Dubbele geslachtsnamen en de neveneffecten voor vrouwen

[0:00:00] Goedemiddag allen.

[0:00:02] Ik open deze vergadering voor de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid.

[0:00:07] Aan de orde vandaag is een rondetafelgesprek over dubbele geslachtsnamen en de neveneffecten voor vrouwen.

[0:00:13] Om te beginnen, alle aanwezigen, van harte welkom en bijzondere deelnemers aan dit rondetafelgesprek.

[0:00:19] Wij hebben ongeveer anderhalf uur voor dit rondetafelgesprek en die is opgedeeld in blokken van elk drie, drie maal een half uur.

[0:00:26] We beginnen met blok wetenschap, dan de blok uitvoeringspraktijk en blok ervaringsdekskundigen.

[0:00:33] Voor blok twee hadden we ook nog een mevrouw Boerevein.

[0:00:36] Die kan helaas niet aanwezig zijn door privéomstandigheden, dus die is er vandaag niet bij.

[0:00:40] We hebben een vrij strakke planning, dus ik wil vragen elke spreker ongeveer twee à drie minuten kort visie te geven.

[0:00:48] Dan gaan we eerst alle drie de sprekers af en dan vervolgens zal ik de Kamer

[0:00:53] vragen om vragen te stellen.

[0:00:57] En dan gaan we nu over naar het eerste blok.

[0:01:00] Dat gaat over wetenschap.

[0:01:02] En dan wil ik graag het allereerst het woord geven aan mevrouw Sosa van de Universiteit Utrecht.

[0:01:08] Dank u wel, geachte voorzitter en geachte leden van de commissie.

[0:01:12] Dank u voor de opnodiging.

[0:01:14] Mijn naam is Lorena Sos, ik ben universitair hoofddocent Mensenrechten aan de Universiteit Utrecht en ik ben verbonden aan USERF, het Utrecht Centre for Family Law en co-director van de onderzoeksplatform Equality Legal Studies.

[0:01:28] Ik wil jullie vandaag één hoofdgedachte vanuit een internationaal mensenrechtenperspectief meegeven.

[0:01:37] De wet introductie gecombineerde geslachtnamen, de WIK, heeft inderdaad de naamkeuzemogelijkheden voor ouders verruimd.

[0:01:47] Maar het naamrecht is nog steeds opgebouwd vanaf de formele begrip van gelijkheid.

[0:01:53] Internationale mensenrechten vragen inmiddels om meer dan gelijke opties op papier.

[0:01:58] De vraag is niet alleen of ouders formeel dezelfde keuze hebben, maar ook of de wet in haar uitwerking daadwerkelijk bijdraagt aan substantieve gelijkheid tussen ouders.

[0:02:10] En juist daar zie ik een probleem.

[0:02:13] Namgeving is geen neutrale praktijk.

[0:02:16] Juist in het familierecht legt zij sociale normen en max-verhoudingen vast.

[0:02:21] Dat zien wij in deze regeling op ten minste drie manieren.

[0:02:25] Ten eerste blijft de regeling functioneren binnen een diep verankerde patrilineaire norm.

[0:02:32] De bed ook neutraal, maar in de praktijk blijft de naam van de vader het uitgangspunt.

[0:02:38] De sociale norm is nog steeds dat één kind gewoon de naam van de vader krijgt.

[0:02:42] En de WIK doorbreekt die norm niet werkelijk.

[0:02:47] Zij laat die bestaande maatschappelijke voorkeur juridisch intact.

[0:02:51] Moeders die daarvan willen afbijken, moeten actief handelen, samen met de vader, en dat gebeurt lang niet altijd vanuit een gelijkwaardige positie.

[0:03:01] Ten tweede gaat het hier niet alleen om gelijkheid, maar ook om naam en identiteit.

[0:03:06] In zoveel het VN-vrouwenrechtenverdrag als het Europese verdrag van het recht van de mens is steeds duidelijker geworden dat naamrecht raakt aan privéleven, familiewanden en gelijke behandeling.

[0:03:19] Deze rechtspraak van internationale mensenrechtenorganisaties is helaas niet factorisch te vinden in de argumentatie van de Nederlandse rechter.

[0:03:28] Ten derde ontbreekt een effectief rechtsmiddel.

[0:03:30] Als ouders het niet eens worden, is er geen geschieden regeling die toegang tot de rechter biedt.

[0:03:36] Daardoor is de formele keuzevrijheid in de praktijk juist niet toegankelijk voor degenen die de bestaande uitkomst willen aanpassen.

[0:03:45] Daarom wil ik jullie graag twee concrete stappen meegeven.

[0:03:49] Vervangt de huidige vangnetnorm door een werkelijke seksneutrale regeling die de traditionele voorkeur niet bevestigt.

[0:03:57] Bijvoorbeeld een dubbele naam in alfabetische volgorde als ouders geen overeenstemming bereiken.

[0:04:04] En voert daarnaast een geschieden regeling in zodat een rechter kan toetsen aan het belang van het kind gerecht op identiteit en de gelijksrechten van beide ouders.

[0:04:14] Dank jullie voor jullie aandacht.

[0:04:18] Dank u wel, mevrouw Sosa.

[0:04:19] Dan wil ik graag het woord geven aan mevrouw Perebo.

[0:04:23] Dank u wel.

[0:04:24] Geachte voorzitter, geachte leden van de commissie.

[0:04:27] Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens heeft volgens vaste jurispredentie geoordeeld dat het naamrecht ook onder de bescherming van artikel 8 EVRM valt, omdat de naam een middel is om zich als persoon te kunnen identificeren en familiebanden te kunnen vestigen.

[0:04:45] Onder de wig, en dan sluit ik me graag aan bij wat mijn collega al noemde, er lijkt sprake van een gelijkwaardigheid die er in de praktijk niet is.

[0:04:59] En dat betekent op dit moment dat je in het beleid en in de rechtspraak ziet dat het naamrecht geen route biedt om een geschil over de geslachtsnaam aan de rechter voor te leggen

[0:05:12] of om vervangende toestemming te vragen.

[0:05:16] Dit blijkt ook al uit eerdere kamerstukken.

[0:05:21] Het huidige stelsel, zoals dat op dit moment werkt, is, mijns inziens, aan te merken als indirecte discriminatie.

[0:05:31] een formeel seksneutrale eis, namelijk beide ouders moeten samen verklaren, leidt in de praktijk ertoe dat dit disproportioneel nadelig uitwerkt voor vrouwen, met name in die gevallen waarin er sprake is van een verbroken relatie of onedigheid tussen de ouders.

[0:05:51] En dat heeft ermee te maken dat het Nederlandse vangnetsysteem bij geen keuze standaard

[0:05:58] aan een kind de naam van de vader toekomt en dat voor 2024 ouders bij de geboorte ook feitelijk meestal uitkwamen op de naam van de vader.

[0:06:13] Daarnaast wil ik benadrukken dat de wijzigingsprocedure die er wel is, als het gaat om de geslachtsnaam, een route is via justice die eigenlijk nog veel meer drempels opwerkt in de praktijk dan bijvoorbeeld een geschillenregeling of een toets bij de richter zou kunnen doen.

[0:06:36] En ik wil graag ook nog aan het betogen van mijn collega toevoegen dat juist ook als we kijken naar de werking van artikel 3 IVRK en het belang van het kind, dat als het gaat om een naamswijziging waarbij het echt gaat om een geslachtsnaamwijziging van naam A naar naam B, dat we misschien best heel terecht de toets daarvoor, de duimpel daarvoor wat hoger mogen leggen.

[0:07:06] Als het gaat om de gecombineerde geslachtsnaam, dan gaat het eigenlijk fundamenteel niet om een naamswijziging, maar meer om een toevoeging die meer recht doet aan de waarborgen van de identiteit van kinderen en de erkenning van de identiteit van beide ouders.

[0:07:22] Ik dank u voor uw aandacht.

[0:07:27] Dank u wel.

[0:07:28] Dan gaan we door naar de volgende spreker, mevrouw Middelburg.

[0:07:31] Ga je gang.

[0:07:32] Dank u wel.

[0:07:33] Hartelijk dank ook voor de uitnodiging om hier vandaag te zijn.

[0:07:38] Geachte voorzitter, geachte commissie.

[0:07:40] Ik spreek hier vandaag niet alleen als wetenschapper, maar ook als coördinator van de werkgroep naamrecht van de vereniging voor vrouw en recht.

[0:07:49] En mijn collega Jeroen de Wild zit ook op de tribune.

[0:07:53] Sinds 1 januari 2024 maakt de wet Introductie gecombineerde geslachtsnamen het mogelijk om kinderen een combinatie van beide achternamen te geven.

[0:08:03] Een hele belangrijke stap.

[0:08:05] Maar het fundamentele probleem is blijven bestaan.

[0:08:09] Bij onenigheid tussen ouders geldt nog altijd de zogenoemde vaderswil-is-wet-bepaling.

[0:08:15] Daarmee bevat onze wetgeving nog steeds inmiddels een hele zeldzame vorm van directe seksediscriminatie.

[0:08:24] En dat is geen nieuw probleem.

[0:08:26] Al in 1988 oordeelde de Hoge Raad dat deze regeling discriminerend is.

[0:08:32] Toch is na jaren van politieke discussie uiteindelijk gekozen voor deze vangnetbepaling, waarin de naam van de vader doorslaggevend is.

[0:08:42] Wij hebben als VVR deze ongelijkheid de afgelopen jaren consequent onder de aandacht gebracht van wetgever en parlement.

[0:08:50] Steeds opnieuw hebben we gewezen op het fundamentele probleem.

[0:08:54] Dit is directe discriminatie op grond van geslacht.

[0:08:59] Dat is niet alleen onze analyse.

[0:09:01] Het VN Vrouwenrechtencomité heeft Nederland hier inmiddels al drie keer voor op de vingers getikt.

[0:09:07] Ook het College voor de Rechten van de Mens kwam tot dezelfde conclusie.

[0:09:11] Deze regeling is in strijd met het gelijkheidsbeginsel.

[0:09:15] Tegelijkertijd zien we dat de landen om ons heen deze discriminerende vangnetbepaling hebben geschapt.

[0:09:21] In Frankrijk bijvoorbeeld geldt bij oneenigheid automatisch een combinatie van beide namen in alfabetische vroeghoorden.

[0:09:28] In België is de voorgangsregel van de vader afgeschaft en geldt eveneens een dubbele naam als ouders er niet uitkomen.

[0:09:36] En in Italië is via constitutionele rechtspraak bepaald dat kinderen in beginsel de naam van beide ouders krijgen.

[0:09:44] Nederland staat hier in Europa dus helemaal alleen.

[0:09:49] En dat maakt deze regeling steeds moeilijker uit te leggen.

[0:09:52] Ook voor mij als docent op een universiteit aan een nieuwe generatie.

[0:09:59] En in mijn colleges merk ik dat mijn studenten ervan uitgaan dat juridische gelijkheid tussen mannen en vrouwen in Nederland inmiddels geregeld is.

[0:10:08] Dat dat iets vanzelfsprekends is.

[0:10:11] Wanneer ik vertel dat

[0:10:14] Toen mijn dochter werd geboren, mijn man, juridisch het laatste woord had over haar achternaam, geloven ze dat niet.

[0:10:24] Ze denken dat ik me vergis.

[0:10:27] Maar dat is geen misverstand.

[0:10:30] Het is de wet.

[0:10:32] Tegelijkertijd wordt vaak gezegd dat een seksueel-neutrale regeling te ingewikkeld zou zijn of zou leiden tot administratieve lasten voor burgers en overheid.

[0:10:42] Maar ook dat klopt niet.

[0:10:44] Al jaren ligt er een eenvoudige en uitvoerbare oplossing.

[0:10:48] De naamskeuze kan namelijk geregeld worden via een schriftelijke of digitale verklaring van beide ouders.

[0:10:54] De oplossing is al in 2009 uitgewerkt en ook door de wetgever zelf als werkbaar erkend.

[0:11:01] De oplossing voor dit probleem is er dus al.

[0:11:06] En dat brengt me terug bij mijn studenten.

[0:11:08] Ze gaan ervan uit dat deze vorm van ongelijkheid al lang tot het verleden behoort.

[0:11:13] En eerlijk gezegd hoop ik dat, wanneer mijn eigen dochter in de collegebanken zit, zij hetzelfde kan zeggen, maar dat het dan ook echt zo is.

[0:11:23] De vraag is dus niet of het kan.

[0:11:25] De vraag is hoelang wij nog bereid zijn om deze ongelijkheid in stand te houden.

[0:11:30] heeft vandaag een mogelijkheid om daar een volgende stap in te zetten.

[0:11:34] Ik dank u wel.

[0:11:39] Dank u wel, mevrouw Middelburg.

[0:11:42] Dan gaan we aan een vragenblokje beginnen en zou ik willen vragen, mevrouw Muttler, om te beginnen met de eerste vraag.

[0:11:50] Wilt u ook even aangeven aan wie u de vraag stelt?

[0:11:53] En dan gaat het helemaal goedkomen.

[0:11:56] Dank u wel, voorzitter.

[0:11:58] Dank u wel voor uw aanwezigheid en ontzettend goed dat jullie met ons mee willen denken over toch wel best wel een discriminatoire bepaling in ons wet, waardoor vrouwen helaas ook de neveneffecten daarvan moeten ondervinden, zeker als het gaat om de keuze voor een dubbele achternaam.

[0:12:18] Ik zou heel erg in willen gaan op het internationale aspect, want ik denk dat jullie alle drie heel terecht hebben gezegd, als je kijkt naar het EVRM, als je kijkt naar de CEDAW, dan is datgene wat wij hier in Nederland hebben niet uit te leggen.

[0:12:37] In 2022 hebben we daar getracht een voorstel voor in te dienen.

[0:12:46] Dat werd toen geweigerd, omdat de minister zei dat dit bij de lange traditie hoort die we hier in Nederland hebben.

[0:12:54] In de meeste gevallen geven partners toch de achternaam van de vader.

[0:12:59] Ik wil van mevrouw Middelburg vragen om daarop te reageren, vanuit het internationaal rechtelijk verband te meer, omdat zij ook net refereerde naar België, Italië en Frankrijk.

[0:13:16] Dank u wel, mevrouw Müttler.

[0:13:19] Het is inderdaad zo dat de regeling, dus de vangnetbepaling, in strijd is met internationaal recht.

[0:13:25] Dus niet alleen artikel 1 van onze grondwet, maar ook internationale verdragsverplichtingen.

[0:13:31] We hebben artikel 26 van het IVBPR, artikel 14, juncto 8 van het Europees verdrag voor de rechten van de mens en artikel 16 van het VN vrouwenrechtenverdrag.

[0:13:42] En om aan te tonen hoe

[0:13:46] belangrijk het is om te zien dat het directe discriminatie is, is het belangrijk om te verwijzen naar bijvoorbeeld België.

[0:13:53] België had precies dezelfde regeling als Nederland, dezelfde vangnetbepaling, maar in België hebben ze een constitutioneel hof, wat wij in Nederland helaas niet hebben.

[0:14:04] Het constitutioneel hof bepaalde daar dat er geen enkele rechtvaardiging is voor het in stand houden van een vangnetbepaling en zij daarbij expliciet

[0:14:15] dat een dergelijk onderscheid alleen kan worden gerechtvaardigd door een zeer zwaarwegende reden en dat de traditie, dus ook wat u noemde, daarvoor onvoldoende is.

[0:14:27] Het Constitutioneel Hof in Italië kwam tot precies dezelfde conclusie en de oplossing die daar geboden werd door de wetgever was om standaard, niet als vangnetbepaling,

[0:14:39] beide namen in alfabetische volgorde te doen, wat inmiddels dus in Frankrijk en in België de nieuwe sociale norm is en juridische norm.

[0:14:48] Maar in Italië is het zo dat men ervoor heeft gekozen om standaard, als ouders er niet uitkomen, dus standaard als vangnet beide namen te doen en dat ze dat dan nog kunnen aanpassen.

[0:15:03] Mag ik daar iets toevoegen, vanaf de mensenrechtenperspectief?

[0:15:07] Dat hebben wij ook gezien bij het Europese hoofdrecht.

[0:15:09] Dus het Europese hoofdrecht heeft vaste jurisprudentie gekregen rond die, precies die stuk.

[0:15:20] En wij hebben in...

[0:15:23] In de jurisprudence gezien in Leon Madrid vs.

[0:15:26] Spain, heel duidelijk de hoofd heeft gezegd, wij kunnen niet traditie noemen, als wij seksdiscriminatie in een regeling hebben.

[0:15:36] Dus dat is ook duidelijk vanaf de Europese perspectief ook.

[0:15:41] Dus niet alleen de verschillende landen, maar de verplichtingen voor Nederland onder de Europese Vertraging van de Rechten van de Mens is heel duidelijk hierover.

[0:15:55] Dank u wel.

[0:15:55] Dan wil ik graag het woord geven aan mevrouw Wendel.

[0:15:58] Dank voorzitter.

[0:16:00] Verfrissend trouwens, nieuwe voorzitter.

[0:16:03] Ik moet er nog even aan wennen.

[0:16:05] Nee, leuk.

[0:16:07] Dank aan de sprekers voor hun verhaal.

[0:16:09] Volgens mij ook een heldere boodschap aan de Kamer.

[0:16:11] Ik vind het altijd wel nuttig dat je geen boodschap hebt die alle kanten opvliegt, maar deze is vrij helder.

[0:16:18] Mijn vraag gaat eigenlijk net over iets anders.

[0:16:22] Jullie gaan in jullie verhaal heel erg in over kinderen die geboren worden binnen een huwelijk.

[0:16:27] Nu hebben we natuurlijk ook een vangnetregeling over kinderen die buiten een huwelijk geboren worden en als ik het goed begrepen heb is het zo dat het dan juist zo is dat de achternaam van de moeder standaard gebruikt wordt.

[0:16:41] Hoe kijken jullie daar naar?

[0:16:51] Dat hangt er van af.

[0:16:53] In die zin dat als een kind geboren wordt buiten huwelijk en alleen de geboortemoeder juridisch moeder wordt, dan krijgt het kind op dat moment van rechts wegen de geslachtsnaam van de geboortemoeder.

[0:17:09] Op het moment dat het kind erkend wordt, dan is er een mogelijkheid om op dat moment opnieuw te kiezen.

[0:17:21] En dan kunnen deze ouders dus naar huidig recht op dat moment alsnog kiezen voor een gecombineerde geslachtsnaam, maar ze zouden in dat geval ook gezamenlijk nog kunnen kiezen voor de geslachtsnaam van de vader of voor het behouden van de geslachtsnaam van de moeder.

[0:17:42] Ik zou daar, als het mag, ook nog heel graag iets op willen aanvullen, want ook toen het amendement van mevrouw Müttler en Promé werd besproken, werd dit ook vaak als argument naar voren gebracht.

[0:17:57] Er is geen sprake van discriminatie, want als vrouwen niet getrouwd zijn, dan krijgt het kind automatisch de achternaam van de vrouw.

[0:18:03] Maar ik wil u erop wijzen dat als er sprake is van ongelijke behandeling in gelijke gevallen,

[0:18:10] individuele gevallen dan is er sprake van discriminatie.

[0:18:14] En op het moment dat ik mijn achternaam wil doorgeven aan mijn dochter,

[0:18:21] hebben mijn man en ik niet dezelfde machtsverhouding, omdat hij weet dat hij uiteindelijk altijd aan het langste eind trekt.

[0:18:30] Dus wat een regeling ook is voor ongetrouwde vrouwen, voor mij in dit individuele geval is het zo dat er sprake is van directe discriminatie en die directe discriminatie moet uit ons naamrecht.

[0:18:44] En hoe dan een vrouw die niet getrouwd is, dat zij ook automatisch haar achternaam kan doorgeven.

[0:18:51] aan haar kind is hierbij in deze discussie over de vangnetbepaling niet relevant, omdat het gaat om de situatie dat gelijke gevallen in deze situatie ongelijk worden behandeld.

[0:19:07] Toevoegen, sorry.

[0:19:10] Maar ik vind het ook heel belangrijk om hier duidelijk te zeggen, die vraag komt van een perspectief van gelijke behandeling.

[0:19:19] Dus vrouwen kunnen buiten de juwelijk gewoon de naam doorgeven, binnen de juwelijk hebben wij de toestemming van

[0:19:28] van de vader.

[0:19:29] Dus we hebben één beslissing en de andere beslissing.

[0:19:32] Dus de vraag komt vanuit de perspectief van gelijke behandeling.

[0:19:38] Maar wat wij in internationale mensenrechten hebben, het is de Nederland moet ook substantiële gelijkheid verzekeren.

[0:19:54] En dat is precies wat hier niet gebeurt.

[0:19:56] Dus wij weten wel, dus historisch, het is de sociale norm dat kinderen die de huwelijk winnen, de naam van de vader krijgen.

[0:20:04] Kinderen die buiten de huwelijk geboren zijn, krijgen de naam van de moeder.

[0:20:09] Dat is altijd zo geweest.

[0:20:10] En dat is precies wat we hier nog een keer in 2026 zien.

[0:20:16] En dat is het probleem.

[0:20:18] Wij kunnen niet de...

[0:20:21] substantiële gelijkheid van vrouwen en mannen binnen de maatschappij veranderen met de vangnetnorm nu?

[0:20:30] En nog één vraag voor mij.

[0:20:32] Ik ben niet Nederlander, dus voor mij is het... Oh, het is heel interessant dat ik hier in Nederland word gehuurd.

[0:20:39] Ook de vraag, binnen de huwelijk... Een duomoeder, duomoeders, die krijgen beide namen.

[0:20:45] Dus geen akkoord.

[0:20:47] Dus ze krijgen met twee moeders beide namen.

[0:20:50] met een heteroseksuele oudere, een moeder en een vader.

[0:20:55] Geen akkoord, ze krijgen de naam van de vader.

[0:20:58] Dus dat is heel duidelijk wat hier gebeurt.

[0:21:01] Dit is de sociale norm die de maatschappij nog steeds volgt en die ook mensenrechtenorganisaties zeggen.

[0:21:10] Ja, wij kunnen niet gewoon traditie noemen om die gelijkheid tussen mannen en vrouwen

[0:21:15] niet te ondersteunen.

[0:21:18] Dus ik zou zeggen dat is ook een hele duidelijke aspect hier.

[0:21:23] En als ik daar weer heer even op mag aanvullen, dan is het ook zo dat toen in 1988 de Hoge Raad tot de conclusie kwam dat er sprake was van discriminatie, maar het aan de wetgever liet om het op te lossen, dat er toen der tijd niet echt een goede oplossing was, want de dubbele geslachtsnaam was nog niet mogelijk.

[0:21:42] Maar met het invoeren van de wet dubbele geslachtsnaam de WIG is dat dus wel een mogelijkheid geworden.

[0:21:49] En daardoor is wat mij betreft elke

[0:21:53] de justification om die vangnetbepaling standaard de vaders wil is wet te laten, ongerechtvaardigd.

[0:22:02] Dus ook met het invoeren van deze nieuwe wet is er geen enkele rechtvaardiging meer om het naamrecht zo een vorm van directe seksdiscriminatie te laten.

[0:22:15] En als ik daar dan nog een korte aanvulling op mag geven?

[0:22:18] Een hele korte, want ik wil meneer Sneller ook nog in de gelegenheid stellen om een vraag te stellen.

[0:22:27] Van mij mag dat, jazeker, maar even kort.

[0:22:30] Nee, ik wilde alleen maar nadrukken dat die geslachtsnaam van de moeder dus alleen geldt in die situatie dat het kind ook alleen in familierechtelijke betrekking tot de moeder komt te staan.

[0:22:45] En dus niet in een situatie waarbij er bijvoorbeeld prenataal al wordt erkend.

[0:22:50] Want op dat moment is het zo dat na de geboorte het kind

[0:22:53] in familierechtelijke betrekking tot beide ouders komt te staan.

[0:22:57] Dus die geslachtsnaam van die moeder, dat geldt alleen in die situatie dat het kind juridisch gezien ook alleen een moeder heeft.

[0:23:07] Hele korte reactie van mevrouw Wendel.

[0:23:09] Ja, korte reactie en dank ook aan mevrouw Perenboom van Drinik, als ik het goed uitspreek, voor de aanvulling, want volgens mij is dat het antwoord op de vraag die ik stelde en ik wil hier wel even gezegd hebben, ik begrijp natuurlijk de stelligheid waarmee er gereageerd wordt, maar ik stel echt expliciet een vraag over een bepaalde situatie en ik insinueer helemaal niet dat iets wel of geen discriminatie is.

[0:23:29] Ik stel echt een vraag over twee losstaande zaken.

[0:23:33] Dat wil ik wel echt even benadrukken.

[0:23:36] Bij mij is het ook niet zo overgekomen, dus geen enkel probleem.

[0:23:41] Meneer Sneller.

[0:23:43] Dank en dank voor de inleidingen.

[0:23:45] Full disclosure, mijn kinderen zijn allebei geboren tussen 2016 en 2024 en hebben inmiddels een dubbele achternaam.

[0:23:51] Dus ik heb gezien en gevoeld ook inderdaad wat voor verhoudingen erin zitten.

[0:23:57] Mijn vraag gaat over die geschillenregeling.

[0:23:59] En in wat voor voorbeelden we nou dat voor ons moeten zien, ook tegen de achtergrond van een positionpaper uit de volgende ronde, waar het gaat over huiselijk geweld bijvoorbeeld, waar de vader geen gezag is toegekend, zelfs geen omgangsregeling.

[0:24:13] En dan zit je toch met een dubbele achternaam, omdat de vader heeft geweigerd, maar je draagt vervolgens wel die naam van de vader dan ook mee.

[0:24:21] En misschien dat mevrouw Pereboom van Trunik dat ook zou kunnen beantwoorden in het licht van die opmerking over justice versus de rechter.

[0:24:27] En mij was niet helemaal duidelijk wat nou de samenloop was met die geschillenregeling.

[0:24:34] Primair pleit ik ook voor die geschillenregeling, omdat ik denk dat die route laagdrempeliger is.

[0:24:46] Er is op dit moment, dus als we even kijken naar die situaties uit de volgende ronde ook, waarbij er sprake is van huiselijk geweld, dan biedt de wet op dit moment wel een formele route om te komen tot een geslachtsnaamwijziging, waarbij er dus echt

[0:25:04] nou ja, een naam afgaat als het gaat om een kind met een dubbele geslachtsnaam die om redenen die u net noemde van de geslachtsnaam van een van de ouders af wil.

[0:25:16] Die route is er, maar de eisen die in die route worden gesteld door... Die drempels liggen hoger en er zit ook een financieel aspect aan

[0:25:30] Op het moment dat er een geschillenregeling is, die...

[0:25:34] Formeel valt het naamrecht niet onder het gezagsrecht.

[0:25:38] En we hebben in boek 1 ook de mogelijkheid om geschillen in de uitoefening van het gezamenlijk gezag aan de rechter voor te leggen.

[0:25:46] En ik denk aan een vergelijkbare regeling ten aanzien van het naamrecht, waarbij...

[0:25:55] Ouders, indien dat nodig is, ook in aanmerking kunnen komen voor een toevoeging.

[0:26:00] Dat is bij de justiceroute niet het geval.

[0:26:04] De leesjes liggen best wel hoog.

[0:26:06] En ook ten aanzien van die route geldt dat daar onlangs ook bij Sido

[0:26:14] iets over gezegd is op het moment dat vrouwen hun geslachtsnaam, hun gehuwdennaam willen terug veranderen naar hun meisjesnaam, dat de kosten daarvoor een dermate hoge drempel zijn dat dat eigenlijk een effectieve rechtsgang blokkeert.

[0:26:37] Dus ik zou

[0:26:38] in de lijn van de geschillenregeling gezag willen voorstellen om ook te kijken naar de mogelijkheden om dat te doen in het kader van het naamrecht.

[0:26:50] Die rechtsgang staat open voor kind en voor partner?

[0:26:55] Vraagteken.

[0:26:59] In mijn voorstel, bedoelt u.

[0:27:03] Dat vind ik een lastige vraag.

[0:27:07] Kind en partner, ja, primair wel.

[0:27:11] Ik denk zeker ook dat we, gelet op de huidige ontwikkelingen, als het gaat om de verlaging van de drempel voor het hoorrecht van kinderen, denk ik dat we ook in het licht van het belang van het kind en het IVRK daarin belangrijke stappen te zetten hebben.

[0:27:28] Dus ja, maar op het moment dat een kind op minderjarige leeftijd zelf komt met dit verzoek, denk ik wel dat we daar extra waarborgen in moeten bouwen.

[0:27:43] Kijk, de ouders met gezag zijn dan natuurlijk de wettelijk vertegenwoordigers.

[0:27:48] En op het moment dat we deze mogelijkheid ook openstellen voor kinderen zelf,

[0:27:54] dan zouden we moeten nadenken over het benoemen van een bijzondere curator of een onafhankelijke vertegenwoordiger ten behoeve van het kind.

[0:28:05] En we zien wel dat de geschillenregeling in het kader van het gezag, omdat ik daar net ook een vergelijking mee maakte, denk ik dat het goed is om dat nog wel even te benadrukken, dat de geschillenregeling zoals we die kennen ten aanzien van het gezag, dat die primair bedoeld is voor geschillen tussen

[0:28:21] Ouders en niet tussen kind en ouders.

[0:28:26] Ook een schoolkeuze kan natuurlijk iets zijn waar het kind anders over denkt, maar die regeling is echt primair bedoeld tussen ouders.

[0:28:35] En op het moment dat we deze geschiedenregeling ook toegankelijk stellen voor kinderen, denk ik wel dat we goed moeten nadenken over de waarborgen die we inbouwen in het belang van het kind, omdat je ook moet voorkomen het gaat wel om de identiteit van het kind en we moeten denk ik wel

[0:28:50] eventuele problemen in de identiteitsvorming en de loyaliteit naar beide ouders toe.

[0:28:56] Daar moeten we goed over nadenken.

[0:29:01] Als er verder geen vragen zijn, dan kunnen we het eerste halfuurblok afsluiten.

[0:29:06] Ik wil mevrouw Middelburg, mevrouw Perenboom en mevrouw Sosa heel hartelijk bedanken voor uw komst.

[0:29:11] En ik schors even twee minuutjes en dan kunnen aanschuiven mevrouw Aventuur en mevrouw Briek, als ik het goed zeg.

[0:30:31] Ik heropen de vergadering en ik wil graag van harte welkom heten, mevrouw Briek en mevrouw Aventuur.

[0:30:38] Eigenlijk hetzelfde als het eerste blokje.

[0:30:40] Ik wil graag eerst het woord geven aan u beiden en dan vervolgens de ruimte geven om vragen te stellen aan de kant van de Kamer.

[0:30:49] Ik zou zeggen, mevrouw Aventuur, als u wilt beginnen, gaat u er aan.

[0:31:00] Geachte voorzitter, geachte leden, nogmaals dank voor de uitnodiging om hier vandaag te mogen spreken.

[0:31:07] Ik wil eigenlijk beginnen met even iets recht te zetten naar uitleiding van een opmerking van meneer Sneller.

[0:31:12] Want ik hoorde net, ik had dus inderdaad ook de illustratie voor uw commissie.

[0:31:16] had ik een concrete casus voorgelegd in mijn stuk en ik begrijp wat verkeerd begrepen is.

[0:31:25] Want ik hoorde u zeggen dat er een dubbele achternaam zou zijn in die situatie bij het kind, maar dat is niet zo.

[0:31:30] Alleen de achternaam van de vader was toegekend aan die minderjarige.

[0:31:35] Nee, oké, nou heb ik dat verkeerd begrepen, sorry.

[0:31:39] Ik heb nog een paar punten eigenlijk samenvat in aanvulling op wat ik heb gezegd in mijn position paper.

[0:31:51] Mijn eerste opmerking is dat wat mij betreft duidelijk is dat de regeling zoals die er nu uitziet uiteindelijk geen stand zal kunnen houden.

[0:32:01] De sprekers in de eerste ronde zijn ook al ingegaan op de uitspraak León de Madrid.

[0:32:05] Die kun je er gewoon van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens, die kun je er één op één langs leggen eigenlijk.

[0:32:10] En dan kan het kort duren, dan kan het lang duren, maar mijn overtuiging is dat deze regeling uiteindelijk onderuit gaat bij het Europese Hof, mogelijk eerder.

[0:32:19] Er liggen nu ook prejudiciële vragen.

[0:32:21] bij de Hoge Raad.

[0:32:23] De tweede opmerking is wat mij betreft dat een vangnetbepaling in het namerecht op zich zeker wel geoorloofd is, maar dat deze niet direct of indirect discriminerend mag zijn.

[0:32:36] De derde opmerking die ik u mee wil geven is dat er een mogelijkheid moet zijn om af te wijken van de regeling, ook van de vangnetbepaling, als in een voorliggend geval toepassing van de regeling tot schijnende of ongewenste uitkomsten zou kunnen leiden.

[0:32:53] Dat komt eigenlijk omdat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens ook zegt het gaat om de vaststelling van burgerlijke rechten en verplichtingen en dan moet je altijd de mogelijkheid hebben om toegang te hebben tot de rechter.

[0:33:04] Als je dat helemaal op slot gooit, dan zal het oordeel van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens zijn dat je dan schuldig maakt aan excessief formalisme.

[0:33:13] Dat is ook een van de elementen die terugkomt in de uitspraak van Léon de Madrid tegen Spanje.

[0:33:19] En last but not least, ik hoorde twee van de sprekers in de vorige ronde daar ook al iets over zeggen.

[0:33:26] Ik vind ook wel de uitstraling die deze regeling geeft vanuit het familierecht.

[0:33:32] U heeft misschien gezien dat ik, ik ben ook lid van een Europees netwerk van advocaten onder de Raad van Europa.

[0:33:39] Ik procedeer met name over huiselijk geweld en dan specifiek in het familierecht.

[0:33:44] En daar lopen we natuurlijk ook heel hard aan tegen het gebrek aan implementatie van artikel 31 van het verdrag van Istanbul.

[0:33:52] Het toetsingskader huiselijk geweld in procedures rond gezag en omgang.

[0:33:57] En dan hebben we ook nog deze regeling in het namerecht.

[0:34:00] En al met al vind ik dat het familierecht daarmee wel een erg

[0:34:06] onplezierige en vooral onvriendelijke uitstraling heeft, als ik het zo zou mogen zeggen.

[0:34:11] Er werd in de vorige gespreksronde ook het een en ander gezegd over andere landen.

[0:34:15] Ik wil u in dat verband meegeven dat bijvoorbeeld de Britse krant The Guardian vorig jaar een artikel heeft geplaatst waarin er eigenlijk schande werd gesproken over ons nieuwe namerecht.

[0:34:25] En dat is denk ik, dus je plaatje echt buiten de internationale rechtsorde wat mij betreft, zowel kijkend vanuit het EHRM, het Europese Hof voor de Rechten van de Mens,

[0:34:34] als hoe andere landen het hebben geregeld.

[0:34:37] Dank u wel.

[0:34:40] Dank u wel.

[0:34:41] Dan wil ik nu het woord geven aan mevrouw Briek.

[0:34:44] Dank u wel.

[0:34:44] Bedankt voor de uitnodiging.

[0:34:46] Geachte voorzitter, geachte leden van de commissie.

[0:34:49] Bureau Clara Wichman zet zich al meer dan 40 jaar in om de maatschappelijke en juridische positie van vrouwen in Nederland te verbeteren.

[0:34:56] En wij doen dit met het recht in de hand, onder meer door het voeren van procedures en door onderzoek naar wet en regelgeving.

[0:35:04] Toen de wet introductie gecombineerde geslachtsnaam werd ingevoerd, was duidelijk dat de vangnetnorm in strijd was met internationaal recht.

[0:35:11] Dat hebben we ook al in het vorige onderdeel gehoord.

[0:35:15] Bureau Clara Wichtman bereikte echter ook al snel berichten van vrouwen die onder de nieuwe wetgeving hun geslachtsnaam wilden toevoegen.

[0:35:22] aan die van hun kind, maar die tegen heel veel obstakels aanliepen.

[0:35:26] Vrouwen liepen aan tegen het vereisten van de regeling dat een verklaring van de andere ouder nodig is om je geslachtsnaam toe te voegen.

[0:35:34] Een ander obstakel bleek dat de regeling niet voorzag in de mogelijkheid om, wanneer de andere ouder niet instemde, vervangende toestemming bij de rechter te vragen.

[0:35:43] En tot slot dicteert de vangnetnorm dat bij geen keuze automatisch de geslachtsnaam van de vader wordt toegekend.

[0:35:49] En wij zien dan ook dat deze combinatie in de praktijk voornamelijk resulteert in een eigenlijk praktisch veto-recht van de vader.

[0:35:59] 104 vrouwen deelden hun ervaringen met ons over dit onderwerp en 92 van hen vroegen de andere ouder om toestemming om hun geslachtsnaam te mogen toevoegen.

[0:36:09] Niet wijzigen, maar toevoegen.

[0:36:11] Maar vijf vrouwen kregen deze toestemming.

[0:36:13] Vrouwen kregen onder meer op hun vraag te horen, nee en geen discussie mogelijk.

[0:36:18] Of nee is nee en dat heb jij gewoon te accepteren.

[0:36:22] Twaalf vrouwen hebben de andere ouder überhaupt niet verzocht om toestemming, omdat zij de verhouding met de andere ouder niet verder onder druk wilden zetten.

[0:36:30] Zij geen contact misschien meer hebben met de andere ouder.

[0:36:33] Er sprake was van intieme terreur en angst voor een negatieve invloed op al lopende rechtszaken, bijvoorbeeld over omgang of gezag.

[0:36:42] Uit de ervaringen van vrouwen blijkt een beeld van traditie, gewoonte en machtspositie.

[0:36:47] Zo gaven vrouwen aan dat zij destijds wel voor de geslachtsnaam van de andere ouder moesten kiezen.

[0:36:54] We wilden toen nog graag dat onze zoon beide achternamen zou krijgen, maar omdat dat toen nog niet kon en mijn inmiddels ex-partner graag zijn achternaam wilde doorgeven, heb ik hiermee ingestemd.

[0:37:04] Voornamelijk omdat het, gek genoeg, meer gebruikelijk was om de naam van de vader te doen in plaats van de moeder.

[0:37:10] Of zoontje heeft drie dagen mijn achternaam gehad en daarna eigenlijk bij aangeven onder dwang van mijn ex-partner zijn achternaam.

[0:37:20] Ook waren er vrouwen waar binnen de relatie afspraken waren gemaakt om de geslachtsnaam toe te voegen.

[0:37:25] Maar deze afspraken werden later niet nagekomen.

[0:37:29] In eerste instantie ja, vervolgens een afspraak gemaakt bij de gemeente.

[0:37:33] Hij heeft deze achter mijn rug om afgezegd omdat zijn ouders het hier niet mee eens waren.

[0:37:38] Dit beeld laat zien dat minimaal een vangnetnorm die uitgaat van een gecombineerde geslachtsnaam op alfabetische volgorde noodzakelijk is voor de gelijkwaardigheid van beide ouders, aangezien op dit moment de regeling vrouwen discrimineert.

[0:37:54] Andere landen in Europa hebben laten zien dat meer gelijkwaardig systeem mogelijk is.

[0:37:59] En dit kan Nederland ook.

[0:38:01] Pas de regeling aan.

[0:38:03] Want het belang van een gecombineerde geslachtsnaam, waaruit blijkt dat een kind met beide ouders is verbonden, spreekt boekdelen.

[0:38:10] Dank u wel.

[0:38:14] Dank u wel.

[0:38:14] Als u even uw microfoon uitzet.

[0:38:16] Dank u wel.

[0:38:17] Vragen van de Kamer.

[0:38:19] En ik begin met mevrouw Müttler.

[0:38:21] Dank voorzitter en ook mijn enorme dank voor jullie aanwezigheid en voor jullie bijdrage.

[0:38:25] Ik wil mijn vragen richten aan mevrouw Brik.

[0:38:29] Ik kan me voorstellen dat mevrouw Aventuur daarna wel wat aanvullingen heeft, maar het gaat met name om veel rechtszaken wat jullie hebben gevoerd voor vrouwen.

[0:38:37] Diverse groep volgens mij vrouwen die in een relatie er niet uitkomen, biculturele vrouwen en

[0:38:43] vrouwen die in een relatie zitten waarbij sprake is van intieme terreur en waar dit als machtsmisbruik wordt gebruikt, die toestemming.

[0:38:50] Mijn concrete vraag aan mevrouw Brik is, u ziet al die rechtszaken, al die vrouwen benadert u, wat is nou de oplossing naar uw mening?

[0:39:03] Want de wet wordt geëvalueerd, gaan we daarop wachten?

[0:39:06] Moeten we de prejudiciële afwachten van de Hoge Raad?

[0:39:09] Moeten we zelf met een voorstel komen?

[0:39:12] Wat moeten we

[0:39:13] zo snel mogelijk doen?

[0:39:17] Dank u wel voor uw vraag.

[0:39:20] Het ligt inderdaad bij de Hoge Raad, maar dat zou eigenlijk niet nodig moeten zijn.

[0:39:25] In beginsel moeten er wetten worden gemaakt die niet strijdig zijn met nationaal en internationaal recht.

[0:39:31] En vanuit dat gezichtspunt zou ik zeggen, en gelet op waar deze groep vrouwen tegen aanloopt en wat je ziet in de jurisprudentie, dat een aanpassing van de regeling op zijn plaats is.

[0:39:43] Eigenlijk zou je dat zo snel mogelijk moeten willen om die discriminatie op te heffen.

[0:39:49] En wat ik zei, zou het niet nodig moeten zijn om dit door de Hoge Raad nogmaals te laten beslissen of een weg te vinden naar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.

[0:39:58] Ja.

[0:40:03] Mevrouw Wendel.

[0:40:05] Ja, dank ook weer aan deze twee sprekers voor hun bijdrage.

[0:40:10] Ik ben benieuwd, er is afgesproken dat na vijf jaar, vijf jaar na de invoering van de wet, dat er dan wordt geëvalueerd.

[0:40:16] Dus over een paar jaar zal die evaluatie plaatsvinden.

[0:40:19] Wat is dan volgens jullie het allerbelangrijkste om naar te kijken?

[0:40:23] En hoe kunnen we ervoor zorgen dat we iets doen waardoor we zowel het kabinet als gemeente, maar ik denk het belangrijkste nog, ouders ook ontlasten?

[0:40:33] Hoe kunnen we daar naar zoeken?

[...] .

[0:40:39] Ja, ik wil wel het spits afbijten en dan vult Linde mij vanzelf aan.

[0:40:45] Ja, ik denk dus dat er gewoon als uitgangspunt, wat ik ook had geschreven in mijn position paper en andere sprekers eigenlijk ook al zeiden, het uitgangspunt juist zou moeten zijn als ouders er samen niet uitkomen, dat je dan juist wel een dubbele geslachtsnaam krijgt.

[0:41:00] Dat is eigenlijk een veel logischere keuze.

[0:41:02] Sluit overigens ook aan bij die uitspraak van Léon de Madrid.

[0:41:05] En dan kun je nog, bijvoorbeeld is gesuggereerd inderdaad, als er dan een verschil van mening bestaat over de volgorde van de namen, zou je kunnen opteren bijvoorbeeld voor alfabetische volgorde.

[0:41:20] Dan heb je in ieder geval een criterium waarmee je buiten alle vormen van discriminatie blijft.

[0:41:25] Want dat is eigenlijk heel erg belangrijk.

[0:41:27] En ja, je zult dus ook altijd een proceduremogelijkheid moeten openstellen voor schijnende gevallen.

[0:41:34] En dat mag best wel een wat restrictievere regeling zijn, maar je moet wel de mogelijkheid hebben om als in een concreet voorliggende situatie de toepassing van de wettelijke regeling over die namen onbillig uitpakt, dat je dat wel kunt laten toetsen.

[0:41:54] Ja, daar ben ik het ook mee eens.

[0:41:56] Ik denk dat als je bij oneenigheid of geen keuze inderdaad automatisch terugvalt op die gecombineerde achternaam, dat je een hele grote groep die nu problematiek heeft en die eigenlijk naar de rechter wil stappen, maar dat niet kan of bij de rechter nul op request krijgt, dat die groep valt weg, want daarvoor zie je al in.

[0:42:16] En inderdaad, voor de schijnende gevallen moet je wel, vind ik ook, een rechtsroute openhouden, gelet gewoon op het EVRM.

[0:42:22] ben je dat eigenlijk gewoon verplicht.

[0:42:25] Ja.

[0:42:28] Meneer Sneller.

[0:42:29] Dank u wel en ook dank voor de inleidingen weer.

[0:42:35] Mijn vraag gaat weer over die geschillenregeling en ook nu met dat onbillelijk uitpakken.

[0:42:39] Zou u nog iets meer voor mij kunnen inkleuren, wat dat nou zou moeten zijn, ook in het licht van bijvoorbeeld het position paper van Klara Wichman?

[0:42:48] En om hoeveel mensen gaat het?

[0:42:50] Want de 104 is, ja, dan moet je ook het online formulier van de Klara Wichman van het bureau maar weten te vinden.

[0:42:57] Maar over hoeveel mensen hebben we het?

[0:42:59] Zeker als we het weer openstellen voor die verbeterde overgangsregeling.

[0:43:06] Ik zou willen dat ik de data had.

[0:43:10] Ik heb geprobeerd om dit op te vragen bij de Sociale Verzekeringsbank, bij het CBS en bij het RVEG.

[0:43:16] Maar daar krijg ik het niet, helaas.

[0:43:19] Dus vraag het alstublieft op.

[0:43:21] Want dan weten wij ook meer.

[0:43:25] En inderdaad, onze website is echt niet door iedereen te vinden.

[0:43:28] Dus ik vind het heel problematisch dat dat er al 104 zijn.

[0:43:31] Dat geeft aan dat er veel meer zijn.

[0:43:33] Wij zijn ook benaderd door veel advocaten die vrouwen bijstonden in zaken hierover.

[0:43:41] En ook door advocaten die zeiden tegen mij

[0:43:44] Ik raad cliënten af om überhaupt een zaak te starten omdat ze waarschijnlijk toch een niet-ontvankelijkheid krijgen of dat de zaak wordt afgewezen omdat die geschillenregeling eigenlijk niet bestaat.

[0:43:56] Dus er zijn ook vrouwen die hier tegenaan lopen maar niets hebben kunnen doen.

[0:44:01] Dus wat we ook zien inderdaad, er zijn

[0:44:04] Richting de veertig gaat het nu zaken gevoerd in de rechtbanken de afgelopen anderhalf jaar, die dus eigenlijk allemaal bijna negatief uitpakken.

[0:44:12] Dus daar zie je dat die vrouwen direct keihard tegen die geschillenregeling aanlopen of althans het ontbreken daarvan.

[0:44:18] Dus dat is wel degelijk inderdaad een probleem.

[0:44:22] Kijk, ik denk dat wat dus minimaal moet gebeuren is die vangnetnorm aanpassen naar gecombineerde achternaam.

[0:44:31] Ik denk dat

[0:44:34] En ook het beste zou zijn, dus daarin überhaupt, dat je geen verklaring in dat opzicht van de andere ouder daarvoor nodig hebt om een naam toe te voegen.

[0:44:44] Maar ik kan me wel voorstellen dat als, stel ik vraag om het toevoegen van mijn naam bij het kind, maar ik heb geen gezag of ik sta helemaal niet in een

[0:44:55] band met het kind, zoals het HRM zegt, dat is family life, ja, dan snap ik wel dat de andere ouder zegt, dat daarin wordt gezegd, nou, dan moet je toch de toestemming van de andere ouder hebben.

[0:45:07] En als die niet wordt gegeven, dan moet er alsnog, vind ik, ook inderdaad een route klaar liggen om dan naar de rechter te gaan die dat toetst.

[0:45:15] Maar eigenlijk zou in beginsel dus, als het kind in familierechtelijke betrekkingen staat van beide ouders, zou die verklaring van de ander niet nodig moeten zijn.

[0:45:29] Nee.

[0:45:29] Ja, ik wil daar nog wel aan toevoegen, want ik ben dus ook bezig geweest met die data, omdat ik me ook beriep in de procedure die ik heb geschetst in mijn position paper,

[0:45:41] Oh, pardon.

[0:45:43] Oké, sorry.

[0:45:44] Artikel 14 EVRM.

[0:45:48] Want als je daar vandaan kijkt, dan geldt dus dat de bewijslast dat die regeling niet indirect discriminerend is, die overgangsregeling ging het dan over,

[0:45:56] die rust in principe bij de staat.

[0:45:59] Dat vind ik toch wel belangrijk om te benadrukken.

[0:46:01] En ik had dus ook in mijn zaak bij het Hof Arnhem-Leeuwarden aangevoerd.

[0:46:06] Op dat moment was de stand in de jurisprudentie.

[0:46:08] 21 zaken waren er gepubliceerd, waarvan 19 waren vrouwen en 2 mannen.

[0:46:14] U moet zich wel realiseren, er wordt maar 4% van de uitspraken gepubliceerd.

[0:46:19] Dus in principe is het ook de rechtspraak zelf die zeg maar die gegevens zou moeten hebben waaruit kan blijken hoeveel, hoe vaak hier nou over geprocedeerd is.

[0:46:29] Dat zou denk ik ook nog wel een interessante kunnen zijn.

[0:46:32] Maar u moet zich daarbij ook bedenken dat er inderdaad heel veel vrouwen zijn.

[0:46:38] Ik heb ze ook in mijn praktijk die het niet eens meer hebben aangedurfd om het aan te kaarten.

[0:46:43] Bijvoorbeeld als jij ook in de gezags- en omgangsprocedure zit en je hebt het al over huiselijk geweld.

[0:46:48] Wordt nog steeds heel vervelend gevonden, toch wel, in het familierecht.

[0:46:52] En je komt dan ook nog een keer zeuren over die dubbele geslachtsnaam.

[0:46:55] Nou, daar kun je bij wijze van spreken, kun je in heel veel gevallen al wel inpakken.

[0:47:00] Dus het heeft ook een afschrikwekkende werking gehad dat het niet eens geagendeerd is.

[0:47:05] Even kijken.

[0:47:07] Ja, en ik sluit me verder aan bij wat mevrouw Brik net zegt over van je moet wel af kunnen wijken, want ik heb eigenlijk zelf mij in die casus geschetst die ik dan heb.

[0:47:17] Dan zie je dat het niet willen meewerken aan de totstandkoming van een dubbele geslachtsnaam, dat dat eigenlijk misbruik van recht oplevert.

[0:47:25] Zo kun je het eigenlijk toch wel kwalificeren in mijn beleving.

[0:47:28] Maar je kunt je natuurlijk ook voorstellen dat juist het willen toevoegen van een geslachtsnaam daartoe zou kunnen leiden.

[0:47:34] of inderdaad een ouder die niet in familierechtelijke betrekking staat, eigenlijk nauwelijks of niet geïnteresseerd is in het kind, maar dan wel erop staan dat die slagsnaam wordt toegevoegd.

[0:47:45] Dus ik denk inderdaad dat je met name voor dat soort situaties moet je zorgen dat je het dan kunt voorleggen of wat dan ook, dat daar een toets op zit.

[0:47:53] Maar ik denk dat dat een beetje de bandbreedte is waarin je zou kunnen opereren.

[0:48:00] Dank voor deze antwoorden, verhelderend.

[0:48:03] Zijn er nou good practices in andere landen voor die geschillenregeling ook?

[0:48:07] Want voor de gros van de zaken zal dat geen probleem zijn, maar je wil het juist dan ook goed regelen voor de moeilijkere kwesties.

[0:48:18] Dat vind ik een lastige.

[0:48:20] Volgens mij is er in België wel wat mogelijk, maar dat is redelijk restrictief.

[0:48:28] Maar ik zou het zo uit mijn hoofd eigenlijk niet weten.

[0:48:30] Dan moet ik toch even kijken naar Annemarie van Middelburg, die eerder hierover sprak.

[0:48:36] Maar uit mijn hoofd weet ik niet hoe ze daar de geschillenregeling verder hebben ingekleed.

[0:48:46] Ja, ik denk, ja, ik weet het eigenlijk ook niet.

[0:48:49] Ik hou me vooral bezig met Nederlands recht en Europees recht, maar je kunt dus uit die uitspraak van Léon de Madrid, die kun je wel zeg maar toch, dit vind ik eigenlijk wel een hele mooie uitspraak om als basis te gebruiken en om van daaruit eigen mogelijkheden en onmogelijkheden zeg maar te exploreren van wat kunnen wij dan doen.

[0:49:08] Dan blijf je in ieder geval aan de goede kant zitten en kan je niet verweten worden dat je discriminatoren opereert.

[0:49:17] Als er verder geen vragen zijn, dan stel ik voor dat we dit blokje afsluiten.

[0:49:24] Ja, dat mag.

[0:49:25] Ja hoor, ga je gang.

[0:49:26] Nee, vrij verhelderend.

[0:49:28] Eigenlijk hoor ik jullie heel luid en duidelijk aangeven en aanstippen dat het probleem mogelijk veel groter is dan we denken.

[0:49:36] Daar zal onderzoek naar moeten worden gedaan.

[0:49:40] Zouden jullie beide in kunnen willen gaan op de verhalen van vrouwen, van cliënten die jullie hebben gehad, vrouwen die jullie hebben benaderd, die hier tegenaan lopen en hoe zij die neveneffecten ervaren?

[0:49:52] We gaan straks in het laatste blokje ook meer vrouwen spreken, maar vanuit jullie professie hoop ik ook het een en ander te horen over

[0:50:02] Ja, wat vrouwen dus in de praktijk, de schrijnende gevallen die jullie in de praktijk zien.

[0:50:12] Ja, nou dank voor de vraag.

[0:50:14] Ja, als ik kijk naar de casus die ik zelf heb geschetst in mijn position paper.

[0:50:20] dan voelt dat toch wel heel erg fout dat zeg maar alleen maar om je ex een hak te zetten dat je gewoon weigert toe te stemmen met de totstandbrenging van de dubbele geslachtsnaam, terwijl je te maken hebt met een kind dat

[0:50:35] door eigen toedoen van de vader eigenlijk ook geen contact meer heeft met de vader.

[0:50:40] En dan zit je wel met die naam.

[0:50:42] Dus het raakt aan identiteit en familiebanden van de betreffende moeders, maar ook van de kinderen wat mij betreft.

[0:50:54] Gaat het nog om een kindje van tweeënhalf jaar.

[0:50:59] Maar ja, naarmate het opgroeit wordt natuurlijk ook wel een verhaal van ja, hoe kan het nou dat je de achternaam hebt of de geslachtsnaam hebt van een vader die niet meer in beeld is en je bent op geen enkele manier via de naam verbonden met je moeder.

[0:51:13] Dat is toch wel de ingewikkelde.

[0:51:15] Maar ik sta ook verschillende vrouwen bij die

[0:51:18] uit elkaar zijn inderdaad, die procedures gezag en omgang hebben gehad, waarvan ik weet dat ze in het onderling verkeer met hun ex-partner hebben gevraagd om toevoeging van de geslachtsnaam en dat ze dat echt heel erg fijn zouden vinden.

[0:51:32] Een enkele keer meer was er ook een afspraak over gemaakt en dan wordt er nee gezegd en dan durven ze het niet meer voor te leggen.

[0:51:39] Echt ook vanwege angst voor repercussies uit familierechts, van moet je daar dan ook nog over gaan zitten, ruzie maken en dan worden eigenlijk toch vooral de moeders er wel op aangekeken, ben ik bang, dat ze dat dan ook nog op de kaart zetten in een situatie waarin er toch al heel veel spanningen zijn tussen ouders.

[0:51:59] Dus het pakt echt heel vervelend uit.

[0:52:01] Beetje afhankelijk wel van de casuïstiek, maar er zitten toch best wel behoorlijk wat schrijnende gevallen bij.

[0:52:10] Ja, dat laatste dat herken ik ook erg vanuit de verhalen die ik heb gehoord van vrouwen.

[0:52:17] Dus inderdaad vrouwen waarbij destijds bijvoorbeeld wel was afgesproken dat die naam zou worden toegevoegd.

[0:52:24] En dan gaan mensen uit elkaar en dan is het gewoon niet vaak zo dat dat allemaal

[0:52:31] op een hele rationele manier verloopt waarbij de een de ander grunt.

[0:52:36] Dus dan zie je dat daar inderdaad procedures ontstaan en dat dan vaak toch een vrouw dat inderdaad niet durft, zo'n verzoek, om dan toch die naam toe te voegen.

[0:52:48] Dat zien we.

[0:52:50] Ook voorbeelden van een moeder met een kind en de man heeft bijvoorbeeld een psychische stoornis.

[0:52:58] en daardoor kan die gewoon geen toestemming geven en is daar gewoon eigenlijk niet eens toe in staat.

[0:53:04] Daar is ook niks voor geregeld.

[0:53:06] Een zaak van een vrouw wiens man in het buitenland zat en die dus niet mee kon naar de gemeente en ook niet mee wilde, om die toestemming te geven voor de gecombineerde achternaam.

[0:53:18] En dat zijn inderdaad meer schijnende gevallen, maar toch denk ik dat ook een heel groot deel ziet op vrouwen die

[0:53:25] eigenlijk gewoon heel graag ook hun achternaam willen toevoegen vanwege die verbondenheid met het kind.

[0:53:31] Omdat ze heel graag willen dat het kind zich met beide families kan identificeren.

[0:53:36] En waar je dan toch ziet dat die traditie en gewoonte op gaat drukken.

[0:53:41] En waar dan als ze niet gehuwd zijn toch wordt gekozen voor de naam van de vader.

[0:53:45] Omdat de vader dan toch niet voor die gecombineerde achternaam wil gaan.

[0:53:49] En dan zie je dat bij oneenigheid, dan klapt het dus door naar toch de naam van de vader.

[0:53:54] Dus dat komt veel voor, ja.

[0:54:00] Een hele korte vraag.

[0:54:01] Beloofd, beloofd.

[0:54:03] Hierop doorvragen.

[0:54:04] Stel nou dat kinderen, omdat de vangnetbepaling nou eenmaal in stand is gelaten door de wetgever en ook door de rechter, maar dat die inmiddels bijvoorbeeld tien jaar de achternaam van hun vader dragen.

[0:54:17] Het IVRK stelt ook, en andere verdragen overigens ook trouwens, dat kinderen recht hebben op hun eigen identiteit, waar de achternaam natuurlijk ook onderdeel van is.

[0:54:27] Is er nou wat jullie betreft ook een leeftijd waarop de kinderen dan zelf invloed mogen hebben op hun achternaam?

[0:54:33] Stelt dat ze bijvoorbeeld geen contact hebben met hun vader, zeg maar even iets.

[0:54:39] Ja, ik ben benieuwd wat mevrouw Aventuur daarvan vindt, maar ik denk dat vanaf een leeftijd van 12 het kind daar ook instemming bij zou moeten geven, of een verklaring, dat dat logisch is dat je dat vraagt.

[0:54:56] En bij een kind onder de 12, dan sluit ik aan bij wat mevrouw Drunink eerder heeft gezegd, dan is er ook logisch dat je een kind

[0:55:06] eventueel hoort.

[0:55:08] Nu is het natuurlijk ook zo bij bepaalde familierechtelijke procedures dat een kind vanaf acht, zie je nu een beetje komen, wordt gehoord.

[0:55:16] Ja, ik denk dat dat dan wel, gelet op het IVRK, het meest voor de hand zou liggen.

[0:55:23] Ja, daar sluit ik me wel bij aan.

[0:55:26] Je moet altijd wel waken inderdaad, maar daar werd ook al gezegd door een van de andere sprekers, dat je kinderen niet onbedoeld een loyaliteitsconflict intrekt.

[0:55:35] Dus daar moet je wel waarborgen voor inbouwen.

[0:55:39] Maar kinderen moeten zeker ook participeren in dit proces op een of andere manier.

[0:55:44] Dat brengt het IVRK ook mee.

[0:55:49] En het comité van ministers van de Raad van Europa heeft vorig jaar op 28 mei ook een richtlijn erover aangenomen.

[0:55:56] Die gaat weliswaar specifiek over scheiding, maar daarin is ook benadrukt dat je belang...

[0:56:01] Daar is ook echt, zeg maar, artikel 3 lid 1 IVRK is daarin ook vastgelegd, dus het Best Interest Criterium, want daar valt dit ook uiteindelijk allemaal natuurlijk weer op terug te voeren.

[0:56:14] Als er verder geen vragen zijn, dan wil ik mevrouw Brik en mevrouw Alventuur heel hartelijk bedanken voor uw inbreng en komst.

[0:56:20] En dan schors ik twee minuten en dan wil ik graag vragen mevrouw Lee, mevrouw Nierhoff en mevrouw Bunt om plaats te nemen.

[0:56:28] Dank u wel.

[0:57:36] Dan heropen ik de vergadering en dan wil ik om te beginnen alle drie hartelijk danken voor uw komst.

[0:57:43] En dan wil ik graag beginnen het woord te geven aan mevrouw Lee.

[0:57:48] Bedankt voor de uitnodiging.

[0:57:50] Vandaag hebben we het over de gecombineerde achternaam en voor sommigen voelt dat als iets heel kleins, iets administratiefs.

[0:57:57] Het is maar een naam.

[0:57:58] Maar als u dat denkt, mist u eigenlijk waar het werkelijk over gaat.

[0:58:02] Dus ik vraag u iets.

[0:58:03] Ik vraag u even een moment te nemen waarop u

[0:58:06] Dacht dat u zichzelf achtergesteld voelde, waarop u dacht, dit klopt niet, dit is niet eerlijk.

[0:58:12] En niet omdat u iets verkeerds deed, maar omdat u iemand anders bepaalde wat belangrijk voor u was.

[0:58:17] En hou dat gevoel vast, want dat is precies waar dit vandaag over gaat.

[0:58:21] Niet over de naam, maar over wie er mag bepalen.

[0:58:25] Ik ben Rebecca Lee en mijn achternaam kreeg ik bij mijn geboorte in Korea.

[0:58:29] Ik raakte hem kwijt door adoptie.

[0:58:32] Veertig jaar later kreeg ik hem terug en dat was herstel van mijn identiteit.

[0:58:36] En toen de wet veranderde wilde ik dat mijn kinderen diezelfde verbinding konden dragen.

[0:58:41] Bij mijn zoon is dat gelukt en bij mijn dochter is dat niet gelukt.

[0:58:44] In mijn situatie is toestemming doorslaggevend.

[0:58:48] De vader van mijn dochter geeft die toestemming niet.

[0:58:51] Terwijl zijn andere kinderen wel een gecombineerde achternaam dragen.

[0:58:54] Voor mijn dochter betekent dat haar identiteit afhankelijk wordt van één beslissing.

[0:58:59] En de wet gaat uit van overleg en van ouders die er samen uitkomen.

[0:59:04] Maar als dat niet gebeurt, ontstaat er geen oplossing, alleen een uitkomst.

[0:59:08] En die uitkomst wordt bepaald door één ouder.

[0:59:11] Daardoor hangt de identiteit van een kind af van één beslissing.

[0:59:14] Er is geen gelijkwaardig vertrekpunt tussen ouders.

[0:59:17] En iets eenvoudigs wordt een onderdeel van een conflict.

[0:59:20] Mijn voorstel is daarom ook eenvoudig.

[0:59:22] Zoals jullie al heel de tijd gehoord hebben, maak de gecombineerde achternaam de standaard op alfabetische volgorde.

[0:59:28] Willen ouders iets anders?

[0:59:29] Prima, regel dat samen.

[0:59:30] Komen ze er niet uit, dan geldt de standaard.

[0:59:33] Dan verdwijnt de afhankelijkheid van één beslissing en dan ontstaat er duidelijkheid.

[0:59:37] En dan wordt gelijkwaardigheid het uitgangspunt.

[0:59:40] Dit gaat niet enkel over een naam.

[0:59:42] Dit gaat over de vraag, heeft een kind het recht om beide ouders zichtbaar mee te dragen zonder afhankelijk te zijn van één keuze?

[0:59:49] We leven in 2026.

[0:59:52] Gelijkwaardigheid zou geen onderhandeling meer moeten zijn, ook niet in een naam.

[1:00:00] Dank u wel.

[1:00:01] Dan geef ik graag nu het woord aan mevrouw Nielsen.

[1:00:05] Bedankt dat ik hier mag zijn en mijn verhaal mag doen.

[1:00:10] Een naam die draag je je hele leven mee.

[1:00:12] Het vertelt waar je vandaan komt en bij welke familie je hoort.

[1:00:16] Ik ben de moeder van twee dochters, eentje van 4 en eentje van 15 jaar.

[1:00:20] De vader van mijn jongste dochter en ik vormden jarenlang een samengesteld gezin.

[1:00:25] Het was een turbulente en emotioneel onveilige relatie.

[1:00:29] Op een gegeven moment heb ik besloten om ermee te stoppen, zodat ik mijn dochters in rust en harmonie kon opvoeden.

[1:00:34] Sindsdien ligt de grootste gedeelte van de zorg bij mij.

[1:00:38] Toen we uit elkaar gingen, stonden we tegenover elkaar in de rechtszaal, over meerdere zaken.

[1:00:43] Maar één onderwerp raakte mij misschien nog wel het meest en dat was de naam van mijn dochter.

[1:00:48] Ik wil in mijn achternaam toevoegen aan de naam van haar vader.

[1:00:51] Niet in plaats van zijn naam, maar erbij.

[1:00:55] Mijn achternaam komt niet veel voor en ik wil hem graag doorgeven.

[1:00:59] Maar nog belangrijker, hoe mooi is het als je als kind de naam van je beide ouders kan dragen.

[1:01:04] Namen die haar achtergrond vertellen en namen die haar familie samenbrengen.

[1:01:08] Alleen haar vader wilde daar geen toestemming voor geven.

[1:01:12] Een reden gaf hij niet en hij gebruikte het als machtsmiddel.

[1:01:15] Ook tijdens de zitting bij de rechtbank bleef hij weigeren en de rechtbank gaf mij geen vervangende toestemming.

[1:01:22] Dus stond ik nog steeds met lege handen.

[1:01:24] Begin 2025 kwam er eindelijk een hoger beroep.

[1:01:28] Het duurde lang omdat het druk was bij de rechtbank.

[1:01:31] En toen gebeurde er iets onverwachts.

[1:01:33] Hij gaf alsnog toestemming.

[1:01:36] Maar wel met de voorwaarde zijn naam eerst.

[1:01:38] Dat is niet op alfabetische volgorde.

[1:01:41] Een voorwaarde die hij kan stellen, maar ik niet.

[1:01:45] Maar de toestemming kwam te laat.

[1:01:48] De overgangsregeling was inmiddels voorbij.

[1:01:50] Mijn enige optie was een aanvraag bij dienstjustice en die werd afgewezen.

[1:01:56] Niet omdat het niet goed zou zijn voor mijn dochter, maar omdat ik volgens de regels nog niet lang genoeg voor haar alleen zorg.

[1:02:03] Ik kreeg het advies om in oktober 27 het opnieuw te proberen.

[1:02:08] Mijn dochter is dan 6,5 jaar.

[1:02:11] Dat betekent dat mijn dochter jarenlang moet wachten op iets waar inmiddels wel toestemming voor is.

[1:02:16] En dat voelt verkeerd.

[1:02:19] Want één nee zonder uitleg was genoeg om alles stil te zetten.

[1:02:25] En daarna lopen we vast in regels waar niemand nog naar de inhoud kijkt.

[1:02:29] Mijn dochter is net begonnen op school.

[1:02:31] Het zou een heel natuurlijk moment zijn om haar naam nu aan te passen.

[1:02:35] Maar volgens de regels moet ik dus wachten tot ze zes en een half is.

[1:02:39] En nogmaals, ik wil haar naam niet wijzigen, maar ik wil iets toevoegen.

[1:02:42] En Dienstjustice kent daarvoor geen beleid, niet voor vrouwen zoals ik.

[1:02:47] Wat mij het meest raakt is dat ik mijn achternaam niet in gecombineerde vorm kan doorgeven zonder toestemming van de vader.

[1:02:54] De vrouw verzoekt, maar de man beslist.

[1:02:57] Over mijn achternaam.

[1:02:59] Eén ouder kan dus bepalen of de naam van een andere ouder onderdeel wordt van de identiteit van het kind.

[1:03:06] Mijn jongste dochter heeft als tweede naam Rosa, vernoemd naar Rosa Parks.

[1:03:11] Gelijkheid en gelijke rechten zijn waarden die ik mijn dochters wil meegeven.

[1:03:16] En dan moet je je uitspreken en je stem laten horen.

[1:03:19] En daarom ben ik hier vandaag.

[1:03:21] En niet alleen voor mezelf en niet alleen voor mijn dochters, maar voor alle vrouwen die tegen deze regels aanlopen.

[1:03:28] Een kind zou het recht moeten hebben om de namen van beide ouders te dragen.

[1:03:33] En de moeders zouden hun achternaam moeten kunnen doorgeven in gecombineerde vorm, zonder afhankelijk te zijn van de toestemming of vast te lopen in lange wachttijden of bureaucratische regels.

[1:03:45] Ik vraag u daarom om kritisch te kijken naar hoe deze wet in de praktijk uitpakt.

[1:03:51] De gelijkheid tussen mannen en vrouwen bij achternaam hoort niet alleen maar een mooi idee te zijn.

[1:03:55] Het hoort ook gewoon in onze wet te staan, zodat alle moeders hun achternaam in gecombineerde vorm kunnen doorgeven en niet afhankelijk zijn van de toestemming van de vader.

[1:04:10] Dank u wel.

[1:04:11] Wil ik graag nu het woord geven, mevrouw Bent.

[1:04:15] Dank u wel.

[1:04:16] Ik wil graag nog even benadrukken dat dit niet mijn verhaal is, maar dat ik dit voorlees namens iemand die vanwege haar persoonlijke positie hier niet aanwezig kan zijn.

[1:04:26] Ook mijn naam.

[1:04:27] Een achternaam is onderdeel van je identiteit.

[1:04:30] Het zegt iets over je familie, je geschiedenis en de personen bij wie je hoort.

[1:04:35] Een kind komt voort uit twee personen.

[1:04:37] Een kind zou daarom alsnog beide achternamen moeten kunnen krijgen.

[1:04:41] Toen mijn dochter in 2021 werd geboren, had ik een geregistreerd partnerschap.

[1:04:47] Mijn dochter kreeg volgens de wet automatisch de achternaam van haar vader, tenzij ouders er gezamenlijk voor kozen om het kind de achternaam van haar moeder te geven.

[1:04:57] Mijn toenmalige partner wilde per se dat onze dochter zijn achternaam zou krijgen.

[1:05:03] Mijn pogingen om bespreekbaar te maken dat we onze dochter mijn achternaam zouden kunnen geven, werden telkens in de kiem gesmoord.

[1:05:10] Mijn achternaam was kansloos.

[1:05:13] Het was in dat jaar nog niet mogelijk om onze dochter een gecombineerde achternaam te geven.

[1:05:20] De relatie met de vader van mijn dochter ontwikkelde zich sinds het begin van mijn zwangerschap in een giftige relatie.

[1:05:26] Hij wilde steeds meer macht en controle over mij.

[1:05:30] Ik werd in steeds extremere mate onderdrukt, vernederd en geïsoleerd voor mijn omgeving.

[1:05:36] Ik ben van hem gescheiden.

[1:05:39] Vanaf 1 januari 2024, de eerste dag dat het op basis van de overgangsregeling bij de wet introductie gecombineerde geslachtsnaam gedurende één jaar mogelijk was om onze dochter alsnog ook de achternaam van haar moeder te geven, heb ik meerdere malen geprobeerd om zijn medewerking te krijgen voor het realiseren van een gecombineerde achternaam voor onze dochter.

[1:06:02] Hij bleef weigeren.

[1:06:03] Ik was kansloos.

[1:06:06] Tegen het einde van het jaar heb ik mij verder verdiept in de rechtszaken die gedurende het jaar over dit onderwerp waren gevoerd.

[1:06:13] Ook daaruit bleek dat juridische procedures kansloos waren.

[1:06:18] Momenteel is er sprake van een co-ouderschapsregeling waarbij onze dochter van de ene helft van de tijd bij mij verblijft en voor de andere helft bij hem.

[1:06:27] Ze kan zich middels haar achternaam wel met hem en zijn familie identificeren, maar niet met mij en mijn familie.

[1:06:35] Op dit moment ben ik in blijde verwachting van een tweede dochter.

[1:06:39] Dit keer als bewust alleenstaande moeder.

[1:06:42] Ik heb ervoor gekozen om mijn gezin verder vorm te geven met de hulp van een donor, omdat ik niet opnieuw via mijn kinderen in de macht van de man terecht wil komen.

[1:06:52] Mijn tweede dochter zal alleen mijn achternaam krijgen.

[1:06:55] Mijn beide dochters dragen daarmee totaal verschillende achternamen.

[1:06:59] Ze kunnen zich niet middels hun achternaam met elkaar identificeren.

[1:07:04] Mijn dochter en ik horen bij dezelfde familie, maar we mogen niet allemaal ook onze familienaam dragen.

[1:07:11] En dit komt simpelweg omdat de Nederlandse wet mijn ex-partner het recht geeft om zonder enige reden te blokkeren dat onze gezamenlijke dochter ook de achternaam van haar moeder mag krijgen.

[1:07:23] Van deze scheve machtsverhouding maakt mijn ex-partner graag gebruik.

[1:07:27] Hij blijft ook telkens de achternaam van onze gezamenlijke dochter, en dus zijn achternaam, op zoveel mogelijk manieren benadrukken.

[1:07:35] Als ik mijn achternaam toevoeg aan de achternaam van onze dochter, dan beschuldigt hij mij van kindermishandeling.

[1:07:42] Mocht mijn ex-partner overigens in de toekomst ook nog meer kinderen krijgen, dan kunnen zijn kinderen zich wel allemaal middels hun achternaam identificeren met elkaar, met hem en zijn familie.

[1:07:54] Als ik met vriendinnen praat over dit onderwerp, blijkt dit ook bij hen heel gevoelig te liggen.

[1:07:59] Veruit de meerderheid is het niet gelukt om een gecombineerde achternaam voor hun kinderen te realiseren.

[1:08:05] Ook al willen ze dit wel.

[1:08:07] Door de scheve machtsverhouding, die voortvloeit uit de wet, trekken moeders aan het kortste eind en kiezen moeders ervoor om de relatie met hun partners niet op scherp te zetten.

[1:08:18] Het lijkt alsof slechts beperkt gebruik is gemaakt van de mogelijkheid om een kind alsnog een gecombineerde achternaam te geven.

[1:08:25] Echter, mijn situatie en ook die van mijn vriendinnen komen niet voor in de statistieken.

[1:08:31] Wij krijgen simpelweg geen toestemming van de vader hoe graag we onze achternaam willen doorgeven aan onze kinderen.

[1:08:38] Het wordt tijd dat deze ongelijkheid verdwijnt en dat moeders zelfstandig alsnog de kans krijgen om een achternaam toe te voegen aan die van hun kinderen.

[1:08:47] Dank u wel.

[1:08:51] Hartelijk dank voor uw inbreng.

[1:08:54] Wil ik graag aan de kant van de Kamer vragen en mevrouw Müttler als eerste de gelegenheid geven om één of meerdere vragen te stellen.

[1:09:02] Hartelijk dank voor jullie komst, voor jullie hele bijzondere bijdrage wat echt binnenkwam bij ons allemaal.

[1:09:13] Gelijkwaardigheid moet geen onderhandeling zijn, ook niet als het gaat om je naam.

[1:09:20] En ik denk dat we het daar wel met elkaar overeen zijn.

[1:09:23] Anno 2026 hoort onze wet die gelijkwaardigheid na te streven.

[1:09:30] Ik was toch wel een beetje geïntrigeerd door het verhaal van mevrouw Nienhoff in verband met justice en de hoge drempel die zij creëren voor wat betreft het aantal jaren waarop je je kind moet opvoeden of wanneer het kind is opgevoed of bij jou is.

[1:09:51] om uiteindelijk toch bepaalde rechten te verkrijgen.

[1:09:57] Ik zou haar willen vragen om iets meer over die procedure te vertellen en de administratieve rompslomp waar ze tegenaan loopt en dus ook heel veel andere vrouwen.

[1:10:11] Ja, ik heb bij hun een aanvraag ingediend en toen kreeg ik dus een bericht terug dat het was afgewezen.

[1:10:17] Toen heb ik met ze gebeld.

[1:10:20] Toen was het eerste verhaal, ze is nog geen vijf.

[1:10:24] Toen zei ik, ja, oké.

[1:10:26] Ik zeg maar, ik wil niks wijzigen.

[1:10:29] Ik wil iets toevoegen.

[1:10:30] Er is toestemming.

[1:10:30] Waarom kan dat dan niet?

[1:10:32] Waarom moet ze dan vijf zijn?

[1:10:34] Toen zei hij, ja, zo zijn de regels.

[1:10:37] Vervolgens heb ik aangegeven, oké, ik ga je tegen in bezwaar.

[1:10:41] Toen kreeg ik een brief terug.

[1:10:43] Ja, het is dan misschien toch niet per se dat ze vijf is, maar wel dat u nog niet vijf jaar alleen voor haar zorgt.

[1:10:50] Dat is dan in oktober 27 en dan mag ik het opnieuw proberen van hun.

[1:10:55] Toen heb ik wel gezegd van oké, ik wil hier tegen in bezwaar gaan.

[1:11:00] Toen zeiden ze ja, dat heeft niet zoveel zin, want er is geen uitzondering voor jou in de wet.

[1:11:05] Dus we gaan het sowieso niet gebeuren.

[1:11:09] En het kost ook 800 euro en dat moet je dan nu betalen.

[1:11:12] Dus ik zou het niet doen.

[1:11:13] Dus ik vond het echt...

[1:11:18] Ik werd aan alle kanten tegengewerkt en nu is het dus nog steeds voor mij onduidelijk of het überhaupt gaat lukken.

[1:11:28] Nu dus op papier heeft hij die handtekening gezet, maar hoe moet ik dat straks in 2027 doen?

[1:11:33] En gaan ze dan...

[1:11:34] Gaan ze het me dan wel echt geven ook?

[1:11:37] Of wordt het dan weer bekeken en is er dan weer een andere regel waar ik niets aan voldoen?

[1:11:42] Terwijl het ook niet gaat om dat ik iets echt wil aanpassen.

[1:11:46] Ik wil gewoon iets toevoegen.

[1:11:48] En daar is ook toestemming voor.

[1:11:50] Dus ja, als jullie het snappen, dan snap ik het ook.

[1:11:53] Maar ik begrijp hier echt helemaal niks van.

[1:12:00] Als mevrouw Wendel het goed vindt, dan...

[1:12:03] Oké, prima.

[1:12:04] Meneer Snellerhuijen.

[1:12:06] Dank voor de toestemming, mevrouw Wendel.

[1:12:09] En voorzitter ook.

[1:12:11] En mevrouw Nielof ook voor uw verhaal.

[1:12:13] Ik had meegeschreven dat u daarna zei, dat Justus zei, we hebben er geen beleid voor.

[1:12:19] Terwijl dit klinkt alsof er allemaal beleid is, maar waar u buiten viel.

[1:12:22] Dus ik zou graag nog iets willen toelichten over die opmerking dat er geen beleid was.

[1:12:27] Wat ik daarmee bedoel is dat zij niet weten hoe ze om moeten gaan met vrouwen die een achternaam willen toevoegen.

[1:12:36] Dus ik word gegooid op de hoop van vrouwen of kinderen die hun naam willen veranderen.

[1:12:42] Dus echt de andere naam.

[1:12:46] Maar dit is natuurlijk een ander verhaal.

[1:12:47] Maar zij kunnen mij niet langs een meetlat leggen.

[1:12:51] Dus gooien ze mij op die hoop en zeggen ze ja, sorry mevrouw, maar wij kunnen, wij kunnen hier niks mee.

[1:12:56] U moet gewoon aan die regels voldoen.

[1:12:59] Terwijl dat in mijn situatie helemaal niet van toepassing is, vind ik.

[1:13:09] Kijk, het is wel een beetje onduidelijk bij Justus, want ik heb Justus vijf keer gebeld en vijf keer kreeg ik een andere medewerker en vijf keer kreeg ik ook een ander verhaal.

[1:13:18] Dus de ene keer was het van nou ja, bij co-ouderschap dan mag het wel.

[1:13:21] Dan mag je inderdaad je naam toevoegen.

[1:13:24] Toen zeiden ze weer van nee, het mag niet.

[1:13:26] Toen zeiden ze van ja, als het kind ingeschreven staat bij jou, dan geldt die verzorgingstermijn van vijf jaar en dan mag ze dus op het moment dat ze dus vijf jaar is van het moment van uitschrijving.

[1:13:39] Vanaf het moment dat ze is ingeschreven bij mij, dan vijf jaar, dan mag dat wat jij wilde.

[1:13:46] Maar op het moment dat ze dus niet ingeschreven staat bij mij, dan mag het weer niet.

[1:13:50] Je krijgt elke keer een ander verhaal.

[1:13:52] Het is maar echt afhankelijk van welke medewerker je toevallig treft en welke dag het is, lijkt het wel.

[1:14:01] Mevrouw Wendel.

[1:14:03] Dank voorzitter en dank ook voor de drie persoonlijke verhalen.

[1:14:08] Ook voor degene die dit op afstand geschreven heeft.

[1:14:11] Echt dank dat jullie dit met ons delen.

[1:14:15] Ik heb ook nog een vraag aan mevrouw Niehoff.

[1:14:18] omdat ik het gewoon echt niet begrijp.

[1:14:21] Het kan aan mij liggen, maar ik vrees dat dat niet het geval is.

[1:14:25] Maar u schetst dat de vader van uw kind toestemming heeft gegeven inmiddels, maar toch lukt het nog steeds niet om die verandering door te zetten.

[1:14:35] En wat is nou precies dat in die wet of in die regelgeving dat het dan nog steeds niet mogelijk maakt?

[1:14:41] Want ik vind het rationeel gewoon niet te begrijpen, eerlijk gezegd.

[1:14:46] Nou kijk, hij gaf zijn toestemming zes weken nadat de overgangsregeling was afgelopen.

[1:14:51] Dus dan was ik toegewezen op dienstjustice.

[1:14:54] Dus ging ik dat traject in.

[1:14:58] Dus daarom voelt het voor mij alsof ik dubbel wordt gestraft.

[1:15:04] Eigenlijk.

[1:15:10] Zijn er nog vragen van de kant van de Kamer?

[1:15:14] Ja, mevrouw Mittler gaat gewoon.

[1:15:15] Ik denk meer een opmerking, ik vind het gewoon super dapper dat jullie hier zijn en dat jullie stem gebruiken.

[1:15:24] En ik hoop dat heel veel vrouwen die in dezelfde situatie zitten hetzelfde ervaren door jullie zich geïnspireerd voelen om het zelf te vertellen.

[1:15:33] Volgende week hebben we een commissiedebat.

[1:15:35] En het is best gek dat anno 2026 nog steeds wij wetgeving hebben en bepalingen die vrouwenvriendelijk zijn.

[1:15:44] En daar moeten we echt een keertje wat aan doen.

[1:15:46] En ik denk dat we hier echt wel een paar medestanders hebben.

[1:15:49] Maar ik wil jullie in ieder geval vanuit het diepste van mijn hart erg bedanken voor jullie verhalen dat jullie zo open en kwetsbaar hebben opgesteld.

[1:15:58] Wordt erg gewaardeerd.

[1:16:03] Dan denk ik dat wij hiermee aan het einde zijn gekomen van deze vergadering.

[1:16:09] En dan wil ik iedereen heel hartelijk bedanken voor hun komst.

[1:16:12] Een goede reis naar huis en tot de volgende keer.

[1:16:16] Dank u wel.