Raad Buitenlandse Zaken d.d. 21 april 2026

[0:00:01] Goedemorgen, hierbij open ik de vergadering van de vaste commissie voor buitenlandse zaken.

[0:00:06] Welkom aan de minister, welkom aan de collega's en aan de mensen thuis die dit debat volgen.

[0:00:12] Heel kort een mededeling.

[0:00:14] Ik breng de leden graag onder aandacht dat zojuist nog een brief

[0:00:18] van de minister is gestuurd naar aanleiding van twee verzoeken van deze commissie.

[0:00:22] Het betreft een kabinetsreactie op één de Israelische doodstrafwetgeving en twee het rapport van Save the Children over Palestijnse kinderen in Israelische detentie.

[0:00:33] En ik stel voor deze twee brieven toe te voegen aan de agenda van dit debat.

[0:00:37] Daar is geen beswaar tegen.

[0:00:38] Dan hebben alle leden maximaal vier minuten de tijd voor hun inbreng en dan gaan we straks de interrupties tot drie beperken.

[0:00:47] En dan vraag ik eerst om mevrouw Dobbe van de SP om het woord te nemen.

[0:00:53] En dank u wel, voorzitter.

[0:00:54] Vanmiddag spreken we dus over het Midden-Oosten.

[0:00:56] Daar zal ik natuurlijk vooral daar op ingaan, niet hier dezelfde punten maken.

[0:01:00] Onder meer over het handelen van Trump en de VS en dat Nederland zich daar veel meer tegen moet verzetten.

[0:01:05] Maar ik wil hier alvast ingaan op de verantwoordelijkheid van Nederland als gastland van het internationaal strafhof.

[0:01:10] Negen rechters en aanklagers van het strafhof zijn getroffen door Amerikaanse sancties met als doel om te zorgen dat...

[0:01:17] Onderzoek naar oorlogsmisdaden van Israël wordt gestopt en als reactie op het aanklagen van Netanyahu en Galant.

[0:01:23] Het is al enkele maanden bekend.

[0:01:25] En er zijn nu ook al een aantal maanden een aantal Palestijnse mensrechtorganisaties op de Amerikaanse sanctielijst gezet, omdat ze samenwerken met het internationaal strafhof in het verzamelen van bewijs.

[0:01:35] En de VS heeft sancties tegen het hele strafhof aangekondigd.

[0:01:38] Dus waar is Nederland als gasland terwijl dit gebeurt?

[0:01:42] Waar zijn de statements en de inzet richting de VS om hiermee te stoppen?

[0:01:46] En al in oktober is een motie in deze Kamer aangenomen om in EU-verband in te zetten voor toepassing voor het blocking statute.

[0:01:53] Wat is hier nu de status van en wat doet Nederland nu om dit te activeren?

[0:01:58] Dan medische evacuaties van Palestijnse kinderen die ernstig gewond of doodziek zijn en die wachten op zorg.

[0:02:04] Want zij wachten in Gaza of in landen als Egypte.

[0:02:07] En deze groep kinderen is het slachtoffer van vertraging hier in de politiek.

[0:02:10] Dat hebben we gisteren mogen meemaken.

[0:02:12] En als het gaat over welwillendheid om deze kinderen te helpen via medische evacuaties,

[0:02:17] Omdat er in de regio geen zorg is, wat betekent deze welwillendheid nu precies dan?

[0:02:22] Wat kunnen wij en wat kunnen zij vooral verwachten van dit kabinet, vraag ik de minister?

[0:02:26] En wanneer?

[0:02:27] Want er gaan kinderen dood terwijl ze wachten op zorg die maar niet komt.

[0:02:30] En ik vind het echt hartverscheurend, vooral omdat wij hierbij machten zijn om dit lot van een aantal van deze kinderen te voorkomen en dit nu alleen maar niet gebeurt vanwege politieke onwil.

[0:02:41] Dan zal ik vanmiddag samen met mevrouw Piri een motie indienen om het EU-associatieverdrag op te schorten.

[0:02:47] En dat doen we bij dit debat, omdat we het dan nog over kunnen stemmen voordat de RBZ plaatsvindt en dit hier ook dan kan worden meegenomen.

[0:02:55] Dan, voorzitter, wil ik het hebben over Soedan.

[0:02:57] De oorlog gaat nu zijn vierde jaar in.

[0:02:59] Al drie jaar oorlog daar.

[0:03:01] De ergste humanitaire crisis ter wereld.

[0:03:04] 14 miljoen mensen op de vlucht met hongersnood, gruwelijk seksueel geweld dat ingezet wordt als wapen.

[0:03:10] Een hel op aarde, noemen Soedanese het zelf.

[0:03:13] En nog steeds vergeten, bijna onzichtbaar.

[0:03:16] Ik hoorde gisteren een journalist zeggen op de radio dat ze probeert om de verhalen uit Soedan naar buiten te brengen om zichtbaar te maken wat er gebeurt.

[0:03:23] maar dat ze zich inmiddels afvraagt voor wie dan eigenlijk, als niemand toch kijkt of luistert.

[0:03:28] En dat moeten wij hier wel blijven doen en, ja, doen en blijven doen.

[0:03:34] En wij kunnen en moeten druk zetten op strijdende partijen om het geweld daar te stoppen.

[0:03:38] En gisteren is de motie aangenomen om de Europese Commissie te verzoeken om binnen het onderhandelingsmandaat van de Emiraten de rol van de Emiraten in de oorlog in Soedan bespreekbaar te maken en hierin proberen om Europese medestanders te vinden.

[0:03:49] Hoe gaat de minister daar tijdens deze komende RBZ mee beginnen en wat gaat hij er nog meer mee doen?

[0:03:54] En wat gaat deze minister nog meer doen om de landen aan te spreken die één van de strijdende partijen financieren in Soedan om het geweld te stoppen?

[0:04:01] Want ook hier zijn echt al meerdere moties al aangenomen in deze Kamer.

[0:04:06] Er is ook een conferentie in Berlijn, begrijp ik, ter ondersteuning van het vredesproces in Soudaan.

[0:04:10] Wat is daar de inzet van Nederland, behalve het als toegezegde geld dat al beschikbaar is gesteld voor Soudaan?

[0:04:16] En tot slot, voorzitter, kan de minister wellicht samen met andere EU-landen binnen de VN zich inzetten om ervoor te zorgen dat ook de VN ook in de RSF-gecontroleerde gebieden aanwezig gaat zijn, omdat dat keihard nodig is voor humanitaire toegang daar.

[0:04:31] Dank u wel, voorzitter.

[0:04:32] Hartelijk dank.

[0:04:34] Dan gaan we door naar de heer Van Lansschot, die spreekt namens het CDA.

[0:04:38] Dank u wel, voorzitter.

[0:04:39] En inderdaad, vanmiddag gaan we spreken over het Midden-Oosten, dus dat onderwerp zal ik dan aanstippen.

[0:04:45] Ik zou graag willen focussen op de Hongaarse verkiezingen en de fantastische uitslag die daar is geweest, want die lijken een belangrijk kantelpunt te zijn voor Europa.

[0:04:56] Na jaren waarin Hongarije de EU van binnenuit verzwakte, lijkt er nu een opening ontstaan

[0:05:01] te ontstaan voor herstel van vertrouwen, van rechtsstatelijkheid en van Europese slagkracht.

[0:05:06] En dat is een goede zaak, niet alleen relevant voor Boedempest, maar ook voor de veiligheid van de hele EU en Europa.

[0:05:14] Wat nog steeds blokkeert Hongarije de EU-lening van 90 miljard voor Oekraïne en ook het twintigste sanctiepakket tegen Rusland.

[0:05:21] Ook op andere dossiers lag Hongarije dwars en dat raakt onze geloofwaardigheid in Europa.

[0:05:28] Voor het CDA geldt, we moeten hoopvol zijn, maar niet naïef.

[0:05:31] Een nieuwe toon uit Budapest is zeer welkom, maar woorden zijn ook nog geen hervorming.

[0:05:36] De aanstaande premier Peter Maguiar zegt dat hij de banden met Brussel wil herstellen, rechtsstatelijke hervormingen wil doorvoeren en blokkades in Europese besluitvormingen wil wegnemen.

[0:05:44] Dat klinkt goed, maar Europa moet nu wel duidelijk zijn.

[0:05:47] Europese middelen horen pas vrij te komen als echte stappen zijn gezet op rechtsstaat, onafhankelijke rechtsspraak, vrije media en corruptiebestrijding.

[0:05:55] Daarom drie vragen aan de minister.

[0:05:58] Ten eerste, ziet het kabinet in de uitslag van de Hongaarse verkiezingen een echte kans om de blokkade op Oekraïnesteun en Rusland-sancties snel te doorbreken?

[0:06:06] Op welk moment zou dat kunnen gebeuren?

[0:06:08] Is deze Raad Buitenlandse Zaken daar nog te vroeg voor, omdat de oude regering er nog zit in Hongarije?

[0:06:13] Ten tweede, wat doet het kabinet als de oude Hongaarse regering de tussenperiode alsnog blijft traineren?

[0:06:19] We hebben natuurlijk allemaal de berichten gelezen van de minister van Buitenlandse Zaken, van Hongarije de huidige.

[0:06:25] Zou de minister...

[0:06:29] Sorry, kan de EU Hongarije ondersteunen in de onderzoeken die gedaan worden naar het gedrag van deze minister over het doorspelen van informatie naar Rusland?

[0:06:40] Ten derde, is Nederland bereid in EU-verband aan te dringen op een snelle, maar strikte routekaart met de nieuwe Hongaarse regering, waarbij hervormingen en Europese financiering hand in hand gaan?

[0:06:51] Voorzitter, Hongarije hoort bij Europa, maar dat betekent ook bij onze waarde, bij onze verantwoordelijkheid en bij onze solidariteit met Oekraïne.

[0:06:59] En daarom zullen we een twee-minuten-debat aanvragen, dat is al aangevraagd, maar een motie die daartoe oproept om een vliegende start te maken met de nieuwe Hongaarse regering, zullen we daartoe indienen.

[0:07:09] Dank u wel.

[0:07:11] Dank u wel.

[0:07:12] U bent vandaag allemaal harnetjes binnen de tijd.

[0:07:14] Mevrouw van der Werff namens D66.

[0:07:17] Dank u wel, voorzitter.

[0:07:19] Laat ook ik beginnen met Hongarije.

[0:07:21] Ik denk dat velen van ons zondagavond met grote vreugde naar het nieuws en naar de beelden uit Boedapest hebben gekeken.

[0:07:28] De nederlaag van Orban markeert een kantelpunt.

[0:07:31] Na jaren van corruptie, democratische achteruitgang en uitholling van de rechtsstaat en het medialandschap gloort er weer hoop voor een democratische toekomst in Hongarije.

[0:07:40] Dat is niet alleen goed nieuws voor Hongarije, dat is ook goed nieuws voor Europa.

[0:07:45] Laten we deze ontwikkeling dan ook niet passief aanschouwen.

[0:07:49] Mijn fractie ziet drie concrete prioriteiten.

[0:07:52] Ten eerste Oekraïne.

[0:07:53] De EU-steun van 90 miljard moet zo snel mogelijk worden veiliggesteld.

[0:07:58] Kan de minister aangeven op welke termijn dit realistisch is?

[0:08:01] Want de nood is hoog en uitstel kost levens.

[0:08:05] Ten tweede, sancties.

[0:08:06] Het is van groot belang dat het twintigste sanctiepakket tegen Rusland wordt aangenomen.

[0:08:12] Met name een verbod op maritieme dienstverlening kan de oorlogseconomie van Poetin stevig raken.

[0:08:18] En ten derde, misschien wel het belangrijkste voor de lange termijn, als we willen voorkomen dat één lidstaat Europese besluitvorming blijft gijzelen, moeten we het veto op het terrein van buitenlandse zaken en veiligheid opschorten.

[0:08:30] Ook Ursula von der Leyen heeft hier al toe opgeroepen.

[0:08:33] is de minister bedreigd om deze nieuwe wind in Brussel aan te grijpen en de druk op dit punt op te voeren.

[0:08:39] Voorzitter, dit is niet het moment om te verslappen of terug te vallen in tijdelijk comfort.

[0:08:45] Dit is het moment om door te pakken.

[0:08:47] Voorzitter, dan Oekraïne.

[0:08:49] Vannacht weer zwaar getroffen door Russische bombardementen.

[0:08:52] En het is fijn dat we Zelensky vandaag in Nederland mogen ontvangen, want Oekraïne heeft onze steun harder nodig dan ooit.

[0:09:00] Waar Jay Defense zich er van de week nog op liet voorstaan dat hij de financiering voor Oekraïne heeft gestopt, moeten wij juist trots zijn op het tegenovergestelde en een stap naar voren doen.

[0:09:11] In dat licht komt de politieke verandering in Hongarije geen dag te laat.

[0:09:15] Maar Oekraïne wordt nog altijd zwaar getroffen door Iraanse Shahed Drones, soms honderden tegelijk, ook op steden niet in de frontlinie.

[0:09:23] Defensiecontracten kennen vaak lange doorlooptijden en daarom wil mijn fractie uitdrukkelijk aandacht vragen voor burgerinitiatieven zoals Protect Ukraine.

[0:09:32] Via donaties weten zij zeer effectief Oekraïnse luchtverdediging te versterken.

[0:09:37] En het project Freedom Sky is daar een heel mooi voorbeeld van.

[0:09:42] Voor ongeveer 70.000 euro per systeem leveren zij anti-drone-technologie die in de praktijk uiterst effectief blijkt.

[0:09:50] Vaak veel effectiever dan dure raketten.

[0:09:53] Is de minister bereid om te verkennen of het ministerie van Buitenlandse Zaken via gerichte financiële steun kan bijdragen aan dit soort initiatieven?

[0:10:02] Mijn fractie is ervan overtuigd dat dit een van de snelste manieren is om Oekraïne te beschermen tegen Russische drone terreur.

[0:10:10] Voorzitter, tot slot toch een blokje Midden-Oosten.

[0:10:13] En we bespreken hier natuurlijk later vandaag uitgebreid over, maar ook ik wil de EU-context vast even markeren.

[0:10:21] Israël treedt ongekend hard op in Gaza, op de westelijke Jordaanoever en inmiddels ook in Libanon.

[0:10:28] Daarbij worden op meerdere fronten het internationaal recht en verplichtingen onder het associatieakkoord geschonden.

[0:10:34] Tegelijkertijd horen wij dat lidstaten die eerder terughoudend waren, zoals Frankrijk en Italië,

[0:10:40] hun standpunt over het openbreken van dit akkoord heroverwegen.

[0:10:45] De panelen schuiven en een gekwalificeerde meerderheid komt mogelijk in zicht.

[0:10:49] Voorzitter, vorig jaar heeft de RBZ op verzoek van Nederland een rapport ontvangen over de naleving van het internationaal humanitair recht door Israël.

[0:11:00] En dat rapport is vandaag onverminderd relevant, zeker gezien de recente ontwikkelingen.

[0:11:06] Mijn fractie wil dat we daar dan ook consequenties aan verbinden, net als we in het verleden deden, in lijn met artikel 2 van het EU-associatieakkoord.

[0:11:14] Ik zal daar later vandaag een motie over indienen.

[0:11:17] Maar vooruitlopend daarop wil ik de minister vragen, is zij bereid om in de RBZ te pleiten voor een update van dit rapport in het licht van de recente ontwikkelingen?

[0:11:26] Graag een toezegging van de minister, want wellicht kan dat al.

[0:11:29] in de volgende RBZ worden geagendeerd.

[0:11:31] Daar laat ik het even bij.

[0:11:33] Ja, en ik zie twee interrupties.

[0:11:35] Eerst van de heer Maas.

[0:11:37] De heer Van Lanschot, voorzitter, maar dat gaat vaker fout.

[0:11:42] Geen enkel probleem.

[0:11:45] Dank aan collega Van der Werff voor haar bevlogen pleidooi.

[0:11:49] Als we het hebben over Protect Ukraine en het project Freedom Skies, dat klinkt inderdaad veelbelovend.

[0:11:55] Ik hoor mevrouw Van der Werff pleiten voor middelen daarvoor van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

[0:11:59] Dat zou inderdaad een kans kunnen zijn.

[0:12:00] Ik ben benieuwd hoe zij denkt over

[0:12:02] ook een eventuele samenwerking met het ministerie van Defensie op dat gebied, waar dit ook mogelijk relevant voor zou kunnen zijn.

[0:12:10] Dat lijkt me een heel goed idee, dat vindt de organisatie zelf ook.

[0:12:13] Ik denk dat we alle kansen aan moeten grijpen om te kijken hoe je nou snel, wendbaar en laagdrempelig dit soort aanvallen kan voorkomen.

[0:12:21] Want heel veel mensen denken uiteraard aan die raketten, als je de beelden in het journaal ziet en de verwoesting, maar vergeten dat er eigenlijk elke nacht hele wolken van jetdrones nog over Oekraïne vliegen en dat het niet altijd lukt

[0:12:36] om die allemaal te pakken, terwijl ook zij nog steeds heel veel schade aanrichten aan kraamklinieken, aan scholen en dat is eigenlijk al geen eens nieuws meer.

[0:12:44] Dus ik denk dat we naast de grote dingen en de Europese alternatieven voor bijvoorbeeld patriots ook moeten blijven kijken naar hoe kun je nou op een laagdrempelige manier ook andere interceptors en op een veel effectievere manier ook dit leed de Oekraïners besparen.

[0:13:02] Ik zie veel gekneek van de heer Van Lanschot.

[0:13:05] Dan gaan we naar de interruptie van mevrouw Dobbe.

[0:13:08] Ja, dank u wel.

[0:13:09] En dat ging over het EU-Associatieakkoord.

[0:13:11] In ieder geval het klein blokje Midden-Oosten dat we dan toch vandaag hier in dit debat bespreken.

[0:13:17] Want ik ben het helemaal mee eens.

[0:13:18] Wij vinden al veel langer dat het EU-Associatieverdrag moet worden opgeschort.

[0:13:22] En daarom komt mevrouw Piru ook met een motie.

[0:13:24] Doen wij daar ook aan mee.

[0:13:26] En we zien ook dat de sancties van Amerika, waar ik het net over had, op het internationaal strafhof, dus ook de strafeloosheid, ook wat er gebeurt nu in Gaza, op de Westbank, vergroten, omdat het ICC onder druk staat.

[0:13:40] En er is ook partnerorganisaties, mensrechtenorganisaties, die bewijs verzamelen voor het ICC, op sanctielijsten zijn gezet van de Verenigde Staten, omdat ze bewijs leveren aan het ICC, binnen dat sanctieregime tegen de ICC.

[0:13:50] En de vraag?

[0:13:51] Mijn vraag is, er was een hele goede motie van de heer Paternotte, die is aangenomen om de blocking statute te activeren.

[0:13:59] Daar moet Nederland zich dan wel voor inzetten.

[0:14:00] En vindt D66 nog steeds dat we dat snel moeten gaan doen?

[0:14:04] Mevrouw van der Werf.

[0:14:06] Absoluut, voorzitter.

[0:14:07] En ik zat ook al even te knikken bij uw inbreng op dat punt.

[0:14:10] Dus ik denk dat het belangrijk is dat we voor onze instituties gaan staan, zeker in de stad van vrede en recht, waar vandaag ook meneer Cuterres op bezoek is.

[0:14:19] Oké, dan gaan we door met de inbreng van de heer Hoogveen namens JA21.

[0:14:23] Dank u, voorzitter.

[0:14:25] En na zestien jaar is er een einde gekomen aan het premierschap van Viktor Orbán in Hongarije.

[0:14:31] En dat markeert zonder twijfel een Europees politiek kantoppunt.

[0:14:35] En laten we ook eerlijk zijn, dat werd tijd.

[0:14:38] Want hoewel Orbán met het beschermen van de buitengrenzen tegen illegale immigranten Europa heeft geholpen, was het zoeken van toenadering met Moskou en de voortslepende discussies over vermeend misbruik van EU-middelen niet in ons belang.

[0:14:51] Zijn opvolger, Peter Magyar, belooft constructiever in de wedstrijd te zitten en dat klinkt hoopgevend.

[0:14:56] En ik hoor door heel Europa al van links tot rechts enthousiasme over zijn plannen.

[0:15:00] En dat is fijn, want wie goed naar zijn plannen kijkt, ziet dat zijn partij Tisa op veel punten opvallend dicht bij ja in de twintig ligt.

[0:15:07] Denk aan een nog net zo strenge immigratielijn, een constructief kritische houding richting de EU en duidelijke steun voor de strijd van Oekraïne tegen Russische agressie, maar geen blankochecks en voor nu geen EU-lidmaatschap.

[0:15:20] Voor mijn fractie roept het wel de vraag op.

[0:15:22] Welke mogelijkheden ziet de minister om samenwerking met Hongarije in EU-verband te herijken en te versterken?

[0:15:28] Hongarije doet het economisch slechter dan Roemenië, dus het zou goed zijn om te kijken hoe we dat land nu kunnen helpen om economisch ook weer die groei aan te zwengelen.

[0:15:40] Voorzitter, de politieke veranderingen in Hongarije zullen onvermijdelijk ook gevolgen hebben voor de oorlog in Oekraïne.

[0:15:46] Mijn fractie blijft geen voorstander van de keuze voor de gezamenlijke doorlening van 90 miljard euro, maar gegeven de nieuwe situatie wil ik de minister wel vragen om een tijdspad.

[0:15:55] Wanneer verwacht hij dat een eventuele Hongaarse blokkade formeel kan worden opgeheven?

[0:16:00] Over de oorlog in Oekraïne gesproken, en dit vind ik echt onbegrijpelijk, de Financial Times berichtte deze week dat de EU zijn gasimport uit Rusland heeft verhoogd.

[0:16:10] Vanuit één gaslocatie in Siberië werd zelfs 97 procent van alle productie aan de EU verkocht.

[0:16:16] met een waarde van ongeveer 3 miljard euro.

[0:16:19] Ik trek Frankrijk hier regelmatig door het slijk vanwege Macron zijn hypocrite houding ten aanzien van steun aan Oekraïne en de taal die hij verkondigt.

[0:16:28] Maar nu blijkt Spanje dit jaar meer dan twee keer zoveel Russisch gas heeft afgenomen als in de eerste maanden van 2025.

[0:16:35] En voorzitter, ik vind dat echt stuitend.

[0:16:37] Het Spanje van premier Sánchez heeft zo'n mond als het gaat om rechtvaardigheid in het Midden-Oosten, Oekraïne en de band met de Verenigde Staten, maar vervolgens gaat er zes keer meer Spaans geld naar Russisch gas dan naar steun aan Oekraïne.

[0:16:51] Hoe kijkt het kabinet naar deze Spaanse opstelling?

[0:16:54] En hoe denkt het kabinet de geplande EU-advancering van gasimport uit Rusland nog te halen?

[0:16:59] En hoe gaat het kabinet invulling geven aan mijn motie over het aanspreken van lidstaten die zich hypocriet opstellen tegenover steun aan Oekraïne?

[0:17:07] Voorzitter, tenslotte de Europese veiligheidsstrategie.

[0:17:10] Als deze alleen zou gaan over betere samenwerking binnen de Europese defensieindustrie, dan zou jaar in de twintig daar nog wel brood in zien.

[0:17:17] Maar dit riekt wel naar militarisering van de EU.

[0:17:19] En daar zijn wij zeer op tegen.

[0:17:21] De Europese Commissie mag nooit gaan beslissen over het uitzenden van Nederlandse soldaten.

[0:17:26] En de EU als een soort romp van de NAVO is daar nooit voor bedoeld.

[0:17:29] Dat werd ook bevestigd door Bob Deen van Instituut Klingendaal onlangs bij het programma Buitenhof.

[0:17:34] En in EU-verband zitten we bovendien zonder cruciale spelers als het Verenigd Koninkrijk, Turkije, Noorwegen en Canada.

[0:17:40] Om nog maar te spreken van de VS.

[0:17:42] Onze majesteit de koning zei in Philadelphia wijzelijk dat onze transatlantische band de beste waarborg is voor een goede toekomst.

[0:17:51] Daarom de volgende vragen.

[0:17:52] Hoe zit het kabinet de afschaffing van het vetorecht in het licht van de soms botsende belangen van grote lidstaten als Frankrijk en Duitsland tegenover die van Nederland?

[0:18:00] Hoe zit het kabinet precies de operationalisering van artikel 42 lid 7

[0:18:05] van het EU-verdrag voor zich.

[0:18:07] Dit is namelijk precies wat ik bedoel met die militarisering van de EU.

[0:18:11] En hoe wordt de military planning en conduct capability uitgebreid als het aan het kabinet ligt?

[0:18:16] Hoe botst dit met NAVO-structuren en wat is eigenlijk de meerwaarde?

[0:18:19] Voorzitter, tot zover.

[0:18:21] Hartelijk dank.

[0:18:23] Het is geen meneermaat, het is wel een mevrouwmaat.

[0:18:25] Dan geef ik haar het woord namens de VVD.

[0:18:28] Dank u, voorzitter.

[0:18:30] Ik zag dat het verkeerde bordje voor mijn neus stond, maar inmiddels is dat gecorrigeerd.

[0:18:34] Op de dag dat Zelensky de Four Freedoms Award krijgt, zou ik het ten aanzien van de RBZ heel graag willen hebben over Oekraïne.

[0:18:41] De aandacht voor Oekraïne mag namelijk niet verslappen wat mijn fractie betreft.

[0:18:44] En nu Hongarije een nieuwe regering krijgt die mogelijk positiever staat tegenover steun aan Oekraïne, moeten we dit momentum goed gebruiken.

[0:18:52] Want voorzitter, het verlies van Orbán, een collega zei het al, is wat ons betreft een zege voor Oekraïne en komt precies op het goede moment.

[0:19:00] Oekraïne kan niet lang meer wachten op de financiële steun die al in december is toegezegd.

[0:19:05] Tegelijkertijd profiteert Poetin van de instabiliteit in de Midden-Oosten.

[0:19:09] De hoge olieprijzen spekken de Russische oorlogskas direct.

[0:19:13] De nieuwe politieke wind in Hongarije biedt ook kansen voor ons sanctiebeleid.

[0:19:17] We hebben te vaak gezien dat sanctiepakketten werden vertraagd.

[0:19:20] of afgezwakt omdat Orban zich als stoorzender opstelde.

[0:19:24] Ziet de minister mogelijkheden om in Brussel nu sneller tot nieuwe, stevige sanctiepakketten te komen nu deze blokkade lijkt weg te vallen?

[0:19:31] De Russische oorlogsmachine draait nog steeds op volle toeren door slimme omwegen en sanctieontwijking via derde landen.

[0:19:38] Voor de VVD-fractie staat vast dat we Oekraïne militair, financieel en diplomatiek onverminderd willen steunen.

[0:19:45] In dat kader is het essentieel dat gesprekken over vrede worden hervat.

[0:19:49] Kan de minister aangeven hoe Nederland zich momenteel diplomatiek inzet om de positie van Oekraïnen te versterken?

[0:19:55] En ziet de minister mogelijkheden voor de EU of een coalitie van Europese landen om een grotere rol te pakken bij toekomstige onderhandelingen, zeker nu de aandacht van de VS deels naar het Midden-Oosten is verschoven?

[0:20:07] In de geannoteerde agenda las ik dat de Raad zal spreken over het belang van geïntensiveerde militaire steun en mogelijke bijdragen vanuit de EU aan toekomstige veiligheidsgaranties.

[0:20:18] Kan de minister aangeven waar hij dan voor Nederland aan denkt?

[0:20:22] Voorzitter, we mogen niet uit het oog verliezen wat de Oekraïnse bevolking dagelijks doormaakt.

[0:20:28] Oorlog betekent dat de meest alledaagse dingen potentieel levensgevaarlijk zijn geworden.

[0:20:33] We moeten ons blijven realiseren hoe medogeloos de Russische agressor te werk gaat.

[0:20:37] Nu het front vastloopt, richten zij hun pijlen steeds vaker op onschuldige burgers.

[0:20:42] Welke mogelijkheden ziet de minister om de internationale aandacht voor deze Russische oorlogsmisdaden te vergroten en de druk op het Kremlin in EU- en VN-verband verder op te voeren?

[0:20:53] dan de Europese veiligheidsstrategie.

[0:20:55] Ik weet niet zeker of collega Hogeveen en ik dezelfde Europese veiligheidsstrategie hebben gelezen, maar dat terzijde, voorzitter.

[0:21:02] Ik wil de minister graag complimenteren namelijk met het Nederlandse non-paper over de Europese veiligheidsstrategie.

[0:21:07] In het stuk zit wat mij betreft precies de juiste balans tussen vasthouden aan de NAVO en via EU-samenwerking de NAVO versterken.

[0:21:16] Ook de nadruk die het stuk legt op de situatie in Oekraïne en hoe we als EU kunnen bijdragen aan verbetering van die situatie klinkt mijn fractie als muziek in de oren.

[0:21:25] Mijn vraag aan de minister is, voorzitter, wat de vervolgstappen zijn.

[0:21:28] Zijn er lidstaten waarmee Nederland in dit kader kan optrekken?

[0:21:32] Naar aanleiding van de ingelaste RBZ van 5 maart was ik tot slot benieuwd naar de steun die de EU van plan is te geven aan de golfstaten.

[0:21:40] Kan de minister toelichten waar er dan concreet om zou gaan en aan wat voor Nederlandse bijdrage wordt verwacht?

[0:21:46] En ik ga daar straks in het Midden-Oosten-debat ook nog wat verder op in.

[0:21:49] Dank u wel.

[0:21:50] Dank u wel.

[0:21:51] Ik zie een vraag van de heer Hoogveen.

[0:21:53] Ja, voorzitter, ik werd toch een klein beetje gechallenged over de Europese veiligheidsstrategie.

[0:21:58] Nou ja, kijk...

[0:22:00] Waar wij als JN20 voor willen waken, en dat is nu een stem die steeds meer opgaat, ook bij de Europese Commissie,

[0:22:09] artikel 42, lid 7, verder te operationaliseren.

[0:22:13] Dat is eigenlijk een artikel wat in het Europese verdrag zat, puur om eventueel te kunnen helpen met humanitaire hulp of...

[0:22:22] In ieder geval, dat werd heel breed geïnterpreteerd.

[0:22:25] En wat je nu ziet, is dat er een soort operationalisering plaatsvindt van dat specifieke artikel naar een verdere militarisering en daarbij ook meer in het vaarwater van de NAVO komt.

[0:22:36] ziet de VVD ook deze, hoe zou ik het noemen, mission creep van deze Europese veiligheidsstrategie.

[0:22:43] En dat het niet zozeer complementair is, maar ook ter vervanging van NAVO-structuren.

[0:22:48] Mevrouw Maas.

[0:22:50] Dat ziet de VVD dus niet.

[0:22:52] Dat blijkt denk ik ook wel uit mijn verhaal.

[0:22:54] Ik zie het echt als een versterking van de EU samenwerking binnen de NAVO.

[0:22:59] Tegelijkertijd zien we natuurlijk ook dat er al heel veel samenwerking tussen EU lidstaten is op militair gebied.

[0:23:05] En dat is denk ik een hele goede ontwikkeling die we vooral vast moeten houden.

[0:23:09] Dan gaan we door.

[0:23:12] Dank voor uw inbreng.

[0:23:13] Dan gaan we door naar de heer Seder namens de ChristenUnie.

[0:23:17] En voor degene die iets laat zijn gekomen, vier minuten spreektijd en drie interrupties.

[0:23:23] Ja, dank u wel.

[0:23:24] Ik zal het merendeel van het onderwerp, namelijk de Oosten, later in de middag parkeren.

[0:23:29] Ik heb wel nog een aantal punten daarover, maar die hebben in een EU-verband te maken, vandaar.

[0:23:33] Hongarije krijgt een nieuwe regering.

[0:23:38] Wij waren zeer verbolgen over de verhalen rond het afluisteren, of in ieder geval het informatie doorgeven vanuit de minister van Buitenlandse Zaken en anderen over informatie wat binnen de Raad van Europa, de RBZ,

[0:23:51] besproken zou worden.

[0:23:52] Dat beïnvloedt natuurlijk ook de EU-besluitvorming.

[0:23:56] Mijn vraag is of inmiddels helder is of dit geruchten of inmiddels feiten zijn.

[0:24:00] Welke maatregelen nu zijn getroffen dat er in de vertrouwelijkheid over sanctiemaatregelen en andere stappen gesproken kan worden, zonder dat Rusland daarvan op de hoogte is?

[0:24:10] En wat verwacht de minister ook van de nieuwe meerderheid in Hongarije?

[0:24:16] Ik las dat er veel gejuich opging, maar als ik dan naar de standpunten kijk ten aanzien van Europese asiel, hoe gister de Hongaarse president bedankt is en de wijze waarop, dan vraag ik me toch even af hoe de minister de ontwikkelingen beoordeelt.

[0:24:33] Laat het duidelijk zijn.

[0:24:34] Ik denk dat het een goede ontwikkeling is dat de huidige regering, ook ten aanzien van de opstelling richting Rusland, nu een pas op de plaats maakt.

[0:24:42] Voorzitter, dan...

[0:24:44] Ik ben blij met het stappen vanuit de EU.

[0:24:46] Ik heb al eerder gepleit om de VAE scherper te betrekken als het gaat om hun rol ten aanzien van wapenleven.

[0:24:55] Marantzis, de grootste humanitaire ramp op aarde, vindt onder onze ogen plaats.

[0:25:00] En, voorzitter, wij zijn bezig met...

[0:25:02] Het optuigen van een economisch voordeelshandelsakkoord.

[0:25:06] Volgens mij moet je dat wel met elkaar verknopen.

[0:25:09] En ik vraag me af in hoeverre, los van wat er nu in de EU stappen gezet worden, wat nu de opstelling van de minister is, ook bijvoorbeeld in bilateraal contact.

[0:25:18] De raad zou ook spreken over de ontwikkeling in de zuidelijke Caucasus.

[0:25:21] Er zullen verkiezingen in Armenië zijn.

[0:25:24] Ik vraag me af hoe het staat met de vredesonderhandelingen tussen Azerbaijan en Armenië.

[0:25:30] We hopen dat dat snel tot een definitief akkoord leidt.

[0:25:33] Voorzitter.

[0:25:34] Over een paar dagen vindt de herdenking van de Armeense Genocide plaats.

[0:25:38] Wij hebben ook dit jaar weer een motie aangenomen gekregen om dat onverkort, in ieder geval impliciet, te erkennen.

[0:25:44] Ik ga ervan uit dat de minister dat dan ook doet.

[0:25:45] Ik vraag me af welke vorm dat de komende weken zal krijgen.

[0:25:49] en de Raad zal een besluit nemen over de mogelijke oprichting van een nieuwe civiele EU-missie in Armenië.

[0:25:55] Mooi.

[0:25:56] Ik had nog niet de positie van Nederland daarin gelezen, dus ik vroeg me af of de minister daar een toelichting op zou kunnen geven.

[0:26:02] Voor ik dan toch kort het midden de Oosten.

[0:26:03] Ik begrijp dat het vredesakkoord tussen Libanon en Israel

[0:26:06] mogelijk voorhanden zou zijn, dat zou historisch zijn.

[0:26:09] Ik vraag me af wat de rol en opstelling van de EU daarin is, mocht die er zijn, om dat natuurlijk voor elkaar te krijgen en ook als het bijvoorbeeld om het onontwapenen van hesbollen gaat.

[0:26:20] Voorzitter, dan kregen we een brief over de doodstraf in Ivrel.

[0:26:26] Iets waar wij wel tegen zijn.

[0:26:30] Ik las dat de minister aangeeft dat er een juridische procedure loopt.

[0:26:34] Ik vroeg me af of die al aanhanging is gemaakt, want dat had ik niet scherp.

[0:26:39] En zo ja, of de minister dat afhankelijk maakt van verdere stappen, want de procedure kan natuurlijk, denk ik, een paar jaar duren of zie ik het verkeerd.

[0:26:47] Ik vraag me af of de minister even kan schetsen wat daar de implicaties van zijn.

[0:26:53] En daar laat ik het nu even voorbij.

[0:26:55] Dank u wel, voorzitter.

[0:26:56] Dank u wel.

[0:26:57] Dan ga ik naar de heer Van Balen, die spreekt namens de fractie van Denk.

[0:27:01] Ja, voorzitter, dank.

[0:27:02] Ik ga de onderwerpen wat verdelen over de debatten die we vandaag hebben.

[0:27:05] Ik begin vandaag met Libanon.

[0:27:08] De berichten wijzen erop dat het Israëlische leger daar hele dorpen systematisch met de grond gelijk maakt door woningen op grote schaal op te blazen.

[0:27:17] En Defensieminister Katz en minister van Financiën Smotrich spraken zelfs hun wens uit dat Israël uiteindelijk delen

[0:27:23] van Zuid-Libanon zal gaan annexeren.

[0:27:26] En voorzitter, kan de minister dat veroordelen en ook benoemen voor wat het is?

[0:27:30] Namelijk, als je wil annexeren, als je huizen vernietigt, als je mensen verdrijft, dan is er een naam voor je, namelijk etnische zuivering, voorzitter.

[0:27:38] En wat gaat de minister doen om de druk op Israël op te voeren, om ervoor te zorgen dat het geweld stopt?

[0:27:45] dat er een staak tot vuren komt.

[0:27:47] En inderdaad, deze minister moet alles op alles zetten om ervoor te zorgen dat het associatieakkoord tussen de EU en Israël opgeschort wordt.

[0:27:56] Er liggen ook al aangenomen moties die aan deze minister vraagt om daar draagvlak voor te gaan organiseren in de EU.

[0:28:03] Dus hoe gaat deze minister dat tijdens de aankomende raad doen?

[0:28:08] Voorzitter.

[0:28:09] Enkele tientallen kilometers verderop zien we hoe Netanyahu zijn leger ook inzet om Syriës

[0:28:17] grondgebied te annexeren.

[0:28:20] En die zogenaamde tijdelijke bufferzone, waarvan ook de Nederlandse regering zei we vinden dat prima dat dat tijdelijk is, onbegrijpelijk standpunt, dat duurt inmiddels al anderhalf jaar en die wordt ook steeds verder uitgebreid.

[0:28:34] Natuurlijk is ook die Golan-hoogte al sinds 1967 bezet door Israël, dus die illegale annexatie die duurt al ontzettend lang.

[0:28:43] Human Rights Watch zegt dat Israëlse troepen in die bezette delen van Zuid-Syrië zich ook schuldig maken aan ernstige mensenrechten schendingen, verdrijven van de Syrische bevolking.

[0:28:56] Kan de Nederlandse regering eindelijk die bezetting klip en klaar veroordelen en ook gewoon in internationaal verband?

[0:29:04] draagvlak organiseren om Israël hard op te roepen om die bezetting direct te eindigen.

[0:29:11] En deelt de minister dat ook dit een reden is om sancties te treffen tegen Israël omdat het een flagrante schending is van het internationaal recht.

[0:29:20] Voorzitter, wat betreft medische evacuaties zou ik mijzelf graag willen aansluiten bij de vragen die mevrouw Dobbe heeft gesteld.

[0:29:28] Dus ik ben zeer benieuwd naar het antwoord van de minister.

[0:29:33] Wat betreft het Nederlandse beleid, is de minister ook bereid om in Europees verband op te roepen dat ook andere Europese landen, Nederland moet verantwoordelijkheid nemen, moet het een goede voorbeeld geven, maar ook andere landen.

[0:29:46] Voorzitter.

[0:29:47] Zuid-Afrika heeft een genocide aangespannen tegen Israël, zoals u weet bij het internationaal gerechtshof.

[0:29:54] En de minister stelt dat Nederland geen inhoudelijke positie inneemt en zich beperkt tot een juridische interpretatie van dat genocideverdrag.

[0:30:03] Dat is die zogenoemde interventie.

[0:30:04] Maar als Nederland dat verdrag serieus zou moeten nemen, dan hoort dat toch ook bij dat we handelen wanneer er ernstelijke aanwijzingen zijn dat dat wordt geschonden.

[0:30:12] Dus is de minister bereid om het buiten zo'n strikte juridische interpretatie van wat het verdrag is, meer stelling te nemen, want dit is gewoon een genocide die zich voor onze ogen ontpopt.

[0:30:25] Voorzitter, dan Soudaan, waar zich nog altijd een van de grootste humanitaire rampen van de wereld voltrekt.

[0:30:30] Die oorlog duurt inmiddels jaren en VN-onderzoekers zien duidelijke tekenen van genocide gepleegd door de RSF.

[0:30:39] Voorzitter, ook ik ben benieuwd naar wat de inbreng van de Nederlandse regering wordt bij de conferentie in Berlijn.

[0:30:45] Er is gisteren een motie aangenomen van mij en mevrouw Dobbe, die vraagt om het handelsakkoord dat met de VAE gesloten wordt.

[0:30:54] Wij zijn daar geen voorstander van, maar dat het in ieder geval gebruikt wordt om meer druk op de VAE te zetten om de steun voor de RSF te stoppen.

[0:31:01] Ik ben benieuwd hoe de minister die motie ter hand gaat nemen om dat ook bij de komende RBZ te doen.

[0:31:07] Tot slot.

[0:31:07] Een punt over de transnationale repressie van Oeigoeren.

[0:31:11] Activist Abdurrahman Gheni is hardhandig tegen de grond gewerkt door Chinese beveiligers.

[0:31:16] Heeft die minister zicht op de transnationale repressie die gepleegd wordt door de Chinese regering in de richting van de Oeigoeren in Nederland?

[0:31:24] Wat doet hij daartegen?

[0:31:25] Dank u wel.

[0:31:25] En dan vraag ik mevrouw Van der Werff of zij even het voorzitsschap kan overnemen.

[0:31:30] Uiteraard, oud-voorzitter.

[0:31:32] En dan heeft mevrouw Piri van Pro nu het woord.

[0:31:36] Hartelijk dank, voorzitter.

[0:31:37] Vanmiddag uitgebreid debat nog over de situatie in het Midden-Oosten.

[0:31:41] Maar voor het debat hebben we al een stemming over de moties voor de RBZ.

[0:31:45] En een van de kernpunten volgende week is of de Europese Unie eindelijk bereid is om sancties op te leggen aan de Israëlse regering.

[0:31:52] Vandaar dat ik al van plan ben om bij de RBZ straks één motie hierover bij de plenaire afronding

[0:31:58] in te dienen.

[0:31:59] Mevrouw Dobbe refereerde er al aan.

[0:32:02] Mijn fractie wil dat het kabinet werk maakt van de opschorting van het handelsdeel van het associatieakkoord met Israël.

[0:32:08] Het lijkt erop dat hier nu eindelijk een tweederde meerderheid voor is in Europa.

[0:32:13] Graag een reactie van de minister en ook de vraag of hij bereid is om dit voorstel volgende week al meteen in stemming te laten brengen.

[0:32:19] Dan over Oekraïne.

[0:32:20] Nieuwsuur bracht naar buiten dat de grootste drone- en raketbouwer van Oekraïne geen productielijn in Nederland gaat starten vanwege de bureaucratie hier.

[0:32:29] Wat is hier gebeurd en wat is nu het plan?

[0:32:32] En in aanvulling op de inbreng van mevrouw Van der Werf, ook wij hebben signalen dat Nederland weinig samenwerkt met maatschappelijke organisaties die een onmisbarig schakel zijn in de levering van militaire en dual-use goederen.

[0:32:46] Neem de grootste Nederlandse organisatie die actief is in Oekraïne, Protect Ukraine.

[0:32:51] En dit ondanks mijn aangenomen motie reeds in 2024 om dit soort initiatieven juist wel te ondersteunen.

[0:32:58] Hoe kan dit, vraagt de minister.

[0:33:00] En is de minister bereid om met Protect Ukraine om tafel te gaan om te bezien hoe hun belangrijke werk extra kracht kan worden bijgezet met steun vanuit de regering.

[0:33:09] En voorzitter, nu Hongaren en Viktor Orban hebben weggestemd, is de weg vrij voor stevige sancties tegen Rusland en meer steun voor Oekraïne.

[0:33:16] Wanneer verwacht de minister dat de 90 miljard lening kan worden overgemaakt?

[0:33:21] En valt er snel een extra sanctiepakket te verwachten tegen Rusland, daar waar eerder een Hongaarse veto lag, zoals bijvoorbeeld op het sanctioneren van de Russische patriarch?

[0:33:33] En dan op de agenda van de Raad Buitenlands Zaken staat ook de situatie in Georgië.

[0:33:38] Het land dat op dit moment de meeste politieke gevangenen per capita heeft in Europa, 120.

[0:33:44] Mijn fractie heeft eerder gepleit voor persoonsgerichte sancties tegen de verantwoordelijken van de politieke repressie en geweld.

[0:33:51] Is de minister bereid hier extra werk van te maken?

[0:33:53] En op welke manier geeft hij opvolging aan mijn motie om het werk van belangrijke democratische watchdogs, NGO's en onafhankelijke journalisten te ondersteunen?

[0:34:04] En voorzitter, tot slot, ik moet hier ook mijn grote teleurstelling en boosheid uitspreken over wat er nu weer dreigt te gebeuren met de Afghaanse bewakers.

[0:34:12] De afgelopen jaren heeft de Kamer drie keer met meerderheid een motie aangenomen om de handje voor Afghaanse bewakers die we in gevaar hebben achtergelaten over te brengen.

[0:34:22] En het CDA en D66 hebben deze moties telkens gesteund.

[0:34:28] En de meest recente nog net na de verkiezingen in oktober.

[0:34:31] En telkens de afgelopen vier jaar was het de VVD die binnen de coalitie dit wist te frustreren en blokkeren.

[0:34:38] En nu lijkt precies dat weer te gebeuren.

[0:34:41] Waarom heeft de minister besloten om de uitspraak van de Hoge Raad in cassatie af te wachten voor er uitvoering wordt gegeven aan mijn aangenomen motie?

[0:34:50] En beseft de minister dat zo'n uitspraak nog jaren kan duren, terwijl onze oud-medewerkers veel al ondergedoken zitten en vrezen voor hun leven?

[0:34:58] En waarom niet gewoon doen wat fatsoenlijk is?

[0:35:01] Eindelijk een punt te zetten achter dit dossier en de uitspraak van de Kamer, de derde keer die uitspraak van de Kamer, gewoon te respecteren.

[0:35:09] Dank u wel.

[0:35:12] Dank mevrouw Pieren.

[0:35:13] Dan draag ik bij deze het voorzitterschap weer aan u over.

[0:35:16] Dank u wel.

[0:35:17] Dan kijk ik even naar de minister hoeveel tijd hij nodig heeft.

[0:35:28] Dan schors ik de vergadering tot 10 uur en dan zetten we dan het debat voort.

[1:01:57] Ik heropen hierbij weer de vergadering van de Commissie Buitenlands Zaken.

[1:02:01] We zouden om tien uur weer starten, maar we wachten nog op de minister.

[1:02:04] Dus tot die tijd sluit ik de vergadering.

[1:04:27] Dan heropen ik de vergadering van de Commissie Buitenlands Zaken en het woord is aan de minister.

[1:04:41] De Kamerleden voor de goede vragen op veel allerlei onderwerpen.

[1:04:47] Ik heb een heleboel onderwerpen en ik ga er gewoon aan beginnen.

[1:04:52] Ik verneem graag van de Kamer wanneer er nog iets mist.

[1:04:56] Allereerst Hongarije.

[1:04:58] Gisteren ook met uw Kamer in het EU-uitbreidingsdebat kort besproken.

[1:05:05] De uitslag van de Hongaarse verkiezingen is heel hoopvol.

[1:05:10] Het Hongaarse volk heeft gekozen voor verandering.

[1:05:14] Tegelijkertijd zullen we ze uiteindelijk ook op de acties moeten beoordelen, de acties van de nieuwe regering.

[1:05:21] Er zijn een aantal vragen gesteld over het tijdspad voor eventuele deblokkades in trajecten die we onder de regering Orbán wel gezien hebben, dus inderdaad op de lening, op de sancties richting Rusland.

[1:05:38] We hopen dat natuurlijk zo snel mogelijk te kunnen doen, maar in de eerste instantie moet eerst die Hongaarse regering op hun plek zitten en dat zal nog een aantal weken duren.

[1:05:47] Dus voor de komende raad, de komende RBZ, zal het altijd nog niet het geval zijn en daarna hopelijk wel.

[1:05:54] En vervolgens zal ook het sprek met Hongarije gevoerd moeten worden, waarin wij natuurlijk vanuit de Europese Uniekant een agenda hebben, maar Hongarije zelf ook.

[1:06:02] En dat zal gericht zijn op het loskrijgen van alle middelen die bevroren op de plank liggen in Brussel.

[1:06:07] Dus dat zal ongetwijfeld deels gelijktijdig oplopen.

[1:06:11] Die gesprekken moeten gevoerd worden, maar het mag duidelijk zijn dat dit kabinet er al zijn wil doen, samen met de Europese partners, om ervoor te zorgen dat de steun aan Oekraïne en de sancties op Rusland zo snel mogelijk er doorheen komen.

[1:06:27] Even kijken, er werd een specifieke vraag gesteld over het lekken van informatie aan Rusland door...

[1:06:34] Zowel de heer Van Lanschot als, ik meen de heer Hogeveen... Had hij ook een opmerking over.

[1:06:44] Nou ja, die informatie...

[1:06:46] Ik heb al eerder gezegd, we kunnen geschokt zijn over het nieuws, maar tegelijkertijd moeten we ook niet naïef zijn over dat dit gebeurde.

[1:06:56] De Hongaarse minister heeft het ook toegegeven.

[1:06:58] Wat hij precies heeft doorgegeven, dat is onzeker als het om vertrouwelijke informatie gaat.

[1:07:03] Dan schaadt dat natuurlijk de Unie, dat ondermijdt het vertrouwen wat we onderling hebben en dat heeft ook impact op de wijze waarop de vergaderingen gevoerd worden.

[1:07:11] Premier Tusch van Polen heeft daar onder andere ook een opmerking over gemaakt.

[1:07:16] We hebben onze zorgen uitgesproken, ook bij EU-instellingen aangekaard, informatie opgevraagd.

[1:07:24] De commissie kan natuurlijk handhavend optreden in haar rol als hoedster van de verdragen.

[1:07:30] We zullen dit verder volgen, maar we hopen vooral dat met de aantreden van de nieuwe Hongaarse regering ook op dit gebied meer vertrouwen kan ontstaan en dat we op de juiste wijze de vergaderingen met elkaar kunnen voeren en informatie kunnen uitwisselen.

[1:07:50] Ja, dus ik kom hier langs een aantal vragen, voorzitter, over die termijn.

[1:07:55] Hoe snel kunnen we dat doen?

[1:07:56] Wij zetten ons gewoon in op zo snel mogelijk.

[1:07:59] En ook in contacten met Hongarije, en dat zullen we ook doen met onze Europese partners.

[1:08:09] En dat voor wat betreft Hongarije.

[1:08:13] De lengte van deze beantwoording wellicht geen recht doet aan de hoopvolle manier waarop we hier naar kijken.

[1:08:19] Tegelijkertijd zullen we Hongarije ook uiteindelijk afrekenen op de daden en de stappen die gezet worden op het gebied van die onderwerpen die wij gezamenlijk van belang vinden in Europa.

[1:08:29] Dan het blokje Oekraïne.

[1:08:37] De heer Hoogveen vroeg, hoe gaat het kabinet invulling geven aan de motie over het aanspreken van lidstaten die zich hypocriet opstellen ten opzichte van Oekraïne?

[1:08:46] Dan gaat het met name richting...

[1:08:50] De heer Hoogveen noemde Spanje.

[1:08:54] De zorg van het kabinet is inderdaad de bijdrage die verschillende lidstaten leveren aan financiering, steun, Oekraïne.

[1:09:00] Nederland is daar natuurlijk een van de koplopers en wij spreken blijvend alle andere lidstaten

[1:09:06] die achterblijven aan om meer te doen.

[1:09:10] Niet alleen omdat dat belangrijk is voor Oekraïne, maar zeker ook omdat het belangrijk is om de steun in Nederland hoog te houden.

[1:09:17] Die steun is keihard nodig voor Oekraïne.

[1:09:19] De steun die wij daarin hebben en onze steun geven aan Oekraïne is ook belangrijk.

[1:09:23] En daarom roepen andere lidstaten ook op om dat te blijven doen en dat blijven we ook onderstrepen, ook in de volgende vergadering.

[1:09:31] De grootste dronebouwer vroeg voorzitter, op dat moment niet voorzitter, Kamerlid Piri vroeg daarna om te leren van Oekraïnse innovaties, werkdefensie, aankoopproductie van Oekraïnse systemen door Nederlandse bedrijven, Build with Ukraine.

[1:09:52] We verwelkomen initiatieven voor gezamenlijke productie in Nederland, staan open voor gesprek.

[1:09:57] Met betreft de producent zijn er tot heden geen gesprekken geweest over productie in Nederland.

[1:10:00] En Defensie bekijkt de mogelijkheden om een oriënterend gesprek aan te gaan met Fireport.

[1:10:12] Mevrouw Maas vroeg naar welke mogelijkheden we zien om de Russische oorlogsmisdaden aan te blijven kaarten en aanpakken.

[1:10:24] Het is belangrijk dat er blijvende aandacht blijft voor deze oorlogsmisdaden, vooral in de door Rusland bezette regio's, maar natuurlijk ook de dagelijkse luchtaanvallen die we zien op Oekraïnse steden.

[1:10:35] Er lijden miljoenen Oekraïners dagelijks onder de misdaden van de Russische federatie.

[1:10:41] Wij blijven hier aandacht voor vragen in alle internationale gesprekken, maar ook in het VN-verband doen we dat.

[1:10:46] En we hebben natuurlijk een bijzondere positie als voortrekker van het accountability dossier in samenwerking met Oekraïne.

[1:10:54] Dus daar blijven we op doorgaan.

[1:10:57] Mevrouw Maes vroeg ook naar de vredesonderhandelingen en onze eigen inzet daarin in samenwerking met Europese partners.

[1:11:05] Wij waarderen zeer dat de VS haar rol oppakt voor de vredesonderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne.

[1:11:11] We blijven internationale partners ook oproepen om steun aan Oekraïne te geven en het vredesproces ook prioriteit te geven.

[1:11:21] Het blijft van belang dat Europa vertegenwoordigd blijft in die gesprekken.

[1:11:26] En het gaat namelijk niet alleen over de veiligheid van Europa, maar de toekomstige relatie van Oekraïne wordt her en der ook betrokken in die vredesonderhandelingen.

[1:11:37] Dat zien we in de berichten.

[1:11:38] Dus daarom vinden wij het ook belangrijk om Duitsland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk te steunen om daar direct bij betrokken te zijn.

[1:11:47] En daar blijven we op doorgaan.

[1:11:53] U heeft een interruptie van mevrouw Dobbe.

[1:11:56] Ja, dank u wel.

[1:11:56] En dank u wel voor de beantwoording en voor mevrouw Maas voor het stellen van die vraag.

[1:12:00] Zoals de minister misschien weet, willen wij al langer dat Nederland en Europa zich veel meer inzet voor vredesomhandelingen tussen Rusland en Oekraïne en zich niet daar helemaal afhankelijk te maken van Trump.

[1:12:12] Omdat we ook weten, ja, er kan per dag verschillen hoe zijn pet staat richting vrede en ook de belangen van Oekraïne en Europa.

[1:12:19] Maar mijn vraag is nu, in de beantwoording van de minister, klopt het nu dat we dat echt helemaal weer overlaten aan Trump?

[1:12:27] Of zijn er ook inspanningen van Nederland of Europa zelf om zelf het initiatief te nemen en niet alleen proberen aan te sluiten bij de initiatieven van Trump?

[1:12:36] De minister.

[1:12:39] Bij een onderhandeling is het belangrijk dat er één spoor bewandeld wordt wat uiteindelijk ook tot een bepaalde uitkomst leidt.

[1:12:46] Op dit moment is het meest realistische spoor zijn de onderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland onder leiding van de VS.

[1:12:53] Dus dat spoor willen wij zoveel mogelijk ondersteunen.

[1:12:56] Wat ik aangeef is dat het kabinet natuurlijk groot waarde aan hecht dat daar de Europese belangen ook in meegewogen worden.

[1:13:01] En dat doen we door Duitsland, Frankrijk en het Verenigde Koninkrijk zoveel mogelijk te ondersteunen om daar bij betrokken te zijn.

[1:13:07] Onze belangen staan daarbij op tafel.

[1:13:10] Maar we hebben het op dit moment, de meest realistische route is het proces wat nu loopt.

[1:13:18] U heeft ook nog een vraag van mevrouw Maas.

[1:13:21] Ik ben wel benieuwd naar de toekomstige veiligheidsgarantie van de EU.

[1:13:30] Als u zegt dat het belangrijk is dat de EU daarbij betrokken is of dat Europese landen daarbij betrokken zijn, gaat het dan over die veiligheidsgaranties of gaat het over iets anders?

[1:13:40] Die veiligheidsgaranties zijn natuurlijk onderdeel van de gesprekken die plaatsvinden.

[1:13:46] Dat betekent dat wij op dit moment ook in coalition-of-the-willing-structuur gesprekken voeren over op welke manier die veiligheidsgaranties door de coalition-of-the-willing opgepakt zouden kunnen worden en welke rol daarin van de verschillende betrokken partners verlangd zal worden.

[1:14:01] Daarvoor het gesprek.

[1:14:02] Nederland is bereid om daar serieus over aan tafel te zitten en een bijdrage aan te leveren.

[1:14:06] En dat zit dus inderdaad in de component veiligheidsgaranties.

[1:14:09] Hoe worden die vormgegeven?

[1:14:11] En die zijn we onderdeel van het proces.

[1:14:15] Dan vervolgt de minister zijn betoog.

[1:14:20] Ja.

[1:14:25] Oorlogsmisdaden in Russland had ik net besproken.

[1:14:30] De Oekraïnse burgerinitiatieven werden daarna geïnformeerd door verschillende Kamerleden.

[1:14:37] Het specifieke initiatief Freedom Sky.

[1:14:41] Nou, Oekraïne heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een koploper in innovatie, net ook aangehaald, zeker op het gebied van drone, op het gebied van drone-interceptors.

[1:14:53] Nederland steunt Oekraïne in het verder ontwikkelen van dit soort systemen op schaal van productiefaciliteiten, delen van drone-expertise en die particuliere initiatieven die getuigen van een grote mate van betrokkenheid bij de Oekraïnse verdediging tegen de Russische agressie.

[1:15:08] Het ministerie heeft onlangs ook het subsidiekader Civic Focus voor particuliere initiatieven opgericht.

[1:15:14] Dat staat ook open voor Oekraïne.

[1:15:15] We zijn op dit moment in overleg met Protect Ukraine om te verkennen welke mogelijkheden er zijn om dit soort initiatieven te ondersteunen.

[1:15:21] Daarbij betrek ik ook mijn collega van Defensie, want dat betreft deels militair en deels civiel domein.

[1:15:29] Dit was alles over Protect Ukraine?

[1:15:33] Ja, en over Oekraïne.

[1:15:35] Dan is er nog een vraag van mevrouw Van der Werf.

[1:15:38] Dank, voorzitter.

[1:15:39] Ik waardeer uiteraard zeer dat het kabinet hier voor open staat en ook met hen in gesprek gaat.

[1:15:44] Het is wel goed om te zeggen, dat duurt al best lang.

[1:15:47] Ik spreek deze organisatie regelmatig.

[1:15:49] En hoewel zij ook de inzet van het kabinet waarderen, vinden zij het ook een stroperig proces.

[1:15:56] En ik zou het heel fijn vinden als het kabinet daar wat vaart achter kan zetten.

[1:16:01] En ik weet helemaal niet of dat in procedures of andere redenen kent.

[1:16:05] Maar ik denk dat het voor mensen in Oekraïne heel belangrijk is, omdat zij echt afhankelijk zijn ook van die Shahedrones tegengaan.

[1:16:15] De minister.

[1:16:16] Ik zal mij inzetten om dit proces te versnellen en zorgen dat deze gesprekken zo snel mogelijk plaatsvinden.

[1:16:22] Nou, dat is een mooie toezegging.

[1:16:23] Dan gaan we naar een interruptie van de heer Hoogveen.

[1:16:25] Ja, voorzitter, dank.

[1:16:26] Ja, ik wacht even tot het einde blokje Oekraïne, omdat ik hoopte dat de minister nog zou terugkomen op mijn vraag ten aanzien van het kopen van Russisch NNG, Russisch gas.

[1:16:38] Kijk, het gaat mij niet alleen om de hypocrite houding van landen als Spanje en Frankrijk die Oekraïne gewoon underfunden.

[1:16:45] Dus Nederland draagt in absolute termen meer bij dan landen als Frankrijk en Spanje.

[1:16:49] Maar het gaat ook om

[1:16:51] dat die landen zich voornamelijk nog steeds commiteren aan het kopen van Russisch gas en dat zelfs afgelopen maand het Spaanse inkoop van Russisch gas met 124 procent is gestegen.

[1:17:03] We zien dat landen als Frankrijk en Spanje, België ook, meer hebben uitgegeven aan Russisch gas dan aan steun aan Oekraïne.

[1:17:11] Nederland het enige land is die meer steun heeft gegeven aan Oekraïne dan aan gasinkoop uit Rusland.

[1:17:17] En ik vind het toch ook wel moeilijk

[1:17:19] om te verkroppen dat we nu op zoek zijn naar allerlei maatregelen, pakketten om Nederlandse burgers te steunen in hun hoge energierekening.

[1:17:27] En uw vraag?

[1:17:28] Mijn vraag is, wat gaat de minister doen om dit concreet aan te kaarten in Europa en om hier ook actie op te ondernemen, ook ten aanzien van de ambitie van de Europese Commissie om in 2027 de hele Russische gasinkoop aan banden te leggen?

[1:17:42] De interrupties kunnen we iets korter.

[1:17:44] De minister.

[1:17:45] Ja, en die inzet van de Europese Commissie steunen we.

[1:17:48] Dus wij moeten verder op het pad om die Russische import volledig te stoppen.

[1:17:52] Het is ook gevoelsmatig onacceptabel dat we na al die jaren oorlog nog steeds Russisch gas importeren in Europa.

[1:18:00] En ik denk dat de heer Hoogveen volledig gelijk heeft als het gaat om als je aan de ene kant de bijdrage van een land als Spanje

[1:18:07] aan financiële steun aan Oekraïne ziet.

[1:18:10] En aan de andere kant, de Russische gassenimport, dat lijkt me een uitstekend argument om op de stapel te leggen voor in dit geval specifiek Spanje, maar wellicht ook andere landen, om de druk verder op te voeren op die landen om meer te doen.

[1:18:23] Dus ik geef de heer Hoogveen gelijk in dat een stijging van gassenimport uit Rusland echt het verkeerde signaal is en dat lidstaten daar gewoon niet aan moeten beginnen.

[1:18:36] Ja, een vervolgvraag.

[1:18:37] Een korte wedervraag, een vervolgvraag.

[1:18:42] Is het een idee dat we dan ook gaan kijken naar dat pakket van die 90 miljard, die doorleen faciliteit waar Nederland dan eigenlijk ook weer garant voor staat, dat we dat ook gaan inzetten om in ieder geval landen... om in ieder geval dat te gebruiken om landen ook een incentive te geven

[1:18:57] U mag hier niet aan meedoen of u krijgt zwaardere voorwaarden bijvoorbeeld als u blijft doorgaan met het importeren van Russisch gas.

[1:19:07] De minister.

[1:19:08] Het lastige van die suggestie, voorzitter, vind ik dat we eigenlijk gezamenlijk concluderen dat die 90 miljard lening zo snel mogelijk gegeven moet worden en dat de pakketten zo snel mogelijk door moeten.

[1:19:19] Dat betekent als we nu andere voorwaarden stellen dan al gesteld zijn, dat dat het proces kan bemoeilijken.

[1:19:24] Tegelijkertijd denk ik wel dat we deze informatie die de heer Hoogveen aanhaalt over die gasimport, dat we die op tafel moeten leggen bij de lidstaten en elkaar daar moeten aanspreken en kijken hoe we elkaar

[1:19:35] onder druk kunnen zetten of kunnen motiveren om hier zo snel mogelijk mee te stoppen.

[1:19:40] U heeft ook nog interrupties van de heer Seder.

[1:19:42] Ja, hierop aanvullend.

[1:19:44] Ik heb hier, ik heb al lange zorgen over de hoge mate van symboolpolitiek die we in de EU voeren, waarbij we niet het gewenste effect met elkaar krijgen.

[1:19:51] En dit is er één van.

[1:19:55] De gasimportatie van Spanje, die was hoog, maar die is gestegen.

[1:19:59] En wat dit dus betekent is dat wij de facto Oekraïne steunen, maar de Russische oorlogskas aan het spekken zijn.

[1:20:07] En dat we zorgen daarover hebben is één, maar de facto zijn we als EU de oorlog aan het of verlengen of in ieder geval Rusland aan het versterken.

[1:20:16] wat voor de ChristenUnie een onacceptabele stap is.

[1:20:19] Mijn vraag daarom is, is de minister concreet bereid om in ieder geval Spanje erop aan te spreken dat dit niet de bedoeling kan zijn?

[1:20:26] En dan heb ik het niet over de import, want meerdere landen maken zich schuldig aan deze zonde.

[1:20:31] Het gaat om de stijging, terwijl juist hebben afgesproken dat we hem gaan afbouwen.

[1:20:35] Is de minister bereid om dit, dat kan bilateraal, dat kan inderdaad zelf, om in ieder geval dat toe te zeggen, Spanje erop aan te spreken?

[1:20:41] De minister.

[1:20:43] Voorzitter, ik deel die frustratie, want we doen er inderdaad aan de ene kant alles aan om Oekraïne te steunen, aan de andere kant zien we gasimport en ook olie-export van Rusland, waar ze gewoon veel geld mee verdienen en daardoor die oorlogseconomie ook overeind kunnen houden.

[1:21:01] En het element wat de heer Seder noemt, zal ik zeker meenemen, ook in mijn bijdrage in de RBZ, als het gaat om steun aan Oekraïne en de druk die we op lidstaten moeten leggen.

[1:21:10] Nog een vervolgvraag van de heer Seder.

[1:21:12] Geen volgvraag, voorzitter.

[1:21:13] De vraag is of ik dat als toezegging kan dubbelchecken, want dat betekent dat er ook een terugkoppeling naar de Kamer komt over wat de uitwisseling dan ook of heeft opgeleverd, of in ieder geval de reactie daarop.

[1:21:22] Ziet de minister dit als een toezegging?

[1:21:25] Ja.

[1:21:26] Oké, dan noteren we die toezegging.

[1:21:28] Dan kan de minister doorgaan met de beantwoording.

[1:21:37] Dank, voorzitter.

[1:21:40] Waren er vragen over het gemeenschappelijk buitenland- en veiligheidsbeleid in relatie tot het veto?

[1:21:52] De motie-Klos zet het kabinet...

[1:21:56] In lijn met die motie zetten we onze invoer het afschaf van veto's in het gemeenschappelijk buitenlandse veiligheidsbeleid.

[1:22:01] Dat is ook gewoon ontzettend belangrijk voor de slagvaardigheid, voor de vuist gezamenlijk maken op het wereldtoneel.

[1:22:07] We hebben gewoon gezien dat met name Hongarije dat regelmatig gefrustreerd, geblokkeerd, gechanteerd heeft om samen die vuist te kunnen maken.

[1:22:17] Het is iets van de lange adem, omdat het afschaffen van veto ook verdragswijziging nodig heeft en je dat alleen met uniteit van stemmen kan doen.

[1:22:29] Tegelijkertijd zet Nederland zich ook in overleg met andere lidstaten om te kijken of dat een momentum is om dat op een andere manier, via passerellen,

[1:22:36] Je kunt wel met unanimiteit stemmen om majority voting toe te passen op bepaalde beleidsonderdelen.

[1:22:45] Dit is iets waar we discussie over blijven voeren met onze collega's in Europa.

[1:22:54] Heer Hoogveen stelt nog een vraag over hoe we de afschaffing van het vetorecht zien in het licht van de soms botsende belangen van lidstaten als Frankrijk en Duitsland.

[1:23:03] Zoals ik al net zei, wij vinden het echt belangrijk dat op het gebied van gemeenschappelijk buitenlandse veiligheidsbeleid dat we daar toegaan naar een gekwalificeerde meerderheid.

[1:23:17] Ook zonder veto zie je dat lidstaten graag bereid zijn om te kijken naar elkaars belangen en niet zomaar over te gaan tot stemmen, want er is immers geen veto.

[1:23:27] Er wordt echt gekeken naar consensus.

[1:23:30] En het kabinet zal zich ook blijven inzetten voor een goede handremprocedure, waardoor een besluit aan de Europese Raad kan worden voorgelegd als een nationaal vitaal belang wordt geraakt.

[1:23:43] En ik wil je nogmaals benadrukken dat, hoewel het kabinet zich inzet voor het afschaf van het vetorecht in het gemeenschappelijk buitenlandse veiligheidsbeleid, dat op andere terreinen absoluut niet wil tonen aan het vetorecht, bijvoorbeeld als het gaat over de meerjarenbegroting.

[1:23:58] Dan, voorzitter, waren er vragen over de NAVO en de veiligheidsstrategie.

[1:24:18] maar die veiligheidsstrategie heb ik even niet voor me.

[1:24:22] De heer Hoogveen vroeg hoe die military planning en conduct capability wordt uitgebreid, hoe bot zit met NAVO-structuren, wat is de meerwaarde?

[1:24:32] Wij zijn voorstander van dat MPPC, zodat de nodige planning en aansturing dat we dat beter kunnen uitvoeren, maar we willen echt waken voor duplicering met de NAVO-structuur.

[1:24:42] De NAVO is echt de pijler onder onze veiligheid.

[1:24:45] Command and Control, afschikking en verdediging van het NAVO-grondgebied, dat is de taak van de NAVO, dat is de taak van de NATO Command Structure.

[1:24:54] En we zijn ook geen voorstander van dat het NPPC deze taken overneemt of dupliceert.

[1:25:02] En de heer Hoogveen vroeg ook naar het operationaliseren van artikel 42.7.

[1:25:11] Voor ons, die operatisatisering van 42.7, dat doen we gewoon op het beter benutten van bestaande EU-crisisstructuren.

[1:25:18] Het doel is dat het artikel sneller ingezet, sneller geactiveerd kan worden, dat de coördinatie met de NAVO beter is geregeld.

[1:25:27] En nogmaals, de NAVO is gewoon de hoeksteen van onze veiligheid, de hoeksteen van collectieve afschrikking.

[1:25:34] We zijn absoluut niet voor de duplicering van NAVO-structuren.

[1:25:36] Het gaat echt om hoe kun je complementair zijn, hoe kun je bijdragen verder.

[1:25:41] Ik krijg een indicatie waar ik dit tweede onderwerp, die pak ik er dan meteen even bij, die veiligheidsstrategie, dat is hier aan gelieerd.

[1:25:55] Want mevrouw Maas vroeg onder andere ook naar die veiligheidsstrategie, het vervolg en het optrekken met andere landen.

[1:26:04] Die veiligheidsstrategie wordt besproken in verschillende raden en comité's in Brussel.

[1:26:09] Wij leveren input via de EDO.

[1:26:12] Edeo en de commissie, langs de lijnen van ons non-paper.

[1:26:16] Nou, dat heeft u net al in uw interventie en ook in het korte interruptiedebatje gevoerd.

[1:26:24] En wij trekken inderdaad op met gelijkstemde landen, Duitsland, Benelux, Nordics, daar maken we samen werk van.

[1:26:31] Die veiligheidsstraf is gewoon belangrijk om ook, zoals ik al zei, complementair te zijn aan wat we in de NAVO doen.

[1:26:41] Zeker.

[1:26:41] Interruptie van mevrouw Maas.

[1:26:42] Dank.

[1:26:43] Ja, mijn tweede interruptie, geloof ik.

[1:26:44] Veel dank voor dit antwoord.

[1:26:46] Ik was benieuwd, als u het hebt over de Nordics, zitten daar dan de Baltische landen bij en wordt er bijvoorbeeld ook gekeken of er bijvoorbeeld met Polen ook kan worden opgetrokken?

[1:26:55] De minister.

[1:26:56] Nou, als ik de Nordics noem, dan zitten daar inderdaad de Baltics niet bij, maar de Baltics zijn natuurlijk inderdaad een belangrijke partner van veiligheid.

[1:27:03] Polen is dat natuurlijk ook.

[1:27:07] En dat betekent dat we daar nadrukkelijk naar kijken.

[1:27:10] Het gesprek met de Nordics en de Baltics staat binnenkort als Benelux ook gepland, gezamenlijk minister van Buitenlandse Zaken.

[1:27:18] Dan is dit natuurlijk een onderwerp wat we ook samen bespreken met die partners erbij.

[1:27:26] Dan werden er, voorzitter, vragen gesteld over Soudan en de...

[1:27:33] Excuses, ik zie nog een interruptie van de heer Hogeveen.

[1:27:36] Ja, excuus, voorzitter.

[1:27:38] Ik wacht even tot het einde van het blokje Europese Veiligheidsstrategie en dat is dat de minister zegt van, ja, die operationalisering van artikel 42, lid 7, nou ja, goed, dat moeten we niet zien als een vervanging van, daar moeten we voor waken, dat dat niet de NAVO in die zin in de wielen rijdt.

[1:27:54] Alleen, nou ja, goed, de minister heeft ook in het Europees Parlement rondgelopen, die weet ook hoe de Europese Commissie hier nu signalen aan heeft gegeven

[1:28:02] waaronder eurocommissaris Kubilius, die al meerdere malen heeft aangegeven juist wel dit te zien als een supplement voor artikel 5 en ook graag zou willen inzetten op het operationaliseren van een Europees leger.

[1:28:15] Dus we zien wel dat er binnen die Europese Commissie een soort van mission creep is.

[1:28:19] Hoe gaat de Nederlandse regering zich verhouden tot de Europese Commissie ten aanzien van deze ambities?

[1:28:25] De minister.

[1:28:26] Dit kabinet deelt de zorgen van de Europese Commissie als het gaat om de veiligheid van Europa, van de Europese Unie, en met name over hoe kunnen wij binnen de Europese Unie meer verantwoordelijkheid dragen voor onze eigen veiligheid.

[1:28:38] Dat heeft natuurlijk ook alles te maken met de zorgen die vanuit de VS ook geuit zijn richting de Europese NAVO-bondgenoten, op welke manier wij daar zelf aan kunnen bijdragen.

[1:28:47] Dus ik denk dat het heel goed is dat we die discussie op een Europese niveau voeren.

[1:28:50] Ik denk dat het heel goed is

[1:28:51] discussie voeren binnen de EU over op welke manier wij die slagkracht, militaire kracht kunnen versterken en op welke manier we ook sneller zouden kunnen reageren, crisisstructuren beter zouden kunnen aanwenden.

[1:29:05] Maar nogmaals, wat dit kabinet betreft is dat complementair aan de NAVO en denk ik dat we het meer moeten zien als de wijze waarop we de Europese verantwoordelijkheid, die ook van ons gevraagd wordt binnen de NAVO, om die meer vorm te geven.

[1:29:17] Dan gaat de minister door met, als ik het goed heb, Blokje Soudan.

[1:29:21] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:29:23] Daar werd de mevrouw Dobbe gevraagd naar de Berlijn-conferentie.

[1:29:34] Dit heeft even met mijn reisschema te maken.

[1:29:37] Het staat in Berlijn op 15 april, maar dat was volgens mij...

[1:29:41] Het is gisteren toch?

[1:29:41] Ja, nee, ik wou zeggen... Dus een belangrijke conferentie.

[1:29:47] Het bestond uit drie onderdelen, politiek, humanitair en civiel segment.

[1:29:51] Tijdens de middagsessie lag nadruk op de humanitaire financiering, naleving van het humanitair oorlogsrecht.

[1:29:57] Nederland werd hierbij op hoog ambtelijk niveau vertegenwoordigd.

[1:30:00] Naast onze financiële pledge heeft Nederland ook specifieke aandacht gevraagd voor de veiligheid en bescherming van hulpverleners.

[1:30:07] Ook heeft Nederland gewezen op de rol van lokale organisaties, inclusief gemeenschapsorganisaties zoals de Emergency Response Rooms.

[1:30:16] Ik heb daar ook nog de laatste informatie over bijgevraagd.

[1:30:25] We ondersteunen, ja... Dan kom ik in de termen als de quad- en de quintetinspanningen.

[1:30:33] En die blijven natuurlijk gewoon heel belangrijk door middel van onze bemiddelingspartnerschappen om te komen tot een duurzaam vrede in het Soudaan.

[1:30:42] En ik wilde bij jou ook vermelden dat ik ook zelf volgende week onder andere naar de Verenigde Arabische Emiraten zal gaan, ook zal spreken met mijn collega's en dat dit soort onderwerpen daar natuurlijk onder onderwerpen van gesprek zijn.

[1:31:00] Nee, sorry, dat was...

[1:31:02] Dat dacht ik ook even, maar dat was de eerste pagina van de beantwoording van Soudan.

[1:31:06] Dat ging even over die Berlijn-conferentie.

[1:31:10] Mevrouw Dobbe vroeg ook naar hoe gaan we nou landen aanspreken die Soudan financieren.

[1:31:15] Nou, ik heb net aangegeven dat ik volgende week een sprek zal voeren ook met Verenigde Haatse Eberaten, ook Saudi-Arabië.

[1:31:23] Het conflict in Soedan is buitengewoon complex en die veelheid van Soedanese en niet-Soedanese actoren die spelen daarbij een rol.

[1:31:31] Hierdoor zijn vragen over wel of geen betrokkenheid bij het conflict vaak ook niet helemaal eenduidig te beantwoorden.

[1:31:37] Tegelijkertijd spreken we met al die landen in de regio over Soedan en spreken we zorg uit over de humanitaire situatie, heb ik net ook genoemd, het belang van het stoppen van de wapentoevoer naar Soedan.

[1:31:48] en ook over belang van een einde aan het geweld.

[1:31:52] En wij pleiten ook voor versterkte diplomatieke EU-inzetten richting de relevante regionale actoren.

[1:31:57] We pleiten voor versterkt samenwerk en coördinatie tussen de EU-inzet op Soudan en het werk van de VS om een einde te maken aan het conflict, voornamelijk binnen het Quad-initiatief.

[1:32:06] Ik heb al gemeld dat ik me daar ook bilateraal dus voor blijf inzetten.

[1:32:12] En mevrouw Dobbe vroeg ook naar...

[1:32:15] hoe we ons samen met andere EU-landen inzetten in VN-verband.

[1:32:23] Samen met de EU, EU-lidstaten en andere landen probeert Nederland druk te houden op strijdende partijen en de facto autoriteiten om humanitaire toegang mogelijk te maken.

[1:32:31] Hierbij gaat het ook om het wegnemen van administratieve belemmeringen.

[1:32:35] In VN-verband werkt Nederland samen met andere landen, humanitaire toegang heb ik zojuist al genoemd, druk te leggen op strijdende partijen en supporters.

[1:32:48] Dit heb ik zojuist al gemeld.

[1:32:50] Handelsverdrag, Verenigde Arabische Emiraten, Soudan.

[1:32:54] Mevrouw Dobbe, de heer Seder en de heer Van Balen vroegen daarnaar.

[1:33:01] We zien de mogelijkheden om het onderwerp ook op te brengen in Brussel.

[1:33:05] Het meest geschikt lijkt daarvoor de Trade Policy Committee, waar wordt gesproken over de FTA-onderhandelingen.

[1:33:11] Daarbij zullen we verwijzen naar de beginselen en doelstellingen van het externe optreden van de EU, waaronder de inleving van het internationaal recht.

[1:33:23] Is het blokje Soudan daarbij afgerond, vraagt de minister?

[1:33:27] Het blokje van mijn kant wel, ja.

[1:33:30] Dan zijn er nog wat vragen.

[1:33:32] Eerst van de heer Sveder.

[1:33:33] Even dubbelcheck voorzitter, ik kom het later binnen.

[1:33:34] Hoeveel interrupties hebben we?

[1:33:35] Dat heb ik u gezegd, dat zijn er drie.

[1:33:38] En u heeft er al anderhalf opgemaakt.

[1:33:40] Gaat nu naar uw tweede.

[1:33:41] Dat ronden we naar beneden af, stel ik vast voorzitter.

[1:33:44] Zeker, zeker.

[1:33:44] Maar dan wil ik graag mevrouw Dobbe eerst antwoord laten.

[1:33:47] Nou, wat een gentleman.

[1:33:50] De heer Dobbe.

[1:33:51] De heer Dobbe.

[1:33:52] Mevrouw Dobbe.

[1:33:55] Voorzitter.

[1:33:56] Wat doet u nu?

[1:34:00] Het is nog geen ochtendmens.

[1:34:01] Ja, goede intenties, goede woorden.

[1:34:04] Ik hoor een heleboel woorden van deze minister, soms een beetje snel uitgesproken, maar ik ben toch even op zoek naar wat dit concreet betekent.

[1:34:12] De minister zei wel iets waar ik eerst even over wil doorvragen, namelijk het is lastig om te bepalen wie wel of niet betrokken is bij het conflict.

[1:34:21] En als we dan praten bijvoorbeeld in de context van de Emiraten, waar talloze rapporten zijn verschenen over de rol van de Emiraten in het bewapenen en het steunen van in ieder geval de RSF.

[1:34:31] Bij Saoedi-Arabië bestaan die rapporten overigens ook.

[1:34:34] Is er dan twijfel bij dit kabinet over de betrokkenheid van de Emiraten bij het ondersteunen van de RSF?

[1:34:41] Want dat vind ik wel even heel belangrijk om te weten, want dat betekent natuurlijk ook iets over de gesprekken die u dan ingaat daarover.

[1:34:48] De minister.

[1:34:50] Nee, waar ik naar verwees is dat de conflicten complex zijn en dat er allerlei partijen, Soedanese en niet-Soedanese partijen, bij betrokken zijn.

[1:34:59] De reden dat ik ook aangeef dat ik in mijn gesprek met Verenigde Arabische Emiraten hier ook aandacht voor zal vragen, duidt natuurlijk ook op de wijze waarop het kabinet kijkt naar die betrokkenheid.

[1:35:11] Wilt u nog een vervolgvraag stellen?

[1:35:13] Is het dan uw laatste?

[1:35:14] Ja, dat snap ik.

[1:35:16] Ja, oké.

[1:35:16] Gaat uw gang.

[1:35:16] Dat doen we dan maar.

[1:35:17] Maar dat is dus een...

[1:35:19] Er is geen twijfel over bij dit kabinet, neem ik aan dat dit antwoord dat betekent.

[1:35:23] En als het anders is, dan hoor ik dat van de minister graag.

[1:35:26] En is gisteren een motie aangenomen van de heer Baarle en van mijzelf.

[1:35:30] Hoe gaat deze minister, want u refereert aan een gesprek dat u gaat hebben met de Emiraten later, maar hoe gaat deze minister morgen ook met die motie, want daar vraagt ook een zekere Europese... het vragen naar Europese steun hiervoor.

[1:35:44] Hoe gaat deze minister deze motie morgen bij de RBZ aan de orde brengen?

[1:35:49] Ik kijk even of de minister op de hoogte is van de motie.

[1:35:53] Nou, hij was ook op reis, dus vandaar dat ik het...

[1:35:56] Ik moet de motie nog even goed tot me nemen, maar in de algemene zin zal deze minister altijd zijn best doen om aangenomen moties ook in de praktijk te brengen.

[1:36:07] Dus dat geldt ook voor deze, maar de inhoud van de motie heb ik op dit moment niet scherp.

[1:36:14] Wellicht is er een moment dat ik daar meer inhoudelijk op kan antwoorden.

[1:36:21] Oké, dan kijken we even of nog gedurende dit debat misschien op het einde de minister daarop terug kan komen en anders misschien bij twee minuten debat.

[1:36:31] Ja?

[1:36:33] Dan ga ik even door naar de heer Van Balen.

[1:36:35] Kan de heer Seder nog even nadenken over zijn vraag?

[1:36:39] Ja, voorzitter.

[1:36:41] Ik sluit me uiteraard aan bij de vraag van mevrouw Dobbe.

[1:36:43] Ik ben ook benieuwd hoe de minister in de aanloop naar zijn bezoek aan de VAE die motie inderdaad gaat uitvoeren.

[1:36:49] Inmiddels in de afgelopen tijd zien we echt stapels van bewijzen van verschrikkelijke misdaden die door de RSF gepleegd worden in Soedan.

[1:36:56] Waaronder een onderzoekscommissie die aangeeft dat er gewoon aanwijzingen zijn voor genocide.

[1:37:01] die door de RSF gepleegd worden.

[1:37:03] En voorzitter, ik zou aan de minister willen vragen hoe Nederland met gewoon die verschrikkelijke zorgelijke voorbeelden van misdaden die we daar gepleegd zien worden, de inspanningen om straffeloosheid te voorkomen, hoe we die gaan opvoeren.

[1:37:16] Niet alleen als Nederland zelf, maar ook in internationaal verband.

[1:37:19] De minister.

[1:37:22] Dit kabinet maakt zich grote zorgen over wat er in Soedan gebeurt en ook over de gevallen die de heer Van Balen noemt.

[1:37:36] De hele grote zorgen overmaak is dat natuurlijk met alles wat er aan de hand is in de wereld, dat Soudan eigenlijk veel te weinig aandacht krijgt en dat we de enorme humanitaire problemen daar zien, effecten daar zien en ook het geweld, de gewelddadigheden die daar plaatsvinden.

[1:37:56] U kunt erop rekenen dat dit op de agenda staat van het kabinet, ondanks dat het wellicht in de media niet altijd dezelfde aandacht krijgt als andere conflicten in de wereld.

[1:38:04] dat wij op allerlei manieren internationaal en bilateraal op inzetten om ook eventuele wandaden daar aan de kaak te stellen en de orde te stellen.

[1:38:17] Ik kijk nog even of er andere vragen zijn over Soudanen.

[1:38:19] Zo niet.

[1:38:22] Nee, de heer Seder reageert niet.

[1:38:23] Dan gaat de minister door met zijn beantwoording.

[1:38:26] U heeft toch een vraag?

[1:38:27] Nee, oké.

[1:38:28] U bewaart ze.

[1:38:29] Heel goed.

[1:38:29] De minister.

[1:38:37] Dank, voorzitter.

[1:38:39] Dan werden er vragen gesteld over Armenië en Azerbeidzjaan.

[1:38:46] Laatste ontwikkelingen in het vredesproces werd naar gevraagd.

[1:38:53] Sinds de parafering van het vredesakkoord tussen Armenië en Azerbeidzjaan zien we een positieve dynamiek in het vredesproces.

[1:39:00] Zo heeft Azerbeidzjaan in januari

[1:39:02] 26-24 Armeense gevangenen vrijgelaten, heeft Azerbeidjaan olie-export gestart naar Armenië.

[1:39:08] Nederland steunt deze maatregelen die vertrouwen geven om de stabiliteit in de zuidelijke Caucasus te bevorderen, van zowel Armenië als Azerbeidjaan.

[1:39:18] Daarnaast is er ook steun voor de inzet van de

[1:39:19] VS.

[1:39:21] Nederland en de Europese Unie blijven beide partijen oproepen om over te gaan op ondertekening.

[1:39:25] Hierbij zijn constructieve relaties met beide landen behulpzaam.

[1:39:28] Voor ondertekening houdt Azerbeidzaan vast aan de al langer gestelde eis dat Armenië de grondwet moet aanpassen, omdat die een indirecte claim op Karabakh zou bevatten.

[1:39:36] Op 16 maart heeft Armenië aangekondigd een draft van de nieuwe grondwet te publiceren, ook als gebaar richting Azerbeidzaan dat de verwijzing zal verdwijnen.

[1:39:45] Recent heb ik ook zowel met mijn Armeense als met een Azerbaidschaanse collega gesproken en mijn steun uitsproken voor het vredesproces en het belang benadrukt van de ondertekening.

[1:39:58] Er werd gevraagd door de heer Seder naar besluiten over een nieuwe civiele missie in Armenië en wat de positie van Nederland daarin is.

[1:40:08] Tijdens de Raad ligt er een besluit voor tot oprichting van een nieuwe civiele gemeenschappelijke veiligheids- en defensiebeleid missie in Armenië.

[1:40:15] De missie zal bijdragen aan Armeense weerbaarheid tegen hybride- en cyberdreigingen.

[1:40:20] Nederland steunt de oprichting van deze nieuwe missie en is ook bereid om aan deze missie bij te dragen, bijvoorbeeld via detachering van Nederlandse experts.

[1:40:29] De heer Seder vroeg ook hoe het staat met de uitvoering van de motie van de heer Seder.

[1:40:35] om niet meer te spreken over de kwestie van de Armeense geheime genocide.

[1:40:39] Het vorige kabinet stuurde in april 2025 een Kamerbrief waarin is uiteengezet dat de kabinetspositie ten aanzien van dit onderwerp niet is gewijzigd.

[1:40:48] Die brief staat.

[1:40:50] Voormalig premier Schoof heeft de Kamer tijdens het plenaire debat van oktober 2025 toegezegd met een nieuwe Kamerbrief te komen na ratificatie van het Vredesakkoord tussen Armenië en Azerbaijan.

[1:41:02] Die toezegging staat namens dit kabinet nog steeds.

[1:41:05] De onttekening en ratificatie hebben nog niet plaatsgevonden.

[1:41:09] Zodra dat het geval is, zal de Kamer een brief tegemoet zien.

[1:41:13] Het kabinet, en dat zei ik net, verwelkomt ook de positieve ontwikkelingen in het vredesproces.

[1:41:22] Nou, daar kan ik het bij laten.

[1:41:22] En nu eindelijk een tweede introductie van de heer Seder.

[1:41:26] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:41:27] Ik begrijp dat ook het kabinet Jetten gewoon een motie niet gaat uitvoeren, plat gezegd.

[1:41:32] En dit is niet een motie die alleen nu is uitgevoerd.

[1:41:35] Voor mij wordt hij elk jaar onder drie kabinetten is hij ingediend.

[1:41:39] En ik had gehoopt dat dit kabinet en de coalitiepartijen dit gewoon zouden uitvoeren.

[1:41:44] Want er drog reden dat de feestonderhandeling tussen Azerbeidzjan en Armenië iets te maken zou hebben van het erkennen van de onrecht

[1:41:53] waarbij onder andere het gebied wat huidig Turkije is, dat dat een correlatie met elkaar heeft en dat dat ook de vredesgesprekken onder spanning zou zetten, is gewoon niet waar.

[1:42:04] Bij Jan heeft niets met die erkenning te maken.

[1:42:06] Het is ook niet het gebied waar het onrecht heeft plaatsgevonden.

[1:42:10] Daarnaast heeft na die brief en na de toezegging van het kabinet van de minister heeft natuurlijk de Kamer zich opnieuw uitgesproken en gezegd dat zij alsnog willen dat het dit jaar wordt uitgevoerd.

[1:42:20] Dus ik weet niet zo goed... Nou, ik weet wel, maar dat zijn zwaardere instrumenten, wat ik niet graag zou willen.

[1:42:27] Ik zou me graag willen weten wat de minister nodig heeft om de meerderheid van de Kamer, minus DENK, dus alle partijen minus DENK, te respecteren en dit uit te voeren.

[1:42:39] Ja.

[1:42:40] De minister.

[1:42:42] Ja, dank voor wat betreft het eerste deel van de vraag van de heer Seder.

[1:42:48] Is het kabinet wel van mening dat het traject wat nu loopt, dat dat zich in een precaire fase bevindt?

[1:42:58] Dat zowel het vredesproces tussen Armenië en Azerbeidzaan als het normalisatieproces tussen Armenië en Turkije, dat vindt zich in een precaire fase.

[1:43:10] Dus wat ik aangeef is dat

[1:43:12] Zodra de ondertekening en ratificatie van het vredesakkoord tussen Armenië en Azerbeidzaan op het moment dat dat gedaan is, dan zullen wij als kabinet ook met een brief komen in relatie tot de motie en in relatie tot het verzoek van de heer Seder.

[1:43:29] Maar ik zou wel willen vragen om dit proces nu niet te doorkruisen.

[1:43:35] De minister vervolgt zijn petoog.

[1:43:43] Dank u wel, voorzitter.

[1:43:44] Dan werden er vragen gesteld over het ICC, waar wij gastland van zijn en ook een verantwoordelijkheid over dragen.

[1:43:56] Mevrouw Dobbe stelde daar onder andere vragen over.

[1:44:01] Zoals bekend keuren wij die sancties tegen Amstraders af.

[1:44:07] We dragen dat ook consistent uit.

[1:44:08] Dat doen we ook in gesprekken met de VS.

[1:44:12] Nederland steunde ook de EU-verklaring en de verklaring van verdragspartijen bij het Hof tijdens de laatste jaarvergadering over.

[1:44:17] Hier ging het specifiek over.

[1:44:19] We zetten ons ervoor in om de gevolgen van de sancties van het hof voor het hof zo goed als mogelijk te kunnen opvangen.

[1:44:28] Dat doen we niet alleen.

[1:44:29] Wij spelen daar wel een belangrijke rol in, maar het is een zaak van alle 125 verdragspartijen om er gezamenlijk voor te zorgen dat het hof zo onbelemmerd mogelijk kan bijfunctioneren.

[1:44:39] Daar is ook rechtmatig overleg over met het hof en vertegenwoordigers van het hof.

[1:44:44] Als gasland hebben wij daar een bijzondere verantwoordelijkheid in en die blijven we ook op ons nemen, zowel in de mitigatie van mitigerende maatregelen voor het functioneren van het hof van de sancties als bij het voorkomen van verdere sancties.

[1:45:03] Er werd ook gevraagd naar het blocking statute, dat is de EU-anti-boycott-verordening.

[1:45:09] Dat is één van de instrumenten die kan worden ingezet.

[1:45:11] om de gevolgen van VS-sancties te mitigeren.

[1:45:17] Er zitten voor- en nadelen aan het instrument en zeker bij de weging van de timing.

[1:45:25] Wanneer doe je dit en wanneer ben je dan effectief en welk effect bereik je daarmee?

[1:45:30] Daar wordt onder andere gekeken naar de verwachte impact op de lopende diplomatieke inzet richting de VS om ook te voorkomen dat er extra sancties

[1:45:38] Maar indien de VS nieuwe sancties afkondigen die het functioneren van het Hof naar verwachting ernstig zullen belemmeren, dan zal het kabinet conform de moties in EU-verband hardmaken voor het activeren van die anti-boycott-verordening.

[1:45:54] Als een feitelijk iets, ik weet dat mevrouw Dobbe geen interrupties meer heeft, die motie is al echt nog twee voorgangers voor deze minister aangenomen in deze Kamer.

[1:46:05] Ik breng hem even in herinnering, dus er was nog minister Veldkamp met oordeel Kamer om het Blakkingsinstituut in te zetten, is aangenomen.

[1:46:20] De minister vervolgt.

[1:46:26] Dan ga ik eerst naar het blokje over en dan eindig ik met het blokje wat wij gaan uitbreiden met een heel middagdebat straks.

[1:46:34] Er werd gevraagd door mevrouw Piri naar Georgië.

[1:46:41] Nederland is en blijft voorstander van EU-brede sancties tegen de verantwoordelijken van geweld tegen demonstranten, journalisten, politici in Georgië.

[1:46:48] We bekijken voortdurend hoe we hier in de Raad unanimiteit voor kunnen bereiken.

[1:46:53] We leveren qua steun aan het Georgisch maatschappelijk middenveld, is financiering van projecten in Georgië...

[1:47:02] Het wordt nagenoeg onmogelijk gemaakt door op het maatschappelijk middenveld gerichte restrictieve maatregelen die in hoog tempo zijn ingevoerd.

[1:47:09] Excuses inderdaad voor het snelle praten, mevrouw Dobber, dat besef ik mij.

[1:47:13] Terwijl ik in het Europese parlement altijd geleerd heb om heel rustig te praten, omdat anders de vertaling niet mogelijk is.

[1:47:17] Dus ik weet niet, ik ben dat vrij snel, heb ik dat van me afgescheurd, blijkbaar.

[1:47:23] Als gevolg van de wetgeving in Georgië hebben Nederland en internationale partners programmering moeten stopzetten of aan moeten passen.

[1:47:31] Nederland blijft kijken naar de steun die past binnen de grenzen van de Georgische wet.

[1:47:35] Een voorbeeld van nieuwe steun is het beurzenprogramma Dutch Bridge for Georgia.

[1:47:40] Via dit beurzenprogramma zal Nederland opleidingsmogelijkheden aanbieden aan personen uit het Georgisch maatschappelijk middenveld.

[1:47:48] Mevrouw Piri vroeg naar de Afghaanse bewakers.

[1:47:53] Dit kabinet houdt de motie vooralsnog, en net als het vorige kabinet, hangende uitspraak van de Hoge Raad in de cassatieprocedure in beraad.

[1:48:03] Dit is onlangs door het huidige kabinet aan de Eerste Kamer kenbaar gemaakt, door het vorige kabinet aan de Tweede Kamer.

[1:48:09] En ik begrijp dat dit echt teleurstellend nieuws is voor deze groep ambassadebewakers.

[1:48:14] De staat heeft ingestemd met het verzoek van de 42 bewakers om een versnelde behandeling van het cassatieberoep.

[1:48:24] Was dit het blokje overig?

[1:48:25] Nee, ik heb nog... Dan maken we eerst die af en dan kijk ik wie er nog interrupties op wil.

[1:48:31] De heer Van Balen vroeg nog naar de transnationale repressie door de Chinese regering richting Oeigoeren.

[1:48:41] Het kabinet is bekend met signalen van deze repressie van diaspora gemeenschappen in Nederland, inclusief Oeigoeren.

[1:48:50] We pakken ongewenste buitenlandse inmenging aan binnen de rijksbrede aanpak die hiervoor bestaat en hebben daarin ook aandacht voor Oeigoeren.

[1:48:56] En er wordt, zoals u weet, gewerkt aan het oprichten van een centraal meldpunt voor ongewenste buitenlandse inmenging.

[1:49:02] En de verwachting is dat dat ook gaat helpen om beter zicht en beter grip te krijgen op deze problematiek.

[1:49:11] U bent klaar met het brokje overig?

[1:49:13] Ja, maar er zijn interrupties.

[1:49:16] Eerst de heer Van Balen.

[1:49:19] Dank voorzitter.

[1:49:22] Een van de recente voorbeelden was hoe een Oeigoerse activist op een hele hardhandige wijze door Chinese beveiligers werd geweerd toen hij probeerde te demonstreren voor de rechten van de Oeigoeren.

[1:49:37] Maar ik hoor echt hele pijnlijke verhalen van mensen die aangeven dat families

[1:49:42] telefoontjes krijgen vanuit China aangeven, nou, als je nog één keer naar een bepaalde vergadering gaat, dan gaan we je familie, gaan daar bepaalde consequenties van ondervinden in China.

[1:49:53] Kan de minister toezeggen dat hij bereid is om de komende tijd in gesprek te gaan met de Oeigoerse diaspora om ook deze verhalen te horen, te kijken wat hij daar ook de komende tijd aanvullend aan kan gaan doen?

[1:50:05] De minister.

[1:50:06] Het kabinet is bekend met deze signalen en ook de voorbeelden van repressie richting Oeigoeren in Nederland.

[1:50:20] En zoals ik ook aangegeven heb, met alle maatregelen die we nemen, proberen we dit beter in beeld te krijgen en goed in beeld te krijgen om daar ook tegen te kunnen acteren.

[1:50:31] Dan is er een interruptie van de heer Van Lanschot.

[1:50:34] Ja, dank, voorzitter.

[1:50:35] En dat gaat over de Afghaanse bewakers.

[1:50:38] Dus als ik het goed begrijp, heeft het kabinet gevraagd om een versnelde behandeling van de procedure.

[1:50:42] Ik vraag mij af of er al enig zicht is op een datum en een uitspraak gezien die versnelde behandeling.

[1:50:49] De minister.

[1:50:52] Nee, begrijp ik.

[1:50:57] Zijn er nog anderen?

[1:50:58] Dan vraag ik mevrouw Van der Werff of zij heel even het voorzitterschap kan overnemen, zodat ik een interruptie kan plaatsen.

[1:51:03] Daarom zat u zo nadrukkelijk te kijken, voorzitter.

[1:51:05] Ik dacht, ik moet iets vragen.

[1:51:07] Piri heeft het woord.

[1:51:09] Ja, voorzitter.

[1:51:11] Ik zei al, ik ben niet alleen teleurgesteld, ik ben ook echt boos hierover.

[1:51:15] En dat meen ik echt oprecht.

[1:51:18] In het vorige kabinet zaten nog twee partijen, maar laten we zeggen alle vier partijen die er aan het begin in zaten, die er altijd vier jaar lang tegen zijn geweest.

[1:51:30] En nu zitten dit kabinet met CDA en D66, die al een keer dat besluit hadden genomen tijdens Rutte 4.

[1:51:38] die ook voor deze motie hebben gestemd na de verkiezingen.

[1:51:42] Hoe kan de minister dan met precies hetzelfde antwoord komen als het kabinet schoof met daarin vier partijen die tegen waren, terwijl er nu twee partijen zitten die hier vier jaar lang keihard voor hebben ingezet?

[1:51:57] Ja, voorzitter, ik heb geantwoord wat ik daarover kan antwoorden.

[1:52:01] Dus dit kabinet houdt de motie vooralsnog aan en we wachten de procedure af.

[1:52:07] De Hoge Raad gaat zelf over die versnelde behandeling en hoe snel dat zal zijn.

[1:52:15] En wij wachten die procedure af.

[1:52:18] Wilt u een vervolgvraag stellen, mevrouw Piri?

[1:52:21] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:52:22] Dit kan natuurlijk niet.

[1:52:24] Dit is een saga wat hier al vier jaar loopt, waar de Kamer een onderzoekscommissie voor heeft uitgesteld.

[1:52:30] De Kamer heeft in grote meerderheid gezegd, wij nemen die aanbevelingen aan.

[1:52:36] Het gaat hier notabene om mensen die nu nog steeds ondergedoken zitten en wiens leven in gevaar is.

[1:52:43] Mijn vraag is dan ook aan de minister.

[1:52:45] Als het vorige kabinet de motie heeft ontraden onder de redenering er komt nog een cassatie en toch

[1:52:55] Dit wetende heeft een grote meerderheid van deze Kamer gezegd, voer die motie toch uit, dit is een politiek besluit.

[1:53:02] Wil ik echt uitleg van deze minister waarom die motie, toen ook al weten dat er een cassatie loopt, dat er rechtszaken lopen, niet gewoon wordt uitgevoerd.

[1:53:14] De minister.

[1:53:15] Ja, dank u.

[1:53:16] Dank u, voorzitter.

[1:53:19] Het kabinet heeft de positie ingenomen die het heeft.

[1:53:22] Wij willen graag het proces afwachten, het casatieberoep afwachten.

[1:53:30] We hebben ingestemd met verzoek om een versnelde behandeling ook mogelijk te maken.

[1:53:37] Versnelde behandeling betekent hopelijk ook dat daar snel een uitspraak ligt.

[1:53:43] En op basis daarvan kan het kabinet vervolgens ook gaan handelen.

[1:53:48] Mevrouw Piri, uw laatste vraag.

[1:53:50] Ja, tot slot, voorzitter.

[1:53:55] Het gaat hier om mensenlevens.

[1:53:59] Ik kan hier gewoon echt woest van worden.

[1:54:04] Cassatie kan jaren duren.

[1:54:07] Er ligt gewoon voor de derde keer een aangenomen motie en ik kan niet anders constateren dat weer.

[1:54:14] voor de derde keer, voor een derde kabinet, het de VVD is die het gelukt is om dit weer te blokkeren.

[1:54:22] Dus voorzitter, ik vraag toch aan de minister, hij kan dit niet afdoen met alleen maar we wachten de cassatie af om precies met een brief naar de Kamer te komen wat de redeneerlijn is waarom een aangenomen motie door de Kamer opzij wordt geschoven door dit kabinet.

[1:54:41] De minister.

[1:54:42] Ik ben graag bereid een brief hierover te sturen.

[1:54:46] Dan geef ik het voorzitterschap weer aan het lid Piri.

[1:54:50] De ministers vervolgens zijn betoogd.

[1:54:58] Het laatste blokje, voorzitter, wat ik voor me heb, is...

[1:55:05] Het blokje waar wij vanmiddag uitgebreid ook over zullen spreken, dat is namelijk de situatie in het Midden-Oosten.

[1:55:15] Dus een aantal antwoorden zullen we ongetwijfeld nog uitgebreid vanmiddag bediscussiëren, maar ik wil daar natuurlijk wel ook kort op antwoorden op de vragen die gesteld zijn.

[1:55:23] Mevrouw Van der Werf, de heer Van Baarle vroeg, gaat Nederland tijdens de komende RBZ de evaluatie van artikel 2 heragenderen?

[1:55:30] Nou, Nederland heeft de evaluatie van artikel 2 geïnitieerd.

[1:55:34] En met steun van de meerderheid van lidstaten heeft de hoogvertegenwoordiger hier ook volgangegeven.

[1:55:40] Naar aanleiding van staagd vuur en gaas en het vredesplan van president Trump heeft Nederland, net als een groot deel van de wereld, de diplomatieke inzet gericht op het laatslagen van het vredesplan.

[1:55:51] De inzet van Nederland is daarbij geweest om in EU-verband de voorgestelde maatregelen boven de markt te laten hangen als drukmiddel.

[1:55:58] En het is evident dat de situatie nog steeds buitengewoon ernstig is.

[1:56:02] De inschatting is dat

[1:56:03] een update van de evaluatie niet nodig is om te kunnen spreken over maatregelen, ook omdat de commissie het voorgestelde pakket niet heeft ingetrokken en deze nog boven de markt hangen.

[1:56:12] Nederland heeft tijdens de RBZ van februari onderstreept dat de ontwikkelingen in de Gazastrook en Westelijke Jordaan hoeven als gevolg van Israëlisch handelen het nodig kunnen maken om door de commissie voorgestelde EU-maatregelen opnieuw te agenderen.

[1:56:25] Ik hoor de oproep van een deel van uw Kamer dat het nu tijd is om maatregelen te agenderen, maar realisme is daarbij ook gepast.

[1:56:34] Afgelopen zomer, tegen de achtergrond van de catastrofale humanitaire situatie, aanhoudend geweld in Gaza, lukte het EU niet om de nodige meerderheid achter voorstellen van de commissie te krijgen.

[1:56:45] En u mag oprekenen dat ik in continu contact sta met relevante partners om te bezien en te bespreken welke inzet het meest effectief is.

[1:56:55] Mevrouw Dobbe vroeg naar de formulering hoe wij welwillend kijken naar medische evacuaties.

[1:57:09] Ik gaf net ook al...

[1:57:11] Zullen we heel even afwachten tot het boekje klaar is?

[1:57:13] En dan zie ik aan deze kant ook nog wat interrupties.

[1:57:16] Hier heeft het kabinet natuurlijk ook een brief over naar de Kamer gestuurd.

[1:57:24] Een eventuele nieuwe evacuatie van patiënten moet zorgvuldig worden uitgevoerd.

[1:57:28] Het gaat om een groep van zeer kwetsbare patiënten en gezinnen.

[1:57:31] die niet alleen specialistische zorg nodig hebben, maar ook opvang, begeleiding en scholing.

[1:57:36] En dat vraagt om langjarige ondersteuning waarmee structurele verplichtingen met financiële consequenties zijn gemoet.

[1:57:42] En ook kan deze groep gebruik maken van het recht om asiel aan te vragen vanwege de onmogelijkheid om

[1:57:47] op dit moment terug te keren naar Gaza.

[1:57:50] Bij besluitvorming is realisme daarom op zijn plaats.

[1:57:53] Het kabinet zal de komende tijd benutten om te bezien in hoeverre het stappen kan nemen om de medische capaciteit in Gaza en de regio te versterken en onderzoekt onder welke voorwaarden een evacuatie naar Nederland mogelijk zou kunnen worden gemaakt.

[1:58:07] Het kabinet zal dit zo snel als mogelijk doen.

[1:58:10] Mevrouw Dobbe vroeg ook naar op welke termijn, daar horen we dan meer.

[1:58:13] Maar we moeten dat ook in alle zorgvuldigheid doen.

[1:58:20] De heer Van Balen vroeg naar annexatieplannen van Israël voor Libanon.

[1:58:28] Nogmaals, we gaan er vanmiddag meer over spreken.

[1:58:32] Annexatie is per definitie onrechtmatig en in strijd met internationaal recht.

[1:58:36] Het kabinet veroordeelt dan ook de oproepen van Israëlse bewindspersonen tot annexatie van het Libanese grondgebied, vindt de uitspraken over bezetting zorgwekkend.

[1:58:45] De soevereiniteit en territoriale integriteit van Libanon zijn voor het kabinet leidend en ik heb deze zorgen ook nogmaals overgebracht naar mijn Israëlse collega.

[1:58:56] Meneer Seder vroeg naar de doodstraf in Israël.

[1:59:02] Vanochtend ontving uw Kamer een brief over de doodstraf in Israël.

[1:59:06] De wetgang over de doodstraf is aangenomen.

[1:59:08] Nederland heeft dit veroordeeld.

[1:59:10] Oppositiepartijen in Israël en de mensenrechtenorganisaties hebben bezwaar aangetekend bij het Hoge Rechtshof.

[1:59:16] Ik sta hierover ook in contact met partners.

[1:59:19] Indien de wet daadwerkelijk wordt uitgevoerd, zullen we ook kijken naar passende stappen die we in internationaal verband hierop kunnen nemen.

[1:59:31] Mevrouw Maas vroeg naar de EU-steun aan de golfstaten.

[1:59:35] Nederland is solidair met de golfstaten.

[1:59:40] De golfstaten die direct doelwit zijn geworden van de Iraanse aanvallen.

[1:59:44] We staan ook in nauw contact met deze landen over hun veiligheidsbehoeften.

[1:59:49] Ik sprak al met collega's regelmatig de afgelopen weken.

[1:59:52] Ik zal ook enkele bezoeken volgende week.

[1:59:55] Er bestaat al geruime tijd een goede samenwerking.

[1:59:59] In dat kader verkennen we op dit moment ook mogelijkheden voor aanvullende en gerichte bijdragen.

[2:00:05] En ook voor een mogelijke EU-inzet in de straat van Hormoes zal een goede coördinatie met de golflanden cruciaal zijn.

[2:00:11] En ongetwijfeld zal mevrouw Maas begrijpen dat de exacte invulling van die veiligheidssamenwerking, dat ik daar niet al te veel over kan zeggen.

[2:00:20] De heer Seder vroeg

[2:00:22] naar het eventueel vredesakkoord tussen Israël en Libanon.

[2:00:28] Wij verwelkomen natuurlijk de historische directe gesprekken tussen Israël en Libanon die afgelopen dinsdag plaatsvonden en nog steeds plaats lijken te vinden.

[2:00:39] Samen met de EU roepen we op tot een onmiddellijke staak te vuren in Libanon.

[2:00:44] Gesprekken over staak te vuren vinden plaats onder leiding van de VS.

[2:00:49] We steunen daar waar dat mogelijk is.

[2:00:52] En dat geldt ook voor de inzet van de Libanese autoriteiten die we volledig ondersteunen op de volledige ontwapening van Hezbollah.

[2:01:02] De heer Van Baarle vroeg nog naar de Golan-hoogvlakte bezetting.

[2:01:15] Nederland en de EU erkennen Israëlse soevereiniteit over de door Israël bezette Golan-hoogte niet.

[2:01:21] Verschillende VN-veiligheidsraadsresoluties bevestigen ook deze internationaal rechtelijke opvatting.

[2:01:26] Tegelijkertijd erkent het kabinet de Israëlse veiligheidszorgen aan de grens met Syrië.

[2:01:31] We hopen op een goede en veilige transitie.

[2:01:33] De toekomst is nog onzeker.

[2:01:35] De ineenstorting van Syrië vormt natuurlijk een reële dreiging voor Israël.

[2:01:39] Tegelijkertijd zien we daar nu ook hoopvolle ontwikkelingen.

[2:01:42] Dus wij blijven deze situatie ook kritisch vol.

[2:01:48] Dit was het blokje opwarming voor vanmiddag.

[2:01:53] Heel goed, die zullen wij de hele middag vervolgen, maar eerst volgens een interruptie van de heer Seder en daarna een vraag van de heer Van Baarle en mevrouw Van der Werf.

[2:02:04] De heer Seder.

[2:02:04] Voorzitter, ik fiets deze er even snel in.

[2:02:06] In plaats van die doodstraf was mijn vraag gericht op de procedure die in de brief vermeld wordt.

[2:02:12] Wat is jouw aanhangig?

[2:02:13] Hoelang duurt het?

[2:02:14] Ik hoop dat u deze niet als interruptie mee rekent.

[2:02:16] Dus ik hoop dat u daarom specifiek antwoord kan geven.

[2:02:18] Mijn vraag gaat over de inzet van het associatieverdrag.

[2:02:23] We hebben de naleving om het artikel 2 tegen licht aan te houden, hebben wij in het verleden gesteund.

[2:02:28] Daar is ook een vertrouwelijk document naar voren gekomen tussen afspraken tussen de EU en Israël.

[2:02:34] Die heb ik ingezien.

[2:02:35] Ik weet niet of alle Kamerleden dat gedaan hebben.

[2:02:37] Dus ik kan niet vrij uitspreken over het indrad daarvan.

[2:02:39] Maar wat ik wel kan zeggen, is dat wat toen destijds is afgesproken, nu niet meer de facto aan de orde kan zijn, wegen de aard van de afspraken.

[2:02:49] Mijn vraag dus is wat de inzet van meneer Van Beeren, de minister is, ten aanzien van de komende RBZ-raad.

[2:02:57] Gaat hij opnieuw proberen dergelijke afspraken te maken?

[2:03:00] Het is duidelijk.

[2:03:00] Meneer Seder, u doet eerst al een soort halve interruptie die u wegzet als een procedureel vraagje en vervolgens...

[2:03:08] Volgens mij duurt deze interruptie inmiddels bijna twee minuten.

[2:03:12] We gaan er rond kwartier bij af.

[2:03:14] Volgens mij is de vraag duidelijk.

[2:03:15] De minister.

[2:03:18] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:03:20] En de heer Seder voor de vraag.

[2:03:22] Zoals ik zojuist vermeld heb, is dit natuurlijk een drukmiddel richting Israël.

[2:03:27] En je moet bezien op welke wijze je met internationale partners, dat je daar overeenkomsten over kan bereiken en op welk moment je dat dan ook kan inzetten.

[2:03:37] Nederland heeft dit geïnitieerd en dat betekent dat wij ook in contact blijven met de internationale partners wanneer eventueel een volgende stap mogelijk is en wanneer die ook effectief zou zijn.

[2:03:49] De heer Van Balen.

[2:03:51] Ja, voorzitter, ook over dat associatieakkoord.

[2:03:57] Al een wat langere tijd geleden is er een motie van mevrouw Pirie aangenomen, die volgens mij ik ook mede ondertekend heeft, die gewoon aan de regering vraagt, agendeer dit.

[2:04:08] Heeft de minister, heeft de regering destijds niet, vervolgens op een proactieve manier gedaan.

[2:04:13] Daarna is er een motie van mij, van Denk aangenomen, die aan de regering vraagt, organiseer Europees draagvlak voor opschorting.

[2:04:21] Ik hoor vervolgens ook niet dat de regering dat proactief heeft gedaan.

[2:04:25] Ik hoor dat de minister zegt, we moeten het als drukmiddel inzetten, we moeten het als boven de markt laten hangen.

[2:04:31] Dat is wat de Kamer niet vraagt.

[2:04:32] De Kamer vraagt, wees voorloper om dit te effectueren, die opschorting.

[2:04:37] En voorzitter, ik wil van de minister horen hoe hij hier voorloper op gaat zijn, hoe hij die moties gewoon gaat uitvoeren.

[2:04:44] De minister.

[2:04:46] Dit is steeds onderdeel van het gesprek wat wij met onze Europese partners voeren.

[2:04:55] En...

[2:04:57] Het is... Kijk, dit soort dingen kun je alleen doen binnen de Europese Unie op het moment dat daar de steun voor is.

[2:05:05] Dat sprek voeren we continu.

[2:05:07] Wat je nu merkt, is eigenlijk tweeledig...

[2:05:09] Daar zullen we vanmiddag nog langer op ingaan, maar je merkt eigenlijk tweeledig.

[2:05:12] Aan de ene kant dat er wederom een aantal concrete voorbeelden zijn van stappen die Israël zet, die wat ons betreft onacceptabel zijn, en berichten die... Doodschaf is daar een van.

[2:05:24] Libanon is daar een van.

[2:05:26] Nederzettingen, aangegroeide nederzettingen op het Westse Jordaanhoever is daar een van.

[2:05:33] Dat is een lange lijstje.

[2:05:34] Aan de andere kant zie je ook internationale partners aangeven dat Israël nu samen met Libanon een historische stap zet voor diplomatieke gesprekken om te komen tot een staagde vuur en hopelijk een duurzame oplossing daar.

[2:05:49] Dat betekent dat we in die gesprekken tasten we af op welke wijze landen bereid zijn om een volgende stap te zetten.

[2:05:55] Op dezelfde manier blijven we dat doen.

[2:05:57] Mevrouw van der Werk.

[2:05:59] Ja, voorzitter, de minister gaf het net zelf ook al aan.

[2:06:03] Er is natuurlijk nogal wat gebeurd de afgelopen maanden.

[2:06:05] Niet alleen die nederzettingen, Libanon, maar ook die doodstrafwet.

[2:06:09] En ook ik heb gevraagd, kan de minister nou toezeggen dat Nederland dit echt proactief op gaat pakken, die review of die update van dat rapport in Europa?

[2:06:20] En even om alle onduidelijkheid van tafel te hebben, is het antwoord daarop ja.

[2:06:24] De minister.

[2:06:26] Ja, zoals ik begrepen heb is die inhoud van dat rapport geldt nog steeds en is er ook in de oude versie van het rapport zwaar genoeg om deze discussie ook samen te voeren.

[2:06:37] Maar ik wil prima toezeggen om te vragen om een update voor dat rapport.

[2:06:43] Ik denk dat de inhoud daarvan

[2:06:45] de consequenties van de inhoud daarvan niet zullen wijzigen.

[2:06:48] Dat was de vraag niet, zeg ik heel even tegen de minister.

[2:06:52] Het ging volgens mij niet om een update van het rapport.

[2:06:56] Toch, mevrouw van der Werk?

[2:06:58] Voorzitter, de exacte vraag in mijn inbrenging, ik zal hem even oplezen, was, is de minister bereid om in de RBZ te pleiten voor een update van dit rapport?

[2:07:07] En daar zit dus ook een proactief element in.

[2:07:09] Met andere woorden, gaat deze minister daar namens Nederland

[2:07:13] de boer op om ook aan landen die nu zelf al hebben aangegeven hier wat op te schuiven te kijken.

[2:07:19] Zijn de verhoudingen nu in Europa, liggen die daar anders?

[2:07:22] De minister.

[2:07:23] Nee, ik ga sowieso onze wederom groeiende zorgen over al die stappen die Israël zet en de zorgen die we daarover hebben, ga ik ook weer aankaten met de internationale partners.

[2:07:34] En het voorbeeld wat mevrouw van der Werk geeft over de update van de rapport, kan ik daar zeker bij gebruiken.

[2:07:41] U bent door uw interrupties heen.

[2:07:45] Iedereen behalve de heer Maas.

[2:07:47] Sorry, behalve de heer Van Lanschot.

[2:07:55] Als u het niet erg vindt, wil ik even een procesvoorstel doen.

[2:08:00] We hebben namelijk vanmiddag de hele middag een debat over het Midden-Oosten.

[2:08:05] En ik kan me zo voorstellen dat dit een van de hoofdpunten, kernpunten wordt van dat debat.

[2:08:10] Dus ik zou eigenlijk willen voorstellen, mocht u nog vragen hebben, heel specifiek hierover, om ze even te bewaren tot vanmiddag.

[2:08:17] En mocht er nog andere uitstaande vragen zijn of een hele urgente vraag, geef ik leden de kans om daar nog eentje op te stellen, maar niet op dit onderwerp.

[2:08:29] Ik begrijp dat u erop door wil, maar het lijkt me gewoon niet verstandig, aangezien we vanmiddag ook nog een heel preliminaire debat daarover gaan voeren.

[2:08:38] Ik zie een orderpunt van de heer Seder.

[2:08:40] Ja voorzitter, u bent streng, toch rechtvaardig, dat waardeer ik.

[2:08:44] Maar twee dingen, dit debat duurt tot 12 uur, dus we hebben nog 50 minuten waarbij volgens mij dit het een van de laatste blokjes of het laatste blokje is.

[2:08:51] Dus we hebben nog 50 minuten, dus om die reden zou ik zeggen laten we de tijd

[2:08:56] die we met elkaar goed benutten.

[2:08:58] Het leidt er ook toe dat bepaalde technische vragen niet in de middag gesteld hoeven te worden.

[2:09:03] Het komt niet vaak voor, maar de heer Van Balen en ik hebben op dit punt nu dezelfde verwondering over eigenlijk wat er nu precies gevraagd wordt deze zesdag en de toezegging van de minister.

[2:09:12] Ik zou graag ook wat ruimte willen laten.

[2:09:13] Misschien moet een tweede termijn dan hier achterwege laten en het debat verder pleinair voeren.

[2:09:18] Maar ik zou wel graag de vijftig minuten volop willen benutten, wat ook leidt tot minder tijd in de middag, zou ik ter overweging willen meegeven.

[2:09:26] Uiteindelijk gaat u over de orde, dus dan de heer Van Lanschot heeft ook een punt.

[2:09:32] Voorzitter, ik vind dat met waardering voor het inhoudelijk gesprek geen goed idee.

[2:09:37] Het zou mij bijzonder goed uitkomen als dit overleg wat korter is, maar ik vind vooral een nadeel dat als we hier al een deel van het gesprek voeren, dat zometeen in de middag niet iedereen op dezelfde hoogte is en dezelfde kennispositie heeft.

[2:09:49] Daar zou ik vooral voor willen pleiten.

[2:09:52] Mevrouw Van der Werf.

[2:09:53] Voorzitter, ik heb eigenlijk wel gewoon antwoord gegeven op mijn vraag.

[2:09:57] Dus ik vind het ook, de voorzitter gaf het recht aan.

[2:10:01] Wij hebben vanmiddag hier nog veel tijd voor, maar ik vond eerlijk gezegd ook niet, nou zo bijster onduidelijk.

[2:10:09] Mevrouw Dobbe.

[2:10:11] Ja, volgens mij als er vragen zijn, moeten die gewoon beantwoord kunnen worden.

[2:10:14] Ik heb daar niet zoveel problemen mee.

[2:10:16] De heer Van Baarlen, daarna neem ik een besluit.

[2:10:18] Ja, voorzitter.

[2:10:19] Kijk, voor wat betreft mensen die een kennisachterstand hebben, hadden ze naar het debat moeten komen.

[2:10:24] En voor wat betreft de inbreng, kijk, we spreken hier de inbreng van de regering tijdens de raad.

[2:10:31] En voorzitter, ik hecht er wel aan dat ik in ieder geval ook gewoon goed kan doorgronden wat de regering nou tijdens de raad op dit specifieke onderwerp gaat inbrengen.

[2:10:38] Ik heb ook geprobeerd mezelf te limiteren om niet het hele Midden-Oosten in dit debat in te brengen.

[2:10:43] Dus volgens mij in die balans, als we daar een beetje respect voor hebben met elkaar, gaan we eruit komen.

[2:10:47] Weet u wat, ik geef de leden gewoon iedereen de kans om nog één korte interruptie te stellen en dan bepalen ze zelf waar dat over gaat en als het goed is kunnen we ook gewoon dit debat afronden en dan gedetailleerd erop doorgaan in het plenaire debat.

[2:11:02] Dus ik zag nog een vraag van de heer Seder.

[2:11:07] Ik zou dan even willen wachten of de minister klaar is met zijn blok.

[2:11:11] Ja, de minister is klaar, dus het is nu helemaal nu.

[2:11:14] Ja, dank.

[2:11:15] Dan heb ik toch even een vraag over de inzet van de minister tijdens de RBZ-vergadering.

[2:11:19] Een groot deel van de middag zal daar ook over gaan gezien de aangekondigde moties.

[2:11:23] Zegt de minister nou dat hij een naleving van het rapport en misschien ook een update daarvan dat bespreekbaar gaat maken?

[2:11:31] Of zegt de minister dat hij gaat pleiten voor een directe opschorting?

[2:11:35] Dat zijn twee verschillende zaken.

[2:11:37] De een heeft politiek andere consequenties dan de andere.

[2:11:40] Ik ben even benieuwd wat precies de insteek is van de minister volgende week.

[2:11:46] Mijn insteek is, en dit onderwerp Midden-Oosten staat op de agenda, dat hebben we uitgebreid besproken en de zorgen die wij hebben over de stappen

[2:11:56] Die Israel Z bespreken we ook in de RBZ.

[2:12:02] Daarbij weten we dat we in het verleden ook al geïnitieerd hebben om artikel 2, om daar vervolg aan te geven, evaluatie.

[2:12:13] Mevrouw Van der Werf vroeg mij om in de RBZ te pleiten voor een update van dat rapport.

[2:12:18] Ik heb aangegeven dat ik dat zeker wil betrekken bij mijn verhaal.

[2:12:24] En tegelijkertijd is...

[2:12:28] Dat heb ik al eerder gezegd.

[2:12:30] Wanneer heb je ergens een meerderheid voor en op welke manier kun je dat bereiken?

[2:12:34] Uiteindelijk is dat, denk ik, het doel.

[2:12:37] Ik ga heel even, aangezien ik heel steng ben de hele tijd op de heer Seder, het is natuurlijk aan de minister wat zijn antwoord zijn, maar volgens mij is de vraag heel helder van de heer Seder, is Nederland bereid, als daar meerheid voor is, om het op te schorten?

[2:12:51] Ik bedoel, dat is volgens mij de vraag die de heer Seder stelt.

[2:12:54] Voorzitter, mijn vraag is wat de inzet van deze minister is, voorbereid, los van wat de Kamer straks beantwoorden wil, van de RBZ.

[2:13:03] Ik probeer u te helpen, meneer Seder.

[2:13:05] En volgens mij zeggen we echt precies hetzelfde.

[2:13:07] We vinden iets anders, maar we zeggen echt precies hetzelfde.

[2:13:11] Wat is de inzet van de Nederlandse regering voor de RBZ over de opschorting van het associatieverdrag?

[2:13:22] Kijk, tot op heden is er onvoldoende draagvlak.

[2:13:25] We hebben dit punt meerdere keren opgebracht, we hebben er aandacht voor gevraagd, maar er is op dit moment nog onvoldoende draagvlak.

[2:13:33] Uiteindelijk is de inzet van het kabinet om te kijken of we daar draagvlak voor kunnen krijgen.

[2:13:40] Dat toetsen we continu met andere internationale partners.

[2:13:44] Ja, dat blijven we doen.

[2:13:46] Oké, duidelijk.

[2:13:47] De heer Van Balen.

[2:13:49] Dat is gewoon niet wat de Kamer aan deze minister vraagt.

[2:13:54] De Kamer heeft niet in meerderheid aan de minister gevraagd, kijk nog eens of er een nieuw rapport kan komen.

[2:13:59] Dat is alleen maar weer vertraging.

[2:14:00] De Kamer heeft ook niet gevraagd, nou, ga maar eens even kijken.

[2:14:04] of er wellicht bij sommige landen draagvlak is.

[2:14:06] De Kamer heeft gevraagd om dit te agenderen, om dit te bepleiten en hier proactief in Europees verband meerderheden voor te gaan organiseren.

[2:14:15] En ik wil gewoon aan de minister vragen om dat te doen.

[2:14:18] Dus niet dit wollige taalgebruik, gewoon naar die vergadering te gaan en te zeggen Nederland wil dat dat associatieverdrag, op z'n minst het handelsonderdeel, dat dat wordt opgeschooid.

[2:14:28] Is de minister bereid dat te zeggen?

[2:14:30] De minister.

[2:14:32] Nou, wij hebben al ook in een eerdere RBZ, en dat blijven we doen, wij hebben daar aandacht voor gevraagd en dat het opschorten van het handelsdeel van het associatieakkoord, dat dat op tafel komt.

[2:14:48] Dus dat is het standpunt van Nederland, dat weten andere landen ook.

[2:14:53] En wij toetsen continu of we daar uiteindelijk ook een meerderheid voor kunnen krijgen.

[2:14:58] En dat blijft de inzet van dit kabinet.

[2:15:00] Ja, mevrouw van der Werff.

[2:15:02] Voorzitter, volgens mij is het nieuwe aan de situatie nu dat we van een aantal cruciale landen weten dat zij hier anders in staan.

[2:15:11] Dat we weten dat bijvoorbeeld Italië en Frankrijk, maar ook Duitsland op dit onderwerp aan het schuiven zijn.

[2:15:18] En daarom is het zo relevant om het bestaande standpunt, dat zegt de minister eigenlijk net ook al,

[2:15:23] nogmaals te bespreken daar.

[2:15:25] Dus het gaat niet alleen maar om de inzet van Nederland, zeg ik tegen collega Van Baarle, het gaat er ook om.

[2:15:31] Heeft dat nu wellicht wel een meerderheid, voorzitter?

[2:15:33] En dat vind ik belangrijk om dat punt nog even te maken.

[2:15:36] Het was niet echt een vraag aan de minister, maar misschien wil de minister daarop reageren.

[2:15:40] Ja, want dat is wat we aan het doen zijn.

[2:15:43] Zowel nu als richting de RBZ, als tijdens de RBZ.

[2:15:47] Ik constateer dat daar geen interrupties meer zijn.

[2:15:50] Ik zie dat de heer Seder nog steeds...

[2:15:54] ongetwijfeld weer een derde punt van orde wil gaan maken?

[2:15:57] Ja, voorzitter, we hebben nog drie kwartier.

[2:15:59] Dit gaat over enorme geopolitieke consequenties.

[2:16:04] We gaan 40 minuten van kort tijd stoppen, omdat we willen gaan lunchen.

[2:16:08] Meneer Seder, helemaal niet.

[2:16:11] We hebben hier aan het begin van de vergadering, u kwam iets te laat, voor dit belangrijke overleg, hebben wij met elkaar afgesproken wat we doen.

[2:16:19] We hebben afgesproken, we doen drie interrupties.

[2:16:21] Ik heb u er vier gegeven, u heeft alle vragen kunnen stellen en vanmiddag zijn ze nog een aantal uur een debat met deze minister specifiek over het Midden-Oosten.

[2:16:31] Daar zullen ook andere collega's bij aanwezig zijn die er nu niet bij zijn.

[2:16:35] Weet ik al van een aantal kleinere fracties.

[2:16:37] Dus ik stel echt voor om deze vergadering nu af te ronden.

[2:16:41] Ik weet dat mevrouw Dobbe al een twee minuten debat heeft aangevraagd plenaire, dus die kan worden ingepland.

[2:16:49] Kan iedereen zijn eigen moties maken en dan zien we elkaar vanmiddag nog een keer.

[2:16:53] U heeft nog een laatste punt van orde en daarna sluit ik echt de vergadering af.

[2:16:57] Ik doe een oorlogsvoorstel.

[2:16:58] Dit is een RBZ-vergadering met als doel de inzet van de minister tijdens de RBZ te bespreken.

[2:17:05] Het debat van vanmiddag gaat over de bredere inzet van het kabinet buiten de RBZ.

[2:17:09] R, BZ, de Aziepad, Middelen, de Oosten.

[2:17:12] Ik heb gewoon vragen over de inzet van de minister.

[2:17:14] Daar is tijd voor gereserveerd.

[2:17:16] Het is belangrijk.

[2:17:17] Het heeft geopolitieke consequenties, wat je ook doet.

[2:17:20] Ik constateer dat wij nog veertig minuten hebben.

[2:17:23] Dus ik doe graag een beroep op de collega's, als oorvoordel, om gewoon totdat iedereen een duidelijk beeld heeft over de inzet van deze minister tijdens de R, BZ-raad, niet daarbuiten, om dit debat gewoon voor te zetten.

[2:17:37] En hoeveel interrupties stelt u daar nog bij voor?

[2:17:39] Dan breng ik het gewoon even ter stemming.

[2:17:43] Afhankelijk van het antwoord van de minister, want de minister geeft geen klinkklare antwoorden, zou ik nog drie willen voorstellen.

[2:17:52] Ik ga hem nu gewoon in stemming brengen.

[2:17:54] Het voorstel van de heer Seder is om door te gaan tot 12 uur en nog drie interrupties per persoon toe te staan.

[2:17:59] Is daar steun voor?

[2:18:02] Dat is... Mevrouw Dobbe?

[2:18:05] Ja, ik vind het toch lastig, omdat... Ja, de heer Seder heeft procedureel natuurlijk wel gelijk, dus ik ga er ook niet voor liggen.

[2:18:12] Maar ik heb zelf geen interrupties meer, dus ja, voor mij heeft het niet zoveel zin.

[2:18:16] De heer Van Baan?

[2:18:18] Wat ik middenweg kan zijn, is dat u gewoon die Kamerleden die behoefte hebben aan een tweede termijn in de gelegenheid stelt,

[2:18:26] minuut tweede termijn te houden.

[2:18:28] Dat zijn niet drie interrupties, maar dat is een minuut, dat is korter.

[2:18:31] En vervolgens kan de minister dan op die inbreng van de minuut, Kamerleden die niks meer hebben, hoeven dat niet te gebruiken, kan de minister daar nog op reageren?

[2:18:39] Denk ik wat efficiënter.

[2:18:40] Kijk, we hebben nog een plenaire afronding, dus vandaar dat mijn aanname was om hier niet een tweede termijn en dan straks een derde termijn van twee minuten te battelen.

[2:18:49] Maar ook dit voorstel leg ik voor.

[2:18:51] Is daar meerderheid voor om nu dat te doen?

[2:18:58] Nee, dus ik sluit hierbij de vergadering.

[2:19:02] Ik dank de minister.

[2:19:04] Ik lees nog even de toezeggingen voor.

[2:19:08] De minister zal in het verslag van de RBZ terugkomen op het punt van de verhoogde gasimport uit Rusland en zijn toezegging om betrokken EU-lidstaten hierop aan te spreken.

[2:19:18] Dat is een toezegging aan de heer Seder en Hoogveen, klopt dat?

[2:19:22] Ja, dan de minister, tweede toezegging.

[2:19:24] De minister zegt toe de Kamer een brief te sturen over het besluit om de uitspraak van de Hoge Raad in Cassatie in de zaak van de Afghaanse bewakers af te wachten of volgens de aangenomen Kamermotie hierover uit te voeren.

[2:19:35] Dat is een toezegging aan het lid Piri, klopt dat?

[2:19:39] En inderdaad, mevrouw Dobbe heeft aangekondigd twee minuten debat.

[2:19:42] Ik dank de leden, ik dank de minister en dan zie ik een groot deel van deze commissie straks in de plenaire zaal.