Openbaar vervoer en taxi

[0:00:02] Dames en heren, een goedemorgen.

[0:00:06] Welkom bij dit commissiedebat over openbaar vervoer en taxi.

[0:00:13] Ik wil welkom heten aan de staatssecretaris en de staf van de staatssecretaris uiteraard.

[0:00:21] Ik wil welkom heden de leden.

[0:00:23] Welke zijn er vandaag?

[0:00:25] De heer De Hoop namens GroenLinks PvdA.

[0:00:28] De heer Heutink namens Groep Markuszower.

[0:00:31] De heer Schutz namens de VVD.

[0:00:35] De heer Huidekoper namens D66.

[0:00:37] De heer Goudzwaart namens Jaar 21.

[0:00:41] Mevrouw Beckerman namens de SP.

[0:00:44] En de heer Van Duivenvoorde namens Forum voor Democratie.

[0:00:48] Ik ben blij om te zien dat dit debat zo'n grote belangstelling kent, een belangrijk onderwerp.

[0:00:56] Ik wil ook welkom heten de mensen op de publieke tribune die dit debat fysiek bijwonen samen met ons en de mensen thuis die dit debat volgen op de livestream.

[0:01:09] We hebben tot kwart over tweede tijd.

[0:01:12] Ik wil voorstellen aan de commissie om zes interrupties op elkaar toe te laten.

[0:01:19] Dat zijn er wat meer dan normaal, maar we gaan wel werken met de zogenaamde dertigsecondenregel.

[0:01:26] Dat betekent dat elke interruptie onder de dertig seconden gratis is.

[0:01:31] Gaat een van de Kamerleden over de dertig seconden heen, dan teelt hij voor twee.

[0:01:36] We denken dat het debat ten goede komt.

[0:01:39] Hoe korter de interrupties, hoe meer u kunt vragen.

[0:01:43] De spreektijd is vier minuten, dus dan gaan we van start.

[0:01:51] Dan wil ik graag het woord geven aan de heer De Hoop als eerste spreker.

[0:01:56] Ja, voorzitter, allereerst fijn dat we het eerste grotere OV-debat met deze staatssecretaris vandaag ook mogen voeren.

[0:02:03] Voorzitter, het leven van gewone mensen wordt steeds duurder.

[0:02:06] De energierekening die gaat fors omhoog.

[0:02:09] De prijzen aan de pomp die stijgen en ondertussen adviseert de Europese Commissie lidstaten om energie te besparen.

[0:02:15] De bereikbaarheid van mensen staat ondertussen nog steeds heel erg onder druk.

[0:02:19] En daarom komt mijn fractie vandaag met een voorstel voor een goedkoop klimaatticket van slechts 9 euro.

[0:02:26] Ons voorstel is dat reizigers van 1 mei tot 1 september voor 9 euro per maand onbeperkt in de daluren met al het openbaar vervoer in Nederland kunnen reizen.

[0:02:36] Het openbaar vervoer wordt hiermee betaalbaar en mensen worden gestimuleerd om uit de auto het OV in te stappen.

[0:02:42] En daarmee blijft reizen wel betaalbaar, een optie.

[0:02:45] Dat is goed voor het klimaat en het bespaart natuurlijk ondertussen ook die schaarse fossiele brandstoffen die er op dit moment zijn.

[0:02:53] En in andere landen is al bewezen dat het werkt.

[0:02:55] In Duitsland had in 2022 een 9 euro ticket.

[0:02:59] Sinds kort mogen mensen in Australië in twee regio's gratis met het openbaar vervoeren een maand lang.

[0:03:04] In Luxemburg is het al jarenlang gebruikt en ook Spanje heeft sinds kort vervoerderspassen ingevoerd.

[0:03:11] Mijn vraag aan de staatssecretaris, is zij bereid om dit voorstel mee te nemen bij de scenario's die het kabinet op dit moment aan het uitwerken is?

[0:03:18] En wil zij hierover met de NS en ook de regionale vervoerders in gesprek gaan?

[0:03:26] Er is een interruptie van de heer Grinwis, die zojuist ook is aangesloten bij dit debat.

[0:03:32] De heer Grinwis van de ChristenUnie en die heeft een interruptie.

[0:03:35] Dank, voorzitter.

[0:03:36] Hoeveel interrupties hebben we eigenlijk?

[0:03:38] Ja, ik heb net gezegd, we hebben zes interrupties.

[0:03:40] Dat is best wel veel, maar we doen wel de 30 seconden regel en die kent u vanuit de Landbouwcommissie.

[0:03:45] Ja, zeker, voorzitter.

[0:03:47] Dank, dank, dank, dank.

[0:03:48] Klinkt heel sympathiek, meneer De Hoop, dit voorstel.

[0:03:51] En mijn vraag, voorzitter, aan de heer De Hoop is

[0:03:54] Ja, hoe ziet het er nou financieel uit?

[0:03:57] Want de NS heeft vanwege bezuinigingsoverwegingen bijvoorbeeld helaas de jongere dagkaart geschrapt.

[0:04:02] En nu een 9-euro-ticket, wat waarschijnlijk tot meer vraag zal leiden.

[0:04:08] Fantastisch.

[0:04:09] Maar hoe gaan we dit allemaal betalen?

[0:04:13] Dank voorzitter.

[0:04:14] Mijn fractie zou willen voorstellen een belastingkorting die zo meteen ingaat niet door te laten gaan, namelijk de verlaging van 8% naar 7% van de overdragsbelasting, om die niet door te laten gaan.

[0:04:26] Dat levert je ongeveer 500 miljoen euro op.

[0:04:30] Je zou met dat geld, als je dat naar voren haalt, hiervoor bijvoorbeeld heel goed tijdelijk zo'n 9 euroticket in kunnen voeren.

[0:04:37] Dus dat is een dekking die wij zelf voor ons zien.

[0:04:39] Tegelijkertijd worden er nu sowieso gesprekken gevoerd over de betaalbaarheid van het leven en wat voor dingen ga je dan doen.

[0:04:46] Als je kijkt bijvoorbeeld bij zo'n accijnsverlaging, ja dan hebben we het al snel over bedragen van boven een miljard.

[0:04:52] Dus ik denk als je nu voorstellen doet als het gaat om verbruikbaarheid, is dit echt een voorstel wat zowel goedkoper is, ik denk ook iets gerichter en wat ook nog ervoor zorgt dat mensen minder fossiele brandstoffen gebruiken.

[0:05:04] Dus wij denken dat in dit tijdsgewicht

[0:05:06] dit voorstel sowieso verstandig is.

[0:05:08] Die overdragsbelasting, daar hebben de heer Grimwis en ik in een andere commissie ook wel eens debatten over.

[0:05:12] Ik denk dat dat een goede dekking zou kunnen zijn, maar ik zie ook andere mogelijkheden voor mij.

[0:05:18] Heer Grimwis.

[0:05:19] Ja, voorzitter, dus ik begrijp eigenlijk een iets wat meer structurele dekking dus in één keer opmaken komende zomer, want ik neem aan dat dit voorstel geldt, dat het een voorstel is voor komende zomer.

[0:05:30] Poeh, daar moeten we denk ik nog wel eens de staf over breken.

[0:05:35] Waar ik wel een zorg over heb, is...

[0:05:38] Nee, laat ik het positief formuleren.

[0:05:40] Wat is de verwachting dat er gebeurt met de vraag in Nederland?

[0:05:43] En wat kan de heer De Hoop daarover zeggen vanuit bijvoorbeeld Duitsland en andere voorbeelden?

[0:05:47] Want dat is de positieve kant.

[0:05:49] De meer kritische kant is van, we hebben eigenlijk in Nederland een vraagstuk om meer structureel de exploitatie van ons OV beter te financieren.

[0:05:57] Daar zit eigenlijk het grote probleem.

[0:06:01] Heer De Hoop en de heer Grimmis, dit waren twee interrupties.

[0:06:07] Kijk voorzitter, over die dekking, ik denk daar graag ook op een andere manier over door.

[0:06:11] Maar waar ik in ieder geval van overtuigd ben, is dat wij op korte termijn maatregelen moeten nemen als het gaat over de bereikbaarheid en de betaalbaarheid van überhaupt naar je werk of naar school.

[0:06:20] Dus daar moet iets gebeuren en dat gaat geld kosten.

[0:06:22] Volgens mij zijn de heer Grimmis en ik het daar op dat punt over eens.

[0:06:26] Als je kijkt naar de consequenties van zo'n maatregel,

[0:06:28] Ja, veel meer mensen zullen gebruikmaken van het openbaar vervoer.

[0:06:32] In Duitsland was het een gigantisch succes, eigenlijk een beetje een te groot succes.

[0:06:37] Daar deden ze het bijvoorbeeld niet alleen in de daluren, maar over de hele dag door.

[0:06:41] Wij kiezen er bijvoorbeeld voor om bewust in de daluren te doen, omdat daar minder gebruik wordt gemaakt van het openbaar vervoer, waarmee ik denk dat de NS dat ook aankan.

[0:06:49] Wij kiezen er ook voor om deze maatregel eerst tijdelijk te doen.

[0:06:51] Ik stel zelf voor van mei tot september.

[0:06:53] Je kunt daar natuurlijk ook nog eens schuiven.

[0:06:56] Tijdens zo'n maatregel kun je natuurlijk ook kijken naar de effecten.

[0:06:59] In Duitsland hebben ze ervoor gekozen om op een gegeven moment die tickets ook wat duurder te maken om daarin te sturen.

[0:07:04] Nou ja, ik denk dat daar best wel flexibiliteit in zit.

[0:07:07] Dus dit staat voor mij niet vast.

[0:07:09] Maar ik vind in alle maatregelen die nu mogelijk getroffen worden dat zoiets zeker op tafel zou moeten liggen.

[0:07:15] En dat is ook waarom wij vandaag met dat voorstel komen.

[0:07:20] Dank u wel.

[0:07:20] Inmiddels is ook aangeschoven de heer El Abassi namens de fractie Van Denk.

[0:07:25] Voor de heer El Abassi.

[0:07:26] We hebben zes interrupties.

[0:07:28] We werken met de dertigsecondenregel.

[0:07:29] Onder de dertig is een gratis interruptie.

[0:07:31] Boven de dertig telt voor twee.

[0:07:35] Vervolgt u betoog.

[0:07:37] O, excuses.

[0:07:37] De heer Heutink heeft nog een interruptie.

[0:07:40] Voorzitter, aan de ene kant is het natuurlijk goed dat er wordt gekeken hoe kunnen we een alternatief bieden voor de mensen die nu de brandstofprijs niet kunnen betalen.

[0:07:49] Dat kunnen we in meekomen, maar het moet niet of-of zijn.

[0:07:52] Dus deelt meneer De Hoop dan ook de mening dat dit een maatregel is die naast andere maatregelen zou moeten plaatshebben, zoals iets met brandstofprijzen en dus het aantrekkelijke maken van het OV?

[0:08:07] Dat ben ik met de heer Heutink eens.

[0:08:10] Breed in de betaalbaarheid zullen we consequenties ervaren.

[0:08:12] We hebben gisteren gezien dat de inflatie nu al op 2,7% zit.

[0:08:16] Dat zal fors doorlopen komend jaar.

[0:08:18] Dus ik denk dat er heel veel dingen zijn waar we met elkaar naar moeten kijken.

[0:08:21] Maar als het gaat over de bereikbaarheid...

[0:08:23] Mijn fractie heeft eerder ook voorgesteld om een maximumprijs van die accijnsen te doen, maar het bericht van de Europese Commissie heeft mij ook wel aan het nadenken gezet dat je wilt maatregelen treffen, maar daarbij niet de schaarste vergroten.

[0:08:37] En ik denk een maatregel die het openbaar vervoer toegankelijker en betaalbaarder maakt,

[0:08:41] helpt mensen in de bereikbaarheid, maar ook in deze tijd van toch een oliecrisis die eraan zit te komen, of die er eigenlijk al is, wil je stimulerende maatregelen treffen die die schaatsen niet verder vergroten.

[0:08:52] En ik denk dat het dan belangrijk is om naar het openbaar vervoer te kijken.

[0:08:56] Dat deel ik met meneer De Hoop, maar hij noemt het ook direct een klimaatticket.

[0:09:03] Die affiniteit, die relatie vind ik dan weer een beetje jammer, maar het biedt ook kansen.

[0:09:09] Omdat meneer De Hoop het een klimaatticket noemt, hebben we ook een mooi klimaatfonds.

[0:09:14] Zou meneer De Hoop het daar niet van willen betalen, al niet tijdelijk?

[0:09:20] Voorzitter, ik sta voor heel veel dekkingsobligaties open.

[0:09:22] De vraag is wel waar gaat het dan vanuit het klimaat ten koste van?

[0:09:26] Ik wil heel graag dat dit op tafel ligt.

[0:09:28] We weten dat het kabinet nu scenario's uitwerkt.

[0:09:31] Ik vind het echt belangrijk dat het openbaar vervoer op tafel ligt.

[0:09:34] En de heer Heutink heeft gelijk.

[0:09:35] Ik vind het vanuit klimaatopzicht

[0:09:36] Verstandig, dat weet de heer Heutink ook voor mij.

[0:09:39] Maar dat is op dit moment echt niet het enige argument.

[0:09:41] Er zijn heel veel andere argumenten die, denk ik, ook partijen die misschien iets minder vanuit zichzelf dit voorstel verstandig vinden, er nu misschien toe bewegen om te kijken.

[0:09:50] Hé, is dit in dit tijdsgewricht niet handig om hier ook naar te kijken met elkaar?

[0:09:54] Ja, tot slot.

[0:09:55] Dan wil ik meneer De Hoop een uitnodiging doen.

[0:09:57] Want dan is het verstandig om niet direct de rekening bij bijvoorbeeld huiseigenaren neer te leggen.

[0:10:04] Door dus te komen aan die korting van...

[0:10:07] de overdragsbelasting.

[0:10:09] Want daarmee raak je ook weer, daarmee ga je geen breed draagvlak in dit huis vinden.

[0:10:13] Dus mijn oproep aan meneer De Hoop is, laten we nou eens samen gaan kijken hoe we dit dan op een goede manier kunnen gaan dekken, waarin er ook breed draagvlak is, dat we ook als één front dit samen kunnen gaan regelen.

[0:10:25] Want ik weet nu al, als we allemaal een andere dekking hebben, dan komt er uiteindelijk niets.

[0:10:29] Dat is ook een beetje hoe de systematiek nu met deze minderheidscoalitie toch een beetje werkt.

[0:10:35] Maar die uitnodiging wil ik graag doen.

[0:10:37] Dat waren twee interrupties.

[0:10:40] De heer de Hoop.

[0:10:41] Ja, voorzitter, die uitnodiging neem ik graag aan.

[0:10:43] En ik ben ook echt op zoek naar een voorstel wat kan werken.

[0:10:45] U weet ook van mij dat ik ook eigenlijk op een gegeven moment wel gratis openbaar vervoer zou willen.

[0:10:50] Ik heb dat vandaag ook bewust niet voorgesteld, omdat ik op zoek ben naar een oplossing die in dit tijdsgewricht echt politiek draagvlak kan krijgen.

[0:10:57] Dat betekent dat je ook naar verschillende dekkingen moet kijken.

[0:11:00] Ben ik toebereid?

[0:11:01] Ik heb zelf in ieder geval één voorstel op tafel gelegd.

[0:11:03] Ik deel wel met de heer Heutink dat er waarschijnlijk een aantal partijen op rechts zijn die die iets minder enthousiasmerend ontvangen.

[0:11:09] Nou, ik ben bereid om daar verder over na te denken met elkaar.

[0:11:14] De heer Schutz had nog een interruptie.

[0:11:17] Ja, korte vraag, voorzitter, aan de heer De Hoop.

[0:11:19] Heeft hij over dit plan ook al gesproken met de vervoerders?

[0:11:22] En zo ja, wat was hun reactie daarop?

[0:11:24] De heer De Hoop.

[0:11:25] Ik ga natuurlijk niet volledig uitwijten wat ik in een privégesprek met vervoerders bespreek, maar ik kan dit wel zeggen.

[0:11:33] De vervoerders gaven aan dat zij heel graag maatregelen wilden treffen, maar dat dat niet kan zonder financiering vanuit het Rijk, omdat die financiële positie zowel bij de vervoerders als bij de NS krap is.

[0:11:44] En het tweede punt wat belangrijk was, was dat je dat wel in de daluren doet, omdat in de spits het natuurlijk op dit moment heel erg druk is.

[0:11:51] Daar is ook best wel veel ruimte als je mensen daar toe zou kunnen bewegen.

[0:11:54] dat ze dit tijdelijk doen, maar misschien in de toekomst ook wel wat permanenter gaan doen, dan kan het ook echt leiden tot kansen voor het openbaar vervoer en in de toekomst dat mensen weer gewend raken aan het gebruiken van die trein, van die bus, van die metro.

[0:12:07] Dus de vervoersector ziet daar echt wel kansen in, maar dat kan niet zonder financiering en ook niet als je dat niet in de daluren dan toewijst.

[0:12:15] En niet alleen als je dat generiek doet gaat het gewoon problemen opleveren.

[0:12:18] En ik denk dat iedereen dat met elkaar kent.

[0:12:22] Dan is ook aangeschoven inmiddels bij dit debat de heer Jumelet namens het CDA.

[0:12:28] We hebben zes interrupties en de 30-secondenregel onder de 30 seconden is gratis.

[0:12:34] Boven de 30 seconden zijn er twee interrupties.

[0:12:37] Ja, vervolgt u het betoog?

[0:12:40] Er is nog een interruptie van de heer Huidekoper.

[0:12:43] Ja, dank, voorzitter.

[0:12:45] Goedemorgen.

[0:12:45] Ik ben eigenlijk blij om dit voorstel van de heer De Hoop te horen.

[0:12:50] D66 maakt zich ook al een tijd lang hard voor een klimaatticket en ik trek daarin dan ook heel graag samen met u op, zeg ik via de voorzitter.

[0:12:58] Ik was nog wel benieuwd, de heer De Hoop zegt in zijn voorstel, we doen het tot 1 september.

[0:13:02] Ik was benieuwd, waarom die keuze?

[0:13:04] Want er zit natuurlijk ook, ja, vanaf september begint ook straks de winter weer, wordt het kouder, lopen ook de rekeningen voor mensen thuis op.

[0:13:11] Even benieuwd waarom hij voor die 1 september heeft gekozen.

[0:13:14] En hij hint er net ook, hij noemde de overdragsbelasting als mogelijke bedekking.

[0:13:18] Maar ook, ik zie nog een aantal alternatieven.

[0:13:20] Ik zou ook benieuwd zijn wat die alternatieven dan zijn.

[0:13:23] Ja, dat waren twee interrupties, heer Hoop.

[0:13:26] Allereerst die tijdelijkheid.

[0:13:28] Kijk, we weten dat, en dat voorspelt een ieder op dit moment, dat in april die tekorten als het gaat over fossiele brandstoffen echt gaan oplopen.

[0:13:36] En ik denk dat je dan wil dat vanaf mei, juni, dat daar wel snel al mogelijkheden zijn.

[0:13:42] Ik denk wel dat je daarmee ook moet kijken hoe pakt dat uit.

[0:13:46] En als je bijvoorbeeld zegt we doen het in de zomermaanden.

[0:13:49] Ik hoop dat vanaf mei al mogelijk is.

[0:13:51] Ik heb dat ook een beetje proberen te voelen bij de vervoerssector.

[0:13:54] Die zeiden eerder kan in ieder geval nog niet, denken wij.

[0:13:57] Maar als je iets wil, dan kan het misschien vanaf mei en anders vanaf juni.

[0:14:00] Dan wil je ook kijken hoe zo'n maatregel uitwerkt.

[0:14:03] En als ik heel eerlijk ben, weet ik dat ook niet precies.

[0:14:06] Dat weten we allemaal niet precies, want je kunt het gedrag van reizigers niet voorspellen.

[0:14:10] En ik denk bij een tijdelijke maatregel dat je daar ook beter op kunt sturen.

[0:14:14] Dus dat je daar dan ook kunt zeggen, we gaan het ticket misschien iets verhogen, misschien zelfs ook wel verlagen, omdat de noodzaak nog groter is met de korte annexeinse.

[0:14:23] Die tijdelijkheid blijft dan ook flexibel.

[0:14:26] Over de dekking.

[0:14:27] Ik heb ook allemaal lastenverhogingen voor het bedrijfsleven in mijn hoofd, zeg ik eerlijk tegen de heer Huidekoper.

[0:14:32] Er zijn heel veel reiken die op dit moment wegkomen met een aantal dingen, terwijl de gewone mensen de rekening betalen.

[0:14:39] Dus ik denk dat de heer Huidekoper best wel snel kan invullen wat voor dekking ik dan voor mij zie.

[0:14:43] Maar dit ging over een belastingkorting die pas volgend jaar ingaat, waardoor het nu nog niet pijn doet.

[0:14:48] Dat is waarvoor ik nu voor die OVB gekozen heb.

[0:14:51] Maar wat ik zeg, ik ben best bereid om ook over andere dekkingen na te denken.

[0:14:57] Dank voor dit antwoord.

[0:14:58] Mijn zorg zit een beetje in toch ook die tijdelijkheid.

[0:15:01] Ik snap de argumenten die de heer De Hoop gebruikt.

[0:15:04] We weten nog niet hoe lang die crisis gaat duren.

[0:15:06] Je moet daar goed vinger aan de pols houden.

[0:15:08] Tegelijkertijd constateer ik ook dat er in deze commissie, ook rond het openbaar vervoer, heel vaak pleisters zijn geplakt.

[0:15:14] Dat er tijdelijk geld werd gevonden om ticketprijzen betaalbaar te houden, maar dat vervolgens eigenlijk daarna een heel groot gat viel en dat we daar eigenlijk nog niet goed uit weten te komen met elkaar.

[0:15:22] Hoe kijkt de heer De Hoop naar die reflectie?

[0:15:26] Ja, terechte analyse.

[0:15:27] Het is natuurlijk alleen wel het kabinet waarvan D66 nu de grootste partij is, die geen extra investeringen in het openbaar vervoer doet.

[0:15:34] Dus in die zin terechte analyse.

[0:15:37] Maar zou ik dan graag samen met de heer Huidekoper kijken hoe we dat structurele kunnen doen.

[0:15:42] Kijk, u mag best weten, wij hebben ook dat klimaatticket, dat goedkope ticket, in ons verkiezingsprogramma staan voor een heel jaar.

[0:15:50] Dus ik wil dat ook heel graag.

[0:15:52] Ik zit alleen te zoeken naar oplossingen die op dit moment politiek draagvlak hebben.

[0:15:56] Als de heer Huidekoper en ik een meerderheid vinden om dat langer dan die tijdelijkheid te doen, dan doe ik dat heel graag.

[0:16:01] Heeft alleen ook weer een hoge prijskaartje.

[0:16:04] En ik denk op dit moment dat dat best lastig is.

[0:16:07] Maar de heer Huidekoper levert zelf ook de minister van Klimaat op dit moment.

[0:16:11] Ik hoop met hem ervoor te zorgen dat dit scenario daar echt op tafel komt te liggen.

[0:16:17] Dan is er nog een interruptie van de heer Goudswaarts.

[0:16:20] Ja, dank u, voorzitter.

[0:16:22] Ik had verwacht al dat de heer De Hoop met een dergelijke suggestie zou komen.

[0:16:26] Dat verbaast mij niet.

[0:16:29] Over de dekking, daar heb ik mijn vraagtekens bij, maar betekent ook dat de heer De Hoop de deur dichtgooit voor concurrentie bijvoorbeeld op het spoor, voor overleg met werkgevers, want het zijn gewoon tijdelijke potjes en je krijgt daarna heel snel weer een rekening gepresenteerd.

[0:16:47] Dus ik was er gewoon even benieuwd naar

[0:16:49] Gooit de heer De Hoop die andere deuren dan dicht met dit voorstel.

[0:16:57] Dit waren twee interrupties, de heer De Hoop.

[0:17:00] Ik ben in ieder geval blij dat de heer Goudswaart consistentie herkent in mijn bijdragers in deze commissie, dus dat vat ik in die zin dan als een compliment op.

[0:17:09] Kijk, de heer Goudswaart heeft bijvoorbeeld over meer concurrentie en de interpretatie die ik er dan van zijn bijdrage heb is dat hij dan

[0:17:16] de suggestie wekt dat dat zou kunnen zorgen voor lagere prijzen in het openbaar vervoer.

[0:17:20] Ik ben er niet van overtuigd, omdat ik denk dat op dit moment in het openbaar vervoer de marktwerking eerder heeft gezorgd voor de verschraling van openbaar vervoer, bijvoorbeeld ook in de regio's waar wij vandaan komen, dan dat het het nog versterkt.

[0:17:32] En zeker als je meer ruimte voor concurrentie zou willen bieden, daar gaat ook wel wat tijd overheen.

[0:17:37] Dus op dit moment hebben heel veel mensen gewoon lastenverlagingen nodig en een deel zit in de bereikbaarheid.

[0:17:44] Dus zelfs als je dat zou willen waar ik ideologisch anders over denk, is dat niet een korte termijn oplossing.

[0:17:50] En dit is wel een oplossing waarmee je denk ik snel mensen lucht kunt geven en ook openbaar vervoer stimuleert.

[0:17:56] Vandaar dat wij hier nu voor gekozen hebben.

[0:18:00] Dan kunt u uw betogen nu wel vervolgen.

[0:18:03] Dank voorzitter.

[0:18:05] Onze grootste zorg blijft überhaupt ook de betaalbaarheid in het openbaar vervoer, want daar zien we toch te weinig in terug van in dit regeerakkoord.

[0:18:13] De BDU's bezuinigingen worden niet structureel teruggedraaid nog steeds.

[0:18:18] Er was een amendement uit de Kamer voor nodig om verdere bezuinigingen terug te draaien, maar ik mis binnen het regeerakkoord echt te weinig urgentie.

[0:18:25] En om alle delen van het land goed bereikbaar te houden, is het van belang om de komende tijd

[0:18:29] ook te investeren in beter OV.

[0:18:31] Naast het terugdraaien van de bezuinigingen op het regionaal openbaar vervoer is ook de aanleg van de Lelylijn van groot belang.

[0:18:38] Recent kwam gezant Klaas Knot met zijn advies.

[0:18:41] Hij stelt voor om een spaarmodel te introduceren om samen met de regio

[0:18:45] concrete stappen te zetten zodat de Lelylijn daadwerkelijk aangelegd kan worden.

[0:18:50] Daarover heb ik een aantal vragen.

[0:18:52] Allereerst wachten wij nog steeds op de kabinetsreactie.

[0:18:55] Ik zou die graag sneller krijgen.

[0:18:57] We hebben nu nog niet een reactie, terwijl het kabinet zelf deze gezand heeft voorgesteld.

[0:19:02] Ik verwacht echt voor het meireces

[0:19:03] een kabinetsreactie op het Lelylijn rapport.

[0:19:06] Graag een toezegging van de staatssecretaris.

[0:19:09] Graag zou ik ook willen horen dat de 600 miljoen die nu nog in dat Lelylijn potje staat, wordt veiliggesteld zodat deze middelen niet opnieuw voor andere zaken worden gebruikt.

[0:19:19] En het is ook voor een bijdrage uit de EU belangrijk dat de Lelylijn aansluit op het internationale spoornetwerk.

[0:19:25] Denemarken en Zweden zien dat zitten.

[0:19:29] Het zou goed zijn als er op korte termijn gezamenlijk met Duitsland wordt gesproken, met die andere landen ook.

[0:19:34] Ik zou graag de toezegging van de staatssecretaris willen dat zij met Denemarken en Zweden de Duitsers op korte termijn zal benaderen.

[0:19:44] Nou ja, voorzitter, nu wordt het interessant, want we hebben dus net een uitgebreid debat gehad over hoe we maatregelen willen betalen, goede maatregelen, die we, als de dekking juist is, mogelijk ook wel gaan steunen.

[0:19:56] Maar nu stelt meneer De Hoop echt een minuut later om 600 miljoen euro veilig te stellen, of met andere woorden, in een la te stoppen en er de komende 10, 15 jaar niet meer aan te komen.

[0:20:07] Dat is toch super onverstandig als we dat geld nu nodig hebben om mensen te kunnen helpen.

[0:20:14] We moeten en ons openbaar vervoer betaalbaar houden, maar we moeten ook investeren in nieuwe OV-infrastructuur.

[0:20:21] En daar hoort wat mijn fractie betreft de ladylijn gewoon bij.

[0:20:25] Kijk, ik weet dat het PVV-kabinet dat hele potje al bijna helemaal leeg heeft geroofd.

[0:20:29] Dus ik kan me goed voorstellen dat de heer Heutink die klus zelf af wil maken.

[0:20:33] Ja, dat is niet wat wij willen.

[0:20:34] Wij vinden echt dat het noorden van het land behoefte heeft aan nieuwe infrastructuur.

[0:20:38] En als je de ledenlijn überhaupt nog op tafel wil houden, wij willen dat heel graag, dan kan je het echt niet maken om die laatste 600 miljoen er ook nog weg te halen.

[0:20:48] We leven in tijden van crisis.

[0:20:51] We hebben een gaskrisis mogelijk, we hebben misschien straks een tekort aan olie, wie weet wat er gaat gebeuren.

[0:20:57] En dan is het een oliedom voorstel om maar even in de spreekwoordelijke termen te blijven, om dus 600 miljoen euro in de la te stoppen en er niet meer aan te komen.

[0:21:07] Die Lelylijn, dat zou mooi zijn als die kan worden aangelegd, maar het zou oliedom zijn om 600 miljoen euro in de la te stoppen terwijl de mensen het nu nodig hebben.

[0:21:15] Dus ik zou meneer De Hoop ook willen uitnodigen om daar wel naar te kijken.

[0:21:18] We kunnen de Lelylijn op de agenda houden, maar we kunnen dan laten sparen.

[0:21:22] Dan laten we die 600 miljoen euro nu gebruiken voor de mensen die het nodig hebben.

[0:21:26] Ja, dat waren twee interrupties.

[0:21:28] De heer De Hoop.

[0:21:30] Ja, voorzitter.

[0:21:31] Als je dat potje nu leeg plukt, dan weten we één ding zeker, dan gaat de Lelylijn er gewoon niet meer komen.

[0:21:36] En ook het vertrouwen in Noord-Nederland, wat nog zo summier is.

[0:21:41] Alles wat er nu ook weer gebeurt over de discussies om het boeren in Groningen.

[0:21:45] Als we dan ook nog het Lelylijnpotje, het geld dat we daar nog hebben, ook wegroven.

[0:21:50] Hoe denkt de heer Heutink dan ooit dat de mensen in het Noorden nog vertrouwen in hun politiek zullen krijgen?

[0:21:55] Als je dat rapport van Knot serieus neemt, dan moet je beginnen met sparen.

[0:21:58] en daar hoort je eerste 600 miljoen gewoon bij.

[0:22:01] Als je dat niet meer wil, dan moet je dat gewoon eerlijk zeggen.

[0:22:04] Dat hoor ik dan de heer Heutink hierbij zeggen.

[0:22:06] Mijn fractie denkt daar echt heel erg anders over.

[0:22:10] Dank u wel.

[0:22:11] Interruptie van de heer Schuts.

[0:22:13] Ja, ik voel wel een beetje met de heer Heutink mee, omdat ik het een vrij ontijdig voorstel vind.

[0:22:17] Nog geen week geleden hebben we hier een commissiedebat, de staat van de infra gehad.

[0:22:22] Vorige week ook een twee minuten debat, waarbij ondanks het verzoek van geef ons nou de ruimte,

[0:22:28] om op 22 april met een breed afwegingskader naar uw Kamer toe te komen.

[0:22:34] Dus ik kom nou niet met al te veel moties waarin specifieke projecten worden genoemd.

[0:22:38] De heer Grinwis is altijd een heel erg vervent voorstander van het gemaal bij Uijmuiden.

[0:22:42] Ook daar voel ik u mee.

[0:22:44] Dan gaat het weer over specifieke projecten.

[0:22:46] Zullen we dat debat alsjeblieft even afwachten voordat we nu weer een project bij de oren nemen om daar bij de staatssecretaris op spoed op aan te dringen die aan hetzelfde afwegingskader meewerkt?

[0:22:58] Eerst de systematiek, dan de projecten.

[0:23:03] Dat waren ook twee interrupties, de heer De Hoop.

[0:23:05] Ja, voorzitter, hier maak ik wel bezwaar tegen, want wat de VVD hiermee doet, is toch de deur nog verder open zetten om de laatste honderden miljoenen van de Lelylijn, die er nog liggen, daar weg te halen.

[0:23:15] En ik vind dat echt verkeerd.

[0:23:16] Ik vind dat echt verkeerd, omdat er al zo lang gewerkt wordt aan het traject.

[0:23:20] En op het moment dat je dat doet, dan is dat gewoon volledig van tafel.

[0:23:24] En dan weet je één ding zeker, dan gaat die Lelylijn er nooit komen.

[0:23:28] Ik vind in alle zorgvuldigheid die met Noord-Nederland de afgelopen jaren ook bewandeld is,

[0:23:33] dat je moet zorgen dat niet alleen die 600 miljoen veilig blijft, maar dat je dat rapport van Knot ook gaat uitvoeren.

[0:23:39] Want waarom hebben we dat anders gedaan?

[0:23:41] We hebben ook nog een motie van collega Olger van Dijk die gewoon uitgevoerd moet worden.

[0:23:45] En wat de VVD hier doet, is eigenlijk hier eigenlijk nadrukkelijk op tafel leggen.

[0:23:51] Die 600 miljoen zijn eigenlijk voor ons vrij te besteden middelen en het is niet zeker dat dat bij de ladyline blijft.

[0:23:58] De heer De Hoop luisterde er niet goed.

[0:24:01] Ik voelde wel met de heer Huiting mee.

[0:24:03] Maar het was vooral een pleidooi om even af te wachten met het afwegingskader dat komt.

[0:24:07] Dus de VVD vraagt helemaal niet morgen om die 600 miljoen direct ergens anders in te stoppen.

[0:24:13] Maar wel eerst even het systeem, de afweging om vervolgens met specifieke projecten te komen.

[0:24:19] Maar ja, u wil juist met die lelielijn nu voor de vervaren uitlopen.

[0:24:24] En daarvan zou mijn voorstel zijn, wacht nou even 22 april af, dat afwegingskader, dan gaan we het erna over hebben en ook over die 600 miljoen wel of niet.

[0:24:32] Dus daar hebben we nog helemaal geen kleur in bekend als VVD.

[0:24:34] Ja, ook dat waren twee interrupties.

[0:24:37] De heer De Hoop.

[0:24:38] Nou ja, ik hou mij blijkbaar meer aan het regeerakkoord dan de heer Sjoerd zelf, want die 600 miljoen die staat gewoon in de financiële bijlage bestemd voor de Lelylijn nu.

[0:24:46] Dat is wat het is.

[0:24:48] Ik vraag niet om extra geld voor de ledenlijn.

[0:24:50] Ik zeg, houd dat daar.

[0:24:51] En de heer Sjoerds trekt dat nu in twijfel.

[0:24:54] Die ontschrijft het bijna als vrij te besteden middelen.

[0:24:56] Dus ik vind dat ergens toch wel frappant.

[0:24:58] En ik hoop te zien dat die 600 miljoen bij die ledenlijn blijft, omdat we daarmee ook het rapport van de gezant uitvoeren, waar nota bene de staatssecretaris van de VVD eerder zo voor gepleit heeft.

[0:25:10] Dus laten we daar in ieder geval bij blijven.

[0:25:12] Ik stel helemaal geen nieuwe projecten op dit moment voor.

[0:25:15] Ik stel gewoon voor

[0:25:16] Hou ons aan de financiële bijlagen op dit moment die in het regeerakkoord staat.

[0:25:22] De VVD wacht graag de afwegingskaart eraf en dan spreken we verder.

[0:25:29] Dank u wel.

[0:25:30] U kunt uw betogen vervolgen.

[0:25:33] Dan nog een andere zorg over het regionale openbaar vervoer.

[0:25:37] Te vaak zien we dat een overgang naar een nieuwe concessie tot ontzettend grote problemen leidt.

[0:25:42] En helaas is hier nu in Utrecht sprake van.

[0:25:45] De provincie legt inmiddels boetes op, maar reizigers kopen hier weinig voor en hebben al maanden te maken met een forse uitval van busritten en slechte informatievoorziening.

[0:25:54] Dat is ook heel slecht voor het vertrouwen in het openbaar vervoer.

[0:25:57] En ik snap dat dat primair een verantwoordelijkheid van de provincie is om hierin op te treden, maar graag hoor ik van een staatssecretaris wat we landelijk kunnen doen om dit soort problemen te voorkomen.

[0:26:06] En kan zij ook aangeven wat de chaos volgens haar betekent voor het vertrouwen in het openbaar vervoer?

[0:26:11] En hoeveel minder reizigers zijn er nu op dit moment bijvoorbeeld in Utrecht?

[0:26:15] Heeft zij daar een beeld van?

[0:26:17] Voorzitter, tot slot nog één punt over de toegankelijkheid van het openbaar vervoer.

[0:26:21] Wij krijgen daar heel regelmatig berichten over van mensen met een beperking voor wie het openbaar vervoer echt ontoegankelijk is.

[0:26:26] Zij zeggen dat er eigenlijk niet eens sprake is van openbaar vervoer omdat zij niet met het OV kunnen reizen.

[0:26:32] Is de staatssecretaris, wat met mijn fractie is, dat het echt onacceptabel is als het OV pas in 2047 toegankelijk voor iedereen is?

[0:26:39] Want dat is wel wat er uit de schriftelijke vragen van de heer Huidekoper en mij kwam.

[0:26:44] Ik vind dat heel erg frustrerend en ik verwacht ook de komende tijd stappen van deze staatssecretaris om het OV toegankelijk te maken.

[0:26:53] Dank u wel, heer De Hoop.

[0:26:55] En dan geef ik het woord aan de heer Heutink.

[0:26:58] Voorzitter, vandaag is het debat over het OV en we staan op een afslag.

[0:27:03] We weten allemaal dat het niet goed gaat in het OV.

[0:27:05] Ja, de NS maakt winst, maar toch zien we dat het OV niet aantrekkelijk is voor heel veel mensen.

[0:27:10] Het is onpraktisch, je wordt niet voor de deur afgezet en het is bovendien peperduur.

[0:27:15] En de vraag die we met elkaar moeten stellen is duidelijk.

[0:27:18] Deze regeerperiode zouden we eens goed moeten gaan kijken naar de toekomst.

[0:27:21] En die toekomst gaat ons al veel brengen.

[0:27:24] Zo zal de implementatie van ons nieuwe spoorbeveiligingssysteem fundamentele veranderingen op ons spoor mogelijk maken.

[0:27:30] Maar dan moeten we nu al wel beginnen met erover na te denken hoe we dat gaan invullen.

[0:27:35] De concrete vraag is dus hoe zien we het openbaar vervoer in Nederland over vijftig en misschien wel over honderd jaar voor ons?

[0:27:42] Graag een reactie van de staatssecretaris.

[0:27:44] Vraag aan de staatssecretaris is dan ook, moeten we niet eens concreet gaan nadenken over meer marktwerking op het spoor?

[0:27:51] En voorzitter, ik hoop dat u mij niet verkeerd begrijpt, maar dat hoeft niet te betekenen dat NS alles kwijtraakt.

[0:27:56] Integendeel, mijn fractie is van mening dat concurrentie de juiste prikkel is voor NS om de boel om te gooien, om beter te gaan presteren.

[0:28:06] En een beter presterende NS, op welke vervoerder dan ook, komt uiteindelijk iedere Nederlander te goede.

[0:28:14] reactie van de staatssecretaris.

[0:28:16] En dan wil ik door naar een ander pijnpunt op het OV-dossier en dat is namelijk veiligheid.

[0:28:21] Het aantal zware geweldsdelicten in het OV neemt met het jaar toe.

[0:28:25] Buschauffeurs worden bedreigd en op een aantal stations in Nederland begeef je je liever niet meer zodra het donker wordt.

[0:28:31] Maar ik zie dat ik er even een punt achter moet zitten.

[0:28:33] Ja, want er is een interruptie van de heer Van Duiven namens Forum voor Democratie.

[0:28:39] Ja, het is meer een verduidelijkende vraag.

[0:28:40] De heer Huiting heeft het over de concurrentie op het spoor, want hoe goed het kan zijn, gaat het om concurrentie op het spoor of om het spoor?

[0:28:47] Dus ziet hij bijvoorbeeld binnen de Randstad concurrerende bedrijven of de Randstad één vervoerder en daaromheen andere vervoerders?

[0:28:54] De heer Huiting.

[0:28:55] Ik zou heel graag op het HRN, dus op het hoofdwereldnet, meer concurrentie willen.

[0:29:02] Ik denk dat het goed is om bijvoorbeeld ook een NS beter te laten presteren.

[0:29:06] Ik denk ook dat het uiteindelijk ter goede gaat komen aan de prijs die mensen moeten betalen voor een treinkaartje.

[0:29:12] Ik zie daar ook een daadwerkelijke koppeling, en dat moeten we niet onderschatten.

[0:29:16] Ik zie ook een echte koppeling met de implementatie van het nieuwe spoorbeveiligingssysteem, EETMS.

[0:29:21] Dat gaat ervoor zorgen dat we meer treinen achter elkaar kunnen laten rijden op het spoor.

[0:29:25] Kijk, op dit moment zit het gewoon vol.

[0:29:27] Het is lastig om er nieuwe treinen aan toe te voegen, maar op het moment dat we dat nieuwe systeem hebben, dan kan dat wel.

[0:29:33] En dit is ook niet een pleidooi om dat nu te regelen, maar wel een oproep aan ons allemaal om te gaan kijken in de toekomst, hoe zien we dat nou voor ons?

[0:29:42] En dan moet dit wel een serieuze optie zijn wat ons betreft.

[0:29:47] Dank u wel.

[0:29:47] Vervolgt u Bethoog.

[0:29:50] Ja, voorzitter.

[0:29:53] En die veiligheidsproblemen die moeten worden opgelost.

[0:29:55] Dus ik wil van de staatssecretaris eens horen hoe het nou staat met al die voorgenomen maatregelen.

[0:30:01] We hebben het er regelmatig over gehad, maar het blijft maar duren.

[0:30:04] Het blijft maar duren.

[0:30:06] Kunnen BOA's al een ID-check uitvoeren?

[0:30:08] Zijn er al stappen gezet in aanzien van de spoorwegpolitie?

[0:30:11] En ik wil dus meer vaart ook hebben met die bodycams, met de implementatie daarvan.

[0:30:16] We begrijpen uit een debat een paar weken geleden dat er nu weer een pilot wordt opgestart zodat er is

[0:30:22] kan gekeken worden hoe die bodycams moeten worden opgespeld.

[0:30:25] We hadden al een pilot gehad, die was goed afgelopen.

[0:30:29] Nu gaan we opnieuw een pilot doen.

[0:30:31] Voorzitter, ik word niet goed van al die pilots.

[0:30:34] Knoop die dingen gewoon op en ga het regelen.

[0:30:37] Voorzitter, ik zei het net al, we staan op een kantelpunt.

[0:30:40] De brandstof is onbetaalbaar.

[0:30:41] We staan in de file en het OV is onaantrekkelijk.

[0:30:44] En dus willen wij op al deze drie punten een oplossing.

[0:30:47] Aan deze staatssecretaris de oproep, maak het OV aantrekkelijk zonder drang of dwang.

[0:30:53] Deze tijden van crisis vereisen een creatieve oplossing.

[0:30:56] Bevrijd uzelf en bevrijd ook de Nederlander van ambtelijke prietpraat en ga mensen gewoon helpen.

[0:31:02] De accijns naar beneden.

[0:31:03] gas opboren en concreet aan deze staatssecretaris tijdelijk als noodmaatregel het OV gratis te maken.

[0:31:11] Zo kunnen we de mensen die dat willen lucht geven en toch vervoer faciliteren.

[0:31:15] Want dat is de primaire kerntak van deze staatssecretaris.

[0:31:18] De mensen de vrijheid geven die ze ervaren dankzij mobiliteit.

[0:31:22] Dank u wel.

[0:31:24] U heeft een interruptie van de heer De Hoop.

[0:31:27] Voorzitter, op het laatste punt.

[0:31:29] Ik hoor dat de heer Heutink ook namens groep Markenzauer zegt wij willen ook graag betaalbaarder OV.

[0:31:34] Hij heeft het zelfs over gratis waar wij het zeiden 9 euro ticket.

[0:31:40] Vindt hij dat dat in de daluren dan moet zijn of moet het volledig over de hele dag?

[0:31:44] Hoe ziet hij dat voorstel precies voor zich?

[0:31:48] Nou voorzitter, dat ligt ook welke gesprekken bijvoorbeeld het kabinet gaat voeren met de vervoerders.

[0:31:53] Kijk, het moet wel praktisch mogelijk zijn.

[0:31:55] Het liefst zien wij voor ons dat de prijs gewoon tijdelijk, zoals meneer De Hoop ook voorstelt, naar nul euro gaat.

[0:32:00] Dan maak je het echt aantrekkelijk voor mensen die nu niet kunnen betalen om een alternatief te nemen.

[0:32:06] Wij denken dat dat een goed idee is.

[0:32:08] neemt niet weg dat wij ook de mensen de mogelijkheid willen geven om wel die auto te kunnen blijven pakken.

[0:32:14] Dus op al die drie elementen die ik net heb gezegd moet er iets gebeuren.

[0:32:18] We moeten iets doen aan de brandstofprijs, we moeten iets doen aan de fileproblematiek en we moeten het OV aantrekkelijker maken.

[0:32:24] Die drie pijlens, als het kabinet daarmee aan de slag gaat, dan hoeven wij dat hier niet te zeggen hoe we dat tot in detail willen gaan vormgeven.

[0:32:32] Kijk of het nou 9 euro is, 12 euro, of 5 euro of gratis, of in het daluur of altijd, of alleen op het hoverailnet, of ook alle bussen.

[0:32:41] Dat wil ik heel graag aan het kabinet en alle bekwame mensen die daar werk over laten.

[0:32:47] Maar feit is dat er wel iets moet gebeuren om het voor de Nederlander nu behapbaar te maken.

[0:32:52] Dank u wel.

[0:32:52] De antwoorden mogen iets korter.

[0:32:54] Heer De Hoop.

[0:32:56] Helder.

[0:32:56] Dus concluderend, zegt de heer Heutink, over de precieze invulling moeten we gewoon met elkaar kijken wat verstandig is, maar ook groep Markuszower zegt nu op korte termijn moet het scenario voor openbaar vervoer tijdelijk goedkoper dan wel gratis te maken echt op tafel komen te liggen bij de dingen die het kabinet nu uitwerkt.

[0:33:13] Ja, en ik werk daar graag mee, samen met meneer De Hoop, om die handschoenhoek op te pakken, om te kijken hoe we in deze Kamer een meerderheid kunnen gaan maken, om dat ook te gaan regelen.

[0:33:24] Ik denk dat het voor heel veel mensen onbetaalbaar is op dit moment en dat dit een goed alternatief is.

[0:33:30] Het is geen oplossing, wil ik erbij zeggen, want die brandstofprijs moet wat ons betreft echt omlaag, maar het kan de pijn iets verzachten.

[0:33:37] Dank u wel.

[0:33:38] Er was nog een interruptie van de heer Huidekoper.

[0:33:41] Dank voorzitter.

[0:33:42] Een simpele vraag aan de heer Heutink.

[0:33:44] Vindt hij het acceptabel dat mensen als Trump met één actie Nederlanders zo keihard in de portemonnee kunnen raken?

[0:33:52] Ik denk dat we moeten oppassen met wat wij ook zeggen over Trump.

[0:33:57] Kijk, met alle gesprekken, we mogen alles zeggen wat we hier willen.

[0:34:00] Uiteindelijk is het een land wat we keihard nodig hebben.

[0:34:04] Alles gaat er maar om het leveren van LNG.

[0:34:06] Op het moment als Trump zegt ik stop ermee, dan hebben we een levensgroot probleem hier.

[0:34:12] Dus laten we alsjeblieft elkaar niet uitlokken om vervelende dingen over Trump te zeggen of overhaupt over Amerika te zeggen.

[0:34:20] Het is aan iedereen vrij om dat te doen hoor.

[0:34:21] Wij vinden het niet verstandig.

[0:34:23] Puur en alleen omdat we ze harder nodig hebben dan ooit.

[0:34:26] En laten we dat alsjeblieft niet op het spel zetten.

[0:34:30] Dank u wel.

[0:34:30] Heer Huidekoper.

[0:34:32] Ja, voorzitter, hier wringt toch wel een beetje de schoen, want de heer Heutink zegt ook, ja, die duurzame energie is allemaal onzin, room dat geld uit het klimaatfonds maar af.

[0:34:40] Maar dat is natuurlijk een verlaagde prijs aan de pomp.

[0:34:43] Maar de consequentie daarvan is natuurlijk dat we niks doen aan die enorme afhankelijkheid van olie uit het buitenland die we op dit moment hebben.

[0:34:49] En dan blijven we ook speelbal van dit soort wereldmachten.

[0:34:52] Dan kan Trump met een tweet de prijs aan de pomp verhogen.

[0:34:57] dan moeten we olie blijven kopen duur uit het Midden-Oosten.

[0:35:00] En ik constateer dus eigenlijk gewoon dat er geen politieke wil is bij de heer Heutink om het echte probleem aan te pakken, namelijk onze afhankelijkheid van energie uit het buitenland afbouwen met duurzame energie.

[0:35:12] Dat waren ook twee interrupties.

[0:35:14] We gaan nu wel een beetje buiten de lijnen van het debat.

[0:35:17] We hebben een commissie Buitenlandse Zaken waarin dit uitgebreid besproken kan worden.

[0:35:21] Dus ik wil de leden wel verzoeken om gewoon bij dit debat te blijven.

[0:35:25] Heer Heutink, kort graag.

[0:35:26] Ik zie de nieuwe campagneposter van D66 al.

[0:35:29] Never waste a good crisis.

[0:35:31] Dat is precies wat hier gebeurt.

[0:35:33] Kijk voorzitter, de mensen hebben nu een probleem.

[0:35:35] En alle maatregelen die we in de huiden kopen zijn allemaal langetermijn.

[0:35:39] Wat je er ook van vindt, het is allemaal langetermijn.

[0:35:41] En de mensen hebben daar nu thuis helemaal niets aan.

[0:35:43] We moeten nu zorgen dat de brandstofprijs omlaag gaat.

[0:35:45] We moeten nu zorgen dat mensen meer geld krijgen.

[0:35:47] in hun portemonnee hebben en ik vraag aan de staatssecretaris om daar meetjes mee te maken en ik ga niet de afhankelijkheid van olie nu misbruiken om de gedroomde energietransitie van D66 in een keer bij de mensen tot de strot te duwen.

[0:36:01] Dat gaat wat ons betreft niet gebeuren.

[0:36:05] Ja, ik zal het kort houden, voorzitter.

[0:36:07] Volgens mij gaan we hier niet nader tot elkaar komen.

[0:36:09] Informeerspruik is hier geen sprake.

[0:36:12] We moeten wel eerlijk ook zijn en intellectueel eerlijk.

[0:36:15] Uiteindelijk, als wij de prijs aan de plomp gaan verlagen, doen we niks aan die afhankelijkheid en dan schuift het probleem voor ons uit.

[0:36:21] En daar zou de heer Heutink zich ook eens van kunnen vergewissen.

[0:36:26] Ik hoorde geen vraag, maar het staat u vrij om even te antwoorden.

[0:36:29] Maar ik wil dit onderwerp, want dit gaat niet over de accijnsen en over het verlagen van de brandstofprijzen.

[0:36:35] Dit debat gaat over openbaar vervoer en taxi.

[0:36:37] En ik wil recht doen aan de mensen die in het openbaar vervoer en taxi werken om dit debat ook daarbij te houden.

[0:36:43] Dank u wel.

[0:36:44] Nou ja, kijk, voorzitter, wat natuurlijk intellectuele domheid is, is dat je niet bereid bent om de mensen nu te helpen, maar wel een groene ideologie er doorheen wil rammen.

[0:36:54] Dat is intellectuele domheid.

[0:36:56] Je kunt NN doen.

[0:36:57] Het hoeft niet allemaal nu, vandaag en alleen, exclusief, je kunt NN doen.

[0:37:02] Maar het feit dat D66 de mensen niet wil helpen en alleen maar op een groene, mooie, ivoren toren blijft zitten, ja, dat is ook ongekende domheid, voorzitter.

[0:37:11] Sorry dat ik het zeg, het is wel de waarheid.

[0:37:14] Ja, u mag uw eigen woorden kiezen, maar ik zou ook wel even willen vragen om mensen niet dom te noemen.

[0:37:21] Nee, dank u wel.

[0:37:21] Nee, maar voorzitter, dat heb ik niet gezegd.

[0:37:23] Ik zeg de uitspraken en de mening is van ongekende domheid.

[0:37:28] Ik heb meneer Huidekoper niet dom genoemd.

[0:37:31] Duidelijk.

[0:37:32] De heer Huidekoper.

[0:37:33] Ja, dan toch even een persoonlijk feit, want zo heb ik dat niet ervaren.

[0:37:36] En ik zou inderdaad ook kunnen zeggen, we kunnen hier ook het debat hard op de inhoud voeren, maar elkaar daarin niet onheus beregenen.

[0:37:45] Oké, laten we elkaar niet uitlokken.

[0:37:47] De heer Heutink, gaat u verder met uw betoog?

[0:37:50] Ja, voorzitter, dit debat vraagt er ook wel een beetje om een olie van te huilen.

[0:37:53] Helemaal als we richting het kabinet iets klaar willen spelen.

[0:37:56] Ik zie meneer Ginders al knikken, dus ik ben al benieuwd waar hij straks mee gaat komen.

[0:37:59] Daar heb ik nu al zin in, voorzitter.

[0:38:03] Maar ik hoop dat we samen met de staatssecretaris tot een oplossing kunnen komen.

[0:38:07] Dat we in deze Kamer breed kunnen kijken.

[0:38:09] Hoe gaan we nou tijdelijk dat OV goedkoper maken?

[0:38:11] Of dan niet gratis, maar ik hoor graag ook de mening van de rest van de Kamer.

[0:38:17] Dank.

[0:38:19] Ja, u was klaar met uw betoog.

[0:38:21] Prima.

[0:38:22] Oh, er is een interruptie van de heer El Abassi.

[0:38:27] Voorzitter, het was heel lastig voor mij om geen vraag te stellen als het ging over accijns en het buitenland, maar ik ga dat niet doen.

[0:38:35] Ik ga de heer Heutink wel vragen, want ik heb een motie in gedachte.

[0:38:39] En het raakt inderdaad heel veel Nederlanders, de hoge OV-kosten.

[0:38:43] Een motie om op te komen voor mensen met een laag inkomen.

[0:38:48] Heb ik de heer Heutink dan aan mijn zijde?

[0:38:52] Dat is een beetje hetzelfde als een motie indienen waarin je uitspreekt dat de zon gaat schijnen als je wakker wordt.

[0:39:01] Volgens mij is het niemand daarmee oneens.

[0:39:04] Natuurlijk moeten we opkomen voor de mensen met lage inkomens.

[0:39:07] Ik hoop dan wel iets meer inkleuring te zien van hoe meneer El Abassi dat dan voor zich ziet en wat voor maatregelen dan concreet moeten worden genomen om dat te realiseren.

[0:39:17] Het is leuk hoor, zo'n motie.

[0:39:19] Ik denk dat meneer El Abassi dan een mooi aangenomen motie achter zijn naam gaat krijgen.

[0:39:23] Wat lost dat dan concreet op?

[0:39:29] Voorzitter, om te weten of zo'n motie het kan halen, zou u hem op zijn minst kunnen onderzoeken.

[0:39:34] Het was ook een onderzoeksmotie.

[0:39:35] Het is ook een motie die ik eerder heb ingediend en daarom stel ik ook de vraag aan de heer Heutink.

[0:39:40] Om te voorkomen dat we hier belanden in een situatie van intellectuele tomheid, zou ik de heer Heutink willen vragen waarom hij de motie die ik vorig jaar heb ingediend,

[0:39:52] niet gesteund, die ging over het onderzoeken welke middelen we zouden kunnen inzetten voor een sterk gereduceerd OV-tarief voor lage inkomens.

[0:40:02] Dat waren twee interrupties.

[0:40:03] Heer Heutink, kort graag.

[0:40:06] Voorzitter, allereerst, en ik ga toch van deze gelegenheid gebruikmaken, moeten we stoppen met al die onderzoeksmoties en ik ben heel erg benieuwd, ook van het kabinet, of ze misschien eens kan uitzoeken wat al die onderzoeksmoties op het ministerie van INW ons nou kost, totaal.

[0:40:21] Dat ben ik wel heel erg benieuwd naar, dus dat is vraag één.

[0:40:24] Dan richting het kabinet.

[0:40:27] Maar om terug te komen op de vraag van meneer El Abassi, dan zult u toch echt bij de PVV-fractie moeten zijn?

[0:40:35] Ik stem niet voor of tegen op een individuele titel.

[0:40:38] Dat doen we op een fractie.

[0:40:41] Dus ik zou u toch echt willen vragen, omdat dan in een ander debat waar de PVV aanwezig is, om dat aan de PVV te vragen.

[0:40:48] Dank u wel.

[0:40:49] Dan ga ik het woord geven aan de heer Schuts namens de VVD.

[0:40:54] Dank u wel, voorzitter.

[0:40:55] Reizigers voelen zich in het OV soms onveilig.

[0:40:58] OV-personeel krijgt te maken met agressie en OV-boa's geven aan dat zij in acute situaties niet altijd weten wat zij mogen.

[0:41:06] Wie verantwoordelijk is voor veiligheid moet ook kunnen handelen, duidelijk en met vertrouwen in zijn of haar bevoegdheden.

[0:41:12] Tijdens werkbezoeken en het rond de tafelgesprek over veilige reizen in het OV

[0:41:16] ...hoorden wij dezelfde signalen.

[0:41:18] In situaties waarin snel handelen nodig is... ...ontstaat door onduidelijkheid soms terughoudendheid.

[0:41:23] Dat helpt niemand.

[0:41:25] Daarom vraag ik de staatssecretaris... ...om deze behoefte aan meer helderheid in het handelingskader van OV-BOA's... ...vooral bij acute situaties, die dus buiten hun domein liggen... ...te bespreken met de minister van Justitie en Veiligheid.

[0:41:38] Mogen zij situaties buiten hun domein nu wel of niet bevriezen?

[0:41:42] En, zo ja, wel of niet met de hen toegewezen geweldsmiddelen.

[0:41:47] Lokale arrangementen in het kader van het BOAS-stelsel bieden OV-BOAS die door het hele land werken, onvoldoende houvast.

[0:41:54] We leerden tijdens dat rond-de-tafel-gesprek dat er voor sociale veiligheid in het OV helaas geen quick fixes zijn.

[0:42:00] Maar alle beetjes helpen wel.

[0:42:02] De wethouder van Bergen op Zoom bepleitte een integrale aanpak met alle partners en stakeholders, ook met het oog op anderen dan reizigers die zich op het station ophouden.

[0:42:11] Ik heb hierover twee vragen aan de staatssecretaris.

[0:42:14] ...wil de staatssecretaris de Kamer per brief informeren over aanvullende kansen die zij ziet... ...voor een integrale aanpak van sociale veiligheid in het OV, ook met andere ministeries.

[0:42:24] En kunnen OV-verboden die door vervoerders zelf worden opgelegd binnen het wettelijk kader... ...ook voor langere perioden dan twee maanden worden opgelegd... ...wanneer de situatie daarop vraagt.

[0:42:35] Dan, voorzitter, schakel ik over naar het Openspoor.

[0:42:38] In twee recente Telegraaf-artikelen werd stevige kritiek geuit op het ministerie...

[0:42:42] Onder andere over vertraging en beweerlijke bevoordeling van één partij.

[0:42:46] Dat zijn signalen die het vertrouwen kunnen raken.

[0:42:50] De VVD hecht aan een goed functionerend en transparante spoorsector.

[0:42:54] Daarom vraag ik de staatssecretaris om een reactie op deze berichten.

[0:42:57] Kan de staatssecretaris vandaag kort reageren en toezeggen om de Kamer per brief daar meer inhoudelijk over te informeren, uiterlijk een maand voorafgaand aan het commissiedebat spoor?

[0:43:09] U heeft een interruptie van de heer Heutink.

[0:43:12] Wat vindt de VVD er eigenlijk van dat ze in Limburg opdraaien voor 85 miljoen euro aan schadevergoeding, omdat er dus vanuit het INW is gekozen om de noordelijke lijnen niet aan de RIVA te geven?

[0:43:25] Dat vind ik een vraag die in ieder geval in eerste instantie een antwoord behoeft.

[0:43:29] Dus ik heb het artikel ook gelezen en ik deel de zorg die de heer Heutink daarover heeft.

[0:43:33] Maar ik neem daar wel het antwoord van de staatssecretaris in mee.

[0:43:36] Dus wat dat betreft

[0:43:38] Is dat ook de achtergrond van mijn vraag?

[0:43:40] Want een van die twee Telegraaf artikelen die ik benoemde is exact dat artikel.

[0:43:45] Dank u wel, heer Heutink.

[0:43:47] Dit is wel de makkelijke weg, geen antwoord geven, maar wachten tot het kabinet wat zegt.

[0:43:52] Dat is de meest makkelijke manier, maar ik ben wel benieuwd wat de VVD er zelf van vindt, even zonder beïnvloeding vanuit het kabinet.

[0:43:59] Wat vindt de VVD ervan?

[0:44:01] Heer Sjoerds, kort graag.

[0:44:02] Ja, de vraag die de heer Heutink stelt veronderstelt dat ik al een

[0:44:06] een mening heb over de vraag of de HRN nu wel of niet terecht aan de NS is toegekend, dan wel of in die recente brief Arifa nu wel of niet terecht terzijde is geschoven.

[0:44:16] Want daar heeft dat mee te maken.

[0:44:18] En ik ben van de school dat ik hoor en wederhoor wil toepassen voordat ik daar een antwoord op geef.

[0:44:23] Maar ik heb al aangegeven, ik snap de zorg.

[0:44:27] Dank u wel, de heer Goudswaard.

[0:44:29] Ja, dank voorzitter.

[0:44:30] Ik wil toch even reageren op nog het interruptiedebatje tussen de heer Sjoerds en de heer De Hoop over de Lelylijn.

[0:44:36] Ik hoorde de heer Sjoerds zeggen, ja, ik wacht graag het afwegingskader af.

[0:44:41] Ja, ik wil als jaar 21 gewoon van de VVD horen dat zij pal achter de Lelylijn blijft staan en dat die gereserveerde 600 miljoen, die gaat zij bewaken als een bok op de havenkist.

[0:44:52] Kan de heer Sjoerds dat bevestigen?

[0:44:54] Dat kan ik niet nu bevestigen, maar u mag het me wederom vragen na 22 april.

[0:45:01] Dank u wel.

[0:45:03] Ik zie geen interrupties meer.

[0:45:04] Gaat u verder met uw betoog.

[0:45:06] Dank u wel.

[0:45:07] Ook aanbieders van Mobility as a Service vragen om meer transparantie over de kosten en de opbrengsten van het hoofdrailnet.

[0:45:14] Duidelijkheid daarover is belangrijk voor vertrouwen.

[0:45:17] De Kamer heeft hierover meerdere moties aangenomen, maar het gevraagde inzicht

[0:45:21] is nog niet altijd volledig beschikbaar.

[0:45:23] Daarom heb ik één vraag.

[0:45:25] Kan de staatssecretaris in diezelfde brief waar ik het zo even over had, een stand van zaken geven over de uitvoering van de motie Heutingen-Veldman van 10 oktober 2024 en de motie Koolmees van 3 december 2013 en daarbij aangeven hoe het inzicht in de kosten en opbrengsten van het hoofdreelnet en daarbuiten verder kan worden verbeterd?

[0:45:44] Dan ga ik naar mijn laatste, nee, het voorlaatste blokje.

[0:45:47] In datzelfde kader heb ik ook een vraag over de betaling bij abonnementen en kortingsproducten in het openbaar vervoer.

[0:45:53] Kan de staatssecretaris op grond van de verzamelbrief toelichten hoe keuzes voor facturatie bij abonnementen versus kortingen via betaalpassen tot stand komen?

[0:46:02] Waarom kiest de NS voor facturatie in betaling achteraf en de andere vervoerders voor bancaire transacties?

[0:46:08] Welke keuze ligt erachter?

[0:46:09] Dan wel mijn laatste blokje.

[0:46:11] De beschikbaarheid van toiletten in de trein is voor veel mensen essentieel.

[0:46:15] In januari kon een reiziger met een stoma geen gebruik maken van het toilet, omdat toiletten in de trein waren afgesloten met ernstige gevolgen.

[0:46:23] Ik stelde daar eerder schriftelijke vragen over.

[0:46:26] De VVD vindt dat op iedere trein tenminste één werkend toilet beschikbaar moet zijn.

[0:46:30] Daarom sluit ik af met één vraag aan de minister.

[0:46:33] Kan de staatssecretaris toezeggen dat zij voor het einde van het jaar

[0:46:38] via haar toezichthoudende rol bewerkstelligt in processen van de personenspoorvervoerders dat iedere trein met wagons waarin toiletten aanwezig zijn, er zijn er ook zonder, bij inzet in de dienstregeling beschikt over minimaal één werkend toilet.

[0:46:53] Voor de VVD staat de reiziger centraal.

[0:46:56] Dank u wel.

[0:46:57] Er is een interruptie van mevrouw Beckerman.

[0:47:03] Ja, voorzitter.

[0:47:05] De Reiziger Centraal.

[0:47:06] Te veel mensen zitten weer in een betaalbaarheidscrisis, energiecrisis.

[0:47:10] Te veel mensen kunnen ook het openbaar vervoer niet meer betalen.

[0:47:14] We hoorden net al een aantal partijen zich uitspreken voor betaalbare OV, waaronder gelukkig ook D66.

[0:47:21] Hoe staat de VVD hierin?

[0:47:25] De VVD heeft met dat voorbeeld wat de heer De Hook zo even ook noemde, de brede doelenuitkering, dat ook serieus genomen en in ieder geval tot en met maart 2027 voor een tijdelijke oplossing gezorgd.

[0:47:39] De realiteit is dat we daar op basis van het regeerakkoord en de financiële plaat nu geen middelen voor hebben.

[0:47:45] De reden waarom ik net niet heb geïntrumpeerd, omdat ik het best een idee vind om uit te zoeken, is hoe we dat misschien op een andere manier wel kunnen inrichten.

[0:47:55] Daar horen inderdaad wel dekkingsvragen bij.

[0:47:58] Met andere woorden, ik sta open voor dat gesprek.

[0:48:01] We zijn een minderheidskabinet, daar maakt de VVD deel van uit, dus wij kijken ook naar dat soort voorstellen.

[0:48:08] Maar daar hoort wel het dekkingsverhaal bij en wat er dan niet kan.

[0:48:12] Met andere woorden, dat is nog niet een heel concludent antwoord van daar zijn wij ook absoluut voor, maar we kijken wel om ons heen.

[0:48:18] Ja, dank u wel.

[0:48:19] De antwoorden ga ik de leden nog even wel zeggen.

[0:48:22] We moeten echt wel wat korter, want we gaan heel erg uit de tijd lopen anders.

[0:48:26] Mevrouw Beckerman.

[0:48:27] Ik geloof dat als je geen duidelijk nee krijgt, het al heel hoopvol is.

[0:48:32] Dus ik dank de VVD voor dit antwoord.

[0:48:35] Maar wat voor dekkingsvoorstellen zouden dan reëel zijn?

[0:48:38] Want ik denk dat dat natuurlijk... Ja, we kunnen als oppositie met van alles komen.

[0:48:43] Maar in welke richting zou de VVD op dit moment zelf kijken?

[0:48:47] Jasjus, kort graag.

[0:48:49] Ja, ik had het net over een afwegingskader.

[0:48:52] We hebben een financiële plaat met afspraken naar de Geerakkoord.

[0:48:56] Wat mij betreft is dat een vraag die eerst door het kabinet wordt opgepakt en wij kijken constructief maar kritisch mee, dus ook wel kritisch.

[0:49:05] Dank u wel.

[0:49:06] De heer Gindemis met een interruptie.

[0:49:08] Voorzitter, maar dit is wel een beetje makkelijk voor mijn VVD-collega.

[0:49:11] Vorige staatssecretaris van VVD-huizen, Aartsen, is zich eigenlijk rotgeschrokken over de structurele financiering van het OV.

[0:49:18] Hij heeft dat grootste aangepakt, dat moest anders.

[0:49:20] Nou, het lag dus pomenklaar op de formatietafel en nu zegt de heer Schutz, gelukkig zijn we een minderheidskabinet, dus de oppositie kan ons komen redden.

[0:49:27] Is dat niet een beetje makkelijk?

[0:49:29] Ja, ik geloof niet dat ik het zo gezegd heb.

[0:49:33] Ja, misschien zit het hem daar.

[0:49:37] Liever niet buiten de microfoon.

[0:49:38] Als u wilt reageren, dan heeft u daar een interruptie voor.

[0:49:42] Voorzitter, maar dan graag ook een inhoudelijke reactie, want dit is wel een serieus punt.

[0:49:46] De heer Aartsen, de vorige staatssecretaris,

[0:49:48] heeft dit niet voor niks hoog op de agenda geprobeerd te zetten.

[0:49:51] Want hier is een structureel probleem.

[0:49:54] Ik herken en erken dat dat best een probleem is.

[0:49:57] Daarom zat ik niet in de interruptie tegen te duwen en kreeg mevrouw Beckerman het antwoord wat ze kreeg.

[0:50:02] Maar het is niet dat dit het enige probleem is dat we hebben.

[0:50:05] We hebben een regeerakkoord waarin we moeten zorgen voor meer woningen.

[0:50:08] Netcongesti moet worden opgelost.

[0:50:10] Het gemalen in Armeiden is een belangrijk punt.

[0:50:12] U zult het herkennen.

[0:50:13] Met andere woorden, het is hier niet een keuze uit wilde.

[0:50:18] Dank u wel.

[0:50:19] De heer Huidekoper.

[0:50:22] Ik ben blij dat de heer Sjoerds ook de reiziger benoemde wie in Stoma was geknapt, omdat er geen toilet beschikbaar was in de trein.

[0:50:30] Ik heb die reiziger hier ook mogen ontvangen.

[0:50:32] Het verhaal was ontzettend ingrijpend.

[0:50:34] Ik overweeg ook een motie in te dienen, na afloop van dit debat, om inderdaad, zoals de heer Schutz ook zegt, die toiletten in de trein minimaal één te garanderen.

[0:50:43] En ook te kijken van, als dat dan echt niet lukt, kan er dan in ieder geval verbetering komen in de communicatie, dat het op de borden komt, dat het in de app komt te staan.

[0:50:50] Ik vind de heer Schutz dan aan mijn zijde bij die motie.

[0:50:53] De heer Heulekoper, u bent door uw interrupties heen.

[0:50:56] De heer Schutz.

[0:50:58] Nou, ik vind dat een hele constructieve gedachte.

[0:51:00] Alleen voor een motie hebben we meerderheid nodig, voor een toezegging niet.

[0:51:07] Ja, dan gaan we verder, als er verder geen opmerkingen meer zijn, naar de bijdrage van de heer Huidekoper namens D66.

[0:51:16] Dank, voorzitter.

[0:51:18] Vrijheid begint bij de mogelijkheid om te gaan en staan waar je wil.

[0:51:20] Of je nu naar je werk reist, naar je kleinkinderen of naar je eerste college.

[0:51:25] Een goed openbaar vervoer is de hartslag van onze samenleving.

[0:51:28] Het verbindt niet alleen plaatsen, maar vooral mensen.

[0:51:30] En laten we vandaag kijken hoe we die hartslag veilig, toegankelijk en ook betaalbaar houden.

[0:51:35] Te beginnen met veiligheid.

[0:51:36] Want, voorzitter, tijdens het rond-de-tafelgesprek wat we hier ondanks hadden, hoorden we indringende verhalen van het OV-personeel.

[0:51:42] Zij zijn de ogen en oren van ons vervoer, maar ze krijgen steeds vaker te maken met huftergedrag, intimidatie of zelfs agressie.

[0:51:49] En hun veiligheid mag wat mij betreft nooit de sluitpost zijn van een scherpe aanbesteding.

[0:51:53] Daarom zou ik de staatssecretaris willen vragen of zij kan onderzoeken of er minimum eisen voor sociale veiligheid als vaste voorwaarden kunnen op worden genomen in de concessies.

[0:52:03] Zo borgen we namelijk dat marktpartijen niet besparen op beveiliging om biedingen financieel aantrekkelijker te maken.

[0:52:08] Graag haar reactie.

[0:52:10] En kan zij aangeven, omdat de oproep van de BOA's vrij helder was, geef ons tijdelijk toegang tot het Realtime Intelligence Center van de politie?

[0:52:18] Kan zij aangeven wat zich daartegen voorzet?

[0:52:20] Dat ontlast namelijk de politie en zou voorkomen dat situaties onnodig escaleren.

[0:52:25] Maar voorzitter, die veiligheid die stopt ook niet bij de landsgrens.

[0:52:28] Onze BOA's mogen niets meer zodra de trein de grens oversteekt, terwijl overlastgevers zich daar natuurlijk helemaal niks van aantrekken.

[0:52:36] Dus is de staatssecretaris bereid om met onze buurlanden een confinant te sluiten om bevoegdheden op internationale trajecten voor OV-boa's te stroomlijnen?

[0:52:43] Ik hoor graag haar reactie.

[0:52:45] Voorzitter.

[0:52:47] Een interruptie van de heer Sjoerds.

[0:52:49] Mag ik de heer Huidekoper aanmoedigen om een toezegging te vragen?

[0:52:55] Ja, dat gaan we horen.

[0:52:58] Dat mag zeker, de heer Sjoerds.

[0:52:59] Bij deze kan de staatssecretaris dat toezeggen.

[0:53:04] Dank u wel, vervolgt u een betoog.

[0:53:07] Dank u wel.

[0:53:10] Voorzitter, veiligheid gaat ook over de inrichting van de publieke ruimte.

[0:53:13] Uit onderzoek van Poynter en Movisie blijkt dat 91 procent van de vrouwen zich onveilig voelt op stations.

[0:53:18] En in de bus of trein is dat 82 procent.

[0:53:21] En zij verrichten dagelijks onzichtbare, wat ik maar noem, veiligheidsarbeid.

[0:53:25] Ze mijden bepaalde routes of doen alsof ze bellen om zich maar wat veiliger te wanen.

[0:53:29] En voor D66 is dat een fundamentele inbreuk op hun bewegingsvrijheid.

[0:53:33] Ik weet dat het kabinet werkt aan een nieuw landelijk akkoord sociale veiligheid en ook lokale stationschouwen organiseert.

[0:53:40] Ik zou de staatssecretaris willen aansporen om ook te borgen dat de lessen die daaruit uit voortkomen ook een plekje krijgen in dat akkoord sociale veiligheid.

[0:53:48] Ik vraag een toezegging hierop voor de helderheid.

[0:53:50] Dat zeg ik ook in de richting van de heer Sjoeds.

[0:53:53] En dan, voorzitter, veiligheid en toegankelijkheid zijn natuurlijk weinig waard als het kaartje onbetaalbaar wordt.

[0:53:59] En juist nu, met de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten en stijgende energieprijzen, is het OV een cruciaal instrument voor bestaande zekerheid.

[0:54:07] Het Internationaal Energieagentschap adviseert niet voor niets om meer met het openbaar vervoer te reizen om brandstof te besparen.

[0:54:14] En deze Kamer was in het verleden ook unaniem in haar steun voor betaalbare tickets voor in ieder geval jongeren en sociale minima.

[0:54:19] Dus ik wil daarop voortbouwen.

[0:54:21] Kan de staatssecretaris toezeggen dat zij in het kader van de maatregelen die nu in het kabinet worden uitgewerkt voor de economische gevolgen van de crisis ook een OV-kaart voor jongeren en minima als concrete optie betaalverlegd?

[0:54:32] En is zij bereid om de technische uitwerking hiervan nu al op te starten, zodat we jongeren in de trein kunnen houden en een echt alternatief kunnen bieden voor dure brandstof aan de pomp?

[0:54:40] Was dit het kopje betaalbaarheid?

[0:54:43] Klopt.

[0:54:44] Dan heeft de heer De Hoop een interruptie.

[0:54:47] Voorzitter, op zichzelf fijn dat de heer Huidekoper dit ook op tafel legt.

[0:54:51] Hij heeft tot nu toe het debat ook gevolgd en je ziet dat er best wel brede steun in de Kamer lijkt te zijn.

[0:54:57] De VVD zette net ook al een beetje de deur op een kier voor in ieder geval een bredere maatregel voor betaalbaar openbaar vervoer.

[0:55:05] En om dat aan de meerderheid te helpen, heeft D66 daar natuurlijk best wel een belangrijke positie in.

[0:55:09] Dus mijn vraag aan de heer Huidekoper is hoe concreet wil hij dit ook maken?

[0:55:14] Is hij bereid om een voorstel voor zo'n 9-euro-ticket bijvoorbeeld in de daluren te steunen?

[0:55:19] Hoe ver wil hij daarin gaan?

[0:55:20] Want op het moment als we daar echt samen in optrekken, kunnen we dit ook echt op korte termijn voor elkaar krijgen.

[0:55:27] Dit waren twee interrupties, de heer Huidekoper.

[0:55:31] Ja, dank voor de vraag, zeg ik in de richting van de heer De Hoop, want ik rijk hem hierop ook absoluut graag de hand.

[0:55:36] Kijk, ik denk, de devil zit natuurlijk hier in het detail en dat zit ook vooral natuurlijk op de dekking.

[0:55:41] Dus laten we samen op zoek gaan naar wat een goede dekking kan zijn.

[0:55:44] Ik hoop dat het kabinet ook een goede voorzet kan doen om maatregelen uit te werken en daarbij ook verschillende scenario's van die kaartjes te schetsen.

[0:55:51] Nou, het kaartje wat de heer De Hoop voorstelt tot en met 1 september, maar ook een kaartje gericht op juist de groepen die het het hardst nodig hebben, omdat de druk bij hun in het portemonnee het kleinst is.

[0:56:01] En laten we vervolgens samen kijken hoe we dat het beste kunnen bekostigen.

[0:56:04] Maar de wens om het openbaar vervoer betaalbaarder te maken, die proeft u aan mijn kant.

[0:56:10] Dank u wel.

[0:56:10] Er zijn een aantal interrupties.

[0:56:12] Eerst mevrouw Beckerman.

[0:56:15] Oh, excuus, u had een vervolginterruptie, ja.

[0:56:18] Nee, dus om dan even in alle scherpte ook D66, de grootste partij van het land, op dit moment ook de partij die de minister van Klimaat naar voren heeft geschoven, die ook voormalig staatssecretaris van Openbaar Vervoer is, dus die heel veel van het dossier af weet, vindt dat er op korte termijn het scenario van een betaalbaar tijdelijk ticket of misschien wel langer echt op tafel moet liggen om de betaalbaarheid van heel veel mensen daar een oplossing voor te bieden.

[0:56:43] Dat vindt D66 dus ook zo stevig.

[0:56:46] Kort gezegd ja, daarom heb ik het ook net in mijn inbreng benoemd.

[0:56:51] Ik kijk daarvoor in eerste instantie naar staatssecretaris Bertram om die voorzet te doen, maar het korte antwoord is ja, absoluut.

[0:56:58] Ja, dank u wel.

[0:56:59] Ik zag een aantal interrupties en het was eerst mevrouw Beckerman, dan de heer Heutink, dan de heer Sjoeds, dan de heer Grinwits en dan de heer Jumelet.

[0:57:08] Alsjeblieft, stel de vraag kort en ook de antwoorden.

[0:57:11] Nee, de heer Sjoeds niet.

[0:57:13] Oké, mevrouw Beckerman.

[0:57:14] Ja, voorzitter, dat krijg je natuurlijk omdat dit de grootste partij is en omdat dit heel urgent is.

[0:57:19] We krijgen allemaal die telefoontjes.

[0:57:22] Ik zal er zo nog wat meer over vertellen, anders gaan we uit de tijd.

[0:57:25] En dat is heftig, maar dat zit niet alleen op minima.

[0:57:29] En dat is wel een cruciaal les ook uit de vorige energiecrisis.

[0:57:34] Het zit zeker op minima, maar ook op die groepen daarboven.

[0:57:37] En ik wil die zekerheid ook wel meteen hebben van D66, want we hebben niet heel veel tijd om te gaan wachten.

[0:57:44] Ja, ik denk dat mevrouw Beckerman daar een goed punt aansnijdt en dat klopt natuurlijk.

[0:57:50] Er is natuurlijk nog veel onduidelijk over hoelang die crisis gaat duren.

[0:57:53] Ik denk dat we ook wel kunnen zien dat het niet alleen echt de onderkant van de samenleving gaat raken.

[0:57:58] Daarom ben ik ook blij dat het kabinet, en wat mij betreft komt die brief ook snel naar de Kamer, daarvoor opties in kaart brengt.

[0:58:05] En we moeten daarbij goed, denk ik, kijken naar de balans tussen hoe zorg je dat iedereen uiteindelijk een betaalbaar leven houdt, maar ook dat als dit langer gaat duren, dat we maatregelen treffen die we ook langer vol kunnen houden.

[0:58:15] Dus daarbij ga ik graag samen met mevrouw Beckerman op zoek naar een goede oplossing.

[0:58:19] Daar zit natuurlijk ook die crux, dat we elke keer opnieuw in zo'n crisis komen en dan elke keer opnieuw in een soort paniek maatregelen moeten nemen.

[0:58:28] Als je het structureel wil doen, dan zul je altijd voor een betaalbaar OV, maar ook voor een goede dekking van het OV moeten zorgen.

[0:58:36] Maar erkent D66 daarmee ook dat in dit coalitieakkoord structureel te weinig geld is vrijgemaakt voor het openbaar vervoer?

[0:58:47] Ja, ik denk dat, dat proef ik ook hier in de commissie en dat geldt natuurlijk ook voor mijn partij, dat we natuurlijk graag nog meer hadden gewild.

[0:58:54] Alleen tegelijkertijd zie ik ook wel dat in de voljaarsnota, en daarvoor ben ik de heer Grimwis ook zeer erkentelijk, dat in ieder geval voor de komende jaren ook gewoon geld voor het openbaar vervoer gevonden is.

[0:59:04] Dat zou nog niet genoeg zijn om het structureel voor de komende jaren betaalbaarder te maken, maar ik ga graag samen met mevrouw Beckerman op zoek naar oplossingen op basis van de maatregelen die het kabinet ook voorstelt om te kijken hoe we dat openbaar vervoer betaalbaar houden.

[0:59:17] Dank u wel.

[0:59:19] De heer Heutink.

[0:59:20] Voorzitter, ten aanzien van die dekking voor het voorstel.

[0:59:23] Ik wil wel de grootste coalitiefractie in het huis van een minderheidskabinet, ze hebben geen meerderheid, uitnodigen om wel samen met de hele Kamer breed te kijken naar een acceptabele dekking.

[0:59:37] Want op het moment als D66.

[0:59:38] op die toren blijft zitten en de dekking vooral ter linkerzijde van de Kamer gaat zoeken, dan weet ik nu al dat dat voorstel er niet gaat komen.

[0:59:47] Dus ik zou D66 wel echt willen aanmoedigen om daarin wel een extra stap te zetten die dus breed draaglijk is voor de hele Kamer.

[0:59:58] U bent door uw interrupties heen, heer Huidekoper.

[1:00:03] Ja, ik zou in de richting van de heer Heutink willen zeggen dat we ons er tegen beseffen dat wij naar beide zijden van de Kamer moeten kijken en dat er ook een oplossing moet komen voor de mensen die toch afhankelijk zijn van de auto om bijvoorbeeld op hun werk te komen.

[1:00:14] Dus laten we nou samen kijken naar een gebalanceerd pakket.

[1:00:17] Het kabinet gaat daar de voorzet voor doen en dan kunnen wij hier in deze samenstelling kijken wat alle wensen zijn en daar een samenhangend pakket uit maken.

[1:00:26] Ja, ik wilde reageren op de heer Heutink, maar eigenlijk zit het ook in het verhaal van de heer Huidekoper.

[1:00:33] We keken vandaag naar het OV, maar die betaalbaarheid van het OV is natuurlijk betaalbaarheid van veel meer.

[1:00:39] Dus we hebben nu niet alleen een probleem met het OV.

[1:00:42] Dus we moeten het ook wel in de integraliteit van betaalbaarheid van alles in zijn geheel zien.

[1:00:53] Ja, dat kan ik natuurlijk alleen maar onderstrepen.

[1:00:55] En dat liet ik ook net al doorschemeren in een aantal van de interrupties die pleegde, dat we ook moeten waken dat we hier nu weer een pleister op plakken, maar dat we ook moeten nadenken hoe gaan we nou dat openbaar vervoer structureel betaalbaar maken en goed financieren, want het is een lappendeken aan financiering wat op dit moment gebeurt.

[1:01:13] Het zou mijn liefding waard zijn als we dat kunnen versimpelen met betaalbaarheid als doel.

[1:01:18] Dank u wel.

[1:01:19] Dan de heer Grinwis.

[1:01:22] Voorzitter, een welwillende houding is altijd prettig, zeker van de grootste coalitievactie in dit huis.

[1:01:29] Alleen, hoe voorkomt de heer Huidekoper dat dit een wrange 1 aprilgrap lijkt te zijn?

[1:01:33] Dat we nu zeggen, nee, die begroting doen we zo zonder UMRA-geld en een paar dagen later maken we het toch over, althans kondigen we dat aan.

[1:01:41] Hoe voorkomen we dat de heer Huidekoper over een paar dagen zegt, nee, die dekking is niet akkoord, het gaat toch anders lopen?

[1:01:51] Ja, dan zeg ik in de richting van de heer Ginwis, vierde voorzitter, dat volgens mij het kabinet heeft gezegd dat er nu allerlei opties worden uitgewerkt.

[1:01:59] Die komen naar de Kamer.

[1:02:01] Daar kunnen we dan met elkaar een debat over voeren.

[1:02:02] En wat mij bescherft, en dat voel ik ook, is dat urgentie wordt breed gedeeld in de Kamer.

[1:02:07] Dat er maatregelen moeten komen om de betaalbaarheid van het leven te waarborgen.

[1:02:11] Dus ik zou me zo maar kunnen voorstellen dat we dat ook met brede steun gaan doen.

[1:02:15] En daar zal ik in ieder geval met de heer Ginwis graag een kopje koffie over drinken.

[1:02:21] Voorzitter, hier wreekt zich dat er eigenlijk een probleem is met de structurele exploitatie van het openbaar vervoer.

[1:02:27] De jongere dagkaart is door de NS niet voor niks afgeschaft.

[1:02:30] Ik ben het niet mee eens, maar hij is afgeschaft.

[1:02:32] En dit is niet gratis.

[1:02:33] En voor je het weet zitten we misschien wel wat eurootjes bij elkaar te scharrelen voor een incidentele oplossing.

[1:02:39] Maar structureel laten we het OV zakken.

[1:02:41] En zijn we dan wel de juiste prioriteit aan het stellen?

[1:02:43] Hoe kijkt de heer Huidekoper daarnaar?

[1:02:46] Nou, dat is natuurlijk ook mijn zoektocht, zeg ik, in de richting van de heer Ginwis.

[1:02:50] En dat is ook de achtergrond dat ik net, daardoor ben ik nu al door mijn interrupties heen, vroeg van welke mogelijkheden ziet de Kamer ook nog verder voor dekking?

[1:02:57] Want ik zie dat dit probleem groter is dan de acute maatregelen die op korte termijn nodig gaan zijn.

[1:03:03] En ik ben ook op zoek naar hoe we gezamenlijk daar een goede dekking voor kunnen vinden.

[1:03:07] Dus ik zou ook heel graag horen wat de heer Ginwis daarvoor ziet.

[1:03:10] We stellen geen vragen aan elkaar, maar ik neem aan dat u bedoelt straks in zijn eigen bijdrage.

[1:03:15] Ja.

[1:03:15] Dank u wel.

[1:03:16] Of althans, we stellen wel vragen aan elkaar, maar niet heen en weer zo.

[1:03:22] Voorzitter, dan mijn laatste blokje.

[1:03:24] De fysieke toegankelijkheid.

[1:03:28] Ik zie nog een interruptie.

[1:03:29] De heer Jumelet.

[1:03:31] Voorzitter, dank u wel.

[1:03:32] Ik was wat later binnengekomen, maar toch al een tijdje aanwezig.

[1:03:35] Nog even ook naar de heer Huilenkoper.

[1:03:40] Voorzitter, helaas is de onderwegpas

[1:03:43] in de vorige periode gesneuveld.

[1:03:46] Dat was denk ik een heel mooie manier geweest om juist ook structureel voor mensen die het moeilijk hebben ook aan te bieden dat ze van het OV gebruik konden maken.

[1:03:55] Dat werd dan toen gedacht te kunnen financieren vanuit het Social Climate Fund.

[1:04:01] Daar waren ook gemeenten en provincies bij betrokken om ook een deel van de financiering aan te leveren.

[1:04:05] Dus mijn vraag aan de huidigkopers zou zijn, we kunnen natuurlijk met elkaar op zoek naar geld.

[1:04:09] Dat zijn wij als CDA ook bereid om aan mee te werken.

[1:04:12] Maar is hier ook van de gedachte om ook juist wat breder te kijken naar andere overheden?

[1:04:17] Want gemeenten, provincies, denk ik, zijn hier goed op aanspreekbaar.

[1:04:23] Het voorbeeld van het Hoge Land bijvoorbeeld, waar ook een meedoenpas is.

[1:04:25] Dus de vraag die ik huidig hoop, wil je ook breder kijken als het gaat om de financiering?

[1:04:29] Want ik denk dat dat van belang kan zijn.

[1:04:34] Ja, dat waren twee interrupties.

[1:04:37] Heel ruim, want het waren eigenlijk bijna vier interrupties.

[1:04:40] Dus kort de vraag stellen nu.

[1:04:44] De heer Huiderkoper.

[1:04:46] Ja, dank, zeg ik tegen de heer Jumelet, voor zijn vraag.

[1:04:51] Want als u, in mijn inbreng, waar ik op aanstuurde, het kaartje wat de staatssecretaris op mij betreft moet gaan onderzoeken, dat is natuurlijk ook die om de wegpas.

[1:04:59] Dus daarin staan we volgens mij helemaal aan dezelfde kant.

[1:05:02] En absoluut, er zijn wat mij betreft geen taboes om te kijken naar hoe we dit kunnen financieren.

[1:05:06] Ik zie dat gemeenten en provincies nu natuurlijk ook al een aanzienlijke bijdrage doen aan het openbaar vervoer.

[1:05:10] Dus we moeten ook wel kijken hoeveel rek daar nog zit.

[1:05:13] Maar laten we geen taboe's hanteren en ook kijken of dat een goede dekking zou kunnen zijn.

[1:05:20] Dank u wel.

[1:05:20] Vervolgt u uw betoog.

[1:05:23] Dank, voorzitter.

[1:05:24] Tot slot de fysieke toegankelijkheid van het openbaar vervoer.

[1:05:27] En daarbij moet ik toch zeggen dat ik wel geschrokken ben van de cijfers.

[1:05:30] Want 6 op de 10 bushaltes zijn niet toegankelijk voor mensen met een visuele beperking.

[1:05:35] En de staatssecretaris stelt dat dit pas in 2047 gereed zal zijn.

[1:05:40] Dat is nog 21 jaar wachten.

[1:05:42] Een hele generatie die niet toegankelijk bij een bushalte kan komen.

[1:05:46] Dat terwijl het VN-verdrag vrij helder is.

[1:05:49] Een laag aantal gebruikers mag geen excuus zijn voor uitsluiting.

[1:05:52] Dus ik wil de staatssecretaris toch vragen om toe te zeggen om een versnellingsplan toegankelijkheid naar de Kamer te sturen, waarbij we dan in ieder geval de kritieke haltes, zoals bij ziekenhuizen en scholen, dat die voor 2030 op orde zijn.

[1:06:04] Kan zij dit aan mij toezeggen?

[1:06:06] Dan, voorzitter, sluit ik af.

[1:06:08] Fruitbeweging is een recht, geen gunst.

[1:06:10] En laten we die behoefte waarmaken voor de boa op de trein, de reiziger met de beperking en de jongeren die afhankelijk is van betaalbaar vervoer.

[1:06:16] Want pas als het OV voor hen werkt, werkt het voor ons allemaal.

[1:06:19] Dank u wel.

[1:06:20] Dank u wel, mooi binnen de tijd.

[1:06:23] Geen interrupties meer, dan geef ik het woord aan de heer Goudswaard namens JA21.

[1:06:28] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:06:29] Door hogere loonmateriaal- en energiekosten zal het OV de komende jaren eerder duurder worden dan stabiliseren.

[1:06:35] Daarom is het onverstandig om inmiddels grote hoeveelheden overheidsgelden de ritprijzen kunstmatig te drukken, want dit soort labmiddelen slokken kostbare budgetten op, die zijn binnen de kortste keren uitgeput, waarna de reiziger alsnog een gepeperd rekening krijgt.

[1:06:48] Laten we vooral kritisch kijken naar hoe we het systeem hebben ingericht.

[1:06:51] Een spoorsector met beperkte concurrentie kent minder prikkels om efficiënt te werken en te innoveren.

[1:06:56] En bovendien is het ook niet eerlijk om prijsverlaging dan in het OV te financieren via de automobilist, want die betaalt al heel erg fors, terwijl het merendeel van woon- en werkverkeer nog altijd met de auto plaatsvindt.

[1:07:07] Voorzitter, enige verschraling van het OV lijkt in deze tijd bijna onvermijdelijk, maar dat mogen we niet laten gebeuren.

[1:07:14] Het IPO spreekt terecht haar zorgen uit.

[1:07:16] De stagnatie van OV-gebruikers

[1:07:18] gaat hand in hand met een verschraald aanbod.

[1:07:21] Terwijl het aanbod juist moet meegroeien met onze immer groter wordende samenleving.

[1:07:25] Hoe gaat de staatssecretaris ons bevrijden uit deze visuele cirkel?

[1:07:30] En erkent de staatssecretaris dat structurele prijsdemping geen duurzame oplossing is voor stijgende OV-kosten?

[1:07:36] En op welke wijze zet de staatssecretaris dan in op doelmatigheid, op innovatie en op betere prikkels in het systeem om onze openbaar voer op lange termijn ook betaalbaar te houden?

[1:07:46] Nederland beschikt over heel veel innovatiekracht en technische kennis op het gebied van mobiliteit, maar de sector wordt niet in staat gesteld om het onderste uit die kant te halen, want de eerste automatische bussen rijden al, maar toch zijn de regels vooralsnog zo dat er ten alle tijde een chauffeur aanwezig moet zijn.

[1:08:05] Zo win je weinig met automatisering, maar grote sta in de weg is ook

[1:08:09] Het RdW.

[1:08:10] Zij hebben geen toetsingskader voor automatische vervoer.

[1:08:13] Dus vraag aan de staatssecretaris, wordt er ook gewerkt aan een RdW-toetsingskader voor autonoom vervoer?

[1:08:18] En zo nee, is de minister dan bereid om dat echt even op gang te gaan helpen?

[1:08:22] En dan, ik hoor meerdere sprekers hier terecht over geweld tegen hulpverleners, treinpersoneel, OV-bouwers, neemt elk jaar toe.

[1:08:29] Er zijn meer scheldpartijen, er wordt gespuugd, er worden klappen uitgedeeld, er wordt geïntimideerd en er harten lust bedreigingen uit.

[1:08:36] Het lijkt alsof een kleine groep reizigers het openbaar vervoer naar zich heeft toegetrokken en zich daar steeds wetterlozer gedraagt.

[1:08:44] een beschaafd en ontwikkeld land zoals dat van ons het zo ver hebben kunnen laten komen.

[1:08:49] En wat zetten wij dan onze regering daar eigenlijk tegenover?

[1:08:52] Want de ongemakkelijke waarheid is volgens jaar 2020 bijzonder weinig.

[1:08:55] Al vele jaren steken verschillende regeringen de kop in het zand, blinken zij uit in het organiseren van talloze praattafels zonder het creëren van ook maar enig resultaat.

[1:09:05] Ja, u heeft een interruptie van de heer Schuts.

[1:09:09] Dank u wel.

[1:09:10] ziet jaar 21, naast de oplossingszoeken in veiligheidsmaatregelen, ook in, zoals de VVD doet, het verhogen van de duur voor OV-verboden?

[1:09:24] Ja, daar is jaar 21 zeker voorstander van om dat te doen.

[1:09:34] Dank u wel.

[1:09:35] Dan vervolgt u uw betoon.

[1:09:36] Ja.

[1:09:37] Vraag aan de staatssecretaris.

[1:09:38] Hoeveel rode vlaggen heeft deze regering eigenlijk nog nodig om in actie te komen?

[1:09:42] Want de wensen zijn helder, hebben we net ook gehoord.

[1:09:44] OV-boers die moeten toegang krijgen tot de bestaande databases zodat ze overlastgevers kunnen identificeren.

[1:09:50] Nu moeten ze vaak bij intimiderend gedrag tientallen minuten wachten totdat de politie arriveert.

[1:09:55] En dat maakt de overlastgever in de kwestie vaak agressiever.

[1:09:58] En het zijn juist

[1:09:59] Deze kritieke minuten zorgen voor veel gedreig en geweld richting de BOA's.

[1:10:05] Is deze staatssecretaris dan wel bereid om OV-BOA's toe te staan in noodsituaties buiten hun taakwelterstaan, gevaar te bevriezen of af te wenden in afwachting van de politie, bijvoorbeeld met handboeien of foeieringen?

[1:10:18] En is de staatssecretaris op korte termijn bereid om in overleg te treden met haar collega van JIV om te bezien hoe ook toegang tot het vreemdelingenregister en de strafrechtketendatabank kan worden gerealiseerd.

[1:10:32] Heel erg belangrijk.

[1:10:33] Kijk, voorzitter, dit moet geen JNV-debat worden, maar het feit dat er duidelijke zaken van geweld en bedreiging tegen OV-bouwers nog regelmatig worden geseponeerd vanwege een gebrek aan capaciteit bij rechtspraak, dat werkt ongelooflijk demoraliserend.

[1:10:49] Het is buitengewoon respectloos naar de mensen die waken over onze veiligheid en wat JA in de 20 betreft ook totaal onacceptabel.

[1:10:56] Dank u wel, voorzitter.

[1:10:58] Dank u wel, ook keurig binnen de tijd.

[1:11:01] Mevrouw Beckerman.

[1:11:04] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:11:06] En elke fractie zal dit herkennen.

[1:11:08] De heftige berichten die binnenkomen van mensen die moeten reizen, maar dit niet meer kunnen betalen.

[1:11:14] Iemand belde ons huilend op, had een afspraak in het ziekenhuis, maar kon de brandstof niet betalen.

[1:11:19] En het OV bood geen alternatief.

[1:11:21] En elke energiecrisis opnieuw komen we in deze situatie en voor sommige mensen is het altijd crisis.

[1:11:28] Brandstof die veel te duur wordt, een verschaald OV dat teef eveneens duur is en voor velen geen alternatief.

[1:11:34] En daarom vandaag voor ons aandacht voor vier punten.

[1:11:37] Meer OV, betaalbaar en gratis OV, een einde aan de marktwerking en steun voor het personeel.

[1:11:43] Honderden bushaltes verdwenen de afgelopen jaren.

[1:11:46] Steeds meer dorpen, wijken en voorzieningen zijn steeds slechter bereikbaar.

[1:11:49] Dat maakt dat mensen geen alternatief hebben voor de auto, maar ondertussen steeds meer moeite krijgen de brandstof te betalen.

[1:11:57] Er kent het kabinet dat we moeten inzetten op een fijnmazig OV-netwerk en denkt het eigenlijk dat dit ook het beste klimaatmaatregel is die je zou kunnen nemen, omdat mensen daar daadwerkelijk van profiteren.

[1:12:09] Voorzitter, is al meerdere mensen gezegd, de Lelylijn ontbreekt in het coalitieakkoord van dit kabinet, terwijl deze snelle spoorverbinding tussen Friesland, Groningen en de Randstad cruciaal is.

[1:12:19] Erkent het kabinet dat dit een omissie is en waar blijft de reactie op knot?

[1:12:26] Voorzitter, ik heb het even opgezocht, €66,60.

[1:12:31] Dat is inmiddels wat een retourtje van hier naar Groningen kost, onbetaalbaar voor velen.

[1:12:37] En dan zitten mensen vast, niet met de auto en niet met het OV.

[1:12:43] En voorzitter, het is geen... Sorry, zou het iets rustiger mogen?

[1:12:46] Want dit is echt... Ja, ik maande net ook al om gewoon even te luisteren naar de inbreng van een van de leden of van de leden en gewoon het geluid even te beperken op de achtergrond.

[1:13:02] De heer Van Duivenvoorde heeft ook een interruptie.

[1:13:04] Ja, klopt.

[1:13:07] Volgens mij, vierde voorzitter, zei u net dat de meerdere OV een oplossing is voor het klimaatprobleem ook.

[1:13:13] Alleen, hoe zou dat OV dan kunnen rijden?

[1:13:15] Omdat we natuurlijk een enorm probleem zien met de netcongressie en de elektriciteitsproblemen van het OV.

[1:13:20] Dus als we zoveel met het OV gaan doen, hoe kunnen we dat dan handhaven?

[1:13:23] Allereerst, volgens mij werd net een voorstel gedaan voor zo'n klimaatticket.

[1:13:28] Wij hebben dat ook eerder voorgesteld.

[1:13:31] Omdat wij zien nu, en dat is een standpuntinname die SP al jarenlang doet, dat heel veel klimaat geldt.

[1:13:38] eigenlijk verdwijnt en heel veel mensen daar niks van terugzien.

[1:13:42] En dat was mijn opmerking, dat juist klimaatbeleid waarvan mensen kunnen profiteren, voor ons het enige klimaatbeleid is wat wij steunen.

[1:13:51] Dus daarom hebben wij eerder ook naar het Klimaatfonds gekeken om dit soort maatregelen te betalen.

[1:13:55] Heel veel mensen zien klimaatbeleid nu als duur en elitair.

[1:13:59] terwijl wij juist zien dat je ook voorstellen kunt doen waar mensen van profiteren.

[1:14:04] En dan uw tweede punt gaat eigenlijk over het overvolle stroomnet.

[1:14:08] Dat is een gigantisch probleem.

[1:14:11] Ideologisch gezien vind ik dat ook een probleem van het introduceren van marktwerking, privatisering van onze energievoorziening.

[1:14:18] Net als bij het openbaar vervoer willen we dat terugdraaien.

[1:14:21] Voor de korte termijn denk ik dat het ook gaat over prioriteren.

[1:14:25] Gisteren vroeg ik bijvoorbeeld een debat aan over Amerikaanse datacenters die steeds meer stroom opslurpen.

[1:14:31] Wij zouden... Mevrouw Beckerman, zou u antwoorden willen beperken?

[1:14:34] Wij zouden graag willen prioriteren en juist op mijn vervoer ook voorrang willen geven.

[1:14:42] Ik moet mijn antwoord beperken, maar ik zou toch nog de differentiatie willen geven dat niet elk trein nu nog geëlektrificeerd is, helaas.

[1:14:52] Gaat u verder.

[1:14:54] Voorzitter, het is geen geheim dat de SP toe wil naar gratis openbaar vervoer.

[1:15:01] Maar voorzitter, laten we vandaag ook kijken naar welke meerdeheden te vinden zijn voor een forse prijsverlaging.

[1:15:07] Tussen 2008 en 2024 werden tickets voor het OV met 40% duurder.

[1:15:13] En dit jaar kwam er alleen bij de NS al 6,25% bij.

[1:15:18] En dit is een structureel probleem voor heel veel reizigers.

[1:15:21] En we hebben ook directe noodoplossingen

[1:15:24] Ik sluit me aan bij eerdere vragen.

[1:15:28] Oh, er is een interruptie.

[1:15:30] De interruptie van de heer Sjoerdsma.

[1:15:32] Die verhoging van 6% en een beetje, dat is toch grotendeels indexatie?

[1:15:38] Met andere woorden, het wordt voor iedereen duurder, dus ook voor de spoorweggevoerder?

[1:15:45] Dat is een hele laconieke houding om dat zo te kunnen zien.

[1:15:50] Ik vertelde net verhalen van mensen die zullen ook de VVD bellen.

[1:15:54] met hoe vast mensen zitten op dit moment, hoe ze niet kunnen reizen.

[1:15:59] Daar zit denk ik de crux.

[1:16:01] Mensen die zeggen, ik kan de brandstof van de pomp niet meer betalen.

[1:16:05] Het OV is of geen alternatief of ook veel te duur.

[1:16:08] Ik denk dat daar het grote probleem op dit moment zit.

[1:16:13] Dat mensen echt niet meer kunnen reizen en dat wel moeten.

[1:16:17] Ik sprak net over iemand die naar het ziekenhuis moest.

[1:16:19] En ja, dan is de ticketprijs een keuze.

[1:16:24] Wijs op indexatie is niet laconiek.

[1:16:28] Het is eerder een vraag of mevrouw Beckerman dat herkent.

[1:16:33] Gratis OV bestaat niet, in die zin dat het altijd ergens door gefinancierd moet worden.

[1:16:37] Wat is dan de dekking die ze daar voor ogen heeft?

[1:16:43] Dat is natuurlijk de eeuwige zin.

[1:16:44] Gratis OV bestaat niet, dus het gaat over welke keuze maak je om het te betalen.

[1:16:50] Betaal je het met iedereen of leg je hem op het bordje van reizigers die dat soms dus niet kunnen betalen en daar maken wij de keuze.

[1:16:59] Vorig jaar is daar bijvoorbeeld een lange burgerinitiatief voor geweest van de Goede Zaak.

[1:17:05] Eindeloos veel handtekeningen opgehaald, heel erg geïnvesteerd in een goed voorstel doen om dat te verdedigen.

[1:17:11] En dat is eigenlijk gewoon terzijde geschoven voor het grootste deel.

[1:17:14] Niet door Kamerleden, overigens, maar wel door het kabinet.

[1:17:17] En we zitten hier...

[1:17:19] Er werd net ook opgewezen...

[1:17:22] De collega Aartsen van de VVD zei...

[1:17:25] Ik ben gewoon in het strak pak genaaid.

[1:17:28] Dit moet gewoon opgelost worden.

[1:17:29] En het is jammer om nu de VVD midden in zo'n betaalbaarheidscrisis te horen met... Ja, dat is gewoon indexatie.

[1:17:34] Nee, dit is een structureel probleem.

[1:17:38] Dank u wel.

[1:17:39] Meneer Schutz?

[1:17:41] Ja, het is beide.

[1:17:41] Het is een structureel probleem, maar dan moeten we ook wel vragen van waar halen we het geld dan weg.

[1:17:46] En het blijft wel indexatie.

[1:17:48] Het is wat het is.

[1:17:50] Mevrouw Beckerman.

[1:17:52] Voorzitter, over de dekking...

[1:17:53] Ik moet wel de vraag kunnen beantwoorden, meneer.

[1:17:56] Over de dekking, ik denk dat er meerdere voorstellen hier gedaan zijn.

[1:18:00] Wij hebben voor eerdere dekking naar het Klimaatfonds gekeken, omdat wij zeggen, ja, goed OV is ook klimaatbeleid waar mensen op vooruit gaan.

[1:18:10] De heer De Hoop gaf hem ook al aan.

[1:18:12] We zien in het coalitieakkoord geen oplossing voor OV-prijzen.

[1:18:17] en het ontbreken van een goed netwerk.

[1:18:19] We zien wel belastingvoordelen, juist voor bedrijven en rijkere inwoners.

[1:18:25] Daar zouden wij ook naar kijken.

[1:18:27] Maar goed, laten we kijken waar we met z'n allen uit kunnen komen, want dat we ook acuut iets moeten doen, lijkt me heel erg cruciaal.

[1:18:34] Dus naar heel veel mogelijkheden willen wij kijken.

[1:18:37] De vraag is, wil de VVD dit ook?

[1:18:40] Dank u wel.

[1:18:41] De heer Jumelet.

[1:18:43] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:18:44] Mevrouw Beckerman gaf eigenlijk het antwoord al.

[1:18:47] Mijn vraag is, taboes, u hebt het net gehoord van de huidigkoper, zijn niet aan de orde als het de zoektocht betreft naar financiering en zeker als het gaat om het kaartje voor de reiziger ook betaalbaar te houden.

[1:19:00] Is de SP er ook bereid toe om geen taboes op tafel te leggen als het gaat om de uitkomstresultaat voor een betaalbaar kaartje?

[1:19:08] Mevrouw Beckerman graag kort antwoorden.

[1:19:10] Er zitten wel wat taboes.

[1:19:13] Laten we daar maar heel eerlijk over zijn.

[1:19:16] En die zit bijvoorbeeld als de ene groep reizigers die het ook niet kan betalen moet betalen voor de andere groep reizigers die het niet kan betalen.

[1:19:24] Want dat is wel heel vaak wat er gebeurt.

[1:19:26] Daar hadden wij bijvoorbeeld ook moeite mee met die accijnse discussie.

[1:19:30] We hebben echt een moeilijke discussie gehad in de fractie.

[1:19:32] De meneer die net belde waar geen OV was, maar die wel naar het ziekenhuis moest, als die een hogere accijns krijgt aan de pomp omdat we het OV betaalbaarder moeten halen, dan wordt dat heel ingewikkeld.

[1:19:46] Wij willen kijken, haal het geld waar het zit.

[1:19:50] Dat is een uitgangspunt voor de socialistische partij.

[1:19:52] Dat er heel veel mogelijkheden voor ons op tafel kunnen liggen, dat is helder.

[1:19:56] Maar haal het niet bij mensen die al kaalgeplukt zijn of al niet weten hoe ze het eind van de maand kunnen halen.

[1:20:01] Dus wel wat taboes, ja.

[1:20:05] Dank u wel.

[1:20:07] U mag uw betoog vervolgen.

[1:20:09] Volgens mij heb ik genoeg gezegd over de betaalbaarheid.

[1:20:15] Ja, ik ga verder met privatisering.

[1:20:18] Vandaag in het nieuws twee busmaatschappijen in Utrecht krijgen miljoenen boetes vanwege hun belabberde service.

[1:20:25] Een tekort aan bussen, tekort aan medewerkers, vertraging, uitvallende ritten over volle bussen.

[1:20:29] En dat is geen Utrechts probleem.

[1:20:31] We zien het door het hele land.

[1:20:33] Zeker bij overgangen van het ene bedrijf naar het andere bedrijf, de zogenaamde concessies.

[1:20:39] Maar toen het OV werd verzelfstandigd, geprivatiseerd, toen waren die beloftes eigenlijk heel groot.

[1:20:46] Efficiënter, klantgerichter.

[1:20:49] En nu vragen we aan de staatssecretaris, wat is er van terechtgekomen?

[1:20:52] Vindt dit kabinet de privatisering echt geslaagd of is het zaak om in te grijpen?

[1:20:56] Want we zien in het regeerakkoord ook de neiging richting het tegenovergestelde.

[1:21:00] Zo lezen we dat het kabinet ruimte wil geven aan innovatieve nieuwe aanbieders op het spoor, specifiek voor nachttreinen en internationale

[1:21:08] Voorzitter, meer marktwekking dus, waar marktwekking faalt.

[1:21:13] Waarom, vragen we het kabinet.

[1:21:15] Mijn laatste punt gaat over de medewerkers van de NS.

[1:21:18] Zo cruciaal en onmisbaar.

[1:21:20] Terecht zeggen zij via de vakbond FNV...

[1:21:23] De plannen van dit kabinet voor AOW, WW en WIA zijn onacceptabel en moeten van tafel.

[1:21:29] Er is hard gestreden, zelfs gestaakt, om eerder te kunnen stoppen met werken, omdat doorwerken tot 67 simpelweg te zwaar is.

[1:21:36] Erkent het kabinet dit en laat ze de huidige regeling intact?

[1:21:40] Ook op WW en WIA staan een forse afbraak gepland.

[1:21:43] En sinds 2019 is bij de NS het derde WW-jaar verzekerd.

[1:21:49] Blijft dit?

[1:21:50] Dat derde WW-jaar onverkort overeind vragen we het kabinet, want de bonden bereiden nu met hun leden acties voor.

[1:21:57] Dit kabinet kiest voor afbraak en zij kiezen voor verzet, zeggen ze.

[1:22:02] Wat gaat het kabinet doen?

[1:22:03] Mevrouw Beckerman, u bent uit de tijd.

[1:22:05] Dit was mijn laatste zin.

[1:22:08] Ja, zonder werkers geen OV en daarom is vergroot van de risico's voor werknemers en het sloop van hun sociale zekerheid voor ons onacceptabel.

[1:22:17] Dank u wel.

[1:22:18] Dank u wel.

[1:22:18] Dan geef ik het woord aan de heer Van Duiven voor zijn inbreng namens Forum voor Democratie.

[1:22:24] Voorzitter, ik praat redelijk snel, want ik heb nogal wat vragen te stellen.

[1:22:28] De berichtgeving van de afgelopen weken doet me eigenlijk duizelen.

[1:22:32] In het één artikel lees ik dat we zo snel mogelijk moeten elektrificeren en op dezelfde dag dat het stroomnet overbelast is en we juist minder zouden moeten gebruiken op bepaalde tijdstippen.

[1:22:40] Een mens kan van minder van hopig worden.

[1:22:42] Het kabinet gaat ondertussen onverminderd door richting zero-emissie in 2050, terwijl de netcongestie inmiddels al jaren zichtbaar is en op korte termijn niet wordt opgelost.

[1:22:50] De gevolgen zien we overal.

[1:22:51] Woningen die niet gebouwd worden, bedrijven die niet kunnen uitbreiden en voorzieningen die onder druk staan.

[1:22:55] Dit komt sterk tot uiting in het openbaar vervoer.

[1:22:58] Het rapport Raakvlak openbaar vervoer en netcongestie

[1:23:01] Stelt ondubbelzinnig dat extra transportcapaciteit voor elektriciteit in vrijwel het hele land niet meer op tijd beschikbaar komt en dat daardoor de groei- en verduurzamingsambities van het OV worden verhinderd en vertraagd.

[1:23:12] De verduurzaming van het busvervoer staat op meerdere plekken dus onder druk.

[1:23:15] Er zijn gewoonweg te weinig aansluitingen met voldoende transportcapaciteit voor het laden van elektrische bussen.

[1:23:19] Het doel om alle OV-bussen in 2030 zero emissie te maken, staat dus weinig in verbinding met de realiteit van het beperkte stroomnet van dit moment.

[1:23:27] Het kabinet onderschrijft deze constatering zelf ook.

[1:23:29] In het bestuurlijk akkoord netcongestie en OV spreekt zij van een spanning tussen de agenda om het busvervoer te elektrificeren en de schikbaarheid van voldoende laadcapaciteit.

[1:23:37] Daarom is mijn eerste vraag aan de staatssecretaris simpel.

[1:23:41] Hoe kan zij blijven vasthouden aan de afspraak dat alle OV-bussen richting 2030 zero-emissie moeten zijn, terwijl uit de eigen stukken blijkt dat in elf, dus bijna de helft, elf van de 27 nieuwe concessies problemen worden verwacht doordat tijdig voldoende netaansluitingen en gecontracteerd vermogen

[1:23:57] op dit moment nog ontbreken.

[1:23:59] Voorzitter, op basis van deze constatering kun je simpelweg maar één keuze maken.

[1:24:03] De obsessie met zero-emissie en de snelheid daarvan staat niet in verhouding met de weerbarstig realiteit tussen droom en daad.

[1:24:09] Daarbij komt nog eens dat het OV volgens het rapport niet eens een prioriteitspositie heeft.

[1:24:14] OV-partijen staan inmiddels in een steeds langer wordende rij voor een netaansluiting en of die überhaupt mogelijk gaat worden is nog onduidelijk.

[1:24:20] Dus mijn tweede vraag is

[1:24:21] Erkent de regering dat zij de sector feitelijk op elektrificatie heeft vastgezet, terwijl de fysieke randvoorwaarden op een groot deel van het net momenteel nog ontbreken?

[1:24:29] En zo nee, waarom niet?

[1:24:31] Daar hoort ook meteen een derde vraag bij.

[1:24:33] Waarom heeft het OV wel een zware verduurzamelingsopgave gekregen, maar kan er geen vanzelfsprekende voringspositie bij de schaarste netcapaciteit?

[1:24:41] Want hoe valt dat bestuurlijk uit te leggen?

[1:24:43] Voorzitter, het bestuurlijk akkoord laat zien dat in de congestiegebieden gewone contracten met netbeheerders vaak nog niet mogelijk zijn.

[1:24:49] Dat betekent dat de elektrificatie op veel plekken afhankelijk wordt van alternatieve contractvormen, tijdsblokken en andere tijdelijke oplossingen.

[1:24:56] Daarmee wordt duidelijk dat de randvoorwaarden voor deze koers niet op orde zijn en dat de uitvoering in de praktijk steeds ingewikkelder wordt.

[1:25:02] Dus ook hier zou ik graag een helder antwoord willen van de staatssecretaris.

[1:25:06] Waarom is eerst op elektrificatie aangestuurd en pas daarna op zoek gegaan naar contractvormen die het ook uitvoerbaar zouden kunnen maken?

[1:25:13] Voor FvD moet de eerste vraag zijn, blijft het OV rijden?

[1:25:16] Blijft het betaalbaar en blijft de bereikbaarheid overeind?

[1:25:19] Dat waren drie vragen in plaats van één, dus de eerste drie vragen.

[1:25:22] Pas daarna komt de vraag welke techniek op een bepaalde plek het meest geschikt is.

[1:25:26] Nu zit er een vervoer dus klem tussen een vol stroomnet en een inflexibele regering die haar doelstellingen niet wil bijstellen.

[1:25:31] We worden nu al geconfronteerd met de directe gevolgen, wat staat ons dan op de lange termijn nog te wachten.

[1:25:36] En dus vraag ik de regering ook...

[1:25:39] Kan zij uitsluiten dat deze elektrificatiekoers in combinatie met netcongestie gevolg krijgt voor kwaliteit, frequentie of continuïteit van busverbindingen?

[1:25:46] En zo nee, welke concessies lopen volgens de staatssecretaris het grootste risico?

[1:25:52] Voorzitter, er zit ook nog een principiële bestuursvraag onder.

[1:25:54] Want als provincies en vervoerders klem komen te zitten tussen concessieeisen, netcongestie en oplopende kosten, wie dreigt dan uiteindelijk de politieke verantwoordelijkheid?

[1:26:02] Het Rijk, de concessieverlener of de vervoerder.

[1:26:05] En wat betekent dit financieel?

[1:26:07] Hoeveel extra publieke kosten en risico's ontstaan er doordat vervoerders moeten voor sorteren op elektrificatie, terwijl er nog geen zekerheid is over aansluiting, contractvermogen en doorlooptijden?

[1:26:16] Voorzitter, de les is helder.

[1:26:18] Uitvoerbaarheid moet centraal staan.

[1:26:19] De reiziger heeft niets aan de ambities die niet gereden worden.

[1:26:23] De belastingbetaler heeft niets aan beleid dat alleen met noodgrepen overeind blijft.

[1:26:26] Daarom, realisme moet regeren.

[1:26:28] Eerst een OV-systeem dat werkt, dan pas de rest.

[1:26:32] Dank u wel.

[1:26:34] Dan ga ik naar de heer Grinders voor zijn bijdrage namens de ChristenUnie.

[1:26:39] Voorzitter, dank u wel.

[1:26:41] De staatssecretaris heeft het over de vier B's in haar brief.

[1:26:45] Bereikbaar, betrouwbaar, betaalbaar, beschikbaar.

[1:26:48] Maar waar is de B van beveiligd en van niet langer beveild gebleven?

[1:26:53] Om het maar even iets te variëren.

[1:26:55] Sociale veiligheid onder de harde werkers in het openbaar vervoer, die ligt met een 6,5 ruim onder de 7,8.

[1:27:02] ...die reizigers ervaren.

[1:27:04] Het aantal incidenten neemt toe.

[1:27:07] 72 procent volgens de brief van de staatssecretaris... ...versus 68 procent in 2022.

[1:27:15] En hoe staat het nou met de aanpak daarvan?

[1:27:17] Spoorwegpolitie las ik niks over in de brief.

[1:27:20] OV-boa's, die moeten we in staat stellen hun taken goed uit te voeren... ...bijvoorbeeld door toegang tot registratiesystemen.

[1:27:26] Hoe staat het daarmee?

[1:27:28] En hoe gaat het met de uitrol van de bodycams, waar de staatssecretaris het een en ander over schrijft, dat er wel geld voor beschikbaar is, maar hoe gaat het nou in de praktijk?

[1:27:34] Verder sluit ik me aan bij de vragen die door collega Goudswaard zijn gesteld over dit onderwerp.

[1:27:39] De heer Grinwis, u heeft een interruptie van de heer Schutz.

[1:27:43] Ja, hoe staat de heer Grinwis in het mogen bevriezen als OV-BOA van situaties die niet per se tot zijn domein behoren, dus de openbare orde?

[1:27:54] Vindt de heer Grinwis dat dat kan?

[1:27:56] En als dat kan,

[1:27:58] Kan dat met geweldsmiddelen?

[1:28:00] Hoe is dat?

[1:28:05] Bevriezen.

[1:28:06] Ik zie in de praktijk dat er een enorme behoefte is aan medewerkers die de veiligheid organiseren.

[1:28:15] En als er niet politie beschikbaar is, maar OV-boa's kunnen die rol wel vervullen, dan zou ik zeggen ja, geef ze daartoe de mogelijkheden.

[1:28:22] En daarom ook mijn vraag.

[1:28:24] om bijvoorbeeld die toegang tot registratiesystemen, om dat te regelen.

[1:28:27] Want dat is een concrete vraag om hun werk mogelijk te maken.

[1:28:33] Maar ook handboeien?

[1:28:37] Ja, voorzitter, daar sta ik open in.

[1:28:40] Het lijkt mij nodig inderdaad om BOA's, als we ze op pad sturen in het OV, waar het aantal geweldsincidenten stijgt, als we ze dan met één arm op de rug op pad sturen.

[1:28:51] Dat zou ik absoluut niet willen.

[1:28:53] Dus wij willen heel ver gaan in het mogelijk maken dat BOA's hun werk goed kunnen uitvoeren.

[1:29:00] En het is aan het kabinet om hier even op te reageren van ja, als het dan op een gegeven moment een BOA een soort volwaardige politieman of vrouw wordt, ja, moeten we dan niet inderdaad de ouderwetse spoorwegpolitie weer introduceren.

[1:29:11] Maar daar ben ik ook benieuwd naar waar volgens het kabinet de grens ligt.

[1:29:15] Maar ik wil nog even verder gaan.

[1:29:18] Ja, vervolgt u uw betoog?

[1:29:20] Voorzitter, dan kom ik op de B van betaalbaar.

[1:29:24] Daar is vanochtend al veel over gezegd en dat snap ik ook.

[1:29:26] Als je naar buiten kijkt zie je natuurlijk de energieprijzen stijgen.

[1:29:29] Het is wachten tot de energierekening van mensen stijgt.

[1:29:31] Het is ook wachten tot het OV weer in prijs stijgt.

[1:29:35] En daar maak ik me wel zorgen over.

[1:29:36] Gelukkig hebben we nu met al vaker aangehaald amendementen twee keer 224 miljoen volgens de verdeelsleutel van

[1:29:47] Het studentenreisproduct, waar minder geld naartoe gaat tegenwoordig, om op die manier toe te delen aan provincies, met name om hun OV niet verder te laten verschalen, bovenop de structurele bikkengelden van 300 miljoen.

[1:30:03] Maar daarmee is er nog steeds een enorme structurele knoop.

[1:30:06] En dat is ook wel mijn terughoudendheid met betrekking tot incidentele voorstellen die zijn gedaan door bijvoorbeeld collega De Hoop, die buitengewoon sympathiek klinken.

[1:30:15] maar die de structurele knoop niet oplossen.

[1:30:19] En ik leg toch de prioriteit bij structureel overeind houden van het openbaar vervoer op een betaalbare wijze, maar ook met een wijdvertakt systeem als een echte basisvoorziening, ook op het platteland.

[1:30:31] En hoe kijkt de staatssecretaris daar tegenaan?

[1:30:37] Voorzitter.

[1:30:39] De heer Grimwis en ik delen de analyse volgens mij volledig dat we een groot structureel probleem hebben als het gaat over de betaalbaarheid van het openbaar vervoer.

[1:30:45] Daar is volgens mij geen enkel misverstand over.

[1:30:48] Maar de heer Grimwis voorziet, denk ik ook, dat er op korte termijn nog grotere betaalbaarheidsproblemen zijn.

[1:30:53] En als je kijkt naar de brede vervoersketen, kun je het hebben over accijnsen en over de betaalbaarheid van het openbaar vervoer.

[1:30:59] En zeker in de tijd van schaarste brandstoffen en het bericht van de Europese Commissie, is de heer Ginwiss het toch met mij eens dat je dan voor die tijdelijke maatregelen ook zeker naar het openbaar vervoer wel zult moeten kunnen kijken?

[1:31:13] De heer Ginwiss, kort graag.

[1:31:15] Voorzitter, daar ben ik het zeker mee eens, maar ik wil voorkomen dat nu het geld dat we voor de poort van de hel bijna hebben weggesleept om eerdere bezuinigingen op het OV

[1:31:25] te mitigeren.

[1:31:26] Het zijn er nu twee keer 224 miljoen, dat die nu als een soort van dekking gaat fungeren voor het plan van de heer De Hoop.

[1:31:32] Excuses, mevrouw Beckerman en de heer Van Ruivenvoorde, wilt u niet buiten de microfoon?

[1:31:37] Het is heel onrustig voor de spreker.

[1:31:41] Voorzitter, dat is het eerste.

[1:31:43] En het tweede is, het mag niet afleiden van het oplossen van de structurele knoop.

[1:31:49] Natuurlijk, de ChristenUnie-fractie staat zeer te trappelen.

[1:31:53] als onderdeel van een maatregelenpakket waar het kabinet mee moet komen, dat het OV daarin niet wordt overgeslagen.

[1:31:59] Dus ik ben het helemaal eens.

[1:32:01] Ik waak wel voor te veel optimisme, alsof we met een dalurekaart, die goed betaalbaar is, als een soort van baron van Munchenhausen het OV uit het moeras zouden kunnen trekken.

[1:32:15] Dat gaat gewoon niet gebeuren.

[1:32:17] Kijk naar de zagen van het jongere dagkaart, die is gesneuveld.

[1:32:20] Dus dat is mijn...

[1:32:22] Hoe zou ik het zeggen?

[1:32:24] Mijn terughoudendheid bij het voorstel.

[1:32:27] En niet omdat ik het er niet mee eens zou zijn.

[1:32:30] Dank u wel.

[1:32:31] Nog een interruptie van de heer De Hoop.

[1:32:33] Graag geen herhalingen.

[1:32:36] Ik denk dat de heer Grimwis en ik het dan met elkaar eens zijn daarover.

[1:32:39] Maar ik zou dan ook met hem na willen denken over hoe we dan toch die tijdelijke maatregelen kunnen treffen zonder dat het de structurele oplossingen raakt.

[1:32:46] Want het amendement van hem, daar ben ik groot voorstander van en daar wil ik ook voor blijven lopen dat die gelden goed besteed worden.

[1:32:53] Maar dan kijk ik graag met de heer Grimwis hoe we voor die tijdelijke oplossing kunnen zorgen.

[1:32:58] Want ook hij ziet volgens mij

[1:33:00] In een tijd van schaarste, als het gaat over fossiele brandstoffen, dat OV een logischere oplossing is dan een aantal andere oplossingen die telkens ter tafel komen nu.

[1:33:10] Een uitnodiging om samen te kijken.

[1:33:11] Ik zou daarop kunnen antwoorden.

[1:33:13] Dat gaan we doen.

[1:33:14] Voorzitter.

[1:33:15] Nou, dank voor deze voorzet.

[1:33:16] Dat gaan we zeker doen.

[1:33:17] En daar ben ik ook graag toe bereid.

[1:33:19] En ik daag ook de staatssecretaris uit om daarin haar verantwoordelijkheid te nemen.

[1:33:23] Want ik denk dat hier inderdaad een opgave ligt.

[1:33:26] Ga ik snel verder.

[1:33:29] Ja, voorzitter, maar ik onderstreep dus structureel de financiering op orde van de exploitatie van het OV.

[1:33:36] Ik ben benieuwd hoe het staat door de heer Aartsen, de voorganger van deze staatssecretaris, aangekondigde onderzoek en wat de staatssecretaris daar vooral mee gaat doen.

[1:33:47] Ten meer, daar het coalitieakkoord haar niet zoveel ruimte geeft om daar wat mee te kunnen doen.

[1:33:52] Voorzitter, dan kom ik nog heel kort bij toegankelijkheid.

[1:33:55] Ik sluit me aan bij de vragen van collega Huidekoper.

[1:33:57] Dat is voordeel als je later in de rij aan de beurt bent.

[1:34:00] De kapotte liften, gelukkig wordt dat minder.

[1:34:03] Waar zit op dit moment volgens de staatssecretaris de uitdaging?

[1:34:05] Ik ben benieuwd of zij bereid is de gevraagde extra inzet op toegankelijkheid toe te zeggen.

[1:34:11] Dan Haarlem.

[1:34:13] Voelt de staatssecretaris zich niet in het ootje genomen door ProRail?

[1:34:16] Dit is eigenlijk een vraag aan haar Amstvoorganger, maar misschien voelt ze dat met hem mee.

[1:34:21] Ik voel me in ieder geval aan het lijntje gehouden door de vorige staatssecretaris.

[1:34:25] omdat hij me eerst eigenlijk heeft uitgenodigd om een motie nog niet in te dienen, maar nog even te wachten en hem dan op een gegeven moment alsnog in te dienen.

[1:34:32] De staatssecretaris wilde hem uitvoeren en toen bleek het tijdvenster te zijn voorbijgegaan.

[1:34:40] En uiteindelijk is mijn kernvraag hier de frequentieverhoging.

[1:34:44] Die dreigt nu achter de horizon te verdwijnen.

[1:34:46] En kan de staatssecretaris mij garanderen dat die frequentieverhoging er gewoon gaat komen?

[1:34:51] Dan heb ik nog, maar ik weet niet of ik nog tijd heb, kort een vraag over... U heeft nog twintig seconden.

[1:34:56] Oké, heel mooi.

[1:34:57] Dan is mijn laatste twee punten.

[1:35:00] ERTMS, het is geen spoordebat, maar ik krijg toch een beetje zorgwekkende signalen uit verschillende regio's dat het niet goed gaat.

[1:35:06] Wanneer kunnen we weer een voortgangsbrief hierover tegemoet zien?

[1:35:10] En ik weet dat de staatssecretaris over twee weken een openingshandeling gaat verrichten aan een proefbaar vak, Leeuwarden-Harlingen.

[1:35:17] Nou ja, misschien is dat een aanleiding om daar eens wat meer inzicht in te geven.

[1:35:21] Gaat dit wel goedkomen?

[1:35:22] Dank u wel, meneer.

[1:35:23] U bent door uw tijd heen.

[1:35:25] Oké, prima.

[1:35:31] Oké, dank u wel.

[1:35:32] En dan geef ik het woord aan de heer Jumelet namens het CDA.

[1:35:37] Voorzitter, dank.

[1:35:38] Het OV is als onderdeel van het mobiliteitssysteem onmisbaar voor een leefbaar, bereikbaar en duurzaam Nederland.

[1:35:45] Het verbindt mensen met werk, onderwijs, zorg en met elkaar, zoals ik in de brief van de staatssecretaris.

[1:35:51] Het CDA is het daar hartrondig mee eens.

[1:35:54] Het OV in alle regio's is voorwaardig voor veel mensen om mee te kunnen doen.

[1:35:58] Daarom is het zo belangrijk dat we serieus werk maken van een goed werkend OV tegen een betaalbare prijs.

[1:36:04] Inmiddels zijn we geïnformeerd over de resultaten

[1:36:06] van de verkenning naar publieke mobiliteit door het rapport Wereschot met vijf aanbevelingen.

[1:36:11] Er is onlangs het onderzoek gestart door ABD Topconsult en wordt het huidig OV-systeem onder de loep genomen en worden knelpunten geduid.

[1:36:19] En zo horen voor de zomer wordt het rapport opgeleverd.

[1:36:23] Vraag aan de staatssecretaris.

[1:36:25] We snappen dat we de onderzoeken moeten afwachten, maar heeft de staatssecretaris zelf al een richting van denken als het gaat om bereikbaarheid en in het bijzondere het plaatje dat zij dan voor ogen ziet als resultaat?

[1:36:36] Wel, als het nu gaat om publiek vervoer of ZEK-OV, bij de begroting van INW heb ik de suggestie gedaan terug te gaan naar de tekentafel.

[1:36:44] Met ook de gedachte om slimmer om te gaan met de beschikbare middelen.

[1:36:48] Een van de aanbevelingen is in het rapport van Berichtold namelijk om de verschillende geldstromen inzichtelijk te maken.

[1:36:54] Het zou toch mooi zijn nu eindelijk eens vanuit de reiziger te denken in plaats van bij welk departement het geld op de begroting staat.

[1:37:01] Voorzitter, dan...

[1:37:04] Vuil en veilig, zo u wilt, vies en veilig.

[1:37:07] Met het eerste wil ik beginnen.

[1:37:09] In de dagblad Trouw van 20 maatjongstleden vertelde een schoonmaker wat hij dagelijks meemaakt bij het schoonmaken van treinstellen.

[1:37:16] Het geeft een inkijkje in hoe schoonmakers dagelijks geconfronteerd worden met vuil en viezigheid.

[1:37:22] En vertelt hij over de werkdruk, waardoor het steeds lastiger wordt om nieuwe collega's te krijgen.

[1:37:28] en de vacatures te vervullen.

[1:37:30] Heel veel waardering voor deze mensen aan de schoonmakers, maar ligt het niet.

[1:37:35] Is de staatssecretaris van deze problematiek op de hoogte en vindt zij ook dat schoonmaak niet het sluitstuk moet zijn van de bedrijfsvoering van NS?

[1:37:43] Ligt hier niet een schone taak voor de NS om hier echt met zorg en waardering voor het schoonmaakpersoneel werk van te maken?

[1:37:50] Moeten we NS overigens niet gewoon houden aan de afspraken in de concessie?

[1:37:55] Graag een reactie op dit punt van de staatssecretaris.

[1:37:58] En dus dan veiligheid.

[1:38:01] Een aantal van de collega's heeft er ook al aandacht voor gevraagd.

[1:38:03] Nog elke dag is er sprake van agressie in de trein en in de bus.

[1:38:07] En het aantal gemelde incidenten neemt nog steeds toe.

[1:38:09] Wanneer krijgen BOA's wat ze ook nodig hebben?

[1:38:11] Toegang tot het rijbewijsregister, het strafrechtenketendatabank en het vreemdelingenregister.

[1:38:17] Het is net ook al genoemd.

[1:38:19] Mijn collega Straatman heeft bij het BOA-debat hierover ook vragen gesteld.

[1:38:23] Maar van de minister van JNV is wat ons betreft nog geen helder antwoord gekregen.

[1:38:28] Ik kan de staatssecretaris wellicht al meer zeggen op dit punt.

[1:38:31] Ook voor veiligheid geldt dat we daar niet op mogen toegeven.

[1:38:34] Ook hier gaat het erom dat personeel het werk kan doen met plezier voor een tevreden reisschip.

[1:38:39] Voorzitter, Nederland staat voor een grote mobiliteitsopgave.

[1:38:42] We willen dat de rijkbaarheid, de CO2-uitstoot moet verminderd worden en tegelijkertijd de druk op onze infrastructuur verlagen.

[1:38:50] Daar kunnen wat ons betreft initiatieven als de coalitie anders reizen en Maas-aanbieders, mobility as a service, een belangrijke rol in spelen.

[1:38:58] Ze laten zien dat duurzaam en efficiënt reizen niet alleen een ambitie is, maar vandaag al in de praktijk wordt gerealiseerd.

[1:39:04] De coalitie Anders Reizen vertegenwoordigt meer dan 70 grote organisaties met samen ongeveer 550.000 werknemers.

[1:39:12] Maasaanbieders bedienen inmiddels ruim 1,1 miljoen zakelijke reizigers.

[1:39:17] Deze markt groeit jaarlijks met meer dan 10%.

[1:39:21] Steeds meer werkgevers kiezen ervoor om hun mobiliteitsbeleid te verduurzamen en tegelijkertijd te vereenvoudigen.

[1:39:27] Hoe kijkt de staatssecretaris naar de aanbevelingen van de coalitie anders reizen, bijvoorbeeld over hoe werkgevers de sleutel zijn tot slimmer OV-beleid?

[1:39:35] En hoe gaan we werkgevers helpen van papieren plannen naar actie over te gaan?

[1:39:39] U zit aan de vier minuten.

[1:39:42] Ik weet niet of u één zin wilt afronden.

[1:39:50] Hoe kijkt de staatssecretaris in dit kader naar de huidige ontwikkeling van Maas en deur-tot-deur-mobiliteit in Nederland?

[1:40:02] Welke rol ziet zij hiervoor voor de overheid?

[1:40:05] Graag een reactie.

[1:40:08] Heel goed, dank u wel.

[1:40:11] Dan is er een interruptie van de heer Genwis.

[1:40:14] Voorzitter, ik zal niet interrumperen.

[1:40:16] Wat had de heer Jumlen nog meer willen zeggen?

[1:40:18] Mijn vraag is, er werd net gesuggereerd dat die 600 miljoen die nu nog gereserveerd staat voor de Lelylijn misschien wel naar iets anders zou kunnen, afhankelijk van het afwegingskader.

[1:40:29] Maar hoe staat de CDA hierin?

[1:40:30] En wat vinden ze van het advies van Knot?

[1:40:34] Heer Jumelets.

[1:40:35] Voorzitter, dank voor deze vraag, want het geeft wat meer zendtijd.

[1:40:40] Maar, voorzitter, het is, denk ik, goed om te zeggen dat wij als CDA gevraagd hebben, ook om in een ronde tafelgesprek met de heer Knot te gaan namelijk, om goed geïnformeerd te worden over het rapport wat hij heeft opgeleverd.

[1:40:52] We zijn ook benieuwd naar de appreciatie van het kabinet.

[1:40:55] Ja, de 600 miljoen, die staat voor de ledenlijn wat ons betreft.

[1:40:59] Daar zijn afspraken over gemaakt en dat kan maar helder zijn, voorzitter.

[1:41:03] Dank u wel.

[1:41:05] Dan geef ik het woord aan de heer El Abassi namens de fractie van DENK.

[1:41:11] Dank voorzitter.

[1:41:13] De kosten van levensonderhoud die stijgen fors.

[1:41:17] De illegale aanval op Iran door de VS en Israël die werken door in

[1:41:23] onze hogere energie- en brandstofprijzen en raken Nederlandse huishoudens direct in hun portemonnee.

[1:41:30] En dat merken mensen nu elke dag.

[1:41:32] Aan de pomp lopen de prijzen fors op en in Nederland wordt die druk nog eens versterkt door beleid.

[1:41:39] Inmiddels bestaat bijna twee derde van de brandstofprijs uit accijns, btw en heffingen.

[1:41:45] Twee derde.

[1:41:46] En dat is meer dan de helft en mensen betalen dus grotendeels niet

[1:41:50] voor de brandstof zelf, maar voor belastingen en dus beleid.

[1:41:54] En daarmee draagt hetzelfde beleid niet bij aan betaalbare mobiliteit.

[1:42:00] En voorzitter, Nederland die behoort tot de top drie landen met de hoogste brandstofbelastingen in de EU.

[1:42:06] Andere landen die laten zien dat het anders kan.

[1:42:08] Spanje, Italië, Noord-Macedonië.

[1:42:11] Die hebben allemaal de belastingen verlaagd.

[1:42:13] Zweden en Griekenland die volgen en België die hanteert een maximumprijs.

[1:42:18] En waarom grijpt Nederland niet in?

[1:42:20] Op welke manier dan ook?

[1:42:21] Wat gaat Nederland doen om prijzen betaalbaar te houden?

[1:42:25] Voorzitter, en die absurde kosten die raken ook met name onze taxibranche.

[1:42:31] Onze taxibranche wordt klemgezet.

[1:42:34] Waar andere landen lasten verlagen, zien onze taxichauffeurs dat niet gebeuren.

[1:42:41] Ondernemers zien hun marges verdwijnen en faillissementen die dreigen.

[1:42:47] Het gevolg is dat taxichauffeurs stoppen, bedrijven omvallen en een hele sector onder druk staat.

[1:42:53] Is de staatssecretaris het met mij eens?

[1:42:56] dat ingrijpen noodzakelijk is om dit te voorkomen?

[1:43:00] En wat gaat de staatssecretaris doen om de taxichauffeurs te beschermen?

[1:43:04] En voorzitter, terwijl autorijden door hoge kosten voor veel Nederlanders onbetaalbaar wordt, reizen ook de OV-kosten de pan uit.

[1:43:13] Zo verhoogt de NS de prijzen in 2026 opnieuw met gemiddeld 6,5 procent.

[1:43:18] Tussen 2015 en 2023 zijn de vervoerskosten met bijna 30% gestegen.

[1:43:26] Dit raakt vooral mensen met een laag inkomen, eenoudergezinnen en huishoudens buiten stedelijke gebieden die maandelijks al honderden euro's tekortkomen.

[1:43:37] Daarmee behoort het openbaar voer in Nederland tot de duurste ter wereld.

[1:43:43] Het is 30 tot 35 procent duurder dan de Europese gemiddelde.

[1:43:48] En prijzen blijven sneller stijgen dan de inflatie.

[1:43:52] Tegelijkertijd wordt er met meer dan 100 miljoen bezuinigd in grote steden als Den Haag, Amsterdam en Rotterdam.

[1:44:00] En wat gaat de staatssecretaris doen om te voorkomen dat openbaar voer nog duurder wordt?

[1:44:05] Volgens Nibud worden niet alleen lagen, maar ook steeds meer hogere inkomens beperkt in hun mobiliteit en vrijheid om te reizen.

[1:44:17] Wat gaan de staatssecretaris doen om reizen betaalbaar te houden voor iedereen?

[1:44:22] Er kunnen verschillende

[1:44:26] maatregelen genomen worden om die pijn te verzachten.

[1:44:29] In Duitsland is getest met een 9 euro ticket.

[1:44:34] Volgens mij werd het al genoemd door een ambtsgenoot hier.

[1:44:37] En wat vindt de staatssecretaris van dat idee?

[1:44:43] Het resultaat was namelijk duidelijk.

[1:44:44] Meer mensen maakten gebruik van het OV en de financiële druk op huishoudens die nam af.

[1:44:50] Enkele staten in Australië hebben ervoor gekozen om OV gratis aan te bieden.

[1:44:56] Wat vindt de staatssecretaris van dat idee?

[1:45:01] Er zijn veel meer ideeën te bedenken, maar ik zou echt de staatssecretaris willen vragen, heeft de staatssecretaris nog andere ideeën om het OV betaalbaar en toegankelijk te houden voor iedereen?

[1:45:15] En voorzitter, ik denk dus...

[1:45:18] Wij als DENK zijn van mening dat alles kan.

[1:45:22] Het geld is er ook.

[1:45:23] De vraag is waar wil je het voor uitgeven?

[1:45:28] En daarmee rond ik hem af, voorzitter.

[1:45:30] Dus de vraag is niet of het kan, maar de vraag is of er voor gekozen wordt om het wel of niet te doen.

[1:45:36] Voorzitter, dank u wel.

[1:45:38] Dank u wel.

[1:45:39] U heeft een interruptie van de heer Jumelets.

[1:45:42] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:45:44] Het gaat vandaag over OV- en taxibeleid, dus ik was blij dat mijn collega hier ten linkerzijde ook over taxis sprak.

[1:45:52] Ik zat onlangs in de taxi in Rotterdam.

[1:45:54] Dat gebeurt mij niet zo heel vaak, maar toch.

[1:45:57] Hij had het over de taxiewereld beschermen.

[1:46:01] Mijn vraag is aan collega, wat stelt u zich daar zelf bij voor?

[1:46:09] Nou voorzitter, we zien dat de taxis op alle manieren het moeilijk krijgen als het ook gaat om beleid.

[1:46:16] We zien dat er steeds meer...

[1:46:19] emissievrije zones komen.

[1:46:22] We zien dat er steeds minder plekken zijn waar taxis zich kunnen vestigen.

[1:46:26] We zien dat de brandstofprijzen omhoog gaan, waardoor taxis veel meer ritten moeten draaien om rond te komen.

[1:46:33] Dus als ik het heb over hoe kunnen we de taxis beschermen, is hoe kunnen we ervoor zorgen dat we in beleid ervoor zorgen dat we de taxis makkelijker maken, betaalbaarder maken.

[1:46:43] En ik zie het tegenovergestelde gebeuren, dus vandaar ook mijn vraag hier aan de staatssecretaris.

[1:46:48] Dank u wel.

[1:46:50] Heer Jumelet.

[1:46:51] Voorzitter, heel kort.

[1:46:51] Ik deel de zorgen van de collega.

[1:46:56] Dank u wel.

[1:46:56] U was aan het einde gekomen van uw betoog.

[1:47:00] Ik zet even de voorzitterspet af om de gelegenheid te krijgen om namens BBB een inbreng te doen.

[1:47:07] En dan geef ik het voorzitterschap tijdelijk even over aan de heer De Hoop.

[1:47:12] Dank.

[1:47:12] En dan geef ik mevrouw Van der Plassen het woord namens de Boer-Burgenbeweging.

[1:47:18] Dank u wel.

[1:47:19] Voorzitter, ik ga de betaalbaarheid en de toegankelijkheid even skippen, want er zijn heel veel vragen over gesteld waarbij ik mij aansluit. En dan begin ik gelijk maar met we hebben een gigantisch gezachts- en gedragsprobleem in Nederland.

[1:47:37] En de mensen die in het OV werken, die weten dat als geen ander.

[1:47:43] Dag in dag uit worden ze geconfronteerd met incidenten.

[1:47:46] Die verschillen van overlastgevers die rondhangen op stations tot agressie.

[1:47:51] in de treinen en de bussen tegen reizigers en personeel.

[1:47:54] Enkele weken terug sprak ik met mensen van Veiligheid en Service van de NS en gemiddeld drie gewelddadige incidenten per dag krijgen ze mee te maken, waarvan minimaal één met letsel.

[1:48:06] En dat is iets wat niet normaal mag zijn in onze samenleving.

[1:48:10] En het is helaas normaal geworden.

[1:48:12] En door de vakbonden zijn concrete voorstellen gedaan om de sociale veiligheid structureel te verbeteren.

[1:48:17] En de strekking hiervan is dat eerst snel de basis op orde moet zijn.

[1:48:21] Er is structureel sprake van onderbezetting bij Veiligheid & Service, VNS, waardoor medewerkers hun werk niet goed kunnen doen.

[1:48:29] Dus de instroom zou wel moeten worden vergroot en de uitstroom moet worden beperkt.

[1:48:35] En ik heb de volgende vraag aan de staatssecretaris.

[1:48:38] Kan er een vergelijkbaar proces komen voor VNS, Veiligheid & Service, net als bij de noodmaatregel in 2022, toen er grote conducteurs tekorten waren,

[1:48:47] en de dienstregeling in de knul kan.

[1:48:50] En we kregen ook van een chauffeur, een chauffeuse eigenlijk van de HTM, dat is hier de Haagse vervoersmaatschappij, en die deed enkele weken geleden haar verhaal in het rondtafelgesprek, veiligheid in het OV.

[1:49:05] En ik wil een paar suggesties graag aan de staatssecretaris voorleggen.

[1:49:10] Want wat vindt de staatssecretaris van ideeën zoals slimme camerabewaking en realtime monitoring, camera's op basis van AI, als aanvulling op fysieke aanwezigheid van veiligheidspersoneel, zoals BOA's en controleurs?

[1:49:25] Dus dat zijn camera's die bijvoorbeeld verdachte of gevaarlijke situaties detecteren.

[1:49:29] Wat vindt de staatssecretaris bijvoorbeeld van een idee voor een noodknop voor passagiers in het OV waarbij alle lichten van de bus of de tram gaan knipperen en iedereen kan zien dat er iets aan de hand is?

[1:49:44] Ook een voorbijrijdende politieauto kan dat dan direct zien en die krijgen dan meteen een melding zodat agenten direct kunnen ingrijpen.

[1:49:53] Ik vind het een vrij creatieve idee.

[1:49:55] Ik zou graag horen wat de staatssecretaris daarvan vindt.

[1:49:58] U heeft een interruptie, mevrouw Van der Plas, van de heer Sjoerds namens de VVD-fractie.

[1:50:02] Ja, in aanvulling op de belangrijke vragen die mevrouw Van der Plas stelt, vind mevrouw Van der Plas met mij eigenlijk dat met name waar het nu nog niet kan, dat AI-toezicht, camera-toezicht in de wagonnen, dus daar waar het gebeurt tussen stations, wegens capaciteitsproblemen, elektriciteit en dergelijke, dat

[1:50:23] met name daarop moet worden ingezoomd, desnoods met zo'n gehekelde onderzoeksvraag, want dit maakt echt dat verschil.

[1:50:31] Is mevrouw Van der Plas dat met mij eens?

[1:50:34] Mevrouw Van der Plas.

[1:50:35] Ja, kijk, ik denk dat AI heel veel dingen zou kunnen aanvullen, zeg ik er ook bij.

[1:50:45] Ik denk zelfs niet dat het goed komt uit een generatie die graag menselijk contact heeft.

[1:50:51] Ik denk niet dat het alles kan vervangen, want je weet ook dat in het OV mensen het ook fijn vinden om

[1:50:57] ...een conducteur te zien of iemand in de trein te zien... ...die ze ook gewoon echt daadwerkelijk kunnen aanspreken.

[1:51:02] Maar ja, dat is ook de basis van mijn vraag... ...om te kijken van kunnen we AI als aanvulling in het openbaar vervoer... ...op bijvoorbeeld toezicht of dingen te kunnen detecteren.

[1:51:15] Dat kunnen gevechten zijn, valpartijen, noem alles maar op.

[1:51:21] GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER Dat is fijn om te horen.

[1:51:25] GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER

[1:51:26] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:51:29] Of valt het denken aan een veiligheids- en gedrags-app voor reizigers geïntegreerd met een mobiele landelijke app, zodat reizigers ook incidenten snel kunnen melden?

[1:51:40] Of bijvoorbeeld pushmeldingen over drukke periodes of verdachte situaties, zodat mensen veiligere keuzes kunnen maken?

[1:51:47] Voorzitter, de mensen die de treinen en de stations en het openbaar vervoer voor ons veilig houden, moeten over de juiste middelen beschikken en daar hoort ook toegang bij tot de systemen die nodig zijn om relschoppers en andere overlastgevers daadwerkelijk te kunnen identificeren.

[1:52:05] Op het moment dat BOA's een boete willen uitschrijven loopt het nu vast omdat zij iemand niet kunnen identificeren en geen directe toegang hebben tot het rijbewijsregister.

[1:52:16] Ik heb een aantal vragen aan de staatssecretaris.

[1:52:20] Is de minister het met BBB eens dat de BOA's die actief zijn op en rond het spoor en in het OV naast toegang tot het rijbewijsregister gecontroleerd toegang moeten krijgen tot gezichtsbeeldherkenning en dat dit zou helpen om agressiviteit tijdens het uitdelen van de boete tegen te gaan?

[1:52:37] Wordt er gewerkt aan alternatieven voor identificatie wanneer iemand geen identiteitsbewijs of rijbewijs heeft?

[1:52:45] Welke instrumenten krijgen boa's concreet tot hun beschikking?

[1:52:50] Voorzitter, ik rond af de samenleving verhard.

[1:52:53] Handhavers en hulpverleners staan aan de frontlinie en zij willen er juist voor zorgen dat iedereen gezond en veilig is.

[1:52:59] En wij moeten mensen daarin blijven ondersteunen, want het is hard nodig.

[1:53:03] Dank u wel.

[1:53:03] Dank u wel mevrouw van der Plas namens u voor uw bijdrage namens de boer burgerbeweging.

[1:53:08] En dan geef ik het voorzitterschap nu weer aan u terug.

[1:53:12] Dank u wel.

[1:53:13] We gaan even kijken, want we zijn behoorlijk uit de tijd gelopen.

[1:53:17] Wat betekent dat we dit debat waarschijnlijk niet binnen de tijd kunnen kunnen afronden?

[1:53:24] Het voorstel is dat we nu wel gaan schorsen en dat we dan tevens gelijk even een lunchpauze hebben.

[1:53:32] En het voorstel is om dat tot vijf over half twee te doen, een half uur.

[1:53:38] Dat we dan dit debat in ieder geval voortzetten tot zover we komen.

[1:53:45] En dan op woensdag 15 april, want ik ga voorzien dat we dat niet redden allemaal binnen de tijd, dat we dan 15 april een voortzetting van dit debat gaan doen.

[1:53:56] vanaf het moment dat ze het hier hebben geëindigd.

[1:53:59] En dat kan.

[1:54:04] Dan is er ook een voorstel...

[1:54:07] De staatssecretaris kan eventueel ook één uur verlengen vandaag, dus dat we wat langer doorgaan, maar wellicht hebben leden andere debatten, waardoor dat niet zo gaat lukken.

[1:54:17] Dus dan is het voorstel om door te gaan tot kwart over twee, kijken hoe ver we komen, en dan de voortzetting te doen op woensdag 15 april,

[1:54:25] van half 12 tot half 2.

[1:54:29] Ik snap het voorstel, goed hoor, maar ik vind doorgaan lastig omdat we dan de staatssecretaris moeten afkappen midden in haar beantwoording en ook als we nu om vijf of half twee terugkomen moeten we de staatssecretaris afkappen in haar beantwoording.

[1:54:48] Dus is het niet veel chiquer om dan de staatssecretaris alle ruimte te geven om te vragen

[1:54:53] zo goed mogelijk te beantwoorden.

[1:54:55] Ook toch het brede verzoek vanuit de Kamer om te kijken naar die OV-prijzen en dan gewoon de staatssecretaris vragen of ze dan haar beantwoording op 15 april gewoon kan beginnen.

[1:55:05] En dan nu zeggen we dat we stoppen.

[1:55:08] Want ja, dan nemen we ook wat meer tijd om ook gewoon dieper in te gaan en hebben we ook meer inzage in hoe de situatie er dan in Nederland voor staat.

[1:55:17] De heer De Hoop had ook een voorstel.

[1:55:20] Ja, ik twijfel om één reden en dat is namelijk dat hier denk ik breed vanuit de Kamer in ieder geval de suggestie aan de staatssecretaris is meegegeven om de prijzen van het openbaar vervoer onderdeel te laten zijn van het maatregelenpakket wat het kabinet bespreekt ook de komende periode.

[1:55:37] En het helpt wel als de staatssecretaris in ieder geval aan kan geven

[1:55:40] dat dat het geval is, want dan voel ik ook meer ruimte om de rest van het debat pas op 15 april te voeren.

[1:55:46] Maar anders zou je misschien nog een opdracht aan de staatssecretaris mee willen geven bij een twee minuten debat.

[1:55:50] Dus het helpt wel dat we een beetje een beeld krijgen van de staatssecretaris, wat mij ook iets meer comfort geeft om dat debat later te vervolgen.

[1:56:00] Ja, maar dus uw voorstel is dan straks daarmee verder te gaan en de rest dan op 15 april te doen?

[1:56:08] Ja, of dat de staatssecretaris zegt, ik heb uw Kamer gehoord en dat ga ik nu al meenemen voordat we 15 april de beantwoording hebben.

[1:56:15] Want als de staatssecretaris dat het signaal geeft, dan heb ik daar wel vertrouwen in dat zij daarmee aan de slag wil gaan in de gesprekken die ook met de minister van Klimaat en Groene Groei worden gevoerd op dit moment.

[1:56:26] Ik kijk ook nog even rond naar een of de andere suggesties.

[1:56:30] Heer El Abassi.

[1:56:32] Voorzitter, ik vind het zoals Heuting het beschrijft ook beter en efficiënter om dat op die manier te doen en volgens mij hoor ik in het laatste deel van het antwoord van de heer De Hoop ook ruimte om dat op die manier te doen.

[1:56:44] We kunnen gewoon schriftelijke beantwoording krijgen en de rest kunnen voortzetten op 15 april wat mij betreft.

[1:56:52] Ik kijk dan even naar de staatssecretaris of ze hier even op in kan gaan en eventueel de vraag van de heer De Hoop ook daar iets op kan toezeggen.

[1:57:01] Zeker.

[1:57:04] En ook fijn als we de vijftiende door kunnen gaan met het debat, want voorzitter, het is natuurlijk inderdaad belangrijk dat we dat gesprek met elkaar voeren, want er zijn echt heel veel elementen waar ik graag ook met u over in debat ben, zeker als het gaat om de sociale veiligheid en al die andere aspecten.

[1:57:20] Ik had natuurlijk een gloedvol betoog voorbereid, maar dat laat ik dan nu even zitten.

[1:57:23] Dat doe ik dan op de 15e.

[1:57:25] Als het gaat om die betaalbaarheid, dan kan ik in ieder geval toezeggen dat het kabinet natuurlijk bezig is op dit moment om maatregelen te verkennen.

[1:57:35] Ik vind ook dat het OV daar onderdeel van zou moeten zijn.

[1:57:39] Ik heb op 23 april een overleg met de NOVB, dus ik wil ook met de vervoerders.

[1:57:47] en met de mederoverheden bezien van wat kunnen wij nu vanuit het OV.

[1:57:52] Ik geef er twee punten wel bij, dat is, maar dat hebben velen van u ook al gezegd, dus dat is ook, denk ik, dat ik het ook nog eens even voor de zekerheid meegeef.

[1:58:04] De dekking is natuurlijk een hele belangrijke.

[1:58:07] Ik bedoel, dat zal altijd in elk gesprek een punt moeten zijn.

[1:58:12] En het tweede vind ik ook dat, we hebben natuurlijk die onderwegpas gehad,

[1:58:17] Dat heeft ook tot een aantal technische ingewikkeldheden geleid.

[1:58:22] En een van de punten was ook, hoe krijg je dan het geld bij de mensen die er het hardst op zitten te wachten?

[1:58:28] Want als je dat generiek doet, dan gaat het en heel veel geld kosten en dan komt het niet bij de mensen die het nodig hebben.

[1:58:33] Dus dat zijn in ieder geval de twee punten die ik ook uit dit debat mee haal en waarmee ik wel de toezegging doe.

[1:58:40] Ja, ik ga daar uiteraard mee aan de slag.

[1:58:42] Ik vind het belangrijk.

[1:58:43] Ik heb ook de oproep van u allen gehoord.

[1:58:45] En ik vind het ook fijn als u mij inderdaad de ruimte geeft om binnen die twee piketpaaltjes die ik wel wil slaan, om op verschillende momenten dus ook met de NOVB, maar ook uiteraard ook binnen het kabinet worden gesprekken gevoerd om dit dan op te nemen.

[1:59:05] De NOVB, overigens voor de mensen die de afkorting niet kennen, dat is de Nederlandse organisatie van vervoersbedrijven.

[1:59:13] Zeker, zeker.

[1:59:15] Dan ga ik wel even kijken, want als we nu stoppen, dat betekent dus dat we eigenlijk zeker drie kwartier missen.

[1:59:26] Want het voorstel om woensdag 15 april half 12 tot half 2 was bedoeld dat we eerst door zouden gaan en dan voort zouden zetten.

[1:59:37] Dus dan weet ik niet of we met twee uur er komen, ook gezien het grote aantal vragen.

[1:59:43] Dat is misschien nog wat langer, maar dat ligt ook aan de beschikbaarheid van de staatssecretaris.

[1:59:48] Zeker, maar ik kan wel een poging doen, voorzitter, om in ieder geval een deel van de vragen ook zoveel mogelijk schriftelijk af te doen, zodat we...

[1:59:59] Ik heb die mogelijkheid om dat dan te doen.

[2:00:02] En dan kan ik op de verschillende onderwerpen waarvan u gezegd heeft, ja, die vind ik echt heel erg belangrijk.

[2:00:08] Dat is verder gaan met betaalbaarheid natuurlijk, de veiligheid, maar ook de concessie.

[2:00:12] Wat is het stelsel waarbinnen je moet opereren?

[2:00:15] Toegankelijkheid.

[2:00:16] Ik pak dan die thema's die ook in dit debat naar voren zijn gekomen en dan kan ik in ieder geval een poging doen om zoveel mogelijk schriftelijk te antwoorden, zodat we dan ook effectiever op de 15e door kunnen gaan.

[2:00:31] Ja, dank u wel.

[2:00:32] Meneer Schuts.

[2:00:33] Ja, vraag daarover.

[2:00:34] De realiteit is dat de bewindslieden altijd erg hun best doen om de vraag te beantwoorden, maar het niet altijd lukt in die zin dat er ook nog wel wat van tafel valt of net niet de vraag goed begrepen is.

[2:00:45] Hoe borgen we dan?

[2:00:46] dat die worden meegenomen.

[2:00:48] Is dat dan in een fysieke tweede termijn of gaat het dan gewoon door op de vijftiende?

[2:00:55] Ik wil wel even die zekerheid hebben dat we met het velen wat is gezegd, want er is heel veel gezegd vandaag en terecht, dat we dan wel op al die dingen die we met elkaar hebben benoemd, dat we daar dan ook echt wel de antwoorden op krijgen.

[2:01:08] Ja, dat is inderdaad het nadeel van een schriftelijke beantwoording, want als je het mondeling doet in een debat, dan kun je elkaar blijven bevragen.

[2:01:18] Ik zou wel willen voorstellen om wel toch een deel schriftelijk te beantwoorden en dan te kijken dat er wel genoeg ruimte is

[2:01:28] voor het debat mondeling, want anders wordt het een... Ja, dat ben ik met de heer Sjoerds eens.

[2:01:36] Je weet niet of je dat helemaal kan borgen.

[2:01:38] We kunnen nog ook checken om er een uur aan vast te plakken, dus dat hij een uurtje eerder begint of een uurtje later op de 15e.

[2:01:47] Maar daar zullen we dan nog op terugkomen.

[2:01:50] Maar vooralsnog stellen we dan vast dat we nu stoppen en dat we op de 15e verder gaan van half 12 tot half 2.

[2:01:59] En die tijd kan dus nog misschien iets anders worden.

[2:02:02] En dan denk ik dat iedereen daar goed mee kan leven.

[2:02:05] En ja, ik wil even bijzeggen, dit is een heel belangrijk debat en dat zie je ook.

[2:02:10] We hebben hier elf fracties zitten.

[2:02:13] En in een voorbereiding, even ook voor de mensen thuis uit te leggen, er wordt altijd een beetje een inschatting gemaakt hoeveel leden doen ermee, hoeveel spreektijden en hoeveel hebben we dan nog over.

[2:02:22] Maar je ziet dat dit onderwerp heel erg leeft en dat er ook heel veel fracties zijn.

[2:02:26] Dus daarom is het nu eigenlijk een beetje te kort tijd ervoor geweest.

[2:02:31] Dat gaan we de volgende keer ook even beter inschatten, denk ik.

[2:02:35] Heer Huidekoper.

[2:02:36] Ja, allereerst steun voor dit voorstel.

[2:02:39] Ik zou dan inderdaad wel ook willen voorstellen om het debat iets te verlengen, zodat er ook genoeg ruimte is voor de leden om naar hun vragen te stellen.

[2:02:46] Wat mij nog een beetje onduidelijk was, is in het voorstel van de heer De Hoop vroeg hij, meen ik ook naar, nou weten we dan ook voor 15 april waar het kabinet aan denkt qua maatregelen op het vlak van het OV.

[2:02:57] De staatssecretaris gaf daarop het antwoord van ik ga daarna pas met de vervoerders in gesprek.

[2:03:02] Dus het is mij nog even niet helder of we dan ook al op tafel hebben op 15 april waar het kabinet aan denkt qua maatregelen.

[2:03:13] Kijk, wat u mij vraagt, voorzitter, dat is dat ik juist op dat vlak van betaalbaarheid ook in een aantal scenario's bekijk wat kunnen we wel, wat kunnen we niet, waarbij ook een aantal waarschuwingen is meegegeven, ook een deel van deze commissie, van let op dat de dekking goed is, let op dat je de korte termijn van de lange termijn onderscheidt.

[2:03:34] Dat vind ik zelf ook een hele belangrijke, want we hebben natuurlijk ook een onderzoek uit... Ja, ik kan dat ook niet zo noemen, het is een onderzoek.

[2:03:40] Maar die heb ik uitstaan en die komt ook ergens in de loop van het voorjaar.

[2:03:46] Dus ik moet het voorstel van uw commissie plaatsen naast wat in ieder geval ook voor de lange termijn is uitgezet.

[2:03:55] Want ik kan mijn best doen om in ieder geval weer te geven in die brief hoe ver het kabinet is.

[2:04:00] Want het kabinet zal natuurlijk ook op een aantal momenten dat debat moeten voeren.

[2:04:04] En het enige wat ik in ieder geval u kan toezeggen, dat is, ik begrijp de urgentie heel goed.

[2:04:09] En anders had ik hem ook in mijn eigen betoog meegenomen.

[2:04:11] Maar dat zult u natuurlijk nooit weten, want dat staat hier op papier.

[2:04:14] Maar dat is wel waar.

[2:04:16] En ik ga dus mijn uiterste best doen om binnen het ontwikkelen van die scenario's, het bespreken van de maatregelen, om in dat tempo ook uw verzoek en uw wensen een plek te geven.

[2:04:30] Dan tot slot nog de heer Sjoerds, want dan kunnen we afronden.

[2:04:33] Oh, de heer Goudswaard ook nog, maar ik wil ook nog even tot een afronding komen.

[2:04:37] Oké, dat had ik niet gezien.

[2:04:39] Dan eerst de heer Goudswaard.

[2:04:45] Voorzitter, ik ga ook helemaal mee in dit voorstel en tegelijk als het gaat over de schriftelijke beantwoording, als ik luister naar de andere partijen, ik denk dat bijna wel de helft van de partijen het hier heeft gehad over de handelingsverlegenheid van OV-BOAS, dan gaat het echt over die

[2:05:00] 3-eenheid, rijbewijsregister, strafrechtketendatabank en vreemdelingenregister.

[2:05:05] Als daar echt duidelijkheid over komt, ook in overleg met JNV, dan zou de efficiëntie van onze tweede termijn zeer zeker ten goede komen.

[2:05:17] Dus dat wilde ik toch echt even benieuwd hebben.

[2:05:23] Procedureel.

[2:05:27] Op de 15e hebben we een nadere richting ten aanzien van wat financieel binnen die pakketpaaltjes kan.

[2:05:35] Hoe moeten we dat dan zien in relatie tot dat andere debat dat op 22 april staat?

[2:05:41] Dat hangt allemaal met elkaar samen, want het komt samen in die begroting.

[2:05:45] Wat kan en wat niet kan, heeft ook te maken met de staat van de infra.

[2:05:50] Wanneer komt u met wat en wanneer kunnen we u waarover bevragen?

[2:05:55] Ja, nu wordt het allemaal wel een beetje moeilijk.

[2:06:00] Ja, maar het is wel een werkelijkheid die er is.

[2:06:01] Ja, dat snap ik.

[2:06:01] Dat is het debat strategische keuzes en veiligheid.

[2:06:06] Bereikbaarheid.

[2:06:07] Bereikbaarheid, sorry.

[2:06:10] Even kort aan de staatssecretaris.

[2:06:13] Maar ik wil nu echt wel tot een afwandeling en een akkoord komen voor woensdag 15 april.

[2:06:18] Anders wordt het allemaal heel erg diffuus.

[2:06:21] De staatssecretaris.

[2:06:24] Op het punt van de sociale veiligheid, daar vindt u mij aan uw zijde.

[2:06:30] Want ik vind dat een van de belangrijkste onderwerpen.

[2:06:33] Tegelijkertijd weet ik vanuit mijn vorige baan ook hoe ingewikkeld het is om het echt goed geregeld te krijgen.

[2:06:37] Dus ik ga mijn best doen.

[2:06:38] Ik ga zeker met de collega van JNV zo snel mogelijk in gesprek.

[2:06:42] Dat was ik overigens al.

[2:06:44] Dus alles wat ik weet, komt in die brief.

[2:06:46] Dat is eigenlijk wat ik u kan toezeggen.

[2:06:47] En ik probeer uiteraard zo ver mogelijk te komen.

[2:06:50] En het tweede is, ik denk dat we ook voor de verloop van dit debat, dat ik betrekkelijk weinig anders kan doen dan nu met uw wensen en uw vragen en ook mijn eigen insteek in dit debat om dat zo goed mogelijk schriftelijk op papier te zetten.

[2:07:06] En om op de 22e samen met de minister van INW, want dat is natuurlijk ook een breder debat, het over de instandhouding te hebben.

[2:07:13] En ik snap heel goed waar de interferentie zit.

[2:07:15] En tegelijkertijd is dat denk ik wat we nu doen, want anders had ik dat ook in mijn beantwoording gedaan.

[2:07:24] Helder, inderdaad.

[2:07:25] Dan stoppen we dit debat nu.

[2:07:28] Gaan we op woensdag 15 april verder.

[2:07:30] En dan krijgt u daarvoor nog de definitieve convocatie met tijd.

[2:07:35] En zaal, dan wil ik iedereen bedanken.

[2:07:37] De staatssecretaris, haar staf, de Kamerleden die dit debat hebben bijgewand, de mensen op de publieke tribune en de mensen die het thuis hebben gevolgd.

[2:07:46] En uiteraard onze boders die ons altijd van alles voorzien en ervoor zorgen dat wij hier een goed debat kunnen volgen.

[2:07:53] Dank je wel.