, dank voorzitter.

[1:05:43] De heer Bamenga heeft mijn lezing net ook aangehoord.

[1:05:49] Mijn vraag eigenlijk aan de heer Bamenga is, klopt mijn lezing?

[1:05:52] Klopt het dat D66 wist van, nou ja goed, we moeten nu even eenmaal deze meerderheid, we pakken de pijn.

[1:05:59] Een dag later stelt de heer Bamenga al Kamervragen en zes dagen na de stemming wordt er in de media gevierd dat Unra financiering is hersteld.

[1:06:07] Hoe reflecteert D66 nou op deze gang van zaken?

[1:06:10] En voorzitter,

[1:06:11] Ik word niet snel boos in politiek, je moet altijd rustig blijven.

[1:06:14] Maar als ik dan vervolgens zie dat na de Hosanna in de media van D66 dat er eigenlijk verder geen reactie komt, behalve van een D66-woordvoerder die zegt ja, maar JA21 heeft toch ook het coalitieakkoord gelezen.

[1:06:30] En dan denk ik, voorzitter, ja, maar zo zijn we niet getrouwd, want het is wel een minderheidscoalitie.

[1:06:36] En op deze manier werken gaat natuurlijk niet werken, want als nou links een SZW-begroting met deze minderheidscoalitie aanneemt en afspraken maakt en die begroting wordt met een Tweede Kamermeerderheid aangenomen, maar er wordt later via een omweg toch weer AOW-bezuinigingen of hervormingen doorgevoerd, ja, dan wordt het een hele lastige manier van werken.

[1:06:56] Dus hoe reflecteert D66 op deze gang van zaken?

[1:07:01] Voorzitter, om te beginnen ben ik blij met alle partijen die de begroting hebben gesteund.

[1:07:08] De begroting gaat ergens over.

[1:07:10] Het gaat namelijk om de allerarmste mensen in de wereld.

[1:07:14] Het gaat over onze inzet voor vrouwenrechten.

[1:07:18] Onze inzet voor de rechten van kinderen, om dat mogelijk te maken.

[1:07:21] Onze eigen stabiliteit, veiligheid, vrede.

[1:07:25] Dus het gaat ergens over op het moment dat wij deze begroting goedkeuren, dan stellen we veilig dat die gelden ook daar naartoe gaan.

[1:07:33] Dus ik ben blij dat onder andere ook jaar 21 de begroting heeft gesteund.

[1:07:41] En daarnaast is het ook zo dat het niemand hier in de Kamer niet heeft kunnen zien wat ons standpunt is als het bijvoorbeeld gaat om UNRWA.

[1:07:49] Als het bijvoorbeeld gaat om ontwikkelingssamenwerking, dat we daar veel meer in willen investeren.

[1:07:54] Dat we er alles aan doen om de begroting, ook de bezuinigingen die hebben plaatsgevonden, om die te herstellen.

[1:07:59] Dat zullen we ook blijven doen.

[1:08:01] Ook voor onze steun voor UNHRA.

[1:08:02] En we zijn ontzettend blij dat die steun...

[1:08:06] in het coalitieakkoord terechtgekomen is.

[1:08:08] En ik heb alle vertrouwen altijd in gehad dat dit kabinet er ook alles aan gaat doen om dat te herstellen.

[1:08:14] En vandaar ook mijn vragen na het aannemen van deze begroting van hoe gaat u dat doen?

[1:08:19] Hoe gaat u dat herstellen?

[1:08:20] Maar ik ben zelfs verder gegaan.

[1:08:22] Ik heb ook gezegd hoe gaat u ervoor zorgen dat er meer budget komt voor ontwikkelingssamenwerking?

[1:08:27] Dus dat is mijn standpunt hierin.

[1:08:31] Mevrouw Kreuger.

[1:08:34] Ja, voorzitter, maar dit is van twee walletjes eten.

[1:08:37] Dit is van twee walletjes eten, want het is overduidelijk.

[1:08:40] Er is een minderheidscoalitie en op het onderwerp van ontwikkelingssamenwerking is er de keus tussen een meerderheid over rechts en dan is kennelijk de keiharde randvoorwaarde dat Unra niet gesteund kan worden.

[1:08:54] of een meerderheid over onder andere Pro, maar ook andere partijen.

[1:08:58] En dan gaat het om het herstel van de koppeling, om het investeren in ontwikkelingssamenwerking, dingen die in het regeerakkoord staan en om noodhulp aan Palestijnen via Unra.

[1:09:08] En die keuze ligt voor.

[1:09:10] En je kan niet de ene week het een kiezen en de andere week het andere.

[1:09:13] Dus mijn vraag aan D66 is wat is het?

[1:09:17] Nou, voorzitter, wat ons betreft is het belangrijk dat wij steun hebben

[1:09:24] voor de begroting.

[1:09:25] Ik heb zojuist ook uitgelegd hoe belangrijk dat is, hoeveel mensen in de wereld hiervan afhankelijk zijn.

[1:09:32] Op het moment dat we dat niet steunen, dan is het gewoon nul.

[1:09:35] Nul voor al deze mensen die aan het wachten zijn op hulp, op zorg, op onderwijs, menselijkheid en perspectief.

[1:09:45] En wij vinden het belangrijk dat deze mensen dat wel krijgen.

[1:09:49] Daarnaast vinden we het ook belangrijk dat de hulp via UNRWA voor de Palestijnen, die daarvan afhankelijk zijn, waarvan de Palestijnen hun levenslijn is, dat dat hersteld wordt.

[1:10:03] En daar hebben wij voor gekozen.

[1:10:10] Voorzitter, we hebben het over de begroting die de PVV-bezuinigingen doorzet.

[1:10:16] De monsterbezuinigingen, de grootste bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking ooit.

[1:10:20] En deze minderheidscoalitie had een keuze en is gaan slalommen.

[1:10:25] Want wat gebeurt er?

[1:10:27] Er wordt een meerderheid gezoekt over rechts, met als harde voorwaarde dat Unra, dat het amendement wat wij samen hebben ingediend, dat dat het niet kon halen, kennelijk.

[1:10:37] Of

[1:10:38] Er konden investeringen plaatsvinden op ontwikkelingssamenwerking.

[1:10:42] En noodhulp.

[1:10:43] En dus Unra.

[1:10:45] En D66 heeft gekozen vorige week.

[1:10:47] D66 heeft gekozen om over rechts te gaan.

[1:10:50] En nu hoor ik de heer Mamenga dat zelfs vieren en te zeggen dat hij blij is dat die begroting is aangenomen.

[1:10:56] Maar wat wil D66 nou?

[1:10:59] Wil die de koppeling herstellen?

[1:11:01] Unra steunen?

[1:11:02] Dan is de meerderheid over rechts verspeeld.

[1:11:07] Dus wat wil D66?

[1:11:09] Wat D66 wil is heel erg helder.

[1:11:14] Er wordt een keuze gepresenteerd alsof het of-of is.

[1:11:17] Wat mij betreft is het en-en.

[1:11:18] We willen en de begroting er doorheen halen om er juist voor te zorgen dat al deze mensen die hulp nodig hebben, maar ook al deze mensen waarvan wij in ieder geval welvaart kunnen brengen via handel, dat dat veilig wordt gesteld.

[1:11:38] En D66 wil ervoor zorgen

[1:11:39] dat wij de relatie met UNRWA herstellen, de budgetten met UNRWA herstellen, maar ook dat wij voldoen aan de wens van het parlement bijvoorbeeld, wat bijvoorbeeld het amendement niet per se regelde, dat ook naast UNRWA, dat ook andere organisaties, zeg maar, een bijdrage aan geleverd kon worden.

[1:12:02] Dus dat zijn allemaal aspecten wat wij als D66 willen, dus het is wat ons betreft niet of-of, maar het is en-en.

[1:12:10] De heer Stotler.

[1:12:11] Ja, voorzitter, wel mooi dat de aaphoek inderdaad uit de mouw komt, want mevrouw Kreuger zegt net dat D66 van twee walletjes probeert te eten en meneer Bemenga zegt inderdaad ja, we willen en en.

[1:12:20] Maar ik kom even terug op net het interruptiedebatje tussen meneer Seder en meneer Bemenga.

[1:12:25] Meneer Bemenga ontkende eerder de link tussen UNRWA en Hamas of UNRWA en terreur, zei dat dat er niet was, dat dat nooit was aangetoond.

[1:12:34] rapport van de Verenigde Naties zelf, gepubliceerd in augustus 2024.

[1:12:40] Dat heet de UN Office of Oversight Services, OIOS.

[1:12:45] Ik zou meneer Bemenga aanraden, kijk daar eens naar.

[1:12:49] Nog een publicatie.

[1:12:51] Meneer Fateh Sharif werd eind september 2024 in het zuiden van Libanon gedood.

[1:12:58] Was een Hamas-leider, stond op de loonlijst van UNRWA.

[1:13:03] Drie Israëlische gijzelaars, dat waren Romy, Emily en Doron, die werden tegelijk vrijgekregen als ik het wel heb, werden vastgehouden in de humanitaire zone van UNRWA.

[1:13:15] Ontken mij nog eens, meneer Baminga, dat daar een link was, dat er geen link was, moet ik zeggen, tussen UNRWA en terroristen.

[1:13:23] Meneer Baminga.

[1:13:25] Voorzitter, daar waar misstanden zijn plaatsgevonden binnen de organisatie zijn deze aangepakt.

[1:13:32] En precies wat de PVV eigenlijk de afgelopen periode ook gedaan heeft, dat is pas wat ik schandalig vind.

[1:13:42] Verdachtmakingen richting een hele organisatie, een hele organisatie die in hele moeilijke omgeving, moeilijke omstandigheden zijn werk moet doen, daar zouden wij waardering voor moeten uitspreken.

[1:13:56] We zouden ervoor moeten zorgen dat zij onze steun hebben.

[1:13:58] En daar waar er misstanden zijn, zouden we ze moeten helpen om die misstanden aan te pakken.

[1:14:02] En dat is volgens mij ook wat het heeft uitgewezen.

[1:14:06] De onafhankelijke rapporten die er zijn geweest, die hebben uitgewezen wat er verbeterd kan worden.

[1:14:12] Neutraliteit, onpartijdigheid enzovoort.

[1:14:15] En dat zijn allemaal aanbevelingen die door Unra zijn aangepakt en worden ingevoerd.

[1:14:22] Voorzitter, allemaal leuk en aardig uit het PVV dit soort dingen verwijten.

[1:14:26] Het was niet een PVV-rapport, het was een Verenigde Naties-rapport die dat allemaal naar buiten bracht.

[1:14:32] Ik haal het hier alleen maar aan.

[1:14:33] Ik wijs naar het Verenigde Naties rapport, dat was geen PVV-rapport.

[1:14:38] Bovendien hebben we in al die twintig jaar dat Hamas daar tunnels aan het graven was, honderden kilometers aan tunnels, slechts mondjesmaat meldingen gehad van UNRWA-sites en medewerkers dat er ergens een schacht naar boven kwam in een school of in een moskee of in wat voor opvang dan ook.

[1:14:55] mondjesmaat, zodat het ook maar incidenteel is behandeld.

[1:14:57] En zo kon Hamas honderden, misschien wel 800 kilometer aan tunnels graven in dat kleine gebied daar in Gaza.

[1:15:05] Dus maak mij niet wijs en maak niemand thuis wijs dat er geen link was tussen Umbra en Hamas.

[1:15:11] Maar één vraag nog, voorzitter.

[1:15:13] Wist meneer Bamenga op het moment dat hij met de Correctits kwast over zijn naam heen ging onder dat amendement van mevrouw Kreuger, wist hij op dat moment dat deze minister deze week met deze brief zou komen en dat geld aan UNRWA alsnog zou herstellen?

[1:15:29] Het antwoord is nee.

[1:15:32] En verder, wat ik al eerder heb gezegd, had ik er wel alle vertrouwen in dat dit kabinet zich zou houden aan het coalitieakkoord zoals we dat omschreven hebben.

[1:15:51] Ik hoor de heer Bamenga zeggen dat we er vertrouwen op hadden, maar dat het coalitieakkoord daarop teruggegrepen zou worden.

[1:16:04] Maar als er steeds op het coalitieakkoord wordt teruggegrepen wat dus geen meerderheid heeft,

[1:16:11] Waarom onderhandelen we dan überhaupt nog?

[1:16:17] Dat coalitieakkoord heeft geen meerderheid en dan wordt er dus nu samenwerking gezocht.

[1:16:23] Maar waarom doen we dat eigenlijk nog als er vervolgens toch weer op dat coalitieakkoord, wat dus geen meerderheid heeft, wordt teruggegrepen?

[1:16:35] Het is niet alleen dat ik kan teruggrijpen naar een

[1:16:39] een coalitieakkoord, maar er is ook gewoon een aangenomen motie van onder andere mevrouw Kreuger, die inderdaad ook gewoon zegt, verzoekt de regering stevig steun uit te spreken voor het werk van een mandaat van UNRWA en de banden te herstellen.

[1:16:55] Ik kijk naar mevrouw Dobbe.

[1:16:56] Als die geen interrupties heeft, dan zou ik de heer... Ja, u?

[1:17:00] Ja, maar het gaat over iets anders.

[1:17:01] Dus ik vermoed dat u dan... Mag ik dan de heer Sedervraag om het voorzitterschap even over te nemen?

[1:17:06] Dank u wel.

[1:17:06] Ik neem het voorzitterschap even over, zodat de heer Stoffer een interruptie kan doen om de uur op te mengen.

[1:17:10] Dank u wel.

[1:17:11] Voorzitter.

[1:17:12] Ik heb gisteren de fractievoorzitter van de heer Bamenga, de heer Paternotte, gezien in een filmpje van Geen Stijl.

[1:17:19] Ik hoor vandaag de heer Bamenga.

[1:17:21] Kijk, deze minderheidscoalitie heeft behoefte aan een stukje stabiliteit voor een jaar of vier, waarbij begrotingen en wetten moeten worden aangenomen.

[1:17:28] Daar moet je meerderheden creëren.

[1:17:30] En als ik nu hoor dat zowel aan de rechterkant als aan de linkerkant eigenlijk mensen door de manier van werken in de gordijnen worden gejaagd,

[1:17:38] Hoe denkt de heer Meninga dat het de komende periode verder moet?

[1:17:42] Op deze manier, en als dit de reflectie blijft van zowel de heer Paternot als de heer Meninga, dan is er toch geen partij meer die denkt ik ga nog een begroting steunen, want je wordt een paar dagen later bij de benen genomen.

[1:17:53] Zou de heer Meninga daarop kunnen reageren?

[1:17:56] Dank u wel, voorzitter.

[1:17:58] Kijk, wat mij betreft zijn wij volledig transparant.

[1:18:05] Volgens mij hebben wij meerdere debatten gehad,

[1:18:07] En ik meen, even vanuit mij bezien, het eerste debat in januari 2024, wat onder andere ook ging over UNRWA.

[1:18:17] En u weet wat vanaf dat moment ook mijn standpunt was, namelijk dat ik vind dat Nederland absoluut niet de hulp aan UNRWA zou moeten opschorten.

[1:18:26] En u weet ook dat ik het belangrijk vind dat wij met z'n allen, en dat vindt u zelf ook, daar hebben wij verschillende gesprekken over gevoerd, dat we meer gaan investeren ook in ontwikkelingssamenwerking.

[1:18:36] En dat is onze inzet en daar zijn we ontzettend transparant over.

[1:18:39] En er is ook een motie, ook eerder aangenomen, daar zijn we ook weer transparant in over geweest, ook wat er in het coalitieakkoord staat.

[1:18:49] Maar ja, we hebben inderdaad te maken met een begroting

[1:18:54] wat in principe van het vorige kabinet nog is.

[1:18:57] En dit kabinet is er nog enkele weken.

[1:19:00] En die wil daar natuurlijk... Die heeft enkele weken de tijd gehad om werk hieraan te leveren.

[1:19:06] Het werk wat ze geleverd hebben tot nu toe prijs ik ontzettend.

[1:19:10] Maar het zal tijd kosten om dat weer naar het juiste niveau te brengen.

[1:19:14] En ik hoop daarin echt ook met de SGP te kunnen samenwerken om te zorgen dat de begroting van ontwikkelingssamenwerking verbeterd wordt.

[1:19:25] de volgende introducties van de heer Stoffer.

[1:19:27] Ja, dat is mijn laatste, voorzitter, dank.

[1:19:29] Nee, voorzitter, de heer Bamenga gaat ook eens terug naar de inhoud en dat snap ik en daar zit hij transparant over, maar ik zou zeggen luister nog eens terug naar de stemverklaring van jaar 21 vorige week bij de begroting.

[1:19:39] Die was klip en klaar.

[1:19:40] En als je dan een paar dagen later bij de BNO wordt genomen, ja dat geeft, dat hoort hij denk ik terug aan alle reacties van de heer Seder, van mevrouw Kreugen,

[1:19:49] van de heer Hogeveen en ook van mij, dat ik denk, als zo'n proces wordt ingestoken, dan denk je de volgende keer toch als die begrotingen komen van bepaalde wetten en er komt een dag of wat later iets wat je denkt, ja maar, dit is nu precies waar we...

[1:20:05] Onder die voorwaarden zeggen we van, dan willen we die begroting steunen, ja, en dan gebeurt er iets wat totaal die voorwaarden doorkruist.

[1:20:12] Ja, dit geeft vertrouwen dat dat komt te voet en gaat de paard.

[1:20:15] En als dit de reflectie blijft van de heer Meninga en de heer Paternotte, dan geef ik maar mee dat het voor de SGP echt heel niet vertrouwd voelt om nog te kijken en met een bepaalde welwillendheid naar begrotingen.

[1:20:27] En ik zou het toch vooral mee willen geven, of de heer Bamenga nog een reactie wil geven, dat moet hij zelf weten, maar ik geef die boodschap maar mee.

[1:20:33] Dit raakt echt wel de vertrouwensvraag, van wil je in de toekomst met elkaar, durf je het dan nog een keer aan, zeg maar.

[1:20:41] En denk er alstublieft over na.

[1:20:45] Dank u wel voor de vraag, of in ieder geval de suggestie die de heer Stoffer meegeeft.

[1:20:54] Ik wil alleen wel even duidelijk maken dat...

[1:20:59] Ik kijk, daar hoeft de heer Stoffer geen antwoord op te geven, maar volgens mij is het heel helder hoe wij staan in deze kwesties.

[1:21:09] En het kan op geen enkele manier een verrassing zijn geweest voor de heer Stoffer,

[1:21:15] dat wij graag meer willen investeren in ontwikkelingssamenwerking en dat we ook kritisch zijn en altijd zijn geweest ook in de bezuinigingen, maar ook in de begroting die wij nu hebben aangenomen zelfs.

[1:21:27] Dat we daar ook kritisch op zijn, dat wij ook graag willen dat die koppeling zo snel mogelijk als het kan hersteld wordt.

[1:21:32] Dat zijn allemaal dingen waar ik in ieder geval, mijn partij, heel transparant over is geweest.

[1:21:38] En voor een groot deel van dit hele verhaal staat u, als het goed is, op dezelfde manier in zoals wij daarin staan.

[1:21:45] En dan hoop ik in ieder geval met de heer Stoffer te kunnen blijven samenwerken hierin om te zorgen dat wij mooie dingen voor niet alleen Nederland, maar voor de hele wereld kunnen bereiken.

[1:21:56] Dank u wel.

[1:21:56] Ik beschrijf het voorzitterschap terug aan de heer Stoffer.

[1:21:59] Dank u wel.

[1:22:00] En dan heeft de heer Bamenga nog 17 seconden om zijn betoog af te ronden.

[1:22:09] Voorzitter, ik was al afgerond.

[1:22:11] Kijk, helder.

[1:22:12] Dat heeft u mooi binnen de tijd gedaan.

[1:22:14] En dan heeft mevrouw Dobbe de kans om nog twee vragen aan u te stellen.

[1:22:18] Dank u wel, voorzitter.

[1:22:20] Ik heb een vraag over de medische evacuaties en de brief die daarover gisteren is gekomen.

[1:22:23] Want we hebben best wel lang moeten wachten op die brief.

[1:22:25] Grote verwachtingen.

[1:22:26] Er is blijkbaar veel discussie over geweest, ook in het kabinet, om daar een antwoord op te formuleren.

[1:22:31] Maar dan lezen we eigenlijk dat het kabinet niks extra's gaat doen op dit moment, behalve dat er een uitspraak is om hier welwillend naar te kijken.

[1:22:39] Nu hebben wij samen opgetrokken eerder om te zorgen dat die medische evacuaties wel mogelijk worden.

[1:22:44] En we weten dat de situatie niet beter is geworden, maar slechter.

[1:22:47] En kunnen wij ook op de steun van D66 blijven regelen dat op het moment dat er geen ruimte is in de regio voor kinderen, op het moment dat het logistiek wel mogelijk is om ze te halen, ofwel uit de regio, bijvoorbeeld Egypte, of via de open grensovergangen, ja, dat D66 die steun blijft uitspreken om dat wel te doen waar dat kan.

[1:23:09] De heer Mamenga.

[1:23:09] Voorzitter, wij staan daar wel willend in.

[1:23:15] Nou, dan hebben we hiermee uw termijn afgerond en dan gaan we luisteren naar mevrouw Teunissen.

[1:23:21] Dank u wel, voorzitter.

[1:23:23] Voorzitter, de genocide tegen de Palestijnse bevolking gaat sluipenderwijs door.

[1:23:28] Sinds het zogenaamde staak dat vuren zijn er door Israël al meer dan 673 Palestijnse burgers vermoord in Gaza en alle grensovergangen met Gaza zijn op 28 februari gesloten door de Israëlische regering met slechts beperkte toegang voor humanitaire hulp via één gedeeltelijk geopende overgang.

[1:23:45] Als gevolg zijn er volgens de VN tussen 28 februari en 25 maart minder dan 60 vrachtwagens per dag Gaza binnengekomen. En volgens meerdere hulporganisaties zijn er minstens 500 humanitaire trucks per dag nodig.

[1:24:00] Volgens het internationale humanitaire recht is Israël verplicht om levensredden en hulp toe te laten.

[1:24:05] Maar in de praktijk zien we dus het tegenovergestelde.

[1:24:07] Structurele blokkades, ondercapaciteit en hulpverleners die onder extreme omstandigheden en verdachtmakingen door Israël

[1:24:14] hun werk moeten doen.

[1:24:16] Het gebied is volledig verwoest.

[1:24:19] Hulp is noodzakelijk en de Unra-gelden moeten dan ook zo snel mogelijk worden hersteld.

[1:24:24] In het gebied is Unra de belangrijkste organisatie, grootste VN-organisatie in het Midden-Oosten, die die hulp kan bieden.

[1:24:31] En er staat Nederland niets meer in de weg om die hulp dan ook te herstellen.

[1:24:35] Dus mijn vraag aan de minister is, waarom lijkt het nou toch dat hij terugtrekkende bewegingen maakt en dat we pas in de najaarsnood al die gelden kunnen?

[1:24:43] verwachten.

[1:24:44] Dus kan de minister dat toelichten en zijn er mogelijkheden om die steun nu in te zetten, want het is de levenslijn van de Palestijnen.

[1:24:52] Voorzitter, ook het geweld op de westelijke Jordaanoever gaat intussen door, ook in het zogenaamde E1-gebied, waardoor een Palestijnse staat feitelijk onmogelijk wordt gemaakt.

[1:25:02] En dan zien we ook nog Libanon.

[1:25:05] Sinds 2 maart zijn er meer dan 1200 mensen vermoord door de Israëlische aanvallen.

[1:25:09] Voor deze oorlog hadden naar schatting al 3 miljoen mensen in Libanon hulp nodig als gevolg van onder andere eerdere aanvallen van Israël en de gevolgen van de Syrische burgeroorlog.

[1:25:18] De Israëlische luchtaanvallen in Libanon zijn de afgelopen weken sterk geïntensiveerd, waar eerdere evacuatiebeveden beperkt bleven tot individuele gebouwen of enkele dorpen,

[1:25:27] worden nu mensen uit complete regio's gedwongen verplaatst, waaronder het volledige gebied ten zuiden van de Litani-rivier en delen van de zuidelijke voorsteden van Beirut.

[1:25:38] Human Rights Watch constateert dat Israël en Libanon dezelfde strategie van massale gedwongen ontheemding toepast als eerder in Gaza.

[1:25:46] Voorzitter, mijn vraag is aan de minister.

[1:25:50] In het coalitieakkoord staat dat het kabinet inzet op het internationaal recht bevorderen.

[1:25:57] We zien dat Israël keer op keer het internationaal recht met de voeten treedt.

[1:26:02] Dus mijn vraag is heel helder.

[1:26:03] Welke extra stappen gaat deze minister nu zetten tegen Israël om Israël te dwingen zich aan het internationaal recht te houden?

[1:26:11] We hebben de wetgeving rondom de boycott van

[1:26:15] producten uit illegale nederzettingen.

[1:26:17] Hoe staat het daar nu mee?

[1:26:19] En is de minister bereid om te kijken of we dat kunnen uitbreiden naar een volledige economische boycott?

[1:26:24] Want hoe gaan we dat handhaven voor dat ene specifieke gebied?

[1:26:28] Als we dat moeten overlaten aan de Israëlische regering, kan ik al vertellen dat dat niet per se goed zal gaan.

[1:26:34] Voorzitter, op het gebied van Libanon, wanneer komt het kabinet met een ondubbelzinnige veroordeling van deze oorlogsmisdaden?

[1:26:41] En belangrijker, welke concrete maatregelen gaat Nederland nemen om hier consequenties aan te verbinden?

[1:26:46] Kortom, hoeveel rode lijnen moet Israël nog overschrijden voordat wij echt actie gaan ondernemen?

[1:26:52] En is de minister bereid in dat licht ook te kijken naar het opschorten van het associatieverdrag met Israël en de EU?

[1:26:58] En welke stappen zet Nederland nu om dat mogelijk te maken?

[1:27:03] Tot slot, voorzitter.

[1:27:05] De brief, daar is het al een aantal keer over gegaan, over de evacuatie van kinderen naar Nederland.

[1:27:10] Daar heeft mevrouw Dobbe ook net een aantal vragen over gesteld.

[1:27:13] Dan staat het kabinet er welwillend tegenover.

[1:27:16] We hebben te maken met kinderen die in Egypte zitten, terwijl er hier ziekenhuizen zijn die allang hebben gezegd

[1:27:21] Wij kunnen die kinderen helpen, dat is problematische, complexe medische problemen zoals kanker.

[1:27:28] Die kinderen kunnen hier nu geholpen worden.

[1:27:30] Dus wat betekent welwillend tegenoverstaan?

[1:27:32] Is de minister bereid hier ook echt stappen op te zetten?

[1:27:35] Dank u.

[1:27:36] Dank u wel.

[1:27:37] En dan zou ik de heer Seder willen vragen of hij het voorzitterschap overneemt, zodat ik mijn termijn ook kan invullen.

[1:27:42] Dank u wel.

[1:27:42] Dat mag.

[1:27:43] Bij deze neem ik het voorzitterschap over en geef de heer Stoffer het woord.

[1:27:46] Dank u wel, voorzitter.

[1:27:48] Juist de armste landen wordt het hardst geraakt door de wereldwijde energiecrisis.

[1:27:52] En ze hebben geen alternatieven voor brandstof en kunstmes via de straat van Hormuz.

[1:27:56] De SGP roept het kabinet daarom op, haal ontwikkelingssamenwerking van de nul-lijn af en begin noodhulp.

[1:28:02] Goed dat het kabinet vasthoudt aan meerjarige ongeoormerkte financiering, zodat organisaties snel en flexibel kunnen reageren op acute noden.

[1:28:10] Kan de minister ook toezeggen dat hij de hernieuwde samenwerking met de Dutch Relief Alliance ook de gestegen kosten en inflatie meeneemt?

[1:28:17] Want met een gelijkblijvend budget worden anders minder mensen bereikt.

[1:28:22] Voorzitter, de situatie in Burkina Faso en elders in de Sahel is ernstig, met jihadistisch geweld, massale ontheemding en grote tekorten aan voedsel en drinkwater.

[1:28:31] Wat doet het kabinet om de humanitaire situatie te verlichten?

[1:28:34] En ziet de minister mogelijkheden om binnen Europees Verband samen te werken met andere landen in West-Afrika,

[1:28:40] op het gebied van contraterrorisme naast het recente partnerschap met Ghana.

[1:28:44] En staat het kabinet op het standpunt dat inzet van verkenningsdrones en vliegtuigen uitsluitend mogelijk is in democratische landen?

[1:28:51] Of is de minister van mening dat Europa hierin onder voorwaarden pragmatischer kan optreden, zoals de Verenigde Staten boven Mali?

[1:28:58] Voorzitter, in Oost-Congo heeft M23 met steun van Rwanda zijn positie uitgebreid en parallele machtsstructuren opgebouwd.

[1:29:06] Vrouwen worden op grote schaal verkracht, kinderen uitgebouwd en dorpen geplunderd.

[1:29:10] Door aanhoudende gevechten in Zuid-Kivu is de humanitaire situatie verder verslechterd en duizenden mensen zijn gevlucht naar Burundi.

[1:29:17] terwijl teruggekeerde vluchtelingen volledig afhankelijk zijn van noodhulp.

[1:29:22] Mijn vraag is, wat doet het kabinet voor deze mensen?

[1:29:25] De SGP roept het kabinet op om de Verenigde Staten diplomatiek bij de les te houden, want sancties op Rwanda sorteren effect.

[1:29:32] Daarnaast investeren in verwerkingscapaciteit van mineralen, zoals coltan, zodat het verdienmodel van gewapende milities wordt doorbroken.

[1:29:39] Deelt de minister de opvatting dat juist de lokale bevolking de vruchten moet plukken van de Lobito-corridor en is hij bereid zich in het kader van Global Gateway in te zetten voor versterking van infrastructuur en toegang tot basisvoorzieningen?

[1:29:54] Volgens de VN-cijfers is Zuid-Soedan het minst ontwikkelde land ter wereld.

[1:29:58] En tegelijk vangt het ruim 1 miljoen Soedanese vluchtelingen op, opvang in de regio dus.

[1:30:04] En juist daar wil het kabinet de ambassade sluiten, ondanks beloftes in het coalitieakkoord.

[1:30:09] Kan de minister vanuit zijn verantwoordelijkheid voor fragiele staten inhoudelijk onderbouwen waarom hij niet op dit besluit terugkomt?

[1:30:15] Want welk signaal geeft Nederland hiermee af?

[1:30:19] Voorzitter, tot slot het UNRWA.

[1:30:23] ...een brief die de minister heeft gestuurd naar de Kamer.

[1:30:27] Hij schrijft dat hij in lijn blijft met het amendement Stoffer Eerdmans... ...door ook andere VN-organisaties en de Rode Kruis en Halve Maanbeweging te financieren.

[1:30:36] Maar vanuit mijn optiek is dat op z'n minst...

[1:30:39] maar een halve waarheid.

[1:30:41] Als die redenering zou kloppen, als het amendement alleen om diversificatie van noodhulpkanalen had gevraagd, dan is dat zo.

[1:30:47] Maar het amendement van jaar 2021 en SGP vraagt juist om een afbouwpot voor UNDRA en om dat vast te leggen.

[1:30:54] En amendementen om dit terug te draaien, die zijn vorige week weggestemd.

[1:30:57] De minister handelt niet in lijn met de afspraken, maar doet het tegen overgestelde.

[1:31:01] Hij verhoogt de UNDRA-bijdrage van 11 naar 19 miljoen.

[1:31:06] Voor mijn beeld is minister Sjoerdsma iemand als een roker die door zijn arts noodgedwongen overstapt op nicotinepleisters en elke week een sigaret minder moet roken.

[1:31:14] Maar de kettingrokende minister is zo gehecht aan zijn gewoonte dat hij voor de zekerheid maar vast een paar extra sloffen inslaat.

[1:31:21] De minister maakt zichzelf wijs dat hij goed bezig is, zolang hij ook die pleisters maar gebruikt.

[1:31:26] Voorzitter, zo komen we nooit van Unruhe af en zo houdt het ook zijn ongezonde machtspositie.

[1:31:31] En het advies van de SGP aan het kabinet, wees nu verstandig en verspeel je goedwil als minderheidskabinet niet al tijdens je witte broodsweken.

[1:31:39] Trek samen op met kritische landen als Italië en Duitsland om alternatieve hulporganisaties op te schalen die het lijden in Gaza kunnen verlichten.

[1:31:48] Ik zeg erbij, het kan wel.

[1:31:50] Dank u wel.

[1:32:00] Sorry, voorzitter, ik bleef even stil bij de laatste woorden, maar ik geef het voorzitterschap terug aan de voorzitter.

[1:32:06] Dank u wel.

[1:32:07] Minister, hoe lang wilt u schorsen?

[1:32:09] Ja, voorzitter, zo kort als mogelijk, maar er zijn wel al vrije prepaletten aan vragen gesteld, dus als 20 minuten kan, zou dat mij helpen.

[1:32:17] Wij zorgen dat we hier vijf voor twaalf zitten en dan hopen we dat u er ook bent.

[1:32:19] We schorsen tot vijf voor twaalf.

[1:53:38] Goed, het is vijf voor twaalf.

[1:53:41] De minister heeft hard gewerkt.

[1:53:43] Ik denk vooral ook de mensen die hem ondersteunen.

[1:53:46] We hebben nog ruim een uur staan voor dit debat.

[1:53:48] Ik heb in de beschossing even overlegd met de commissie en er is wel behoefte aan om ook een tweede termijn te hebben.

[1:53:57] Dat gaan we allemaal niet redden in een uur en vijf minuten, met ook interrupties daarbij.

[1:54:00] Dus het voorstel is om volgende week donderdag, 9 april, te kijken of we daar in de ochtend een blok van twee uur kunnen reserveren.

[1:54:09] Daar staat een kennismaking van de commissie met de minister.

[1:54:12] Er staat al een uur voor, dat kunnen we wellicht wat oprekken.

[1:54:14] Er zit, zonder dat ik het hard kan toezeggen, enige ruimte.

[1:54:18] Kunnen jullie me instemmen dat we dat doen?

[1:54:20] Dan gaan we nu gewoon rustig van start.

[1:54:23] En dan ronden we het dan af.

[1:54:24] Mevrouw Dobbe.

[1:54:25] JOURNALISTE Dobbe Ja, als dan het uitgangspunt zou ik heel fijn vinden dat we inderdaad het afmaken van het debat, niet alleen de tweede termijn, want dat zou betekenen dat we de eerste termijn nu heel snel moeten doen.

[1:54:33] Volgens mij redden we dat ook niet in de uur.

[1:54:35] Nee, maar dank voor de opmerking, dat is ook de bedoeling, dat we gewoon rustig nu met elkaar beginnen en hebben twee uur om de boel echt goed af te maken.

[1:54:44] Ja?

[1:54:45] Goed, dan is het aan de minister om te beginnen met de beantwoording.

[1:54:48] En als u dat in blokjes zou doen, ik weet niet of u dat doet, maar dan geef ik de ruimte hoeveel interruptie je had een keer aan het eind van een blokje.

[1:54:56] Drie.

[1:54:58] Dat is goed, voorzitter.

[1:55:00] En als u dan mij toestaat, begin ik toch ook met een wat algemenere inleiding en zal ik dan de blokjes kenbaar maken, maar natuurlijk niet voordat ik uw Kamer heb bedankt voor de gestelde vragen.

[1:55:13] Wat ik wilde zeggen aan het begin zijn een aantal, denk ik, algemene noties.

[1:55:16] Misschien allereerst ook de context die onder andere door de voorzitter in zijn rol als SGP-woordvoerder is opgebracht, de context van de sluiting van de straat van Hormoes.

[1:55:28] De gevolgen die dat met zich meebrengt, die zijn, als we het hebben over het onderwerp van het debat waar we het vandaag over hebben, die zijn enorm.

[1:55:37] Het feit dat daar geen kunstmes doorheen kan, betekent bij ons dat de prijzen stijgen, maar dat elders de voedselproductie in groot gevaar komt.

[1:55:47] Dit zijn echt cruciale maanden voor die productie.

[1:55:50] En het betekent ook dat de directe gevolgen van die sluiting, die voelen we nu wellicht een klein beetje nog.

[1:55:58] En een klein beetje wil ik niet bagatelliseren hoe erg we het voelen, maar ik bedoel daarmee vooral te zeggen hoe zeer we de gevolgen nog later dit jaar zullen voelen.

[1:56:07] Dat is een enorme uitdaging en dat gaat ook voor dit kabinet, maar voor een heel groot aantal landen in de wereld een uitdaging zijn, waar we, moet ik ook eerlijk zeggen, slechts een begin van een antwoord op hebben.

[1:56:19] Het gisteren vrijgemaakte geld, de 6 miljoen euro voor de ICRC in Libanon,

[1:56:26] Het is omvangrijk, het is veel geld, ik zeg het meteen, maar tegelijkertijd is het, gelet op de omvang van de crisis, echt een druppel op de groeiende plaat.

[1:56:37] Dat is één.

[1:56:38] Twee, wat ik hartverwarmend vond zelf was, en die brede steun proefde ik ook in dit debat overigens, voor de steun die er in de Nederlandse samenleving is

[1:56:52] humanitaire hulp voor noodhulp.

[1:56:54] Ik was bij de campagne van Wildchild in Utrecht, Radio Veronica, en als ik daar hoorde hoeveel mensen liedjes aan vroegen, hoe betrokken zij waren, hoeveel steun daar was, dan vond ik dat hartverwarmte en ook spreken voor de solidariteit die in Nederland heerst.

[1:57:12] Dat geeft mij hoop.

[1:57:15] Dat is twee.

[1:57:16] Misschien drie.

[1:57:18] De organisaties die noodhulp verlenen,

[1:57:22] Ik heb op mijn tweede dag gesproken met een aantal Nederlandse noodhulporganisaties die in Gaza actief zijn.

[1:57:33] Ik heb uitgebreid met het ICRC gesproken, ik heb in New York met VN-organisaties gesproken, gisteren nog met de DRA, wat echt een wereldcoalitie is.

[1:57:43] Ik kan alleen maar onder de indruk zijn van wat zij in deze tijden voor elkaar krijgen, maar ik kan ook alleen maar met afschuw kijken naar wat hen en hun

[1:57:53] medewerkers overkomt deze dagen.

[1:57:56] Hoezeer zij onder doelbewust vuur liggen, niet meer van militaire groeperingen, paramilitaire groeperingen, terroristische groeperingen, criminele bendes, maar ook echt van staten.

[1:58:08] En dat is, als ik dat afzet tegen mijn eigen ervaringen toen ik als diplomaat bij buitenlandse zaken begon, ook toen in Soudan, Afghanistan, was er het sentiment en het gevoel

[1:58:22] Bij deze mensen, bij deze helden zou ik eigenlijk willen zeggen dat ze wisten waar ze aan begonnen en dat er een risico was.

[1:58:27] Maar dat risico is echt fundamenteel veranderd.

[1:58:30] Echt fundamenteel veranderd en dat is onacceptabel.

[1:58:32] Daarover overens later meer, maar gewoon alleen hebben we de cijfers en ik wil dat toch ook hier noemen in dit debat.

[1:58:38] Vorig jaar 341 hulpverleners om het leven tijdens hun werk.

[1:58:43] 341.

[1:58:44] En dat zijn er echt 341 teveel.

[1:58:47] En ik sprak daar ook over met Tom Flescher, de VN-coördinator.

[1:58:51] Ik sprak daar ook over met Labib, de Eurocommissaris Noodhulp en uiteraard ook de president van het ICRC.

[1:58:59] Onacceptabel.

[1:59:00] Het laatste wat ik misschien zou willen zeggen voordat ik aan de blokjes toekom, is uw Kamer heeft gevraagd en een groot deel van uw Kamer heeft een stembusakkoord getekend voor de verkiezingen.

[1:59:14] En ik heb dat ook gezegd bij de presentatie van het AIV-rapport.

[1:59:16] Aan de ene kant vind ik dat

[1:59:18] is dat eigenlijk hartverwarmend om die eenheid te zien.

[1:59:21] Aan de andere kant ook megazorgwekkend dat er zo'n stembusakkoord op dit onderwerp nodig is.

[1:59:25] Je zou dat niet willen zien.

[1:59:28] Maar het is wel heel goed dat het er is, want het heeft ook geleid tot een, wat mij betreft, echt uitstekend advies van de AIV.

[1:59:33] Ik kom daar later...

[1:59:34] Er zijn ook een aantal vragen over gesteld, onder andere door mevrouw Dobbe.

[1:59:38] Ik kom daar later op terug, maar dat advies is echt uitstekend.

[1:59:41] En we hebben ook...

[1:59:44] De afdeling binnen het ministerie heeft echt ontzettend z'n best gedaan, ook voor dit debat, die kabinetsreactie te sturen.

[1:59:52] De kern, denk ik, die vandaag voor ligt...

[1:59:55] Er zijn ook wat politiekere debatten, daar zal ik uiteraard ook op reageren, maar toch, de kern die voor ligt, is, denk ik, een vraag die de premier van Canada, Carney, echt opwierp.

[2:00:04] En die zei, hoe komt de wereld eruit te zien als we zwijgzaam accepteren

[2:00:08] ...dat afspraken en basisbeginselen van de medemenselijkheid verloren gaan.

[2:00:12] Dat is toch echt de kern van dit debat uiteindelijk.

[2:00:14] En ik herhaal die vraag omdat we deze afspraken... ...dat we daarvan moeten staan en dat we daar alles wat we kunnen doen... ...diplomatiek, financieel, politiek, ook moeten doen.

[2:00:25] Richting de Kamerleden, ik realiseer me dat wij voor het debat en ook vlak voor het debat een enorme hoeveelheid brieven naar u hebben gestuurd.

[2:00:33] Daar wil ik twee dingen over zeggen.

[2:00:34] Allereerst excuses dat die brieven zo laat waren, maar ik vraag ook enige kolansen, gelet op de enorme hoeveelheid aanvragen die er waren.

[2:00:42] Er is echt keihard gewerkt door mijn ambtenaar om ervoor te zorgen dat alles wat u wilde hebben er ook is.

[2:00:48] En alles wat niet naar uw zin is, dat is volledig aan mij te wijten.

[2:00:52] Dan de blokjes.

[2:00:54] Ik wilde...

[2:00:56] Nee?

[2:00:57] Oké.

[2:00:59] Ik wilde beginnen met de situatie in het Midden-Oosten Libanon.

[2:01:03] Ik moet even goed kijken, hoor.

[2:01:05] Daar zit ook het... Even kijken.

[2:01:09] Er zit ook het AIV-advies in.

[2:01:11] Dan gaan we naar Sudan.

[2:01:12] Dan gaan we... Gaza, UNRWA, medische evacuatie is één ding.

[2:01:18] overig, en dat is niet vervelend bedoeld, maar dat zijn echt een hele hoeveelheid aan verschillende, wat kleinere vragen of wat grotere vragen, maar die niet toevallig in één blokje passen.

[2:01:30] Helder.

[2:01:31] Dank.

[2:01:32] Even voor de mensen die later binnengekomen zijn.

[2:01:34] De minister heeft zojuist een algemene inleiding gehouden.

[2:01:36] We hebben met elkaar afgesproken dat we de drie interrupties gewoon in leven houden.

[2:01:41] We krijgen het vandaag niet rond voor één uur, dus we doen een poging om volgende week donderdagochtend

[2:01:46] twee uur in te plannen om het debat af te ronden.

[2:01:48] Zowel, als het nodig is, deze termijn en dan ook de tweede termijn waar vrij breed behoefte aan was.

[2:01:56] Ik kijk even rond of op de inleiding al een interruptie is.

[2:01:59] Die is er van de heer Van Balen.

[2:02:00] Niet zozeer een interruptie op de inleiding.

[2:02:03] Dan wel een vraag hoe we het dan gaan aanpakken met de interrupties nu.

[2:02:06] Of had ik dat gemist?

[2:02:08] Dat blijft gewoon drie.

[2:02:09] Daar zullen we ons best moeten doen om, denk ik, rond te krijgen.

[2:02:14] Geen interrupties verder.

[2:02:16] Minister, dan kunnen we aan uw eerste blokje beginnen.

[2:02:18] Voorzitter, dank.

[2:02:19] Nog een keer voor de duidelijkheid.

[2:02:20] In dat eerste blokje doen we het Midden-Oosten Libanon en we doen het AIV-advies.

[2:02:27] Met betrekking tot Libanon hebben enkele van uw leden, en ik denk zeer terecht, aandacht gevraagd voor de ontzettend zorgwekkende situatie die zich daar aan het ontvouwen is.

[2:02:37] Een land dat...

[2:02:38] Toch al een enorme hoeveelheid Syrische vluchting heeft opgenomen.

[2:02:42] Een land dat zich ontzettend solidair heeft verklaard met de ellende in de regio's, die zich nu geconfronteerd met, ik denk, bijna een miljoen of misschien al meer dan een miljoen ontheemden in eigen land.

[2:02:54] Libanese die vanuit het zuiden naar het noorden moeten vluchten.

[2:02:57] En daar is geen capaciteit voor.

[2:02:58] Ik noemde dat net ook al.

[2:03:00] dat daar de Nederlandse bijdrage via het DRA 3 miljoen, via het ICRC 3 miljoen is opgehoogd.

[2:03:09] Ik noemde ook de omvang van deze crisis, dat die breder is dan alleen Libanon.

[2:03:13] Maar ik wil wel zeggen dat het werk wat onze organisaties daar doen, daar ben ik echt van onder de indruk en ook van de indruk van de snelheid waarmee zij dit hier kunnen oppakken.

[2:03:24] De heer Seder vroeg mij in deze context om te kijken naar de wereldwijde economische gevolgen van de oorlog en de energiecrisis en ook extra steun te bieden aan kwetsbare groepen, bijvoorbeeld in vluchtelingkampen die afhankelijk zijn van dieselaggregaten.

[2:03:40] Ik hoop ook dat het evident is dat ik die zorg deel.

[2:03:45] Ontzettend belangrijk, denk ik, dat we daar aandacht voor hebben, want die geweldsescalatie in het Midden-Oosten heeft enorme indirecte effecten voor humanitaire nood- en hulpoperaties wereldwijd.

[2:03:56] De stijging van voedsel- en brandstofprijzen is daar één van.

[2:04:00] Logistieke uitdagingen is twee.

[2:04:03] En dan heb je ook nog de groeiende beperkingen op het gebied van toegang, dat is drie.

[2:04:07] Dus ik zei het net ook, gezien die buitengewone situatie hebben we besloten zes miljoen extra vrij te maken.

[2:04:13] En omdat wij zo flexibel financieren, de heer Stoffer vroeg daar ook naar, of die prees in ieder geval, dat systeem, kunnen ook andere organisaties die wij nu niet direct wat extra geld geven, wel flexibel inspelen op de noden die ook door de heer Seder zijn genoemd.

[2:04:31] De heer Bamenga vroeg, en dat denk ik zeer terecht, aandacht voor de 50 hulpverleners die zijn omgekomen in Libanon.

[2:04:40] En laat ik heel helder zijn, ik maak me ontzettend grote zorgen over de aanvallen op deze hulpverleners, op medische faciliteiten in Libanon en uiteraard ook op de VN-missie daar, op UNIFIL.

[2:04:54] Hulpverleners moeten altijd veilig hun werk kunnen doen, waar ook ter wereld.

[2:05:00] En we zullen een aantal dingen doen.

[2:05:02] Ik heb mij van de week ook uitgesproken over één van deze aanvallen.

[2:05:06] Dat betrof WHO, Wereld Gezondheidsorganisatie, medewerkers.

[2:05:10] Wij zullen uiteraard de Libanese autoriteiten aanmoedigen eigen onderzoek te doen, dat is cruciaal, maar ook de stevige verwachting uitspreken dat Israël ofwel medewerking verleent aan zulke onderzoek ofwel parallel eigen onderzoek gaat verrichten.

[2:05:27] De Nederlandse ambassade in Behoed is voortdurend in contact met de autoriteiten en de Nederlandse ambassade in Tel Aviv zal ook bij de Israëlische autoriteiten aandringen op medewerking.

[2:05:36] Ik zal het in mijn eigen contacten ook doen.

[2:05:40] De heer Van Baarle, die zegt, is de minister van Orde dat sancties moeten volgen naar aanleiding van de misdaden van Israël en Libanon.

[2:05:50] Twee dingen misschien daarover.

[2:05:52] Eén is dat duidelijk is dat militair optreden alleen binnen de kaders van het internationaal recht mag plaatsvinden en dat hier een diplomatieke oplossing noodzakelijk is.

[2:06:03] Daar spreekt het kabinet Israël ook op aan.

[2:06:05] Even voor uw beeld, vanochtend nog de minister-president met de Israëlische president Herzog gisteren een ondertekening vanuit de Nederlandse zijde voor

[2:06:17] Een wat meer internationaal statement waarin ook echt heel duidelijk werd gemaakt hoe Nederland, maar ook hoe andere landen aankijken tegen de voorgenomen annexatie, zoals uitgesproken de Israëlische ministers.

[2:06:28] Die is onacceptabel.

[2:06:30] Dan een vraag van mevrouw Kreuger, de heer Bamenga.

[2:06:37] Die je ziet hier overigens ook deels op.

[2:06:40] Het is eigenlijk een soortgelijke vraag waarbij ik zou willen onderstrepen dat, misschien nog een keer willen onderstrepen, ik denk dat dat van belang is omdat het in essentie dezelfde vraag is, dat echt de opmerkingen over legitieme veiligheidszorgen is één ding.

[2:06:58] Maar zodra het gaat over annexatie, bezetting, dan wil ik hier echt benadrukken, zoals ook in het statement is neergezet door de minister van Buitenlandse Zaken, dat respect voor de soevereiniteit en territoriale integriteit van Libanon essentieel en ondeelbaar is wat betreft dit kabinet.

[2:07:16] En ik zeg het nog een keer, die boodschap is vanochtend ook door de minister-president overgebracht.

[2:07:21] De heer Seder vroeg daar nog de Nederlandse inzet om de Libanese regering te ondersteunen bij het ontwapenen van Hezbollah.

[2:07:28] Evident is dat de aanvallen van Hezbollah richting Israël per direct moeten stoppen.

[2:07:33] Dat de organisatie haar wapens dient in te leveren.

[2:07:37] Die boodschap heeft Nederland ook herhaald in een gezamenlijke verklaring met...

[2:07:44] Ik kijk ook even naar rechts Frankrijk, Italië en dan vergat ik er nog één.

[2:07:46] Verenigd Koninkrijk, denk ik.

[2:07:49] Frankrijk, Italië, Verenigd Koninkrijk.

[2:07:51] En wij hebben ook natuurlijk onze steun uitgesproken aan Libanon om dat kracht bij te zetten, om hen verder daarin bij te staan.

[2:08:00] Wij dragen er ook aan bij.

[2:08:01] Wij ondersteunen ook de Libanese regering en de Libanese strijdkrachten bij dat traject.

[2:08:06] We steunen de versterking van de Libanese armed forces al enkele jaren via de capaciteitsopbouw, via bijvoorbeeld civiele militaire samenwerking.

[2:08:14] Dat... Ja, de heer Seder.

[2:08:18] U was denk ik nog niet binnen, maar we doen interrupties aan het eind van het blokje.

[2:08:22] Dan heeft de heer Seder, denk ik, massel, want binnen het blokje ben ik nu aan het eind van Libanon en ga ik naar het AFV-advies.

[2:08:28] Ik wil niet het voorzettschap van de heer Stoffer overnemen, uiteraard.

[2:08:31] Nou, het doet u nu wel een klein beetje, maar we zijn wel willend vanochtend, dus de heer Seder gaat u gaan.

[2:08:37] Ja, voorzitter, op dit punt...

[2:08:39] Want de situatie in Libanon is ernstig en die verslechtert, ook door de aankondigingen vanuit Israël.

[2:08:46] Ik heb hier eerder een motie op ingediend om de resolutie, om het mandaat van de VN opnieuw te versterken.

[2:08:51] De heer Klaver heeft dat denk ik ook een paar weken opnieuw gedaan.

[2:08:54] Het probleem is wel dat als die resolutie niet wordt uitgevoerd, dat wil zeggen de ontwapening vanuit de Eend van Hezbollah,

[2:09:01] dat de redenatie vanuit Israël is dat zij, als niemand het doet, zelf de stappen moeten zetten om Hesbollah te ontwapenen, omdat anders het noorden van het land niet bewoonbaar is.

[2:09:14] Dus dat grijpt wel in op elkaar.

[2:09:17] omdat ik hoop dat we kunnen deescaleren.

[2:09:20] Ziet de minister behalve zorgen uitspreken meer mogelijkheden om die resolutie ook effectief te laten gelden dan wel steun of capaciteit vanuit de VN om de taak te vervullen die we al jaren geleden met elkaar hebben besloten?

[2:09:36] Of zegt de minister dat kan ik eigenlijk niet doen

[2:09:39] En dan roept het ook de vraag op wat Israel dan wel zou moeten doen, aangezien Hezbollah wel degelijk aanvallen, in ieder geval in het noorden van het gebied, moet incasseren en daar ook een verantwoordelijkheid naar eigen bewoners heeft.

[2:09:52] De minister.

[2:09:53] Ja, een begrijpelijke vraag van de heer Seder.

[2:09:56] Laat ik hem opdelen in een aantal zaken.

[2:09:58] Allereerst...

[2:10:00] ...dat inderdaad die aanvallen vanuit Hezbollah op Noord-Israël onacceptabel zijn.

[2:10:03] Dat is evident, dat is duidelijk.

[2:10:05] Die moeten stoppen.

[2:10:07] Tweede, de heer Seder heeft het over het mandaat van Univil... ...en het belang dat dat ook leidt tot ontwapening.

[2:10:17] Kijk, ik denk dat de route die... En dat steunen wij uiteraard.

[2:10:20] Ik denk dat een van de belangrijkste routes die Nederland daar kiest, is dat wij ook de Libanese militaire... de Libanese leger willen ondersteunen bij hun taak hier.

[2:10:32] Uiteindelijk zullen zij...

[2:10:34] zelf verantwoordelijk moeten zijn voor de eigen veiligheid.

[2:10:38] Dus het liefst... Kijk, we weten allemaal hoelang die VN-missie daar zit.

[2:10:41] We weten ook dat die VN-missie daar niet zomaar weg zal zijn, maar uiteindelijk is het van cruciaal belang dat de Libanese strijdkrachten dat zelf doen.

[2:10:48] En daar zitten wij ook zeer op in, via civiel-militaire samenwerking, via training op grensgebraking, maar ook op het gebied van ontmijning.

[2:10:57] GESPREKSLEIDER.

[2:10:57] Dank u wel.

[2:10:58] Dan heeft de heer Steutler ook een interruptie.

[2:11:00] Ik kan de minister toegeven dat de internationale gemeenschappen, en in het bijzonder de Verenigde Naties, hebben gefaald richting de hele regio en richting Israël in het bijzonder.

[2:11:13] De UNIFIL-missie in het zuiden van Libanon, de zogeheten blauwe zone,

[2:11:18] Die was natuurlijk zonder geweldsmandaat.

[2:11:22] En daardoor kon Hezbollah, die wel gewoon wapens in bezit had, zich daar nestelen en van daaruit raketten afvuren op Israël.

[2:11:31] Dus wil de minister dat gewoon erkennen?

[2:11:34] Kan de minister dat erkennen, dat de internationale gemeenschap met dat mandaat voor Univeil gewoon heeft gefaald en dat daar dus andere maatregelen noodzakelijk zijn om die terreur in die regio terug te dringen?

[2:11:44] De minister.

[2:11:45] Ja, voorzitter, ik aansl heel erg, moet ik wel eerlijk zeggen, om Univelt te gaan recenseren, net nadat zij medewerkers hebben verloren als gevolg van aanvallen.

[2:11:55] Univelt doet echt wat het kan op dit moment, onder ontzettend moeilijke omstandigheden, onder hele grote druk.

[2:12:07] Het is evident dat het Libanon zelf

[2:12:12] Maar ook Univel, tot nu toe onvoldoende is gelukt om ervoor te zorgen dat er geen aanvallen zijn vanuit Libanon naar Israël.

[2:12:22] Tegelijkertijd moeten we ook kijken naar de huidige situatie en dan moeten we ook niet vergeten...

[2:12:31] Iemand zijn kookwekker gaat af.

[2:12:35] Haal het van het vuur, zou ik zeggen.

[2:12:38] Maar moeten we ook niet vergeten...

[2:12:39] Dat ziet de heer Steutelaar denk ik ook, dat er ook grote zorgen zijn over wat er nu in Zuid-Libanon gebeurt en waar deescalatie en diplomatie ook van groot belang is.

[2:12:50] Ik denk dat dat ook een van de belangrijkste rollen is die Nederland en de Europese Unie hier kunnen spelen om ervoor te zorgen dat die gewelddadigheden stoppen, dat aanvallen op hulpverleners, aanvallen op de VN stopt,

[2:13:01] en dat Hezbollah ontwapend wordt.

[2:13:03] En dat we daar nog ver van weg zijn, dat is denk ik evident.

[2:13:05] Daar is geen enkele twijfel over.

[2:13:09] Maar we moeten dat wel in die balans blijven bezien.

[2:13:13] Ik hoop niet, voorzitter, dat dit mij een interruptie kost.

[2:13:15] Ik wil één ding rechtzetten.

[2:13:16] Ik heb niet Univil bekritiseerd.

[2:13:17] Ik heb het mandaat bekritiseerd.

[2:13:19] De internationale gemeenschap heeft daar niet het juiste mandaat gegeven.

[2:13:26] Ik kijk even rond.

[2:13:27] Mevrouw Teunissen.

[2:13:29] Ja, voorzitter, even met betrekking tot de acties die Nederland al wil ondernemen tegen wat er met hulpverleners is gebeurd in Libanon.

[2:13:37] Dan hoor ik de minister zeggen, ja, we verwachten van Israël dat ze daar onderzoek naar gaan doen.

[2:13:42] Dat is hoe ik dat heb geïnterpreteerd.

[2:13:45] Dat is zijn antwoord.

[2:13:46] Ja, voorzitter, we hebben eerder natuurlijk gezien in Gaza dat Israël geen bewijzen aanlevert als het gaat om aanvallen tegen hulpverleners.

[2:13:55] Dat Israël ook informatie juist verdoezelt in plaats van informatie geeft.

[2:14:01] Dus mijn vraag is, waar baseert de minister op dat dit dan een goede actie is?

[2:14:05] En zou Nederland niet veel beter internationaal onafhankelijk onderzoek, zoals van de VN,

[2:14:11] internationale strafhof.

[2:14:13] Zou Nederland dat niet veel meer moeten faciliteren dan nu in te zetten op dat Israël zelf onderzoek gaat doen?

[2:14:19] De minister.

[2:14:20] Ja, voorzitter, dank eigenlijk voor deze vraag omdat het mij de gelegenheid geeft om nog het een en ander toe te voegen wellicht aan wat ik net zei.

[2:14:29] Er zijn denk ik een aantal sporen hier die we aflopen en waarvan ik wel met mevrouw Teunissen deel dat het even de vraag is of dat

[2:14:40] meteen of op langere termijn heel veel oplevert, maar die we toch moeten aflopen.

[2:14:45] Het eerste is in ieder geval, het begint ook bij ons uitspreken, hetgeen ik ook heb gedaan bijvoorbeeld bij de aanval op de wereldgezondheidsorganisaties.

[2:14:54] Twee, het blijft van belang, nationaal onderzoek.

[2:14:59] En dat ligt, en ik weet dat dat frustrerend is, het ligt in eerste instantie bij Libanon, het ligt in tweede instantie bij Israël en daar zijn we, denk ik, als Nederland, en ik begrijp ook hier de frustratie, maar we zijn er ontzettend vasthoudend in.

[2:15:12] Drie, en daar heeft mevrouw Teunissen denk ik gelijk, daar waar nationaal onderzoek

[2:15:18] te laat komt, niet komt, faalt, in de ogen van internationale organisaties.

[2:15:28] Daar steunen wij natuurlijk best een groot aantal clubs die internationaal onafhankelijk onderzoek doen met financiële contributies en die kijken hier ook zeer serieus naar.

[2:15:38] Die zijn ook al in het land aanwezig.

[2:15:41] Dank u wel.

[2:15:42] Ik kijk even rond.

[2:15:43] Verder geen... Ja, mevrouw Van Ark.

[2:15:47] Ja, dank u wel.

[2:15:48] De minister geeft aan dat Libanon en Israël zelf onderzoek moeten doen.

[2:15:54] Daarbij heb ik een vraag over het onderzoek wat Israël gedaan heeft als het gaat om het onderzoek waarbij vijftien hulpverleners van het Rode Kruis, van de Palestijnse Rode Halve Maan zijn omgekomen.

[2:16:09] Dat onderzoek dat door Israël is gedaan is niet openbaar gemaakt.

[2:16:13] Ook het Rode Kruis roept daarom op

[2:16:15] om onafhankelijk internationaal onderzoek te doen.

[2:16:17] Dus ik denk van, we moeten daar ook wel, denk ik, realistisch in zijn.

[2:16:20] We kunnen Israël onderzoek laten doen of een ander land onderzoek laten doen, maar als dat niet openbaar wordt gemaakt, ja, wat is dan zo'n onderzoek waard?

[2:16:27] Dus laten we daar ook vooral realistisch in zijn.

[2:16:31] De minister.

[2:16:32] Ja, voorzitter.

[2:16:32] Ik heb mevrouw van Ark hier goed gehoord.

[2:16:35] Ik kom ook nog terug op de vragen die zien op het specifieke onderzoek als het gaat om de verschrikkelijke aanval op hulpverleners in Gaza.

[2:16:46] Op dit punt, en ik hoop dat u dat net ook mocht horen in mijn antwoord, ik proef de frustraties hier van de Kamer met dit soort onderzoeken en ik heb ook de aansprong gehoord om daar waar dit kan en nodig is, om het ook internationaal te doen.

[2:17:02] En dat zal ik ook doen.

[2:17:03] Dat zal ik best doen.

[2:17:05] Absoluut.

[2:17:06] Dank u wel.

[2:17:07] Mevrouw Dobbe.

[2:17:09] Ja, dank u wel.

[2:17:10] Ik wilde toch even opdoorvragen wat de minister nu precies bedoelt, want we hebben inderdaad ook dat rapport van de ANWB-CVV gezien en wat ook belangrijk is, er zijn verschillende dingen die we kunnen doen om geweld tegen hulpverleners te voorkomen, maar dat het belangrijk is dat we altijd vragen om ook onafhankelijk onderzoek.

[2:17:24] En als deze minister wil aflopen dat eerst Libanon, maar ook Israël hier onderzoek naar doet, met ervaringen die we ook kennen, met dit onderzoek wat ze ook hebben gedaan naar wat mevrouw Van Ark net noemde,

[2:17:35] dan gaat dat een tijd duren.

[2:17:37] Maar de minister zegt, wij steunen ook andere organisaties die onderzoek doen, die zijn ook in het land aanwezig.

[2:17:41] Maar doen die andere organisaties die onafhankelijk onderzoek doen en die al aanwezig zijn in het land, dan nu ook onderzoek hiernaar?

[2:17:50] Verzamelen zij bewijs?

[2:17:52] Zijn zij daar nu mee bezig?

[2:17:53] Want anders dan, als zij een jaar moeten wachten, is al het bewijs weg.

[2:17:56] Deze vraag snap ik ook heel goed en is ook een belangrijke vraag.

[2:18:00] In Libanon is bijvoorbeeld aanwezig de VN-hoogcommissaris voor de Mensenrechten, die al in het land aanwezig was, die de situatie monitoort, maar die zich ook onder andere richt op het rapporteren over mensenrechtenschendingen die nu plaatsvinden in het conflict.

[2:18:11] Dus het antwoord daarop is ja.

[2:18:16] Wil u een tweede interruptie plaatsen, mevrouw Robben?

[2:18:20] Nee?

[2:18:20] Goed.

[2:18:23] Dat is aan de minister, die gaat over de antwoorden uiteraard.

[2:18:26] Ik denk dat u verder kunt met de AIV, minister.

[2:18:31] Dank.

[2:18:32] Ik heb iets gezegd over de AIV.

[2:18:35] Staat u mij toe om daar nog een paar dingen op te zeggen voordat ik de vragen beantwoord?

[2:18:40] Ik heb al gezegd dat ik dit een ontzettend belangrijk rapport vind, omdat, en meerdere van uw leden hebben daar ook over gesproken, in het rapport wordt gesproken over, het is een wat vaag begrip, normerosie.

[2:18:52] Als je dat zo leest, dan klinkt het nog best huiselijk.

[2:18:55] Maar waar het in de werkelijkheid over gaat, is dat eigenlijk er een gerichte aanval plaatsvindt tegen hulpverleners wereldwijd.

[2:19:02] En dat straffeloosheid de norm dreigt te worden.

[2:19:05] En dat is precies de verkeerde soort norm.

[2:19:08] Dus toch nog een keer benadrukken dat het kabinet vierkant achter deze hulpverleners staat, voor het internationaal rechtsstaat, en dat wij bereid zijn om de instrumenten te gebruiken die we tot onze beschikking hebben om dit te versterken.

[2:19:22] En een paar dingen misschien die we daar gaan doen, die ook uit het rapport komen.

[2:19:31] We willen natuurlijk organisaties versterken die zorg dragen voor bewijsvoering, maar we willen er ook voor zorgen dat die mensen die echt iets op hun kerfstok hebben, maar waar van nationale rechters weinig te verwachten valt, dat die niet hun gerechtigde straf helemaal ontlopen.

[2:19:47] En vanuit dat opzicht willen we ook echt kijken naar gerichte, persoonsgerichte sancties.

[2:19:52] We gebruiken natuurlijk de Mensenrechtenraad om aandacht te blijven vestigen op het geweld tegen hulpverleners.

[2:19:59] We blijven ook investeren in de Mensenrechtenpeilen van de VN, maar we stimuleren ook dat meer landen zich aansluiten bij het gedrag van Ljubljana, om ook echt te werken aan het opsporen en vervolgen van deze mensen.

[2:20:09] Op praktisch niveau, misschien... Kijk, dit gaat over de oorzaken.

[2:20:13] We hebben ook te maken met de gevolgen.

[2:20:14] En zolang de oorzaken niet zijn weggenomen, moeten we ook kijken naar de gevolgen.

[2:20:18] Kijken we naar humanitaire diplomatie,

[2:20:22] We zullen daar veel proberen te doen, zeg ik tegen uw Kamer, maar we kunnen niet alles altijd overal en ook publiek doen.

[2:20:28] Dus daar zullen we een beetje in moeten kiezen wat op welk moment handig is, om er ook voor te zorgen dat we niet onverhoeds humanitaire toegang blokkeren door onze uitspraken.

[2:20:37] Maar het openen van grenzen, het verkrijgen van visa, veilige hulpcorridors, flexibelere financiering, ondersteuning van veiligheidsvoorzieningen, risicodelingen, mentale en psychosociale steun, dat is waar wij in ieder geval de komende tijd zeer nadrukkelijk naar zullen kijken.

[2:20:56] Ik denk dat ik het duidelijk gelet op de tijd, om ervoor te zorgen dat ik al die vragen kan beantwoorden, even bij laat.

[2:21:00] Kom ik bij uw vragen van het CDA, van mevrouw Van Ark.

[2:21:06] Die vroeg hoe wij ervoor zorgen dat de bescherming van hulpverleners niet alleen een diplomatiek thema blijft, maar ook zichtbaar terugkomt in de financiering, risicodeling en steun aan de lokale partners.

[2:21:18] Kijk, ik denk dat... Hier geldt dat...

[2:21:21] tegenwoordig, en dat is een treurige constatering, maar dat veiligheid geen sluitstuk meer kan zijn op de begroting van humanitaire hulporganisaties.

[2:21:28] En dat bijvoorbeeld investeringen in scherfvesten, in verzekeringen, ja, dat is geen overheid, dat zijn geen indirecte kosten.

[2:21:37] Ze zijn gewoon randvoorwaardelijk geworden voor de hulpverlening.

[2:21:39] Dus wij blijven investeren in die, en gaan meer investeren overigens, in die informatievoorziening

[2:21:45] en in die veiligheidstrainingen.

[2:21:48] We gaan ook bijdragen aan het EU Protect Aid Workers programma.

[2:21:52] Dat voorziet in financiële en juridische ondersteuning voor hulpverleners of in heel treurige gevallen de ondersteuning van hun nabestaanden als ze slachtoffer zijn geworden van geweld.

[2:22:05] De heer Seder, maar ook anderen, vroegen en net ook nog vroeg mevrouw Van Ark vroegen naar in hoeverre de minister bereid is zich in te zetten voor het onderzoek

[2:22:15] Na de dood van 15 hulpverleners in Gaza.

[2:22:18] En laat ik allereerst toch nog een keer zeggen wat een verschrikkelijk, verschrikkelijk moment dat was.

[2:22:26] Een ongelofelijk dieptepunt.

[2:22:28] En er moet, en zo heb ik uw Kamer ook gehoord, er moet altijd gedegen, transparant en onafhankelijk onderzoek plaatsvinden naar misdrijven.

[2:22:36] En zeker ook naar deze aanval.

[2:22:39] Tijdens eerdere debatten is er verwezen ook naar het Nationale Israëlische Onderzoek en de laatste informatie zegt mij dat dat onderzoek nu bij de militaire aanklagen ligt voor de opvolging.

[2:22:52] Het blijft dus ook belangrijk dat we die, dat we ook lopende onderzoeken via internationale mechanismes, waaronder onderzoek van het Strafhof, waaronder onderzoek van de Commission of Enquiry, dat die door blijven gaan.

[2:23:06] En dat we blijven aandringen op dat israelische onderzoek, maar ook die internationale onderzoeken, gevolgen hebben voor diegenen die hierbij betrokken zijn geweest.

[2:23:23] De vraag van denk, of we van mening zijn dat als het gaat over gepleegde misdaden er ook sancties moeten volgen.

[2:23:31] En ik denk dat dat een zeer terechte vraag is die, ook als ik kijk naar de aanbeveling van de AIV en de CAVV, zij zeggen, die zouden eigenlijk een thematisch sanctieregime op loslaten.

[2:23:45] Wij omarmen die aanbeveling, wij zien EU-sancties op dit terrein

[2:23:50] een heel belangrijk instrument om ernstige en wijdverbreide schendingen aan de kaak te stellen.

[2:23:54] We zien het ook als maatregelen gericht op gedragsverandering.

[2:23:57] Die zijn het meest effectief wanneer ze onderdeel zijn van een brede diplomatieke strategie.

[2:24:01] Dus in samenspraak met andere EU-partners kijken we daar natuurlijk naar.

[2:24:06] De PVV, de heer Steuteler, die vroeg hoe rechtvaardig het kabinet dat het stelt dat de uitspraken van het gerechtshof niet juridisch bindend zijn, maar tegelijkertijd wel aangeeft dat die moeten worden opgevolgd.

[2:24:17] Het klopt dat de adviezen van het internationale gerechtshof al zodanig niet juridisch bindend zijn, maar ze zijn wel een heel gezaghebbende uiteenzetting van het toepasselijk internationaal recht.

[2:24:28] Het internationale gerechtshof is het voornaamste gerechtelijk orgaan van de VN.

[2:24:33] De heer Seder, mevrouw Dobbe, mevrouw Van Ark.

[2:24:41] Die vroegen mij, en ik zie hier een hele rij aan vragen, dus ik hoop niet dat ik iemand van u nu tekort ga doen, maar ik vat het samen als, wilt u zich inzetten conform de lijn van het advies van de AIV en de CAVV?

[2:24:57] En welke concrete aanvullende stappen zijn we bereid te nemen?

[2:25:02] Ja, in algemene zin, ik heb dat ook gezegd, ik omarm dat advies, net zoals ik overigens in algemene zin vind dat van deze instituten ontzettend belangrijke adviezen komen die we heel serieus moeten nemen.

[2:25:15] Het kan best zijn dat we het soms niet met alles eens zijn, maar dat is juist de kracht van dit soort instituten in onze democratie, dat er ook iets komt van buiten, andere gedachten dan alleen maar die in het ministerie zelf zijn.

[2:25:26] In grote lijnen, we spreken ons uit over schendingen.

[2:25:31] Wij spreken strijdende partijen daarop aan.

[2:25:34] Dat doen we soms bilateraal.

[2:25:35] Dat doen we soms voor de schermen, soms achter de schermen, soms in breder verband.

[2:25:39] En dat hangt altijd af, dat blijf ik toch benadrukken, van wat effectief is.

[2:25:43] En wat effectief is, verschilt weer van situatie tot situatie.

[2:25:46] Dus soms zal dat misschien frustrerend zijn voor sommigen van u.

[2:25:49] En dat kan ik me ook goed inleven.

[2:25:50] Ik heb ook aan uw kant van de Kamer gezeten.

[2:25:52] Maar soms is iets stiller, iets beter en iets effectiever.

[2:25:56] Maar soms kan dat ook niet.

[2:25:58] En soms moet het ook heel helder zijn waar er een streep moet worden getrokken.

[2:26:01] En dan reken ik er ook op dat als wij dat als kabinet niet automatisch doen, dat hij ons bij de les houdt.

[2:26:11] Datzelfde geldt een beetje...

[2:26:12] Dat lijkt een beetje op de vraag die mevrouw Dobbe ook stelde.

[2:26:17] Zij vroeg waarom we het advies niet opvolgen.

[2:26:20] om strijdende partijen consequent aan het humanitaire oorlogsrecht te houden.

[2:26:25] Dat proberen we zo consequent als mogelijk te doen.

[2:26:27] Dat zeg ik maar meteen erbij, een beetje langs de lijn zoals ik het net zei.

[2:26:32] En dat blijft ook niet bij woorden.

[2:26:33] Het onderzoeken van deze misdaden, of dat nu nationaal is of bijvoorbeeld via het internationale strafhof,

[2:26:39] Het versterken van de onderzoekscapaciteit met 6 miljoen euro, dat is echt cruciaal.

[2:26:43] Want als daar de bewijzen zijn, dan kan vervolging ook volgen.

[2:26:46] En dat is uiteindelijk wat we willen.

[2:26:49] Ja, normerosie ga je tegen door je uit te spreken, maar de allerbelangrijkste maatregelen die je kan nemen tegen normerosie, is dat deze mensen de consequentie voelen van de daden die ze hebben begaan.

[2:27:02] Voorzitter, dan ben ik aan het eind van dit blok gekomen.

[2:27:07] Dank u wel.

[2:27:07] Dan hebben we in ieder geval een interruptie van de heer Van Balen.

[2:27:11] Ja, voorzitter, ik zou de minister een vraag willen stellen over zijn antwoord op de vraag over sancties tegen Israël.

[2:27:17] Voorzitter, mijn motie is aangenomen om de regering te vragen om internationaal in Europees verband draagvlak te organiseren voor het opschorten van het associatieakkoord met Israël.

[2:27:31] En voorzitter, er is ook een mogelijkheid op het moment dat de Europese maatregelen er niet komen, dat deze minister nationale maatregelen treft en ook meer dan er nu in de keuken zitten waar we al heel erg lang op moeten wachten.

[2:27:43] Hoe gaat de minister nou het treffen van sancties Europees, maar ook nationaal aanjagen vanuit zijn rol?

[2:27:52] De minister.

[2:27:53] Ja, ja, voorzitter, dank.

[2:27:54] En ik snap

[2:27:56] De frustratie van de heer Van Balen, als hij het heeft over de nationale maatregelen, sommigen vraagt de Kamer al enige tijd om.

[2:28:03] Tegelijkertijd de wetgeving, om maar eens één voorbeeld te noemen van nationale maatregelen, de wetgeving die ziet op producten vanuit nederzettingen, daar wordt echt keihard aan gewerkt.

[2:28:16] Dat zeg ik hier met vol vertrouwen, om dat zo snel als mogelijk af te krijgen.

[2:28:21] Tegelijkertijd zit er ook wat haak aan ogen aan.

[2:28:24] We willen niet...

[2:28:25] Ik bedoel, het is symbolisch,

[2:28:26] Ongelooflijk belangrijk, denk ik, om te doen.

[2:28:28] Tegelijkertijd, ja, je wil ook voorkomen dat het louter symbolisch is en dat het onhandhaafbaar is.

[2:28:35] Dus ik hoorde heer Van Balen hier heel goed.

[2:28:38] Die nationale maatregelen, ook het top persona non grata-verklaren van enkele Israëlische officials, die staan.

[2:28:45] Europees ligt de situatie... En Europees zijn er meerdere moties aangenomen.

[2:28:49] Ik noem ook de motie Piri in dit verband.

[2:28:52] Die, zeg ik uit mijn hoofd, zie je ook op artikel 2.

[2:28:55] van datzelfde associatieverdrag, daar doen we ons best voor.

[2:29:00] Tegelijkertijd is het ook zo dat, dat weet de heer Van Balen ook heel goed, dat in Europees verband dit soort dingen met consensus gebeurt en dat dat niet altijd lukt.

[2:29:11] En dat is soms frustrerend, daardoor duren de zaken langer dan je zou willen, soms beknolt dat onze slagkracht.

[2:29:19] Dat is ook één van de redenen waarom wij in het buitenlandbeleid graag zouden willen zien dat het veto eraf gaat, maar zover zijn we helaas nog niet.

[2:29:27] Dank u wel.

[2:29:28] Dan heeft de heer Seeder een interruptie.

[2:29:31] Ik heb even een punt van orde.

[2:29:32] Over een half uur moeten wij van mij stoppen.

[2:29:35] Wij hebben geen uitloop, heb ik begrepen.

[2:29:38] Er zijn meerdere blokjes en elke antwoord is even belangrijk, maar ik zou een verzoek willen doen om eigenlijk nu of het punt waar het tijdens dit debat over gaat, over UNRWA naar voren te halen, om te voorkomen dat we hier niet aan toekomen en pas volgende week dan dat debat voeren.

[2:29:53] Ik denk dat ook de antwoorden hier misschien ook wel of nieuwe vragen oproepen of in ieder geval berusting vinden, maar dat je in ieder geval daarop kan voorsorteren voor het debat volgende week.

[2:30:01] Dus dat zou even een ordeverzoek zijn, omdat ik niet denk dat het gaat redden.

[2:30:05] Ik kijk even rond.

[2:30:07] Als er geen interrupties waren op het eerste blokje, dan kijk ik even rond het voorstel van de heer Seder.

[2:30:12] Wie van de commissie is het daar niet mee eens?

[2:30:16] Voorzitter, ik kan het steunen als we een extra interruptie krijgen.

[2:30:24] Voorzitter, dat kan ik steunen.

[2:30:27] Eerste minister.

[2:30:29] Ik weet dat het heel ongebruikelijk is om een ordevoorstel te doen vanuit deze kant van de zaal, maar als de Kamer dat wil, ben ik best bereid om een uur langer hier te zitten.

[2:30:38] Dat doe ik graag.

[2:30:40] Dat hadden we in ieder geval begrepen, maar het past niet in de Kamerfaciliteit.

[2:30:45] Dat kent u als oud-Kamerlid uiteraard ook.

[2:30:47] Dus vandaar.

[2:30:48] We hebben de poging al ondernomen.

[2:30:50] Helder.

[2:30:51] Wat betreft mevrouw Dobbers' voorstel, als we volgende week toch twee uur erbij hebben, denk ik dat het wel kan, dan heeft iedereen nu gewoon vier interrupties in totaal en dan gaan we volgende week niet door.

[2:31:01] Welke voorzitter ik er dan inluister, weet ik niet, maar we gaan het op die manier doen.

[2:31:05] Minister, de commissie heeft gesproken, dus als u eerst blokje drie zou willen pakken, heel graag.

[2:31:21] Dan misschien eerst een paar algemene opmerkingen en dan de vragen zoals ze gesteld zijn.

[2:31:26] Dan zal ik dat proberen te doen binnen de door u gestelde tijd.

[2:31:31] Misschien allereerst de situatie op de grond, waar de situatie echt katastrofaal is.

[2:31:36] Ondanks het staken en het vuren vallen er nog dagelijks slachtoffers.

[2:31:40] De bevolking leeft echt onder ontzettend moeilijke omstandigheden en de toegang voor humanitaire hulp en basisdienstverlening

[2:31:46] Hier staat onder Maatsen, die is ver beneden nul.

[2:31:49] En het kabinet benadrukt hier voortdurend en consequent veilige en ongehinderde en onvoorwaardelijke humanitaire toegang.

[2:31:58] Het kabinet zit ook volledig achter de organisaties die daar werken en het werk dat zij leveren.

[2:32:02] En wij roepen Israël op om belemmeringen voor deze hulporganisaties weg te nemen.

[2:32:06] ...sinds de Gaza-crisis meer dan 94 miljoen euro aan humanitaire hulp gegeven.

[2:32:12] En er zijn ook echt stappen gezet om hier druk op Israël op te bouwen... ...van het ontbieden van de Israëlse ambassadeur... ...tot de discussie die we net hadden over het associatieverdrag.

[2:32:21] Dan uw vragen over UNRWA.

[2:32:23] Misschien allereerst ook even waarom die steun?

[2:32:26] Toch even iets van...

[2:32:30] Ook in deze context.

[2:32:32] Adequate steun...

[2:32:34] Dat geldt overigens niet alleen maar voor Gaza, dat geldt voor heel breed in de regio.

[2:32:38] Dat geldt ook voor Jordanië, Libanon, de westelijke Jordaan.

[2:32:41] Hoeveel adequate steun voor Palestijnen die in nood zijn zonder UNRWA is niet mogelijk.

[2:32:47] Ik zeg het even heel plat.

[2:32:49] Simpelweg niet mogelijk.

[2:32:50] Zit er niet in.

[2:32:53] Twee...

[2:32:55] Vele van u hebben gevraagd, en laat ik dat gewoon als één blokje nemen, waarom heeft de minister nu een brief gestuurd?

[2:33:03] En ik denk dat de kern van het antwoord daar is transparantie.

[2:33:08] En transparantie, en ik ga u ook even meenemen in een aantal dilemma's, want ik weet niet helemaal welke route ik ook had gekozen, of er een route was geweest die wel op goedkeuring had kunnen rekenen.

[2:33:18] Maar ik neem u graag mee in die dilemma's.

[2:33:22] Eén is, en dat kan, denk ik, voor niemand als verrassing komen, er is ook niemand die daar aan twijfelt, het staat voor iedereen ook als een paal boven water, dat coalitieakkoord dat staat.

[2:33:33] Steun aan UNRWA staat daarin vermeld.

[2:33:37] En ik merkte, naar aanleiding van de stemmingen van vorige week, dat er onduidelijkheid dreigt te bestaan over dat coalitieakkoord, wat mij betreft heel helder is, maar ook onduidelijkheid bij humanitaire hulporganisaties

[2:33:51] over wat nu precies het plan was.

[2:33:53] Twee, wetende dat hier een noodhulpdebat op deze dag zou plaatsvinden, heb ik mijzelf afgevraagd, want ook wetende dat hier dan weer vragen zouden worden gesteld van staat het kabinetsvoornemen nog, staat het coalitieakkoord nog, had ik eigenlijk twee opties.

[2:34:08] Optie één,

[2:34:09] geen brief sturen en u in dit debat vertellen wat het voornemen van dit kabinet is, namelijk wat u ook in de brief hebt kunnen lezen.

[2:34:17] Mijn eigen gevoel daarbij was, en misschien dat ik dat verkeerd heb ingeschat, dat een dergelijke verrassing niet tot veel genoegen zou kunnen leiden als dat in een debat zou worden gedeeld.

[2:34:25] Dus ik heb gedacht, er moet in ieder geval helderheid zijn en transparantie zijn.

[2:34:31] Wij moeten eerder communiceren dan dit debat.

[2:34:33] Wij moeten een brief sturen naar uw Kamer om te laten zien hoe we hierover nadenken, maar ook

[2:34:39] Dat is ook van groot belang, hoe die balans was.

[2:34:45] Als ik een beter route had kunnen bedenken, had ik het gedaan.

[2:34:47] Het voelde voor mij een beetje dammed if you send a letter, dammed if you don't send a letter.

[2:34:51] Laat ik het maar zo zeggen.

[2:34:52] En ik snap daar de frustratie vanuit uw Kamer.

[2:34:56] Het tweede, denk ik, wat ik erover zou willen zeggen, is...

[2:35:01] Ik heb geprobeerd in deze brieven iedereen in deze Kamer zo goed als mogelijk recht te doen.

[2:35:07] Zeker als het gaat om Gaza, dat het lastiger is om dat van links tot helemaal tot rechts te doen.

[2:35:15] Dus ik sluit niet uit dat ik daar niet geheel succesvol in ben geweest, als ik zo uw Kamer beluister.

[2:35:20] Maar ik heb dat wel geprobeerd te doen.

[2:35:21] En om u ook mee te nemen in die afwegingen.

[2:35:24] Eén, dat heb ik u net genoemd, de situatie in Gaza is echt zodanig dat het evident is dat er hulp via UNRWA moet plaatsvinden.

[2:35:36] Twee, in het coalitieakkoord ligt een balans verscholen die door de coalitiepartij, denk ik, van groot belang wordt geacht.

[2:35:46] En die balans is aan de ene kant de bijdrage aan Unra herstellen, maar aan de andere kant staat er ook diversificatie.

[2:35:54] En die twee dingen gaan wel hand in hand, even voor de duidelijkheid.

[2:35:57] Dat zijn niet twee losstaande zinnetjes, dat zijn dingen die gezamenlijk moeten gebeuren.

[2:36:02] Drie, de heer Stoffer heeft het gehad over het amendement Stoffer-Eerdmans.

[2:36:07] Ook daar heb ik mij toe te verhouden en de heer Stoffer heeft natuurlijk gelijk in die zin dat ik slechts de helft van dat amendement uitvoer, namelijk die diversificatie.

[2:36:17] Maar het afbouwelement van het amendement van de heer Stoffer verhoudt zich weer niet tot het voornemend coalitieakkoord.

[2:36:23] Dus ook daar heb ik een beetje moeten schipperen.

[2:36:27] Maar het belangrijkste is in de procedure, want die opmerking heb ik ook gehoord, we hebben geprobeerd een procedure te kiezen die ook recht doet aan uw budgetpositie van de Kamer.

[2:36:40] Ik weet heel goed, wat in deze brief staat, is een voornemen en dat voornemen gaat straks een meerderheid krijgen of niet in de tweede suppletare begroting in het najaar.

[2:36:48] Dan is het aan... En we zullen daar misschien nog wel vaak over spreken, maar dan is het het moment waarop uw Kamer kan zeggen ja of nee.

[2:36:55] En sommige van u zijn heel helder, die zeggen absoluut niet, maar ik zie ook heel veel partijen, en dat zijn partijen die ook onder de motie stonden, volgens mij van mevrouw Kreuger, die zeggen ja, dat doen we wel.

[2:37:08] En ik ben in uw handen van hoe die stemming uitpakt, maar als ik kijk naar die stemming over die motie, denk ik dat daar steun is voor wat ik nu aan voornemen heb gemeld.

[2:37:16] Dat als algemene zin.

[2:37:18] Ik kan ook nog alle individuele vragen afgaan, maar wellicht dat u zelf eerst vragen heeft.

[2:37:24] Ik dacht dat ik de heer Seder als eerste zag, de heer Van Balen als tweede.

[2:37:29] Ik ga het even opschrijven.

[2:37:29] Mevrouw Lammers, de heer Steutler, meneer Hogeveen.

[2:37:35] Mevrouw Dobbel.

[2:37:37] De minister stelt nu voor om eerst nog een keer een vragenrondje te doen en dan te komen tot een individuele vraag, maar volgens mij is andersom wel handiger.

[2:37:44] Ik kijk even rond, de heer Seder.

[2:37:48] Het is prima.

[2:37:51] Ik ben in uw handen.

[2:37:53] Ik zag de heer Seder, toen dacht ik ik wil bewilligen, maar misschien moet ik dat gewoon echt aan de voorzitter laten.

[2:38:02] Even kijken.

[2:38:08] Ja, ik ga ze gewoon af.

[2:38:11] Allereerst de vragen.

[2:38:16] van mevrouw Dobbe, de heer Hogeveen en de heer Van Baarle.

[2:38:24] Die vragen zien een beetje op twee manieren.

[2:38:28] De ene kant vraagt mij, bent u bereid om de financiering niet pas in het najaar, maar per direct te regelen?

[2:38:33] En de andere kant vraagt mij, waarom hebt u het voornemen tot financiering van Unra al gepresenteerd, terwijl hierover nog geen besluitvorming in de Kamer heeft plaatsgevonden?

[2:38:41] Ik hoop dat ik dat net ook een beetje heb kunnen beantwoorden.

[2:38:45] Kijk, de voorjaarsnota is naar uw Kamer gestuurd.

[2:38:48] Dus ik zal dit budgetair voornemen, zal ik verwerken in de suppletoire begroting in het najaar.

[2:38:55] Dat is overigens eerder dan de najaarsnota, zeg ik nog maar eventjes ter verduideling.

[2:39:00] En ik denk dat het van belang is, de heer Stolverwees daar zag ik in de media op,

[2:39:05] Dit besluit, in gesprek met uw Kamer en ook na stemming met uw Kamer, wordt vertaald.

[2:39:10] En daarvoor is mijns inziens de subjetuare begroting in september het juiste moment.

[2:39:15] Nogmaals, dit debat stond gepland op woensdag.

[2:39:17] Ik wist, het was evident dat ik in dit debat vragen kon verwachten over of dat voornemend coalitieakkoord nog stond.

[2:39:25] Ik heb u niet willen verrassen en ik heb u ook duidelijk willen maken dat dat voornemen inderdaad staat.

[2:39:31] De heer Lammers, die vroeg... Mevrouw Lammers.

[2:39:38] O, excuus, sorry.

[2:39:40] Ik kijk te veel naar m'n blaadje en te weinig naar de zaal.

[2:39:43] Mevrouw Lammers, excuus.

[2:39:45] Die vroeg naar waarom eigenlijk UNRA.

[2:39:51] Ja, laat ik daar gewoon heel kort over zijn.

[2:39:54] Als er op grote schaal mensen in zeer grote nood zijn, en dat maakt eigenlijk niet uit

[2:40:01] Om wie het gaat, wat het Nederlands kabinet betreft.

[2:40:03] Dan moet er geholpen worden langs een aantal principes.

[2:40:06] En dat geldt ook voor Palestijnse mensen in nood.

[2:40:12] En als er geen echt alternatief is voor UNRWA, als alle basisvoorzieningen en als al het werk van alle humanitaire organisaties in de regio afhankelijk is van deze organisatie, dan wil ik daar ook niet omheen draaien.

[2:40:24] Dan denk ik ook niet dat we daar...

[2:40:26] politiek van moeten maken, in alle eerlijkheid, want het is gewoon te belangrijk.

[2:40:31] In deze begroting staat 11 miljoen euro aan steun.

[2:40:35] Dat is ook evident, dat stond er al in, dat staat erin, dat blijft erin staan.

[2:40:41] En die 8 miljoen, die tweede 8 miljoen, daar kan elke partij zich uitspreken bij een volgende behandeling.

[2:40:47] En daarvoor zal ik uiteraard steun blijven zoeken, maar ik proef ook bij een groot deel van uw Kamer steun daarvoor.

[2:40:54] Mevrouw Dobbe en de heer Van Balen vroegen over het ERACON.

[2:41:05] Ik heb daar net iets over gezegd.

[2:41:07] Wij hebben al 11 miljoen euro overgemaakt aan UNRWA.

[2:41:09] Wij zijn een van de eerste landen geweest die dat hebben gedaan.

[2:41:13] Zodra die behandeling van de tweede suppletare begroting is geweest, en mocht er inderdaad een meerderheid daarvoor zijn in de Tweede Kamer, dan zal die steun worden overgemaakt.

[2:41:23] De heer Hogeveen vroeg naar de diversificatie en of het klopt dat de Nederlandse regering gesprekken voert via onder andere UNICEF, als ik me goed herinner.

[2:41:34] En dat klopt.

[2:41:35] Nederland maakt zich mede op voordracht, amendement, wens van uw Kamer sterk voor de diversificatie van humanitaire hulp.

[2:41:44] Het gaat hier inderdaad ook om UNICEF.

[2:41:46] Het gaat ook om het...

[2:41:47] Het internationale Rode Kruis en het WFP.

[2:41:51] UNICEF steunen wij via een kernbijdrage, een flexibele bijdrage aan het humanitarianfonds.

[2:41:57] Maar tegelijkertijd, ik zeg het ook hier, de andere kant van de medaille is, ja, we kunnen werken aan die diversificatie.

[2:42:02] Dat doen we ook, omdat we dat ook echt belangrijk vinden.

[2:42:04] Daarvoor hoeven we, denk ik, niet aangespoord te worden.

[2:42:07] Maar het kan niet uneraar vervangen.

[2:42:10] De heer Steutler zei met zoveel woorden, hoeveel meer heeft het kabinet nog nodig om te zien dat UNRWA en Hamas met elkaar verbonden zijn?

[2:42:19] En laat ik daar een paar dingen over zeggen, die heb ik ook in mijn brief willen noemen, omdat het van groot belang is.

[2:42:26] Allereerst dat het kabinet er groot belang aan hecht dat Nederlandse publieke middelen onder geen enkel beding direct of indirect terroristische groeperingen steunen, zoals Hamas.

[2:42:38] En als daar sprake van zou zijn,

[2:42:40] dan heeft dat altijd consequenties.

[2:42:43] Twee is dat internationale onafhankelijke onderzoeken, in weerwil van wat er net werd gezegd, aantoont dat er onvoldoende bewijs wordt geleverd voor de banden tussen UNRWA en Hamas.

[2:42:55] Desal niettemin, ondanks dat gebek aan bewijs, ik hecht het toch aan om dat hier te benadrukken, heeft UNRWA de nodige stappen gezet waaronder het ontslag van een tiental medewerkers,

[2:43:06] Uit dat onafhankelijke onderzoek, waar ook naar wordt verwezen, blijkt dat UNRWA echt sterke systemen heeft als het gaat over de neutraliteit en de integriteit.

[2:43:15] En daarnaast heeft UNRWA toegezegd alle aanbevelingen uit het kolonnenrapport te implementeren.

[2:43:19] En hier zien wij ook actief op toe.

[2:43:23] Mevrouw Lammers zei, ja, kunt u toezeggen dat alle steun aan UNRWA wordt stopgezet?

[2:43:29] In deze begroting, zoals nu aangenomen, zit, en waarvoor overigens ik ook de PVV dank voor de steun,

[2:43:36] Zit steun aan Unra?

[2:43:41] Groep Markus Sauer, ja.

[2:43:44] Ik moet nog even wennen aan de nieuwe samenstelling.

[2:43:48] Maar zit deze steun?

[2:43:53] En nogmaals, ook hiervoor geldt, deze steun is in de begroting goedgekeurd.

[2:43:58] De additionele steun, zoals ik die heb aangekondigd, die komt later dit jaar weer bij u terug.

[2:44:04] Dan de heer Seder, die zegt, waarom kiest de minister er niet voor om meer middelen uit te trekken voor ontwikkelingssamenwerking in het algemeen in plaats van specifiek voor UNRWA?

[2:44:16] Ik was even op zoek naar wat het doel van de vraag was, in alle eerlijkheid.

[2:44:23] Per voorjaarsnota komt er nog 107 miljoen beschikbaar voor de OS-begroting dit jaar vanuit het verdeelartikel.

[2:44:32] Dat is een soort eigen...

[2:44:34] Ik moet het maar zo noemen, een soort eigen spaarpotje.

[2:44:38] Dat gaat voor een heel groot deel naar humanitaire hulp, is het plan.

[2:44:42] Dus in dat opzicht doen we eigenlijk, denk ik, en-en, als ik de vraag van de heer Seder zo mag interpreteren.

[2:44:50] Voorzitter, dat waren de alle directe aan mij gestelde vragen.

[2:44:56] Goed, dan gaan we kijken hoeveel interrupties we tussen nu en één uur nog rondkrijgen, maar we beginnen met de heer Seder.

[2:45:03] Ja, voorzitter.

[2:45:06] Even een paar dingen.

[2:45:07] De totale begroting van UNRWA in 2025 was meer dan 500 miljoen dollar.

[2:45:13] Dat is een conservatieve schatting, volgens mij meer dan 800.

[2:45:18] Dat de minister steun voor de begroting zoekt op rechts en volgens mij in een paar dagen uit noodzaak zegt dat hij die afspraken schent voor 19 miljoen, iets meer dan 2 procent, omdat UNRWA zo belangrijk is, die redenatie volg ik niet.

[2:45:33] Want die 19 miljoen meer of minder, het is belangrijk.

[2:45:35] Wij hebben ook gezegd, zorg voor diversificatie, dat geld in ieder geval terechtkomt in Gaza.

[2:45:41] Maar die gevolgtrekking klopt niet.

[2:45:43] En wat ook niet klopt, is dat de minister zegt, ik heb een dilemma, namelijk dat ik hier bij het debat een aantal vragen zou krijgen en ik niet wist wat ik moest doen.

[2:45:51] Dat dilemma is er niet.

[2:45:53] Er is een begroting vastgesteld en die heeft de minister uit te voeren.

[2:45:57] De minister dient de steun te behouden.

[2:45:59] En als hij dat niet kan, dan moet de minister zich afvragen of hij de juiste persoon is

[2:46:03] om de begrotingen verder door de Kamer heen te kunnen loodsen als dat niet kan.

[2:46:07] Vervolgens zeggen dat dit één van de enige opties was.

[2:46:11] Die volgtrekking volg ik niet.

[2:46:12] Dus ik zou de minister graag willen vragen, klopt het dat die 19 miljoen een fractie is wat UNRWA in totaal nodig heeft en daarmee het niet valt of staat?

[2:46:22] En ten tweede of de minister ook erkent dat als je een afspraak maakt met de oppositie, dat het argument dat het coalitieakkoord daarna alsnog leidend is,

[2:46:31] De facto maakt dat er geen afspraken te maken zijn.

[2:46:35] De minister.

[2:46:36] Ja, voorzitter, dank voor deze vragen.

[2:46:39] Misschien allereerst over of deze bijdrage een fractie is en dat het verwaarloosbaar is.

[2:46:44] Aan uw opstelling in de Kamer merk ik dat dat niet zo is, dat het niet zo wordt gezien.

[2:46:48] Maar nog belangrijker misschien, ik heb de baas van Unra niet zo lang geleden gesproken, de heer Lazarine, die ook...

[2:46:59] ...afscheid neemt van deze organisatie, omdat die aan het eind van zijn termijn zit.

[2:47:04] Laat ik u zeggen, laat ik de heer Seder zeggen, maar ook de rest van de Kamer... ...hoe ontzettend op prijs wordt gesteld de Nederlandse bijdrage van 11 miljoen... ...en ook de voorgenomen extra bijdrage van 8 miljoen.

[2:47:16] Die wordt als essentieel gezien.

[2:47:18] En het klopt wat de heer Seder zegt, dat zal niet in zichzelf het gat vullen... ...waar Unruin zich mee voorgeschoteld ziet.

[2:47:29] Maar, en de heer Seder weet dat ook misschien wel beter dan ik, de noden daar zijn zo groot dat deze middelen echt essentieel zijn.

[2:47:40] En de verwachting bij UNRWA is ook dat als Nederland bereid is om dit te doen, of de verwachting, de hoop, dat ook andere landen, andere Europese lidstaten bereid zijn dat vervolgens te volgen.

[2:47:52] Twee, kijk, u hebt het over een afspraak.

[2:47:55] In alle eerlijkheid, mijn afspraak is dat ik een coalitieakkoord uitvoer.

[2:47:59] Dus ik weet niet zo goed over welke afspraak u het heeft, dat moet u misschien vertellen, maar ik voer het coalitieakkoord uit zoals dat er ligt.

[2:48:08] En dat doe ik, ik zeg dat nogmaals, want u zegt, dat is geen dilemma, dat is toch echt een dilemma.

[2:48:14] Gewoon echt in alle eerlijkheid, in dit debat, er lagen al Kamervragen, er lagen vragen van uw militaire hulporganisaties.

[2:48:21] Zij wilden van mij weten, staat dat of staat dat niet?

[2:48:24] En ja, dat staat.

[2:48:26] En ik heb dat willen doen op een manier die u a, niet verrast, zodat u voor het debat daar kennis van neemt.

[2:48:31] kunnen nemen, zodat we daar in het debat met elkaar over kunnen praten.

[2:48:34] En B, op een manier dat u er ook over kunt stemmen.

[2:48:37] Ik respecteer dat Burt zegt rechtvolkomen.

[2:48:40] De huidige begroting, waar u over heeft gestemd, zit deze verhoging niet.

[2:48:48] Leidt dat tot een vervolgvraag, meneer Sveder, of gaan we door?

[2:48:51] Ja, ga in de gang.

[2:48:54] Allereerst, ik zei niet dat het bedrag verwaarloosbaar is.

[2:48:57] 19 miljoen is heel veel geld.

[2:48:58] Wat ik aangaf is dat de redenatie dat dit bedrag ertoe leidt dat onderaan valt of staat, dat dat niet klopt.

[2:49:05] Ik ben blij dat de minister het later ook aangaf.

[2:49:08] Waarom ik die koppeling maak is omdat het de vraag is dat als hiermee niet onderaan valt of staat, of het het waard is om volgens de afspraken die met de oppositie zijn gemaakt, om die te schenden.

[2:49:25] Ja, ik kom niets meer te zeggen, voorzitter.

[2:49:30] Mevrouw Kreuger gaf de samenvatting.

[2:49:35] Als het nog een keer gebeurt, dan neem ik de telefoon in, dat weet u.

[2:49:41] Goed, meneer Seder, gaat u verder.

[2:49:43] Ik ben een beetje van me apropos, maar blij met de steunbetuiging.

[2:49:48] Waarom ik dit vraag, is omdat ik mij serieus afvraag...

[2:49:54] Al omdat er eenheid van kabinetsbeleid is.

[2:49:56] Als de minister zegt ik ben gehouden aan het coalitieakkoord en niet aan afspraken met de oppositie, want die heb ik niet.

[2:50:03] Ik zag de heer Hogeveen een beetje vreemd opkijken, maar goed.

[2:50:06] Want dat betekent dat het kabinet Jetten de facto klaar is.

[2:50:10] Want het coalitieakkoord heeft geen meerderheid.

[2:50:13] Dus u zult afspraken met de oppositie moeten maken.

[2:50:17] Vervolgens daaraan committeren en dat uitvoeren.

[2:50:20] Wilt u de komende vier jaar volhouden?

[2:50:23] De vraag is, hoe denkt de minister als hij zegt ik voer de budgettaire kaders van het coalitieakkoord uit?

[2:50:29] Hoe denkt hij daarmee de komende jaren te overleven aangezien er geen meerderheid voor het budgettaire kader is?

[2:50:38] Ja, voorzitter, dank.

[2:50:40] Twee dingen.

[2:50:40] Ik neem de zorg van de heer Seder denk ik mee.

[2:50:44] Twee, er is op dit moment natuurlijk steun voor het budgetair kader.

[2:50:50] Er is steun voor de begroting.

[2:50:53] En wat wij zullen moeten doen, en dat is ook wat ik heb geprobeerd te doen, voor alle duidelijkheid, is om te zoeken naar meerderheden.

[2:51:01] Ook bij dit voornemen zal ik moeten zoeken naar meerderheden.

[2:51:04] En de heer Seder, en ik snap het goed, presenteert het als een voldongen feit.

[2:51:08] Maar het is een voornemen, want dit is wat het kabinet wil doen, dit is wat in het coalitieakkoord staat.

[2:51:15] U hebt de gelegenheid om ook in dit debat u daarover uit te spreken.

[2:51:18] En als u het er niet mee eens bent, ik hoor u goed, u vindt dat niet een goed plan, ik neem dat ook mee.

[2:51:24] Tegelijkertijd, u krijgt de gelegenheid om daarover te stemmen.

[2:51:27] En dan ben ik afhankelijk van de meerderheden, daar hebt u helemaal gelijk in.

[2:51:31] We zullen moeten zien hoe in september die meerderheden liggen, maar op dit punt zeg ik tegen de heer Seder,

[2:51:37] heb ik er vertrouwen in dat als ik deze kamer rondkijk dat die steun daarvoor is.

[2:51:42] Wilt u uw laatste vraag stellen, meneer Seder?

[2:51:44] Ik had er vier volgens mij.

[2:51:45] Ja, dit wordt de vierde.

[2:51:47] U had er al eentje gebruikt bij rond Libanon.

[2:51:51] Ja, ik kijk naar de klok, dus ik ga hem toch gebruiken.

[2:51:54] Voorzitter, kunt u dan aangeven wat dit betekent?

[2:51:58] voor de steun die oppositiepartijen geven aan de begroting.

[2:52:03] Want als de minister zich vrij voelt, en dat voelt hij, om kort daarna, binnen een week zelfs, een andere koers in te zetten, wat verwacht de minister dan de komende tijd, en alle andere ministers van kabinet Jette, want ik weet niet of ik met de minister van SZW ook zo'n zaken kan doen, want waar stem ik mee in als ik voor een begroting instem, als de week later alsnog een keiharde bezuiniging door de AOW gaat,

[2:52:27] Wat verwacht de minister van de oppositie dan?

[2:52:29] En wat was de verwachting toen jaar 21 en de PVV instemde met de begroting, volgens de minister?

[2:52:37] Voorzitter, dank.

[2:52:38] Misschien ook daarom het dilemma gewoon te delen.

[2:52:40] Ik heb deze begroting geërfd van een vorig kabinet.

[2:52:44] Het debat over de begrotingsbehandeling is gevoerd door mijn voorgangster.

[2:52:49] De amendementen en de moties zijn voorzien van appreciaties door mijn voorgangster.

[2:52:54] Wat ik heb gedaan, ik ben bij ieder van u met wie het gelukt is om contact op te nemen, heb ik mijn oor te luisteren gelegd naar de wensen.

[2:53:03] En niet meer en niet minder dan dat.

[2:53:04] En vervolgens hebt u gestemd over de begroting en besloten de begroting een meerderheid te geven.

[2:53:09] Maar ik heb ook uw partij en de partij van GroenLinks en de partij van de Arbeid en andere partijen goed gehoord in die stemverklaring.

[2:53:15] Die zijn heel helder aangekomen.

[2:53:16] ...over hoe u denkt over deze begroting in algemene zin... ...wat uw voorwaarden zijn voor steun.

[2:53:23] En dat betekent ook wat mij betreft dat dat gesprek niet voorbij is.

[2:53:26] Kijk, ik ben gisteren in de Eerste Kamer geweest... ...waar ik overigens ook steun proefde voor dit voornemen, met betrekking tot UNRWA.

[2:53:35] Maar waar ook vanuit verschillende zijden helder werd neergelegd, aan welke randvoorwaarden deze begroting dient te voldoen voor steun?

[2:53:41] Ik heb me te verhouden tot die randvoorwaarden die vanuit uw beide kamers worden neergelegd.

[2:53:45] De randvoorwaarden zoals ze nu liggen, die zijn helder.

[2:53:47] De randvoorwaarden ringt in de Eerste Kamer.

[2:53:49] Daar zal ik in de handen zijn van de Eerste Kamer.

[2:53:51] Ook daar zal ik weer uitgebreide hoeveeltjes koffie drinken om te zorgen dat ik precies weet hoe dat zit.

[2:53:59] Goed, dank u wel.

[2:54:01] Ik kijk naar de klok.

[2:54:01] Ik denk dat er nog net een interruptie van de heer Van Balen past.

[2:54:07] Wilt u dat, meneer Van Balen, of zegt u van ik wil dat tot volgende week donderdag laten rusten?

[2:54:11] Het is aan u.

[2:54:14] Tot volgende week.

[2:54:15] Nu.

[2:54:15] Gaat uw gang.

[2:54:21] Ja, ik zou graag een ordevoorstel willen doen, als het mag.

[2:54:24] Want ik denk dat volgende week de beantwoording... ...zal dan pas worden afgerond.

[2:54:31] En ik zou het toch wel willen voorstellen om dan na de eerste termijn... ...meteen een twee-minuten-debat in te plannen.

[2:54:39] Dus precies meteen na de tweede termijn.

[2:54:41] Want ik denk toch wel dat Unrade olifant in de Kamer is... ...en dat de Kamer zich daar op die manier dan ook meteen over kan uitspreken.

[2:54:47] Procedureel kan dat niet.

[2:54:49] We kunnen wel kijken of er al in potlood gekeken kan worden of er ruimtes zou zijn om op diezelfde donderdag een twee minuten debat in te plannen.

[2:54:59] Dat zullen we meegeven, maar procedureel strak kan het niet.

[2:55:02] Overigens zou de situatie ook in die tweede termijn zijn dat mevrouw Lambers hem als eerste aanvraagt.

[2:55:08] Die zit op die plek.

[2:55:09] Maar ik heb uw voorstel gehoord.

[2:55:12] Nogmaals, procedureel kan het niet, maar wat we doen, is dat we de Griffie-vraag op de kijker, of op donderdag volgende week gelijk in twee minuten debat, ergens in de loop van de dag, onder voorwaarde dat dit commissiedebat ook vervolgd kan worden op die donderdag.

[2:55:23] Dat is wel de eerste.

[2:55:27] Ja?

[2:55:27] Meneer Steutler.

[2:55:27] Ik wil niet de heer Van Balen dwarszetten.

[2:55:29] Orderpunt.

[2:55:30] Kan dan de minister de specifieke vragen voor de tijd al schriftelijk beantwoorden, zodat hij de blokjes in algemene inleiding kan doen en we dan interrupties kunnen doen?

[2:55:37] Dat is misschien efficiënter dan volgende week.

[2:55:40] Ik kijk naar de minister of hij een aantal zaken al schriftelijk kan afhandelen op die termijn.

[2:55:45] Kijk, ik heb de specifieke vragen die je ziet op Unra, die heb ik afgehandeld, maar ik kan uiteraard de specifieke vragen die op andere blokjes zijn gesteld, kan ik mijn best doen om die al schriftelijk te beantwoorden, ja.

[2:55:58] Ja.

[2:55:59] Laten we het zo afspreken dat de blokjes rond Sudaan en overig richting ons toekomen.

[2:56:05] Op dit specifieke onderdeel rond Unra, daar hebben we alleen nu de interrupties staan.

[2:56:09] Dus daar vervolgen we mee volgende week donderdag, als het lukt om hem dan in te plannen.

[2:56:14] Dus daar moeten we eerst ons best nog voor doen.

[2:56:16] Ik wil één ding zeggen, want ik heb in mijn beleving geen antwoord op mijn vraag gekregen.

[2:56:21] Ja, maar daar kun je of een intrust op leggen, of zeg maar op tweede termijn op terugkomen uiteraard.

[2:56:28] Meneer Van Balen, ik spijt me toch, maar het is anderen gelukt om u die vraag niet te laten stellen.

[2:56:34] Het is één uur, we gaan afronden.

[2:56:36] U bent de volgende keer wel de allereerste.

[2:56:40] Goed, ik kijk heel even naar de griffier.

[2:56:52] Even voor uw beeld, dank dat u hier vandaag was.

[2:56:55] Het voelt natuurlijk wat onbevredigend dat we nu zo afronden.

[2:56:57] Dat voelt bij u, bij mij ook.

[2:56:59] En ik denk ook bij de mensen die meekijken en bij de pers, het is niet anders.

[2:57:04] Even voor het punt rond de twee minuten debat gaf ik het hier aan.

[2:57:07] Dat moet wel bij de regeling al even worden aangebracht om te kijken of dat dan volgende week kan.

[2:57:14] Ja, ik zal... Dus dat kan niet, hè?

[2:57:17] Want hij is nog niet...

[2:57:17] Nee, dat moet dan op dat moment.

[2:57:19] Maar we gaan proberen om een potlood al in te plannen.

[2:57:22] Dat nemen de vier en ik even om te kijken of we daar in ieder geval ruimte voor kunnen creëren in de agenda dat men weet dat het eraan komt.

[2:57:28] Dus iemand moet er voor aankomen.

[2:57:30] Maar dat kan niet voorgeleken.

[2:57:31] Nee, dat kan niet volgende week, maar informeel zal de voorzitter... Ja, dat ben ik natuurlijk formeel niet, maar de voorzitter en de griffier zullen informeel dit bij de griffinier leggen, dat die ruimte op de agenda komt.

[2:57:43] En volgende week formeel moet die dan aangevraagd worden op het moment dat we twee minuten... Op het moment dat we tweede termijn, zeg maar, met elkaar hebben te lopen.

[2:57:51] Ja?

[2:57:53] Dank u wel.

[2:57:54] Ik wens u allemaal een fijne dag.