Leefbaarheid en veiligheid

[0:00:02] Welkom bij de vaste commissie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.

[0:00:08] Het commissiedebat over leefbaarheid en veiligheid.

[0:00:11] Welkom aan de minister en haar ondersteuning.

[0:00:13] Welkom aan de Tweede Kamerleden.

[0:00:16] We hebben dit debat tot half zes ingepland staan.

[0:00:20] Als spreektijd voor de eerste termijn voor de Kamer is het een spreektijd van vier minuten.

[0:00:26] Ik wil het aantal interrupties onbeperkt houden, maar wel met de kanttekening dat een interruptie van 30 seconden, dat je er daar maar twee van hebt en als die op zijn, dan is het over met het feest en dan zijn er geen interrupties meer.

[0:00:39] Dus houden interrupties kort, dan kunnen we er een levendig debat van maken.

[0:00:43] En als eerste wil ik het woord geven aan de heer Van Asten van D66.

[0:00:48] Dank, voorzitter.

[0:00:50] Bouwlust, Moerwijk, Morgenstomt en Vrederust, de vier wijken van Den Haag-Zuidwest die onderdeel zijn van het nationaal programma, heb ik in de afgelopen twaalf jaar dat ik in de gemeente politiek zat goed leren kennen.

[0:01:01] Wijken met talloze uitdagingen, van slechte woningen tot veiligheid op straat, van weinig sociale binding tot grote kansen ongelijkheid.

[0:01:08] En bij de start van het nationaal programma in Zuidwest kwamen we bijeen met een grote coalitie van bewoners, corporaties, werkgevers en vele andere betrokkenen

[0:01:17] met de nodige scepticis na vele jaren achteruitgang, maar wel met hoop en met één bijzonder ding wat in al die jaren niet veranderd is.

[0:01:25] Iets wat ik ook merkte bij mijn bezoeken aan de NPLV-wijken de afgelopen tijd als Kamerlid in Rotterdam, Arnhem, Groningen, Utrecht en Tilburg.

[0:01:33] De bewoners zijn ondanks alles trots op hun wijk en ergeren zich vaak groen en geel aan iedereen die hun wijk en haar bewoners negatief neerzet.

[0:01:43] En ik vind dat het NPOV er uitstekend in slaagt om de kracht van bewoners juist tot een centraal punt te maken.

[0:01:50] De gemeenschapszin die wordt teruggebracht door de combinatie van verbeteringen van woningen, simuleren van wijkeconomie, het verbeteren van schoolprestaties en de veiligheid in wijken.

[0:02:00] Dat het nationaal programma wordt doorgezet is dan ook van vitaal belang en daarom zijn we als D66 blij met de middelen en de commitment die hiervoor in het coalitieakkoord zijn opgenomen.

[0:02:10] Bij de komende begroting, bleek gisteren uit de brief, wordt duidelijk over hoe deze middelen zullen worden verdeeld.

[0:02:16] Daarbij roep ik de minister wel op om vooral langjarig zekerheid te geven op de programma's die werken, zodat daarop kan worden voorgebouwd.

[0:02:25] Voorzitter, een aantal kleine punten nog te maken hier.

[0:02:29] Als het gaat over de gezondheid, dan is dat de basis voor alles, voor goed kunnen werken, naar school te kunnen gaan en een goede ontwikkeling van kinderen.

[0:02:37] Tegelijkertijd zien we zorgwekkende ontwikkeling.

[0:02:39] De vaccinatiegraad daalt, juist in kwetsbare wijken.

[0:02:43] In steden zoals Den Haag haalt geen enkele wijk nog de WAO-norm van 95 procent.

[0:02:47] In sommige wijken is de vaccinatiegraad zelfs onder de 60 procent gezakt.

[0:02:52] Dat dat slecht is, hoef ik niet uit te leggen, maar ik vraag me dan aan de minister of zij bereid is om samen met het ministerie van VWS, gemeenten en lokale organisaties gerichte maatregelen te nemen om de vaccinatiegraads juist in deze wijken te verhogen.

[0:03:07] En los van de vaccinatiegraad zijn er ook andere gezondheidsstatistieken die onder het landelijk en stedelijk gemiddelde zijn.

[0:03:14] Ze ontwikkelen zich ook nog eens de slechte kant op.

[0:03:18] Kan de minister aangeven of en hoe zij VWS gecommitteerd krijgt op het verbeteren van de gezondheid van bewoners in de NPLV-wijken?

[0:03:28] Voorzitter, de problematiek die in deze 20 gebieden speelt, speelt ook in andere gemeentes, van de New Towns tot de middelgrote gemeentes en eigenlijk alles wat ertussen zit.

[0:03:38] En op welke manier kunnen de lessen van het NPLV deze gemeenten tot dienst zijn

[0:03:43] En moeten er voor deze gemeenten met soortgelijke, maar wellicht iets minder omvangrijke problematiek, niet ook een apart programma worden opgetuigd?

[0:03:52] Hoe kunnen we deze gemeentes en vooral de inwoners die daarmee te maken hebben, hoe kunnen we die helpen?

[0:03:59] Voorzitter, ik heb de klok niet helemaal bijgedraaid, maar ik denk dat ik aan het einde van mijn spreektijd ben.

[0:04:05] Dus dan sluit ik af.

[0:04:06] Als we willen dat deze wijken vooruitkomen, moeten we blijven investeren in woningen, in onderwijs, in veiligheid en gezondheid, langjarig en vanuit alle ministeries.

[0:04:16] Alleen zo zorgen we ervoor dat in de toekomst de bewoners niet achterblijven, maar juist perspectief krijgen op een betere toekomst.

[0:04:25] Dank u wel.

[0:04:25] Dank u wel.

[0:04:26] Keurig binnen de tijd.

[0:04:27] En dan is nu het woord aan de heer Nobels van de VVD.

[0:04:30] Ik ga ook m'n best doen, voorzitter.

[0:04:31] Voorzitter, een leefbare en veilige wijk is een belangrijke randvoorwaarde voor een goed en fijn leven.

[0:04:36] Het is dan ook belangrijk dat we vandaag spreken over dit thema.

[0:04:39] De VVD mag zich zorgen over de beperkte voortgang in bepaalde gebieden waar problemen nu het grootst zijn.

[0:04:45] In NPOBV-gebieden zien we grote verschillen in de aanpak van problemen en dat is risicovol, want ondanks de jarenlange inzet en investeringen zien we dat in sommige gebieden de leefbaarheid achterblijft.

[0:04:55] Dat is risicovol omdat problemen op het gebied van veiligheid, gezondheid en bestaanszekerheid elkaar versterken.

[0:05:01] Voorzitter, de Rotterdamwet geeft gemeenten de mogelijkheid om in bepaalde wijken te bepalen wie er mag wonen, bijvoorbeeld op basis van inkomen of gedrag, om zo leefbaarheid te verbeteren.

[0:05:09] Deze wet is nu van kracht in zo'n tien gemeenten, waaronder grote steden zoals Rotterdam, Nijmegen en Amsterdam.

[0:05:15] Recent zijn hier ook Heerlen en Kerkraan aan toegevoegd.

[0:05:20] Dit laat zien dat gemeenten belangstelling hebben tot het instellen van de wet.

[0:05:23] Kan de minister toelichten of zij meetbare verbeteringen ziet in gemeenten en in de bijzonder wijken waar de Rotterdamwet wordt toegepast?

[0:05:30] Wat de VVD betreft gaan we deze toepassing verder verruimen.

[0:05:33] En hoe kijkt de minister hier zelf tegenaan?

[0:05:38] Ik zit met de aandacht te luisteren naar de heer Nobel, maar hij zegt dat de Rotterdamwet, en dan vooral het mogen bepalen wie er mag wonen, dat die ook wordt toegepast in allerlei andere wijken en ik herken dat niet.

[0:05:49] Volgens mij wordt er wel degelijk gekeken naar wat de samenstelling is bijvoorbeeld van de woningen, maar zoals de Rotterdamwet in zijn meest strikte vorm is toegepast, dat gebeurt volgens mij niet in de andere gemeentes, maar misschien heeft meneer Nobel daar andere gegevens over.

[0:06:08] Volgens mij zijn er tien gemeenten waar de Rotterdamwet wordt toegepast.

[0:06:13] Ik heb hier niet een lijstje met welke invulling er precies aan wordt gegeven of hoe die Rotterdamwet precies wordt toegepast, maar volgens mij is het zo dat er tien gemeenten op dit moment gebeurt.

[0:06:25] Het zal wel zo zijn dat in bepaalde gemeenten het waarschijnlijk effectiever gaat dan in anderen, dat geloof ik best.

[0:06:32] Moorman, voordat u binnenkwam, hebben we de afspraak gemaakt dat interrupties korter dan dertig seconden niet meetellen, dat twee interrupties van meer dan dertig seconden betekent dat er geen vragen meer gesteld worden.

[0:06:45] Ik was onder de dertig seconden, maar ik waarschuw u even.

[0:06:48] Ik ken u.

[0:06:49] Mevrouw Moorman.

[0:06:51] Dank u, voorzitter.

[0:06:52] Ik vind het een goede regel.

[0:06:54] Misschien moet ik dan maar meteen ook, omdat het echt een punt is, die Rotterdamwet, ik zal meteen ook vragen aan de minister om daarop te reflecteren hoe dat dan precies wordt toegepast.

[0:07:07] Ja, voorzitter, diezelfde reflectie had ik ook al aan de minister gevraagd, dus ik denk dat het ook goed is om te zien hoe de Rotterdam wordt toegepast en welke gemeenten er eventueel belangstelling voor hebben, wat VVD betreft wordt het in ieder geval verder verruimd.

[0:07:21] Dan, voorzitter, het middenhuursegment, want de balans in de huursector in Nederland is compleet verstoord.

[0:07:25] Het middenhuursegment is zeer klein in vergelijking met andere Europese landen.

[0:07:29] en wat het voor starters lastig maakt om een passende woning te vinden.

[0:07:32] Een gezonde mix van sociale en middenhuur zorgt ervoor dat de verloedering van wijken tegen wordt gegaan en mensen er fijner kunnen wonen.

[0:07:41] Volgens de commissie van Rijn is er op dit moment een oververtegenwoordiging aan sociale huur wat samenhangt met druk op de leefbaarheid.

[0:07:48] We moeten daarom onze wijken diverser en moeten we ook meer middensegmentnodingen toevoegen, want zonder dit ingrijpen blijft de problematiek zich concentreren.

[0:07:58] Is de minister het met de VVD eens dat er meer regiegepak moet worden in de NPLV-wijken?

[0:08:03] En hoe is zij van plan om het middenhuursegment te versterken, juist in deze gebieden?

[0:08:07] Kan de minister ook reflecteren op de 7.000 euro per woning en of die ook terechtkomt bij betaalbare koop en de middenhuur?

[0:08:14] Kan de minister aangeven hoe zij kijkt naar de gedachte om prijssegmenten binnen betaalbare koop als indicator mee te nemen bij de reflectie van de volksuitvestingsprogramma's, zoals bijvoorbeeld de NPLV-wijken?

[0:08:25] Voorzitter, de VVD is geen voorstander van het uitbreiden van het aantal NPLV-wijken en wil juist de komende 15 tot 20 jaar de situatie in bestaande kwetsbare wijken verbeteren.

[0:08:35] Ook kunnen buurgemeenten op dit moment al veel van elkaar leren door bijvoorbeeld de best practices te delen.

[0:08:40] Hoe is dit bij de NPOV-gebieden onderling geregeld?

[0:08:43] Want volgens de commissie van Rijn is het beleid op dit moment nog te gefragmenteerd.

[0:08:48] Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat effectieve maatregelen ook in andere gebieden worden ingevoerd?

[0:08:53] En hoe controleert u dat middelen effectief gebruikt worden?

[0:08:56] Kan de minister toezeggen dat gemeenten die veel verbetering laten zien, worden gebruikt als uitgangspunt of hun beleid wordt gebruikt als uitgangspunt, moet ik zeggen?

[0:09:03] Dank u wel, voorzitter.

[0:09:06] Dank u wel.

[0:09:06] Dan is nu het woord aan meneer Mooyman van de PVV.

[0:09:11] Dank u wel, voorzitter.

[0:09:12] Vandaag hebben we het commissiedebat Leefbaarheid en Veiligheid.

[0:09:16] Het is goed dat we dit debat vandaag met elkaar voeren.

[0:09:19] Immers blijft er naast de woningbouwopgave aandacht nodig voor de leefbaarheid in bestaande wijken.

[0:09:25] Om ook daar de opgaven die er zijn aan te pakken en de potentie te benutten die er in deze wijken is.

[0:09:31] Waar het gaat om het nationaal programma Leefbaarheid en Veiligheid richt zich dat op de bestaande wijken die al geruime tijd onder druk staan en vergevorderde problematiek kennen.

[0:09:40] En het is belangrijk om de negatieve spiraal van deze gebieden te doorbreken en om ervoor te zorgen dat gezondheid, veiligheid en de leefomgeving in deze wijk verbeteren.

[0:09:49] En dat vraagt onder andere om het aanpak van de bestaande woningvoorraad.

[0:09:53] die in deze gebieden vaak in slechtere staat verkeert.

[0:09:56] Dat is één van de manieren om ervoor te zorgen dat de leefbaarheid bevorderd.

[0:10:00] Een deel van de opgave in deze gebieden en de versterking daarvan betreft daarom ook een herstructureringsvraagstuk.

[0:10:08] En dat is niet makkelijk, omdat het uiteindelijk om bestaande gebieden gaat waar heel wezenlijke belangen spelen die goed moeten worden meegewogen.

[0:10:15] Ook zal de nieuwbouwopgave daadwerkelijk van de grond moeten komen om ervoor te zorgen dat wijken beter in balans komen en de draagkracht voor voorzieningen en faciliteiten wordt versterkt.

[0:10:24] En naast de inzet op de bestaande NPOV-gebieden moet er ook zorg voor dragen dat er geen nieuwe zorgwekkende gebieden bijkomen.

[0:10:31] En ik heb al vaker gewezen op de bestaande gebieden zoals de New Towns, die als het ware voor een tweedelijke verstedelingsopgave staan, met verouderde wijken, infrastructuur en voorzieningen die vragen om versterking en steeds vaker te maken krijgen met problematiek, vergelijkbaar met de NPOV-gebieden.

[0:10:48] En deze gebieden hebben veelal te maken met een onder druk staande, sociaal-economische uitgangspositie, waar specifieke aandacht voor nodig is om de unieke uitdagingen aan te pakken.

[0:10:57] En het is dan ook goed dat de Kamer gisteren een unanieme motie heeft aangenomen, juist voor een strategie voor de ontwikkeling van de New Towns.

[0:11:03] Dat is denk ik een belangrijk signaal.

[0:11:05] En naast de eerder genoemde gebieden krijgen ook steeds vaker kleinere gemeenten te maken met dergelijke problematiek.

[0:11:12] Zo zijn er veel gemeenten onder de 100.000 inwoners die deze zogenaamd grootstedelijke problematiek dus steeds meer tegenkomen.

[0:11:19] En mijn vraag aan de minister is hoe zij kijkt naar de uitdagingen waar ook juist deze gemeenten vaker tegenaan lopen, ook gelet op de vaak beperktere capaciteit die zij hebben om het tij te keren.

[0:11:31] Tot zover, voorzitter.

[0:11:34] Dank u wel.

[0:11:34] Dan is nu het woord aan mevrouw Wiersma van de BBB.

[0:11:38] Ja, dank u voorzitter.

[0:11:39] En goed ook dat we vandaag spreken over dit programma, want ik denk ik hoor ook veel eens gezindheid tot nu toe vanuit de commissie.

[0:11:47] En dat is mooi en dat is belangrijk, want als we het hebben over de NPOV gebieden, 20 gebieden waar ongeveer 1,2 miljoen mensen wonen en dat zijn gezinnen, ouders, ouders en kinderen.

[0:12:01] die iedere dag willen kunnen rekenen op een veilige straat, een fatsoenlijk huis en een buurt waar je je thuis in voelt.

[0:12:08] En ik weet dat het thuisvoelen ook een speerpunt is van deze minister.

[0:12:13] De voortgangsrapportage van het programma laat zien dat er hoopvolle cijfers zijn, maar toch mogen onze ogen niet sluiten voor de gapende kloof die blijft bestaan tussen deze wijken en de rest van Nederland.

[0:12:25] want er zijn belangrijke, maar kleine stappen vooruitgezet en de leefbaarheid is iets verbeterd van 60% naar 55% zwakke scores, dat zien we terug in de rapportage en dat klinkt aardig en dat is ook positief, maar vergeleken met de rest van Nederland waar dat 11% is, dan is dat wel de realiteit en dan drukt ook de woningvoorraad daar nog zes keer zo vaak negatief op de leefbaarheid als elders.

[0:12:52] Dus dat moet hier ook hoog op de agenda blijven staan, want dat betekent slechte huizen, slecht onderhoud, slechte buurten.

[0:13:00] Ook sociaal zien we daarin dezelfde kloof.

[0:13:02] Waar de armoede daalde van 18 naar 8 procent, wat ook goed nieuws is, wonen in deze gebieden nog steeds twee keer zoveel mensen onder de armoedegrens dan gemiddeld in Nederland.

[0:13:14] En inwoners ervaren meer overlast en minder veiligheid.

[0:13:18] Dat zijn geen statistieken, maar gezinnen die de deur op slot draaien omdat ze zich niet veilig voelen.

[0:13:25] Daar voelen we gelukkig allemaal verantwoordelijkheid voor.

[0:13:29] We zien dat de problemen zich het sterkst concentreren in Rotterdam-Zuid.

[0:13:33] De commissie van Rijn zegt dat dit gebied 30 tot 40 procent van de hele nationale opgave vormt.

[0:13:38] Maar laten we vooral niet steden als Heerlen, Leeuwarden, Groningen, Arnhem en Lelystad vergeten, want ook daar werken gemeenten, coöperaties en bewoners hard aan verbetering van hun wijken.

[0:13:49] Als voormalig provinciebestuurder ben ik ook in Leeuwarden-Oost geweest, waar echt hele mooie dingen gedaan worden.

[0:13:54] Over die eengezinsheid sluit ik me van harte aan bij het lid van Asten.

[0:14:00] Hoe kun je zo'n programma, die best practices, daar uithalen en extrapoleren naar andere gebieden?

[0:14:10] Mooie initiatieven.

[0:14:12] Hele Noord wordt bijvoorbeeld gewerkt aan de verbinding tussen gezondheid en veiligheid.

[0:14:16] Leeuwarden-Oost, ik noemde het al, wordt bewonersintensief begeleid.

[0:14:19] Na een nieuwe start naar sloop- en herhuisvesting.

[0:14:22] En Groningen-Noord wordt geïnvesteerd in onderwijs en een kansrijke start voor jongeren.

[0:14:27] Dat zijn hele belangrijke stappen, maar er zijn nog steeds serieuze knelpunten.

[0:14:31] En dan hebben we het ook over de financieringsvraag, die werd zojuist ook al aangehaald.

[0:14:37] De commissie van Rijn adviseert een investering van honderden miljoenen euro's om de fysieke problemen aan te pakken.

[0:14:42] En tegelijkertijd moeten de andere gebieden het vooral doen met bredere regelingen.

[0:14:47] En hoe voorkomt deze minister dan dat de gebieden in die regio financieel achtergesteld raken wanneer zij met vergelijkbare problemenkampen?

[0:14:57] De continuïteit van het programma

[0:14:59] Het is opgezet voor een periode van twintig jaar en tot en met 28 is er geld gereserveerd.

[0:15:06] Ik wil de minister vragen wat er daarna gebeurt.

[0:15:09] Kan de minister garanderen dat ook na 28 structureel middelen beschikbaar blijven zodat gemeenten en lokale partners hun langjarige plannen daadwerkelijk kunnen uitvoeren?

[0:15:19] Ik hoorde dat ze juist ook als punt, we hadden gisteren ook van de M50 gemeenten die kwamen hier, dat zij eigenlijk als middelgrote gemeente wel grootstedelijke problematiek ook tegenaan lopen.

[0:15:34] Zij vragen eigenlijk ook om een soortgelijke aanpak en dat gaat in de eerste instantie niet alleen om geld, maar ook om een programma.

[0:15:41] Dus ziet de minister ook kansen om een programma op te stellen om ook in die gemeente daarmee aan de slag te gaan?

[0:15:49] Dank u wel.

[0:15:52] Ik vroeg me af of de BBB-fractie de NPLV-wijken, zoals die nu zijn, dan ook verder wil uitbreiden.

[0:16:00] Dat maakt mij op zich niet zo fluit.

[0:16:04] Dat zou een aanpak kunnen zijn.

[0:16:06] Tegelijkertijd is dit een programma dat al loopt.

[0:16:11] Wat ik gisteren hoorde van die M50-gemeente is dat zij, of onder een bestaand programma, maar dat er ook een ander programma zou kunnen worden uitgerold.

[0:16:20] Dat is mij om het even.

[0:16:21] Ik wil de minister graag vragen of zij mogelijkheden ziet.

[0:16:24] Volgens mij gaf het lid Nobel aan hoe kun je die best practices die je hier opgedaan hebt,

[0:16:29] nu daar uithalen.

[0:16:31] Kijk, we weten ook dat de gebieden die hieronder vallen, dat die echt met grote problemen en echt grote achterstanden kampen.

[0:16:38] Dat zal in heel veel andere gebieden misschien niet van die orde van groot zijn, maar hoe kunnen we nu wel de lessen die in deze gebieden worden opgedaan bij elkaar bundelen, want ik zie ook in die verschillende gebieden

[0:16:50] ook verschillende lessen die geleerd worden.

[0:16:52] De aanpak is niet altijd identiek, dat werd net ook aangehad.

[0:16:56] En nu zorgen we er nu voor dat de kennis van wat werkt, dat dat ook beschikbaar komt voor al die andere gemeenten die ook met het soort gelijke problemen kampen, die misschien niet van die orde van groter zijn, of die onder dit programma, ik weet niet welke criteria daaraan zitten, maar goed.

[0:17:12] Voorzitter, ik zal verder gaan, want anders wordt mijn antwoord wel heel lang.

[0:17:15] Nee, meneer Nobel, die wil nog een vraag stellen.

[0:17:18] Voorzitter, dank.

[0:17:19] We lijken het inderdaad eens te zijn.

[0:17:20] Het delen van die best practices lijkt me verstandig, maar het verde uitbreiden van de NPOV-wijken niet, omdat we uiteindelijk ook verperkte middelen hebben.

[0:17:27] En zoals u terecht ook stelt, de problemen in die wijken zijn dusdanig groot.

[0:17:30] Laten we er structureel voor zorgen dat we daarop in blijven zetten.

[0:17:33] Ik hoop dat de BBB-fractie dat met de VVD deelt.

[0:17:38] Wat ik net al zei is, ze hoeven wat mij betreft niet per se hier onder dit programma geschoven te worden, want dit is gewoon afgebakend en het is ook een traject van 20 jaar overigens.

[0:17:49] Ik denk ook niet dat dat overal van die orde van groot hoeft te worden ingezet.

[0:17:53] Maar ik denk wel dat we ook na moeten denken en in eerste instantie is het niet alleen geld wat die andere gemeenten vragen, maar er zal uiteindelijk, u bent het lid, Nobel is ook wethouder geweest, ik ben ook bestuurder geweest, we weten allemaal hoe dat werkt.

[0:18:09] boten bij de vis moeten, maar ik denk dat ze ook baat hebben bij een samenhangende aanpak in de vorm van een programma.

[0:18:18] Dus in die zin volg ik het lid Nobel dat deze aanpak voorop moet blijven staan, dat we daar niet aan moeten tornen, maar dat we wel zien dat er ook andere gebieden zijn waar ook de behoefte is om toch ook programmagewijs, omdat ze wel ook tegen vergelijkbare problemen aanlopen.

[0:18:36] Dan zal ik mijn betoog vervolgen, voorzitter.

[0:18:41] De woningvoorraad, daar is ook al het een en ander over gezegd.

[0:18:45] In veel van de wijken bestaat een groot deel van de woningen uit particuliere panden, waar slecht onderhoud, ook energiearmoede en soms een malefie de verhuurders een rol speelt.

[0:18:55] Tegelijkertijd zijn er sinds 24 geen nieuwe rijksregelingen meer voor de aanpak van die particuliere voorraad.

[0:19:02] Ik wil de minister vragen hoe zij het voor zich ziet om die leefbaarheid te verbeteren in die wijken, terwijl jou daar ook de grootste problemen zitten.

[0:19:10] JOURNALISTE 1 Ja, dank u wel.

[0:19:11] U bent echt ruimscheidsoperiteit.

[0:19:13] JOURNALISTE 2 Nou, dat is jammer.

[0:19:17] JOURNALISTE 1 Mevrouw Steen van het CDA.

[0:19:20] JOURNALISTE 2 Dank u wel, voorzitter.

[0:19:21] Ja, soms zie je beleid waarvan je denkt, goed dat het er is, maar jammer dat we het nodig hebben.

[0:19:27] En het nationaal programma Leefbaarheid en Veiligheid is zo'n voorbeeld.

[0:19:33] We zien in 20 stedelijke gebieden waar problemen zich opstapelen, daar wordt structureel en integraal gewerkt aan verbetering.

[0:19:39] Het gaat om ruim 1,2 miljoen mensen en grote hardnekkige opgaven.

[0:19:45] En we zien niet alleen plannen in deze gebieden, maar we zien vooral concrete inzet op onderwijs, werk, veiligheid en wonen met langdurige betrokkenheid van het rijke gemeente en partners.

[0:19:55] Voorzitter, dat is goed en dat is doen wat nodig is.

[0:19:58] En het CDA vindt belangrijk dat dit programma wordt doorgezet.

[0:20:02] Maar juist daarom moeten we ook verder kijken.

[0:20:05] Want uiteindelijk willen we natuurlijk dat dit soort programma's helemaal niet meer nodig zijn.

[0:20:09] Dat we voorkomen dat problemen zich opstapelen.

[0:20:11] En daar ligt voor het CDA een belangrijke vraag, juist met oog op de woningbouwopgave.

[0:20:16] Want we bouwen de komende jaren honderdduizenden woningen.

[0:20:19] En de vraag is, bouwen we nou ook gemeenschappen of bouwen we toekomstige probleemgebieden?

[0:20:25] En we kennen inmiddels de lessen.

[0:20:28] Wijken waar wonen, werken en voorzieningen niet in balans zijn, waar sociale structuren ontbreken en problemen zich opstapelen.

[0:20:35] Dat ontstaat geleidelijk, maar het ligt wel degelijk op de loer als we alleen focussen op stenen stapelen.

[0:20:42] En dat speelt niet alleen in de NOVEX-gebieden, maar ook in de nieuwe verstedelikingsgebieden en in de M50.

[0:20:47] En gisteren kregen we daar ook al een petitie over overhandigd.

[0:20:51] En uit mijn tijd als wethouder weet ik hoe dit werkt.

[0:20:54] In een wijk met veel sociale huur zag ik hoe buurtmoeders precies wisten wat achter de voordeuren van de flats en de portiekwoningen speelde.

[0:21:02] En zij hielden de wijk draaiende en signaleerden problemen, maar juist daar ontbrak het ons als gemeente soms ook aan de mogelijkheid om samenhang te organiseren.

[0:21:14] En dat laat zien dat de samenleving zelf heel erg veel kan, maar de overheid ook thuis moet geven als dat nodig is.

[0:21:20] Voorzitter, daarom de volgende vragen.

[0:21:23] Hoe wordt in de huidige woningbouwopgave exclusief gestuurd op het voorkomen van de stapeling van problemen ook buiten de huidige NOVEX gebieden?

[0:21:31] Wat is de visie van de minister op het voorkomen van wijken waar achterstanden zich concentreren in plaats van gemengd ontwikkelen?

[0:21:37] Een collega zei daar ook al wat over net.

[0:21:40] Hoe gaan we om met de plekken die niet NOVEC zijn, maar wel die stapeling van problemen kennen?

[0:21:46] Voorzitter, we weten ook beter wat werkt, namelijk langjarige inzet, samenwerking en continuïteit.

[0:21:51] En we zien bijvoorbeeld de enorme effecten van een programma zoals Preventie met Gezag.

[0:21:56] Voorzitter, dus welke concrete lessen uit de huidige NPLV-gebieden worden nu al toegepast in nieuw beleid en in gebiedsontwikkeling?

[0:22:05] En wordt er nu al structureel gestuurd op een mix van inkomensvoorzieningen en werkgelegenheid in die wijken?

[0:22:11] En hoe wordt voorkomen dat interventies te versnipperd blijven in plaats van samenhangend?

[0:22:16] Bijvoorbeeld omdat een deel van de interventies gedekt worden uit verschillende potten, verschillende spuks.

[0:22:21] De Spukkansrijke Wijk is er daar één van, maar ook de WOKT is er daar één van.

[0:22:26] En hoe gaan we er dan voor zorgen dat het integraal gebeurt?

[0:22:28] Voorzitter, en dan de uitvoering.

[0:22:30] Afspraken zijn gemaakt onder andere bij de woontop, maar alles valt en staat bij uitvoering.

[0:22:35] En daar staat druk op.

[0:22:37] Dus hoe staat het met de uitvoering van de woontopafspraken, met name in de gebieden waar de opgaven te groot zijn?

[0:22:42] Zijn gemeenten, corporaties en partners nou voldoende toegerust om deze afspraken waar te maken?

[0:22:47] En hoe kijkt de minister naar de borging hiervan op lange termijn?

[0:22:51] Voorzitter, tot slot.

[0:22:52] Dit programma laat zien dat we echt verschil kunnen maken.

[0:22:55] Maar de echte opdracht is voorkomen dat we het opnieuw nodig hebben.

[0:22:59] Door bij nieuwe wijken niet alleen woningen te bouwen, maar gemeenschappen.

[0:23:03] Want uiteindelijk is het juist die gemeenschapszin die maakt dat wijken sterk blijven.

[0:23:08] Dank u wel.

[0:23:10] Dank u wel.

[0:23:10] Dat woord is aan mevrouw Moorman van Groenings PvdA.

[0:24:23] Mevrouw Moorman, uw microfoon staat niet aan.

[0:24:26] Oh, excuus.

[0:24:26] Nu wel, ja.

[0:24:28] Ja, moet ik helemaal opnieuw beginnen?

[0:24:37] Als u hem nu aanzet en verder gaat, komt het goed.

[0:24:41] Nou, het is wel zonde natuurlijk van die enorme mooie bijdrage die ik tot nu toe heb gedaan.

[0:24:44] Maar als u het dan niet meerekent met mijn tijd, dan scheelt dat weer.

[0:24:48] Ik zei dat ik met heel veel interesse de voortgangsrapportage had gelezen, maar er moet mij wel één algemene observatie van het hart, en dat er wel heel erg vanuit wordt gegaan, dat het eigenlijk pas beter wordt in een wijk als de woningen duurder worden.

[0:25:03] Dat het als een probleem wordt gezien dat woningen zijn onder de WOZ-waarde van 300.000.

[0:25:07] Ik vind dat vreemd.

[0:25:08] Een woning is niet ineens beter op het moment dat hij duurder is.

[0:25:11] Een woning is vooral beter als hij beter geïsoleerd is, als het fijn wonen is.

[0:25:15] Dus daar graag een reflectie op van de minister waarom het op deze manier hierin is gepresenteerd.

[0:25:22] Een interruptie van de heer Nobel.

[0:25:24] Ja, voorzitter, op mijn beurt verbast het me dan weer dat GroenLinks-PvdA niet kan inzien dat bepaalde type woningen, bijvoorbeeld een overgrote vertegenwoordiging van sociale huurwoningen, er juist voor zorgen dat de leefbaarheid verder onder druk komt te staan.

[0:25:38] Want we weten toch dat dat vaak mensen zijn, bijvoorbeeld met een lager inkomen of geen werk, en dat sociale problematiek vaker aanwezig is bij dat soort type woningen.

[0:25:48] Graag ook een reflectie vanuit GroenLinks BVDA op het gegeven dat zij zelf blijkbaar niet in kunnen zien dat dat ertoe leidt dat de leefbaarheid onder druk komt te staan.

[0:25:57] Voorzitter, ik heb echt nog nooit gehoord dat een woning tot criminaliteit overgaat.

[0:26:03] Ik zie wel dat er woningen zijn die niet goed geïsoleerd zijn, waar schimmel is, maar om hier te zeggen dat een woning onder de drie ton WOZ leidt tot een slechte leefbaarheid, vind ik echt heel problematisch.

[0:26:17] Daarmee zegt de VVD eigenlijk dat mensen die minder verdienen, minder waard zijn.

[0:26:22] En dat is in ieder geval niet de stelling van de GroenLinks-BVDA en dat zou ik ook nooit zou willen zeggen.

[0:26:28] Mijn punt is hier vooral laten we investeren in die wijken en dat gebeurt ook gelukkig volop.

[0:26:33] door te zorgen dat de woningen goed geïsoleerd worden, dat de vuilnis wordt opgehaald, dat we investeren in de kinderopvang, in de scholen in de wijk.

[0:26:41] En ik denk dat dat vooral het heel erg vooruit helpt in plaats van dat we steeds focussen op duurder wonen, want dat leidt alleen maar tot meer stress in gezinnen en huishoudens.

[0:26:51] En dat lijkt me nou juist voor de leefbaarheid heel erg slecht.

[0:26:55] Voorzitter, ga ik graag door met mijn bijdrage?

[0:26:57] Nee, nee, nee, nee, want de heer Nobel heeft nog een vervolg graag.

[0:27:00] Ja, voorzitter, laat ik eerst aangeven dat ik helemaal niet heb gezegd dat mensen die in een ander type woning wonen, of dat nu een dure woning is, of hoe die woning er ook uitziet, dat die mensen minder waard zouden zijn, want dat slaat helemaal nergens op.

[0:27:12] Dat heb ik niet gezegd.

[0:27:13] Dat allereerst, maar ik ga het opnieuw proberen.

[0:27:17] Op het moment dat er meer sociale huurwoningen zijn en dat het percentage heel erg hoog ligt, kan mevrouw Moorman namens GroenLinks BVDA dan toch een reflectie geven op dat zij toch ziet dat op het moment dat mensen die bijvoorbeeld geen werk hebben,

[0:27:33] of die meer sociale problematiek ervaren, dat als je die mensen in grote hoeveelheden of getalen bij elkaar zet, dat dat dan eerder tot onrust leidt in de wijk.

[0:27:43] Dat is toch heel logisch?

[0:27:45] Daar zit helemaal geen waarde op aan, het is alleen logisch.

[0:27:47] Op het moment dat mensen meer sociale problematiek hebben en je die mensen bij elkaar in de wijk zet, dat er dan ook eerder problemen uit voortkomen.

[0:27:54] Graag een reflectie daarop.

[0:27:55] Dit is uw eerste lange interruptie.

[0:27:58] Voorzitter, dat doe ik heel erg graag.

[0:27:59] Kijk, ik ben het volledig eens dat we dus moeten investeren in mensen.

[0:28:03] Investeren in onderwijs, in kinderopvang, in zorgen dat mensen aan het werk komen.

[0:28:08] Dus dat ben ik allemaal van harte met de heer Nobel eens.

[0:28:12] Alleen reflecteert dat zich niet per definitie en zo lees ik het in deze rapportage.

[0:28:16] Dus er wordt meermaals in de rapportage gezegd, het is een probleem.

[0:28:19] dat de WOZ-waarde onder de drie ton ligt.

[0:28:22] En dan denk ik, een WOZ-waarde onder de drie ton is voor sowieso al heel veel mensen een groot probleem.

[0:28:27] De woningen zijn onbetaalbaar.

[0:28:29] Dat leidt tot heel veel stress.

[0:28:30] Het enige wat ik vraag aan de minister, om op te reflecteren, laten wij niet net doen alsof duurdere huizen leidt tot betere mensen.

[0:28:38] Ik zou daar niet een soort ordening in willen hebben.

[0:28:41] Laten we vooral investeren in mensen.

[0:28:43] En dat is het punt wat ik hier wil maken.

[0:28:46] En ik hoor ook in de bijdrage overigens, voorzitter, van de heer Nobel,

[0:28:49] dat hij dat met me eens is.

[0:28:50] Dus ik kom verder ook in mijn bijdrage wat ik daar dan voor voorstellen bij heb.

[0:28:54] Dus ik hoop dan ook heel erg op de steun van de heer Nobel bij die bijdrage.

[0:28:58] Vervolgt uw betoog.

[0:29:00] Ook meneer Nobel wil toch nog een vraag stellen.

[0:29:04] Ik ga hem kort op een andere manier proberen te formuleren.

[0:29:07] Is mevrouw Moorman het namens de GroenLinks B4A-fractie met mij eens dat het toevoegen van meer middenhuurwoningen in wijken waar bovengemiddeld veel sociale huurwoningen staan uiteindelijk de leefbaarheid ten goede zou komen?

[0:29:21] Voorzitter, ik ben zeker voor het toevoegen van woningen waardoor mensen in een wijk kunnen blijven wonen.

[0:29:28] Want ik zie ook dat er

[0:29:29] op het moment dat mensen op zoek zijn naar meer ruimte, bijvoorbeeld omdat ze kinderen krijgen, omdat ze niet meer in aanmerking komen voor de sociale huur omdat ze te veel verdienen, dat ze graag in de wijk willen blijven.

[0:29:40] Dus dat vind ik ook heel verstandig.

[0:29:41] En daarmee wil ik ook verwijzen naar het goede onderzoek van de commissie van Rijn naar Rotterdam-Zuid.

[0:29:47] Zij zeggen dat er een enorme waarde is van de sociale huur in die wijk en tegelijkertijd dat het ook heel goed is

[0:29:54] om daar meer de huur aan toe te voegen.

[0:29:56] Dus dat ben ik eens, maar wat ik moeilijk vind, zeg ik dan ook meteen ook maar via de voorzitter richting de heer Nobel, is dat de VVD er altijd een beetje een handje van heeft om sommige mensen als betere mensen aan te merken dan andere mensen, vaak afhankelijk van hun inkomen.

[0:30:12] En dat vind ik problematisch, voorzitter.

[0:30:17] Laatste interruptie in dit deel van de heer Nobel.

[0:30:21] Voorzitter, ik ga geen vraag stellen, maar gewoon aangeven dat ik dat helemaal niet heb gezegd.

[0:30:24] Mensen zijn gelijk ongeacht het inkomen.

[0:30:27] Het is alleen zo dat op het moment dat mensen met sociale problematiek in grote getale aanwezig zijn in de wijk, dat de leefbaarheid onderdrukt.

[0:30:35] Dat is het enige wat ik aangeef.

[0:30:38] Voorzitter, wat ik helemaal eens ben met heer Nobel, is dat op het moment dat mensen niet goed rondkomen, dat dat leidt tot sociale problematiek.

[0:30:46] Dus laten we dan vooral zorgen dat mensen goed rondkomen.

[0:30:50] Dus de sociale zekerheid hier goed borgen.

[0:30:52] En voorzitter, laten we dan ook ervoor zorgen dat mensen de kansen krijgen in het leven die ze verdienen.

[0:30:57] En dan zie ik bijvoorbeeld ook, voorzitter, in deze rapportage, dat kinderen bijvoorbeeld veel minder onderwijskansen krijgen.

[0:31:04] dat de kinderopvang onder druk staat, dat er dus allerlei manieren waarop mensen vooruit kunnen, dat het onder druk staat.

[0:31:10] Dus laten we daar dan in blijven investeren en volgens mij kunnen we elkaar daar heel goed in kunnen vinden.

[0:31:15] Nee, dit zijn vier interrupties nu geweest.

[0:31:18] Ja, maar steeds op hetzelfde, dan blijf je rondjes draaien.

[0:31:23] Dat snap ik, maar de heer Grimwis heeft ook een vraag.

[0:31:27] Nou, voorzitter, dank.

[0:31:28] Ik wil hier wel even op doorgaan, maar dan vanuit een ander perspectief.

[0:31:32] Vindt mevrouw Moorman het

[0:31:33] Ook niet belangrijk dat als een wijk op een bepaalde manier qua huizen is samengesteld, dat we huizen als ze in eigendom zijn van een woningcorporatie, dat we niet met meer dan nu in de praktijk met oog voor de buurt huizen toewijzen.

[0:31:48] Misschien niet alleen met oog voor de buurt, maar zelfs met oog voor het portiek.

[0:31:51] Zodat er mensen leven met sterkere schouders, met kwetsbare schouders die elkaar tot een hand en een voet kunnen zijn.

[0:32:00] Ja, voorzitter, ik ben zeer voor gemengde wijken.

[0:32:02] Dat heb ik net ook gezegd in de richting van de heer Nobel.

[0:32:06] Overigens geldt dat dan wel voor alle wijken.

[0:32:08] Dus ik vind altijd dat we naar één specifieke wijk kijken, maar ik zie ook hele gemeentes waar nauwelijks sociale huur is.

[0:32:15] Dus dat vind ik ook zeer problematisch.

[0:32:17] Laten we zorgen dat het allemaal goede gemengde wijken zijn.

[0:32:20] Ik had net al een korte interruptie op de heer Nobel over de Rotterdamwet.

[0:32:25] De Rotterdamwet zoals die is uitgevoerd in Rotterdam is zeker niet zo uitgevoerd in andere

[0:32:29] gemeentes.

[0:32:30] Wat er wel is gebeurd is dat er bijvoorbeeld in investeringen is gekeken hoe kunnen we zorgen voor die goede gemengde wijken waarbij het vooral belangrijk is dat mensen in hun wijk kunnen blijven wonen ook op het moment dat zij bijvoorbeeld meer gaan verdienen of aan gezinsvorming gaat doen etc.

[0:32:45] Ik zie in meerdere gemeentes dat er bijvoorbeeld dan een voorrangsregel is ingesteld voor jongeren, zodat ze in hun wijk kunnen blijven.

[0:32:52] Ik vind dat heel verstandig, omdat je juist ook de kracht heel graag in de wijk wil houden en wil zorgen dat mensen daar blijven.

[0:32:58] Dus zeker zijn er goede voorrangsregels, maar daar waar het discriminerend wordt, neem ik afstand van.

[0:33:07] Eigenlijk wist ik dat wel, want mevrouw Moorman heeft pas voor mijn motie gestemd om nog eens dat buurtgericht toewijzen extra aan te moedigen en ook naar de regels voor passend toewijzen nog eens heel kritisch te gaan kijken.

[0:33:20] Want dat is natuurlijk wel een feit dat sinds we passend toewijzen hebben in combinatie met dat corporaties eigenlijk niet helemaal de ruimte kunnen pakken of hebben gepakt om met oog voor de buurt huis toe te wijzen, hebben we natuurlijk wel kwetsbaarheid meer zien geconcentreerd raken in onze kwetsbare stadswijken.

[0:33:36] En dat is volgens mij iets waar we gezamenlijk de schouders onder kunnen zetten en waar we zelfs de GroenLinks-VVD en de ANVVD elkaar zouden moeten zien te vinden, zei deze blauwe helm.

[0:33:48] Dank aan de heer Ginwis dat hij hier weer de potion d'amour wil spelen.

[0:33:53] Hebben we ook nodig in de Kamer.

[0:33:55] Maar de heer Ginwis heeft natuurlijk gelijk dat de mutatiegraad in dit soort wijken vaak hoger ligt.

[0:34:01] En doordat de mutatiegraad hoger ligt, je daarmee dus ook soms in de toewijzingen best problemen kan krijgen.

[0:34:09] Ik bedoel, dat zien wij allemaal.

[0:34:10] En daarom is het ook zo belangrijk, en ook daar heeft inderdaad de motie van de heer Ginwis aan bijgedragen, om te kijken hoe kan je dat gewoon goed spreiden?

[0:34:19] Hoe doen we dat met z'n allen?

[0:34:21] Voorzitter, dan wil ik graag verder gaan, al heb ik al best wel wat punten gemarkeerd, dus dat is prettig.

[0:34:29] Ik wil graag nog een vraag stellen over de structurele financiering, want ik ben nogmaals, met ook kritische kanttekeningen mag af en toe, maar echt wel blij dat we dit aan het doen zijn en dat er zoveel goede voorbeelden zijn.

[0:34:39] Maar er wordt ook steeds geconstateerd, dit kan alleen maar met een lange adem en daarvoor is ook geld nodig.

[0:34:45] En nou is er een rapportage van Grebbel gemaakt dat het 1 miljard kost, maar die is er niet.

[0:34:53] En tot na 2030 is er zelfs nog een 2 miljard extra nodig.

[0:34:57] Dus hoe ziet de minister het, hoe we dat in middelen gaan doen?

[0:35:01] En zitten er dan ook al bestedingen in die ook Commissie van Rijn over Rotterdam-Zuid aanbeveelt?

[0:35:08] Voorzitter, ik wil nog een korte opmerking maken over de energiecrisis en de energiearmoede, want die zien we juist in dit soort gebieden enorm oplopen.

[0:35:14] Er staat een notie in de rapportage ook over wat er is gebeurd, met name in de particuliere voorraad, maar de grootste deel van de voorraad is natuurlijk in

[0:35:23] de corporaties en is daar nou echt voldoende gedaan waarin we zien dat de energiearmoede in deze wijken inderdaad voldoende is bestreden of kunnen we daar nog andere stappen zetten?

[0:35:33] We zien juist daar een enorm voordeel ontstaan op het moment dat daarin wordt geïnvesteerd.

[0:35:38] Voorzitter, kort nog de kinderopvang.

[0:35:41] Ik was daar overigens samen met mijn collega van D66 in Utrecht overvecht en daar hoorden we dat de kinderopvang enorm onder druk staat, juist in deze wijken, omdat de commerciële kinderopvang die trekt naar andere wijken omdat er gewoon meer geld te verdienen is en er is ook nog eens een keer een personeelstoekort.

[0:35:57] Maar hiermee, als er dus ook geen kinderopvang is, kunnen mensen ook niet aan het werk.

[0:36:01] Dus dan bijt het probleem zichzelf van de staart.

[0:36:04] Dus wat kunnen we doen om de kinderopvang hier ook zoveel mogelijk te stimuleren?

[0:36:08] En hoe heeft een nieuwe wet op de kinderopvang hier impact op?

[0:36:11] Tot slot, voorzitter, de familiescholen.

[0:36:13] We zien dat daar een enorme sleutel zit om alles bij elkaar te betrekken, gezinnen te helpen, mensen uit de armoede te helpen, mensen naar het werk te brengen.

[0:36:23] Juist op die familiescholen, maar ik zie ook in de superterre begroting, tot mijn schrik, dat er 19 miljoen wordt bezuinigd op de brugfunctionarissen.

[0:36:34] Er is gewoon weer een verstopte bezuiniging op het onderwijs.

[0:36:38] Er is nog veel meer trouwens.

[0:36:39] Maar ook 19 miljoen op de brugfunctionaris moeten we echt niet willen, zeker voor deze wijk heel slecht.

[0:36:45] Dus graag de reflectie daarop.

[0:36:47] En tot slot even een heel technisch vraagje over de spuk.

[0:36:52] School en omgeving, vanaf 2028 gaat dat naar de scholen.

[0:36:56] Dat lijkt mij voor deze wijken echt heel onverstandig.

[0:36:59] Dus kunnen we zorgen dat het gewoon bij de programmabureaus blijft liggen, zodat school en omgeving er onderdeel van kan blijven maken.

[0:37:06] Dank u wel.

[0:37:07] Een introductie van mevrouw Steen.

[0:37:10] Dank u wel, voorzitter.

[0:37:10] Ik heb net mevrouw Moorman een prachtig pleidooi horen geven over hoe belangrijk het is dat de wijk zelf aan zet is.

[0:37:19] En net in dat laatste staartje van haar bijdrage hoor ik haar eigenlijk zeggen dat geld dat ze naar die scholen die in die wijken zitten, die precies weten wat er moet gebeuren in die wijk, dat moet maar naar het programmabureau.

[0:37:31] Is mevrouw Moorman nou niet van mening?

[0:37:33] Dat het juist die scholen zijn die precies weten hoe dat geld goed ingezet kan worden.

[0:37:39] Nou voorzitter, wat ik vooral belangrijk vind en dat blijkt ook te werken en daarom is dit programma zo goed en daarom is het ook zo goed.

[0:37:46] dat er met die programmabureaus wordt gewerkt, is als het allemaal samenkomt.

[0:37:51] Dus dat niet elk schoolbestuur dat voor zichzelf moet bepalen, dat daar concurrentie ontstaat, maar dat er juist gekeken wordt hoe kunnen we dat met alle schoolbesturen in zo'n wijk samen doen, samen ook met de kinderopvang, samen ook met de brede talentontwikkeling, want dat is waar het over gaat met school en omgeving.

[0:38:08] Hoe maken we daar één pakket van?

[0:38:10] En zo is het op dit moment ook ingericht.

[0:38:12] Dat werkt uitstekend, dat geeft echt meer kansen aan kinderen.

[0:38:16] En dan vind ik het ontzettend onverstandig dat we vanaf 2028 dat allemaal werk opknippen in kleine stukjes, waardoor het ook weer heel ingewikkeld gaat worden voor de programmabureaus om dat dan ook weer zo goed mogelijk aan te sturen.

[0:38:30] U kunt zich dat voorstellen.

[0:38:31] Mevrouw Steen is ook bestuurder geweest.

[0:38:33] U weet wat voor tafels er dan allemaal weer ingericht moeten worden om dat allemaal weer aan elkaar te knopen, terwijl het nu gewoon goed werkt.

[0:38:39] Dus ik vind het, het is niet om de autonomie weg te nemen, dat is helemaal niet mijn bedoeling.

[0:38:45] Ik wil graag een systeem wat goed werkt voor de gezinnen, voor de kinderen, om gelijke kansen en ontwikkelkansen te geven.

[0:38:51] Ja, mevrouw Steen.

[0:38:52] Ja, en ik heb in die rol vooral heel veel scholen gezien die in hele verschillende wijken staan.

[0:38:58] en in die verschillende scholen, zelfs in een wijk, een heel verschillende populatie hebben, die zeiden laat mij nou alsjeblieft zelf aan het roer zitten van het geld dat ik krijg, om vervolgens op precies de goede plek dat geld uit te geven.

[0:39:12] Dus juist in die rol heb ik de waarde gezien van meer autonomie en meer rol voor de school zelf, om precies te pinpointen hoe we die elke euro die schaars is,

[0:39:23] in te zetten en juist niet dat op te schalen naar een programmabureau waar we extra overhead aan moeten toevoegen.

[0:39:32] Ja, voorzitter, ik neem helemaal niks af, dus het gaat helemaal niet over de lump sum van de verschillende schoolbesturen, die kunnen ze nog steeds besteden.

[0:39:39] Overigens is het ook niet gek om daar soms potjes bij elkaar te leggen, maar daar heb ik het nog niet eens over.

[0:39:45] Ik heb over het systeem zoals het nu werkt, dus het extra geld wat komt juist om al die verschillende partijen, dus niet één partij, verschillende partijen aan elkaar te binden.

[0:39:55] Daarvan vind ik het verstandig dat het ook bij elkaar blijft, zodat je met elkaar gezamenlijk die afspraken kan maken.

[0:40:01] En dat is mijn vraag aan de minister.

[0:40:03] Is het nou zo verstandig om daar ineens een knip in te zetten?

[0:40:06] Als het nu zo ontzettend goed werkt en we zien dat dit juist tot die brede talentontwikkeling leidt, waar het ook toe hoort te leiden, want dat is het hele doel.

[0:40:14] Dus het gaat gewoon over doelmatigheid en doeltreffendheid en hoe kunnen we het zo goed mogelijk met elkaar inzetten?

[0:40:21] U geeft aan dat het zo goed werkt.

[0:40:24] Ik heb juist betoogd, net ook namens de VVD, dat we wel een positieve ontwikkeling zien, maar dat die eigenlijk heel minimaal is.

[0:40:30] U bent wel heel erg positief, vind ik, als je kijkt naar procentueel, hoeveel beter het gaat.

[0:40:39] Al, maar voorzitter, dat ben ik eigenlijk helemaal met de heer Nobel eens.

[0:40:42] Dus het kan nog veel beter.

[0:40:44] Nee, het ging mij alleen maar over hoe richt je dit met elkaar zo goed mogelijk in, maar dat er nog veel meer aangedaan mag worden, dat ben ik volledig met de heer Nobel eens.

[0:40:52] En dat brengt mij ook tot een laatste vraag die ik eigenlijk nog had willen stellen, maar die door de interrupties is gekomen.

[0:40:58] Er is nu een algemene rapportage gekomen van die verschillende NPLV-gebieden.

[0:41:02] En ik denk dat het aansluit ook bij de vraag die de heer Nobel net stelde.

[0:41:06] Hoe effectief is het nou precies?

[0:41:08] Ik vind het eigenlijk jammer dat dit niet is uitgesplitst naar de twintig gebieden zelf.

[0:41:12] Want we zouden willen weten, ja, hoe erg gaat nou elk gebied vooruit?

[0:41:17] En dat je dat ook met elkaar kan vergelijken.

[0:41:19] Het mooie is dat we dit op twintig verschillende plekken doen en dat we daarmee ook kunnen leren uit de praktijk.

[0:41:24] En ik denk ook dat we het uit de praktijk moeten leren.

[0:41:27] Waar gaat het goed, waar kan het beter, wat kunnen we van elkaar overnemen?

[0:41:30] Dus zou dit nou niet uitgesplitst kunnen worden over die twintig verschillende gebieden?

[0:41:34] Dat lijkt mij ons goede informatie op te leveren.

[0:41:37] Ja, we gaan naar de heer Grimwees van de ChristenUnie.

[0:41:41] Voorzitter, dank.

[0:41:43] Ik zou best nog wel een keertje net als vroeger in Moerwijk willen wonen.

[0:41:48] Wijken waar je wonen wilt en geen wijken waar je weg wilt.

[0:41:52] Dat is mijn missie.

[0:41:53] Daarom zit ik eigenlijk in de politiek.

[0:41:55] En voorzitter, want mensen die zijn gemaakt om in verbondenheid met elkaar te leven.

[0:42:00] Mensen leven op in sterke buurten, in buurten met sociale samenhang.

[0:42:05] waar mensen elkaar ontmoeten en daar gun je eigenlijk ook je kinderen een plek.

[0:42:09] En dat is eigenlijk de reden, en ik zie hem ook zitten, oud-collega Farsal Bulakja, dat hij, en met grote steun van mij, in de kabinetformatie van het kabinet van de coalitie van Rutte 4,

[0:42:23] geld heeft uitonderhandeld om juist dit nationale programma Leverheid en Veiligheid op te kunnen starten.

[0:42:28] En ik ben, nou ja, grote complimenten ook vanaf hier naar mijn helaas oud-collega, maar hij doet nu heel goed werk.

[0:42:35] En ik ben ook heel blij dat dit kabinet, dat deze coalitie geld heeft gevonden om dit mooie programma, wat inderdaad

[0:42:43] Helaas dat het nodig is, maar goed dat het er is, dat het kan worden voortgezet tot in ieder geval 2035.

[0:42:49] De vraag is natuurlijk of 135 miljoen per jaar genoeg is.

[0:42:52] Ik ben benieuwd hoe de minister dat ziet.

[0:42:54] Zij moet het doen met wat haar natuurlijk is toebedeeld.

[0:42:57] Maar ik ben wel benieuwd of we het daarmee gaan redden.

[0:42:59] Maar ik wil graag dit debat gebruiken om in ieder geval collega Bulakja nog eens in het zonnetje te zetten.

[0:43:05] Dat verdient hij.

[0:43:07] Voorzitter.

[0:43:10] Kan de minister uitleggen waarom zij dus denkt dat dit bedrag voldoende is om de ontwikkeling van de NPOV-gebieden door te zetten?

[0:43:17] En de regelingen voor NPOV-gebieden zijn nu nog gespreid over verschillende ministeries.

[0:43:21] En is de minister bereid te kijken naar een gebundeld gebiedsbudget voor NPOV-gebieden, waarnaar zij in samenwerking met de ministeries dat geld op een effectieve en efficiënte manier kunnen gaan inzetten?

[0:43:30] En wat is er voor nodig om dit te realiseren?

[0:43:32] Daarnaast heb ik een specifieke vraag over de gelden voor school en omgeving.

[0:43:36] Volgens mij hebben jullie dat ook al gesteld.

[0:43:38] Het is goed dat hier structureel geld beschikbaar voor wordt gesteld.

[0:43:40] Deze gelden komen nu terecht bij de directie van de school en zijn bedoeld voor samenwerking tussen scholen en partners in de omgeving.

[0:43:46] Kan de minister aangeven hoe de samenwerking die met deze gelden beoogd wordt, geborgd wordt?

[0:43:50] Kunnen hier voorwaarden voor bij worden opgesteld?

[0:43:53] Omdat mij ook verhalen te horen komen dat niet overal dat geld goed wordt besteed, maar soms gewoon op de grote hoop gaan.

[0:44:00] Voorzitter, het is goed dat deze aandacht er is voor gebieden in de NPOV, maar ik maak me wel zorgen.

[0:44:05] Kijken we niet te veel met oogkleppen op door naar deze 20 wijken, terwijl

[0:44:10] Veelal in grotere steden, terwijl elders eigenlijk ook heel veel gebieden zijn met grote leefbaarheidsproblemen.

[0:44:16] Denk aan kleine dorpen in Zeeuws-Vlaanderen, de Veenkolonie in Drenthe, waar dorpen vergrijzen, de tandarts, de supermarkt en de school inmiddels verdwenen zijn.

[0:44:25] Hoe wil de minister werken aan leefbaarheid op die plekken?

[0:44:28] Wat kunnen de mensen daar verwachten van de minister?

[0:44:30] Kunnen deze gebieden betrokken worden?

[0:44:32] En ik wil niet pleiten om de 135 miljoen nog verder te versmetsen, maar ik wil wel een pleit doordoen om breder te kijken dan alleen

[0:44:40] naar de twintig gekozen wijken.

[0:44:43] Hetzelfde geldt voor de New Town-gemeente.

[0:44:45] Gisteren nog een mooie motie aangenomen van collega Mooyman, samen met collega Klemink, die net binnenkomt, welkom, en mij.

[0:44:53] Hij zal er vast misschien ook wel wat over gezegd hebben, net in zijn bijdrage, maar toen was ik nog niet binnen.

[0:44:57] Maar ook de New Town-gemeente, waar onderzoek te meren, van de heer Mooyman, hebben toch wel hun geheel eigen problematiek.

[0:45:06] En wat is het antwoord van de minister op die uitdaging?

[0:45:09] Is de minister bereid een strategie voor leefbaarheid en veiligheid te ontwikkelen voor de nieuwe towngemeente?

[0:45:13] En kan de minister deze gemeente... Hoe kan de minister deze gemeente helpen?

[0:45:19] Dat is eigenlijk kortweg mijn vraag.

[0:45:21] Voorzitter, ik wil vandaag ook vooruitkijken naar de toekomst.

[0:45:23] We willen op grote schaal bouwen aan nieuwe wijken en steden.

[0:45:26] Daarbij moet de leefbaarheid en veiligheid wat de ChristenUnie betreft vooropstaan.

[0:45:30] Het gaat om thuisgeven, het gaat om samenleven.

[0:45:32] In het verleden is te vaak vergeten dat het dus niet alleen maar gaat om kwantiteit,

[0:45:37] maar ook om die kwaliteit van samenleven, om het bouwen van gemeenschappen.

[0:45:40] En hoe borgt de minister de leefbaarheid en veiligheid op nieuwe woningbouwlocaties?

[0:45:44] Kan de minister garanderen dat in deze woningbouwplannen vanaf het begin ook buurthuizen, kerken en sportvoorzieningen worden meegenomen?

[0:45:49] En mijn laatste punt, voorzitter.

[0:45:52] Ons bereikte het schrijnende verhaal, wat ter nauwe nood nu lijkt te zijn afgewend, dat hier dichtbij, in Den Haag, in de Nieuwbouw, in de Binkhorst, een school was geopend.

[0:46:04] En die school dreigde te gaan sluiten, omdat eigenlijk de leerlingenaantallen te langzaam groeiden.

[0:46:09] Dat komt ook omdat de ontwikkeling, daar weet de heer Van Aster alles van, te langzaam ging, waardoor de leerlingenaantal een beetje achterbleef.

[0:46:17] Nou weet ik dat de school zelf de stichting had kunnen variëren en deze school open had kunnen houden, maar toch is mijn vraag, moeten we niet beter nog eens naar deze regels kijken, dat bij nieuwbouw zo'n school de kans krijgt om tot ontplooi in te komen, zodat ouders voor zo'n school kunnen kiezen die misschien in eerste instantie nog klein is en fijn, maar later echt wel toekomst krijgt.

[0:46:39] Nou, ik moet stoppen.

[0:46:40] De tijd is daar, ik zie de prime in het blik van de voorzitter, maar het punt is hopelijk helder.

[0:46:45] Dank u wel.

[0:46:45] Binnengekomen is de heer Klemink van JA21 voor zijn inbreng van vier minuten.

[0:46:52] Dank u wel, voorzitter.

[0:46:53] Een goede timing.

[0:46:53] Excuus, ik zat bij een plenardebat over Groningen, dus ik moest even heel snel heen en weer.

[0:46:58] En het is ook even raar om aan deze kant niet van deze tafel te zitten, maar ik heb het natuurlijk in de reet van de minister.

[0:47:04] Voorzitter.

[0:47:05] Afgelopen weken bezocht ik in het NPLV-gebied Zaandam-Oost.

[0:47:10] Ik sprak met de heer Paster over de situatie in Rotterdam-Zuid en ik bezocht Veenendaal.

[0:47:14] Weliswaar geen NPLV-gebied, maar in dynamiek en karakter duidelijk met vergelijkbare opgaven.

[0:47:21] Om met de laatste te beginnen.

[0:47:22] De fractie van het jaar 2021 maakt zich zorgen om de positie van meerdere grotere steden.

[0:47:26] Deze steden hebben vaak duidelijk de stedelijke opgave in die aard, maar in schaal natuurlijk niet vergelijkbaar met die van grote steden.

[0:47:33] Maar ze beschikken niet over dezelfde oplossingsvermogen.

[0:47:35] Er zijn vaak minder grote bedrijven en wooncorporaties aanwezig, de lokale overheid heeft een verperkte capaciteit en vaak komen ze niet in aanmerking van rijksprogramma's zoals dit programma, de NPLV.

[0:47:45] Kortom, tafelaken, servetdiscussie, voorzitter.

[0:47:48] Hoe kijkt de minister naar de opgave en kansen van middelgrote steden?

[0:47:51] En deelt de minister de stelling van jaar 2021 dat deze steden te vaak buiten de boot vallen?

[0:47:55] En als het gaat om de NPLV-gebieden, kan de minister aangeven op basis van welke criteria deze 20 gebieden geselecteerd zijn destijds?

[0:48:06] Mijn bezoek aan de Veenendaalse wijk Engelenburg liet zien dat de opgraven daar net zo complex en diepgaand zijn als in Zaandam, waar ik eerder was.

[0:48:13] Dat werd ook bevestigd door cijfers.

[0:48:14] Op vrij alle leefbaarheidsindicatoren scoort Engelenburg in Veenendaal, helaas zou ik zeggen, vergelijkbaar met andere NPLV-gebieden, zowel op sociaal-economische status, overlast, inkomen en gezondheidsindicatoren.

[0:48:26] Mijn fractie zou graag zien dat ook de middelgrote gemeenten een vergelijkbare aanpak als de NPLV-gebieden krijgen.

[0:48:32] Dus het vormen van lokale coalities, een kleine uitvoeringsorganisatie, toegang tot specifieke rijksbudgetten die erbij horen, een direct aanspreekpunt op hoog ambtelijk niveau bij de relevante ministeries en een generatie lange aanpak, structurele middelen.

[0:48:45] Welke mogelijkheden ziet de minister om middelgrote steden aan te laten sluiten bij deze NPLV-aanpak?

[0:48:51] dan wel een eigen aanpak te ontwikkelen die vergelijkbaar is in opzet en financiële kansen, maar dan voor meer grote gemeenten.

[0:48:57] Voorzitter, tijdens mijn bezoek en gesprek met lokale bestuurders van de afgelopen tijd, wijkagenten, woningbouwcorporaties, jongerenmedewerkers, boers en vrijwilligers, is mij één ding duidelijk geworden.

[0:49:08] Het absorptievermogen van deze wijken en buurten is al lang geleden bereikt en in veel gevallen al ruim overscheden.

[0:49:14] Het zou ronduit naïef zijn, voorzitter, om de rol van migratie, van kansarmen daarbij te negeren.

[0:49:20] Want wie dat doet, kijkt best weg van de werkelijkheid in deze wijken.

[0:49:23] Ik heb er zelf vele malen rondgelopen inmiddels.

[0:49:26] Zo sprak ik met een mevrouw uit Marokko die al bijna dertig jaar in zo'n wijk woonde.

[0:49:31] Ze sprak niet met politieke middelen in de mond, voorzitter.

[0:49:33] Ze ging niet de ongemakkelijke waarheid uit de weg.

[0:49:36] Ze had de wijk in al die jaren, in die dertig jaar dat ze daar woonde, achteruit zien gaan.

[0:49:39] door de constant telkens, zoals zij zelf zei, nieuwe golven van migranten met allerlei problemen die daarmee gepaard gaan, zowel in overlast, armoede als in cultureel verval.

[0:49:49] En dat is de reden en tijd waar deze inwoners en deze gebieden mee leven, voorzitter.

[0:49:52] Is de minister met jaar 21 eens dat een keiharde beperking van de migratie misschien wel eens de beste investering kan zijn in deze kwetsbare wijken?

[0:50:00] En wat gaat de minister vanuit haar rol in dit kabinet daarvoor doen?

[0:50:03] Tot nu toe zijn de antwoorden van de minister ronduit teleurstellend van mijn fractie.

[0:50:07] Ik mis de erkenning wat migratie doet met haar bestuurlijke verantwoordelijkheden op haar portefeuille.

[0:50:12] Ik mis urgentie.

[0:50:13] En het enige wapenfeit op dit gebied is juist iets wat wij niet blij van worden, namelijk het intrekken van de wet op voering van statushouders.

[0:50:20] Voor mijn fractie is dat een zwaar punt.

[0:50:22] Ik heb dat eerder met de minister ook geleerd, voorzitter.

[0:50:24] En voor ons is het niet bestaan dat op deze manier deze minister bestuurlijke verantwoordelijkheden neemt voor het langere discrimineren van Nederlands op de woonmarkt.

[0:50:32] Voor ons is dat onbegrijpelijk, voorzitter, onvergevelijk.

[0:50:35] Wat jaar 21 betreft zetten we de middelen van de NPLV-aanpak veel meer in op veiligheid, tegaan van ondermijding en keihard afdelingen van integratie.

[0:50:43] Niet alleen door talen werk, maar juist ook cultureel.

[0:50:47] Is de minister bereid om het NPLV-budget meer te richten op veiligheid en integratie?

[0:50:52] Interruptie van de heer Van Asten.

[0:50:54] Ik was me wel benieuwd of de heer Klemink dat geld dan wilde weghalen bij het verbeteren van het onderwijs of het verbeteren van de woningvoorraad in die gebieden.

[0:51:02] De heer Klemink.

[0:51:04] Twee antwoorden, voorzitter.

[0:51:05] Allereerst, de basis is veilig zijn in je straat, in je buurt, in je wijk.

[0:51:11] Dat is echt de basis en dat moet op orde zijn.

[0:51:13] Het tweede deel van het antwoord, voorzitter, is, zoals eerder met de heer Van Assen natuurlijk in het debat, wij zijn heel erg groot voorstander van om structureel meer middelen beschikbaar te stellen aan gemeenten in het gemeentefonds, zodat zij deze baasstaak, waar u volgens mij wel terecht aan refereert, ook kunnen betalen.

[0:51:30] Vervolgt uw betoog.

[0:51:34] Voorzitter, vanuit NPLV-gebieden begrijp ik dat vanaf 2028 scholen met een lump sum bekostigd worden uit spukmiddelen.

[0:51:42] Het risico is dat bijvoorbeeld de tien extra uren schoolles ten koste gaat voor andere zaken bij deze scholen.

[0:51:48] Een kwestie die volgens mij juist niet de bedoeling is.

[0:51:51] Volgens mij kent de minister deze situatie.

[0:51:54] Ik ga een reactie van de minister.

[0:51:56] Kunt u afrommelen?

[0:51:56] Voorzitter, ik rond af.

[0:51:58] Als we deze signalen blijven wegwijven, ondermijnen we het vertrouwen van bewoners die al jaren zien dat hun leefomgeving verslechtert.

[0:52:04] Dat laten we mensen in de steek die zich wel aan de regels houden, die wel willen bijdragen en die de wijk steeds verder zien afgraaien.

[0:52:10] Ik heb heel veel positieve krachten ontmoet van inwoners in deze wijken.

[0:52:14] We mogen deze mensen, wat ons betreft, niet in de steek laten.

[0:52:17] Dank u wel, voorzitter.

[0:52:18] Dank u wel.

[0:52:19] Ik kijk even naar de minister.

[0:52:20] Hoeveel heeft u nodig?

[0:52:23] Twintig minuten, alstublieft.

[0:52:24] Dan gaan wij schorsen tot tien over drie.

[1:10:13] We gaan verder met het debat over leefbaarheid en veiligheid.

[1:10:17] Het woord is aan de minister.

[1:10:20] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:10:24] Ik ben allereerst blij dat we hier vandaag ruimte tijd hebben om over dit programma te praten, want wat mij betreft is het een programma, nou, wat ieder aan zijn of haar hart gaat.

[1:10:37] Ik ben zelf in Heerlenoord geweest.

[1:10:39] Ik heb daar een dagdeel mee mogen fietsen door de wijken, met mensen mogen spreken.

[1:10:45] Op het einde kreeg ik een boek mee, De Onmisbare.

[1:10:48] Ik kan het u aanraden om het te lezen.

[1:10:52] Wat me eigenlijk het meeste trof toen ik het dit weekend las, was het stukje wat erin stond, en het zijn maar een paar regels.

[1:10:59] Eigen schuld, dikke bult, had je maar moeten studeren of had je je best moeten doen.

[1:11:07] Als we zo over deze mensen zouden praten, zou echt verschrikkelijk zijn.

[1:11:10] Als deze mensen zo over zichzelf zouden denken, dat zou nog verschrikkelijker zijn.

[1:11:15] Want het beeld van de mensen in deze wijken zou moeten zijn dat zij net zoveel kansen hebben als een ieder die in Nederland leeft.

[1:11:24] Maar er zijn wel wijken waar dit wel de norm is en waar iets aan gedaan moet worden en dat gebeurt in deze NPLV.

[1:11:31] Wijken waar ook een heleboel mensen voor hierbij aanwezig zijn.

[1:11:37] En ik denk dat het goed is dat we dit doen.

[1:11:38] Ik denk ook dat het goed is dat we met z'n allen realiseren dat dit niet iets is wat je overnight kan regelen.

[1:11:44] Dat dit 15 tot 20 jaar gaat kosten.

[1:11:46] voordat we van een lichtpuntje een lichtbulb kunnen maken.

[1:11:53] En ik hoop dat we dat gaan doen en ik denk ook dat dat kan met de mensen die op het programma zitten.

[1:11:58] Want wat mij het meeste is bijgebleven van mijn werkbezoek is niet zozeer wat ik heb gezien aan inhoudelijkheid, maar wat ik heb gezien bij de mensen.

[1:12:07] Wie de mensen zijn die op dit programma werken en met deze programma's werken.

[1:12:11] Op mijn vraag waarom ze daar werken zeggen ze allemaal ik zou nergens liever willen werken dan hier.

[1:12:17] Of het nou ging over de verduurzaming of het nou ging over de directeuren van de school of de twee verloskundigen die ik in Heerlen tegenkwam.

[1:12:27] Die zeiden ik zou nergens anders willen werken dan hier en op mijn vraag waarom

[1:12:30] gaven deze twee dames aan, omdat wij hier zien wat er achter de voordeuren gebeurt.

[1:12:36] Omdat wij hier zien wat er gebeurt met de volgende generatie vanaf geboorte.

[1:12:42] Omdat we hier meer kunnen doen dan.

[1:12:45] Dus ik was al verkocht tijdens dat bezoek over dit programma en ik ben dan zelf natuurlijk ook heel blij dat in het coalitieakkoord staat

[1:12:53] dat er financiën beschikbaar blijven om hier ook mee door te gaan.

[1:12:58] En natuurlijk zie ik net als u, en ik denk dat u dat eigenlijk allemaal wel heeft gezegd, is...

[1:13:04] We zien vooruitgang, maar is het genoeg?

[1:13:06] En zijn er niet meer gebieden waar je zoiets ook...

[1:13:09] Dus ik heb een aantal mapjes, voorzitter.

[1:13:14] Dus misschien is het handig als ik die even benoem.

[1:13:17] Ja, graag.

[1:13:17] Ik heb een map.

[1:13:20] Die is vrij breed, dus die noem ik dan maar even overig.

[1:13:23] Maar voor u, daar zit dus in buiten de twintig, de wet bijzondere maatregelen.

[1:13:31] Dan ben ik de P vergeten.

[1:13:33] Grootstedelijke problematiek.

[1:13:36] Financiën.

[1:13:37] Dan heb ik een mapje fysiek en een mapje sociaal veilig.

[1:13:41] Dus ik heb drie mapjes.

[1:13:43] Overig, fysiek en sociaal veilig.

[1:13:46] U begint met het mapje, blokje, overige.

[1:13:51] Omdat daar eigenlijk de meeste vragen over gesteld zijn, dacht ik, laat ik daar maar mee beginnen.

[1:13:57] En dan wil ik graag beginnen met het antwoord op vragen van de heer Grimwis, de heer Nobel, mevrouw Wiersma, mevrouw Steen en meneer Van Asten, die allemaal iets gevraagd hebben over wat moet je doen met buiten de twintig.

[1:14:13] Ik heb echt de overtuiging dat we de gebieden zoals we die nu hebben, dat we daaraan vast moeten houden.

[1:14:20] En met focus en daadkracht.

[1:14:22] En met de budgetten die ervoor zijn.

[1:14:24] Als je de budgetten gaat uitspreiden over meer wijken, dan ga je voorallemaal minder doen.

[1:14:30] En ik moet het wel doen met de financiële budgetteringen die ik nou eenmaal gewoon in Portofuye heb.

[1:14:35] Dat wil niet zeggen dat we niks kunnen doen voor de gebieden buiten deze 20 gebieden.

[1:14:41] En daar zijn we ook over in gesprek hoe we dat beter vorm kunnen geven, want wij vinden dat zelf ook.

[1:14:47] En wij krijgen die oproepen ook van verschillende burgemeesters uit het land die zeggen wij zouden ook graag gebruik maken van NPLV.

[1:14:57] Dus waar we mee willen beginnen is met datgene wat eigenlijk geen geld kost en dat is kennis delen.

[1:15:03] Burgemeesters van de NPOV-gebieden zijn al buddies van andere burgemeesters en anders zijn ze daarvoor bereikbaar om dat te doen.

[1:15:13] Om ervaringen te delen, best practices te delen, ook wat er misschien minder goed loopt om dat met elkaar te delen.

[1:15:19] We zijn inmiddels in gesprek, en daar zijn we echt nog maar net mee begonnen, met de provincies om te kijken of ook de provincies elkaar op kennisniveau nog beter kunnen ondersteunen en kunnen helpen om te delen wat de ervaringen zijn.

[1:15:34] Want tenslotte, ik snap boter bij de vis, maar niet alles hoeft direct geld te kosten.

[1:15:40] Wat we zelf vanuit het Rijk willen gaan doen,

[1:15:42] is zorgen dat de kennis die wij hebben opgehaald, dat we die beter beschikbaar maken, zodat die gedeeld kan worden.

[1:15:48] En dat we ook kennis delen over hoe bouw je dan een alliantie in de gebieden buiten de gedefineerde twintig.

[1:15:58] Dus ja, ik ben het met u eens, ook de Newtowns, ook alle andere niet-Newtowns, maar buiten de twintig en in de vijftig,

[1:16:05] Iedereen die een gebied heeft, die zegt er moet meer aandacht op.

[1:16:10] Daarvan zeg ik, laten we beginnen met het delen van kennis.

[1:16:13] Laten we beginnen met het delen van ervaringen.

[1:16:15] Laten we kijken tot waar dat toelijkt.

[1:16:19] Dan de vraag van de heer Nobel over de wet grootstedelijke problematiek.

[1:16:28] En ik denk dat we dan hetzelfde bedoelen als u spreekt over de Rotterdamwet.

[1:16:35] Maar het is goed om dat even vast te stellen, want anders heb ik een ander antwoord dan uw vraag.

[1:16:40] Dus als we met de Rotterdamwet bedoelen, de wet, bijzondere maatregelen, grootstedelijke problematiek,

[1:16:46] Dan wat ik daarover kan zeggen is, u vraagt naar wat doet die wet, wat zien we daarvan?

[1:16:53] Nou, we hebben lokale evaluaties en we zien dat het bijdraagt.

[1:16:58] En dat gemengde wijken gericht op het voorkomen van toenemende concentratie van kwetsbare bewoners in gebieden waar de leefbaarheid onder druk staat.

[1:17:08] En zo wordt bijgedragen aan het verbeteren van het leefklimaat voor bewoners in die gebieden waar de bewoners het al lastig genoeg hebben.

[1:17:16] Het blijkt dat selectieve woningtoewijzing een positief effect heeft op de samenstelling van de bevolking door de instromer van meer dragers dan vragers.

[1:17:25] En dat regulering van de instroom goed werkt, blijkt ook uit de recente evaluatie van Zaanstad voor de wijk Poelenburg en de buurt Peldersveld in het kader van de verlengingsaanvraag.

[1:17:37] In december 23 en in 25 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de herziening van deze wet.

[1:17:42] En met de wijziging wordt de wet vereenvoudigd en moet het leiden dat de gemeenten hier een effectievere uitvoering aan kunnen gaan geven.

[1:17:53] Dat is gebeurd op basis van wat de gemeenten ons terug hebben gegeven en op basis van evaluaties die hebben plaatsgevonden.

[1:18:00] Dan de vraag van de heer Moorman en Nobel over de Rotterdamwet, die ik dan de wet bijzondere maatregelen, grootstedelijke problematiek noem.

[1:18:10] Op dit moment wordt de wet in twaalf gemeenten uitgevoerd en het verschilt per gemeente welk artikel uit deze wet wordt toegepast.

[1:18:18] De wet wordt ook buiten de NPOV uitgevoerd en er zijn continu gesprekken met andere gemeenten met grootstedelijke problematiek om deze wet te mogen gebruiken.

[1:18:29] Het is de heer Mooyman en mevrouw Moorman.

[1:18:32] Het lijkt op elkaar, maar het is iets heel anders.

[1:18:47] Het zijn inderdaad verschillende artikelen uit die wet.

[1:18:49] Ik begrijp dat die evaluatie dus al komt.

[1:18:52] Zou u dat dan ook willen uitsplitsen naar die verschillende artikelen?

[1:18:55] Want anders hebben we gewoon spreekverwarring hier.

[1:18:58] Ja, dat lijkt me prima als ik dat toezeg, dat ik dat aansluit. En dan dit debat, dat we de uiteenzetting van welke artikelen we voor welke wijken hebben gebruikt, dat we die u doen toen komen.

[1:19:13] Zet ik voort met de vraag van de heer Nobel over de regie op de NPOV.

[1:19:19] Ik onderschrijf het belang van regievoeren.

[1:19:22] Daarom hebben we ook het kennis- en leernetwerk, de wijkwijzer, opgezet.

[1:19:26] En met deze wijkwijzer worden de lessen uit de lokale allianties onderzocht en breder gedeeld.

[1:19:32] Het is vooral de bedoeling dat de NPLV-gebieden van elkaar leren en dat we die leerkringen stimuleren met bijvoorbeeld ook bewonersbetrokkenheid.

[1:19:42] De directeuren hebben ook een vast overleg waarin zij kennis- en werkende interventies met elkaar delen.

[1:19:48] Goede voorbeelden zijn van belang, want die hebben we nodig om ook anderen daarop te laten doorpakken.

[1:19:55] En in de voortgangsrapportage van het programma komen we terug na de zomer.

[1:20:01] Dan de vraag van mevrouw Moorman.

[1:20:07] Even kijken hoe ik kijk naar de uitdagingen waar andere gemeenten tegenaan lopen, gelet op de beperkte capaciteit die zij hebben om een tijd te keren.

[1:20:15] Natuurlijk erken ik dat gebieden met vergelijkbare problemen... Zeg ik het niet goed?

[1:20:21] Oh.

[1:20:22] Nou, dat is... Sorry.

[1:20:27] Goed, dan spoel ik terug.

[1:20:29] Proost.

[1:20:33] Het lid Mooyman vraagt hoe ik uitkijk naar de uitdagingen waar andere gemeenten tegenaan lopen.

[1:20:39] Nou, wat ik al eerder zei, ik herken dat er wijken en gemeentes en gebieden zijn die hier met vergelijkbare problematiekkampen.

[1:20:47] Daar ben ik zelf ook geweest en ik word ook benaderd door andere burgemeesters die zeggen bij ons speelt dit ook.

[1:20:52] Ik blijf wel van het standpunt wat ik in het begin zei.

[1:20:57] De NPLV-gebieden en de budgettering die we daarop hebben gezet, ik zou dat niet willen spreiden over meer gebieden, omdat ik denk dat je dan minder doet in deze gebieden.

[1:21:07] Wat we wel kunnen doen, is echt actief zorgen voor het uitdragen van kennis, het delen van kennis.

[1:21:12] de best practices met elkaar delen en op die manier ervoor zorgen dat met het buddiesysteem van de burgemeesters en de directeuren die met elkaar hierover praten, dat we ervoor zorgen dat we zoveel mogelijk kennis delen.

[1:21:27] Een vraag van de heer Mooyman.

[1:21:29] Dank u wel, voorzitter.

[1:21:31] En dank ook voor de beantwoording aan de minister.

[1:21:34] Klopt inderdaad dat er, die signalen ken ik ook, vanuit meerdere gemeenten wordt gezegd van kijk uit, wij hebben ook wijken

[1:21:42] met sociaal-economische problematiek, waar wij toch graag de aandacht op willen vestigen voordat dat uit de hand loopt en potentieel een probleembuik wordt.

[1:21:53] We hebben recent, na gisteren natuurlijk, heeft de Kamer ook de motie aangenomen omtremt de New Towns.

[1:21:58] Dat werd zojuist ook even door een collega benoemd.

[1:22:01] En ik denk goed ook om misschien in die strategie die er weliswaar richting de notenruimte moet komen,

[1:22:06] om ook dit soort aspecten mee te nemen en hoe daar toch voor deze groep aan steden, gemeenten meegenomen kunnen worden in een eventuele andere aanpak.

[1:22:19] De interruptie doen we hetzelfde systeem als net.

[1:22:21] Dit was een lange interruptie, dus let u goed op.

[1:22:24] Maar als u ze kort houdt, kunt u onbeperkt vragen stellen aan de minister.

[1:22:27] De minister.

[1:22:28] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:22:30] Ja, ik ben het ook helemaal met u eens dat je wil eigenlijk voorkomen, is beter dan genezen geld hier ook.

[1:22:36] Dus we moeten het zeker in een bredere aanpak meenemen.

[1:22:39] Daarom zeg ik ook, we gaan ook vanuit onszelf kijken, wat kunnen we daarin doen?

[1:22:42] En ik zal het zeker ook ter inspiratie meenemen naar de noot aan ruimte om te kijken of we ergens iets kunnen borgen waarin we voorkomen beter dan genezen.

[1:22:52] Dan de vraag van mevrouw Wiersma over de best practices.

[1:22:56] Hartstikke belangrijk, altijd, op elk onderwerp eigenlijk.

[1:22:59] En daar moeten we ook onderzoek naar doen en zichtbaar maken en delen.

[1:23:03] Dat doen we ook.

[1:23:04] We doen dat door kwalitatieve en kwantitatieve monitor.

[1:23:07] samen met wijkwijzers, de alliantiepartners, bewoners en de departementen.

[1:23:13] En ook kost het tijd om het goed te onderzoeken.

[1:23:16] Ik denk dat het rapport ook laat zien dat het lichtpuntjes zijn waar we naar kijken.

[1:23:24] En dat is dan op basis van het programma dat dan bijna vier jaar, ruim drieënhalf jaar loopt.

[1:23:29] Dus wat mij betreft blijven we met elkaar in gesprek, proberen we die goede voorbeelden echt ook naar andere gemeentes en naar andere provincies door te extrapoleren en maken we gebruik van wat goed gaat, zodat die lichtpuntjes bij elkaar misschien wel een grote lamp gaan vormen.

[1:23:47] Dan de vraag van mevrouw Wiesma.

[1:23:51] Ja, want ik had hem net even laten gaan, maar ik heb daar toch nog een vervolgvraag op.

[1:23:56] Want fijn om te horen dat de minister dit ook voortvarend op wil pakken, om de lessen die geleerd worden, om dat te extrapoleren.

[1:24:04] Maar wat mijn vraag is, hoe gaat zij dat doen?

[1:24:06] Want gaat ze daar een bestaande structuur voor benutten of ziet ze ook kansen

[1:24:11] Ik hoor wat de minister zegt over niet direct financiering, maar mocht dat in de toekomst linksom-rechtsom wel nodig blijken te zijn, ziet zij dan ook kans om dit op een programmatische wijze soortgelijk in te zetten, zonder dat daar direct een financiële claim onder zit.

[1:24:30] Dus mijn vraag is, hoe gaat ze dat oppakken en op wat voor termijn?

[1:24:35] Wat kunnen we ons daarbij voorstellen?

[1:24:39] JOURNALISTE 1 Ja, dank u wel.

[1:24:41] Heel terecht.

[1:24:42] Wij hebben net eigenlijk de afgelopen dagen gezegd, wij willen hierop intensiveren, omdat we zien dat de vraag ook intensiveert.

[1:24:49] En dan heb ik het over het samenbrengen van de kennis, dus eigenlijk de niet-gefinancierde maatregelen die we hierop van toepassing zouden kunnen laten zijn.

[1:24:58] Dus op uw vraag wat ik er zelf op ga doen, is ik begin altijd graag eerst bij mezelf.

[1:25:02] Dus wij gaan binnen het departement gaan we kijken hoe we dit kunnen omarmen, want de roep is er, dus we moeten...

[1:25:08] Daar moeten we niet doof voor zijn, maar ik wil wel kijken of het past in dingen die we al doen of in bestaande structuren kunnen borgen, om te voorkomen dat we hier iets nieuws optuigen, waardoor de verwachting wordt gewekt dat er wel financiën zijn die er gewoon niet zijn.

[1:25:25] Dus ik wil naar een light-structuur, het liefst binnen een bestaande structuur, waarin we hier over spreken.

[1:25:31] En dat kunnen we, denk ik, het beste doen samen met de VNG en de M50.

[1:25:40] Mevrouw Molman.

[1:25:42] Toch een korte vraag, want begrijp ik nu dat er gewoon ook geen extra geld gaat komen?

[1:25:49] Wat ik probeerde te zeggen was dat dat extra geld is er niet voor buiten de NPLV.

[1:25:54] Er is extra geld in het coalitieakkoord voor de NPLV, dat is 135 miljoen per jaar.

[1:25:59] Dat is dus al iets meer dan het was.

[1:26:02] Dus volgens mij is dat ook heel positief, is dat ook goed voor deze gebieden.

[1:26:06] Maar er is geen budget voor buiten deze gebieden.

[1:26:12] Ja, ga ik door met de vraag van mevrouw Wiersma over buiten de twintig.

[1:26:18] Nou, ik denk dat ik daar al een heleboel over heb gezegd.

[1:26:22] We gaan dus echt kijken hoe we dat samen kunnen doen met een aanpak, het liefst binnen het bestaande structuren, om te kijken hoe we kennis kunnen delen.

[1:26:32] Mevrouw Wiersma.

[1:26:33] Ja, dan zou ik de minister willen vragen of zij het met ons kan delen als zij een bestaande structuur gevonden heeft en hoe ze daar dan uiting aan gaat geven.

[1:26:42] Dat zouden we dan als Kamer ook graag willen horen.

[1:26:47] Ja, voorzitter, dat is geen enkel probleem.

[1:26:50] Als ik eruit ben, zal ik zorgen dat er een brief komt.

[1:26:53] Een vraag van mevrouw Wiersma over de financiering.

[1:26:57] Als ik even kijk wat er nu is, dan hebben we binnen het fysieke domein tot 2030 600 miljoen.

[1:27:06] Voor het sociale domein, dus de spukkansrijke wijk, daar zit nog 400 miljoen.

[1:27:11] En voor veiligheid is 208 miljoen in de preventie met gezag.

[1:27:14] Ik blijf met hen in gesprek, vanochtend nog, over hoe we de middelen met voorrang willen inzetten voor de NPLV-gebieden.

[1:27:23] Bij de ontwerpbegroting van 2027 kom ik daar dan nader op terug.

[1:27:28] Zo ook voor het coalitieakkoord, die 135 miljoen waar ik het net op had, daar kom ik dan uiteraard ook op terug.

[1:27:35] Dan de vraag van mevrouw Wiersma over het verbeteren van de leefbaarheid.

[1:27:42] Een gecombineerde aanpak op onderwijs, op veiligheid, werk en de fysieke omgeving.

[1:27:48] En ik deel uw beeld dat de vaak verouderde particuliere voorraad een uitdaging vormt en die willen we graag bezien in het licht

[1:27:55] van de isolatieopgave in deze gebieden, om te kijken of we dat op een bepaalde manier kunnen combineren.

[1:28:02] En rond de zomer wil ik uw Kamer en dus ook u hier nader over informeren.

[1:28:08] Dan mevrouw Steen.

[1:28:09] Wordt er structureel gestuurd op een mix van inkomensvoorzieningen en werkgelegenheid?

[1:28:14] Dat is hartstikke nodig, dus ik ben het ook echt met u eens.

[1:28:16] Het heeft geen zin om alleen maar huizen te bouwen als je niet de rest inregelt, zodat er gemeenschappen ontstaan.

[1:28:22] waar mensen ook naar elkaar kunnen omkijken en ook voor elkaar kunnen zorgen als zich dat voordoet.

[1:28:29] Dus daar moeten we naar kijken.

[1:28:31] We moeten naar die samenhang inzetten van de interventies, want dat is ook de kern van het hele programma, dat we het allemaal samen doen.

[1:28:39] Dan mevrouw Steen.

[1:28:40] Mevrouw Steen heeft een vraag.

[1:28:46] Ja, ik loop ze allemaal af, hoop ik.

[1:28:50] Mevrouw Steen over de spuk Kansrijkewijk.

[1:28:53] U vraagt hoe wordt voorkomen dat de interventies versnipperd blijven in plaats van samenhangend en integraal.

[1:28:59] Ik ben het met u eens, dat samenhangend en integraal, dat zou juist het succes van dit programma moeten gaan zijn, dat we niet alles alleen doen, maar dat we zorgen dat 1 en 1 nog steeds 3 is.

[1:29:10] Dus moeten we zorgen dat die geldstromen,

[1:29:12] dat we daar goede regie op voeren, dat we die zoveel mogelijk bij elkaar weten te houden.

[1:29:18] Maar het is ook zo dat die geldstromen eigen voorwaarden kennen en daar hebben we ook rekening mee te houden in de uitvoering.

[1:29:26] Het doel van de verdeling van de middelen over de gebieden is het verlagen van de administratieve last en het vergroten van de uitvoeringskracht en de integraliteit.

[1:29:35] Dus we proberen versnippering tegen te gaan en zoveel mogelijk te bundelen wat er te bundelen is.

[1:29:42] Mevrouw Steen, u wel.

[1:29:44] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:29:46] Ja, dus ik hoor nu aan de ene kant de minister zeggen, ja, we hebben te doen met alle randvoorwaarden die rondom al die spuksgelden zijn.

[1:29:52] En tegelijkertijd hoor ik u zeggen, en we gaan nu wel kijken naar hoe we die administratieve last kunnen vlichten.

[1:29:58] En is de minister dan ook bereid om te kijken hoe al die ingewikkelde randvoorwaarden rondom die spuks nou gewoon gedownsized kunnen worden, zodat ze gewoon makkelijker uitvoerbaar zijn?

[1:30:07] Want volgens mij hoeft dat zo ingewikkeld niet te zijn.

[1:30:09] Dus ik hoor de minister eigenlijk twee dingen zeggen.

[1:30:13] Ja, we hebben de randvoorwaarden en ik wil er iets aan doen, maar wil de minister dan ook wel iets aan die ingewikkelde randvoorwaarden doen?

[1:30:20] Ik wil altijd heel graag iets aan ingewikkelde randvoorwaarden doen, welk dossier dan ook.

[1:30:26] We gebruiken daar...

[1:30:28] Er zijn een aantal dingen.

[1:30:29] Eén, vanuit het departement is er ook een oproep gedaan om die spux af te bouwen.

[1:30:34] Tegelijkertijd is de spux, of als daar een ander instrument voor terugkomt,

[1:30:39] Wat het voordeel van een spuk is, is dat je doet iets heel gericht, waar je ook dan snel geld op kan inzetten, maar het heeft ook een tijdelijk karakter.

[1:30:49] Dus als je snel iets wil doen, dan is zo'n spuk best een instrument wat je kan inzetten als je niet zeker weet of iets heel lang gaat duren of dat je heel lang geld daarvoor, over een coalitieperiode heen, dat geld ook beschikbaar hebt.

[1:31:04] Het nadeel daarvan is dat het kort is en dat natuurlijk altijd de vragen gesteld kunnen worden.

[1:31:09] Hoe duurzaam is zo'n programma nou?

[1:31:12] Vooropgesteld is dat deze NPLV-gebieden zouden ergens hun status van NPLV moeten verliezen.

[1:31:19] Als het goed is, leidt deze aanpak dat deze wijken zonder deze status verder kunnen, omdat het gelukt is, dat de uitkomst van deze aanpak is, is dat het niet meer nodig is.

[1:31:30] Dat zei u volgens mij zelf ook in uw openingszin bij uw introtext.

[1:31:35] Het was jammer dat het nodig is, maar wat goed dat dit er is.

[1:31:39] Dus zo kijk ik hiernaar.

[1:31:40] Ik zal altijd mijn best doen om te vereenvoudigen en tegelijkertijd... Soms moet je roeien met de riemen die je hebt.

[1:31:46] Als dat leidt tot succes in een NPOBV-gebied, zal ik dat altijd dan de voorrang geven.

[1:31:52] Er is vorige week een motie aangenomen van het CDA die het kabinet oproept om ervoor te zorgen dat ontmoetingen bewegen in de openbare ruimte.

[1:32:05] Dat we dat als rendabel gaan zien en dat we daarvoor moeten zorgen dat gemeenten en ook

[1:32:09] private bouwers meer ruimte krijgen om samen te werken, om dit soort maatschappelijke baten in te rekenen.

[1:32:15] Op het moment dat we wijken ontwikkelen nu worden en heel veel van die NPLV-gebieden ook weer woningen toegevoegd, is de minister nou ook bereid om te kijken naar waar we gaan herstructureren.

[1:32:26] Eigenlijk in de teneur van die motie ook dat daar te doen.

[1:32:29] Dus om ervoor te zorgen dat we nu al meteen beginnen met zorgen dat die dat bewegen in de openbare ruimte, dat die ontmoetingsruimte is, dat die er ook echt daadwerkelijk kunnen komen.

[1:32:39] De minister en deze motie betrekken ook bij het verderbrengen van het NPLV.

[1:32:46] Ja, dat wil ik.

[1:32:47] Ik zal deze motie hierbij een plek geven.

[1:32:52] Ga je door over het rapport, het REBL-rapport.

[1:32:59] Dat was wel van mevrouw Moorman.

[1:33:03] De lange adem die nodig is, daarin noemde u ook dit rapport.

[1:33:07] Ik heb nog geen standpunt over het rapport.

[1:33:11] Ik ben me nog aan het beraden op een inhoudelijke reactie en die volgt dan natuurlijk ook

[1:33:15] Ik kijk daarbij ook naar de twee prioriteiten uit het coalitieakkoord, de aanpak van energiearmoede in de NPLV-gebieden en de verduurzaming.

[1:33:26] Ik kan alleen nog niet vooruitlopen op financiële besluitvorming hierover, maar met de ontwerpbegroting van 2027 verwacht ik uw Kamer hierover ook te kunnen informeren.

[1:33:39] Mevrouw Moorman.

[1:33:41] Mijn moeder heet trouwens Mooyman om het nog even ingewikkeld te maken.

[1:33:45] Dat willen we niet weten.

[1:33:47] Moorman, Mooyman.

[1:33:50] Maar dat was buiten de orde.

[1:33:52] Dit is niet onderdeel van mijn interruptie.

[1:33:56] Wat wel onderdeel is van mijn interruptie is dat mijn vader opgroeide in Moerwijk.

[1:34:00] Ik zat best nog wel een keertje net als vroeger in Moerwijk.

[1:34:03] En daar was ik laatst op de Koeverdenstraat en daar waren de huizen geïsoleerd.

[1:34:06] En dat scheelde enorm in de rekening.

[1:34:09] Daar had ik een vraag over gesteld.

[1:34:10] Kan de minister daar nog wat over zeggen?

[1:34:15] Ja, dat was volgens mij niet in relatie met het Rebol-rapport.

[1:34:21] Nee, maar ik dacht dat u aan het einde was gekomen van de beantwoording van mijn vragen.

[1:34:25] Nee, het zijn er zoveel.

[1:34:26] We zijn nog wel even bezig.

[1:34:29] Maar ik zal zorgen dat ik deze niet vergeet.

[1:34:35] Ga ik wel eerst nog even door met uw andere vraag over...

[1:34:40] De spuk over de SNO-school en omgeving die vanaf 2028 direct naar scholen gaat en dat u zegt dat lijkt me onverstandig.

[1:34:48] Ik ben daarover in gesprek geweest de afgelopen periode en wat het goede nieuws is van het overdragen naar de bekostigingsregeling van scholen

[1:34:58] is dat het daarmee weggaat uit het incidentele karakter, wat ik net uitlegde over de spuk.

[1:35:04] De spuk is eigenlijk iets wat je voor een bepaalde periode doet met een gelimiteerd budget.

[1:35:10] En door het te borgen, borgen ze het eigenlijk op een manier die breder de samenleving en de scholen raakt dan alleen maar de NPLV.

[1:35:20] Heeft het potentieel een negatieve consequentie voor de NPLV-gebieden?

[1:35:25] Ja, dat onderken ik niet dat dat zo is.

[1:35:27] Dus daar heb ik met mijn collega, bewindspersoon, ook over gesproken.

[1:35:35] En wat we hierover hebben afgesproken, is dat we met elkaar in gesprek gaan, en dan is we, de gemeente, de scholen en wij vanuit het Rijk, om te kijken wat kunnen we wel doen.

[1:35:47] Het niet tegenhouden, het niet terugbrengen naar het spuk, want dit besluit is genomen,

[1:35:51] Maar hoe kunnen we zorgen dat op basis van dat genomen besluit wij er toch voor zorgen dat het werkbaar en uitvoerbaar blijft voor de scholen?

[1:36:02] Dan mevrouw Molman.

[1:36:04] Ja, behoren kan natuurlijk ook op een andere manier.

[1:36:06] Je kan er gewoon structureel geld voor maken.

[1:36:08] Dus ik vind dat niet helemaal overtuigend.

[1:36:10] En ik ben wel blij dat de minister erkent dat het gewoon heel erg nodig is in deze NPLV-gebieden.

[1:36:15] Dus zou er dan niet een uitzondering gemaakt kunnen worden voor de NPLV-gebieden?

[1:36:20] Wij dachten, denk ik, dan hetzelfde, want die poging heb ik zelf ook gedaan, om te kijken van, goh, is er toch niet nog iets mogelijk met een uitzondering?

[1:36:28] Maar daarvoor is het voor duo een ingewikkelde uitvoeringsopgave om dat op die manier te organiseren.

[1:36:37] Dus wat ik u kan toezeggen, is het gesprek blijven voeren met de gemeente en de scholen om ervoor te zorgen dat er niet iets wat goed is, dat dat zomaar wegloopt.

[1:36:45] Tegelijkertijd, het geld zit in een...

[1:36:48] in een structurele reeks hiermee.

[1:36:52] Dus dat moet uiteindelijk ook iets goeds doen voor dit domein.

[1:36:57] GESPREKSLEIDER DE JONGEREN VOORZIJNIGEN Mevrouw Moorman.

[1:36:59] De waardering dat de minister hier aandacht voor heeft, maar de uitvoeringsproblemen komen natuurlijk nu in de gebieden zelf, want daar moet je het geld bij elkaar leggen.

[1:37:05] Blijkt ook uit dat rapport in Rotterdam-Zuid.

[1:37:08] Dus ik hoop toch echt dat we nog een tandje dieper kunnen gaan en hier nog een keer naar kunnen kijken.

[1:37:14] Ik kan u toezeggen dat ik in gesprek zal blijven.

[1:37:18] Dan ga ik naar de vraag van mevrouw Moorman over het rapporteren per gebied.

[1:37:24] We hebben afgesproken dat het landelijk programma aan de Kamer rapporteert over totale gemiddelden en het is aan de gebieden zelf om te rapporteren over hun lokale voortgang.

[1:37:34] Voor alle indicatoren in de monitoringskader is de data per focusgebied ontsloten aan de gebieden.

[1:37:39] Er is daarbij meer kennis nodig om deze cijfers juist te kunnen duiden.

[1:37:43] Dit vraagt om goed begrip van de lokale context.

[1:37:53] Mevrouw Moma.

[1:37:54] Ja, voorzitter.

[1:37:55] Wat zegt de minister nou precies?

[1:37:56] Ik snap dat het elk gebied is weer anders, maar we hebben tegelijkertijd een monitor om het elkaar te kunnen vergelijken.

[1:38:02] Dus kan dat niet gewoon per gebied worden opgeschreven?

[1:38:06] Nou, we hebben afgesproken bij het ontwerpen dat we dat op deze manier zouden doen en dat we dus aan de gemeente laten om het lokaal... of de gebieden laten om het lokaal te doen en dat wij naar dat overkoepelende landelijke beeld kijken.

[1:38:21] Dat is wat we hebben afgesproken.

[1:38:23] Dus als u een andere informatiebehoefte heeft, wat kan, en als die dan breder gedeeld wordt, ja, dan moet ik daar natuurlijk naar gaan kijken hoe we dat kunnen oplossen.

[1:38:32] Dus het is geen onwelwillendheid.

[1:38:33] Ik vertel u alleen hoe het initieel is ingericht.

[1:38:36] en hoe we daarop acteren.

[1:38:40] Dat begrijp ik natuurlijk heel goed, maar ik heb inderdaad een andere informatiebehoefte en ik denk veel van mijn collega's ook.

[1:38:46] Het wordt al in de gemeentes gedeeld, tenminste de gemeentes die ik ken wordt het gewoon gedeeld, dus het is een kwestie van het ook hier op tafel brengen zodat we het met elkaar kunnen vergelijken.

[1:38:56] Wat ik kan doen, is in gesprek gaan met de gebieden op welke manier we dit zouden kunnen doen.

[1:39:04] Ik hoop wel op uw begrip dat we dan proberen te kijken of we dit op een hele laagdrempelige, laag administratief lastige manier kunnen doen, zodat het niet heel veel weer meer werk en tot een fancy dashboard moet gaan leiden, maar dat we echt kijken of we dit dan op een hele eenvoudige manier vorm kunnen geven.

[1:39:23] Ja, voorzitter, mevrouw Moorman en ik hadden net, denk ik, een leuk debatje, maar over één ding waren we het volgens mij best wel eens en dat is dat gemeenten die het relatief gezien goed doen, dat we daar echt naar zouden moeten kijken.

[1:39:34] En ik heb ook concreet een toezegging aan de minister gevraagd of zij die gemeenten die met hun beleid blijkbaar meer impact maken dan anderen, of ze die gemeenten als uitgangspunt wil gebruiken.

[1:39:44] En daar kan volgens mij de vraag van mevrouw Moorman daaraan gekoppeld worden op een laagdrempelige manier.

[1:39:48] Daar ben ik eens met de minister om te kijken.

[1:39:50] Ja, welke welke interventies doen zij dan?

[1:39:53] Dat kan ik toezeggen, dat we dat zo zullen doen.

[1:40:01] Oké, dan ga ik verder met de vraag van mevrouw Moorman.

[1:40:04] Die hebben we net gehad, sorry.

[1:40:05] Geen vraag meer van mevrouw Moorman.

[1:40:09] De heer Van Asten.

[1:40:10] Het gevaar is dat we nu een debat met elkaar moeten voeren via de minister.

[1:40:14] over hoe zo'n rapportage ernaar uit moet zien.

[1:40:17] Ik ben gewend als wethouder Den Haag de stukken van Zuidwesten altijd op de college tafel te hebben gehad en daar duidelijk inzicht te hebben.

[1:40:24] En dat heeft mevrouw Morrel natuurlijk ook over de gebieden die in Amsterdam lagen.

[1:40:29] Dat allemaal samenvoegen en dat dan op een simpele wijze, zoals de minister aangeeft,

[1:40:34] lijkt mij nogal tot een enorme versimpeling te lijken die ook regionale invloeden niet mee kan nemen.

[1:40:42] Waardoor we hier vervolgens een debat hebben en gaan zeggen van ja Heerlijk doet het slechter dan Amsterdam of Zaandam doet het beter dan Arnhem.

[1:40:50] Maar wat zegt dat ons nu?

[1:40:51] Dus lijkt het

[1:40:54] tot de vraag komen aan de minister, in ieder geval de oproep, dat op het moment dat hier aan gewerkt wordt, wel met een systeem komt van of de regionale verschillen spelen daadwerkelijk de rol erin in de manier waarop je iets met elkaar vergelijkt, of er komt een brief van de minister die zegt, nou ja, ik wil ze graag allemaal met een hyperlink naar u doorsturen, maar samenvoegen, dat zorgt er niet voor dat er een helderder beeld ontstaat waar wij als Kamer ook echt iets aan kunnen hebben.

[1:41:24] Ja, heldere vraag, voorzitter.

[1:41:27] Wat ik volgens mij net heb gezegd, is dat ik in gesprek ga om te kijken of er iets mogelijk is.

[1:41:34] En met zo min mogelijk extra lasten.

[1:41:37] Als ik vervolgens dan zelf naar iets zit te kijken waarvan ik denk, ja, dit slaat echt helemaal nergens op, dan kom ik ook bij u terug.

[1:41:42] En dan zou het een hyperlink kunnen zijn vanuit de gemeente.

[1:41:46] Maar laat me een poging doen om te kijken of ik er iets van kan maken wat voldoet aan uw informatiebehoefte.

[1:41:51] En als me dat niet lukt, dan kom ik bij u terug en dan zeg ik het is niet gelukt.

[1:41:54] En dan is het aan u om daar dan weer uw werk op te verrichten.

[1:41:59] Zitten we nog steeds in het blokje overig?

[1:42:03] Dan ga ik naar de vraag van de heer Grinwis over of de financiering genoeg is.

[1:42:08] Ik ben heel blij dat in het coalitieakkoord staat 135 miljoen jaarlijks voor het programma.

[1:42:14] Dat is meer dan wat er nu in zit.

[1:42:17] Is het genoeg?

[1:42:19] Ik denk dat dat een vraag is die waarschijnlijk met nee beantwoord moet worden.

[1:42:24] Maar is het heel veel?

[1:42:26] En kunnen we echt hier impact meemaken?

[1:42:28] Ja.

[1:42:29] We hebben een lichtpuntje en vanuit dat lichtpuntje gaan we verder.

[1:42:33] Dan over de gebiedsbudgetten.

[1:42:35] Daar vroeg de heer Grinwis naar de versnippering over de diverse departementen.

[1:42:40] Dat klopt, dat zie ik ook.

[1:42:42] Dat was ook onderdeel van mijn eigen inwerken op dit dossier.

[1:42:46] En tegelijkertijd ben ik heel erg blij dat de verschillende departementen ook zien dat dit programma zo'n succesvol programma is en dat ze kijken naar hoe kunnen ze ervoor zorgen dat ze hun financiële stromen ook op NPLV blijven richten.

[1:43:05] Wat ik eerder al zei, er zitten eigen voorwaarden aan die stromen, maar misschien noemt u mij een opportunist, maar het feit dat ze allemaal blijven bijdragen of dat ze het structureel via andere stromen borgen,

[1:43:16] Dat leidt er in ieder geval toe dat het programma niet in gevaar komt en dat lijkt mij het allerbelangrijkste.

[1:43:22] Dan de vraag van Piet Grimis.

[1:43:26] Ja, voorzitter, dat laatste is natuurlijk fijn dat het beschikbaar blijft en ook de betrokkenheid van vier, vijf ministeries bij dit holistische probleem, wat je niet verkoken moet aanpakken, maar ook tegelijkertijd, we doen dit voor de mensen in de wijken.

[1:43:43] En als het voor de programma's in de wijken zelf daarmee wel onafzichtelijker wordt... ...om te zorgen dat alles daadwerkelijk binnenkomt... ...en dat ze, ik weet niet hoeveel, bureaucratie en tijd kwijt zijn aan deze bureaucratie... ...is daar toch niet iets aan te doen?

[1:43:58] Hoe kan de minister het op gebiedsniveau zo prettig mogelijk georganiseerd krijgen?

[1:44:04] En dat het aan de achterkant dan, ja, verkokerd over diverse ministeries zit... ...en dat de IRF dat ook graag zo wil...

[1:44:11] Prima, maar kan het dan voor de wijken in kwestie niet eenvoudiger worden geregeld?

[1:44:17] Ja, voorzitter, wat ik hier op de heer Grimmis kan toezeggen, is dat ik best wil kijken naar het bundelen van de geldstromen helemaal op het einde, daar waar het gebied binnenkomt.

[1:44:26] Dus ik ga daar naar kijken en dan kom ik bij u terug.

[1:44:30] En dan willen we weten wanneer.

[1:44:32] Ik begin nu te leren kennen.

[1:44:38] Dat doe ik voor de zomer.

[1:44:41] Dan de vraag van de heer Klemink over hoe zijn de 20 gebieden geselecteerd.

[1:44:47] Die zijn getoetst aan de hand van de leefbarometer en dan op de score zeer onvoldoende.

[1:44:54] Er is rekening gehouden met de geografische spreidingen over Nederland.

[1:44:57] Er is rekening gehouden met de inzichten die eerder waren opgedaan binnen de regio-deals.

[1:45:03] Dan een vraag van mevrouw Steen over welke concrete lessen we nu al toepassen in nieuw beleid en gebiedsontwikkeling.

[1:45:12] Dat gaat over langjarige inzet, samenwerking en continuïteit.

[1:45:16] Dat zijn, denk ik, de belangrijkste succesfactoren voor onze NPLV-aanpak.

[1:45:21] En dat er verbinding is tussen de verschillende beleidsdomeinen.

[1:45:25] Het succes van die koppelkansen gebruiken we nu ook in de ontwikkeling van de totaalaanpak voor de nationaal grootschalige woningbouwgebieden.

[1:45:32] rond wonen, werken, bereikbaarheid, groen en voorzieningen.

[1:45:35] En dat is volgens mij ook waar we in het programma Nota Ruimte over hebben gesproken, is dat dat moet leiden tot een integrale aanpak, want alleen maar huizen bouwen waar geen groen is, waar geen voorzieningen zijn, waar geen wegen zijn, dan heb je nog steeds geen gemeenschap gebouwd en volgens mij waren we daar nou zo nadrukkelijk naar op zoek.

[1:45:55] Dus één van de lessen uit de NPLV

[1:45:58] de brede spuk om gemeenten te helpen met integrale financiering.

[1:46:03] En verder gaan wij kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat dit ook nadrukkelijk aandacht krijgt in de NPOV-gebieden, daar waar huizen worden gerenoveerd of nieuwbouw plaatsvindt, dat dat onmiddellijk ook plaatsvindt met in gedachte de eerdere opmerking van mevrouw Steen ook al in eerdere debatten over groen en recreatie en ontmoetingsruimte.

[1:46:26] Ik wil hem toch even scherp maken, want deze is voor mijn fractie toch best wel belangrijk.

[1:46:33] De integrale aanpak van dit NPLV gaat bijvoorbeeld ook over het sociaal domein.

[1:46:39] We hebben het net gehad over het onderwijs.

[1:46:41] Er zit ook een deel op armoedebestrijding.

[1:46:44] En we hebben het hier nu in de commissie-VRO erover, maar die spuks zijn wel belegd onder de verantwoordelijkheid van andere departementen.

[1:46:55] Dus is het dan ook zo dat op het moment dat daar dus dingen niet parallel lopen, of juist misschien wel te verkokerd lopen, dat wij hier dan ook weer met elkaar komen te spreken over...

[1:47:05] daar waar die financieringstromen uit elkaar blijven lopen.

[1:47:08] Want ik zoek nog wel naar een plek waarin we dat kunnen adresseren.

[1:47:11] Want ik denk dat die lessen die we ook hebben geleerd, is dat verkokering uiteindelijk leidt tot overal misschien wel net niks.

[1:47:18] Of misschien wel twee keer diezelfde euro op hetzelfde punt.

[1:47:21] Dus gaan we hier dan ook met elkaar spreken over de effectiviteit van die spuks die onder andere departementen vallen?

[1:47:29] Ja, goede vraag.

[1:47:31] En die vraag had ik mezelf deze week ook afgesteld toen ik dacht, ben ik coördinerend op dit allemaal?

[1:47:37] Dan is het antwoord ja.

[1:47:38] Ik zag mevrouw Wiersma ook al ernstig ja knikken.

[1:47:41] Ja, dat ben ik.

[1:47:41] Dus ja, daar spreken we hier over.

[1:47:44] Dus ik heb goed geluisterd naar wat u heeft gezegd en ik zal nog nadrukkelijker met mijn collega bewindspersonen hen op het hart drukken dat ze mij het leven hier niet al te moeilijk maken.

[1:47:57] Met steun van de Kamer zal ik daarbij noteren.

[1:48:01] Nog een vraag van mevrouw Moorman over de adviezen van de commissie Rijn of die mee zijn genomen in de ramingen van het rapport van Rebel.

[1:48:12] Dat is niet zo.

[1:48:13] Er is ook nog geen financiële dekking voor de adviezen van de commissie van Rijn.

[1:48:18] Maar zoals ik eerder al zei, we beraden ons op een inhoudelijke kabinetsreactie.

[1:48:23] en ik kan daardoor dus ook nog niet vooruit lopen op de financiën.

[1:48:28] Dan meneer Klemink over buiten de twintig.

[1:48:31] Nou, dat is eigenlijk een beetje een herhaling van wat ik eerder al zei over het budgetsysteem, delen van werkende aanpakken en wat ik u eerder al heb toegezegd, dat geldt eigenlijk ook als antwoord op deze vraag.

[1:48:45] Dit is nog een keer buiten de twintig.

[1:48:47] Dan had de heer Klemink een vraag over migratie.

[1:48:50] Daarvan is de staatscommissie demografie die adviseert om in te zetten op een gematigde groei.

[1:49:00] Het vorige kabinet omarmde dit advies.

[1:49:02] Daar gaat dit kabinet mee verder.

[1:49:04] We willen griep krijgen op alle vormen van migratie.

[1:49:08] En natuurlijk sturen we op gemengde wijken.

[1:49:14] Dan de vraag van de heer Klemink over hoe zijn de 20 gebieden geselecteerd?

[1:49:19] Die zijn getoetst aan de leefbarometer en dan de gebieden die daar een zeer onvoldoende op scoorden.

[1:49:26] Dit was het eerste mapje, voorzitter.

[1:49:29] Dank u wel.

[1:49:30] Er is nog een vraag van de heer Nobel.

[1:49:32] Ja, de vraag met betrekking tot het middenhuursegment en het toevoegen van betaalbare koopwoningen.

[1:49:38] Of die in het andere mapje zit of dat ik nu mijn vinger op moet blijven steken?

[1:49:43] Nee, die zit in het mapje fysiek waar ik nu mee ga beginnen.

[1:49:46] Voorzitter, dan begin ik met het mapje Fysiek en dan begin ik met de vraag van de heer Nopal.

[1:49:54] Alsof het zo bedoeld was.

[1:49:56] Ik ben het helemaal met u eens dat middenhuur een belangrijk onderdeel vormt van de NPLV-gebieden.

[1:50:02] En de insteek van de Wootop-afspraak is het creëren van een gevarieerd woonaanbod in deze NPLV-gebieden.

[1:50:09] Ook om ervoor te zorgen dat bewoners in zo'n wijk willen blijven wonen en ook kunnen blijven wonen omdat er aanbod is

[1:50:15] om de volgende stappen in hun leven te zetten.

[1:50:18] En of dat nou een stap is naar meer ruimte of een stap is naar minder ruimte, dat is dan minder aan de orde.

[1:50:24] Betaalbare woningen, waaronder minder huur, borgen we onder andere met de inzet van de realisatiestimulans.

[1:50:33] Dan vraag van de heer Nobel of ik kan aangeven hoe ik kijk naar de gedachte om prijssegmenten binnen betaalbare koop als indicator mee te nemen.

[1:50:42] In de komende periode breng ik de voortgang van de woontopafspraken in kaart en daarbij kijk ik ook naar de gerealiseerde middenhuur en de gerealiseerde betaalbare koop in de NPLV-gebieden.

[1:50:53] Monitoring op prijssegmenten binnen betaalbare koop brengen we niet verder in beeld dan reguliere monitoring op woningbouw in heel Nederland.

[1:51:01] Dus we doen wel specifiek op de MPLV-gebieden op betaalbare huur of de gerealiseerde miedenhuur en de gerealiseerde betaalbare koop, maar dat doen we dus niet voor de betaalbare koop.

[1:51:15] Dat doen we... Ja, precies.

[1:51:19] Dank u wel.

[1:51:21] Vraag van de heer Nobel of ik kan reflecteren op de 7000 euro per woning of die wel terechtkomt bij betaalbare koop en middenhuur.

[1:51:29] We streven naar een goede balans tussen sociaal middenhuur en betaalbare koop.

[1:51:34] Vanaf 2025 krijgt de bouw van elke betaalbare woning in heel Nederland een bijdrage van 7000 euro per woning uit de realisatiestimulans.

[1:51:42] Dit gaat om alle betaalbare woningen, dus sociale huur, betaalbare koop en middenhuur, en dus ook in de NPLV-gebieden.

[1:51:49] En hiervoor is tot 2030 zo'n 1,5 miljard beschikbaar.

[1:51:54] Dan de vraag van de heer Nobel over effectieve maatregelen of we die breder kunnen toepassen.

[1:52:00] En dat gaat met name over de commissie van Rijn, die aangaf dat het beleid gefragmenteerd is.

[1:52:08] En daar ben ik natuurlijk helemaal mee eens.

[1:52:10] Fragmentatie zit soms voortgang in de weg.

[1:52:14] We hebben kennisontwikkeling nodig, kennisdeling is belangrijk en het kost ook tijd om nieuwe aanpakken grondig te onderzoeken.

[1:52:22] Als we veelbelovende aanpakken signaleren, bijvoorbeeld met de spuk kansrijke wijk of preventie met gezag, bekijken we of we deze aanpak ook wat meer systematisch kunnen onderzoeken en daarna ook kunnen extrapoleren.

[1:52:36] Dan de vraag van de heer Nobel over hoe controleert u dat middelen effectief gebruikt worden?

[1:52:41] Dat doen we achteraf, omdat het geld dat de gemeente ontvangt uit de startbouw van betaalbare woningen moet worden uitgegeven ten valveure van de NPLV-opgave.

[1:52:52] En tevens is er sinds begin dit jaar een team fysiek aangesteld binnen het NPLV-team

[1:52:57] die echt gaat kijken of we de afspraken die we hebben gemaakt, of we daar nog wat meer op kunnen begeleiden dan wel sturen als dat nodig is.

[1:53:09] Voorzitter, dank.

[1:53:10] Dat klinkt op zich goed, maar toch zien we dat binnen de NPLV-wijken er nogal wat verschil is in hoeverre er stappen worden gemaakt.

[1:53:19] Dit was ook de reden dat ik er specifiek naar heb gevraagd.

[1:53:23] Ik hoop eigenlijk dat de minister ook met de toezegging die zij eerder heeft gedaan, dat gemeenten, of NPLV-wijken moet ik zeggen, die het relatief goed doen en het beleid wat daarin wordt gebruikt, als uitgangspunt voor andere gemeenten ook kan leiden.

[1:53:35] Maar dat ze dat ook, als ze gaat kijken van, goh,

[1:53:38] waarom doen die gemeenten het nou beter, dat dit daar ook specifiek in wordt betrokken?

[1:53:41] Want uiteindelijk ben ik gewoon bang dat geld aan randzaken wordt uitbesteden, niet aan bijvoorbeeld het vinden van werk of het realiseren van kinderopvang, zodat mensen de stap naar werk kunnen zetten.

[1:53:52] Dus daar zit een beetje mijn zorg.

[1:53:54] Dus ja, als u de eerdere toezegging, als u dat wat u zojuist vertelde, daarin kan betrekken, dan ben ik erg blij.

[1:54:02] Ja, dat kan, denk ik.

[1:54:03] Het gaat natuurlijk wel over de financiën die specifiek uit de stimulatie tumulant komen of uit de woonbouwimpuls.

[1:54:13] Daarvan monitoren we natuurlijk dat het wordt uitgegeven aan waar het voor bedoeld is.

[1:54:20] Ik ken ook geen voorbeelden, maar misschien zijn die er wel.

[1:54:23] En dan hoor ik ze graag maar dat dat geld voor iets anders dan dat zou zijn gebruikt.

[1:54:29] Volgens mij worden de gelden echt wel gebruikt voor de opgaven waar ze voor zijn.

[1:54:33] Maar als uw signaal is dat u daar twijfels over heeft, dan ga ik daar natuurlijk naar kijken.

[1:54:39] De vraag van mevrouw Wiersma over de woningnood.

[1:54:45] Ja, de leefbaarheid, die verbeteren we door gecombineerde aanpak op onderwijs, veiligheid, werk en de fysieke opgave.

[1:54:51] En ik deel uw beeld dat de vaak verouderde particuliere voorraad een enorme uitdaging vormt.

[1:54:56] Ik zou deze kwestie graag bezien in het licht van de aanpak voor de isolatieopgave.

[1:55:01] En rond de zomer wil ik uw Kamer hier graag over informeren.

[1:55:07] Dan vraag van mevrouw Steen.

[1:55:11] Toen u het had over Novax, bedoelde u toen NPLV?

[1:55:18] Ja, want we hebben de NOVEX-gebieden.

[1:55:22] Dus de NPLV heeft zich in eerste instantie alleen gericht op wijken in die NOVEX-gebieden.

[1:55:29] En we hebben... Natuurlijk zijn er nu twintig en net even iets meer, maar in principe zijn het niet NOVEX-locaties.

[1:55:36] En is het nooit zo geweest dat als je buiten NOVEX was, als regio of als stad, dan kwam je sowieso niet in aanmerking om een NPLV-gebied te worden.

[1:55:46] Daarom heb ik mijn vraag op NOVEX gesteld.

[1:55:51] Maar u mag ook NPLV-gebieden lezen, want dat is ook de strekking van mijn vraag.

[1:55:58] Voorzitter, dan vraag ik of ik hier op de tweede termijn even op mag terugkomen op deze vraag.

[1:56:04] Dan ga ik naar een andere vraag van mevrouw Steen over de gemengde wijken.

[1:56:11] U vroeg naar mijn visie op het voorkomen van achterstandswijken.

[1:56:14] Ik ben het helemaal met u eens, dat zei ik eerder al, we moeten zoiets voorkomen.

[1:56:18] En als we dus nadenken over nieuwe steden of nieuwe grootschalige woningbouwlocaties, of zelfs het wijkje erbij of het straatje erbij, dan zou volgens mij een integrale aanpak daarin een rol moeten spelen, waarin het dus ook gaat over het speeltuintje, de sociale voorzieningen, de ontmoetingsplekken, waar we dat doen, om de gemeenschapszin, die we allemaal hoog hebben, dat een plek krijgt.

[1:56:42] Dan de vraag van mevrouw Steen over de woontopafspraken.

[1:56:47] We hebben op dit moment nog geen definitieve voortgangscijfers over de woningbouw uit de 2025 gemaakte afspraken.

[1:56:54] Dat komt doordat de woningbouw wordt versneld met de realisatiestimulans en de verantwoording en uitkering.

[1:56:59] die vindt na startbouw plaats.

[1:57:01] Dus ik verwacht in Q4 een compleet beeld te kunnen geven over wat er in 2025 daarop is gerealiseerd.

[1:57:09] Dan stelde mevrouw Steen ook de vraag over de boontopafspraken of gemeentecorporaties en partners voldoende toegerust zijn.

[1:57:20] De uitvoeringscapaciteit is natuurlijk een uitdaging.

[1:57:24] Op deze hele opgave, bredere opgave overigens,

[1:57:28] Daarom is er binnen de realisatiestimulans een aparte opslag voorzien voor versterking van de capaciteit op de fysieke leegomgeving van de mplv-gebieden, de fysieke opgave.

[1:57:39] Per gebied is in kaart gebracht welke uitvoeringscapaciteit benodigd is en hier zijn per gebied in 2025 ook maatwerkafspraken over gemaakt.

[1:57:48] Dan mevrouw Steen.

[1:57:50] Hoe kijkt de minister naar de borging van deze afspraken op lange termijn?

[1:57:54] Dit is een proces van lange adem.

[1:57:57] Dat is niet anders dan in de NPOV-gebieden.

[1:58:01] We willen langjarig borgen in de gebieden en is er per maart een team fysiek toegevoegd aan het bredere NPOV-team die zich specifiek gaat richten op het voor 2030 realiseren van de woontopafspraken.

[1:58:12] Dus dat is niet helemaal antwoord op die vraag over hoe we het gaan borgen, maar wat we in ieder geval willen gaan doen, is dedicated capaciteit echt zich gaan laten richten.

[1:58:23] Hoe zorgen we nou dat we in 2030 ook daadwerkelijk hebben gerealiseerd?

[1:58:29] Er is een vraag van de heer Nobel.

[1:58:31] De minister refereert aan de woontopafspraken.

[1:58:35] Een van de zaken die daar ook is afgesproken is dat er meer betaalbare woningen worden gerealiseerd, waaronder ook in het middenhuursegment.

[1:58:41] De minister gaf zojuist aan dat ze dat belangrijk vindt.

[1:58:44] Dat doet me deugd.

[1:58:45] Alleen tegelijkertijd, hoe wil de minister dat gaan versterken, het aantal woningen in het middenhuursegment?

[1:58:50] Want dat heb ik nog niet echt beluisterd.

[1:58:56] Als dit alleen gaat over NPLV, of bedoelt u de bredere vraag?

[1:59:02] We hebben het vandaag natuurlijk met name over de NPLV.

[1:59:05] In brede mag u er ook op reageren, maar misschien voor het debat is het makkelijker om het bij de NPLV-wijken dan te houden.

[1:59:11] Daarvoor geldt natuurlijk hetzelfde als wat ik eerder hierover heb gezegd.

[1:59:16] We hebben alle segmenten nodig, überhaupt, en in de NPLV-gebieden

[1:59:20] hebben we nodig dat mensen in wijken willen blijven en kunnen blijven en dat er dus voor alle segmenten iets is.

[1:59:27] Dat is onderdeel van de aanpak, dat is ook onderdeel van de gesprekken die we met de verschillende gebieden moeten voeren om hoe die wijken eruit zouden moeten zien om ervoor te zorgen dat ze hun status van NPLV-gebied hierop verliezen.

[1:59:40] Dus we sturen hier hetzelfde op als op de andere categoriehuizen in diezelfde gebieden.

[1:59:48] Ja, ik vraag dit omdat wat we zien in NPLV-gebieden is dat het percentage sociale huurwoningen echt fors hoger is dan in gebieden die niet de NPLV-status toegekend hebben gekregen.

[1:59:58] Dus op het moment dat je dat wil verbeteren, zul je ook meer middenhuurwoningen bijvoorbeeld toe moeten voegen.

[2:00:04] En ik ben dus gewoon benieuwd, ja, hoe gaat u dat doen?

[2:00:07] Hoe gaat u die versterking in die wijken

[2:00:09] daadwerkelijk toepassen.

[2:00:10] Want als je zegt, aan alle woningen hebben we behoefte, in die wijken is juist geen behoefte aan nog meer sociale huurwoningen, want daar in die sociale huurwoningen zitten ook mensen, zoals de ChristenUnie juist ook zei, die misschien meer van de overheid vragen en daar zitten misschien de minder sterke schouders.

[2:00:25] Dus die wijken hebben juist behoefte aan meer middenhuurwoningen.

[2:00:29] Uw interrupties zijn op nu.

[2:00:33] dan zal ik proberen hem niet verloren te laten gaan en een goed antwoord te geven.

[2:00:40] Kijk, ja, er zijn veel sociale huurwoningen, maar volgens mij is het tenminste zo belangrijk in dat die huizen dan ook een kwaliteit hebben dat mensen daar gezond en plezierig en veilig kunnen leven.

[2:00:54] Dus de problematiek van de sociale huurwoningen moet ook aangepast worden.

[2:00:58] Daarnaast moeten er woningen bij.

[2:01:00] Dat is ook onderdeel van het programma, dat er woningen bij moeten, dat dat ook versneld erbij moet.

[2:01:05] En dus is er ook behoefte aan dat mensen in die wijken blijven.

[2:01:08] U heeft het zelf net ook gezegd.

[2:01:11] We hebben dragers en vragers.

[2:01:14] Dat moet een beetje in balans gebracht worden in deze wijken.

[2:01:17] En dus moet er bij gebouwd worden.

[2:01:19] Maar dat moet niet ten koste gaan van dat je de bestaande voorraad ook naar een niveau moet brengen, dat de mensen daar ook gewoon een goed leven kunnen hebben.

[2:01:28] Dus we zullen sturen op bijbouwen, op zorgen dat wie je daar wil houden, maar die je ook ontwikkelkansen wil geven, dat die gewoon in hun eigen buurt kunnen blijven wonen.

[2:01:38] Omdat ze dat, zo is mijn ervaring tenminste in Heerlenoord en ik weet de NS1,

[2:01:43] Maar die mensen willen daar blijven wonen.

[2:01:45] Die hebben alleen een andere woonbehoefte, waar nu geen ruimte voor is binnen die wijk.

[2:01:50] Mevrouw Molman.

[2:01:52] Ik ben wel blij met dit antwoord, want het problematiseren van sociale huur vind ik problematisch.

[2:01:58] Ik wil maar even zeggen, in Wenen is 70 procent van de woningvoorraad sociaal.

[2:02:03] Ik kan toch niet zeggen dat Wenen een enorme problematische stad is, voorzitter.

[2:02:08] Toch zie ik ook in de rapportage dat af en toe wordt gezegd er is te veel sociale huur.

[2:02:12] Over mengen zijn we het eens.

[2:02:14] Maar moeten we niet steeds ook hier weer in de rapportage net doen alsof sociale huur het probleem aan zich is?

[2:02:21] Voorzitter, ik wil op geen enkele manier...

[2:02:26] Ik merk ook aan mezelf dat het me raakt dat we het over sociale huur bijna hebben alsof dat iets is om je voor te schamen.

[2:02:35] Ik kom er zelf vandaan en ik ben best oké terechtgekomen, denk ik zelf.

[2:02:40] En ook als je ergens anders terechtkomt, is het ook goed.

[2:02:44] Dus als er woorden in onze rapportage staan die de suggestie wekken dat dat zo is, dan hoor ik die straks graag van u en dan zullen wij kijken of wij met taal onbedoeld een beeld schetsen die ik helemaal niet wil schetsen.

[2:02:58] Los daarvan ben ik wel voor gemengde buurten, zodat we vragers en dragers met elkaar in balans kunnen brengen.

[2:03:07] Ik ben heel blij met deze woorden van de minister, want dat brengt het inderdaad in balans.

[2:03:23] Deze grafiek waarbij de WOZ-waarde tegenover elkaar wordt gezet.

[2:03:27] En dat wordt gepresenteerd als een probleem.

[2:03:29] De WOZ-waarde is te laag.

[2:03:32] En dat vind ik lastig.

[2:03:33] Dus dat we net doen omdat het goedkoper is, dat het daarom slechter is.

[2:03:37] Nogmaals, ik ben blij dat de minister zegt, nee, het gaat over of die woningen goed zijn en of je kan doorstromen en dat het gemengd is.

[2:03:44] Maar laten we toch steeds ook wel weer door die bril naar dit soort rapportages kijken.

[2:03:48] Dat is mijn enige vraag.

[2:03:51] Dan moet ik de eerste antwoord opgeven.

[2:03:53] Ik zal altijd door die bril daarnaar kijken.

[2:03:55] Tegelijkertijd moeten we ook kijken, soms hebben we wel meetinstrumenten nodig en soms is dat gewoon de WOZ-waarde, omdat dat een instrument is waar langs je tot bepaalde analyses kan komen.

[2:04:07] Maar wij zullen zorgvuldig zijn dat we geen suggestie wekken dat de één meer waard is dan een ander, want dat is gewoon simpelweg niet zo.

[2:04:15] Mevrouw Wiersma.

[2:04:17] Ja, voorzitter, dank.

[2:04:18] Dit zal wel een wat langere interruptie worden, maar ik krijg nu toch een beetje het gevoel van de taalgids van OCW, want laten we niet net als Greenwashing, hier Social Washing, want er wordt natuurlijk niet bedoeld zeg door het lid Nobel dat sociale huurwoningen een probleem zijn, maar laten we wel met elkaar vaststellen dat in die sociale huurwoningen

[2:04:38] gemiddeld genomen mensen wonen die met grotere uitdagingen in het leven te maken hebben dan in de middenhuur en in koopwoningen.

[2:04:46] En ik kom zelf ook uit zo'n situatie waar eigenlijk alle zeven vinkjes van de multiproblemgezinnen afgestreept kunnen worden.

[2:04:56] Dus ik spreek uit ervaring welke uitdagingen daar zijn.

[2:04:59] En dat is wat het lid Nobel volgens mij bedoelt.

[2:05:02] Volgens mij moeten we niet met woorden dat mooi proberen te omschrijven, maar bestaat dat wel degelijk.

[2:05:07] Ik ben ook blij om te horen dat het lid Moorman ook erkent dat die inmenging van wezenlijk belang is, juist ook om die problemen in de toekomst te lijf te kunnen gaan.

[2:05:17] Dus het is niet zozeer een vraag aan de minister, maar ik hoop wel.

[2:05:20] dat we in ons taalgebruik dat niet willen gaan verstoppen, want er zijn reële uitdagingen die in deze woningvoorraad, zeg maar, speelt, dan moeten we de ogen ook niet versluiten, voorzitter.

[2:05:33] En ik hoop dat de minister dat ook met me eens is.

[2:05:37] Ik ben het met u eens als we het hebben over de problematiek.

[2:05:41] En ik denk dat we het ook met elkaar eens zijn, en volgens mij zijn we het daar allemaal over eens, dat we mensen geen stempel willen geven.

[2:05:48] En volgens mij zit daar het onderscheid in.

[2:05:50] Ik heb niemand iets horen zeggen over een mens een stempel geven.

[2:05:53] Dit moet gaan over wat proberen we in zo'n wijk te realiseren.

[2:05:57] Nou, u kan op mij rekenen dat ik daar geen andere houding in aanneem dan dat ik nu heb gedaan.

[2:06:05] Even kijken.

[2:06:08] Dan heb ik nog een vraag van mevrouw Moorman over de WOZ-waarde, maar volgens mij hebben we het daar dan net over gehad.

[2:06:14] Het is een indicator waar we naar kijken, maar niet alleen naar die.

[2:06:18] We kijken ook naar energielabels, naar energiearmoede, ervaren gezondheid en bijvoorbeeld naar het schooladvies.

[2:06:25] Dan de vraag van mevrouw Moorman over de aanpak van energiearmoede bij corporatiewoningen.

[2:06:34] Of ik voldoende doe.

[2:06:35] We helpen de huishoudens met weinig financiële ruimte om hun woning te verduurzamen met middelen uit de spuk energiearmoede, de spuk lokale aanpak isolatie, het warmtefonds en diverse subsidies

[2:06:48] die daarvoor beschikbaar zijn.

[2:06:50] Dus de verhuurders moeten hun woningen met slechte labels E, F en G voor 2029 verduurzamen.

[2:06:56] En in het coalitieakkoord staat dat we via een nationaal isolatieoffensief woningen verder gaan verduurzamen om de energierekening zo betaalbaar mogelijk te houden, met extra aandacht voor de NPOV-gebieden met de grootste energiearmoede.

[2:07:11] En ik zal de nieuwe colleges, of dat heb ik eigenlijk al gedaan, in de brief die ik begin deze week heb gestuurd, vragen om hier ook prioriteit aan te geven in de bredere zin.

[2:07:24] GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER GESPREKSLEIDER

[2:07:41] Ik weet dat die aantallen er zijn, maar die weet ik niet uit mijn hoofd.

[2:07:45] Dus deze neem ik even mee naar de tweede termijn.

[2:07:50] De vraag van de heer Klemink.

[2:07:53] Oh, sorry, ik zag het niet.

[2:07:54] Meneer Grimis.

[2:07:55] Voorzitter, natuurlijk een prachtige doelstelling.

[2:07:58] En we hebben al een aantal jaren het Nationaal Isolatieprogramma.

[2:08:01] En dat is juist opgericht om dat collectieve spoor, de collectieve aanpak en de ontzorgende aanpak om dat verder te brengen.

[2:08:09] Mooi dat dat wordt geïntensiveerd met een isolatie-offensief in die mplv-gebieden.

[2:08:15] Op welke manier wil de minister dan die collectieve aanpak intensiveren?

[2:08:22] Hoe ziet ze dat voor zich?

[2:08:25] Er waren allerlei ideeën over om het met contingent aanpakken zo te doen en te standardiseren, industrialiseren.

[2:08:32] Dat is tot nu toe heel weerbarstig gebleken.

[2:08:34] Het VVE-spoor is tot nu toe veelbelovend.

[2:08:37] Hoe zouden we dit verder kunnen brengen zodat we daadwerkelijk massa gaan maken?

[2:08:42] En dat valt nu tot nu toe een beetje tegen.

[2:08:45] Uw interrupties zijn op.

[2:08:49] De regel is twee interrupties van langer dan dertig seconden.

[2:08:53] U heeft ze allebei.

[2:09:02] Ik denk wat we zien en waar we in eerdere debatten ook over hebben gesproken als het over dit onderwerp gaat, is dat er is geen quick fix, want die was dan al verzonnen.

[2:09:12] En dan hadden wij het er waarschijnlijk ook niet met elkaar over hoeven te hebben, want dan was het al opgelost.

[2:09:18] Wat ik denk wat we zien, is dat we normeringen hebben over hoeveel huizen, en daar kom ik dan straks in de tweede termijn op, hoeveel dat er dan zouden moeten zijn, verduurzaamd moeten worden.

[2:09:31] Wat mijn insteek ook de afgelopen weken tot op vannacht was en nog steeds is als we vooruitkijken is dat we moeten zorgen dat zoveel mogelijk huishoudens voor

[2:09:42] we de winter ingaan, dat we die zo goed mogelijk isoleren, dat de mensen die hier het meeste belang bij hebben, dat die hiermee worden geholpen.

[2:09:52] Daarvoor zit er echt ook wel een beetje buiten NPLV, maar 1,6 miljard zit bij de gemeentes om iets te doen met verduurzaming en de oproep aan hen om dat vooral te richten

[2:10:04] richting de bewoners die de huizen hebben, die de slechtste labels hebben.

[2:10:11] Dat is de aanpak waar we nu voor kiezen.

[2:10:13] Ik begrijp wat u zegt als u zegt, maar dat is niet genoeg en het moet grootschaliger en er moet meer.

[2:10:19] En voor je het weet hebben wij straks een discussie over warmtenetten en hybride waterpompen.

[2:10:23] Warmtepompen, dat zullen we nu niet doen.

[2:10:28] Maar waar ik naar kijk is, hoe kan ik de financiële ruimte die ik heb, met de problematiek die er is, hoe kunnen we ervoor zorgen dat elke euro die we in deze eigenlijk weerbaarheid van de samenleving stoppen, want zo zie ik het nog meer dan verduurzaming, ik zie het meer als de weerbaarheid van de samenleving, elke euro die we daarin stoppen, ik zou het liefst weten hoeveel euro dat in de portemonnee van het individu zou opleveren.

[2:10:53] Dat zou echt heel mooi zijn.

[2:10:55] Dat kan ik nu nog niet.

[2:10:56] Maar wat ik probeer te doen, is alles wat ik heb en wat ik kan doen, dat zet ik nu in.

[2:11:01] En daarnaast ben ik gewoon in gesprek met het kabinet, net als de andere bewindspersonen, om te kijken wat kunnen we nog meer doen en hoe kunnen we dan zorgen voor een meer integrale aanpak die uiteindelijk ook tot een versnelling zou moeten leiden.

[2:11:15] Dank u wel.

[2:11:16] Is het blokje fysiek al afgerond?

[2:11:19] Nog een laatste vraag van de heer Klemink.

[2:11:23] Vooruitkijken naar de toekomst, bouwen aan nieuwe wijken en steden, de leefbaarheid moet voorop staan.

[2:11:29] Daar ben ik het natuurlijk helemaal mee eens.

[2:11:32] En binnen de realisatiestimulans is een aparte opslag van in totaal 180 miljoen voorzien voor het realiseren van deze voorzieningen en het verbeteren van de openbare ruimte.

[2:11:42] Dan kom ik bij het volgende mapje, voorzitter, sociaal en veiligheid.

[2:11:46] Begin ik met de vraag van de heer Van Asten.

[2:11:50] De heer Van Asten vraagt mij of ik bereid ben om samen met het ministerie van VWS, gemeenten en lokale organisaties gerichte maatregelen te nemen voor de vaccinatiegraad.

[2:11:59] Om de vaccinatiegraden te verhogen, investeert het kabinet in uitbreiding van de wijkgerichte aanpak vaccinaties.

[2:12:05] Deze aanpak richt zich op een laagdrempelig aanbod van vaccinaties en voorlichting.

[2:12:10] Die is afgestemd op lokale behoeften in wijken waar deze vaccinatiegraden laag zijn.

[2:12:16] De NPLV-alliantiepartners hebben een breed netwerk en goede verbinding met bewonersgroepen in deze stedelijke focusgebieden.

[2:12:23] Ik moedig het van harte aan dat gemeenten en lokale organisaties van deze netwerken gebruik maken voor het bereiken van de kwetsbare doelgroepen.

[2:12:33] Ik zal in ieder geval dit voorjaar met de minister van VWS in overleg treden om te kijken of we hier nog iets op kunnen intensiveren.

[2:12:41] Dan de tweede vraag van de heer Van Asten over gezondheid.

[2:12:46] Hoe VWS te committeren om de gezondheid van bewoners te verbeteren?

[2:12:50] Het gaat hier natuurlijk over mentale en fysieke gezondheid.

[2:12:53] Dat is een basisvoorwaarde voor wat we in dit programma doen.

[2:12:57] In een aantal gebieden maakt gezondheid al deel uit van de lokale uitvoeringsplannen.

[2:13:01] Een integrale aanpak op het terrein van huisvesting, leren en werk draagt ook bij bij een betere gezondheid.

[2:13:08] Het aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord geeft aan deze ontwikkeling ook een nieuwe impuls.

[2:13:14] Want in dit akkoord zijn afspraken gemaakt over de aanpak van multiproblematiek in de mplv-gebieden.

[2:13:20] Mijn collega van VWS heeft hiervoor voor 27 tot 29, 60 miljoen beschikbaar gesteld.

[2:13:27] Deze integrale aanpak zal naar verwachting ook een positief effect hebben op het terugdringen van bovenmatige zorgkosten in deze gebieden.

[2:13:38] Dank voor deze beantwoording.

[2:13:39] Ik had erbij één vraag.

[2:13:41] Zoals de minister al aangaf, dat het niet in alle...

[2:13:45] ...NPOV-gebieden, die gezondheidsprogramma's worden uitgerold.

[2:13:49] Wat is eigenlijk de reden die daarachter zit om dat niet breder neer te zetten?

[2:13:53] Ik zie dat in meer onderdelen van het NPOV-programma... ...dat dat in een aantal gebieden wordt opgezet... ...en dan hoop ik altijd maar dat dat verder uitrolt.

[2:14:02] Dus ik was even benieuwd naar de status van die gezondheidsplannen... ...in dit totaalprogramma.

[2:14:08] Ik zou deze graag toevoegen aan mijn toezegging aan de heer Nobel, waarin hij vraagt om de goede voorbeelden te extrapoleren en te zorgen dat we wat meer sturen op dat die goede voorbeelden ook gedeeld worden met de andere gebieden.

[2:14:23] Dus dat betekent daar waar gezondheid goede ervaringen heeft in het ene gebied, dat we ervoor zorgen dat dat veel breder gedeeld wordt met andere gebieden.

[2:14:31] Want het is wel een van de prioritaire gebieden binnen de MPLV-aanpak.

[2:14:37] Een vraag van mevrouw Steen over hoe wordt voorkomen dat de interventies versnipperd blijven in plaats van samenhangend en integraal.

[2:14:47] Ik hou ook van samenhangend en integraal.

[2:14:51] Dus ik ben het helemaal met u eens dat dat is waar we op moeten aansturen.

[2:14:55] Dat is niet mijn antwoord.

[2:14:56] Dit was alleen de aanloop naar.

[2:14:58] We gaan binnen de kansrijke wijken

[2:15:02] Binnen de spulkansrijke wijken worden meerdere geldstromen van departementen samengevoegd.

[2:15:09] Deze kennen eigenlijk hun eigen voorwaarden.

[2:15:11] Dit is wat ik eerder tegen u heb gezegd hierover.

[2:15:14] En ik heb u ook al toegezegd dat ik ga kijken naar... Dus als u het goed vindt, neem ik dan deze hierin mee.

[2:15:19] Dan de vraag van mevrouw Moorman over kinderdagverblijven.

[2:15:23] Kinderopvang is hartstikke belangrijk, niet alleen voor de ontwikkeling van het kind, maar ook voor de ruimte voor ouders om dan te kunnen werken, zowel vaders als moeders.

[2:15:33] In de NPLV-gebieden werken we ook aan het verhogen van het bereik van voorscholse educatie met het programma Het Jonge Kind.

[2:15:40] CBS monitoort ontwikkelingen in de kinderopvang en maakt dit ook inzichtelijk via een dashboard.

[2:15:45] Naast landelijke cijfers bevat dit dashboard ook cijfers op het niveau van de gemeente, de wijk of de buurt.

[2:15:51] De trend waar u over spreekt, wordt in algemene zin niet herkend door het ministerie van SZW.

[2:15:59] Dan de vraag van mevrouw Moorman.

[2:16:02] Toch wordt het in sommige wijken wel herkend.

[2:16:05] Onder andere Overvecht in Utrecht, waar de heer Van Ast en ik allebei waren.

[2:16:09] Ik ben bang dat de nieuwe wet dat gaat versterken.

[2:16:12] Omdat er meer schaarste komt en er geen maximum plafond en dan zou het zomaar kunnen gaan schuiven.

[2:16:17] Dus hoe houden we hier op vinger aan de pols?

[2:16:21] Wat ik denk ik het beste daarop kan zeggen, is dat in het vorige blokje zei ik al tegen u dat ik als coördinerend verantwoordelijk ben om dan dit soort thema's hier te bespreken.

[2:16:32] Dus ik zal nader in gesprek gaan met de minister van SZW om te kijken of we kunnen identificeren wat dat in Utrecht gebeurt, of dat ook breder gebeurt.

[2:16:42] En dan kom ik bij u hierover terug.

[2:16:47] Waarbij ik het ook niet wil specificeren alleen tot Utrecht, want ik herken het ook van andere gebieden.

[2:16:53] Dus dank dat u dat gaat doen.

[2:16:55] Zou daarbij ook gekeken kunnen worden hoe we bijvoorbeeld gratis kinderopvang voor alle kinderen uit deze wijken daaraan toe kunnen voegen, want dat zou enorm helpen.

[2:17:06] Ik snap dat dat enorm zou helpen.

[2:17:09] Ik denk dat als we dat zouden willen, dat dat ten koste gaat van andere delen van het programma, omdat het uit dezelfde financiering zou moeten komen.

[2:17:18] Maar in mijn gesprek met de SZW zal ik kijken wat het standpunt vanuit de SZW hierover is.

[2:17:24] Maar ik doe vast de winstwaarschuwing dat als we dit willen, dat het waarschijnlijk ten koste gaat van iets anders.

[2:17:30] Dan een vraag van mevrouw Moorman over het onderwijs.

[2:17:33] Het voorbeeld van de familiescholen in Amsterdam.

[2:17:36] Dat is inderdaad een mooi voorbeeld om kinderen een brede basis te bieden.

[2:17:40] We zien ze ook al in andere gebieden.

[2:17:42] Breda Noord, Heerlenoord, Utrecht Overwegd.

[2:17:45] Het is aan de gemeente en scholen zelf om aan de slag te gaan met een familieschool.

[2:17:49] En er wordt wel actief ingezet op kennisdeling over de familieschool.

[2:17:53] En er is een landelijke agenda van de Gelijke Kansen Alliantie vanuit OCW, waar dit ook op de agenda staat.

[2:18:01] En dan tot slot de laatste, mevrouw Moorman.

[2:18:05] Ik zit te twijfelen, ik kan het ook over tweede termijn, maar ik vind dit wel echt een mager antwoord.

[2:18:08] We weten dat het enorm werkt en ik had ook gevraagd naar die 19 miljoen die bezuinigd wordt op de brugfunctionaris.

[2:18:14] Gaat dit echt enorm raken?

[2:18:16] Dus ik zou toch hopen op een iets steviger antwoord hierop.

[2:18:22] Dan gaat hij mee naar de tweede termijn.

[2:18:25] En dan tot slot de vraag van de heer Klemink.

[2:18:30] Dat vanaf 2028 scholen met Lumsum worden bekostigd met de kans dat de scholen de extra uren niet meer kunnen aanbieden.

[2:18:38] Het programma Scholen en Omgeving wordt inderdaad vanaf 2028 structureel gefinancierd via een aanvullende bekostigingsregeling.

[2:18:45] Ik ben het er dus niet mee eens dat scholen na 2028 niet meer worden bekostigd.

[2:18:51] Samenwerking tussen school en gemeente en andere alliantiepartners blijft ook belangrijk na 2028.

[2:18:57] Tot zover, voorzitter.

[2:19:00] Dank u wel.

[2:19:01] Een vraag van mevrouw Moorman.

[2:19:02] Even van de orde.

[2:19:05] Wat bent u van plan met de tweede termijn?

[2:19:06] Wilt u liever dat wij nu nog wat vragen die zijn overgebleven, nu in interruptie aan de minister stellen?

[2:19:12] Nou, ik wou nu beginnen aan de tweede termijn en daar kunt u dan de vragen nog eventjes in herinnering roepen die zijn blijven liggen.

[2:19:20] Dank u wel.

[2:19:20] En als eerste wil ik het woord geven aan de heer Van Asten.

[2:19:26] Dank, voorzitter, en dank aan de minister voor de beantwoording.

[2:19:32] Debatten over de voortgangsrapportage.

[2:19:35] Mijn vragen zijn daarbij beantwoord.

[2:19:38] Dank.

[2:19:38] Ik ben wel benieuwd naar enkele toezeggingen, hoe die uitpakken naar de collega's.

[2:19:43] Ik noemde dat net al in een interruptie, dat ik er graag voor wil waken dat wij als...

[2:19:52] dat dit hele programma, wat zo gebaseerd is op lokale kennis en lokale aanpakken, te veel veralgemeiniseerd wordt naar cijfers en met elkaar vergelijken.

[2:20:05] Sommige dingen zijn niet vergelijkbaar.

[2:20:08] Dat gezegdhebbende is natuurlijk wel van belang.

[2:20:10] Wat kan je van elkaar leren?

[2:20:12] Wat kan je van elkaar leren als gebieden zelf?

[2:20:15] Ik zie dat...

[2:20:17] in het verslag dat heel veel diverse programma's lopen, dan bij acht, dan bij elf van de twintig gebieden.

[2:20:26] Hoe kan je dat nou wel breder maken?

[2:20:27] Wanneer heeft het nou wel of geen zin?

[2:20:29] En wat is er nou hetgeen dat dat tegenhoudt?

[2:20:32] Zijn dat de financiën vanuit een bepaald ministerie of is dat gewoon simpelweg omdat de behoefte in zo'n gebied er niet toe is?

[2:20:39] Maar goed, dat is ook wel iets wat gemeentes zelf dan moeten gaan bepalen.

[2:20:45] Dank voor de toezegging nog op het vaccinatieprogramma.

[2:20:50] Ik maak daar altijd erg druk om dat we dat in heel Nederland en dus in elke stad op een hoog niveau houden.

[2:20:58] Dat is van groot belang, dus veel aandacht ook in deze gebieden is dan van groot belang.

[2:21:05] En ik heb verder geen vragen in deze termijn, dus ik laat het hierbij.

[2:21:09] Dank.

[2:21:11] Dank u wel.

[2:21:11] De heer Nobel, VVD.

[2:21:13] Voorzitter, dank u wel.

[2:21:13] Dank ook aan de minister voor de beantwoording van de vraag en ook de toezeggingen die de minister heeft gedaan.

[2:21:20] Ik ben blij dat de minister gaat kijken naar NPLV-wijken, waar het beter gaat dan ook die wijken als...

[2:21:26] uitgangspunt wil nemen of het beleid van die wijk als uitgangspunt wil nemen.

[2:21:30] Ik denk dat het ook rechtvaardig is, want sommige gemeenten de middelen heel goed besteden en andere gemeenten, relatief gezien, dat minder doen.

[2:21:37] Ik denk ook rechtvaardig om vanuit de Kamer te vragen, ga daar nou kritisch naar kijken.

[2:21:42] Ik was blij ook dat de minister aangaf van het belang van het middenhuursegment en ook de betaalbare koop in die NPLV-wijken.

[2:21:49] Maar ik zal dat wel kritisch gaan volgen, want op het moment dat de verhouding uiteindelijk in stand blijft, het percentage sociale huurwoningen, en dat gaat natuurlijk niet om de sociale huurwoningen an sich, maar wel de mensen die vaak in die woningen wonen, denk ik dat het belangrijk is om daar een balans in te vinden.

[2:22:07] Dat is ook wat het rapport van Rijn heeft aangegeven, op het moment dat mensen bijvoorbeeld in de middenhuursegment, die zullen altijd een baan hebben, anders kunnen ze die middenhuur bijvoorbeeld niet betalen.

[2:22:16] En in die zin is het goed als die wijk

[2:22:19] dat vlak bijvoorbeeld diverser wordt.

[2:22:21] Dus daar zal ik vanuit de VVD echt kritisch naar blijven kijken, want anders dan blijft het, denk ik, het weilen met de kranen open om uiteindelijk op de lange termijn ook iets in die wijk tot stand te brengen.

[2:22:33] Ik zou ook graag een twee-minuutdebat willen aanvragen om ook de gelegenheid te krijgen om een motie in te dienen over die betaalbare koopelsindicator, want ik hoorde daar nog niet een enthousiast antwoord vanuit de minister.

[2:22:45] Dus ik ga proberen om dat via twee-minuutdebat aan te doen.

[2:22:49] Ja, gaan we doen.

[2:22:50] Mevrouw Wiersma van de BBB.

[2:22:53] Ja, ook van mijn kant dank voor de duidelijke beantwoording van deze minister en ook het idee dat zij met deze onderwerp echt voortvarend aan de slag wil gaan.

[2:23:07] Ook een aantal toezeggingen waar ik natuurlijk van harte naar uitkijk en hoop die ook op relatief korte termijn tot ons te kunnen zien komen.

[2:23:19] Ik denk dat het echt van belang is omdat wat het lid Grimwis ook aanhaalde, die interdepartementale samenwerking en met name ook daar waar het gaat om middelen.

[2:23:30] Want één ding waar ik niet aan toekwam in mijn bijdrage, dat is we willen van zorg naar positieve gezondheid.

[2:23:39] Maar volgens mij speelt deze minister ook juist op dat thema, en dat is dan VVS,

[2:23:44] echt een cruciale rol.

[2:23:46] Daar waar het gaat om deze wijken, daar liggen ook op dat gebied de grootste uitdaging.

[2:23:51] En we zien ook daarin dat dit daar enorm aan kan bijdragen, want het gaat echt ook om preventie en het gaat ook om in wat voor woning woon je.

[2:24:03] Ik heb verder geen vragen aan deze minister, want volgens mij zijn de vragen goed beantwoord en ik kijk uit naar alle informatie die ze heeft toegezegd.

[2:24:11] En nogmaals bedankt.

[2:24:14] Mevrouw Steen, CDA.

[2:24:16] Dank voorzitter en ook dank aan de minister voor de antwoorden en de mooie reflecties.

[2:24:23] Ik begon mijn bijdrage met goed dat het programma er is, jammer dat we hem nodig hebben.

[2:24:28] Ik denk dat we vandaag een breed gedeelte hebben dat we daarbij ook wel doen wat nodig is en dat de eerste resultaten voorzichtig goed en hoopvol zijn, maar dat we eigenlijk ook nog wel moeten optimaliseren.

[2:24:38] Willen we ook zorgen dat die wijken daadwerkelijk binnen

[2:24:41] en dat het niet al te lang duurt voordat we ze een stap verder kunnen brengen.

[2:24:46] En die samenwerking op al die terreinen en tussen al die departementen en de mede overheden en de corporaties is natuurlijk cruciaal.

[2:24:56] Het CDA gaat het ook echt wel kritisch volgen dat het op die manier ook zo blijft gaan, want ik denk dat dat echt de sleutel is

[2:25:02] tot het succes.

[2:25:04] Mijn zorg over dat het bij de nieuwe grootschalige woningbouwlocaties of ook de M50 gemeenten die aan het uitbreiden zijn, niet nogmaals gebeurt, is nog niet helemaal weggenomen.

[2:25:17] Ik denk dat we daar echt bovenop moeten zitten met elkaar.

[2:25:21] En ik vraag mij ook nog wel af of de minister kan toezeggen dat zij bijvoorbeeld bij de staat van de volkshuisvesting heel specifiek kan rapporteren op hoe het nou staat met die leefbaarheid bij die verstedelijkingsgebieden en die M50-gemeenten.

[2:25:36] Want ik denk dat het belangrijk is dat we daar met elkaar dichter op moeten gaan zitten, voorzitter.

[2:25:42] Dank u wel.

[2:25:42] De heer Van Asten heeft een vraag.

[2:25:44] Ja, een puur verduidelijkende vraag eigenlijk.

[2:25:47] Ik hoor collega Steen aangeven dat zij zich zorgen maakt over de leefbaarheid van de nieuwbouwgebieden, dat daar voldoende voorzieningen zijn.

[2:25:56] Dat was een terechte zorg uiteraard.

[2:26:00] Mijn vraag zit hem, als je hem vergelijkt met de NPOV-gebieden, dat zijn namelijk wijken uit de jaren 50, 60, die volgens mij bij de start ervan nou niet leden onder een gebrek aan voorzieningen.

[2:26:11] Als je ziet het aantal roembruchte voetbalclubs dat in die wijken speelden, de bakker op elke hoek samen met de melkboer, et cetera, et cetera.

[2:26:19] Dus het begin van goede voorzieningen in de wijk betekent niet dat ze na 50 jaar er heel anders voor staan.

[2:26:25] Dus ik was benieuwd of mevrouw Steen daar nog iets meer over kon toelichten.

[2:26:30] Nou, volgens mij weten we ook dat in de huidige NPLV-gebieden het niet alleen over voorzieningen gaat, maar ook over die mix aan de type woningen.

[2:26:38] Daar hebben we volgens mij net ook over gewisseld.

[2:26:41] Dus in die nieuwe versterkingsgebieden zien we dat we, ja, gaan we gemengd bouwen, maar is voorzieningen elkaar treffen.

[2:26:48] De verdunning van de huishoudens, dat is een heel ander aspect waar we nu mee te maken hebben dan dat we in de jaren 50, dan woonde je met je gezin

[2:26:56] in een kleinere woning.

[2:26:57] Nu zien we dat huishoudens kleiner worden, veel eenpersoonshuishoudens, mensen die achter de voordeur weg kwijnen, alleenstaande ouders met kinderen die ook problemen kunnen krijgen.

[2:27:10] Dus dat ontmoeten, voorzieningen buiten, kunnen bewegen, lucht kunnen hebben, is ongelofelijk belangrijk.

[2:27:17] Dus we hebben nu andere dingen nodig dan vroeger om gezond en vitaal te kunnen samenleven.

[2:27:24] En dat maakt ook

[2:27:25] dat die lessen uit het verleden weliswaar getrokken moeten worden, maar wel doorvertaald moeten worden naar die nieuwe verstedelijkingsgebieden, want daar gaan we met nog steeds heel veel mensen op een steeds kleiner kluitje wonen.

[2:27:38] En dat maakt dus ook dat we hier bovenop moeten zitten.

[2:27:40] In de M50-gemeente zien we dat dat ook gaat gebeuren en dan zien we juist dat de mix van woningverdunding en nieuwe mensen erbij weer voor andere problemen kunnen gaan zorgen.

[2:27:52] is het belangrijk dat we al deze verschillende gebieden op hun eigen manier gaan beschouwen.

[2:27:57] En daarom vraag ik ook juist om een extra monitor hierop, zodat we de juiste interventies doen op de juiste plek.

[2:28:04] Dank u wel, mevrouw Moorman.

[2:28:07] Ja, voorzitter, dank u wel.

[2:28:08] Voorzitter, er zijn natuurlijk nog veel toezeggingen gedaan over informatie die nog komt, dus we gaan dit gesprek met elkaar blijven voeren.

[2:28:17] Dank daarvoor aan de minister dat zij ons die informatie gaat verstrekken.

[2:28:21] Ik ben blij met de toon in ieder geval van de minister in dit debat, want zij geeft heel duidelijk aan dat zij ook heel erg voelt wat er gebeurt in die gebieden en dat de opgave niet alleen een fysieke opgave is, zeker ook,

[2:28:34] De verduurzaming hebben we het over gehad, aanpak van schimmelwoning, isolatieoffensief, et cetera.

[2:28:39] Ja, ook gemengd bouwen, zeg ik ook maar meteen.

[2:28:42] Maar dat de problemen van de mensen die zij ervaren, en die zijn er, het zien wij, 15 jaar in minder goede gezondheid, dat je die natuurlijk niet met een middenhuurwoning oplost.

[2:28:52] Dan moet je ook gewoon echt wat doen aan de sociale problematiek van mensen.

[2:28:55] En dat doe je onder andere door in te zetten op kinderopvang, op onderwijs, op het begeleiden naar werk.

[2:29:02] Ik vond het echt een beetje jammer wat de minister zei over de familiescholen, want het is inderdaad waar.

[2:29:08] Dat zien we in meerdere gebieden inmiddels ontstaan.

[2:29:11] Dat is niet voor niks.

[2:29:12] Het is namelijk een hele effectieve manier om te zorgen dat je niet alleen de kinderen het allerbeste onderwijs geeft, maar dat je ook ouders ondersteunt met schuldhulpverlening.

[2:29:20] financiële educatie, taal, het begeleiden naar werk, et cetera.

[2:29:25] En ik vind het heel jammer dat er nu wordt gezegd, ja, maar dat mogen ze dan allemaal zelf bedenken, terwijl we weten dat dit heel erg goed werkt.

[2:29:30] Dus investeer er nou in, want dat is een manier waarop we juist die sociale problematiek enorm goed kunnen aanpakken.

[2:29:35] Dan nog een tip over het gesprek met de SCW over de kinderopvang.

[2:29:39] Dit zorgt er nou juist ook voor dat mensen aan het werk gaan.

[2:29:42] Want als ik één ding hoor vanuit die gebieden bij moeders die zeggen, ik wil wel aan het werk, maar hoe moet het dan met mijn kinderen?

[2:29:49] Dan is dat een gebrek aan kinderopvang.

[2:29:51] Dus ik hoop echt dat u daar goed gesprekken over voert met de SCW, zodat wij die kinderopvang gratis in die gebieden aanbieden.

[2:29:58] We weten inmiddels dat het gewoon ontzettend helpt in de ontwikkeling van kinderen.

[2:30:02] Het zorgt er ook nog eens een keer voor dat er rust komt in de huishoudens en het zorgt er ook nog eens een keer voor dat mensen aan het werk kunnen.

[2:30:08] Tot slot, ik was net vergeten een heel belangrijk punt te maken over de kraamzorg.

[2:30:13] We zien in deze gebieden dat het kraamzorg dat dat heel weinig wordt afgenomen, veel minder dan in andere gebieden.

[2:30:24] Terwijl juist een goede start is zo belangrijk in deze gezinnen om ook verder te komen.

[2:30:29] Zou de minister aandacht willen geven aan de kraam?

[2:30:32] Want ik zie dat helemaal niet in de reportage terug.

[2:30:34] Terwijl het begint echt bij de start.

[2:30:37] En het feit dat mensen helemaal geen kraamzorg nemen door die hoge eigen bijdrage, dan wel het minimaal aantal uren, ja, dan weet je eigenlijk al dat je met een achterstand begint en dan wordt het heel lastig om erin te lopen.

[2:30:49] Ik ben blij met de twee-minuten-debat, want hier zullen we ook met voorstellen komen.

[2:30:52] Dank u wel.

[2:30:53] De heer Grimwis, ChristenUnie.

[2:30:55] Voorzitter, dank u wel en dank ook aan de minister voor de beantwoording en ook voor de toezeggingen, onder meer om te kijken naar de bundeling

[2:31:02] van alle verschillende potjes in de gebieden, zodat het een beetje eenvoudiger wordt.

[2:31:09] Voorzitter, ik verwacht geen wonderen van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.

[2:31:14] Het is als hozen op een schip vol met leefbaarheidsgaten.

[2:31:18] En dat moeten we wel beseffen.

[2:31:20] Dus als we proberen allerlei, ik weet niet wat voor kwantitatieve, in data uit te drukken verbeteringen aanstreven,

[2:31:29] Dat zal echt heel moeilijk worden.

[2:31:31] Maar ik weet wel, als we dit programma niet zouden hebben, dan zouden deze wijken ziende ogen verder afglijden.

[2:31:37] En ik hoop dat dit programma, dat het ook de inzet is, en ik heb ook wel het vertrouwen en die missie ook bij de minister geproefd, kan bijdragen dat mensen zich een beetje weer thuis voelen in een wijk waar het leefbaar is, waar het veilig is.

[2:31:51] dat ze tot bloei kunnen komen en dat ze ook hopen dat hun kinderen daar later kunnen en willen blijven wonen, dan hebben we denk ik goed gedaan met elkaar.

[2:32:00] Dat is misschien geen hooggespannen verwachting, maar tegelijkertijd veel moeilijker dan we hier in Den Haag zomaar door willen hebben en kunnen hebben, omdat het in de praktijk echt soms ploegen op rotsen is.

[2:32:12] En laten we dat in ieder geval proberen makkelijker te maken, dat het ploegen wordt op goede grond.

[2:32:17] En ik zie hier ook diverse directeuren zitten die daar enorm zich voor inspannen en ik hoop dat zij het kunnen volhouden en dat ze zich gesteund worden, weten door onze Kamer en door deze minister.

[2:32:29] Voorzitter, over de collectieve aanpak kom ik, denk ik, morgen bij twee minuten debat over klimaatakkoord, gebouwde omgeving, nog met een motie om de boel wat een zetje te geven en wat aan te scherpen.

[2:32:41] Dus dat hoef ik nu niet in tweede termijn uit te discussiëren met de minister.

[2:32:43] Dat komt morgen wel.

[2:32:44] Tot zover, voorzitter.

[2:32:47] Dank u wel.

[2:32:48] Ik kijk even naar de minister.

[2:32:49] Heeft ze nog wat tijd nodig?

[2:32:50] Als ik vijf minuten mag, graag.

[2:32:51] Ja, dat kan.

[2:32:52] Dan zijn we hier om tien over half vijf terug voor de beantwoording van de laatste vragen.

[2:38:44] De minister is sneller terug dan aangekondigd en de leden zijn allemaal nog aanwezig, dus ik stel voor dat we doorgaan met de tweede termijn van de minister.

[2:38:56] Het woord is aan de minister.

[2:38:57] Dank u wel, voorzitter.

[2:38:59] Ik begin met de vraag van de heer Grimwis over de energiearmoedewoningcorporaties.

[2:39:03] Ik zou nog terugkomen op de aantallen.

[2:39:06] Dat is dan misschien bruikbaar voor morgen.

[2:39:08] In het afgelopen jaar zijn er ruim 8000 sociale huurwoningen in energieprestaties verbeterd.

[2:39:15] De cijfers en de omvang van de problematiek wordt in kaart gebracht om een passende aanpak hierop te matchen.

[2:39:22] En daarin kunnen we wat mij betreft niet ambitieus genoeg zijn.

[2:39:25] En ik zeg u toe dat u voor de zomer van mij een brief krijgt waarin dan ook het Nationaal Isolatie Offensief, zoals in het coalitieakkoord is afgesproken, nader staat geduid.

[2:39:35] En dan neem ik deze gelijk daarin mee.

[2:39:38] Dan de vraag van mevrouw Steen over de NOVEX-gebieden en NPOV.

[2:39:46] De NOVEX-gebieden zijn denk ik de woondealregio's.

[2:39:50] En bij het sluiten van de woondeals in 2020 hebben gemeenten naast afspraken over nieuwbouw ook gebieden genoemd met grote leefbaarheidsvraagstukken.

[2:39:58] Dit zijn de MPLV-gebieden geworden.

[2:40:01] En daar zijn later, onder behulp van de Leefbarometer en met het oog voor regionale spreiding, een aantal gebieden nog aan toegevoegd.

[2:40:09] Primair zetten gebieden in op gemengde leefbare en veilige wijken door integrale gebiedsplannen het realiseren van voorzieningen en het mengen van de woningvoorraad

[2:40:17] Die brede integrale aanpak die juist die stapeling van problemen moet voorkomen, is hier in de kern.

[2:40:22] Ook breder in de huidige woningbouwopgave gebruiken we deze integrale aanpak.

[2:40:26] En met de taskforce versnelling woningbouw wil dit kabinet er samen met de gemeente voor zorg dragen dat ook nieuwe woningbouwgebieden voldoende voorzieningen hebben.

[2:40:35] Dan de vraag van mevrouw Moorman over onderwijs.

[2:40:42] Ik ben blijkbaar onvoldoende enthousiast uit mijn woorden gekomen over de familieschool, want dat ben ik wel.

[2:40:48] Ik ben alleen een beetje zoekende naar wat ik daar zelf dan over kan zeggen.

[2:40:53] Dus ik heb tegen u gezegd, ik zal daarover in gesprek blijven met OCW.

[2:40:59] Maar misschien dan het goede nieuws als antwoord op uw vraag is dat de brugfunctionaris niet wordt gekort, dat de regeling gaat juist over naar een structurele bekostiging samen met de subsidieregelingen schoolmaaltijden en school en omgeving.

[2:41:16] Mevrouw Molman.

[2:41:19] Dat verbaast mij wel, want in de simpletare begroting die we net hebben gekregen, staat voor volgend jaar een korting van 19 miljoen.

[2:41:28] Dus is het dan omdat het wordt omgezet in een structurele bekostiging?

[2:41:34] Hoe moet ik dat lezen?

[2:41:36] Ik begrijp uw vraag, maar ik heb dat antwoord gewoon niet voor u, dus ik ga zorgen dat ik dat antwoord wel heb en ik zal zorgen dat u dat dan van mij ontvangt.

[2:41:46] En dat doe ik zo snel mogelijk.

[2:41:48] Dan de vraag van mevrouw Moorman over de gezondheid en de gratis kraamzorg.

[2:42:00] De eigen bijdrage in de kraamzorg is de beleidsverantwoordelijkheid van de minister van VWS.

[2:42:06] Mijn collega heeft aangegeven dat zij bereid is om te kijken hoe regionale aanpakken verzameld kunnen worden en op landelijke tafels kunnen worden gebracht.

[2:42:14] Op deze manier wordt de kennis hierover breder verspreid en kunnen verschillende partijen en regio's van elkaar inspiratie opdoen en van elkaar leren.

[2:42:22] De stap naar één wijkgerichte aanpak wordt nog niet gezet, omdat het specifieke vraagstuk nog best wel eens verschillend kan zijn per regio.

[2:42:35] Zijn er nog resterende vragen?

[2:42:37] Mevrouw Moorman.

[2:42:39] Ja, heel kort dan.

[2:42:40] Ik zou dan heel graag zien hoe in deze wijken, deze NPLV-gebieden,

[2:42:45] het gebruik van kraamzorg is, want het helpt ons om te kijken of we daar dan extra inzet op moeten plegen.

[2:42:52] Voorzitter, dat is goed.

[2:42:53] Dat gaan we gewoon bij de gebieden uitvragen.

[2:42:56] En dan kom ik met een beeld terug.

[2:42:59] Dan heb ik nog twee vragen, voorzitter, openstaan.

[2:43:03] Van mevrouw Steen over de verstedelingsgebieden en de M50.

[2:43:07] Samenwerking op alle terreinen en alle departementen, mede-overheden en corporaties.

[2:43:12] We gaan het kritisch volgen, dat het zo blijft gaan.

[2:43:15] Want dit is natuurlijk de kritische sleutel tot succes.

[2:43:18] De M50-gemeenten die uitbreiden, daar heb ik nog zorgen over en moeten we inderdaad, zoals u zegt, bovenop zitten.

[2:43:25] Ik kan toezeggen dat ik bij de staat van de volkshuisvesting hierover kan rapporteren.

[2:43:32] En dan zijn er nog twee vragen, sorry.

[2:43:36] De laatste twee van mevrouw Moorman.

[2:43:41] Wat zeg je?

[2:43:42] Oh, deze heb ik al gehad.

[2:43:44] Dus inderdaad, deze heb ik ook gehad.

[2:43:47] Dan vroeg mevrouw Moorman nog iets over aanpak energiearmoede bij de corporatiewoningen.

[2:43:55] We streven naar zo concreet mogelijke doelen voor de isolatie van woningen.

[2:44:00] We proberen hier afspraken over te maken met de gebieden en de gemeente.

[2:44:03] En ik wil dat laten landen in de bestuurlijke afspraken die we daarover maken.

[2:44:09] Dat was hem.

[2:44:11] Dank u wel.

[2:44:11] Dat brengt mij tot bijna het einde van dit debat.

[2:44:15] Ik ga even de toezeggingen voorlezen.

[2:44:19] Bij de volgende evaluatie van de wet bijzondere maatregelen, groots redelijke problematiek, zal de minister uiteenzetten welke artikelen specifiek in welke wijken worden gebruikt.

[2:44:30] Dat is een toezegging aan mevrouw Moorman.

[2:44:32] Ik wil van de minister nog even weten wanneer die rapportage komt.

[2:44:42] Voor de zomer.

[2:44:46] Ik zal dit bij meerdere toezeggingen nog even vragen, omdat ik verzuimd heb om dat te vragen op het moment dat u de toezegging deed.

[2:44:52] De minister zal bezien hoe zij binnen de bestaande structuren gaat zorgen dat gemeenten buiten de 20 NPLV-gebieden ook kunnen profiteren van kennisuitwisseling en best practices.

[2:45:02] Zodra daar duidelijkheid over is, informeert de minister de Kamer.

[2:45:05] Dat is een toezegging aan mevrouw Wiersma.

[2:45:07] Is dat ook voor de zomer?

[2:45:09] Ook voor de zomer.

[2:45:12] De minister zal bezien hoe aan de informatiebehoeften van meerdere leden om inzicht te krijgen in de resultaten van de verschillende NPOV-gebieden laagdrempelig tegemoet gekomen kan worden.

[2:45:26] Wanneer?

[2:45:27] Voor de zomer.

[2:45:28] En voor de zomer zal de minister de Kamer informeren over wat er nodig is om budgetten per gebied te bundelen.

[2:45:34] Dit is een toezegging aan de heer Grimwis.

[2:45:37] De minister gaat in gesprek met haar collega van SZW over afname van kinderopvanglocaties in NPLV-gebieden, na aanleiding van het signaal van mevrouw Moorman over Utrecht-Overvecht.

[2:45:49] Zij informeert de Kamer hierover.

[2:45:51] voor de zomer, over de vraag of er in die gebieden eventueel gratis kinderopvang kan worden aangeboden.

[2:46:01] In de richting van de heer Nobel heeft de minister toegezegd de Kamer te informeren over hoe de goede voorbeelden en resultaten extra aandacht kunnen krijgen.

[2:46:09] En in de richting van de heer Van Asten zegt de minister toe dat zij met haar collega van VWS in gesprek zal gaan over de aanpak om in de NPOV-gebieden de vaccinatiegraad

[2:46:21] te verhogen, ook voor de zomer?

[2:46:23] Allebei ook voor de zomer en het zal echt wel daarvoor zijn.

[2:46:39] Ja, als we dan hetzelfde bedoelen dat dat dus in de analogie van de rolmodellen zijn over hoe dat dus effectief kan zijn.

[2:46:49] Ik kan natuurlijk niet het succes van het ene gebied zonder contextafhankelijkheid op de andere projecteren, maar als u dat ermee bedoelt, dan zeg ik dat inderdaad zo toe.

[2:47:00] In het debat ging het ook over de beleidsmatige interventies die die NPLV-gebieden hadden gedaan.

[2:47:07] Voor de zomer ontvangt de Kamer een brief over de aanpak voor het isolatieoffensief van de coöperatiewoningen aan de heer Grimwis.

[2:47:15] De minister informeert de Kamer schriftelijk na aanleiding van de vraag van mevrouw Moorman over een bezuiniging van 19 miljoen op de brugfunctionarissen.

[2:47:24] Dat is wanneer?

[2:47:25] Heel snel.

[2:47:29] Binnen twee weken?

[2:47:29] Ja, binnen twee weken.

[2:47:30] Dank u wel.

[2:47:31] En bij de volgende staat van de Volkshuisvesting volgt een reactie op de kraamzorgvraag van mevrouw Moorman.

[2:47:39] Dat zijn de toezeggingen.

[2:47:43] Voorzitter, die toezegging over het isolatieoffensief, ging het alleen over corporatiewoningen of ging het ook over andere woningen in de MPLV wijken?

[2:47:53] Ik dacht dat die breder was, maar de minister weet vast beter wat ze heeft toegezegd.

[2:48:00] De minister.

[2:48:02] Het was een toezegging op corporaties, maar ik kan best breder ernaar kijken.

[2:48:09] Geknik van de tevreden Kamerleden.

[2:48:11] Er is een twee minuten debat aangevraagd door de heer Nobel van de VVD en daarmee komen we aan het eind van dit debat.

[2:48:18] Dank aan de minister voor de beantwoording.

[2:48:20] Dank aan de Kamer voor de goede vragen en de ondersteuning.

[2:48:24] Daarmee sluit ik de vergadering.