Justitieketen van het Caribisch deel van het Koninkrijk

[0:00:02] Dames en heren, goedemorgen.

[0:00:03] Welkom bij deze vergadering van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid.

[0:00:07] Op de agenda staat het commissiedebat Justitieketen van het Caribisch deel van het Koninkrijk.

[0:00:13] Ik heet van harte welkom de afvaardiging vanuit het kabinet, de minister van Justitie en Veiligheid en de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid.

[0:00:19] Fijn dat u er bent en natuurlijk uw ondersteuning.

[0:00:22] Ik heet van harte welkom de collega's die hier aanwezig zijn.

[0:00:26] alle mensen die dit volgen hier in de zaal op een andere manier.

[0:00:30] Ik weet niet of op de eilanden...

[0:00:31] Ik weet niet wat de tijdverschil is, meneer Seder.

[0:00:33] Dat weet u?

[0:00:34] Wat is de tijd?

[0:00:36] Maar mochten de mensen op de eilanden kijken, heet ik u ook van harte welkom.

[0:00:40] We gaan meteen beginnen met de eerste termijn vanuit de Kamer.

[0:00:45] Ik stel voor, laten we de interrupties gewoon beperkt houden.

[0:00:50] Dan hebben we ook meer tijd voor het debat met de regering.

[0:00:55] Ik wil even kijken, drie of vier.

[0:00:57] Ik kijk even hoe het loopt.

[0:00:58] Laat ik gewoon beginnen met de eerste termijn van meneer Seder namens de ChristenUnie.

[0:01:01] Aan u het woord.

[0:01:02] Dank u wel, voorzitter.

[0:01:03] In 2023 vond er een tragische steekpartij plaats hier verderop in de Albert Heijn bij de Turfmarkt.

[0:01:09] En Jamal El is ook veroordeeld tot 10 jaar cel voor de moord op een 36-jarige Albert Heijn medewerker.

[0:01:17] Voorzitter, deze man uit Curaçao had een TBS-veroordeling gekregen.

[0:01:22] opkuren zou, maar liep vrij rond in Nederland, wat tot grote maatschappelijke verontwaardigingen leidde.

[0:01:28] Voor deze tragedie moeten we lessen trekken, want het kan door de combinatie van situaties nog een keer gebeuren.

[0:01:35] Want de situatie nu is dat in het Caribisch deel van het Koninkrijk

[0:01:40] gerecht rechtbanken een tbs-voorziening kunnen uitspreken, maar in het Caribisch deel van het Koninkrijk er geen tbs-voorziening is, waar daadwerkelijk het vonnis en de uitvoering en dwangverpleniging kan plaatsvinden.

[0:01:50] Een verzoek kan gedaan worden richting Nederland om iemand op te vangen, maar zoals in het geval van Jamel en ook de andere gevallen kan dat geweigerd worden, waardoor iemand die wel zorg nodig heeft over inkomstig of vonnis dat niet krijgt en vrij kan rondlopen met gruwelijke uitkomsten mogelijk als gevolg.

[0:02:06] Dit kan en moet anders.

[0:02:07] Daarom heb ik ook eerder een motie ingediend en die is ook aangenomen gekregen voor een tbs-voorziening in het Caribisch deel van het Koninkrijk.

[0:02:16] Mijn vraag is wat is de ambitie nu van het kabinet hierop en wat zijn de concrete plannen en wanneer kunnen we hier een resultaat verwachten?

[0:02:22] Voorzitter, dan de verschillen in wetgeving tussen Caribisch Nederland en Europees Nederland.

[0:02:30] Dat zijn er een hoop.

[0:02:32] En ik noem maar twee voorbeelden.

[0:02:33] In Europees-Nederland is het wettelijk uitgangspunt dat jeugdstrafzaken tegen minderjarigen onder 18 achter gesloten deuren worden behandeld.

[0:02:41] In Caribisch-Nederland is de behandeling juist weer openbaar, tenzij de verdachting bij aanvang van de vervolging nog geen 16 was.

[0:02:48] En in Europees-Nederland is geregeld dat ernstige zedemisdrijven tegen slachtoffers onder 18 niet verjaren.

[0:02:54] In Caribisch-Nederland verjaren deze ernstige zedemisdrijven nog wel.

[0:02:58] Voorzitter, zo zijn er nog een aantal en ik vind dat eigenlijk nog onacceptabel.

[0:03:02] Deze twee voorbeelden zijn me gemakkelijk te verhelpen met een simpele wetswijziging en de vraag is of ik een wetswijziging kan verwachten in de Kamer en als dat niet op termijn is of op korte termijn dan kondig ik ook aan dat ik dat misschien ook zelf, dat initiatief vanuit de Kamers willen oppakken.

[0:03:18] Voorzitter, voor preventie van residieven is goede forensische zorg enorm belangrijk, zeker bij jeugdigen.

[0:03:24] De mogelijkheden zijn nu te beperkt.

[0:03:26] Ik lees dat er een projectteam wordt opgericht om de kwaliteit te verbeteren.

[0:03:30] Ik vind dit nogal traag aan en de concrete doelstellingen nog vaag.

[0:03:33] Kan de staatssecretaris naren toelichten wat ik aan het eind van deze kabinetsperiode ook als resultaat kan verwachten?

[0:03:38] Wordt er dan mensenhandel ook een groot probleem in het Caribische deel van het Koninkrijk?

[0:03:42] Er wordt wel samengewerkt tussen de eilanden, de Besteilanden en de landen en dat is goed.

[0:03:47] Maar ik vroeg me af wat de eerste resultaten van de nieuwe aanpak zijn die in 2025 is gestart.

[0:03:51] En al in 2017 zei de mensenhandelrapporteur dat het vreemd is dat er nog geen bevoegdheden zijn om ook over de Beste te rapporteren.

[0:03:58] Mijn vraag is, gaat het kabinet dit nu eindelijk wijzigen?

[0:04:02] Ook ten aanzien van de implementatie van het verdrag van Istanbul op de BES.

[0:04:07] Waar staan we?

[0:04:08] Voorzitter, gokken.

[0:04:10] U weet wat mijn partij vindt van gokken.

[0:04:11] Het leidt tot verslavingen.

[0:04:12] Maar ook op Curaçao is de gokindustrie een belangrijke speler en wat ons betreft ook een ontzettende ondermijnende situatie en raakt daarmee ook indirect en direct het belang van Nederland.

[0:04:22] Hoe ziet het kabinet dit en wat kunnen we doen?

[0:04:25] om deze onwenselijke tendensen te bestrijden.

[0:04:31] Tot slot, gisteren heeft het Europees Hof van de Rechten van de Mens uitgesproken dat op Curaçao de mensenrechten van zeven Venezolaanse gevangenen zijn geschonden.

[0:04:39] De gevangenen zijn door autoriteiten met rubberkogels beschoten toen de rellen uitbraken, wat volgens het Hof in ieder geval niet gerechtvaardigd was.

[0:04:46] Deze zaak staat volgens mij ook niet op zichzelf.

[0:04:48] En ook Nederland wordt erop aangesproken en op aangekeken.

[0:04:51] Heeft het kabinet zicht op de inhumane behandelingen van vluchtelingen op Curaçao?

[0:04:56] Wat zijn de afspraken en de gesprekken die onderling gevoerd worden?

[0:04:59] En welke stappen gaat de regering zetten om deze mensonterende omstandigheden in het koninkrijk te stoppen?

[0:05:04] Dank u wel.

[0:05:06] U bedankt meneer Seder.

[0:05:07] Ik kijk even, ik zie geen interrupties.

[0:05:09] Dan gaan we door naar mevrouw Schilder.

[0:05:11] Of haar eerste termijnnaam is goed, maar ik zou...

[0:05:14] Voorzitter, dank u wel.

[0:05:16] Ik wil altijd heel veel positieve dingen zeggen over de eilanden, want ik hou van de eilanden.

[0:05:21] Maar helaas is de justitieketen daar niet op orde.

[0:05:24] We hebben gevangenissen met een tekort aan plekken, een openbaar ministerie dat moet kiezen wie wel en wie niet vastzit en een politie die haar werk nauwelijks aan kan.

[0:05:33] En dat is geen klein probleem, maar dat raakt de basis van de rechtsstaat.

[0:05:37] Ik pak even wat cijfers uit de brief van vorig jaar juli.

[0:05:40] In de gevangenis op Bonaire, de JICN, zijn 122 plekken.

[0:05:44] 32 van die plekken werden ingenomen door vreemdelingen, onder wie 25 Venezolanen.

[0:05:50] Dat is meer dan een kwart van de capaciteit.

[0:05:53] Deze mensen werden niet naar de gevangenis in hun eigen land overgeplaatst, omdat daarvoor toestemming van de gedetineerden nodig is en de Venezolaans gedetineerden willen daar regelmatig niet aan meewerken.

[0:06:07] Dan mogen blijkbaar veroordeelden zelf bepalen in welk land ze hun gevangenisstraf uitzitten, maar daardoor zitten wij met een probleem.

[0:06:15] Door de oververtegenwoordiging aan vreemdelingen konden andere veroordeelden hun gevangenisstraf niet uitzetten en wachten 65 veroordeelden al sinds 2019 op het uitzitten van hun straf.

[0:06:27] In de voortgangsbrief van afgelopen april lezen we dat het capaciteitsprobleem in de JECN is opgelost door deze vreemdelingen simpelweg vrij te laten.

[0:06:37] Heenzenden noemen we dat, of opschotten van de executie.

[0:06:42] En dan kan het RISC nog zo belangrijk werk leveren in de strijd tegen ondermijning, maar als veroordeelde drugscriminelen worden vrijgelaten om capaciteit te creëren, blijven we verdwijnen met de kraan open.

[0:06:53] En ik heb nou niet echt het idee dat die drugscouriers uit Venezuela erg onder de indruk zijn van wat hen te wachten staat als ze in de wateren van Bonaire worden opgepakt.

[0:07:03] Is het faillaten van maar liefst 23 mensen die strafbare feiten hebben gepleegd en in sommige gevallen nog meer dan twee jaar moesten zitten nou serieus de oplossing die deze staatssecretaris heeft voor het capaciteitsprobleem?

[0:07:17] Want dan hou ik mijn hart vast voor wat Nederland te wachten staat.

[0:07:21] En als je dacht dat het niet erger kon, staat in diezelfde brief dat er inmiddels genoeg ruimte is in de JICN om gedetineerden uit Sint Maarten op te vangen.

[0:07:31] Dus dan laten we eerst veroordeelde criminelen vrij omdat we geen plek hebben en omdat de hele keten vastloopt.

[0:07:38] Zo erg dat 65 mensen langer dan zes jaar wachten om een straf uit te zitten.

[0:07:42] En vervolgens halen we gevangenen van elders binnen omdat er ruimte is.

[0:07:47] Staatssecretaris kan u dit aan mij uitleggen.

[0:07:51] Voorzitter, dan heb ik nog een ander punt.

[0:07:53] Als je de stukken op de agenda leest, zie je één duidelijk patroon.

[0:07:58] Aan beleidsplannen voor het Caribisch deel van het Koninkrijk is geen enkel gebrek, maar aan uitvoering en resultaat des te meer.

[0:08:05] Alles wat ik lees is een traject, een verkenning, een onderzoek, een pilot, een proces, een evaluatie of een rapport.

[0:08:14] En alles wat ik daarna lees is niet opgevolgd, nog niet opgevolgd, deels opgevolgd of voor opvolging is meer sturing vanuit Nederland nodig.

[0:08:23] Een voorbeeld hiervan is de aanpak van mensenhandel.

[0:08:26] Er wordt ingezet op bewustwording trainingen en campagnes.

[0:08:30] Maar wanneer leidt dit tot meer opsporing en minder criminaliteit?

[0:08:34] Wat zijn de meetbare resultaten?

[0:08:36] En is de minister het met mij eens dat het tijd is om minder te verkennen en meer te leveren?

[0:08:42] Ik wil vragen hoeveel geld gaat er nou eigenlijk naar die onderzoeken en hoeveel geld gaat er naar de rapporten en wat krijgen we er concreet voor terug?

[0:08:51] Is de capaciteit bij de politie alles opgelost?

[0:08:54] Ik zag laatst een selfie van een staatssecretaris waarin werd gesproken over girl power en daar hou ik van.

[0:09:00] Maar ik hoop dat die power wordt ingezet in acties die ons echt iets opleveren.

[0:09:05] Dank u wel.

[0:09:06] Voorzitter.

[0:09:07] U was aan het einde, toch?

[0:09:10] Dank.

[0:09:10] Een interruptie van de heer Matluti van D66.

[0:09:14] Een vraag aan mijn collega van de PVV.

[0:09:17] Ik las dat zij zelf op Curaçao heeft gewoond.

[0:09:20] Ik hoor ook best wel actie in haar verhaal.

[0:09:23] Als zij twee, drie dingen mocht aanstippen die ze nu zou willen veranderen, kan ze die noemen en hoe ze dat op korte termijn zou willen doen?

[0:09:33] Ja, de bel gaat door, maar we gaan gewoon een vraag stellen.

[0:09:36] Dank u wel.

[0:09:36] Ten eerste zit ik een tijdje al niet meer bij de PVV, maar bij de groep Markeshouwer.

[0:09:41] En als ik drie dingen nu mocht mocht oppakken, dan zou ik inzetten op net zoals hier in Nederland.

[0:09:47] Ik heb een motie ingediend is ook aangenomen op meer persoonscellen waar mogelijk.

[0:09:51] En die zou ik dan ook graag inzetten op Bonaire en eigenlijk op het hele Caribisch gebied, want ook in Sint Maarten hebben we heel veel problemen met de gevangenissen.

[0:09:59] Ik vind het RISC heel goed werk leveren en daar gaat ook geld naar toe.

[0:10:04] Maar dan moeten we ook wel zorgen dat die mensen hun werk goed kunnen doen en niet aan de andere kant mensen wegsturen.

[0:10:11] Dus ik zou graag zien dat we geen mensen meer wegsturen.

[0:10:14] En vervolgens het laatste.

[0:10:16] Ja, ik kan honderd dingen oppakken, maar ik zou de politiecapaciteit toch wel graag op orde willen hebben.

[0:10:23] Meneer Matluti.

[0:10:25] Dank, voorzitter.

[0:10:26] Ja, dat is vooral het wat.

[0:10:28] Dat was het eerste deel van mijn vraag, maar het tweede deel ging over het hoe.

[0:10:32] Mevrouw Schilt.

[0:10:34] Nou, voor het meerpersooncel is niet zo heel veel nodig.

[0:10:37] Dat is in Nederland ook niet.

[0:10:39] Het lijkt me gewoon als we daar met z'n allen besluiten, omdat we daarop gaan inzetten, is het gewoon een kwestie van zet er meer bedden in, kijk welke personen er bij elkaar kunnen en dan is het opgelost.

[0:10:48] En het vrijlaten van gevangenen is dan een gevolg dat dat ook niet hoeft, want dan is er genoeg ruimte in de gevangenis.

[0:10:56] Dan gaan we naar de eerste termijn van de heer Matloutie namens D66.

[0:11:02] Gaat uw dag.

[0:11:04] Voorzitter, dank.

[0:11:06] Voorzitter, goedemorgen, of eigenlijk moet ik vandaag zeggen bon dia, want we spreken vandaag over het Caribisch deel van ons koninkrijk.

[0:11:13] Een deel van Nederland aan de andere kant van de wereld met hun eigen inwoners, eigen tradities en eigen mooie cultuur.

[0:11:20] Maar waar in veel opzichten dezelfde opgave spelen als hier in Nederland.

[0:11:23] Ook de eilanden krijgen op grote schaal te maken met relationeel geweld, personeelstekorten en uitdagingen op het gebied van jeugdcriminaliteit.

[0:11:30] De opgaven lijken op elkaar, maar de aanpak vraagt soms net iets anders.

[0:11:34] Neem een relationeel geweld.

[0:11:35] Een groot probleem in Nederland, maar ook op de eilanden.

[0:11:38] En waar in Nederland een groot aantal hulporganisaties beschikbaar is en hulpverleners vaak ook onafhankelijk kunnen opereren, is het op Caribische Nederland veel meer een ons-kent-ons in een relatief kleine gemeenschap.

[0:11:49] Dat maakt de aanpak van relationeel geweld naast het bestaande ongemak of taboe om erover te spreken anders en complex.

[0:11:55] Ik las dat er in 2025 een campagne is gestart om de meldingsbereidheid op de eilanden te vergroten.

[0:12:00] Kan de minister concreet aangeven wat deze campagne heeft opgeleverd in termen van meldingen?

[0:12:04] En nog veel belangrijker, hoeveel van die meldingen ook daadwerkelijk zijn opgevolgd met passende hulp en bescherming?

[0:12:11] Uit het rapport van de Raad voor de Rechtshandhaving blijkt dat huiselijk geweld op Caribisch Nederland meer aandacht krijgt dan voorheen.

[0:12:16] En dat is in eerste instantie een mooie ontwikkeling.

[0:12:19] Maar de Raad is ook scherp op de rol van de minister.

[0:12:21] De aanbevelingen die in 2020 zijn meegegeven lijken uit beeld te zijn gekaakt.

[0:12:27] Kan de minister precies aangeven welke concrete aanbevelingen inmiddels volledig zijn uitgevoerd en welke niet en waarom niet?

[0:12:33] En voorzitter, de minister geeft aan sterk in te zetten op bewustwording en signalering, maar kan hij garanderen dat er voldoende opvang, hulpverlening en capaciteit is om die extra meldingen ook daadwerkelijk op te vakken?

[0:12:45] Of creëren we hiermee verwachtingen die we in de praktijk misschien helemaal nog niet waar kunnen maken?

[0:12:49] En voorzitter, daarnaast las ik ook dat de schaarse politie- en detentiekapaciteit op Saba en Sint Eustatius ertoe leidt dat daders ook bij relationeel geweld anders worden gestraft dan bijvoorbeeld op Bonaire.

[0:13:00] En ik denk dat we dat niet zouden moeten willen.

[0:13:03] Het zorgt niet alleen voor rechtsongelijkheid tussen inwoners van de verschillende eilanden, maar het heeft ook als gevolgde slachtoffers van relationeel geweld denken.

[0:13:09] Laat die aangifte maar zitten.

[0:13:11] Het heeft toch geen zin.

[0:13:12] Kan de staatssecretaris concreet aangeven binnen welke termijn deze verschillen in capaciteit en strafpraktijk tussen eilanden worden opgelost?

[0:13:18] En wat is het plan als dat niet op korte termijn lukt?

[0:13:22] Wordt daar bijvoorbeeld actief over gesproken in het vierpartijenoverleg?

[0:13:25] En zo ja, wat heeft dat overleg tot nu toe concreet opgeleverd?

[0:13:29] Niet in plannen, maar in extra capaciteit op de eilanden zelf.

[0:13:32] Voorzitter, breder kijkend, we zien tekorten bij politie, detentie, jeugdbescherming en zelfs forensische zorg.

[0:13:38] Waarom ligt er nog steeds geen integraal en tijdgebonden plan om deze structurele tekorten aan te pakken, terwijl deze problematiek al jaren bekend is?

[0:13:47] Voorzitter, relationeel geweld raakt ook de jeugd op de eilanden.

[0:13:50] We weten dat het voorkomen van criminaliteit begint bij een fijn huis, goed onderwijs en voldoende kansen op werk.

[0:13:56] Op de eilanden zijn veel eenoude gezinnen, veel gevallen van huiselijk geweld en ook armoede speelt een grote rol.

[0:14:01] Ik geloof dat jongeren aan de voorkant op de juiste manier te ondersteunen we echt een verschil kunnen maken.

[0:14:06] Maatschappelijk initiatief als Stichting Jong Bonaire zijn daarbij een goed voorbeeld.

[0:14:10] Maar niet elke jongere die het nodig heeft komt daar ook terecht.

[0:14:15] Kan de minister aangeven hoe goed de risicogroep jongeren op dit moment daadwerkelijk wordt bereikt met preventieve maatregelen via het onderwijs, sport, werk of anderzins?

[0:14:23] En met andere woorden, werkt het ook?

[0:14:26] En kan hij daarbij aangeven hoe deze interventies structureel worden geborgen in plaats van afhankelijk te blijven van losse projecten en tijdelijke financiering?

[0:14:33] Voorzitter, tot zover de eerste termijn.

[0:14:38] Dank u wel.

[0:14:42] Op Sint Maarten speelt momenteel een discussie rondom het legaliseren van cannabistilt.

[0:14:47] Daarmee, als het doorgaat, veel verder gaat dan wat Nederland eigenlijk wil, die volgens mij in een experiment wil bezien wat daar de voordelen van zijn of niet.

[0:14:54] Volgens mij ontstaat daar niet alleen ongelijkheid, maar volgens mij een best ingewikkelde situatie rondom handhaving.

[0:15:00] rondom drugshandel binnen het Koninkrijk, ook gezien de voordelen die tussen de eilanden onderling bestaan als het om verkeer gaat, overal vrijweer.

[0:15:14] Ik vroeg me af of D66 in ieder geval van mening, ik ken het standpunt van D66 in aanzien van het WIT-experiment, maar of D66 ook niet van mening is dat hier een situatie ontstaat dat mogelijkheid binnen het Koninkrijk voor justitieproblemen kan gastvorgen.

[0:15:31] Ja, met de zojuist geloemde uitdagingen kan ik me voorstellen dat het risico er is.

[0:15:36] Ik ken de casus van het legaliseren van wiet niet, dus ik weet ook niet welke afwegingen daarbij door het kabinet zijn gemaakt om dit eventueel of niet te overwegen.

[0:15:46] Dus daar kan ik eigenlijk ook niet inhoudelijk op ingaan.

[0:15:51] Oké, u was aan het einde van uw betogen.

[0:15:52] Dan gaan we naar de heer Van den Brink namens de fractie van het CDA.

[0:15:57] Dank u wel, voorzitter.

[0:15:58] Goedemorgen, Bondilla.

[0:15:59] Goed dat we vandaag met deze commissie spreken over het Caribisch deel van het Koninkrijk en dan meer specifiek over de justitiële keten.

[0:16:06] Dat betekent onder andere het gevangeniswezen, de politie, criminaliteitsbestrijding en de rechtspraak.

[0:16:11] De eilanden van het Caribisch deel zijn onderdeel van ons Koninkrijk, dus dat betekent dat we met hen en met de uitdagingen die daar spelen in verbinding moeten blijven staan.

[0:16:19] Een van die grootste uitdagingen is, net als in het Europees deel van Nederland, de aanpak van de capaciteitstekorten in het gevangeniswezen en het tegengaan van criminaliteit en ondermijning.

[0:16:28] Op die onderwerpen zal ik mij vandaag dan ook richten.

[0:16:31] Onderdeel van de criminaliteitsbestrijding is ook de aanpak van illegaal online gokken.

[0:16:36] In Europees Nederland komen we hier vaak over te spreken, maar het onderzoek blijkt dat er ook illegale gok aanbieders op Curaçao actief zijn, die hun diensten aanbieden in Europa.

[0:16:44] Eind 2024 is daar de landsverordening aangenomen, waardoor online gokken werd gelegaliseerd.

[0:16:50] Mijn vraag daarover is in hoeverre worden gokkers daar beschermd en wordt kennis gedeeld vanuit Europees Nederland en de Europese regelgeving rondom online kansspelen.

[0:16:58] Zijn de resultaten bekend over het aantal online gokkers sinds de legalisering en hoe verloopt de bescherming van het aantal gokkers tegen verslaving?

[0:17:06] Voorzitter, dan de capaciteitstekorten in detentie.

[0:17:09] Op Bonaire staat een justitiële inrichting die al geruime tijd kampt met een tekort aan plekken.

[0:17:14] Aruba en Curaçao hebben ieder een eigen gevangenis waar ook cellentekorten zijn en op Sint Maarten is begin dit jaar gestart met de bouw van een nieuwe gevangenis.

[0:17:21] Vorig jaar luidde de Raad voor de Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming de noodklok vanwege de onveiligheid en slechte waarborging van mensenrechten in deze gevangenissen.

[0:17:29] Wat is daar nu de situatie en wanneer wordt de nieuwe gevangenis geopend?

[0:17:34] En hoe staat het met de detentiecapaciteit op Curaçao?

[0:17:36] Nadat er een beroep is gedaan op artikel 36 van het statuut in 2024.

[0:17:41] Zijn de detentiefaciliteiten daar inmiddels verbeterd?

[0:17:44] En kan de minister ingaan op de algehele tekorten in detentie in het Caribisch deel van het Koninkrijk?

[0:17:49] Welke maatregelen zijn genomen of worden genomen om de druk te laten afnemen?

[0:17:55] Het tegengaan van het tekorten in het gevangenisweten houdt ook verband met de aanpak van criminaliteit in den brede.

[0:18:01] Misdaad mag niet lonen, maar de uitdagingen zijn groot.

[0:18:04] Het Caribisch gebied is gevoelig voor drugshandel over zee.

[0:18:07] In 2025 hebben de marineschepen bijna 19.000 kilo drugs onderschept.

[0:18:12] De Caribische regio blijft een doorvoerhaven voor drugs.

[0:18:15] In februari is begonnen met de zogenoemde war rooms om georganiseerde criminaliteit te bestrijden.

[0:18:20] Politie, Kustwacht, Mauritius en het recherche samenwerkingsteam werken samen vanuit één plek en dat bleek heel succesvol te zijn.

[0:18:27] Toch vinden criminelen altijd manieren om hun routes en methodes te verleggen.

[0:18:31] Hoe zorgen wij ervoor dat wij ze voor kunnen blijven?

[0:18:33] Hoe verloopt de toezicht in de havens nu criminelen die ook vaker willen omzeilen?

[0:18:38] De war rooms worden ervaren als een doorbraak, zowel door praktische resultaten als door het toenemen van vertrouwen.

[0:18:44] Worden de war rooms inderdaad een vast terugkerend onderdeel van de strijd tegen de criminaliteit?

[0:18:49] Wanneer starten de volgende edities, is mijn vraag.

[0:18:52] Het CDA juicht toe dat binnen het Caribisch deel van het Koninkrijk bredere afspraken worden gemaakt over samenwerking rondom het versterken van de rechtsstaat en bestrijding van ondermijning.

[0:19:00] Welke initiatieven lopen op dit moment om die samenwerking intensief te houden en waar nodig te intensiveren?

[0:19:06] Dank u wel, voorzitter.

[0:19:09] Ik beschouw de heer Van der Brink als mijn grote medestrijder als het gaat om het anti-drugsfront die de ChristenUnie natuurlijk opwerpt.

[0:19:20] En ik hoop dan ook dat het CDA ook van mening is dat gezien de context

[0:19:27] Het ook zeer onwenselijk is dat Sint-Maarten eventueel binnen afzienbare tijd Carnabis-teelt zou legaliseren.

[0:19:34] Waarbij ze ook verder gaan dat dat Nederland zou gaan.

[0:19:37] Binnen de context van het koninkrijk er volgens mij best wel wat justitiële vraagstukken ontstaan.

[0:19:42] Afgezien van de problemen die er nu al zijn en ook nog niet opgepakt worden.

[0:19:47] Mijn vraag is of de heer Van den Brink

[0:19:49] Het met mij eens is dat deze ontwikkeling een onwenselijke is en misschien ook het kabinet zou willen aansporen om te kijken waar binnen de bevoegdheden uiteraard, die elk autonoom land heeft, om te kijken hoe wij hier iets in kunnen betekenen.

[0:20:06] Meneer Van den Brink.

[0:20:08] Ik deel die zorg, voorzitter, en ik ben heel benieuwd naar de reactie van de regering erop om inderdaad te kijken hoe de verhoudingen dan precies liggen en wat we zouden kunnen doen, maar alles wat we kunnen doen om daar iets tegen te doen, daar ben ik voor.

[0:20:19] Oké.

[0:20:20] Dit was aan het einde van uw betoog.

[0:20:22] Welkom mevrouw Westerveld namens GroenLinks BVD.

[0:20:25] Aan u voor uw eerste termijn.

[0:20:27] Dank u wel, voorzitter.

[0:20:28] En voorzitter, ik vervang vandaag mijn collega Muttler.

[0:20:31] Die kan hier niet aan bezig zijn vanwege een andere verplichting, maar we vonden dit wel belangrijk om iemand te sturen.

[0:20:37] Voorzitter, net als in Europees Nederland zien we dat de grote knelpunten zijn in de rechtsbescherming en rechtshandhaving.

[0:20:43] Voor Caribisch Nederland komt daar nog eens bij dat de schaal van de eilanden klein is en dat problemen snel over het gehele eiland worden gevoeld.

[0:20:51] Voor mijn fractie geldt het uitgangspunt dat de eilanden in Caribisch Nederland gelijkwaardig zijn aan gemeenten in Europees Nederland en dat we dus als rijksoverheid de grote verantwoordelijkheid hebben voor het waarborgen van een goed functionerende democratische rechtsstaat op de Besseilanden.

[0:21:06] Daarnaast hebben we als Koninkrijk gezamenlijk de verantwoordelijkheid om in alle landen van het Koninkrijk de democratische rechtsstaat goed te borgen.

[0:21:14] En ondanks het comply-or-explain-beleid zien we nog steeds grote verschillen tussen wetgeving in Europees en Caribisch Nederland.

[0:21:20] Ik heb daar meerdere woordvoerders al vragen over horen stellen.

[0:21:23] Maar zo zijn bijvoorbeeld de wet BIBOP, die belangrijk is voor het versterken van de integriteit en ter voorkoming van ondermijning, en de Algemene Wet Bestuursrecht nog steeds niet geldig op de bes.

[0:21:33] En we lezen dat het kabinet hier nog steeds aan werkt.

[0:21:35] En dat duurt wel allemaal heel erg lang.

[0:21:38] Graag zou ik van het kabinet een actueel overzicht ontvangen van wetgeving die we komende periode op het terrein van rechtshandhaving kunnen verwachten en daarbij ook welke versnellingsmogelijkheden er zijn.

[0:21:50] Voorzitter, dan kom ik bij een aantal concrete punten.

[0:21:52] Allereerst de brief van de gezagshebbers van de Besseilanden.

[0:21:56] Zij wijzen zeer terecht op de ernstige constatering uit het rapport Staat van de Rechtshandhaving Caribisch Nederland 2024 van de Raad voor de Rechtshandhaving.

[0:22:05] De gezagshebbers roepen het nieuwe kabinet op de personele en materiële tekorten van het politiekops, de kmar, douanen, de dienstjustitiële inrichtingen structureel aan te pakken.

[0:22:16] Als dit niet gebeurt, zo schrijven zij, dan is de basiszorg en de noodhulp van de politie in het gedingen.

[0:22:22] Ze wijzen bijvoorbeeld ook op een toename van wapenproblematiek en groeiende ondermijning.

[0:22:26] En die problemen, zoals we ook kunnen lezen, zoals ik ook meerdere collega's heb horen zeggen, die zijn zeer ernstig.

[0:22:32] En ik hoor graag een reactie van beide bewindspersonen op de grote zorgen van de gezachtshebbers en ook graag de toezegging dat het kabinet op korte termijn samen met de eilanden concrete voorstellen uitwerkt hoe de capaciteit bij de diverse diensten kan worden uitgebreid.

[0:22:47] Een ander punt van zorg betreft de georganiseerde criminaliteit.

[0:22:50] Dit houdt vaak verband met drugs en ook daar heb ik al meerdere collega's over gehoord.

[0:22:54] Een motie van mijn collega Mütlür over een gezamenlijk en concreet plan van de vier landen binnen het Koninkrijk om de drugstoevoer tegen te gaan.

[0:23:02] Die heeft zijn tijdje geleden ingediend, eind 2024.

[0:23:05] En in de brief van eind 2025 lezen we dan dat er een inventarisatie van lopende samenwerkingen op dit vlak is.

[0:23:13] Maar ook hier weer, ik zoek naar wat gaat er nou concreet gebeuren en waarom moet dit nou zo lang duren?

[0:23:18] Want de motie vraagt ook om het eigenlijk voor de zomer 2025 al uit te werken.

[0:23:22] Wanneer kunnen we dus een concreet plan verwachten?

[0:23:25] Want we weten ook al heel lang dat die drugscriminaliteit ernstig is.

[0:23:28] Dus graag wat meer urgentie is onze oproep aan het kabinet.

[0:23:32] En voorzitter, vaak zien we dat de georganiseerde criminaliteit wordt versterkt omdat de sociaal-economische situatie in buurt te slecht is.

[0:23:40] En dit geldt ook voor de eilanden.

[0:23:42] En we zien hardnekkige multiproblematiek bij jonge veelplegers.

[0:23:45] En hoe gaat het kabinet voorkomen dat jongeren door armoedeproblemen de criminaliteit in worden gezogen?

[0:23:51] Want we weten dat dat verband houdt met elkaar.

[0:23:53] En we hebben vaker als Kamer ook gesproken over de problemen in de forensische zorg in het Caribisch deel van het Koninkrijk.

[0:23:59] En dan lees ik dat er wordt gewerkt aan een meerjarig programma met alle eilanden.

[0:24:03] Maar wat is op dit moment het concrete tekort op dit vlak en wanneer verwacht het kabinet nou die eerste concrete, dus echt die hele tastbare, concrete verbeteringen van het meerjarig programma?

[0:24:14] En hoe staat het met het verbeteren van de slechte omstandigheden in de gevangenissen op Curaçao en Sint Maarten?

[0:24:19] Zijn die omstandigheden nou de afgelopen tijd concreet verbeterd?

[0:24:22] En dan, voorzitter, tot slot.

[0:24:24] Het is goed om te lezen dat er stappen worden gezet in het verbeteren van de toegankelijkheid van de rechtsbijstand op de Besseilanden.

[0:24:30] We lezen dat er concrete acties in gang worden gezet, zoals het juridisch loket op de eilanden.

[0:24:35] Daar kunnen inwoners dan ook terecht met discriminatie en gelijke behandelingszaken.

[0:24:39] We lezen dat vergoedingen voor advocaten die kosteloze rechtsbijstand kunnen verlenen worden uitgebreid.

[0:24:44] Er start een pilot voor mediation.

[0:24:46] Maar om als Kamer vinger aan de pols te houden of dit allemaal voldoende is, wil ik de bewindspersonen vragen om ons hier ook periodiek over te informeren, hierbij expliciete ervaringen van inwoners te betrekken en zo concreet mogelijk te worden.

[0:24:58] Dank u wel.

[0:25:00] Kijk even, geen interrupties.

[0:25:01] Dan vraag ik even of de heer Seder het voorzitterschap wil overnemen.

[0:25:05] Dank u wel, dat doe ik bij deze.

[0:25:06] Dan wil ik de heer Elian het woord geven om namens het VVD het woord te voeren.

[0:25:09] Ja, dank voorzitter.

[0:25:11] Belangrijk dat we spreken met elkaar over de justitieketen en de centrale vraag daarbij voor de VVD-fractie is natuurlijk, je hebt de landen binnen het Koninkrijk en de bijzondere gemeenten.

[0:25:21] Tot hoever reikt onze verantwoordelijkheid?

[0:25:24] Een nieuwe gevangenis bouwen?

[0:25:26] Op de landen is het meteen van een andere orde dan dat je bijvoorbeeld kogelvrije vesten aan de politie geeft.

[0:25:33] Ik noem dit voorbeeld omdat toen ik tweeënhalf jaar geleden met de commissie daar was, het erg bij mij binnenkwam dat de politie op Curaçao geen kogelvrije vesten had.

[0:25:43] Dat raakte mij in die zin dat ik dacht, iets wat volstrekt normaal is, al heel lang in Nederland, is daar dus niet normaal.

[0:25:48] Wat ik de minister als eerste zou willen vragen,

[0:25:52] Dat soort, ik noem het even simpel, ik bedoel dat niet lullig, maar simpele materiële dingen, daar zouden we toch, als het gaat om Curaçao en bijvoorbeeld ook Sint Maarten, daar zouden we toch wel wat meer hulp kunnen geven.

[0:26:05] Als het gaat om gepanzerde auto's, vesten, we hebben zoveel hier, we hebben oude spullen, daar kunnen we toch best wat meer doen.

[0:26:13] Kijk, een bouw van een gevangenis is weer van een andere orde.

[0:26:15] En wat mij opviel uit de stukken, we gaan bijdragen financieel ook aan de bouw van een nieuwe gevangenis op Sint Maarten.

[0:26:23] Ik begrijp dat, op zich begrijp ik het.

[0:26:26] Ik denk wel dat we met elkaar moeten vaststellen, principeel is dat best, het is een landsaangelegenheid.

[0:26:31] Maar ik snap best dat vanwege de belangen je toch besluit dat we gaan bijdragen.

[0:26:38] En laten we eerlijk zijn, de Korps Mariniers heeft zo vaak bijstand moeten leveren.

[0:26:41] Ik denk dat als je dat financieel uitrekent, dan kom je ook op een vrij hoog bedrag.

[0:26:46] Mijn vraag zou vooral ook zijn, hoe zorgen er nou voor dat die nieuwe gevangenis dan ook ervoor gaat zorgen dat voortgezet crimineel handelen?

[0:26:53] Het is niet voor niets dat de marineers, en ik heb ook wel eens marineers gesproken die daar waren, ja, de detentieomstandigheden waren niet goed, maar het was ook gewoon letterlijk een vrij haven voor het doorgaan met criminaliteit.

[0:27:06] Dat is natuurlijk ook wel iets wat dan centraal moet staan.

[0:27:08] Dat is ook wel de vraag die ik heb over Curaçao en de gevangenis daar in de wijk Koraalspecht.

[0:27:13] Daar ben ik geweest.

[0:27:14] Een aanhouding recent.

[0:27:16] Daar wil ik ook echt complimenten maken aan het recherche-samenwerkingsteam.

[0:27:19] Die echt geweldige dingen doen daar.

[0:27:21] Volgens mij is er ook een RIC en RTIC nu op de eilanden.

[0:27:23] Dus dat is echt top.

[0:27:24] En je ziet dat dat leidt uiteindelijk tot mogelijk weer een aanhouding in de link naar een mogelijke opdrachtgever.

[0:27:31] van de moord op Peter R. de Vries.

[0:27:33] Maar hoe zorgen nou voor dat ook die gevangenis op Curaçao, dat niet alleen die detentieomstandigheden wat beter zijn, maar ook dat het daar dus ook geen vrij haven is voor grote criminelen.

[0:27:42] Ik ben daar geweest, je kunt daar met goed fatsoen niet zeggen dat je daar voortgezet crimineel handelen kunt tegengaan.

[0:27:47] Maar ook ben ik natuurlijk erg benieuwd naar de forensische zorg.

[0:27:49] De verschrikkelijke casus van Jamal Al werd genoemd, wij waren daar

[0:27:53] Op Curaçao hebben we ook gesproken met een medewerker, een behandelaar die hem kende.

[0:27:59] Hoe gaan we dit nu doen?

[0:28:00] Want ik denk niet dat wij een TBS-kliniek gaan neerzetten, maar het moet natuurlijk niet zo zijn dat omdat de eilanden, zeker ook de landen, als zij geen TBS tot uitvoer kunnen leggen, dan moet het natuurlijk niet leiden tot gevaarlijke situaties hier.

[0:28:14] Maar hoe gaan we dit doen?

[0:28:14] Ik zie dat er vooral veel gesproken wordt, werkgroepen.

[0:28:17] Ik ben benieuwd naar wat het vervolgt.

[0:28:20] Ik ben met name ook benieuwd, ik schrok een beetje van wat in de stukken stond, dat in Bonaire een toename van geweld te zien is, terwijl Bonaire toch altijd wel wordt gezien als een soort paradijselijk eiland, maar kennelijk verandert dat wat.

[0:28:32] En die eilanden zijn natuurlijk sociaal-economisch kwetsbaar en vatbaar voor ondermijning, maar ook voor statelijke actoren.

[0:28:39] En ik miste in de stukken wel wat urgentie en aandacht voor dit,

[0:28:43] Vraagstuk.

[0:28:45] Ik zie dat er zorgen zijn over Bonaire, maar hoe keren we dat bij dan?

[0:28:48] Ik ben ook bezorgd over de tentiekapaciteit op Bonaire.

[0:28:51] Het gaat om illegale venusvelanen.

[0:28:53] Daar moeten we dan toch iets op gaan bedenken, want het kan niet zo zijn dat het OM moet plannen wanneer iemand wordt aangehouden omdat er geen cel beschikbaar is.

[0:28:59] Dat kan echt niet.

[0:29:00] Dus dan moeten we creatief zijn.

[0:29:02] En tot slot, want ik zie dat ik niet veel tijd heb.

[0:29:05] Zijn de bijzondere gemeenten ook klaar voor die nieuwe bestuursrechtelijke wetten die zij krijgen?

[0:29:10] Want een wet is mooi, maar betekent ook dat je verplichtingen op jezelf... dat je bent dan recht te schouden om ook actie te ondernemen.

[0:29:18] En dan tot slot, nationale veiligheid richting de minister.

[0:29:22] Daar las ik wat weinig over, maar een sterke justitiekeet is natuurlijk essentieel ook voor onze nationale veiligheid.

[0:29:29] Laten we eerlijk zijn, de buitengrens van Nederland

[0:29:31] is niet hier, maar is natuurlijk ook daar.

[0:29:35] Daar hou ik het bij.

[0:29:37] Dank u wel.

[0:29:37] Dan geef ik bij deze weer het voorzitterschap terug aan de heer Elia.

[0:29:40] Dank voor het overnemen, meneer Seder.

[0:29:43] Gewaardeerde bewindspersonen, hoeveel tijd heeft u nodig?

[0:29:49] Dan gaan we vijf voor elf.

[0:29:52] Schopt u tot vijf voor elf?

[0:57:04] Ik heropen deze vergadering van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid.

[0:57:10] We zijn aanbeland bij de eerste termijn van de zijde van het kabinet.

[0:57:15] Ik ga even inventariseren hoe de afvaardiging de beantwoording gaat verdelen.

[0:57:20] Ik denk dat de minister begint en daarna de staatssecretaris.

[0:57:25] Zou u ons willen meenemen?

[0:57:27] Volgens mij zijn de vragen redelijk overzichtelijk, maar in welke

[0:57:31] Blokjes.

[0:57:33] Ieder gaat doen, of heeft hij geen blokjes?

[0:57:36] Ik ga dat zonder blokjes doen.

[0:57:37] Ik vind dat fantastisch, een keer zonder blokjes.

[0:57:39] Dus dan ga ik graag het woord geven aan de minister en steek die van Wal.

[0:57:44] Dank en laat ik beginnen met een korte inleidende tekst.

[0:57:46] Dat dan weer wel, maar daarna krijgt hij van mij de antwoorden in eens.

[0:57:51] Vandaag spreken we elkaar over de justitieketen in het Caribisch deel van het koninkrijk.

[0:57:56] En daarbinnen werken we ook op het terrein van justitie constructief samen om een koninkrijk veilig en rechtvaardig te houden.

[0:58:02] Voordat ik uw vraag ga beantwoorden, enkele inleidende woorden over die samenwerking, een aantal van de leden refereerde daar al aan, want die is namelijk per eilandengroep anders.

[0:58:11] De autonome landen Aruba, Curaçao, Sint Maarten en we hebben de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba.

[0:58:19] Ik ben minister van Justitie en Veiligheid van Bonaire, Sint Eustatius en Saba, kortweg Caribisch Nederland.

[0:58:25] In die hoedanigheid heb ik eerder een bezoek gebracht aan Bonaire begin vorig jaar.

[0:58:30] De ligging en de kleinschaligheid zijn factoren waar we in de justitieketen van Caribisch-Nederland rekening mee moeten houden en daar zijn ook een aantal vragen door u over gesteld.

[0:58:39] De afgelopen jaren hebben we concrete stappen gezet om de justitieketen op Caribisch-Nederland verder te ontwikkelen.

[0:58:45] Denk daarbij aan het ook al genoemde regionaal informatie- en expertisecentrum met RIEC Caribisch-Nederland.

[0:58:50] Maar ook aan het werk van de veiligheidsdiensten als het Korps Politie Caribisch-Nederland en het Brandweerkorps Caribisch-Nederland.

[0:58:56] Twee kleine organisaties, ik heb ze beide bezocht, maar met een hele grote werklust.

[0:59:01] Onlangs heb ik u de beleidsagenda Caribisch Nederland 2026-2030 gestuurd met plannen om verdere stappen te zetten voor de veiligheid en rechtvaardigheid in Caribisch Nederland.

[0:59:12] En dan Aruba, Curaçao en Sint Maarten.

[0:59:15] Die hebben hun eigen ministers van justitie en ik draag geen verantwoordelijkheid voor de rechtsaanhaving op deze eilanden.

[0:59:20] Maar we hebben wel een hele goede onderlinge samenwerking.

[0:59:24] Zo spreek ik alle drie de ministers van Justitie twee keer per jaar bij het Justitie over vier partijenoverleg, kortweg het JVO.

[0:59:30] En bij dit overleg gaat het bijvoorbeeld over politie samenwerken in het algemeen, over de aanpak van grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit en over knelpunten in de rechtsaandhaving.

[0:59:40] En dan ook stellen we de jaarverslagen en de begrotingen vast van de gemeenschappelijke instanties, zoals het Recherche Saanwerkingsteam en het Gemeenschappelijk Hof van Justitie.

[0:59:49] Dat ter indeiding, dan ga ik nu over naar de antwoording van de specifieke vragen.

[0:59:54] en ik begin daarbij bij de vragen die gesteld zijn over de capaciteit.

[1:00:00] We hebben de brief uiteraard ontvangen van de gezaghebbers van Bonaire, Sinterklaasjes en Saba.

[1:00:06] We hebben vanuit het kabinet niet direct op die brief gereageerd, maar er zijn wel Kamervragen gesteld door het Kamerlid Dijk van D66 over deze brief en deze vragen hebben gezamenlijk beantwoord met Asiel, Migratie, Binnenlandse Zaken en Financiën.

[1:00:22] En daar hebben we in aangegeven wat we doen om die tekorten te lenigen.

[1:00:27] Dan moet ik wel zeggen dat daar waar het bijvoorbeeld gaat over tekorten bij politiecorps, dat natuurlijk tijd kost om die tekorten aan te vullen.

[1:00:35] We hebben te maken met een kleine pool waaruit we kunnen werven.

[1:00:38] De opleidingscapaciteit is natuurlijk ook beperkt en het duurt gewoon een tijd voordat je volwaardig politieagenten hebt.

[1:00:44] En daarom hebben we ook met name op Bonaire ingesprongen met capaciteit van

[1:00:49] om dat tekort tijdig te lenigen.

[1:00:55] In 2023 is de tweejaarige opleiding van nieuwe agenten bovendien geïntensiveerd.

[1:01:00] en eind 2025 is er een lichting van 18 agenten in een korps ingestroomd.

[1:01:06] Begin 2025 is de volgende klas gestart en in het derde kwartaal van dit jaar start er nog een klas.

[1:01:12] Dus langzaam lopen die tekorten in, maar uiteraard, zoals ik zei, kost dat tijd en in de tussentijd zorgen we dat we dat kunnen opvangen met eigen capaciteit.

[1:01:21] De raad van de rechtshandhaving werd daaraan gerefereerd door de heer Magluti.

[1:01:25] Die ook meteen een vraag heeft aan u.

[1:01:27] Korte vraag, misschien komt u zo op in het kader van tekorten, dus ik weet niet of dit al het volledige antwoord was.

[1:01:34] Volgens mij hoor ik dat er verschillende dingen worden gedaan om die tekorten aan te pakken, maar ik vroeg ook nadrukkelijk naar is er een integraal plan dat vooral ook verder kijkt dan de interventie die tot nu toe gepleegd worden.

[1:01:49] Ten meer ook om gewoon een wat groter beeld te kunnen schetsen over hoe die tekorten eruitzien en hoe we die gaan ophullen.

[1:01:56] Ja, dat plan hebben we daar waar het gaat om politiecapaciteit, maar er ligt natuurlijk ook een rapport van de raad van de rechtshandhaving dat gaat over de verleden keten, daar refereerde ik ook al aan.

[1:02:07] De bevindingen van de beleidsreactie die daarop is geschreven en die dus gaat over al die onderdelen van die keten, die neemt de raad mee in het rapport de staat van de rechtshandhaving dat volgende maand verschijnt.

[1:02:18] En dat zal het aanknopingspunt zijn om die keten in zijn integraliteit te bezien.

[1:02:23] Dan hebben we ook een overzicht van wat er precies nodig is en daar zullen wij dan vervolgens weer op reageren.

[1:02:28] En dat doen we natuurlijk gezamenlijk vanuit de beide verantwoordelijkheden voor de keten.

[1:02:32] En mag ik daarmee invullen dat u daarmee dus ook op basis van het aankooppunt ook met een plan komt, daadwerkelijk?

[1:02:42] Ja, wij zullen reageren op dat rapport.

[1:02:45] Als dat vraagt om een plan, dan zal dat in de vorm van een plan zijn.

[1:02:47] Maar in ieder geval krijgt u een inhoudelijke reactie op die tekort.

[1:02:52] Oké, de minister gaat verder.

[1:02:56] En over de detentiecapaciteit, daar zou de staatssecretaris verder op ingaan.

[1:03:02] Er was een vraag van mevrouw Westerveld naar het overzicht van de JNV-wetgeving die we kunnen verwachten.

[1:03:10] We hebben u ondanks een actueel overzicht gegeven in de beleidsagenda JNV Caribisch Nederland 2020-2030.

[1:03:18] Daar vindt u in paragraaf 3.1 het wetgevingsoverzicht en daar rapporteren we regelmatig ook over aan uw Kamer.

[1:03:24] Dus dat is de meest recente informatie die ik u daarover kan geven.

[1:03:29] En de heer Ellian vroeg nog, kunnen wij ook incidenteel helpen?

[1:03:33] Bijvoorbeeld daar waar het gaat om kogelwerende vesten, gepanserde auto's of overtonnig materiaal.

[1:03:38] Ja, dat doen we ook.

[1:03:40] De Nationale Politie heeft contacten met de korpsen, ook op de landen.

[1:03:46] En als daar aanvragen zijn, dan wordt die elke keer op zijn bericht beoordeeld en wordt er gekeken hoe we daarin kunnen voorzien.

[1:03:52] Dus dit soort kleinere dingen, ja, dat gebeurt.

[1:03:56] Je luidt goed als ik een vraagje stel.

[1:03:59] Fijn minister, mag ik ook vragen om af en toe actief even, soms uit bescheidenheid, vragen mensen misschien niet wat ze nodig hebben, maar misschien kunnen wij af en toe, er zijn een hoop samenwerkingen over en weer.

[1:04:14] Ik zeg het omdat toen ik daar was, en ik wil daar ook heel erg veel dank voor uitspreken, had ik natuurlijk zware beveiliging nodig, ook vanuit Curaçao.

[1:04:22] En die jongens hadden dus, als je vergelijkt met hoe onze jongens erbij lopen, dat kwam best bij mij binnen.

[1:04:28] Ik dacht, je bent best wel moedig om dat te doen, terwijl je niet de uitrusting hebt zoals de jongens en meisjes in Nederland dat hebben.

[1:04:34] Dus dank voor het antwoord.

[1:04:35] Ik hoop, ik wil u graag aansporen om soms ook misschien eens even actief vanuit de politie te kijken.

[1:04:40] Wat kunnen we doen om te helpen?

[1:04:44] Ik denk dat dat daar heel erg gewaardeerd wordt.

[1:04:47] Die lijnen zijn kort.

[1:04:48] Overigens de meeste verzoeken van de eilanden bereiken ons prima.

[1:04:53] Maar we zullen ook vragen om in de reguliere contacten je aandacht aan te besteden.

[1:04:58] Doen we.

[1:05:03] Mevrouw Westerveld heeft een vraag.

[1:05:04] Sorry ik zag u niet.

[1:05:05] Mevrouw Westerveld.

[1:05:07] Ja, want de minister verwees net terecht, hoor, naar paragraaf 3.1 van de beleidsagenda, die heb ik voor me.

[1:05:14] Maar mijn verzoek was juist om ook wat meer te weten over wat kunnen we nou echt de komende periode verwachten?

[1:05:19] En wat is nou exact de planning?

[1:05:21] Wanneer komt er wat aan?

[1:05:22] Want dit is een opzomming van wetten die veranderd gaan worden, maar ik vind hem nog wat weinig concreet.

[1:05:27] Dus mijn vraag was eigenlijk om nadruk concretisering en een planning van deze wetten die hier opgezomd staan.

[1:05:35] Ja, maar dan zeg ik u toe, omdat in het reguliere wetgevingsplanningsoverzicht, wat wij elke kwartaal sturen, om deze daar ook in mee te nemen.

[1:05:43] Dan heeft u meteen een integrale planning voor wat er de komende periode aan zit te komen.

[1:05:47] Ja, willen jullie dat we dat noteren als toezegging?

[1:05:51] Oké, komt goed.

[1:05:52] Gaat u verder minister, gaat u verder.

[1:05:55] Dan preventie en jeugdcriminaliteit.

[1:05:58] Natuurlijk een thema dat ook op de eilanden een grote rol speelt.

[1:06:03] Hoe zorgen we ervoor dat initiatieven als Jong Berneren de juiste doelgroepen bereiken?

[1:06:07] Ik ben er zelf geweest.

[1:06:09] We hebben daar overigens ook het programma dat alleen jij bepaalt wie je bent, waar met sport en spel

[1:06:15] De jeugd, hele waardevolle zaken worden meegegeven.

[1:06:20] Denk bijvoorbeeld aan teamspirit.

[1:06:21] Denk bijvoorbeeld aan het tegen je verlies kunnen.

[1:06:24] Denk bijvoorbeeld aan het op tijd opkomen dagen.

[1:06:26] Het lijken hele simpele dingen, maar het zijn wel de zaken die een verschil kunnen maken in hoe iemand zijn leven indeelt en inricht.

[1:06:34] Dat zijn overigens structurele programma's.

[1:06:38] Dus die zorg die daar mogelijk over vast kan ik wegnemen.

[1:06:41] Deze programma's zullen gewoon hun

[1:06:44] hun weg blijven vinden, maar er zijn ook een hoop lokale initiatieven... die we ook proberen te ondersteunen.

[1:06:50] Uiteindelijk datgene wat uit de samenleving zelf komt... en wat dus het beste aansluit bij de jeugd daar... zijn de dingen die wij willen stimuleren.

[1:07:04] En daarbij werken we ook samen met de Stichting Jeugdwerk Jong Woneren... met scholen en andere lokale partners om de doelgroep te bereiken.

[1:07:17] En dat allemaal natuurlijk om te voorkomen dat... Een korte vraag van meneer Matluti, kort.

[1:07:22] Ja, dank u voorzitter, kort.

[1:07:24] Ik weet niet of dit het gehele antwoord was, maar het gaat natuurlijk...

[1:07:27] Volgens mij hele goede initiatieven, maar dit zijn natuurlijk aanvullende initiatieven op wat grotere, fundamentelere zaken, zoals zorg, onderwijs, kansen vergroten, richting werk.

[1:07:37] Daar zijn natuurlijk ook uitdagingen.

[1:07:39] En dat is natuurlijk wel de start van het vergroten

[1:07:43] van kansen van bijvoorbeeld jeugd en zeker voor de jeugd die dreigt af te glijden.

[1:07:49] Minister?

[1:07:51] Zeker, alleen die vallen wel buiten de scoop van mijn verantwoordelijkheid.

[1:07:55] Dus de preventie kant van jeugdcriminaliteit echt daadwerkelijk gericht op gedrag, die ligt wel binnen de justitiele keten, maar uiteraard alle andere invloeden die het recht doen, zoals armoede, scholing, goede zorg, ja die liggen wel op de

[1:08:12] beleidsterreinen van de daarvoor verantwoordelijke ministers.

[1:08:17] Toch heel kort.

[1:08:18] Dat snap ik, dat ze inhoudelijk op het beleidsterrein van een ander minister en ministerie liggen.

[1:08:26] Maar we hebben het hier natuurlijk ook over jeugdcriminaliteit, waar dat natuurlijk gewoon sterk mee samenhangt.

[1:08:31] En dan hoop ik wel dat we ook hier daar natuurlijk het gesprek over kunnen voeren als dat nodig is.

[1:08:36] Dat probeer ik hier wel te doen natuurlijk.

[1:08:40] Ja, voorzitter, alleen ik kan nu niet met u een discussie over de zorgsector op Bonaire aangaan, want daar heb ik de kennis niet voor, maar daar draag ik ook de verantwoordelijkheid niet voor.

[1:08:49] Dus ik ben het helemaal met u eens dat dit soort factoren natuurlijk allemaal kunnen voorkomen dat je jeugd afgeleidt.

[1:08:56] Maar als het gaat om daadwerkelijk wat kunnen wij vanuit uw sociale keten doen, dan ziet hem dat echt op die preventieprogramma's.

[1:09:04] Ja, laatste keer.

[1:09:08] Nee, dat snap ik, maar ik had op een iets meer antwoord gehoopt dan, ja, dat zit niet bij mij, maar meer iets in de richting van, daar zijn we mee bezig, daar lopen dingen op en natuurlijk hebben we er aandacht voor.

[1:09:18] Dat is gewoon wat mij opvalt.

[1:09:19] Minister?

[1:09:21] Ik weet dat daar aandacht voor is, uiteraard.

[1:09:24] Dat geldt überhaupt voor de standaarden zoals we die op de eilanden willen zien, zeker daar waar het Caribisch Nederland aan gaat.

[1:09:31] Er is vanmiddag natuurlijk ook een overleg over met de minister van Binnenlandse Zaken.

[1:09:35] of met de staatssecretaris van Koninkrijkse Relaties, die wel die integrale bril heeft.

[1:09:41] Dus het is zeker niet bedoeld om u af te poeieren, zeg ik via uw voorzitter, met een dit ligt niet bij mij.

[1:09:48] Maar we hebben natuurlijk nauw contact binnen het kabinet over die bredere samenhang.

[1:09:54] En dat allemaal om te voorkomen natuurlijk dat jongeren afglijden en ofwel in de reguliere criminaliteit ofwel in de georganiseerde criminaliteit komen.

[1:10:02] Dat is eigenlijk mijn bruggetje naar drugs.

[1:10:04] Het Caribisch gebied blijft een belangrijke doorvoerhaven voor drugs en onze eilanden zijn daarin natuurlijk een aantrekkelijk doelwit, hetzij als transit hub en verdere doorvoerhaven hetzij als een gebied waar je langs vaart.

[1:10:21] Daar hebben we ook successen geboekt en ik heb dat zelf vorig jaar mogen zien op Aruba, waar met de instelling van nieuwe balraders en een zeer actief politiekorps daadwerkelijk

[1:10:33] iets gelukt is wat nog nergens ter wereld is gelukt, namelijk een stijging van de prijs van cocaïne.

[1:10:39] En dat wil zeggen dat er meer wordt gevangen, dat er dus minder daar aan landt.

[1:10:44] En ik denk dat dat een succes is wat ook breder in de regio navolging verdient.

[1:10:50] Je kunt dus echt een verschil maken in de strijd tegen drugs.

[1:10:54] En de genoemde War Rooms zijn daar in wat mij betreft ook een initiatief wat enorm veel toevoegend waarde heeft, waarbij alle diensten

[1:11:02] samen in een ruimte zitten en ook kijken naar hoe kunnen we operationeel hier een verschil maken.

[1:11:10] Via de gezamenlijke dreigingsbeelden houden we zicht op de ontwikkeling in de regio om daar ook de aanpak op te kunnen richten en waar nodig bij te stellen.

[1:11:20] En momenteel inventariseer ik samen met de collega-ministers van Aruba, Curaçao en Sint Maarten

[1:11:26] Alle lopende samenwerkingstrajecten die een bijdrage leveren... op het gebied van het tegengaan van drugsmokkel... en de uitkomst van die inventarisatie zal zijn... doen we genoeg, kunnen we nog leren van elkaar... en waar moeten we dat verder intensiveren?

[1:11:40] En daarbij is ook de inzet van de havens... zowel de luchthavens als de zeehavens, een belangrijk onderwerp.

[1:11:46] En die resultaten willen wij op ons JVO in september bespreken.

[1:11:51] Dat is de eerstvolgende.

[1:11:55] Ik vroeg me even af of er ten aanzien van drugs of wijn of minstens nog op cannabis stilt komt.

[1:12:04] Zo niet, dan zou ik daar aan het einde van drugs betogen interrupties kunnen plaatsen.

[1:12:11] Nee, ik heb daar geen informatie over ontvangen, dus ik moet u toezeggen om daar schriftelijk op terug te komen.

[1:12:16] Als ik dat als een toestegging kan beschouwen en daarbij misschien ook dat indien het opportun is ook in overleg te treden met de regering van Sint-Maarten om in ieder geval te kijken binnen ieder verantwoordelijkheid en autonomie wat het betekent als het gaat om de algehele drugsbestrijding binnen het Koninkrijk en daarop terug terug te komen.

[1:12:37] Ja, daarvoor heb ik dus eerst de informatie nodig.

[1:12:40] Die kon ik op deze korte termijn over de door u gestelde vraag niet voor het debat bovenaan krijgen, dus vandaar dat ik daar schriftelijk op terugkom.

[1:12:47] En daar zal dan ook zo nodig een handelingsperspectief in zitten.

[1:12:50] Helder.

[1:12:51] Wanneer kunnen we die reactie ongeveer verwachten?

[1:12:53] Dat kunt u voor de zomer.

[1:12:59] Voor de zomer gaan we dat noteren.

[1:13:01] Dank u wel.

[1:13:01] Gaat u verder.

[1:13:04] Tenslotte, wat betreft die war rooms heb ik begrepen dat dat een vast terugkerend onderdeel gaat worden van de samenwerking dat de volgende alweer gepland staat voor juni.

[1:13:14] Dus dan zitten de diensten bij elkaar.

[1:13:16] Daarnaast is er sinds 2021 een protocol versterking grenstoezicht om ook de grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit tegen te gaan en de samenwerking tussen de uitvoeringsdiensten, dus douane, politie, kmar, ministerie van Justitie, Financiën en de Kunstwacht.

[1:13:33] om dat te versterken.

[1:13:35] Ik ben zelf ook op bezoek geweest bij het RIC en het recherche samenwerkingsteam.

[1:13:40] Dat zijn, denk ik, ook twee initiatieven waar echt op het niveau, zoals we dat ook hier in Nederland doen, echt gespeurd wordt naar de georganiseerde criminaliteit.

[1:13:50] En dat is daar natuurlijk ook nodig.

[1:13:52] Daarnaast zijn we natuurlijk bezig met de wet BIWOP,

[1:13:55] voor Caribisch Nederland en ik denk dat dat ook gaat voorzien in een vraag waarvan ik in ieder geval persoonlijk weet dat die opponeren zeer leeft om ook te zorgen dat crimineel geld ook niet zijn weg vindt naar de lokale economie en vastgoedmarkt.

[1:14:22] Dan mensenhandel, daar waren een aantal vragen over.

[1:14:25] De aanpak van de mensenhandel in Caribisch-Nederland richt zich op preventie, signalering en de versterking van de ketensaanwerking tussen de betrokken partijen.

[1:14:33] En naast het vergroten van bewustwording wordt ook ingezet op de inzet van multidisciplinaire controles van de verschillende uitvoeringsdiensten in Caribisch-Nederland.

[1:14:43] In dat verband hebben er afgelopen periode verschillende controles plaatsgevonden om mensenhandel aan te pakken.

[1:14:52] En die bewustwording, dat gebeurt onder meer door het organiseren van netwerkevenementen, het aanbieden van verdiepingstrainingen voor professionals en het uitvoeren van gerichte campagnes op Bonaire, Saba en Sint Eustatius.

[1:15:05] Het doel daarvan is dat mensen signalen van mensenhandel eerder leren onderkennen en de komende jaren zal die lijn worden voortgezet met als doel om die kennis verder te verdiepen en de gezamenlijke aanpak van mensenhandel duurzaam

[1:15:18] te versterken.

[1:15:19] Er was nog één vraag over het mandaat van de coördinator mensenhandel.

[1:15:24] Dat neem ik mee in diezelfde brief die ik heb toegezegd aan de heer Seder over een ander onderwerp, want ook daar heb ik nu niet het antwoord paraat waarom dat mandaat niet strekt buiten het Nederlandse deel van Koninkrijk.

[1:15:50] Huisstuk geweld.

[1:15:55] Ik heb het hier.

[1:15:58] Of is het een ander?

[1:16:03] Er was onder andere een vraag van de heer Magluti naar de campagne die in 2025 is gestart.

[1:16:10] Heeft dat de meldingsbereidheid vergroot?

[1:16:13] Inmiddels hebben de openbare lichamen op ieder eiland een advies- en meldpunt ingericht, op Bonaire al in 2020.

[1:16:22] De advies- en meldpunten in Sama en Sint Eustatius zijn in 2021 opgezet en sinds 2024 ook beschikbaar voor burgers.

[1:16:30] We zien ook een zichtbare toename aan adviesaanvragen en meldingen op de eilanden.

[1:16:35] Het aantal adviesaanvragen op Bonaire was in 2023 negentien en in 2025 was dat al gestegen naar 124.

[1:16:43] Dat is een behoorlijke stijging.

[1:16:44] Dat geeft in ieder geval aan dat het voorziet in een behoefte, hoewel we natuurlijk liever het aantal adviesaanvragen op nul zouden zien, maar dat is een langetermijnbehoefte.

[1:16:55] Op basis van die adviesaanvragen en meldingen worden mensen doorverwezen naar de hulpverlening, maar ik kan u niet zeggen hoeveel van die adviesaanvragen uiteindelijk hebben geleid tot een doorverwijzing en daadwerkelijke hulp.

[1:17:08] Door het ministerie van VWS in 2025 gestarte campagne Save Together, Strong Together, moet je inderdaad verder bijdragen aan de bekendheid van de advies- en de meldpunten en de beschermingscode.

[1:17:19] En verder zal in het kader van het recent afgesloten bestuursakkoord worden gewerkt aan betere datamonitoring

[1:17:24] over de aanpak van huiszakgeweld en kindermishandelingen in Caribisch-Nederland, onder meer op basis van de data van de advies- en meldpunten zoals ik ze net noemde.

[1:17:37] Verder bespreekt mijn ministerie eens per kwartaal met de Korps Politie Caribisch-Nederland en het Ovenbaar Ministerie van de BES, de Stichting Reclassering Caribisch-Nederland en de Volgdijenraad Caribisch-Nederland de voortgang van de justitiële aanpak van huiszakgeweld.

[1:17:50] en kindermishandeling en daarbij worden ook de jaarlijkse rapportages van het Openbaar Ministerie BES over de stand van zaken van het strafrechtelijke aanpak van relationeel geweld betrokken en we toetsen dan ook of de bestaande samenwerkingsafspraken in de keten aanpassing behoeven.

[1:18:09] En in een nog breder verband zou ook periodiek overleg plaatsvinden tussen de betrokken departementen, de openbare lichamen en de uitvoeringsorganisaties

[1:18:17] de voortgaan van de acties in het bestuursakkoord geweld tegen vrouwen, huisrijk geweld en kindermishandeling van 2026 tot 2029.

[1:18:45] Tenslotte, er waren nog enkele algemene vragen en opmerkingen over het verschil tussen BES en de landen binnen het Koninkrijk, maar ik denk dat ik die in mijn algemene inleiding in ieder geval het verschil heb geprobeerd duidelijk te maken tussen die beiden.

[1:19:01] En dan heb ik denk ik mijn deel van de antwoorden gegeven.

[1:19:05] Dan ga ik inderdaad even kijken.

[1:19:07] Mevrouw Westerveld steekt al hoog haar hand op.

[1:19:10] Mevrouw Westerveld en minister Seder, die nog richting de minister een vraag hebben.

[1:19:14] Mevrouw Westerveld.

[1:19:15] Ik heb nog een vraag over de beleidsagenda en wat erin staat, en die is door meerdere woordvoerders gesteld, namelijk of er ergens ook afrekenbare doelstellingen zijn, want ik zie heel veel hele mooie voornemens, maar ik zie ook dat er wel eens een verschil lijkt te bestaan tussen waarvan we hier horen waar allemaal op wordt ingezet, wat ik ook geloof, en wat daadwerkelijk ook echt aan de hand is, en dat zien we natuurlijk ook wel terug in de brief,

[1:19:42] die de gezagsdragers na ons stuurde, die heeft een wat andere toon.

[1:19:46] Dus mijn vraag is, al deze mooie acties die hierin staan, worden die nog vertaald in hele concrete afrekenbare doelen, zodat wij over een jaar hoe kunnen zien, nou, dit is beter gegaan of dit is slechter gegaan en wat wordt er op ingezet?

[1:20:00] Minister.

[1:20:02] Ja, voorzitter, in sommige gevallen kun je dat doen.

[1:20:05] Je kunt bijvoorbeeld een streven hebben om de vulling van het kors Politie Caribisch Nederland naar 100% te brengen.

[1:20:12] En daar kun je een tijdpad bij hebben.

[1:20:14] Je kunt de opleidingscapaciteit er aan hangen, et cetera, et cetera.

[1:20:18] Ja, er zijn ook zaken die inderdaad meer bestaan uit proces en het zorgen van betere samenwerking en kennis overdracht.

[1:20:25] Dus ik kan niet integraal zeggen dat alles wat in die beleidsregels staat,

[1:20:29] kan worden vertaald in zogenoemde smart doelstellingen.

[1:20:33] Maar mocht er vragen zijn naar aanleiding waarvan bepaalde voornemens waar u dat graag wat smarter geformuleerd zou willen zien, dan kunt u die geur stellen en dan gaan we daar naar kijken.

[1:20:47] Misschien is bijvoorbeeld de jeugdcriminaliteit, waarvan we ook lezen in alle stukken dat het toeneemt, waarvan we ook door verschillende woorden voor de zorg zijn geuit.

[1:20:54] En als ik dan kijk naar beleidsprioriteiten bij jeugdbescherming, jeugdcriminaliteit, dan lees ik bijvoorbeeld en even eens in, citeer ik graag voorzitter,

[1:21:02] Dan staat er bijvoorbeeld, het bieden van perspectief vindt plaats via de inzet van mentoren en kansrijke effectieve gedragspreventies.

[1:21:10] Allemaal hartstikke goed, maar ik heb nog steeds geen flauw benul wat hier nou precies staat en wat nou precies de opbrengsten zouden moeten zijn van die gedragsinterventies.

[1:21:18] En dat heb ik op heel veel meer plekken heb ik hier neergezet.

[1:21:22] Ja, hoe dan?

[1:21:22] Wat precies?

[1:21:23] Want ik geloof echt wel dat er hele goede interventies worden ingezet, alleen...

[1:21:28] Ik kan er niet goed uit halen wat nou precies het doel is, wat er nou precies gebeurt.

[1:21:32] En daarvan zou ik dan graag bijvoorbeeld een schreefcijfer zien dat we willen dat de jeugdcriminaliteit afneemt.

[1:21:38] Zodat wij ook als Kamer goed kunnen controleren of daadwerkelijk op een goede manier wordt bijgestuurd.

[1:21:45] Minister.

[1:21:46] Voorzitter, de vraag snap ik.

[1:21:49] Het reikt nu te ver voor mij om per thema die smartificering aan te brengen, maar wellicht, voorzitter, mag ik via u verzoeken om dat in schriftelijke vragen aan ons te doen toekomen en dan gaan wij kijken of we op die specifieke deelterreinen de doelstellingen wat meer afrekenbaar kunnen neerzetten.

[1:22:11] Het veld tot slot.

[1:22:12] Ja, dat wil ik wel doen.

[1:22:16] Dit raakt natuurlijk ook aan heel veel andere beleidsterreinen, maar er zit wel degelijk een rol ook voor deze bewindspersoon.

[1:22:20] Daar gaat ook nog een vraag over die ik net ook had gesteld, namelijk armoede.

[1:22:24] En ik begrijp dat dat niet primair in de portfeuille zit van deze bewindspersonen, maar we weten allemaal wel dat armoede kan bijdragen aan jeugdcriminaliteit.

[1:22:33] Dus mijn vraag is dan wat ook deze minister, misschien de staatssecretaris, gaan doen in overleg met collega's om ook te zorgen

[1:22:40] dat er, ja, voor preventie van jeugdcriminaliteit door een gerichte aanpak van die armoede.

[1:22:46] Zien zij daar ook een rol in voor zichzelf?

[1:22:49] Minister?

[1:22:50] Ja, voorzitter.

[1:22:50] Dit is een onderwerp, denk ik, wat ook bij uitstek vanmiddag in het bredere overleg aan de orde zou moeten komen met de staatssecretaris, want die heeft wel die integrale verantwoordelijkheid.

[1:22:59] Wat we er vanuit justitie aan doen, is bijvoorbeeld die programma's zijn in Jij bepaalt wie je bent en Jong Bonair.

[1:23:06] En waarom draagt dat bij?

[1:23:07] Nou, denk alleen maar aan ouders die werken.

[1:23:09] die hun kinderen normaal gesproken uit school willen halen, of anders die kinderen in hun eentje rondhangen rond het huis.

[1:23:18] Ja, die kinderen worden nu van school gehaald door die programma's, brengen daar de middag door, waardoor ouders gewoon een volwaardige baan kunnen hebben.

[1:23:26] En dat draagt weer bij aan de armoedebestrijding.

[1:23:28] Bovendien wapenen we hier ook een nieuwe generatie weer tegen armoede.

[1:23:35] Ze krijgen daar maaltijd, et cetera, et cetera.

[1:23:38] Dus dat is wat wij doen.

[1:23:40] Omdat we daar de directe relatie zien tussen het mogelijke afscheiden in jeugdcriminaliteit en de armoede.

[1:23:47] Oké.

[1:23:49] Meneer Seder.

[1:23:49] Ja, voorzitter.

[1:23:50] De andere kant van het beleidsvoornemen is dat er gewoon wetten gewijzigd worden.

[1:23:55] En ik heb juist verschil geprobeerd te benadrukken.

[1:23:56] Ik heb er twee genoemd.

[1:23:57] Er zijn nog veel, veel meer.

[1:24:00] Waarbij, denk ik, vrij simpele wetswijzigingen, en ieder die dat leest het ook logisch vindt,

[1:24:06] ook geïmplementeerd kunnen worden, maar daar is capaciteit voor nodig, daar is ook een agenda voor nodig en ook een tijdspanning.

[1:24:12] Ik vroeg mij af, want dat kon ik niet zo terugvinden, wel wat de minister wil gaan doen, maar niet wat dan prioriteit krijgt ook gezien de uitdagingen die de minister ook op andere

[1:24:22] En mijn vraag is of de minister in ieder geval kan toezeggen, daar wel duidelijkheid over te geven wat we dit kabinetsperiode kunnen verwachten qua die wetswijzigingen.

[1:24:30] Ik heb ook al aangegeven, misschien dat het op sommige punten sneller gaat als de Kamer hier en daar ook zelf met wat initiatieven komt.

[1:24:36] Maar ik zou toch de ambitie van de minister daarop wat scherper willen hebben.

[1:24:41] Dus de vraag is of de minister daarop kan terugkomen.

[1:24:43] Minister.

[1:24:44] Ja, ik noemde net al de wet biebop.

[1:24:46] Er zijn een aantal zaken die we prioritair nu ter hand nemen, waar het gaat om wetgeving voor de BES.

[1:24:53] Zoals ik ook al heb toegezegd aan mevrouw Westerveld, zal ik expliciet in de volgende wetgevingscalender die we toekomen, ook voor Kliemans-Nederland, proberen daar een planning aan te hangen.

[1:25:07] Oké, dan is de minister klaar, denk ik toch?

[1:25:10] Dan gaan we naar de staatssecretaris.

[1:25:13] Hartelijk dank, voorzitter, en dank aan de leden voor alle vragen die gesteld zijn.

[1:25:18] Ik heb een algemene inleiding en blokjes, dus dat is misschien wat teleurstellend aan het begin, maar het geeft mij wel even wat structuur.

[1:25:24] En ik hoop u ook, zodat u de antwoorden op de vragen voldoende terug hoort klinken.

[1:25:30] Want net als minister van Wil geloof ik in een constructieve samenwerking binnen het Koninkrijk.

[1:25:36] En in aanloop naar dit debat heb ik dan ook een boek gelezen, het boek Ongemak van Geert Oostindië en Wouter Veenendaal.

[1:25:42] En dat geeft een heel duidelijk beeld van de ontwikkelingen binnen het Koninkrijk.

[1:25:46] Niet alleen ons gedeelde verleden, maar juist ook de wereld voor en na 2010, zeg ik dan maar even.

[1:25:54] Laat me beginnen met de opmerking dat ik graag samen met het hele Koninkrijk toewerk naar het zo goed mogelijk vormgeven

[1:26:00] van die wereld.

[1:26:02] Mijn eerste aandacht gaat daarbij uit naar de Besseilanden vanwege mijn directe verantwoordelijkheid voor Caribisch Nederland.

[1:26:08] De knelpunten in de justitieketen die wij in Nederland ervaren, die spelen op de Besseilanden ook, waarbij schaal en geografische ligging een extra complicerende factor kunnen vormen.

[1:26:19] De samenwerking tussen de Besseilanden onderling lijkt op papier makkelijk te regelen, maar in werkelijkheid zit er natuurlijk ruim 800 kilometer tussen de bovenwindse en benedenwindse eilanden.

[1:26:29] Ik wil graag benoemen dat er de afgelopen jaren veel is bereikt, bijvoorbeeld op het gebied van rechtsbijstand.

[1:26:35] Ik noem het loket juridico, de legal desk, waarmee de toegang tot het recht voor bewoners met sprongen vooruitgaat.

[1:26:41] Net als het juridische loket in Nederland zorgt het ook op de Besseilanden voor gratis laagdrempelig en eerste lijns rechtshulp.

[1:26:48] Mevrouw Westervelde heeft daar een vraag over gesteld hoe we dat ook blijven monitoren.

[1:26:52] Daar kom ik straks nog iets specifieker op terug bij u.

[1:26:55] Ook met de autonome landen, Aruba, Curaçao en Sint Maarten, wordt goed samengewerkt, onder meer in het justitieel vierpartijenoverleg.

[1:27:03] Een mooi voorbeeld is de samenwerking op het gebied van detentie en forensische zorg.

[1:27:07] Zo is binnen het meerjarig programma Forensische Zorg Behandeling, TBS en PIJ, zeer recent een programmamanager aangesteld en met elkaar bouwen we voortdurend aan een veilige en menselijke ten uitvoerlegging van straffen en maatregelen.

[1:27:22] De vragen die gesteld zijn, die heb ik in drie blokjes verdeeld.

[1:27:25] Het eerste blokje is detentie, de tweede forensische zorg en het derde blokje overig.

[1:27:30] En binnen overig komen vooral de vragen bijvoorbeeld over kansspelen terug.

[1:27:36] Veel vragen over detentie.

[1:27:38] Ik heb de antwoorden wat vervlochten in zijn algemene tekst over vooral waar staan we nu ten aanzien van de detentiecapaciteit en hoe gaan we daar ook op dit moment en in de toekomst mee om.

[1:27:49] Curaçao, Sint Maarten en ook Aruba, de kaseilanden, hebben natuurlijk hun autonome landen- en landsverantwoordelijkheden.

[1:27:56] Ook in het kader van de rechtshandhaving, waaronder het gevangeniswezen.

[1:28:00] Ik kan dan ook niet inhoudelijk op de detentiesituatie van deze landen reageren, maar uiteraard hecht het kabinet grote waarden aan een correcte en humane ten uitvoerlegging van straffen en maatregelen.

[1:28:12] Ik draag wel directe verantwoordelijkheid voor Caribisch Nederland en dus ook voor de justitiële inrichting Caribisch Nederland, de JCIN.

[1:28:19] Op Bonaire is in 2018 in gebruik genomen en is gebouwd conform geldende regelgeving.

[1:28:27] Ook de JICN heeft een forensische zorgafdeling.

[1:28:31] In verband met de capaciteitsproblematiek zijn noodmaatregelen genomen zoals gemeld is aan uw Kamer in de zomer van 2025.

[1:28:39] En inmiddels is door heenzendingen van een specifieke groep

[1:28:42] vrissers, vreemdelingen in de strafrechtketen, door het OM van de Besseilanden voldoende ruimte gecreëerd in de inrichting om de justitiële keten weer naar behoren te laten functioneren.

[1:28:54] Het waren 23 vrissers.

[1:28:55] Ze zijn uitgezet naar hun land van herkomst.

[1:28:58] Het is een antwoord op de vraag die mevrouw Schilder mij hierover stelde.

[1:29:01] Ze zijn enkel uitgezonden of heengezonden, zoals het heet, indien zij veroordeeld waren vanuit de opiumwet en opvarende waren van boten die onderschept waren door de kustwacht.

[1:29:12] Heenzenden is een eigenstandige verantwoordelijkheid van het OM, best in afstemming met en onder verantwoordelijkheid van de procureur-generaal van het OM, Aldaar.

[1:29:22] Heenzenden door het OM is geen structurele oplossing en moet gezien worden als een eenmalige ingreep en als incidenteel worden beschouwd.

[1:29:30] Om structureel echter wel goed voorbereid te zijn op de toekomst, verken ik momenteel verschillende maatregelen, waaronder capaciteitsuitbreiding en mogelijkheden voor detentiefasering.

[1:29:40] Want bijvoorbeeld een beperkt beveiligde afdeling, zoals we dat in Nederland kennen, kennen we daar niet.

[1:29:45] Er is ook nog geen wettelijke basis voor.

[1:29:47] Om te refereren aan waar we nodig ook onze wetten op orde zouden moeten brengen, dan zie je dat hier nog wel veel ruimte zit.

[1:29:56] In verband met de ruimte die is ontstaan in de JICN is besloten om de gedetineerden uit Sint-Maarten op te vangen vanwege juist de zeer ernstige problematiek in de gevangenis al daar.

[1:30:07] Want ondanks dat ik niet inhoudelijk verantwoordelijk ben voor de detentieomstandigheden op Curaçao, Sint-Maarten en Aruba, wil ik wel opmerken dat we één koninkrijk zijn.

[1:30:17] En op het moment dat het noodzakelijk is om daar hulp aan te bieden, dan kijken we binnen de mogelijkheden van het koninkrijk.

[1:30:23] betekent dat we elkaar hulp en bijstand verlenen, maar ook dat we als koninkrijk aangesproken kunnen worden op mensenrechten schendingen door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

[1:30:33] En daarom zal ik inzetten op samenwerking met het oog op efficiëntie.

[1:30:37] Ten aanzien van de investeringen die gedaan worden voor de nieuwe gevangenis op Sint Maarten draagt Nederland, BZK in dit geval, eenmalig 30 miljoen euro bij ten behoeve van de

[1:30:46] bekostiging van verschillende meerjarige trajecten, waaronder de nieuwbouw en de uitvoering van structurele verbeteringen in het detentiewezen.

[1:30:54] Sint Maarten wordt hierbij ondersteund door twee VN-organisaties en naar verwachting wordt medio 2027 de eerste fase van de nieuwbouw opgeleverd, een uitbreiding naar 126 cellen.

[1:31:06] Eind 2028 is er dan de volledige nieuwbouw.

[1:31:11] Een erg belangrijk aspect hierbij is natuurlijk de capaciteit, niet alleen zozeer in hoeveel extra plekken komen erbij, maar hebben we voldoende mensen om hier te werken?

[1:31:20] En ik weet dat Sint Maarten daar nu zorgen over heeft, dat het een belangrijk onderwerp ook is in onze gesprekken met hen.

[1:31:27] En ja, wij zijn daarin niet de verantwoordelijke partij, maar voelen natuurlijk ook wel dat het echt belangrijk is dat Sint Maarten daar een goede start mee kan maken met de nieuwe gevangenis.

[1:31:36] Dus alles op alles om daar ook voldoende personeel voor te vinden om in die nieuwe gevangenis te werken.

[1:31:42] Ten aanzien van Curaçao kan ik u meegeven dat Nederland heeft aangeboden om ondersteuning te bieden bij het opstellen van een plan van aanpak voor het detentiewezen Curaçao.

[1:31:50] En ik acht het wel van belang dat Curaçao hier eerst zelf een slag in maakt met al die bekende uitdagingen uit de rapporten die ook genoemd zijn.

[1:31:59] Dan heeft de heer Elian een vraag gesteld over het voortgezet crimineel handelen.

[1:32:02] Een hele terechte vraag ook wat mij betreft, want ondanks dat detentie een landsaangelegenheid is, zullen we dit onderwerp wel actief agenderen in de taskforce detentie.

[1:32:12] Dat is een onderdeel van ons Vierlandenoverleg.

[1:32:18] JVO, omdat we zien dat dat natuurlijk een zorg is die ziendere ogen, zeker ook zoals door de heer Elian is aangegeven, ziendere ogen een probleem kan vormen en belangrijk is dat wij in Nederland natuurlijk veel kennis en expertise

[1:32:33] hebben opgedaan ten aanzien van VCHD, maar ook elke dag nog worstelen met het concept.

[1:32:40] Dus belangrijk om alle kennis te delen die we op dat vlak hebben en ook in de samenwerking met Curaçao dit agendapunt op de agenda te zetten.

[1:32:49] Voorzitter.

[1:32:50] Een interruptie van mevrouw Schilder eerst.

[1:32:53] Ja, dank u voorzitter.

[1:32:54] Ik hoorde staatssecretaris over we hebben die mensen heen gezonden eenmalig.

[1:32:59] Dat geloof ik dat dat het beste

[1:33:02] De intentie is, ik vraag me nog wel af, is er eerst gekeken naar het plaatsen van meer personen op een cel voordat we gingen heenzenden en zijn er niet teveel mensen heengezonden als we dan nu wel mensen uit een andere land op kunnen vangen?

[1:33:20] Voorzitter, dank u wel.

[1:33:21] Ja, die capaciteit en hoeveel mensen zitten er op een cel.

[1:33:23] Meerpersoonscellen worden maximaal benut.

[1:33:26] Daar kunt u van op aan.

[1:33:30] Ze bestaan namelijk grotendeels al uit meerpersoonscellen.

[1:33:33] Dus die capaciteit heeft daarin niet veel meer ruimte.

[1:33:37] Belangrijk is wel om aan te geven dat al deze mensen, dus die 23, voor hetzelfde delict, namelijk dat ze zaten in de bootjes voor de kust, zijn opgevangen.

[1:33:45] en werden vervolgens in detentie capaciteit geplaatst, dat gezegd is eigenlijk voor deze groep, en dan kun je daar misschien ook wel geen onderscheid meer in maken in alle eerlijkheid, voor deze groep is het verstandig om ze heen te zenden.

[1:33:58] En dan is het een grote groep, het was ook een kwart, wat mevrouw Schilder zelf ook aangaf, het was bijna een kwart van de capaciteit die bemenst werd.

[1:34:06] Op het moment dat je mensen niet gaat oproepen, maar vervolgens ook niet kunt heenzenden, dan zit je wel klem.

[1:34:12] Dus er is voor gekozen.

[1:34:13] Dat is een eigenstandig besluit geweest onder verantwoordelijkheid van de procureur-generaal.

[1:34:19] En ik denk dat dat in die zin bijgedragen heeft om de capaciteit daar ook weer op orde te brengen.

[1:34:24] Althans, zo is natuurlijk ook gebleken.

[1:34:29] Nou, ik begrijp wat u zegt, staatssecretaris.

[1:34:32] Ik vraag me nog wel af, die bootjes die liggen niet stil, die blijven heen en weer varen.

[1:34:38] En wat nou als er weer 23 mensen worden aangehouden?

[1:34:42] Wat gaan we die mensen doen?

[1:34:44] Staatssecretaris.

[1:34:46] Ja, voorzitter, in feite is het natuurlijk zo dat als er een misdrijf of een overtreding of een strafrechtelijk feit wordt gepleegd, dat daar dan een straf op volgt.

[1:34:54] Het OM van de Besseilanden is zeer wel in staat om dat ook zelf te doen.

[1:34:58] Die hebben hier ook een ander besluit genomen ten aanzien van deze groep, omdat ze een weging hebben gemaakt van welke groep is nu het allerbelangrijkste om in detentie te plaatsen.

[1:35:06] En dat is aan hen, en dat is een besluit geweest, wat zij waarschijnlijk in de toekomst ook weer op hun meritus zullen beoordelen.

[1:35:13] Ik zou zelf graag een vraag willen stellen.

[1:35:18] Ik hoor de staatssecretaris goed.

[1:35:21] Het is wel een dunne lijn die we bewandelen hier met elkaar.

[1:35:27] Volgens mij zei de minister dat net wel treffend.

[1:35:29] Justitie is op zich een aangelegenheid van de landen binnen het Koninkrijk.

[1:35:35] BZK draagt 30 miljoen bij.

[1:35:39] Daar kun je principeel natuurlijk best iets van vinden.

[1:35:41] Ik ben niet in de Point Blanche gevangenis geweest, maar ik heb me er redelijk in verdiept.

[1:35:45] Ik heb mensen van DVNO die er naartoe zijn geweest, Mariniers.

[1:35:49] Dat was, denk ik, dermate gevaarzittend, dat je kunt zeggen...

[1:35:54] Daar moeten we iets doen, omdat in alle gevallen er gevolgen zijn voor ons, of het naar overnemen is van gedetineerden, dus inzet van marines.

[1:36:01] Maar het is wel een dunne lijn, want als je dat daar doet, en ik hoorde de staatssecretaris over mensenrechten beginnen, en dan zegt ze ja, VCHD is dan wel een landsaangelegenheid.

[1:36:10] Het is een dunne lijn, want voor je het weet gaan wij daar dus gewoon gevangenissen.

[1:36:13] neerzetten en de eilanden moeten het zelf ook wel belangrijk vinden.

[1:36:17] En dat mis ik een beetje in het antwoord van de staatssecretaris.

[1:36:19] Oké, wij helpen, maar zij moeten het ook wel chefzakken maken dat die bias op orde moet zijn en dat ook criminelen vanuit daar niet door kunnen gaan met wat ze doen.

[1:36:27] Want even in alle eerlijkheid, dit is daar super makkelijk.

[1:36:31] Die gevangen toezicht daar is echt nul.

[1:36:34] Dus kan de staatssecretaris daar nog op ingaan?

[1:36:37] Ja, voorzitter, uiteraard.

[1:36:39] En dit is ook een onderwerp van gesprek geweest met de gouverneur van Sint Maarten, die ik nog niet zo lang geleden heb mogen ontvangen.

[1:36:46] Onze beide belangen zijn eigenlijk hetzelfde, namelijk we moeten zorgen dat detentiecapaciteit op de eilanden op orde is.

[1:36:52] En mijn verantwoordelijkheid is alleen anders.

[1:36:54] Tegelijkertijd zie ik natuurlijk wel dat als de zorg daar leeft en wij de middelen beschikbaar hebben gesteld, omdat het

[1:36:59] voor het Koninkrijk een ontzettend belangrijke ontwikkeling is, dan denk ik dat we met elkaar ook aan de opdracht moeten werken.

[1:37:07] Zijn er voldoende mensen?

[1:37:08] Is er voldoende capaciteit?

[1:37:09] Is er voldoende personeel?

[1:37:11] Wat je nu ziet, is dat we natuurlijk nog voor een aantal gedetineerden die eigenlijk op Sint Maarten gedetineerd zouden moeten zitten, dat we die op Bonaire opvangen.

[1:37:18] Dat zijn vijf mannen en één vrouw, als ik het goed heb.

[1:37:21] Maar als die detentiecapaciteit juist voor die autonome landen op orde is, dan heb ik er veel vertrouwen in dat zij dit ook echt wel chefzakken maken.

[1:37:31] En het gesprek blijft hier natuurlijk doorlopend over van hoe zorgen we nou dat we elkaar daarin ook vinden en ondersteunen.

[1:37:40] Dank tot slot vanuit mezelf.

[1:37:41] Ik zou dan wel vanuit de VVD-fractie de duidelijke lijn willen meegeven.

[1:37:48] Wij helpen.

[1:37:50] Dat is goed, maar daar staat dan wel tegenover dat zij echt prioriteit moeten maken van voortgezet crimineel handelen.

[1:37:57] Ik ben op de gevangenis in Curaçao geweest.

[1:38:01] Dat is een illusie om daar voortgezet crimineel handelen tegen te gaan.

[1:38:04] Ik hoop dat die nieuwbouw op z'n mate dan volgens de nieuwste inzichten is.

[1:38:08] Dat is dan, vind ik, wel gewoon een harde voorwaarde als we er zo naar kijken.

[1:38:14] Dank u, voorzitter.

[1:38:15] Ik kan het niet anders dan met u eens zijn dat het een ontzettend belangrijk onderwerp is en daarom heb ik ook aangegeven dat ik dit dus ook in het JVO terug wil laten komen op de agenda, zodat we ook de kennis kunnen delen die we hier juist in Nederland ook met elkaar hebben en nog steeds aan het uitbreiden zijn.

[1:38:31] Goed, met uw goedvinden ga ik naar het tweede blokje en dat is de forensische zorg, TBS en PY, binnen het Caribisch deel van het Koninkrijk.

[1:38:39] Nou, te beginnen met de zaak waar in ieder geval door een aantal van u naar gerefereerd is, de steekpartij bij de Albert Heijn op de Turfmarkt.

[1:38:49] Deze meneer had TBS opgelegd gekregen, dat is niet uitgevoerd op Curaçao en ondertussen is er in Nederland een strafrechtelijk delict gepleegd.

[1:38:59] En hebben we met elkaar een zorg?

[1:39:03] Even het feitelijke antwoord.

[1:39:05] Mijn inzet is er natuurlijk op gericht om de faciliteiten op het Caribisch deel

[1:39:10] op orde te brengen.

[1:39:11] Die verbeterslag die krijgt ook vorm juist met die agenda forensische zorg behandeling tbs en pij in alle eerlijkheid en realiteit een tbs kliniek zoals we die in nederland kennen is wegens de kleinschaligheid van het caribische deel van het koninkrijk waarschijnlijk ook gewoon niet mogelijk dus we moeten kijken naar oplossingen die passender zijn en dat is een passende voorziening bijvoorbeeld in de forensische zorg met een een hoog beveiligingsniveau

[1:39:39] en misschien dat je dat zelf zou kunnen afschalen naar bijvoorbeeld een beperkt beveiligde afdeling.

[1:39:44] Nou, het zijn gedachten die door mijn hoofd gaan, maar waar in ieder geval, dus wat ik u net vertelde, ook een programmamanager voor geworven is, zeer onlangs.

[1:39:52] En mijn voornemen is om in het verslag van het JVO ook altijd dit aspect mee te nemen.

[1:39:57] Hoe staat het nou met die agenda waar we veel waarde aan hechten met elkaar?

[1:40:02] Omdat je juist ook ziet dat de forensische zorg ook passend moet zijn in de context

[1:40:06] van de Kariben.

[1:40:08] En ik denk dat dat een belangrijk aandachtspunt is, zoals wij TBS hier inrichten.

[1:40:13] Dat heeft natuurlijk ontzettend veel meer waarde, juist om de zorg en veiligheid bij elkaar te brengen.

[1:40:18] En als dat nou het uitgangspunt is, zorg en veiligheid bij elkaar brengen, binnen de context van het Caribisch deel van het Koninkrijk, welke voorziening of wat voor soort voorziening zou daar dan passend zijn?

[1:40:30] Dat is het belangrijkste aandachtspunt binnen natuurlijk deze

[1:40:34] dit programma wat nu is uitgerold.

[1:40:37] Dan nog even ten aanzien van die specifiek genoemde trieste steekpartij, want daar wil ik toch nog wel op ingaan.

[1:40:43] Kijk, de eerste reden voor de terughoudendheid is dat autonome landen echt een eigen verantwoordelijkheid hebben voor het oplegen en ten uitvoer leggen van de straffen en maatregelen.

[1:40:51] Dat weten we.

[1:40:52] Een andere belangrijke reden voor mijn terughoudendheid is dat het ten uitvoer leggen van de TBS maatregel in Europees Nederland gericht is op resocialisatie in Europees Nederland.

[1:41:02] De behandeling leent zich daarom ook minder goed voor patiënten die niet woonnachtig zijn in het Caribisch deel van het Koninkrijk.

[1:41:08] En daarbij kampt Europees Nederland momenteel natuurlijk ook, dat weten u ook alle, met een groot tekort in hoogbeveiligde tbs-capaciteit, wat maakt dat er schaarse ruimte is en dat je dus op z'n merites, want dat kan hè, ik kan dat besluit nemen om de tbs-maatregel in Nederland over te nemen en hier uit te voeren, dat die lat ontzettend hoog ligt.

[1:41:28] En dat verzoek heb ik tot op heden dan ook nog niet gehad.

[1:41:34] Dat was mijn blokje forensische zorg.

[1:41:36] En dan zou ik graag naar de kansspelen overgaan.

[1:41:41] Vraag, meneer Seed.

[1:41:42] Ja, zeker.

[1:41:43] Ja, even dubbeltje.

[1:41:44] Omdat dat mijn vraag te aanzien van die casus die ik schetste.

[1:41:50] Ja, ja, ja.

[1:41:51] Nee, u bent klaar.

[1:41:52] Nee, daar ga ik daar even op in.

[1:41:53] Ja, voorzitter.

[1:41:55] Ik begrijp de situatie en de afstand en de zelfstandige afwegingen van de landen onderling.

[1:42:01] Maar dat gecombineerd maakt het mogelijk dat mensen die op de Karibe veroordeeld zijn voor een TBS-voorziening niet de juiste zorg krijgen, geweigerd worden door Nederland.

[1:42:13] vervolgens wel makkelijk Nederland in kunnen komen en dat tot letterlijk levensgevaarlijke situaties leidt.

[1:42:22] Dat is niet alleen een landen aangelegenheid, dit is een kwestie van nationale veiligheid en er is al een situatie geweest waarin we zien dat de huidige situatie, zoals de staatssecretaris deze schetst, helaas tot letterlijk een levensgevaarlijke situatie heeft geleid.

[1:42:40] Is de staatssecretaris met mij eens dat de toelichting die de staatssecretaris net gaf niet voorkomt dat dit in de toekomst weer kan gebeuren en dat dat een zeer onwenselijke situatie is?

[1:42:53] Wil ze dan toezeggen te kijken hoe we de gaten in het systeem kunnen dichten?

[1:43:00] Voorzitter, dank u wel.

[1:43:03] Klopt.

[1:43:04] Ja, we kunnen dit niet voorkomen.

[1:43:06] Dus dat is absoluut het eerlijke verhaal.

[1:43:07] Wat je wel doet, is zoveel mogelijk om te voorkomen dat de situatie zich weer voordoet.

[1:43:12] En ik zie heel veel heil in dat programma wat we nu hebben gestart, waarin we juist zeggen hoe zorgen we dat de forensische zorg

[1:43:17] Heel specifiek binnen de carribe, dus CAS en BES.

[1:43:21] Hoe wordt dat vormgegeven met elkaar?

[1:43:23] Wat hebben we nodig?

[1:43:24] Waar kan een TBS-maatregel worden opgelegd?

[1:43:27] Waar kan die wel of niet worden uitgevoerd?

[1:43:29] Hoe zorgen we dat de forensische zorg beveiligingsniveaus kent?

[1:43:33] Hebben we voldoende mensen om dat werk te doen?

[1:43:34] Moeten we die mensen nog opleiden?

[1:43:36] Dus het zijn allemaal vragen die je nu binnen dat programma beantwoord wilt zien.

[1:43:40] Ik ben ook blij dat het er is, dat het start.

[1:43:43] Dat was natuurlijk al een voornemen, maar je had echt een goede programmamanager nodig hiervoor en die is geworven.

[1:43:48] Dus ik zou vooral zeggen aan de slag, omdat we ook echt zien dat de forensische zorg, waar natuurlijk tbs onderdeel van uitmaakt, op de caribe vorm zou moeten krijgen en hoe we dat gaan doen.

[1:43:57] Ja, daar hebben we echt met elkaar het gesprek over te voeren.

[1:44:00] We hebben een programma op uit te rollen en volgens mij is dat en misschien ook wel refererend aan de vraag die mevrouw Westerveld al eerder stelde.

[1:44:06] Dat raakt natuurlijk meer dan alleen hoe zorgen we dat de

[1:44:10] uitvoering op orde is, hoe zorgen we ook dat we voorkomen dat mensen in de forensische zorg terechtkomen?

[1:44:15] En hebben we dan ook voldoende lijntjes met de reguliere GGZ om te zorgen dat de mensen die geestelijke bijstand, geestelijke gezondheidszorg nodig hebben, dat we die op tijd geven voordat mensen in de forensische keten terechtkomen?

[1:44:30] Ja, de staatssecretaris heeft misschien aan mijn gezicht uitgedrukt dat ik nog niet geheel gerustgesteld ben, maar dat komt omdat Nederland hier ook een aandeel in heeft.

[1:44:39] Door TBS-verzoeken ook te weigeren, creëert Nederland mede de onverantwoorde situatie dat mensen waarvan we allemaal weten dat die voor een soort zorg nodig hebben, weten ook dat die niet krijgen door een weigering van nee, de land, en ook weten die vrij makkelijk Nederland binnen kunnen komen.

[1:44:56] dat dat tot een hele gevaarlijke situatie leidt.

[1:45:00] En mijn vraag is, als Nederland niet bereid is om tbs-verzoeken in die tussentijd welwillender te gaan bekijken, wat ik overigens ook wel snap, ik vind ook niet, ik vind dat je voorziening daar moet hebben ook wegen van familieomstandigheden en sociale contacten, dat is hier onwenselijk vinden om iedereen over te laten vliegen naar Nederland om hier een tbs,

[1:45:20] dwangverpleging te krijgen.

[1:45:23] Maar ik vraag mij toch af of de minister in ieder geval kan toezeggen te verkennen hoe in de tussentijd van dat project de onwenselijke situatie kan ontstaan dat het aantal mensen met een tbs-veroordeling op

[1:45:38] in de KAS-landen toegang tot Nederland hebben.

[1:45:45] Dat is een ingewikkelde vraag, maar wel eentje die ik toch echt wil vragen of de staatssecretaris kan toezeggen dat in ieder geval uit te zoeken, omdat volgens mij niemand hier weer een soortgelijke situatie wil zien gebeuren.

[1:45:58] Staatssecretaris.

[1:46:01] Voorzitter, ja, dank u wel.

[1:46:02] Het is natuurlijk een heel complex verhaal en dat geeft de heer C. er zelf ook wel aan.

[1:46:07] Kijk, het inwilligen van zo'n verzoek moet je natuurlijk wegen ten opzichte van de capaciteit die er überhaupt beschikbaar is en ten opzichte van wat is nou het doel van uiteindelijk die TBS-maatregel.

[1:46:18] Dus je wilt mensen zorg geven, je wilt dat het op een hoog beveiligingsniveau is, want dat is nodig bij mensen die TBS opgelegd krijgen.

[1:46:25] en vervolgens wil je ook kijken naar waar ga je straks weer resocialiseren.

[1:46:30] Dus het mooiste en het meest belangrijke is denk ik dat we goed kijken naar hoe zorgen we nou dat dat een goede plek krijgt binnen dat programma, waarin we zeggen ja echt een tbs-kliniek zoals we dat in Nederland kennen, ja daar zijn natuurlijk die

[1:46:41] Daar is eigenlijk de schaal te klein voor, daar zijn misschien de aantallen ook te klein voor, maar je moet wel kijken naar het allerhoogste beveiligingsniveau van forensische zorg die nodig kan zijn, ook op Bess- en KAS-eilanden.

[1:46:54] En ik denk dat dat een van de belangrijkste aspecten is, dus niet alleen maar we gaan daar laagdrempelig, ambulante, forensische zorg organiseren, maar wat voor voorziening moet je nou met elkaar

[1:47:04] hebben om ook tegemoet te komen aan de gevallen die we normaal gesproken misschien ook wel het Europees deel van het koninkrijk voorleggen en tegelijkertijd hier ook zien dat we het moeilijk kunnen inwilligen omdat we a. zelf met het tekort zitten en b. de grondslag natuurlijk ook wel van wat moet die tbs nou uiteindelijk bereiken ja dat moet ook bereiken dat iemand weer terug kan keren naar de samenleving het liefst natuurlijk ook daar

[1:47:26] Dus daarom zou ik hem heel graag meenemen in het programma.

[1:47:29] Dus die toezegging wil ik zeker wel doen.

[1:47:31] Niet zozeer van, wat doen we in de tussentijd?

[1:47:33] Want in de tussentijd beoordeel ik het op z'n meritus.

[1:47:36] En dan zijn dit ook wel de onderdelen die ik daarin meeneem.

[1:47:39] Maar weet dat ik het programma zo breed inricht als dat ik nu toelicht.

[1:47:43] Namelijk, wat is er op welk beveiligingsniveau nodig?

[1:47:45] En dan kijk ik ook naar wat er nodig is binnen de tbs-capaciteit.

[1:47:50] Tot slot, ik ben in ieder geval blij met deze toezegging.

[1:47:55] Waar ik nog wel een zoeker naar ben is hoe we momenteel omgaan met de situatie dat dergelijke personen voor mij ook gewoon vrij toegang tot Nederland hebben.

[1:48:07] Daar gaat het mij om, in ieder geval één van de aspecten.

[1:48:09] Mijn vraag is of de staatssecretaris

[1:48:13] ook zou kunnen toezeggen te verkennen, en misschien kan het helemaal juridisch niet, maar ook te verkennen en de Kamer te informeren of dergelijke mensen door middel van signalement of op welke wijze dan ook de Nederlandse grens geweigerd kunnen worden.

[1:48:28] Omdat dit volgens mij ook wel raakt aan de nationale veiligheid, ook van Nederlanders, in afwachting van het pro-project waar ik ook de afwegingen van de staatssecretaris goed begrijp.

[1:48:40] De staatssecretaris tot slot op dit punt.

[1:48:42] Ja, voorzitter, ik kan dat inderdaad nu niet zo aan u oplepelen.

[1:48:48] Ik kan het wel toezeggen.

[1:48:49] Dus dat doe ik ook graag, omdat ik denk dat het belangrijk is om te weten op welke gronden we dat wel of niet zouden kunnen en willen doen.

[1:49:00] Ja, voorzitter, want ik had hier dus ook een vraag over.

[1:49:04] Mijn vraag was waar staan we op dit moment?

[1:49:05] En dan vind ik het antwoord van de staatssecretaris niet geruststellend.

[1:49:09] Daar kan deze staatssecretaris niets aan doen, maar ik volg het onderwerp al best wel langer vanuit ook mijn GGZ-portfuil hier.

[1:49:15] En dan weten we echt al jarenlang dat er capaciteitsproblemen zijn, dat de hulp aan mensen met een verslaving of met psychische problematiek dat hier niet op orde is.

[1:49:24] wordt er ook al jaren door de Kamer gevraagd om verbeteringen.

[1:49:27] We weten ook allemaal dat als je hulp niet op orde brengt, dat dat kan leiden tot ernstige delicten waar soms hele ernstige geslachtoffers van zijn.

[1:49:35] En als ik dan ook kijk naar de brief van de gezagsdragers van 9 februari dit jaar, dan geven ze ook aan dat bijvoorbeeld de basispolitie zorg nog helemaal niet op orde is.

[1:49:44] Dan geven ze aan dat er concrete aanwijzingen zijn dat noodhulp soms te laat is gekomen.

[1:49:49] En dat vind ik best wel zorgwekkende ontwikkelingen.

[1:49:51] Nogmaals,

[1:49:52] dat deze staatssecretaris heeft natuurlijk ook een portefeuille geërvd van voorgangers.

[1:49:57] Maar mijn vraag is nu wel wanneer gaan we ook echt wat zien?

[1:49:59] Wanneer gaat er echt aan al die zorgen van de Kamer, maar ook vanuit de mensen op de eilanden zelf, vanuit de gezagsdragers?

[1:50:06] Wanneer wordt er echt aan tegemoet gekomen en kunnen we ook concrete resultaten verwachten?

[1:50:10] En wat verwacht deze staatssecretaris ook ons op korte termijn te kunnen aanleveren?

[1:50:15] Staatssecretaris?

[1:50:17] Voorzitter, dank u wel.

[1:50:18] Ik begrijp heel goed de oproep van mevrouw Westerveld, omdat je natuurlijk een kopie van wat we in Nederland zien ten aanzien van

[1:50:26] ...hoe GGZ en forensische zorg hand in hand gaan... ...of misschien wel een waterbedeffect kennen.

[1:50:31] En dat we moeten voorkomen dat als het echt niet nodig is... ...dat mensen in de forensische zorg terechtkomen... ...dat we dan de GGZ op orde hebben en brengen.

[1:50:39] Ik ben daar veel in overleg over met mijn collega bewindspersoon... ...die verantwoordelijk is voor de GGZ.

[1:50:45] En ik denk dat het ook belangrijk is om mee terug te nemen...

[1:50:49] dat dit een ontzettend belangrijk aspect is vanuit de Cariben.

[1:50:53] Dus zorg dat zij dat ook goed op haar netvlies heeft.

[1:50:55] Ik ben er overigens van overtuigd dat ze dat heeft, maar ik wil best toezeggen dat ik dat ook actief onder de aandacht ga brengen.

[1:51:02] En ja, het klopt dat ik inderdaad natuurlijk een portefeuille erf net zo goed als dat eigenlijk alle bewindspersonen van alle voorgaande jaren, en misschien gaan we, hoeveel jaren gaan we terug toen we begonnen,

[1:51:12] Maar dat we in ieder geval weten, dit is waar we nu staan.

[1:51:15] Dus dit is de situatie waar we nu staan.

[1:51:17] Er liggen verschillende rapporten, er zijn verschillende ambities eerder uitgesproken en nu ook weer door deze minister en staatssecretaris.

[1:51:25] En wij zeggen, ja, zo snel mogelijk, zo smart mogelijk, zo uitvoerbaar mogelijk, want dat vind ik ook wel een hele belangrijke als het gaat over de Bessen-Kas-eilanden, want dan kunnen we hele hoge ambities hebben.

[1:51:37] Maar als we de mensen niet kunnen vinden of we kunnen uiteindelijk niet leveren, dan is dat ook een teleurstelling.

[1:51:42] Daar moeten we echt voorzien te waken.

[1:51:44] Wat mijn plan is, is dat de voortgang die we maken op die agenda forensische zorg, dat ik die terug laat komen in de brief die u altijd ontvangt vanuit het JVO, dus dat vierpartijenoverleg.

[1:51:56] dat ik daarin ook kan aangeven waar staan we nu met deze agenda en welke prioritering wordt er aangebracht, welke termijnen kunnen we daar wel of niet van elkaar verwachten.

[1:52:05] Ik denk dat dat een plek zou kunnen zijn, zou mijn voorstel zijn om het daarin terug te laten komen.

[1:52:13] Mevrouw Westerveld en dan meneer Matloutie en dan moeten we wel een beetje tempo gaan maken.

[1:52:17] Mevrouw Westerveld.

[1:52:18] Ja, begrijp ik, voorzitter.

[1:52:20] Mijn vraag is,

[1:52:22] Ja, ik ben blij met de urgentie die ik in ieder geval hoor in het antwoord van de staatssecretaris.

[1:52:27] Ik ben nog wel op zoek naar wat gaat er dan concreet gebeuren.

[1:52:29] Want ook als ik kijk naar de zin die in het coalitieakkoord staat opgenomen.

[1:52:32] Daar staat in dat Nederland zich blijft inspannen.

[1:52:36] En dan staan er een aantal onderwerpen waarin ik niet zorgforensische zorg lees.

[1:52:40] Dus ook mijn oproep aan de staatssecretaris zou ook zijn om met haar collega's van VWS dit echt op te pakken.

[1:52:46] Vanuit de Kamer gaat binnenkort ook een delegatie vanuit de commissie VWS naar de eilanden toe.

[1:52:51] Ik denk dus dat dit onderwerp ook in die debatten terugkomt, maar ik hoop dat de staatssecretaris dit ook kan oppakken met haar collega's in het kabinet, omdat het coalitieakkoord nog best wel vrijblijvend lijkt op dit punt.

[1:53:05] Ja, voorzitter, dank.

[1:53:07] Nou, zeker zitten we absoluut op dezelfde pagina wat dat betreft is mijn ervaring ook met mijn collega bewindspersoon van VWS.

[1:53:13] Goed om te horen dat ook de delegatie van de Kamer een bezoek gaat brengen.

[1:53:17] Ik denk ontzettend belangrijk om te zien en te constateren hoe de GGZ georganiseerd is en alle zeilen bij om te zorgen dat GGZ en forensische zorg hand in hand gaan en dat we ook de mensen op de juiste plekken

[1:53:28] de zorg bieden die nodig is.

[1:53:30] Ten aanzien van het programma, dus het plan wat we maken, ja, dat is nu.

[1:53:33] Die programmamanager is net aangesteld.

[1:53:35] We zullen even wat tijd, ruimte en geduld weer moeten hebben.

[1:53:38] En tegelijkertijd weten we natuurlijk zelf ook wel wat er op de agenda staat en moet staan.

[1:53:43] Dus in het eerstvolgend verslag, en dat is volgens mij na de zomer, neem ik graag ook een eerste beeld mee van het plan.

[1:53:49] En dan meneer Matluti nog.

[1:53:51] Dank, voorzitter.

[1:53:52] Volgens mij terecht de interruptiedebatjes over de tekorten in de forensische zorgen en het antwoord van de staatssecretaris stelt in die zin gerust dat het beeld over die tekorten echt wel duidelijk zijn.

[1:54:03] En dat proefde ik eerlijk gezegd net ook in de beantwoording van de minister ten aanzien van bijvoorbeeld politiecapaciteit en de tekorten daar.

[1:54:13] Ik begreep

[1:54:14] Het eerste toegehouden antwoord in die zin dat we eerst het rapport willen afwachten van de Raad, dan met een kabinetsreactie komen en daarna pas eventueel met een plan als de aanknopingspunten zijn.

[1:54:25] Tegelijkertijd merk ik in de beantwoording ook dat we dat beeld van het tekort wel degelijk kennen.

[1:54:32] Ook omdat er bijvoorbeeld 30 miljoen aan de tentiekapaciteit wordt ingezet en ook het antwoord zojuist ten aanzien van Forensische Zorg.

[1:54:40] Ik zou dan toch echt een toezegging willen

[1:54:43] dat beeld echt met ons al zo snel mogelijk te delen, van hoe zien die tekorten eruit, wat zijn dan precies de bevoegdheden en verplichtingen en wat is daar ook aan menskracht aan nodig?

[1:54:55] Oké, staatssecretaris.

[1:54:57] Ja, voorzitter, dank.

[1:54:58] Ik sluit heel graag aan bij de beantwoording die de minister hier zojuist over heeft gegeven, dat we daar zo snel mogelijk ook een beeld bij geven.

[1:55:05] Meneer Watloetie.

[1:55:07] Maar als zo snel mogelijk is de volgorde die de minister net aangaf, eerst rapport, dan kabinetsreactie en dan mogelijk een antwoord, dan volg ik dat niet.

[1:55:16] Want dat beeld kan echt al eerder gegeven worden.

[1:55:20] Staatssecretaris.

[1:55:21] Zonder al te veel in detail te treden, want ik begrijp heel goed waar D66 naar op zoek is, vind ik het ook wel belangrijk om er zorgvuldig mee om te gaan.

[1:55:30] Wij hebben natuurlijk een belangrijke opgave, juist om capaciteit op orde te krijgen, te hebben en te houden op de Bess- en Kass-eilanden.

[1:55:38] We willen goed kijken naar wat er dan nodig is.

[1:55:40] Ja, je kunt eigenlijk niet, laten we zeggen, de aantallen loszien van de opgaven.

[1:55:45] En ik zou het in die zin wel zorgvuldig willen doen.

[1:55:47] Ik denk ook dat de minister daar een heel passend antwoord op gaf.

[1:55:51] Zo spoedig mogelijk dat inzicht geven in waar die tekorten dan zijn en ook in relatie brengen tot de plannen die we hebben, juist ook op die verschillende onderdelen.

[1:55:59] En ik denk dat we dan zorgvuldiger zijn.

[1:56:01] Dus als dat een toezegging kan zijn aan de heer Matluti om

[1:56:04] dat op deze manier te doen, dan doe ik dat met liefde, kijk ik ook even naar de minister, maar dat is de manier waarop we dat zouden willen doen.

[1:56:13] Dat kan een toezegging zijn als dat bijvoorbeeld voor de zomer is.

[1:56:16] Ik denk echt dat dat kan.

[1:56:17] Maar in de volgordes zoals de minister toelichtte, dat is dan echt onvoldoende.

[1:56:22] Ik wil niet flauw worden door hier schriftelijke vragen over te stellen of het proberen af te dringen via motie.

[1:56:28] Ik denk echt dat we al heel ver zijn.

[1:56:31] Ik hoop dat u die toezegging echt kan doen.

[1:56:36] Voorzitter, die toezegging kan ik doen.

[1:56:37] Dat kan voor de zomer.

[1:56:40] Dan gaat de staatssecretaris verder.

[1:56:42] Waar was u?

[1:56:42] Hartelijk dank.

[1:56:43] Bij het blokje overig heb ik de vragen over de kansspelen.

[1:56:49] Best wel technisch natuurlijk.

[1:56:51] Waar houdt onze verantwoordelijkheid op op het moment dat het gaat over Curaçao?

[1:56:55] De heer Van den Brink heeft daar vragen over gesteld en de heer Seder.

[1:56:58] In hoeverre worden Nederlandse online gokkers beschermd door Curaçao?

[1:57:02] Wordt kennis gedeeld vanuit Europees Nederland en de Europese regelgeving rondom online kansspelen?

[1:57:08] Zijn er al resultaten bekend over het aantal Nederlandse online gokkers sinds de legalisering?

[1:57:12] Hoe verloopt de bescherming van gokkers tegen verslaving?

[1:57:17] In het kader van het landspakket, daar heeft u beide naar gerefereerd, dat is in 2024 die landsverordening aangenomen, adviseert Nederland het land Curaçao over het versterken van de rechtsstaat door het moderniseren van de kansspelregelgeving.

[1:57:32] Voorbeelden zijn het inrichten van een onafhankelijk toezichthouder, zoals wij hier kennen vanuit de KSA, en het verplichten dat online kansspelaanbieders zich houden aan de eigen regelgeving en die van andere landen.

[1:57:44] zoals de Nederlandse regelgeving.

[1:57:47] Dit heeft geleid tot bijna geen illegaal aanbod in Nederland vanuit Curaçao sinds 2025.

[1:57:53] Dus daar zijn grote stappen gezet.

[1:57:54] Echter, Nederlandse spelers komen daardoor nu niet meer in aanraking met het Curaçaose spelaanbod, maar dat is verschoven, dat is nu naar Costa Rica opgeschoven.

[1:58:04] Die illegale diensten die worden dan vanuit Costa Rica nu aan Nederland aangeboden.

[1:58:08] Je ziet dus dat dit echt een globale kwestie is, om het maar even zo te zeggen, waarbij Costa Rica nog minder binnen ons bereik ligt dan dat Curaçao natuurlijk al ligt.

[1:58:19] Maar wat in ieder geval geholpen heeft, is dat we daar al onze kennis ook met Curaçao hebben kunnen delen.

[1:58:25] En daar vanaf 2025 dus bijna geen illegaal aanbod meer.

[1:58:29] aangeboden wordt in Nederland vanuit Curaçao.

[1:58:32] De bescherming van burgers tegen gokschade is een speerpunt van het kansspelbeleid.

[1:58:36] Ik ben voornemens om de regels voor aanbieders met de Nederlandse vergunning aan te scherpen in het kader van de zorgplicht en een meerjarenagenda gokschadepreventie vast te stellen.

[1:58:45] We hebben hier met uw Kamer 24 juni ook een commissiedebat over en ik zou het heel mooi vinden om ook dit onderdeel daar dan in mee te nemen.

[1:58:57] Dan, voorzitter, de vraag van mevrouw Westerveld.

[1:58:59] Die gaat over de start van het juridisch loket.

[1:59:01] Kan de Kamer periodiek gerapporteerd worden over de voortgang van het juridisch loket en de verwachting is dat de dienstverlening vanuit de Stichting voor Rechtshulp en Gelijke Behandeling voor de zomer 2026

[1:59:12] op gang komt en in mei is de opening voorzien.

[1:59:14] Het zou natuurlijk fantastisch zijn als dat samenvalt met uw bezoek, maar dat zouden we moeten onderzoeken.

[1:59:20] Ik zal uw kamer periodiek rapporteren en ik wil dit dan ook graag meenemen in de rapportage over de beleidsagenda Caribisch Nederland 2026-2030.

[1:59:30] Dan de vraag van de heer Seder.

[1:59:32] Er spraken van verschillen in wetgeving tussen behandeling van jeugdstrafzaken wel of niet standaard achter gesloten deuren.

[1:59:38] Kan er een wetswijziging worden verwacht op korte termijn om wetgeving gelijk te trekken?

[1:59:43] Ik kan dat bezien in het licht van de uitkomsten van het onderzoek dat momenteel loopt in opdracht van het WODC naar de werking van het jeugdstrafrecht op de Besseilanden.

[1:59:52] En over de resultaten van het onderzoek kan ik de Kamer naar verwachtingen in de tweede helft van dit jaar informeren.

[1:59:57] Dus daar loopt een onderzoek over en ik zou graag in het licht van die uitkomsten van dat onderzoek dit onderdeel ook meenemen.

[2:00:12] Mij wordt ingefluisterd, is dit een toezegging?

[2:00:18] Ja, wat mij betreft, hoor.

[2:00:20] Kijk, ik bedoel, we willen die verschillen in wetgeving natuurlijk meenemen en dat komt waarschijnlijk ook uit de uitkomsten van het WODC-onderzoek.

[2:00:28] Wilt u dat ik er nog specifiek mijn aandacht op vestig op het moment dat die uitkomsten er zijn, dat het goed en voldoende is meegenomen of dat we dat ook gaan doen, dan zeg ik dat van harte toe.

[2:00:38] Het gaat me om een tweede toezegging.

[2:00:42] De reden waarom ik dat vraag is omdat dan het vastgelegd woord en dan dus ook de terugkoppeling ook daadwerkelijk plaatsvindt.

[2:00:48] Dus om die reden zou ik me wel willen noteren.

[2:00:50] Maar het gaat mij met name om een tweede.

[2:00:52] Dat eerste dacht ik vanzelfsprekend.

[2:00:55] Voor mij wordt het meegenomen in de brief die volgens mij de tweede helft van het jaar verschijnt.

[2:01:02] Dat denk ik zomaar zo even.

[2:01:06] Dank u wel.

[2:01:06] Staatssecretaris.

[2:01:07] Ja, dat is in het kader van de beleidsreactie op het onderzoek, komt dat terug.

[2:01:11] Ja, oké, dan begrijpen we elkaar goed.

[2:01:12] Ja, dank u wel.

[2:01:13] En dan de vraag die gaat over de AWB BES, de vraag die gesteld is door mevrouw Westerveld en ook de heer Elian, namelijk het kabinet streeft ernaar het wetsvoorstel in de tweede helft van deze kabinetsperiode aan de Tweede Kamer aan te bieden.

[2:01:25] Dat is mijn antwoord.

[2:01:27] Dus dat gaat best vlot.

[2:01:28] Het is een wetsvoorstel van deze omvang.

[2:01:31] Voor een wetsvoorstel van deze omvang is dat ook best heel snel als je je realiseert dat wij over onze eigen AWB 20 jaar hebben

[2:01:37] gedaan.

[2:01:38] De voorbereiding geschiet in samenwerking met de Besseilanden.

[2:01:41] Dat moet zorgvuldig, het vergt tijd, het moet uitvoerbaar zijn, wat ik net ook al zei, wat we hier maken, of dat daar ook uitvoerbaar is.

[2:01:50] En de implementatie van de wet blijft de verantwoordelijkheid van de openbare lichamen.

[2:01:56] Er is breedgedragen behoefte aan deze wet en ze zijn dan ook nauw betrokken bij de voorbereidingen op het wetgevingstraject.

[2:02:02] Dus het gaat in het licht van wetgeving bezien, en zeker zo'n omvangrijke als deze, vlot.

[2:02:11] Dat was de laatste vraag.

[2:02:13] Het ging net iets te snel en ik denk dat ik de antwoord heb gemist, maar anders stel ik de vraag toch nog even.

[2:02:18] Zijn de resultaten bekend over het aantal online gokkers sinds de legalisering?

[2:02:22] Even een verhelderende vraag.

[2:02:27] In Curaçao of in Nederland?

[2:02:31] Beide doen we gewoon.

[2:02:34] Ik zou zeggen, we kijken er heel even naar voor de tweede termijn.

[2:02:44] Kijken of ik daar een zorgvuldig antwoord op kan formuleren.

[2:02:47] De bewindspersonen zijn aan het einde gekomen van hun termijn.

[2:02:51] Ik kijk even of de Kamerleden onbeantwoorde vragen hebben.

[2:02:53] Ik denk het niet.

[2:02:54] Dan gaan we naar een tweede termijn.

[2:02:56] Als u daar klaar voor bent, collega's, begin ik bij meneer Seder.

[2:03:00] Ik houd kort.

[2:03:01] Ik had natuurlijk een aantal vragen die ook in toezeggingen in de tijd zijn geplaatst.

[2:03:04] Dus ik zal de reactie van het kabinet afwachten op die punten.

[2:03:08] Ik denk dat er nog wel een aantal zaken zijn waar ook wat uitspraken van de Kamer over nodig zijn.

[2:03:12] Ik zou wel twee minuten debat willen aanvragen.

[2:03:14] de discussie rondom drugs in het Koninkrijk an sich, ik denk het belangrijke, rondom gokken.

[2:03:20] Er zijn een aantal antwoorden gegeven, maar ook daar, nou goed, zou ik ook graag wat Kamer uitspraken willen verlangen.

[2:03:29] Dus ik heb geen openstaande vragen meer, daar waar ze al toegezegd zijn dat daar een antwoord op komt, maar ik zal die reden wel in twee minuten willen aanvragen.

[2:03:39] Oké, ik wens Prona veel succes.

[2:03:40] Dat noteren we, de aanvraag.

[2:03:42] Mevrouw Schilder.

[2:03:44] Voorzitter, dank.

[2:03:46] Ik wil de bewindspersonen bedanken voor de beantwoording.

[2:03:49] Ik wil wel aangeven dat ik ook uit dit debat wel weer een beetje de vrijblijvendheid voel in de samenwerking met de eilanden.

[2:03:55] En daarmee wil ik niet zeggen dat je maar dwang op moet leggen natuurlijk.

[2:03:58] Maar ik bedoel, als je twee vergadermomenten per jaar hebt,

[2:04:01] zonder echte concrete doelstellingen, dan lossen we grote problemen niet op.

[2:04:06] Dan bedoel ik bijvoorbeeld de drugs toe- en aanvoer of de fraude of ontbrekende wetgeving.

[2:04:13] Het duurt maar.

[2:04:15] En de dingen die goed gaan, zoals bijvoorbeeld opleiden van politieagenten, ik hoop dat die niet stil komen te liggen na de trainingen die dit jaar nog worden aangeboden.

[2:04:23] Ik zou het liefst willen dat die vrijblijvendheid er een beetje van afgaat, dat we een structuur brengen in de samenwerking met smart doelen en plannen hoe we dingen gaan oplossen.

[2:04:33] Ik zal daar dan ook wel schriftelijke vragen over stellen en ik denk dat ik met mevrouw Westerveld samen daar wel uitkom.

[2:04:41] Dank u. Oké, meneer Matluti.

[2:04:43] Ja, voorzitter, dank.

[2:04:45] Dank aan de bedrijfspersonen, ook van de kant van D66, voor de beantwoording.

[2:04:50] Ten aanzien van relationeel geweld, mooi dat het meldt een adviespunt, echt zijn vruchten afwerpt.

[2:04:54] Ik ben het met de minister eens dat we hopen dat die meldingen natuurlijk op nul komen, maar zolang het er is, is het goed dat mensen zich melden en dat ze die mogelijkheid daartoe hebben.

[2:05:04] Vooral betreft de tekorten, dank voor de toezegging om daarop terug te komen.

[2:05:09] Ik ben het ook met mevrouw Van Brugge eens dat zorgvuldigheid daarbij natuurlijk heel erg telt.

[2:05:13] Dus ja, terecht.

[2:05:17] Voor de rest geen inhoudelijke punten.

[2:05:19] Ik zag wel dat het laatste debat twee jaar geleden alweer is.

[2:05:23] Dat is echt heel lang geleden.

[2:05:25] En daar zijn we natuurlijk als commissie ook zelf bij.

[2:05:28] Maar wat mij betreft gaan we dat echt vaker doen, minimaal één keer per jaar.

[2:05:32] Ik denk dat dat een hele terechte constatering is en tijdens dit debat kwam ook in mij op, ik ben geweest met de vorige commissie op in ieder geval Bonaire en Curaçao en dat is dan wel heel verhelderend en natuurlijk kunnen we er geen gewoonte van maken om daar naartoe te gaan, we moeten zo gevuldig omgaan met ook de budgetten die we hebben, maar het is wel

[2:05:53] De gevangenis daar zien is toch wel vrij relevant, of Jong Bonaire of het Korps Caribisch Nederland.

[2:05:58] Maar goed, ik geef het maar mee als wie ben ik invallend, voorzitter.

[2:06:02] Meneer Van der Brink.

[2:06:04] Ik zal het kort houden.

[2:06:05] Ik was vergeten te vertellen dat ik mevrouw Straatman vervang vandaag.

[2:06:09] Dus ik heb veel geleerd.

[2:06:09] Dat mag u niet vergeten te vermelden.

[2:06:12] Dat is het geval.

[2:06:13] Ik heb één aanvullende vraag aan de minister en dan gaat het met name over drugs, want u zei van het is een doorvoerhaven, aan de andere kant had u vooral succes te melden over hoeveel cocaïne er is gepakt.

[2:06:22] Mijn vraag is, hebben we daar nou voldoende zicht op en greep op wat er via de eilanden in onze richting komt als het gaat om drugs?

[2:06:32] Mevrouw Westerveld.

[2:06:35] Ik was ter voorbereiding van dit debat en ik heb ook weer heel veel nieuwe dingen geleerd, maar toen was ik de beleidsagenda aan het doornemen en toen zag ik die lange lijst met wetten die aangepast moeten worden en ik moest toen even terugdenken aan een amendement dat ik zelf in 2023 heb ingediend op de Gezondheidswet en dat was een taalkundig amendement omdat in het Caribisch deel van Nederland nog steeds GGZ-instellingen bijvoorbeeld werden aangeduid met krankzinnige gestichten.

[2:07:00] En dat lijkt misschien een taalkundige iets alleen, maar dat zegt dus ook iets over dat, ja, dat wetten daar nog echt achter blijven.

[2:07:10] Dat er wat mij betreft echt urgentie zou moeten zijn in het ook aanpassen van wetten.

[2:07:14] En ik weet natuurlijk niet precies de inhoud daarvan, maar dat we in 2023 in ieder geval op het gebied van GGZ nog steeds zulke andere termen gebruiken in de wet, dat zegt wel veel.

[2:07:24] En ik wil ook hierbij dus de oproep doen om vooral

[2:07:26] urgentie, snelheid, concreet te worden.

[2:07:29] En ik weet dat deze bewindspersonen, volgens mij willen ze dat wel, tegelijkertijd hoor ik hier ook een aantal onderwerpen voorbijkomen die we al best wel lang bespreken in de Tweede Kamer.

[2:07:38] Lees ik nog te weinig wat echt concreet gaat gebeuren, afrekenbare doelen en het lijstje met vragen daarover of het lijstje met suggesties, dat kunt u zeker van ons verwachten.

[2:07:50] Dank.

[2:07:51] Dan namens de VVD.

[2:07:53] Uiteraard dank ik de bewindspersonen voor hun beantwoording.

[2:07:56] Er valt veel te zeggen en het is ook goed dat we dit debat hebben.

[2:08:00] Op detentie, ik denk dat in de twee minuten debat ik ook wel richting zal willen geven op hoe we detentie daar nou vorm geven.

[2:08:06] Het is niet alleen maar de lust, maar je moet ook de verantwoordelijkheid dan ook willen nemen.

[2:08:11] Ik bedag me inderdaad, want het volgende debat dat we hebben gehad is twee jaar geleden en volgens mij in de tussentijd is er een verschrikkelijke

[2:08:18] Volgens mij mocht, kun je zeggen, op een medewerker van de KMAR, de Koninklijke Marsjacee, heeft daar plaatsgevonden, dus ik dacht misschien ook goed dat vanuit hier namens, denk ik, iedereen, want ik weet dat dat enorm impact heeft op het eiland, maar ook op de medewerkers van de KMAR, of de minister namens ons, nou ja, ons medeleven wil overbrengen.

[2:08:39] Ik kom op de KMAR, omdat ik me bedacht, ik heb niet naar de KMAR gevraagd, wat natuurlijk wel superbelangrijk is, want zij bewaken natuurlijk ook onze buitengrens, in het stukken zag ik,

[2:08:46] dat de capaciteit van de Kmar ook wel daar echt onder druk staat.

[2:08:50] Ik ben benieuwd of de minister daar iets over kan zeggen.

[2:08:53] En of er nog iets ingezoomd kan worden op integriteit.

[2:08:57] Dat is niet echt benoemd bedacht ik me net, maar dat is natuurlijk op de eilanden een supergroot vraagstuk, want iedereen kent elkaar.

[2:09:03] Zeg maar iemand zwager is weer de neef van de buurvrouw en zo en dat is natuurlijk als je elkaar scherp wil houden en ook als het gaat om statelijke actoren.

[2:09:11] Volgens mij China die veel interesse heeft in het opkopen en proberen te beïnvloeden.

[2:09:17] Ik ben benieuwd of de minister daar nog iets over kan zeggen.

[2:09:20] Okido, dan kijk ik.

[2:09:21] Kunnen jullie dat meteen doen?

[2:09:22] Dan gaan we meteen naar de minister luisteren.

[2:09:25] Ja, allereerst dank voor al uw vragen en voor het debat.

[2:09:29] Ik was bij dat laatste debat, dus dat was in ieder geval in het najaar van 2024, dus nog geen twee jaar geleden.

[2:09:35] Desondanks denk ik dat het inderdaad goed is om hier regelmatig van gedachte is en dat ook te doen op basis van concrete plannen en voornemens.

[2:09:42] Dus in die zin zie ik wel uit naar dat traject samen met uw Kamer.

[2:09:46] Daar waar het gaat om drugs, je weet nooit wat je niet weet.

[2:09:49] Dat is een kenmerk van de georganiseerde criminaliteit.

[2:09:52] Die proberen altijd te zoeken naar de plek van het minste weerstand om hun handel, die onvermijdelijk is, voor te zetten.

[2:10:00] Wat ik noemde met betrekking tot Aruba was een stijging van de cocaïneprijs.

[2:10:04] En dat is een hele goede indicatie van schaarste, want uiteindelijk is het gewoon een marktwerking.

[2:10:09] Dat is iets waarin je Europa in ieder geval nog niet voor elkaar in de weet te krijgen.

[2:10:13] Hier daalt de prijs nog steeds.

[2:10:16] Dus in die zin is het wel duidelijk dat je vanwege de karakteristiek van de eilanden wel meer kan doen dan bijvoorbeeld hier op het vasteland van Europa, en ook sneller.

[2:10:25] En dat stimuleert, denk ik, om in die war rooms te kijken hoe dat ook op de andere eilanden kan worden bereikt.

[2:10:34] Ik kan niet uitsluiten dat drugs nog steeds deze eilanden weten bereiken en dat het ook doorgevoerd wordt, maar als we die weerbaarheid verhogen, ook bijvoorbeeld in de haven van Curaçao, dan helpt dat wel.

[2:10:47] Wat betrekt tot integriteit?

[2:10:49] Ja, er zijn processen in place, net zoals we die hier hebben, om onderzoek te doen naar integriteit, daar waar het gaat om

[2:10:58] Bij gevoelige functies is er ook sprake van screening.

[2:11:01] Denk bijvoorbeeld aan de kustwacht op de eilanden of de politiefunctionarissen.

[2:11:07] En er zijn natuurlijk mechanismes om corruptie, daar waar dat gevonden wordt, ook te vervolgen en te bestraffen.

[2:11:18] Daar zijn legio voorbeelden van, ook op de eilanden, helaas zeg ik daarbij, maar er zijn meerdere politici die daar nog een gevangenisstraf op dit moment uit zitten.

[2:11:30] En ik denk dat dat er teken van is dat de eilanden ook corruptie en integriteit zelf wel serieus nemen.

[2:11:37] Tot zover, denk ik, voorzitter.

[2:11:40] Nogmaals, kijk uit naar een volgende.

[2:11:44] Voorzitter, dank u wel.

[2:11:46] Even wat searching gedaan voor de cijfers die bekend zijn over het online gokken op Curaçao.

[2:11:54] Hebben we daar geen beeld van.

[2:11:55] Het is aan het autonome land Curaçao om zelf de kansspeeldeelname te monitoren.

[2:12:00] In Nederland is de monitoringsrapportage van de KSA vorige week naar de Kamer gestuurd en het blijkt dat het aantal gokkers wel stabiliseert.

[2:12:06] Kleine 800.000 mensen waarvan het overgrote deel

[2:12:09] speelt bij legale bedrijven, legale aanbieders.

[2:12:14] Graag ga ik er wel nader op in of verder met elkaar over in gesprek bij het debat over de kansen spelen.

[2:12:19] Ik denk dat dat een goed moment zou kunnen zijn.

[2:12:21] Dank, voorzitter.

[2:12:22] Dat was het voor mij.

[2:12:24] Okido, dan hebben we best een lijst van toezeggingen, dus die ga ik even doornemen.

[2:12:30] Ja, dat gaan we doen.

[2:12:33] En of de minister nog namens ons aan de Camargue veel sterker, want ik weet dat de impact daar best wel groot was.

[2:12:39] Even kijken.

[2:12:40] De minister zegt toe voor de zomer van 2026 schriftelijk terug te komen op de gestelde vragen over de drugs- en drugsbeleid en op het mandaat van de coördinator tegen mensenhandel.

[2:12:50] Ik kijk even of dat voor iedereen zo akkoord is.

[2:12:53] Ik zie geen bewegingen, dus dat is dan goed.

[2:12:55] De minister zegt toe de planning van wetten, zoals genoemd in de beleidsagenda Caribisch Nederland, te concretiseren in de eerstvolgende kwartaaloverzichten van wetgeving op het terrein van justitie en veiligheid.

[2:13:06] Om de planning te concretiseren.

[2:13:09] De planning van wetten, ja.

[2:13:11] Precies.

[2:13:12] De staatssecretaris zegt toe te verkennen of mensen met een veroordeling de toegang tot Nederland kan worden ontzegd en de Kamer hierover te informeren.

[2:13:20] Wanneer kan dat dan?

[2:13:24] Na de zomer.

[2:13:25] Dat is natuurlijk een herkkelijk begrip.

[2:13:27] Na de zomer van 2026 versmalt hem al een beetje.

[2:13:29] Dat zou met het verslag van de JVO mee kunnen.

[2:13:33] Volgende verslag van de JVO.

[2:13:34] Dat is een brief die we krijgen.

[2:13:36] Prima.

[2:13:37] De staatssecretaris zegt toe voor de zomer bij de Kamer terug te komen op maatregelen ter bestrijding van de tekorten.

[2:13:47] Dat is een toezegging aan de heer Matluti, maar ik weet even niet over welke tekorten dit dan ging.

[2:13:53] Ik zie de staatssecretaris knikken.

[2:13:55] Dat was de gezamenlijke toezegging met de minister om hierop terug te komen.

[2:13:59] Ja, maar ik denk voor ons de tekorten van wat?

[2:14:02] Politie.

[2:14:03] Oké, tekorten in de keten.

[2:14:05] Helder, helder, helder.

[2:14:10] Mevrouw Westerveld vraagt, zouden die tekorten uitgesplitst kunnen worden?

[2:14:13] Dat kan, denk ik.

[2:14:14] Ik zie de bewindspersonen knikken.

[2:14:18] Dan, de staatssecretaris komt in de beleidsreactie op het WODC-onderzoek naar het jeugdstrafrecht ook terug op concrete acties ten aanzien van wetswijzigingen.

[2:14:28] Top, en wanneer komt die beleidsreactie?

[2:14:32] Q3?

[2:14:34] We doen Q3, ja?

[2:14:35] Mevrouw Westerveld, ja?

[2:14:37] Ja, ook een toespassing, want de heer Seder noemde een paar hele concrete voorbeelden, waarvan ik weet dat die ook wel eerder zijn genoemd in deze commissie, over verschillen.

[2:14:45] Worden die daarin meegenomen?

[2:14:49] Mevrouw de staatssecretaris.

[2:14:50] Voorzitter, het ging ook in relatie tot het WODC-onderzoek wat nu loopt en ik ben natuurlijk afhankelijk van de oplevering daarvan en zo snel mogelijk daarna zal ik ook met een reactie hierop komen.

[2:14:59] Prima, zoals te doen.

[2:15:00] Gebruikelijk krijgen wij, we krijgen het rapport en dan een beleidsreactie.

[2:15:04] Volgens mij komt dat goed, beste mensen.

[2:15:06] Dan heeft de heer Seder een twee minuten debat aangevraagd, dus dat gaan we doorgeleiden aan de Griffipleinair.

[2:15:12] Rest mij, als ik kijk even rond, dan hebben we volgens mij alles afgehandeld.

[2:15:16] Rest mij de bewindspersonen te danken voor hun aanwezigheid en hun ondersteuning.

[2:15:20] Dank ik de collega's voor hun aanwezigheid, alle geïnteresseerden in de zaal en al diegenen die op andere wijze dit debat hebben gevolgd.

[2:15:25] En onze eigen ondersteuning dank ik natuurlijk ook en sluit ik de vergadering.