Justitiële jeugd

[0:00:00] Goedemiddag iedereen en van harte welkom.

[0:00:04] Bij deze wil ik graag het commissiedebat Justitiële Jeugd openen.

[0:00:09] Welkom aan de Kamerleden.

[0:00:11] Vanuit de Kamer zijn aangeschoven mevrouw Wendel vanuit de VVD, mevrouw Moana vanuit Groep Markuszaur, mevrouw Faber vanuit de PVV, de heer Hamstra vanuit het CDA en mevrouw Westerveld vanuit de GroenLinks, P van de A. Vanuit het kabinet is aanwezig, daar is mevrouw Van Brugge.

[0:00:28] Van harte welkom allemaal.

[0:00:30] We hebben tot half zes.

[0:00:34] We beginnen natuurlijk met de eerste termijn van de Kamer, waarin iedereen een spreektijd heeft van vier minuten en waarin ik drie interrupties per persoon zal toestaan.

[0:00:43] Ik ben eigenlijk natuurlijk helemaal niet uw voorzitter, maar aangezien er helemaal geen voorzitter was voor vandaag, is me gevraagd om dat vandaag over te nemen.

[0:00:50] Dus dat doe ik graag.

[0:00:52] Op het moment dat ik mijn bijdrage zal leveren, zal mevrouw Wendel even de voorzittersrol overnemen.

[0:00:58] Dan gaan wij beginnen en dan geef ik als eerste het woord aan mevrouw Wendel.

[0:01:06] Dank voorzitter.

[0:01:09] We zien het regelmatig, zeer ernstige misdrijven die worden gepleegd door minderjarigen.

[0:01:13] Jongeren die bijvoorbeeld explosieven plaatsen bij huizen of bedrijfspanden met enorme maatschappelijke onrust tot gevolg.

[0:01:20] Mensen voelen zich niet meer veilig in hun eigen wijk.

[0:01:23] Grote criminelen weten dat minderjarigen ernstige misdrijven kunnen plegen en er toch met een lage straf van af kunnen komen.

[0:01:31] Het lijkt wel een verdienmodel te zijn geworden om minderjarigen in te zetten voor zware delicten.

[0:01:36] En zo worden jongeren de zware criminaliteit ingezogen.

[0:01:40] De VVD wil de inzet van minderjarigen in zulke zware delicten tegengaan.

[0:01:44] Uiteraard moeten we ons richten op preventie, maar tegelijkertijd is het ook belangrijk dat een straf afschrikwekkend werkt, en dat is nu wat ons betreft duidelijk niet het geval.

[0:01:53] Ik wil de staatssecretaris vragen of zij vindt dat het huidige jeugdstrafrecht, en dan met name de maximale straffen die rechters kunnen opleggen, in verhouding staat tot de zware misdrijven die soms door jongeren gepleegd worden.

[0:02:04] Denkt zij dat de maximumstraf van één of twee jaar, de jeugddetentie, voldoende afschrikt?

[0:02:09] En vindt zij dat we momenteel voldoende inzetten op vergelding en genoegdoening van de slachtoffers?

[0:02:14] Hoe stopt zij het fenomeen dat grote criminelen jongeren gebruiken als verdienmodel?

[0:02:19] Laat ik heel helder zijn.

[0:02:21] De VVD wil dat de rechter kan besluiten om jongeren hogere straffen op te leggen.

[0:02:25] Het is belachelijk dat jongeren na de zwaarste misdrijven na een jaar of voor 16 en 17-jarigen na twee jaar gewoon weer de poort uitlopen.

[0:02:33] Dan, voorzitter, de huidige cultuur waarin geweld en criminaliteit onder jongeren wel genormaliseerd lijkt te zijn.

[0:02:40] In mijn werk zag ik regelmatig minderjarigen die het gewoon heel normaal vonden om met een mes te zwaaien, in drugs te handelen of drugs uit containers in de haven te halen.

[0:02:49] Soms zijn het echt gewoon nog kinderen van elf, twaalf, dertien jaar.

[0:02:53] Het Openbaar Ministerie luidt zelfs de noodklok vanwege de toenemende jeugdcriminaliteit in Noord-Nederland en het feit dat vier op de tien jongeren in Groningen en Drenthe leeftijdsgenoten kennen die mogelijk betrokken zijn bij criminele activiteiten.

[0:03:06] Een aantal vragen hierover aan de staatssecretaris.

[0:03:09] Hoe kijkt u naar dit signaal van het Openbaar Ministerie?

[0:03:13] Wat zijn volgens u de oorzaken van de normalisering van geweld onder jongeren en wat gaat u doen om een cultuurverandering te bewerkstelligen?

[0:03:20] Hoe gaat u zorgen dat geweld onder jongeren niet meer normaal is?

[0:03:24] En hoe kijkt u naar de effectiviteit van de interventies die via preventie met gezag middelen ontvangen?

[0:03:30] En ziet u meerwaarde in preventie met gezag ook voor kleinere gemeenten?

[0:03:34] En wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat ouders van kinderen die afgeleiden hun verantwoordelijkheid nemen?

[0:03:39] De afgelopen weken werd ons een nieuw fenomeen bekend, jumpen.

[0:03:44] Een nieuwe trend waar ik toch echt weer vol verbazing naar zit te kijken, voorzitter.

[0:03:48] Jongeren die iemand in elkaar slaan en dat dan filmen.

[0:03:52] Via Snapchat worden jongeren willekeurig aangemerkt als doelwit en vervolgens worden ze op straat mishandeld.

[0:03:57] De VVD maakt zich hier grote zorgen om.

[0:04:00] Een aantal vragen.

[0:04:01] Wat gaat de staatssecretaris doen om deze trend tegen te gaan?

[0:04:05] Wat gaat de staatssecretaris concreet doen richting Snapchat?

[0:04:09] Snapchat wordt massaal gebruikt voor jumpen, maar ook voor bijvoorbeeld drugshandel.

[0:04:14] We weten allemaal dat dit gebeurt.

[0:04:15] Dit kunnen we toch niet langer meer tolereren.

[0:04:18] dan informatiedeling.

[0:04:20] Voor professionals is gebrekkige informatiedeling iedere dag weer een obstakel in het voorkomen dat jongeren verder afgeleiden in de criminaliteit.

[0:04:27] De VVD vindt het belangrijk dat er al informatie gedeeld kan worden voordat er daadwerkelijk een ernstig strafbaar feit is begaan.

[0:04:34] Politieagenten, BOA's en jongerenwerkers kunnen de criminelen van de toekomst vaak al van een afstand aanwijzen.

[0:04:40] Het is belangrijk dat de verschillende partijen effectief samenwerken om jongeren de juiste hulp te kunnen bieden.

[0:04:45] Deels mag informatiedeling niet en deels gebeurt het niet overal omdat wetgeving te ingewikkeld is.

[0:04:52] In de JNV-taskforce gegevensdeling wordt gewerkt aan het vinden van oplossingen, oplossingsrichtingen voor ervaren gegevensproblematiek.

[0:04:59] Ik wil de staatssecretaris tot slot vragen wat de stand van zaken hiervan is als het gaat om het tegengaan van jeugdcriminaliteit.

[0:05:06] Dank u wel, voorzitter.

[0:05:09] Een interruptie vanuit mevrouw Isterveld.

[0:05:13] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:05:15] En ik vond dat mevrouw Wendel heeft een groot gelijk als ze ook ingaat op wat er nu gebeurt op sociale media, bijvoorbeeld het fenomeen jumpen.

[0:05:23] Vindt zij ook dat er verantwoordelijkheid ligt in...

[0:05:26] Nee, laat ik het anders zeggen.

[0:05:27] In eerste instantie is er altijd eerst een verantwoordelijkheid natuurlijk voor de mensen die dit doen.

[0:05:30] Laat ik dat maar helder maken.

[0:05:31] Maar vindt ze ook dat er verantwoordelijkheid zit voor platforms die dit dus faciliteren?

[0:05:37] En zo ja, wat zouden die platforms kunnen doen?

[0:05:39] Mevrouw Wendel.

[0:05:42] Ja, voorzitter, ik ben het met mevrouw Westerveld eens dat het de eerste verantwoordelijkheid is van degene die dit doet.

[0:05:47] De tweede verantwoordelijkheid, wat mij betreft, is die van de ouders, want het is natuurlijk aan hen om hun kinderen op te voeden en bij te brengen dat dit echt niet normaal is, wil ik nog maar eens benadrukken.

[0:05:58] En ten derde zeker van de platforms, want ik vind dat een platform de verantwoordelijkheid heeft om ervoor te zorgen dat dit soort schadelijke content niet via zo'n platform gedeeld kan worden.

[0:06:13] Een vervolgvraag vanuit mevrouw Westervelde.

[0:06:16] Nee, mooi antwoord.

[0:06:17] En natuurlijk ligt er ook een verantwoordelijkheid bij de ouders.

[0:06:19] Ik heb nog een andere vraag en die gaat over... Mevrouw Wendel had het over maximumstraf.

[0:06:24] We hadden het ook over genoegdoening en vergelding.

[0:06:26] Ja, natuurlijk.

[0:06:27] Als je wat doet wat niet kan, dan moet er genoegdoening zijn, vergelding zijn.

[0:06:31] Er is ook nog een andere kant aan het jeugdstrafrecht, dat is namelijk resocialisatie.

[0:06:36] En dan weten we ook dat jongeren soms heel lang moeten wachten op hun straf, wat dat doet.

[0:06:41] Er is een aantal jaar geleden ook een rapport gepresenteerd, pedagogisch uitgangspunt onder druk, waarin ook een aantal van dit soort punten instaan.

[0:06:48] En vindt zij ook dat er hard gewerkt moet worden, zodat jongeren straks ook weer een tweede kans krijgen mee kunnen doen met de samenleving, het liefst ook een startkwalificatie of een opleiding kunnen halen, ook als zij in detentie zitten.

[0:07:00] Mevrouw Wendel.

[0:07:02] Wat dat betreft is het best een eensgezinde dag, denk ik vandaag, voor mevrouw Westerveld en mij, zeg ik via de voorzitter.

[0:07:10] Het uitgangspunt van het jeugdstrafrecht is natuurlijk ook het tegengaan of het voorkomen van recidieven.

[0:07:16] Omdat we er met elkaar volgens mij voor moeten zorgen dat het hierbij blijft.

[0:07:21] Dus ik ben het grote deels met mevrouw Westerveld eens.

[0:07:23] Het punt wat ik wilde maken zojuist is dat voor de jongeren die echt hele zware misdrijven plegen of die dat keer op keer doen, denk ik dat een maximumstraf van één à twee jaar onvoldoende is.

[0:07:36] Dus ik zou de rechter de ruimte willen geven om daar hogere straffen in op te leggen.

[0:07:41] Maar dat betekent natuurlijk niet dat het tegengaan van recidieven bijvoorbeeld niet meer van belang is.

[0:07:45] Dat is absoluut van belang.

[0:07:49] Dat brengt ons bij de tweede spreker, mevrouw Moana vanuit Groep Markuszower.

[0:07:53] Dank voorzitter.

[0:07:54] Voorzitter, we hebben het hier vandaag een debat over justitieële jeugd.

[0:07:58] Voor de mensen thuis een debat over onder andere straatschoffers, probleemkinderen en minderjarige huurmoordenaars.

[0:08:04] Over veertienjarige drugscouriers op fatbikes die wijken en buurten terroriseren.

[0:08:08] Over roeders op holgeslagen allochtonen jongeren die iemands onschuldige zoontje op een station compleet verbouwen.

[0:08:14] Over dertien- en veertienjarige jongetjes, laat dat even inzinken, die een elfjarig meisje verkrachten.

[0:08:20] Fatbiketuig, 15 gasten tussen de 14 en 17 jaar die terreur saaien in Enschede.

[0:08:26] Een tienerbende trapt de deur in en steekt een tiener neer.

[0:08:29] Vier tieners van 14, 15, 16, 17 jaar, verdacht van pogingen tot doodslag na zware mishandeling op schoolplein tegen een 16-jarige jongen.

[0:08:38] Over die types hebben we het vandaag.

[0:08:41] Voorzitter, de tijd van touwtjes uit de brievenbus ligt decennia's achter ons.

[0:08:45] Ik ben er nog mee opgegroeid.

[0:08:47] Maar onze samenleving is verhard, gecriminaliseerd, wordt getijsterd door tuig dat steeds verder gaat, steeds vaker toeslaat en bovenal steeds jonger begint.

[0:08:56] Jonger begint, maar ook steeds jonger geronseld wordt.

[0:08:58] En de reden is simpel.

[0:09:00] Criminele bendes willen volwassene daden, maar het liefst geen volwassen straf.

[0:09:05] Want iemand die twintig jaar vastzit, kun je niet over drie weken weer een pad sturen.

[0:09:09] En één groep biedt dat, de minderjarigen.

[0:09:12] Want door ons perverse systeem van jeugd en adolescentenrecht wordt het wel heel interessant om hordes veertienjarigen de haven van Rotterdam in te sturen.

[0:09:20] Wordt het wel heel interessant om een vijftienjarige een synagoge in de hens te laten zetten.

[0:09:25] Dus, voorzitter, zeg ik via u aan de bewindspersonen, ga aan de bak.

[0:09:29] Zorg er nou toch eens eindelijk voor dat het rondselen van minderjarigen voor dit soort zaken tien keer zo hard wordt aangepakt.

[0:09:35] Mijn collega Schilder heeft hier vorige keer al naar gevraagd, maar tot nu toe bemerk ik weinig beweging.

[0:09:42] Kan de staatssecretaris hier antwoord op geven hoe ver het hiermee is, want de tijd tikt letterlijk door.

[0:09:47] En dan over de minderjarigen zelf.

[0:09:49] Want mooi dat je je laat ronselen en vervelend dat er daartoe een systeem is opgetuigd.

[0:09:53] Maar voorzitter, laten we niet hypocriet doen.

[0:09:56] Als je er aan toe staat bent om op je ongeveer veertiende jaar iemand om te leggen en op je dertiende, veertiende jaar iemand te verkrachten.

[0:10:02] Ja, u hoort het goed.

[0:10:04] Dan verdien je simpelweg geen medelijden.

[0:10:06] Je verdient geen gratie.

[0:10:07] Je verdient geen soft pamper gedrag.

[0:10:09] Want je bent zo stoer om je als een doorgeslagen criminele volwassene te gedragen, dan mag je ook als een doorgeslagen criminele volwassene behandeld worden.

[0:10:17] Want voorzitter, stoer doen is stoer zijn.

[0:10:21] Wat DNA betreft dus geen jeugdstrafrecht voor dit soort types.

[0:10:24] Gewoon keihard straffen, net als volwassenen.

[0:10:26] En voorzitter, dus ook zeker geen enkelbandjes voor deze monsters in woording.

[0:10:30] Wie extreme delicte pleegt, hoort vast te zitten.

[0:10:34] Want zo'n enkelband weerhoudt ze namelijk niet van contact met diezelfde bende.

[0:10:38] Weerhoudt ze niet van een tripje naar de haven van Rotterdam.

[0:10:41] En dan heb ik het nog niet eens over het doorknippen.

[0:10:43] Vanuit medelijden met minderjarigen die de samenleving in gevaar brengen, is simpelweg onverantwoord en onbestaanbaar wat DNA betreft.

[0:10:51] Concluderend is het beeld heel helder.

[0:10:53] Stop met het pemperen van allesvernietigende jongeren met zwakke strafjes, een foeigesprek of een aai over het bolletje met niet meer doen.

[0:11:00] Laat ze gewoon niet op de samenleving los, met een enkel band en bovenal ga alsjeblieft aan de slag.

[0:11:06] Doe wat, zeg ik tegen de staatssecretaris, wacht niet verder af.

[0:11:11] Dit is geen probleem van de afgelopen maanden, maar een structureel probleem dat ieder jaar erger wordt.

[0:11:16] Grijp in, kom met wetgeving en ga niet, zoals weer te zien was aan de 14 agendapunten voor dit debat, over tot de zoveelste onderzoeken en duizendste evaluatie.

[0:11:25] Daar wil ik het bij laten, voorzitter.

[0:11:28] Dat leidt tot een vraag vanuit de heer Hamstrap.

[0:11:31] Dat had ik verwacht.

[0:11:32] Ook van mij.

[0:11:34] Voorzitter, dank.

[0:11:36] Het zijn stevige woorden die mevrouw Mona uitte en ze heeft het ook over in het kader van Ronsle 10 keer harder straffen.

[0:11:43] Nou heb ik sowieso het idee dat in de inbreng het heel veel gaat over straffen, wat ik deels ook nog wel kan begrijpen.

[0:11:48] Ik ben benieuwd wat de visie is van een groep marktsouder van DNA ten aanzien van die fase daarvoor.

[0:11:56] Dus hoe kunnen we ervoor zorgen dat we jongeren meer gaan ondersteunen, dat ze niet in aanraking komen met die criminaliteit en dat je dus niet harder hoeft te straffen.

[0:12:05] Ik ben wel benieuwd naar uw visie daarop.

[0:12:10] Ja, voorzitter, ik ga daar antwoord op geven.

[0:12:12] Ja, voorzitter, ik denk dat daar een stuk preventie ligt ook.

[0:12:15] En ik denk dat dat begint bij de jeugdzorg.

[0:12:17] Ik denk dat het begint bij preventie.

[0:12:19] Het voorveld wat we daar hebben in de jeugd moet die soort signalen oppakken.

[0:12:24] Dan kunnen ze doorverwijzen en eventueel hulp gaan inzetten voor deze jongeren die dreigen te ontsporen.

[0:12:29] Maar ook daar hebben we een probleem dat deze dingen vastlopen.

[0:12:32] Scholen zijn hierin ook heel belangrijk.

[0:12:35] Wijkteams zijn hierin belangrijk.

[0:12:36] De wijkagent is hierin belangrijk.

[0:12:39] Maar we zien dat er personeelsdekorten zijn en we zien dat deze jongeren zich laten ronselen en het zijn meestal net even die jongeren die zich dan stoer voelen en graag mee willen doen en die worden daarin geronseld.

[0:12:50] En het is gewoon heel makkelijk om minderjarig te ronselen, want je ziet het overal terugkomen.

[0:12:55] Je ziet de bommen aan de deur hangen.

[0:12:57] De personen worden opgepakt.

[0:12:59] Het zijn twaalf, dertien, veertienjarige jongetjes die voor twee tientjes een bommetje aan de deur hangen.

[0:13:04] Er moet preventief wat voor afgaan.

[0:13:06] Willen we dit kunnen helpen?

[0:13:09] Doen we dat niet, dan hebben we deze monsters in wording en blijven ze in dit circuit rondlopen.

[0:13:14] En dan zeg ik harde straffen.

[0:13:19] Dat brengt ons bij de derde spreker aan de zijde van de kamer, mevrouw Faber.

[0:13:24] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:13:25] De meeste jongeren willen graag een extra zakcentje verdienen.

[0:13:28] Maar waarom zou je zo morgens vroeg je bed uitgaan om de krant te bezorgen als je met veel minder moeite een ander pakketje kan bezorgen, wat ook nog veel meer opbrengt?

[0:13:36] Jongeren zijn een gewilde prooi voor de pernose, die ze dan ook makkelijk strikken via het toetsenbord.

[0:13:41] Via de social media nepoproep wil je snel geld verdienen, reageren binnen drie dagen vijftig jongeren.

[0:13:48] Het betroft verzoeken om een pakketje te bezorgen, explosieven te plaatsen en andere vage klusjes tegen betaling.

[0:13:54] Deze nepoproepen halen pijnlijk de realiteit naar boven.

[0:13:57] Maar wat is er verder mee gedaan?

[0:13:59] Deze jongeren werden uitgenodigd voor een gesprek, maar gaven niet thuis.

[0:14:02] En hoe zit het met de verantwoordelijkheid van de ouders?

[0:14:05] Zij hebben immers een opvoedplicht.

[0:14:06] Graag een reactie.

[0:14:08] Voorzitter, de leeftijd van daders neemt ook gestaag af.

[0:14:11] 55% van de verdachten van straatroof van overvallen zijn minderjarigen.

[0:14:15] 10 jaar geleden was het nog 35%.

[0:14:18] Word je gepakt, krijg je een foeiengesprek, een gebiedsverbod of een haltofdoening.

[0:14:22] Dat is geen straf, maar een leertraject.

[0:14:25] Voorzitter, een 12-jarige jongen bereidde terreuraanslagen voor op het Vlaamse parlement en op de luchtmachtbasis delen.

[0:14:34] Straf, drie maanden voorwaardelijke jeugddetentie met voorwaarden.

[0:14:38] Nadat een 14-jarige jongen haar step had afgepakt en het vervolg filmde, werd een 11-jarig meisje gedwongen een 13-jarige jongen oraal te bevredigen.

[0:14:47] Netto straf, vijf dagen jeugddetentie en 180 uur taakstraf.

[0:14:53] Een lachertje.

[0:14:54] Dit gedrag staat verder van kinderlijk gedrag.

[0:14:56] Daar hoort ook nog een straf bij conform het volwassen strafrecht of het jeugdstrafrecht dient aangepast te worden.

[0:15:03] Graag een reactie van de staatssecretaris.

[0:15:05] Ondertussen wordt onderzocht naar mogelijkheden voor buitenstrafrechtelijke afdoening voor jeugdigen zonder aantekening op het strafblad.

[0:15:13] Dit voorlicht de vergrijpen en zwaardere delicten.

[0:15:16] Zelfs als de zaak al bij de kinderrechten ligt.

[0:15:19] Het zal allemaal in het belang van de samenleving zijn.

[0:15:22] Maar dat geloof je toch zelf niet?

[0:15:23] Het is enkel om de strafrechtketen te ontlasten.

[0:15:26] En het slachtoffer, die moet maar een artikel 12 procedure opstarten.

[0:15:30] Maar volgens de RSI liever niet.

[0:15:33] Het zou alleen maar de positieve ontwikkeling en de remmen op de residieven van de jeugdige dader in de weg staan.

[0:15:40] Wat zouden de ouders van het 11-jarige meisje met haar stepje hiervan vinden?

[0:15:44] Voorzitter, daders en hun handlangs weten donders goed dat er niet of licht straf wordt.

[0:15:49] Criminelen benden rondselen graag jonge kinderen daarom.

[0:15:54] Ze duwen hen een wapen in de hand, want ze weten dat ze vanwege het jeugdrecht weer vroeg op straat staan.

[0:15:59] In kapellen aan de IJssel schoten politie in een half jaar tijd twee gewapende tieners neer.

[0:16:03] Eén daarvan, een 15-jarige jongen, kwam erbij om het leven.

[0:16:07] Gezinnen met kinderen die hun happy meal zaten te eten bij de McDonald's waren hier getuigen van.

[0:16:12] Voorzitter, het gaat niet alleen maar om de poen, maar ook om de kik.

[0:16:16] Zo wordt de samenleving geconfronteerd met een nieuw fenomeen snap, chat, trend, jumpen.

[0:16:21] Jongeren bedreigen, vernederen en mishandelen hun slachtoffers uit niets.

[0:16:25] Vervolgens worden de beelden vol trots gedeeld op social media.

[0:16:29] Hoe ziek ben je?

[0:16:29] Op tweede paasdag werd de man gruwelijk toegetakeld.

[0:16:33] Hij beschreef de daders als een groep hyena's die hem naar de grond sloegen en waar hij tegen het hoofd werd geschopt.

[0:16:39] Drie minderjarigen werden aangehouden en heen gezonden.

[0:16:43] Zij moesten zich op een later moment verantwoorden.

[0:16:45] Kopschoppen is een poging tot doodslag.

[0:16:48] Waarom werden zij niet direct vastgezet voor onderzoek?

[0:16:51] Enkele weken eerder werden er vijftieners opgepakt tussen de twaalf en vijftien jaar voor een poging tot doodslag en mishandeling.

[0:16:58] Voorzitter, het is ongelofelijk dat bij groepsaanvallen niet de gehele groep voor de rechter wordt getrokken.

[0:17:03] Het meedoen aan een gewelddanige groepsituatie in de openbare ruimte, gericht tegen mensen, is strafbaar.

[0:17:09] Deelname is al voldoende, zelfs als de betrokkenen zelf geen fysiek geweld pleegt.

[0:17:13] De wet voorziet hier al in, maar de overheid is te belabberd om te handhaven.

[0:17:18] Wanneer gaat dit kabinet over tot actie?

[0:17:20] En dan doel ik niet op slappe verkenningen.

[0:17:22] Graag een reactie.

[0:17:23] Een extra detail, het doelgroepenonderzoek geeft aan binnen de jeugdgevangenis 81% van de jongeren verdacht van of veroordeeld voor geweldige delicten waarvan 71% gepleegd is in groepsverband.

[0:17:36] Tot zover.

[0:17:38] Dank u wel.

[0:17:39] Dat brengt ons bij de volgende spreker, de heer Hamster.

[0:17:44] Ja, voorzitter, dank.

[0:17:47] Niet iedereen heeft geluk in het leven.

[0:17:49] Minder baankansen, onvoldoende inkomen, een gebrek aan onderwijs of geen positieve rolmodellen.

[0:17:54] Deze factoren maken de verleiding van een crimineel inkomen groter.

[0:17:58] En daarnaast zien we dat de verharding van onze samenleving doorwerkt op onze jongeren.

[0:18:02] De gedragsproblemen van kwetsbare jongeren worden zwaarder.

[0:18:05] De delicten die zij plegen heftiger.

[0:18:06] En criminelen maken daar misbruik van door jongeren doelbewust te ronselen voor criminele activiteiten.

[0:18:11] Bijvoorbeeld als drugs uithalen zij in de havens.

[0:18:14] En dat is onacceptabel.

[0:18:17] Jongeren worden zo de criminele wereld ingelokt waar zij moeilijk weer uitkomen.

[0:18:21] Maar voorzitter, niemand wordt als crimineel geboren.

[0:18:24] Preventie is dus ook hier het toverwoord.

[0:18:26] De omgeving van het kind, zoals de ouders, de school, de sportverenigingen, maar ook wijken en buurten zijn bepalend voor de opvoeding.

[0:18:32] En wij noemen dat de pedagogische civil society, want it takes a village to raise a child.

[0:18:37] En het vraagt om de betrokkenheid van de hele samenleving.

[0:18:39] En die betrokkenheid is niet vanzelfsprekend.

[0:18:42] Bij veel jongeren die uiteindelijk in een justitiële jeugdinrichting terechtkomen zien we terugkerende patronen van schooluitval, instabiliteitssituaties en dat vraagt dus om een sterkere samenhangende aanpak.

[0:18:53] Hoe kijkt de staatssecretaris naar deze problematiek?

[0:18:56] Is zij bereid om met een plan te komen om de samenwerking tussen de GGZ en het jeugdstrafrechtketen structureel te versterken zodat er meer multidisciplineer wordt samengewerkt?

[0:19:05] En kan de staatssecretaris concreet aangeven welke stappen worden gezet om informatiedeling tussen ketenpartners van scholen en jeugdwerkers tot justitie te verbeteren zodat signalen eerder worden opgepakt en jongeren beter geholpen kunnen worden?

[0:19:19] De Nationale Jeugdraad, de NJR, trekt het nog breder met een jeugdstrategie.

[0:19:23] En hoe kijkt de staatssecretaris naar zo'n integrale aanpak om te komen tot een jeugdstrategie die domeinoverstijgend is?

[0:19:30] En ook vragen wij ons af wat de afbouw van de gesloten jeugdzorg betekent voor de jeugdbeschermingsketen als geheel.

[0:19:35] Hoe ziet de staatssecretaris de opvang en ondersteuning van deze doelgroep richting 2030 en hoe wordt voorkomen dat deze jongeren tussen wal en schip vallen?

[0:19:44] En daarnaast vragen wij ons af of bekend is waar de jongeren gebleven zijn die voorheen in een gesloten setting zaten.

[0:19:50] Zij zijn nog in beeld van deze staatssecretaris.

[0:19:52] En voorzitter, dan het gevangeniswezen en de capaciteitsproblemen.

[0:19:56] Die blijven een hardnekkig pijnpunt.

[0:19:58] Dit werkt ook door in de jeugdstrafrechtketen.

[0:20:01] Detentie van de jongeren moet altijd het uiterste middel zijn met als uitgangspunt dat zij zo dicht mogelijk in hun eigen omgeving worden geplaatst.

[0:20:09] In de praktijk blijkt dat vaak niet haalbaar door capaciteitstekorten.

[0:20:13] Is regionale plaatsing van jongeren een harde norm of een wettelijke verplichting?

[0:20:17] Vraag ik aan de staatssecretaris.

[0:20:19] En in hoeveel gevallen lukt dit ook daadwerkelijk?

[0:20:21] De staatssecretaris neemt maatregelen om de druk te verlichten, zoals de heropening van JJI Harderveld.

[0:20:26] Wanneer wordt deze inrichting daadwerkelijk geopend?

[0:20:29] En wat betekent dit voor het terugplaatsen van jongeren in een JJI in plaats van het reguliere gevangeniswezen?

[0:20:34] En graag horen we wanneer de staatssecretaris verwacht dat er geen jongeren meer in de reguliere PI worden geplaatst, want dat is en dat blijft onwenselijk.

[0:20:42] Voorzitter, dan de inzet van bodyscans in jeugdinrichtingen als vervanging van visitatie van kinderen.

[0:20:47] Dat kan bijdragen aan het tegengaan van contrabanden.

[0:20:50] Maar belangrijk is misschien ook nog wel dat het gebruik ook minder ingrijperd is voor de jongeren zelf.

[0:20:55] Kan de staatssecretaris aangeven hoeveel JAI's en kleinschalige voorzieningen bodyscanners gebruiken?

[0:21:00] En welke mogelijkheden ziet zij om dit gebruik te stimuleren?

[0:21:04] Voorzitter, dan onderwijs.

[0:21:05] De onderwijsraad was vorig jaar glashelder.

[0:21:07] Het onderwijs en jeugdretentie schiet ernstig tekort, terwijl juist onderwijs cruciaal is voor re-integratie en het voorkomen van recidiven.

[0:21:15] Het CDA vindt het problematisch.

[0:21:17] Welke concrete stappen zijn sindsdien gezet om dit te verbeteren?

[0:21:20] En in hoeverre is er, ondanks personele krapte, ruimte voor maatwerk, industriële ontwikkeltrajecten in het kader van onderwijs in de jeugdinrichtingen.

[0:21:27] Voorzitter, tot slot.

[0:21:29] De zorgen over wapens, al eerder geadresseerd, onder jongeren nemen toe.

[0:21:32] Want het onderzoek blijkt dat jongeren steeds vaker messen of zelfs vuurwapens bij zich dragen uit angst, status of groepsdruk.

[0:21:38] Welke concrete stappen zetten staatssecretaris om wapenbezit onder jongeren terug te dringen, juist ook via scholen en social media omgevingen?

[0:21:45] En hoe wordt voorkomen dat jongeren via sociale media en netwerken verder het criminele circuit in worden getrokken?

[0:21:51] Voorzitter, als we jongeren niet op tijd een volwaardig perspectief bieden, neemt de criminaliteit dat perspectief van en over.

[0:21:57] En dat kunnen we ons niet permitteren en we kijken uit naar de antwoorden van de staatssecretaris.

[0:22:01] Voorzitter, dank.

[0:22:04] Dat brengt ons bij de volgende spreker aan de zijde van de Kamer, mevrouw Westerveld.

[0:22:08] Dank, voorzitter en voorzitter.

[0:22:10] Het doel van jeugddetentie is niet alleen straf, maar ook resocialisatie en terugkeer in de samenleving.

[0:22:15] En dat staat zwaar onder druk omdat het stelsel overbelast is.

[0:22:19] En dat geldt ook voor het personeel.

[0:22:21] Jongeren ontvangen geen of onvoldoende begeleiding en als ze onderwijs krijgen, dan is dat vaak zwaar onder maats.

[0:22:27] En het ontbreekt dan ook aan perspectief om jongeren echt een tweede kans te geven.

[0:22:31] En daarom zoem ik vandaag ook in op een groep waar weinig aandacht voor is en dat zijn jongeren met een licht verstandelijk of met een verstandelijke beperking.

[0:22:38] Want we zien in de praktijk en in de cijfers dat zij steeds vaker geromseld worden, misbruikt dus ook worden door criminele organisaties.

[0:22:46] We zien dat op straat, dat ze geromseld worden, op scholen, maar ook binnen zorgorganisaties of jeugdzorgorganisaties.

[0:22:52] En ik wil als eerste aan deze bewindspersoon vragen wat ze doet om via het onderwijs en jeugdzorginstelling of begeleid wonen ook deze jongeren te bereiken om te voorkomen dat ze in aanraking komen en worden geronseld door criminelen die hen inzetten misschien eerst voor lichte klusjes en dan gaat het vaak van kwaad tot erger.

[0:23:09] Maar we zien ook dat het proces van arrestatie tot aan de zitting zelf voor deze groep vaak heel moeilijk te volgen is.

[0:23:15] Dat ze vaak niet goed begrijpen wat er gebeurt.

[0:23:18] Dat taal niet op hen is afgestemd.

[0:23:19] Dat ze soms brieven niet goed kunnen lezen.

[0:23:21] En als je niet begrijpt wat er gebeurt, wat de consequenties zijn, dan is natuurlijk ook het risico op terugval heel groot.

[0:23:28] En zien de bewindspersoon, of ziet de staatssecretaris dit ook, en wat ziet ze als verbeterpunt?

[0:23:33] En ik zag dat er voorheen een werkagenda strafrechtketen LVB-approef was.

[0:23:37] Deze is in 2024 opgehouden om te bestaan.

[0:23:41] Ik kon er niet achter komen wat daar de reden van is.

[0:23:43] Dus ik wil de bewindspersoon vragen of dit een opvoeding krijgt, wat de concrete resultaten zijn, enzovoort.

[0:23:49] En dat geldt ook voor plannen voor een ter beschikking stelling voor het onderwijs.

[0:23:52] Het idee dat je naast iemand straf oplegt ook gaat zorgen dat een jongere een startkwalificatie krijgt.

[0:23:58] Daar zijn ook voorheen plannen voor geweest.

[0:24:00] Dat is opgehouden.

[0:24:01] Mijn collega Lalla heeft daar vorig jaar ook nog een motie op ingediend.

[0:24:04] Dat werd overbodig gezien, maar lijkt mij wel zinvol dat we zorgen dat als jongeren vastzitten, dat ze vervolgens ook weer kunnen meedoen en het liefst een startkwalificatie halen.

[0:24:13] Dus graag een reactie daarop.

[0:24:15] En voorzitter is ook een kloof met de leefwereld van jongeren.

[0:24:18] Er hebben al meerdere collega's ook aangegeven die online wereld die razendsnel verandert, die nieuwe slachtoffers en ook nieuwe daders maakt.

[0:24:26] En op welke manier wordt ook geanticipeerd op deze ontwikkelingen, ook omdat volwassenen vaak nog een stuk achterlopen als het gaat over de online wereld.

[0:24:33] En ook veel jeugdreclasseringsmethodieken zijn gedateerd en die sluiten onvoldoende aan op de digitalisering, op de groei van sociale media.

[0:24:42] Maar we zien ook dat problematieken van jongeren complexer worden.

[0:24:45] En op welke wijze zet deze minister zich ook in voor het vernieuwen van nieuwe methodieken?

[0:24:50] Wij kregen brieven, ik hoorde ook al meerdere collega's daarover vragen, over bijvoorbeeld de landelijke uitrol van jeugdreclassering in verbinding.

[0:24:57] Graag een reactie van de staatssecretaris.

[0:25:00] En voorzitter, wij maken ook al jaren een punt.

[0:25:02] Ik zei het net ook al over het onderwijs en jongeren in detentie.

[0:25:05] Dat is gewoon ondermaats als het er al is.

[0:25:07] En vaak zitten jongeren hele dagen op cel zonder les, zonder een manier om zichzelf ook te ontwikkelen.

[0:25:12] En dan kom je er ook niet beter uit.

[0:25:14] Volgens mij moeten we dat ook niet willen met elkaar, maar het is ook in strijd met kinderrechten.

[0:25:18] Dus voorzitter, onderwijs is essentieel en ik ben ook benieuwd naar de plannen van de staatssecretaris en ik ben ook heel benieuwd wat ze concreet gaat doen met de aanbeveling uit het rapport pedagogisch uitgangspunt onderdrukt.

[0:25:29] Dat is twee jaar geleden verschenen.

[0:25:31] We hebben daar toen ook in de Tweede Kamer een technische briefing over gehad.

[0:25:35] En daar staan een aantal hele goede aanbevelingen in om juist ook te zorgen dat jongeren die vastzitten daarna hopelijk wel weer onderdeel uitmaken van de samenleving en niet voortdurend terugvallen.

[0:25:45] Dus wat is er nou concreet gebeurd met de aanbevelingen uit dat rapport?

[0:25:50] Voorzitter, dan heb ik nog twee korte vragen.

[0:25:52] In 2024 werd de motie van collega's van de Werf en Lala aangenomen.

[0:25:56] En die vroegen om het onderzoeken van een verbeterde pilot voor de inzet van de haltinterventie voor 18 plus jongeren.

[0:26:02] Hoe staat het met de uitvoering van deze motie?

[0:26:05] Zijn er al resultaten?

[0:26:07] En in 2025 werd ook geconstateerd dat dat was een rapport van de raad voor de kinderbescherming.

[0:26:12] dat bij kinderen zonder migratieachtergrond er vaker wordt geadviseerd om het niet te vervolgen.

[0:26:17] Dus bij kinderen met een migratieachtergrond werd er vaker geadviseerd om dat wel te doen.

[0:26:21] Daar zit dus bewust of onbewust discriminatie in.

[0:26:26] Ik ben benieuwd wat er is gedaan met de onderzoeksbevindingen, wat is er gebleken uit de ingezette discriminatietoets en ik sluit me aan bij de vragen die werden gesteld over de NJR.

[0:26:35] Volgens mij is het heel goed om jongeren ook zelf te betrekken en dat heeft de NJR op een hele goede manier gedaan.

[0:26:42] Ik zie een vraag van mevrouw Faber.

[0:26:47] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:26:48] Ja, ik werd getriggerd door mevrouw Westerveld, want ze had het over zwakbegavende jongeren die misbruikt werden door bendes om ze te ronselen voor allerlei slechte zaken, zou ik maar zeggen.

[0:26:57] Maar zou het dan niet... Kijk, ik ben ook wel in principe voor zware straffen voor jeugdige criminelen, maar zou het ook niet een idee zijn om dan degene, die bendes, die deze jongeren ronselen, om op het moment dat er een vonnis komt, om dat strafverzwaring bij in te voeren?

[0:27:14] Mevrouw Westerveld.

[0:27:15] Nou, ik vind dat best een interessante gedachte, want hier wordt gewoon keihard misbruik gemaakt van mensen met een beperking en dan weten we ook dat zij vaker of minder vaak de consequenties kunnen zien van hun handelen.

[0:27:25] En nog steeds, dat maakt natuurlijk wat ze hebben gedaan, praat ik op geen enkele manier goed, maar het geeft soms wel een verklaring voor wat ze hebben gedaan, ook omdat het vaak jongeren zijn met minder toekomstperspectief dan anderen.

[0:27:36] Dus ik zou heel graag willen dat als zij geronzeld worden, dat dan die criminelen die dat doen, dat zij dat dit

[0:27:42] daar wordt meegeteld bij hun straf.

[0:27:44] Ik zou vinden dat een hele interessante gedachte, want er wordt keihard misbruik gemaakt van deze groep.

[0:27:49] Vervolgvraag vanuit mevrouw Faber.

[0:27:50] Ja, dank u, voorzitter.

[0:27:52] Misschien is het dan ook wel interessant om niet alleen dat bij de zwakbegaafden te doen, maar bij alle minderjarigen, want in feite minderjarigen kunnen zaken minder goed inschatten dan volwassenen.

[0:28:00] Dan zou het best wel een interessante gedachte zijn.

[0:28:02] Ik kijk even met één oog naar de staatssecretaris.

[0:28:04] Misschien wil zij daar straks ook nog op reageren.

[0:28:08] Nee, vind ik ook.

[0:28:09] Want we weten in het algemeen natuurlijk ook van jongeren dat je minder goede consequenties van je daden kan inzien.

[0:28:17] Nogmaals, dat praat ik, geen enkele misdaad misdrijft meer goed.

[0:28:21] Maar het is natuurlijk wel een feit dat als je jong bent, dat je nog veel moet leren, dat je je hersenen nog niet optimaal ontwikkeld.

[0:28:27] En dan zou ik het interessant vinden om te kijken in hoeverre kan je dan degene die die jongeren ronselen, misbruik maken van deze jongeren, kan je hen daar nog meer aansprakelijk voor maken?

[0:28:36] Nou, interessante gedachten.

[0:28:38] Ik ben ook heel benieuwd naar de antwoorden.

[0:28:46] Ik sprak een docent speciaal onderwijs en die geeft les aan kinderen 13, 14 jaar.

[0:28:55] Hij stond voor de klas en er komt een grote zwarte Mercedes het terrein op rijden.

[0:28:59] Een meisje van 13 jaar springt op, rent die Mercedes in en drie dagen later komt zij weer terug.

[0:29:04] Uit die Mercedes is dezelfde Mercedes gekomen.

[0:29:06] Niemand weet wat daar gebeurd is, maar dat het niet goed was, dat weten we volgens mij allemaal wel.

[0:29:10] Het is mij uit het hart gegrepen wat mevrouw Westveld zegt over het beschermen van zeker LVB, LVG jongeren, als ik dat zo mag noemen.

[0:29:20] Mijn vraag via u voorzitter aan mevrouw Westveld is, heeft u daar ideeën voor?

[0:29:25] Hoe kunnen we om deze kwetsbare groep heen gaan staan en hoe zouden we hen beter kunnen beschermen tegen mensen die het niet goed met hun in de zin hebben?

[0:29:33] Mevrouw Isterveld.

[0:29:36] Ja, dat is een goede vraag.

[0:29:36] Ik vind hem ook best een ingewikkelde vraag, want we kunnen ook niet alles op het bordje van het onderwijs leggen.

[0:29:41] Dus volgens mij moeten we ervoor zorgen dat er dan goed contact is met wijkagenten, met jeugdbeschermers, met jeugdhulpverleners, met de wijkteams, om te zorgen dat er op scholen als een docent, en docent ziet vaak heel veel, docent ziet soms meer dan sommige ouders, dat een docent daarbij geholpen wordt.

[0:29:58] Dat zou ik heel goed vinden.

[0:29:59] Ik ken dit soort verhalen ook.

[0:30:02] Ik was een tijdje geleden op bezoek bij een praktijkschool hier in de buurt.

[0:30:06] En daarvan zei de docent ook tegen mij van Lisa, let alsjeblieft goed op.

[0:30:09] Dit zijn kinderen, jongeren, die hebben weinig, minder toekomstperspectief.

[0:30:13] En die weten soms ook, ja ik kan de rest van mijn leven voor minimumloon een wc schoonmaken.

[0:30:18] of op de markt staan of andere praktische beroepen uitvoeren.

[0:30:22] Of ik kan een keer een klusje doen waarbij ik meteen binnen ben en soms ook in hoge aanzien sta bij mijn klasgenoten.

[0:30:30] En ik vond dat best een heel indringende waarschuwing, want we moeten ook in brede zin zorgen dat juist de jongeren op het VML, op het praktijkonderwijs, dat zij ook veel meer toekomstperspectieven hebben, dat ze gewaardeerd worden om wie ze zijn.

[0:30:44] Maar laten we alsjeblieft beginnen inderdaad bij het goed ondersteunen van het onderwijs om te voorkomen dat dit gebeurt.

[0:30:50] Want dat willen we allemaal niet.

[0:30:52] Maar we kunnen niet alleen vragen van docenten om dit op te pikken.

[0:30:54] Daar hebben ze echt hulp bij nodig.

[0:30:59] Dank u wel.

[0:30:59] Dan zou ik nu mevrouw Wendel willen vragen om even tijdelijk het voorzittersstokje over te nemen.

[0:31:05] Nou, dat moet lukken, denk ik.

[0:31:08] Dan geef ik direct het woord aan mevrouw Seinhaven van D66 voor haar inbreng.

[0:31:12] Dank u wel, voorzitter.

[0:31:13] Voorzitter, achter het onderwerp van dit debat schuilen jongeren.

[0:31:16] Jongeren met dromen, talenten en nog een hele toekomst voor zich.

[0:31:20] En soms gaat het mis.

[0:31:21] Soms gaat het ook heel erg mis.

[0:31:23] Omdat de thuissituatie moeilijk is, omdat kansen ontbreken of omdat ze een verkeerde of soms hele verkeerde keuze maken.

[0:31:30] En dan is een straf terecht.

[0:31:32] Maar juist dan moeten we ook verder kijken, want deze jongeren zitten in de belangrijkste fase van hun leven.

[0:31:38] Een straf moet duidelijk zijn, maar ook de kans en hulp bieden om een toekomst op te bouwen en vooruit te komen.

[0:31:44] En straf en perspectief gaan dan hand in hand.

[0:31:48] En bij de justitiële jeugdinrichting De Haven, waar ik recent ben geweest, heb ik ook gezien dat dat kan.

[0:31:54] grenzen stellen en jongeren helpen om te bouwen aan een betere toekomst.

[0:31:59] En daar wil mijn fractie volop op inzitten.

[0:32:02] Want voorzitter, jeugdcriminaliteit kost onze maatschappij meer dan 10 miljard per jaar.

[0:32:07] 10 miljard per jaar.

[0:32:09] Maar belangrijker nog, het kost jongeren hun kansen en hun toekomst.

[0:32:13] Daarom moeten we er alles aan doen om te voorkomen dat jongeren op het verkeerde pad terechtkomen.

[0:32:19] Zo houden we die sneeuwbal vast voordat het een lawine wordt.

[0:32:22] En als het dan toch misgaat, dan moeten we zorgen dat het daarbij blijft.

[0:32:26] Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid heeft onderzoek gereden naar de effectiviteit van interventies gericht op het tegengaan van criminaliteit.

[0:32:36] En van de 26 onderzochte interventies om jeugdcriminaliteit tegen te gaan, blijkt dat er maar drie aantoonbaar effectief zijn.

[0:32:46] zoals bijvoorbeeld de interventie rond alleen jij bepaalt wie je bent.

[0:32:50] Dus we zien dat er heel veel goede intenties zijn, maar in de praktijk blijven we misschien soms te vaak hangen in een versnipperd geheel, terwijl we weten dat het gerichter, samenhangender, veel effectiever kan.

[0:33:01] Daarom de volgende vragen.

[0:33:03] Hoeveel geld gaat er nu naar interventies waarvan het CCV aangeeft dat ze niet werken?

[0:33:08] En is de staatssecretaris bereid om duidelijke keuzes te maken en te stoppen met wat niet of veel minder goed werkt?

[0:33:15] Dan, voorzitter, wanneer strafbare feiten zijn gepleegd, dan moet een straf ook zorgvuldig en op tijd worden uitgevoerd.

[0:33:23] En juist daar gaat het nog te vaak mis.

[0:33:26] Want eigenlijk vergelijkbaar met de problemen in het gevangeniswezen komt dit door personeelstekorten en de druk op de capaciteit.

[0:33:33] En dat terwijl we in de stukken lezen dat in de kleinschalige voorzieningen justitielle jeugd dat die plekken nu niet optimaal worden benut.

[0:33:41] Zo werd mij tijdens mijn werkbezoek ook duidelijk dat deze justitiele jeugdinrichtingen relatief veel tijd en capaciteit kwijt zijn aan jongeren die daar maar één of twee weken blijven.

[0:33:52] En ik denk dan, dat zijn juiste jongeren, denk ik, waar die kleinschalige voorzieningen justitiele jeugd nou voor bedoeld zijn en waar we plekken niet optimaal benutten.

[0:34:02] Dus de vraag aan de staatssecretaris, hoe kan de capaciteit in die kleinschalige voorzieningen, justitiele jeugd,

[0:34:09] beter worden benut voor jongeren met een kortdurend verblijf, zodat de capaciteit in de justitiële jeugdinrichtingen optimaal benut kan worden.

[0:34:16] En door de tekorten in de justitiële jeugdinrichtingen zien we dat jongeren worden geplaatst in het volwassen gevangeniswezen.

[0:34:24] Dat is onwenselijk, schadelijk en niet uit te leggen.

[0:34:27] Dat zegt ook de inspectie.

[0:34:29] Wat doet de staatssecretaris daartegen?

[0:34:30] Want ik denk dat we dat niet als normaal moeten gaan zien.

[0:34:34] Voorzitter, ik rond af.

[0:34:35] We hebben het over jonge mensen die nog in ontwikkeling zijn, die kunnen vallen en ook weer kunnen opstaan.

[0:34:41] Daarom moeten we niet alleen straffen om het straffen, maar ingrijpen op een manier die gedrag verandert.

[0:34:46] Want elke jongere die we vast weten te houden, is er één minder op het verkeerde pad.

[0:34:51] En zo houden we de samenleving veilig.

[0:34:53] Dank u wel.

[0:34:56] Dan zie ik een interruptie van mevrouw Faber.

[0:35:00] Ja, mevrouw Sijnenhaaf heeft het over gedragsverandering, maar ik denk dat je gedragsveranderingen ook kan beïnvloeden als je langer ergens vast zit.

[0:35:08] Want dat vindt natuurlijk niemand leuk en jongeren helemaal niet als ze niet naar buiten kunnen, bij wijze van spreken.

[0:35:13] Dus dat kan ook een vorm zijn van een pedagogische maatregel.

[0:35:18] Vaak bij pedagogische maatregelen denken we vaak aan meer de zachtere kant om het te begeleiden.

[0:35:25] Maar soms als je hele duidelijke regels stelt en die ook uitvoert, kan dat volgens mij ook een goede invloed hierop hebben.

[0:35:34] Mevrouw Steinhaver.

[0:35:35] Ja, zeker.

[0:35:35] Nee, soms is de straf zelf ook bijzonder effectief en moeten we die natuurlijk inzetten, maar het is en-en.

[0:35:42] Dus het moet er ook toelaarden dat die jongere daarna weer op het goede pad komt.

[0:35:49] En dan draag ik volgens mij het voorzitterschap weer terug over aan mevrouw Scheinhafer.

[0:35:54] Ja, dank u wel.

[0:35:55] En dan kijk ik even naar de staatssecretaris om te kijken hoeveel tijd zij ongeveer nodig denkt te hebben.

[0:36:02] Een half uur.

[0:36:03] Dus dan stel ik voor dat we om vijf over half verder gaan met het debat.

[0:36:08] Dank u wel.

[1:05:11] Goedemiddag, wij vervolgen het commissiedebat Justitie en de Jeugd.

[1:05:16] Ik stel voor om aan de zijde van de Kamer drie interrupties per persoon toe te staan.

[1:05:24] En ik hoor onmiddellijk dat is weinig.

[1:05:28] Vier.

[1:05:28] Maar dan gaan we wel straks sturen, omdat er ook vrij snel een vraag komt bij zo'n interruptie.

[1:05:36] Dan kijk ik even naar de staatssecretaris of er bijvoorbeeld blokjes zijn die ons kunnen helpen.

[1:05:42] Voorzitter, die zijn er zeker.

[1:05:44] Straks in de beantwoording heb ik vier blokjes.

[1:05:46] Het eerste blokje is preventie en stand van zaken jeugdcriminaliteit.

[1:05:50] Het tweede blokje is jeugdstrafrechtketen en jeugdhulp.

[1:05:54] Het derde is justitiële jeugdinrichtingen en het vierde is overig.

[1:06:01] Helder, dan geef ik u als eerste het woord.

[1:06:03] Hartelijk dank, voorzitter.

[1:06:05] En voorzitter, ik ben blij dat ik precies twee maanden na mijn aantreden al met uw Kamer over de justitiële jeugd van gedachten kan wisselen.

[1:06:13] Ik ben daar natuurlijk zelf nog maar acht weken bij betrokken, maar wat je ziet is dat het een ongelooflijk belangrijk en ook actueel

[1:06:21] onderwerp is, waarin het ons allemaal raakt, niet alleen in de wijken waar ook door de aantal kamerleden aan gerefereerd is, maar zeker ook in hoe we dagelijks met de jeugd omgaan en hoe er door de jeugd met ons wordt omgegaan.

[1:06:38] En ik geloof dat die wisselwerking en de verantwoordelijkheid die we daar als samenleving in voelen, het takes a village, zei meneer Halmstra, dat we daar

[1:06:46] samen vorm aan proberen te geven en ik zie dat vanuit het ministerie dagelijks ontzettend veel mensen werken juist ook om dat goed te doen en tegelijkertijd blijft het ontzettend uitdagend.

[1:06:58] Ik heb dat de afgelopen periode gezien en nu heeft dat al veel langer gezien ook als Kamerleden en refereert daarbij ook aan werkbezoeken die u heeft afgelegd waarin je juist ook die praktijk terug ziet van de mooie dingen en ook de tekortkomingen waar we nog veel aan zullen moeten werken.

[1:07:15] De manier waarop we daar als overheid mee omgaan, die doet er toe, juist bij de jongeren.

[1:07:20] En vanuit mijn stelselverantwoordelijkheid voor de jeugdstrafrechtketen en mijn ministeriële verantwoordelijkheid voor de ten uitvoerlegging van de straffen, stuur ik op een aanpak die juridisch klopt en die juridisch werkt.

[1:07:32] Ik wil de jeugdstrafrechtketen in staat stellen om doelgericht en proportioneel te reageren.

[1:07:37] Dat betekent dat we bij jongeren niet alleen kijken naar wat er mis is gegaan, maar ook naar wat nodig is om herhaling te voorkomen en positieve ontwikkeling weer mogelijk te maken.

[1:07:47] Een passende en effectieve manier hiervoor is cruciaal.

[1:07:50] In tegenstelling tot het maatschappelijk sentiment moet ik ook zeggen dat heerst soms rond jeugdcriminaliteit en terecht,

[1:07:56] vind ik het ook wel van belang om te wijzen op de cijfers van de geregistreerde jeugdcriminaliteit.

[1:08:01] Want daaruit blijkt dat het aantal minderjarige en jongvolwassen daders in de afgelopen twintig jaar ruimschoots gehalveerd is.

[1:08:09] Waarbij sinds 2019 sprake is van een min of meer stabiel beeld als het gaat over de geregistreerde cijfers van de jeugdcriminaliteit.

[1:08:18] Hoewel dit natuurlijk bemoedigende cijfers lijken, is er ook echt werk aan de winkel.

[1:08:23] Want de zorgen die leven, die ervaren we zelf natuurlijk ook.

[1:08:26] Niet alleen in uw Kamer, maar de voorbeelden die u hierbij noemt, die zijn op z'n minst heftig te noemen.

[1:08:33] Momenteel wachten jongeren daarnaast te lang op een passende interventie, op een passende plek.

[1:08:39] En daarom pak ik de regie op een duurzame aanpak van doorlooptijden en wachtlijsten in de jeugdstrafrechtketen.

[1:08:46] Ik verken de mogelijkheden voor afdoeningen op maat, waaronder buitenstrafrechtelijke afdoeningen.

[1:08:51] En tegelijkertijd versterk ik de capaciteit en de personele bezetting via afspraken met ketenorganisaties en gerichtemiddelen.

[1:08:58] En werk ik aan uitvoerbare opdrachten voor de justitiële jeugdinrichting.

[1:09:02] In de herbezinning, zoals ook in de brief is gezegd, in Q1 2027, zal ik oplossingsrichtingen naar de Kamer toe doen komen, waarin we juist ook naar de hele keten willen kijken en het effect wat we daar bij de jeugd nu zien, waarin we tekortschieten.

[1:09:18] Met gerichte financiële impulsen wordt expertise gewaarborgd, onder meer via preventie met gezag.

[1:09:23] Een aantal van u heeft er ook over gesproken.

[1:09:25] En als onderdeel van deze aanpak zetten gemeenten interventies in om lokale problematiek te bestrijden.

[1:09:31] Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de besteding van die middelen, geven zelf ook invulling aan de programma's die zijn toegespitst op juist die lokale problematiek.

[1:09:40] De inzet en de resultaten van deze interventies komen terug in de monitoring die we daar ook op bijhouden.

[1:09:46] Beschikbaarheid van jeugdhulp verbeter ik via bovenregionale inkoop van hoogspecialistische jeugdzorg.

[1:09:52] En tot slot is de discriminatietoets waar mevrouw Westerveld ook aan refereerde, daar zal ik straks nog iets uitgebreider op ingaan, geïntroduceerd bij de Raad voor de Kinderbescherming en verken ik de toepassing van de kinderrechtentoets bij besluitvorming in de jeugdstrafrechtketen.

[1:10:06] Bij dit alles past ook realisme, want er is de afgelopen jaren veel gevraagd van de professionals in de strafrechtketen, in de jeugdzorg en in aanpalende beleidsterreinen.

[1:10:15] Mevrouw Wendel refereerde er ook al aan.

[1:10:17] Veel van u heeft ook, al dan niet in het verleden, kennis gemaakt met het veld of er ook zelfs in gewerkt en dan realiseer je hoe ingrijpend en hoe intens het werken kan zijn, maar ook, en dat moet ik er ook bij zeggen, hoe je met hele kleine lichtpuntjes juist ziet dat er een grote verandering teweeg wordt gebracht.

[1:10:35] Echt heel veel respect en waardering ook voor de mensen die in de jeugdbeschermende jeugdzorg werken.

[1:10:41] Op sommige plekken staat de uitvoering stevig onder druk en niet alles is op korte termijn op te lossen.

[1:10:46] Voor hardnekkige problemen bestaan gewoon geen eenvoudige oplossingen en dat neemt niet weg dat ik de verantwoordelijkheid heb en voel om verbeteringen te realiseren en om daarin ook scherpe keuzes te maken waar dat nodig is.

[1:10:57] Dan ga ik over naar de beantwoording van de vragen.

[1:11:02] Niet voordat ik nog refereer aan mijn werkbezoek afgelopen maandag aan de JJI De Hartelborcht, waarin je ziet dat als echt een heel hoogspecialistische unit een aantal collega's vertelt over hun werk, dan hoor je natuurlijk, het is intens, het is zwaar, het is moeilijk, het is ingewikkeld.

[1:11:17] Ze blijven soms ook voor zo'n lange periode dat we echt met hele kleine lichtpuntjes proberen nog wat perspectief te bieden.

[1:11:23] Maar alleen al als dan een jeugdige bijvoorbeeld zegt, terwijl die de gezamenlijke ontbijtzaal inloopt, goeiemorgen, en dat de afgelopen twee jaar niet heeft gedaan, dan voel je toch als professional, er gebeurt iets.

[1:11:34] En ik geloof dat dat wel de lichtpuntjes zijn waar we ook aandacht voor zouden moeten blijven houden, want deze professionals die staan er elke dag.

[1:11:42] Dan over naar de blokjes, voorzitter, met uw goedvinden.

[1:11:45] Preventie en standvalzaken, jeugdcriminaliteit.

[1:11:48] Het eerste blokje.

[1:11:50] Te beginnen met veel vragen die ik wat samenpak van mevrouw Wendel ten aanzien van de jeugdcriminaliteit in Noord-Nederland.

[1:11:58] Ik denk een heel belangrijk onderwerp, omdat we zelf natuurlijk ook wel zien dat daar zeker ten aanzien van de landelijke vertegenwoordiging in het noorden van Nederland oververtegenwoordiging is van de jeugdcriminaliteit.

[1:12:12] U vraagt, het Openbaar Ministerie luidt daar zelfs de noodklok vanwege de toenemende jeugdcriminaliteit en het feit dat vier op de tien jongeren in Groningen en Drenthe leeftijdsgenoten kennen die mogelijk betrokken zijn bij criminele activiteiten.

[1:12:24] Nou, ik vat dit signaal ernstig op.

[1:12:26] Ik zie ook in de CBS-cijfers over de geregistreerde verdachten in 2025 dat in Noord-Nederland dus veel meer minderjarige verdachten zijn dan in overige delen van het land.

[1:12:36] Het geeft aan dat de jeugdcriminaliteit niet alleen een groot stedelijk probleem is, maar dat dit ook echt een regionaal probleem is.

[1:12:43] Ik kan nog geen nadere duiding geven van dat probleem.

[1:12:46] Het is alleen een constatering.

[1:12:48] En met de Monitor Jeugdcriminaliteit verwacht ik daar meer inzicht in te krijgen.

[1:12:51] in dergelijke ontwikkelingen, zodat waar nodig is beleidsmatig daar ook op ingespeeld kan worden.

[1:12:56] En uw Kamer ontvangt de nieuwe Monitor Jeugdcriminaliteit dit najaar na de zomer.

[1:13:02] Dan vraagt mevrouw Wendel wat zijn volgens u de oorzaken van de normalisering van geweld onder jongeren?

[1:13:08] Wat gaat u doen om te zorgen dat dat geweld ook niet meer als normaal wordt ervaren?

[1:13:13] Dan zeg ik ook wel met ver uit de meeste jongeren gaat het ook heel erg goed.

[1:13:17] Er is een kleine groep jongeren die ernstig geweld pleegt en daar hebben we het vandaag over.

[1:13:23] Er worden diverse factoren onderscheiden die van invloed kunnen zijn op geweldpleging.

[1:13:28] Individuele factoren kunnen daarbij een rol spelen, maar ook fysieke, maatschappelijke en sociale factoren.

[1:13:34] En u heeft daar ook al naar gerefereerd.

[1:13:37] Normalisering van geweld impliceert dat geweldpleging in toenemende mate in de eigen sociale kring als geaccepteerd gedrag wordt beschouwd.

[1:13:44] En als onder jongeren sprake is van een dergelijke normalisering, dan zal er vooral een sociale factor als groepsdynamiek hierop van invloed zijn.

[1:13:52] Mevrouw Faber refereerde daar ook al aan.

[1:13:54] Op het moment dat het interessanter is om met een groep dit soort criminele activiteiten te doen, dan hebben we eigenlijk te maken met een geweldspiraal waar we uit zouden moeten blijven.

[1:14:03] Met deze kleine groep jongeren die hier dus zo kwetsbaar in is gebleken.

[1:14:08] Het is lastig om hier tegen concrete maatregelen te treffen.

[1:14:11] We doen het wel op een aantal domeinen, zoals bijvoorbeeld bij online geweld, waar we ons meer op de normstelling richten.

[1:14:18] Maar ik ga straks nog iets uitgebreider in op dat we wel en niet kunnen doen op dat online geweld.

[1:14:25] Dat leidt tot een vraag vanuit mevrouw Faber.

[1:14:30] Ja, even over dat groepsgedrag, want we...

[1:14:35] Groepsgedrag in de openbare ruimte, gewelddadig gedrag, dat is gewoon strafbaar, ook als je erbij staat te kijken, want je blijft erbij staan, je grijpt dus niet in.

[1:14:45] Maar daar wordt eigenlijk heel weinig mee gedaan binnen de strafrechtketen.

[1:14:49] En mijn verzoek is dan wel van, ja, wat gaan we dat nu niet eens een keertje gewoon inzetten?

[1:14:54] Want je ziet dus dat er een groot deel van de jonge lui die vastzitten, dat er, ik geloof, iets van 71 procent uit mijn hoofd

[1:15:02] die hebben meegedaan aan zo'n groepsdelict.

[1:15:06] Dus en je ziet dus ook in mijn voorbeelden, er staat een groep, daar zijn er bijvoorbeeld twee of drie die aan het kopschoppen, de rest staat erbij.

[1:15:13] Maar dat ze erbij blijven staan, worden die andere drie gesterkt om dat te doen.

[1:15:16] Dus in feite zijn ze ook medeplichtig.

[1:15:18] En waarom wordt daar niet mee gedaan?

[1:15:20] En bent u ook bereid om, vraag ik u vierde voorzitter,

[1:15:23] om u daar hard voor te maken dat daar wel wat mee wordt gedaan, want die groepsdruk die moet in feite doorbroken worden, dat groepsgedrag.

[1:15:32] Ik geef zo het woord aan de staatssecretaris, maar nog even, we hadden afgesproken voor vier interrupties met het idee dat we dan ook vrij snel tot een vraag zouden komen, dus laten we daar met elkaar alert op zijn.

[1:15:43] De staatssecretaris.

[1:15:44] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:15:47] In eerste instantie is het natuurlijk wel aan de rechter om ook goed te bekijken van zijn deze jongeren ook strafbaar en is er sprake van medeplichtigheid of medeplegen zelfs in zo'n situatie.

[1:15:57] Ik herken wel wat mevrouw Faber zegt, voorzitter, dat dat groepsgedrag en dat is denk ik heel natuurlijk gedrag voor jongeren.

[1:16:04] Je kunt dat natuurlijk, je kunt dat niet tegengaan.

[1:16:07] Je kunt wel heel alert zijn en scherp zijn, zeker als het gaat over voorlichting, bijvoorbeeld de programma's die op scholen ook worden gegeven hierin, omdat je dan juist de kwetsbaarheid wilt aangeven van jongeren die wellicht zelf nooit een kopschopper zullen zijn, maar er wel bij staan te kijken, dat ze zich realiseren wat er daarmee ook gebeurt en wat ze daarmee doen en wat ze daarmee op het spel zetten.

[1:16:28] Dus het is altijd aan de rechter om te kijken wie krijgt nou welke straf, als je hebt meegedaan op welke manier dan ook aan het plegen van zo'n delict.

[1:16:36] En tegelijkertijd juist die voorlichting, juist ook zorgen dat ze zich realiseren wat het met zich meebrengt.

[1:16:43] Dat vind ik een belangrijke factor, want ik denk niet dat we ontkomen aan het feit dat jongeren nou eenmaal zich graag ophouden in groepen, naar elkaar kijken, van elkaar leren.

[1:16:50] En soms is dat op hele goede manieren en positieve manieren.

[1:16:53] En in dit geval is het dan op hele slechte en negatieve manieren.

[1:16:57] vervolgvraag van mevrouw vader.

[1:16:59] Ja, dank u voorzitter.

[1:17:00] Ja, ik begrijp wel dat het natuurlijk aan de rechter is, maar er moet wel de hele groep opgepakt zijn, want op het moment dat er van de van de tien personen de vijf zijn opgepakt, ja, dan komen die andere vijf niet voor de rechter.

[1:17:10] Dus daar moeten we denk ik mee beginnen.

[1:17:12] En ik denk dat je ze ik denk dat je echt wel wat tegen dat groepsgedrag kan doen op het moment dat men dan ook voor de rechter wordt geleid.

[1:17:19] En dat is natuurlijk aan de rechter of deze personen schuldig zijn.

[1:17:26] Ik denk ik laat dit, niet alleen de veroordeling, maar zeker ook het oppakken, de professionaliteit van de politie, van het OM hierin.

[1:17:35] Collega Van Wils zal hier ongetwijfeld ook mee bezig zijn.

[1:17:38] Juist heel erg belangrijk om de professional hier de ruimte te geven om te kijken, is hier sprake van een strafbaar feit en kunnen we de groep

[1:17:46] aanpakken, zijn het individuen, is er sprake van, laten we zeggen, groepsdruk, misschien ook wel ervaren door bepaalde medeplegers.

[1:17:56] Ik vind het echt aan de professionals in dit geval, zoals het OM en de politie, om hiernaar te kijken.

[1:18:00] Maar wat ik zei, dat is dan weer niet mijn portefeuille, dat is collega Van Weel, om heel goed te kijken wat dan wel of niet mogelijk is met deze groep.

[1:18:08] Nogmaals, ik denk dat we niet moeten onderschatten dat het ook heel erg belangrijk is dat jongeren zich in groepen ophouden, dat dat vaak heel goed en leerzaam is.

[1:18:15] maar dat het op dit soort momenten echt heel kwetsbaar kan zijn.

[1:18:21] Vervolg van blokje 1.

[1:18:24] Dank u wel, voorzitter.

[1:18:25] Dan heb ik een vraag ook van mevrouw Wendel.

[1:18:27] Die ging over de ouderbetrokkenheid en een aantal van u knikte in stemmen toen zij de vraag stelde.

[1:18:32] Dus ik kan me voorstellen dat het antwoord ook voor een aantal interessant kan zijn.

[1:18:36] Wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat ouders van die kinderen die afgeleiden hun verantwoordelijkheid nemen?

[1:18:41] Super lastig en zeker vanuit een liberaal perspectief.

[1:18:45] Hoe ver kom je achter de voordeur?

[1:18:47] Maar zeker ouders van kinderen die met justitie in aanraking komen, worden nu al intensief betrokken.

[1:18:51] Dat geldt zowel voor jeugdigen die in een

[1:18:53] strafrechtelijk traject lopen, als voor jeugdigen die in een buitenstrafrechtelijke maatregel, bijvoorbeeld een haltraject, worden opgeroepen.

[1:19:01] Daar worden de ouders ook bij betrokken.

[1:19:03] In de strafzaak van een minderjarige geldt een verplichte aanwezigheid voor ouders bij de zitting, waarbij ouders bevraagd kunnen worden en geconfronteerd worden met het gedrag van hun kind.

[1:19:12] Verder zijn er mogelijkheden voor burgemeesters om in bepaalde gevallen dwang uit te oefenen op ouders door middel van een bestuurlijke handhaving op APV-bepalingen, dus dat is echt lokaal ingegeven,

[1:19:23] Bijvoorbeeld met betrekking tot messenbezit of hinderlijk gedrag in de openbare ruimte.

[1:19:29] Dan een vraag over preventie met gezag door D66 en de VVD, mevrouw Seinhave en mevrouw Wendel.

[1:19:35] Hoe kijkt u naar de effectiviteit van de interventies die via preventie met gezag middelen ontvangen?

[1:19:41] Kijk, we stoppen met interventies die niet effectief blijven.

[1:19:46] Zo zijn we bijvoorbeeld gestopt met voorlichtingen met gedragsverandering als doel, omdat deze bewezen ineffectief bleken te zijn.

[1:19:53] Ik stimuleer dat bewezen effectief en juist kansrijke interventies wel steeds doorgaan, breed ingezet worden.

[1:19:59] Bijvoorbeeld de inzet van een reïntegratie-officier.

[1:20:01] Het is wel zo dat de gemeente natuurlijk zelf

[1:20:04] beslist hoe een programma op maat eruit kan zien.

[1:20:09] Wat ik zeg, we grijpen in op het moment dat je ziet dat het echt niet effectief is en tegelijkertijd moeten sommige interventies ook langer duren dan dat we na een jaar of twee of drie zouden zeggen, is het wel of niet effectief.

[1:20:22] Dus het is een constante vinger aan de pols, ook als het gaat over de uitgangspunten, die hebben we in een kwaliteitskader met elkaar vastgelegd, dus dat is ook waar we met deze gemeente over in gesprek zijn.

[1:20:32] en wanneer een preventie dus niet effectief is, dan stoppen we hem ook gewoon.

[1:20:36] Die kennis die wordt jaarlijks ook gemonitord, die wordt ook gedeeld met de preventie met gezag gemeenten, zodat zij ook weer van elkaar kunnen leren wanneer werkt het nou wel en wanneer werkt het nou misschien net niet.

[1:20:47] Dat is hoe we daar nu mee omgaan.

[1:20:51] Dan de vraag over de kleine gemeenten, ook preventie met gezag.

[1:20:55] Ziet u meerwaarde ook voor de kleine gemeenten?

[1:20:57] Preventie met gezag is geen brede aanpak voor jeugdcriminaliteit, maar juist een gerichte en preventieve aanpak in die kwetsbare wijken in Nederland.

[1:21:04] Die hebben we een aantal jaren geleden natuurlijk met elkaar geduid.

[1:21:07] En daarin zie je dat juist die kennisdeling belangrijk kan zijn, ook als het gaat, ik noem maar even het voorbeeld Delft-Zeil, ook als het gaat over kleinere gemeenten, waarin je ziet dat er specifieke problematiek is, waar je van elkaar wilt leren en hoe zorg je nou dat zij aangehaakt zijn bij preventie met gemeente-programma van Groningen.

[1:21:26] Kunnen ze daarvan leren?

[1:21:27] Dat is nu wat je ziet in de kennisdeling, zoals die nu gebeurt, zoals het

[1:21:33] uitgewerkt wordt vanuit die monitoring, ook vanuit een landelijke kennisdelingsdag.

[1:21:39] Dat is één keer in het jaar.

[1:21:40] Waar ik zelf wel naar op zoek ben, is hoe zorgen we nou dat dat bijvoorbeeld ook in zorg- en veiligheidshuizen een goede plek krijgt.

[1:21:48] En ik denk dat je dan ook de regionale kennis, die vanuit grote steden met grote stedelijke problematiek, kunt delen met de omliggende gemeenten die vaak allemaal wel in zo'n zorg- en veiligheidshuis vertegenwoordigd zijn.

[1:22:04] Dan het ronselen van jongeren.

[1:22:07] Dat was ook een vraag van een aantal van u.

[1:22:09] De VVD, PVV, Partij van de Arbeid GroenLinks, zag ik Pro.

[1:22:12] Wendel, Faber en Westerveld.

[1:22:14] Wat doet u tegen kwetsbare jongeren die door criminelen geronseld worden, zoals bijvoorbeeld met een LVB of minderjarige op scholen en op instellingen?

[1:22:21] Preventie met gezag is onderdeel van de integrale ondermijningsaanpak.

[1:22:27] In beginsel valt het hele ondermijningsaanpakgedeelte, pakketje om maar even zo te zeggen, onder collega David van Wehl.

[1:22:35] Maar er zijn natuurlijk wel bepaalde onderdelen binnen preventie met gezag.

[1:22:38] En dan noem ik even, zeker als het gaat over

[1:22:40] de uitvloeisselen van jeugdcriminaliteit die ik weer terugzie in de JEI's en bijvoorbeeld wijkrechtspraak, waar ook ziet dat het echt iets kan toevoegen aan hoe we met de jeugd omgaan, komt het weer in mijn portefuis.

[1:22:51] Ik probeer het zo zorgvuldig mogelijk te beantwoorden.

[1:22:53] Ik wil ook niet teveel doorverwijzen op dit onderwerp, maar weet dat het allemaal vanuit de ondermijningsaanpak is ingericht.

[1:23:01] En dan de zorgen over ronselen, want dat komt natuurlijk heel dichtjuist ook bij die brede ondermijning.

[1:23:08] Op dit moment wordt er vanuit het ministerie gewerkt aan een aanpak op online en hybride geweld.

[1:23:14] En over deze aanpak wordt uw Kamer deze zomer verder geïnformeerd.

[1:23:17] Daar ga ik straks even naar wat dan precies deze zomer is, want dat is vaak voor of na is wel zo helder.

[1:23:23] Ook wordt in lijn met het regeerakkoord verkend of we delen van content die misdrijven toont strafbaar kunnen stellen.

[1:23:29] Vanuit de ondermijningsaanpak wordt Keerpunt gefinancierd, dat is dat programma waar jongeren die vastzitten in criminaliteit of gevraagd worden voor een klus, anoniem chatten met een hulpverlener.

[1:23:40] En wanneer nodig, wordt een jongere hulp geboden in zijn of haar regio.

[1:23:43] Om meer handelingsperspectief te krijgen, willen we meer zicht krijgen op de werkwijze van die online ronselaars.

[1:23:49] En voor de zomer verwachten we de resultaten van één van de uitgezette onderzoeken juist precies hierna.

[1:23:54] Om te voorkomen dat deze jongeren met criminaliteit in aanraking komen of daarin doorgroeien, zetten we in op kansrijke en bewezen effectieve interventies, zoals de gedragsinterventie Alleen jij bepaalt wie je bent.

[1:24:07] Mevrouw Sienhaven al naar refereerde.

[1:24:09] De meest kwetsbare wijken van Nederland zetten gemeenten en justitiepartners via preventie met gezag intensief en gezamenlijk in het voorkomen dat jongeren in criminaliteit belanden of daarin doorgroeien.

[1:24:21] Dan nog even specifiek over de... Niet voordat we een vraag hebben beantwoord.

[1:24:27] Een vraag vanuit mevrouw Moorne.

[1:24:30] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:24:31] Ja, voorzitter, ik heb het stukje over ronselen.

[1:24:33] Ik heb daarover gehad, inderdaad, dat mijn collega mevrouw Schilder daarover u ook al bevraagd had.

[1:24:39] En daarin heeft u gezegd inderdaad dat u voor de zomer zou komen.

[1:24:43] Ik zou toevallig oproepend kijken of dat niet eerder kan, omdat het gewoon zeer belangrijk is dat dit zo snel mogelijk wordt aangepakt en dat we hier gewoon beleid op gaan voeren zodat de kinderen niet geronseld kunnen worden uiteindelijk meer.

[1:24:53] Dus ik denk hoe eerder, hoe beter in deze.

[1:24:54] Dus mijn vraag is ook echt om dat zo snel mogelijk op te pakken.

[1:24:58] Een heldere vraag van mevrouw Monnet en eerder al van mevrouw Schilder.

[1:25:05] Ik ben het ook nagegaan.

[1:25:06] Het is een toezegging die gedaan is door de minister van Justitie en Veiligheid.

[1:25:10] Het antwoord heb ik voor me, maar daar zijn we het waarschijnlijk niet over eens.

[1:25:14] Dus ik denk dat het goed is om het in ieder geval even helder met elkaar te duiden.

[1:25:17] Wat gaat het over?

[1:25:18] De toezegging is afgedaan in de beantwoording van de Kamervraag van mevrouw Schilder over criminele uitbuiting.

[1:25:24] En dat was het gesprek wat met David van Wil werd gevoerd met de minister.

[1:25:27] Het opnemen van ronselen als apart delict in het wetboek van strafrecht blijkt niet noodzakelijk voor het opsporen en aanpakken van ronselen.

[1:25:34] Dat kan dus al binnen de wet die we daar nu in hebben binnen het wetboek van strafrecht.

[1:25:39] Het OM en de politie bevestigen dit beeld en zeggen over voldoende middelen te beschikken om de daders die zich schuldig maken aan het ronselen van jongeren op te sporen en aan te pakken.

[1:25:48] Wat ik wel graag wil doen, want u stelt mij de vraag nu ook weer en dat begrijp ik ook goed, ik zal uw zorg overbrengen bij de minister, want deze toezegging is blijkbaar afgedaan, dat daar de beelden nog wat over uiteenlopen, zodat daar in ieder geval nog even contact over is.

[1:26:05] Dat was het blokje preventie en stand van zaken jeugdcriminaliteit en dan zou ik graag overgaan naar de jeugdstrafrechtketen en jeugdhulp met de eerste vraag van mevrouw Faber.

[1:26:15] U vraagt de lage straffen bijvoorbeeld als het gaat over seksueel misbruik of het seksueel grensoverscheidend gedrag van jongeren.

[1:26:24] Dat hoort niet meer bij kinderlijk gedrag.

[1:26:26] Dat hoort bij het volwassenenstrafrecht of aanpassing van het jeugdstrafrecht misschien wel.

[1:26:32] Het is nu zo dat voor 16 en 17-jarige jongeren de rechter kan beslissen dat een jeugdige bestraft wordt via het volwassenenstrafrecht.

[1:26:40] Dus dat kan.

[1:26:40] Het is aan de rechter om hierover beslissing te maken.

[1:26:43] Het heeft natuurlijk mee te maken met hoe volwassen acht de rechter deze jongeren ook om hem volgens het volwassenenstrafrecht te kunnen berechten.

[1:26:51] Met betrekking tot het verhogen van de straffen voor minderjarigen heb ik daar in de verzamelbrief van 17 april iets over gezegd.

[1:26:57] Voor de zomer zal ik een inhoudelijk standpunt innemen over het verhogen van die maximale straffen voor jeugdige.

[1:27:02] En dan moet u nagaan dat zijn de straffen voor 14 en 15 jarigen waar we het dan over hebben.

[1:27:08] Dus daar kom ik voor de zomer

[1:27:10] Dat was ook een vraag die mevrouw Wendel overigens nog gesteld heeft.

[1:27:14] Dat leidt tot een vraag vanuit mevrouw Faber.

[1:27:18] Ja, dank u voorzitter.

[1:27:19] Ja, dat van die 16, 17-jarigen, dat wist ik.

[1:27:21] Maar dit waren jonge mensen van 13 en 14 jaar.

[1:27:26] En hoe zit het daar dan mee?

[1:27:27] Want volgens mij kunnen we daar op zich heel weinig mee zoals het nu is.

[1:27:31] En vandaar mijn vraag is van wellicht moeten we dan eens wat kritisch gaan kijken naar het jeugdstrafrecht.

[1:27:37] Waar ik voor de zomer naar kijk, voorzitter, dat is het strafrecht ten aanzien van de 14- en 15-jarigen en ten aanzien van 16- en 17-jarigen.

[1:27:45] Dus daar zal ik in de reactie op terugkomen.

[1:27:48] Wat ik wel kan doen, dat hoor ik eigenlijk doorklinken, is de zorg voor de 13-jarigen.

[1:27:52] Ik weet niet of we daar nu een heel specifiek onderscheid in maken in het huidige wetboek van straf ten aanzien van het jeugd.

[1:27:57] strafrecht.

[1:27:59] Dus ik zou er even goed naar moeten kijken of dat van toegevoegde waarde is om ook dertien daaraan toe te voegen.

[1:28:04] Tegelijkertijd moet ik wel zeggen ja, kijk het pedagogisch karakter van het jeugdstrafrecht maakt natuurlijk ook dat het, maar even wat technischer zeggen, het punitieve, dus het straffen, daar moeten we ook heel zorgvuldig mee omgaan.

[1:28:15] Dat is voor een bepaalde tijd is dat effectief en daarna moet je eigenlijk vooral inzetten op het resocialiseren, op het heropvoeden, op het zorgen dat

[1:28:22] ze op het juiste pad komen en daar heb je tijd voor nodig, daar zal ik ze dadelijk nog iets over zeggen ten aanzien van de pijmaatregel, want die duurt wel degelijk veel langer, maar ik zal meenemen in die verkenning of het ook noodzakelijk of handig is om daar ook de 13-jarige in mee te nemen.

[1:28:39] Dan wat ik net al zei, als het gaat over die maximum straffen,

[1:28:45] Er is meer dan de jeugddetentie.

[1:28:47] We hebben natuurlijk ook de pijmaatregel.

[1:28:49] Daar vertel ik waarschijnlijk niks nieuws mee, maar het doel van die maatregel is het verminderen van recidieven en dat is nou juist waar je met deze groep ook mee bezig wilt, want alleen het straffen, dat gaat het niet oplossen voor de toekomst.

[1:28:59] Je wilt juist de recidieven zien te voorkomen door middel van behandeling en reintegratie van de jeugdige.

[1:29:05] De minimale duur van de pijmaatregel is drie jaar, maximaal is zeven jaar.

[1:29:09] De afgelopen jaren is ook onderzoek gedaan naar diverse mogelijkheden en scenario's

[1:29:14] om juist ook die maximale straffen te verhogen... waardoor je het wat meer naar elkaar toe zou kunnen brengen.

[1:29:19] Op dit moment wordt er gewerkt aan een impactanalyse waar ik het net over had.

[1:29:22] En voor de zomer kom ik daar met een beeld.

[1:29:29] Ja, dat is die.

[1:29:30] Dan het wapenbezit onder jongeren.

[1:29:32] De heer Hamstra heeft daar een vraag over gesteld.

[1:29:35] En dan vooral de rol van de sociale media... ook als het gaat over vuurwapens en messen.

[1:29:40] En is het ook mogelijk, binnen de mogelijkheden die deze staatssecretaris heeft, om wapensbezit onder jongeren op school en online terug te dringen?

[1:29:49] Nou, dat was mooi, vond ik, voorzitter.

[1:29:50] Dat ook al ontstond van, ja, wie is dan ook verantwoordelijk?

[1:29:54] Hoe kunnen we die verantwoordelijkheid met elkaar delen?

[1:29:57] Dat doen we als samenleving, natuurlijk.

[1:29:59] We letten allemaal een beetje op elkaar.

[1:30:01] En dat is ook het belangrijkste als het gaat over deze groep.

[1:30:04] Dus ja, een school heeft een verantwoordelijkheid.

[1:30:06] In eerste instantie begint het bij de jeugdige.

[1:30:08] Er zijn ook nog ouders, maar als overheid hebben we er ook iets in te doen en kunnen we ook iets in doen.

[1:30:13] Ik heb in juli de Kamer geïnformeerd over de aanpak van wapens en jongeren en de actielijn om die problematiek tegen te gaan.

[1:30:19] Dat was dus juli 2025.

[1:30:22] Ik realiseer me ook dat dit een nieuwe Kamer is, dus dat het ook goed is als ik ernaar refereer dat ik daar dan ook iets over zou moeten kunnen zeggen.

[1:30:30] Dit is nu even wat ik ervan weet, er is in 25 iets over gezegd.

[1:30:34] En de aanpak is tot stand gekomen in samenwerking met een breed palet aan partners.

[1:30:39] We sluiten met de acties aan bij al het breder loop voor preventie van jeugdcriminaliteit op scholen.

[1:30:44] Het betreft onder andere het verder ontwikkelen van online jongerenwerk en de inzet daarop, omdat, ja, hoe bereik je nu tegenwoordig de jongeren?

[1:30:50] We denken vaak, dat is toch met de buurtcoach in de straathoek werken, dat is het allang niet meer.

[1:30:56] Het is ook vooral heel erg online.

[1:30:58] Op 1 april onlangs is dus daarnaast een pilot op scholen gestart om het veiligheidsgevoel van jongeren zelf te vergroten.

[1:31:05] Het betreft een educatief pakket van jongeren rondom de life skills, zoals dat dan heet, bijvoorbeeld conflicthantering.

[1:31:11] Hoe ga ik er nou mee om?

[1:31:12] als ik in een conflict terechtkom en hoe verweer ik mij, hoe uit ik mij en hoe zorg ik dat het met woorden gebeurt en niet zozeer altijd met handen en nog ergere met iets in mijn handen.

[1:31:24] De pilot loopt tot en met 2028 en wordt met praktijkonderzoek geëvalueerd.

[1:31:29] Wat ik zou kunnen doen, want ik denk 2028 klinkt ook best ver, is dat we zeggen in de volgende voortgangsbrieven nemen we ook de voortgang juist op dit programma daarin mee.

[1:31:41] Dan een vraag van de heer Hamstra, die ging over de afbouw van gesloten jeugdhulp.

[1:31:46] Wat betekent dat voor de hele keten en hoe wordt nou voorkomen dat jongeren tussen wal en schip vallen?

[1:31:51] Ja, voor een groot deel van de jeugdigen die tot enkele jaren geleden in de gesloten jeugdhulp terechtkwamen, lukt het op een andere manier een plek in de jeugdhulp of een bescherming en veiligheid te bieden.

[1:32:01] Het zijn wel te weinig plekken en het zijn plekken die niet altijd

[1:32:04] passend zijn.

[1:32:05] Dus we zoeken binnen die hele jeugdketen, om het maar even zo te zeggen, en ik vond het ook wel mooi dat er door u gerefereerd werd naar de nationale jeugdstrategie, met de jongere participatie daar ook in, dat je ziet dat daar een grotere opgave ligt dan alleen op het bordje van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

[1:32:23] We zien dat het voor een deel van de jeugdigen gewoon ingewikkeld blijft om een passende plek te vinden.

[1:32:29] Om het aantal plaatsingen verder af te bouwen is het van belang dat jeugdigen en hun gezin eerder passende hulp ontvangen.

[1:32:35] Daarnaast moeten gemeenten en zorgaanbieders volop inzetten om de doorontwikkeling van alternatieven voor jeugdhulp nu ook echt vorm te geven.

[1:32:43] En dan gesloten jeugdhulp heb ik het heel specifiek over.

[1:32:45] zoals de uitbreiding van intensief ambulante hulp of het opzetten van kleinschalige woonvormen.

[1:32:52] Vorige week heeft de minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, uw Kamer per brief geïnformeerd over de aanpak om passende jeugdhulp aan jongeren met complexe problematiek te verbeteren.

[1:33:02] En ik wil vanuit mijn portefeuille vooral weten of deze jongeren mogelijk terecht kunnen komen in de justitiële jeugdinrichtingen.

[1:33:09] Want dat is natuurlijk vaak niet passend.

[1:33:11] Daarom heb ik het WODC gevraagd te onderzoeken of de afbouw van de gesloten jeugdhulp effect heeft op de capaciteitsbehoeften van de justitiële jeugdinrichtingen.

[1:33:20] Als de uitkomsten bekend zijn, dan zal ik die ook heel graag met uw Kamer delen.

[1:33:25] Dan het programma jeugdreclassering in verbinding.

[1:33:29] Dat was een vraag van mevrouw Westerveld.

[1:33:31] Voor we naar die vraag toegaan, hebben we eerst een vraag van mevrouw Wendel.

[1:33:37] Ja, voorzitter.

[1:33:38] Ik zocht even naar een logisch moment om deze vraag te stellen, maar het gaat nog om wat de staatssecretaris hiervoor zei, over dat we niet willen dat jongeren zaken met de handen oplossen of iets wat in die handen zit, als ik haar ongeveer zo goed parafraseer.

[1:33:52] Mijn vraag is specifiek.

[1:33:55] Al jaren geleden zou de wet wapens en munitie al gewijzigd worden waardoor er een landelijk messenverbod zou komen.

[1:34:02] Ik zie vele gemeenten die hun stinkende best doen om binnen hun bevoegdheden daar iets in te doen.

[1:34:07] Maar ik zie vooral dat die wet hier nog steeds niet ligt.

[1:34:09] Kan de staatssecretaris mij zeggen of die wet deze kant op komt?

[1:34:15] De staatssecretaris.

[1:34:16] Ja, die beantwoord ik graag in de tweede termijn, want daar heb ik wel een antwoord op, maar dat wil ik even netjes uit laten schrijven, ja.

[1:34:25] U vervolgt.

[1:34:25] Ja, dank u wel.

[1:34:26] Dan het programma Jeugdreclassering in Verbinding.

[1:34:29] De vraag van mevrouw Westerveld, op welke wijze zetten staatssecretaris in op de methodiek Jeugdreclassering in Verbinding?

[1:34:36] Nou, door de methodiek ontwikkeling in ieder geval te subsidiëren, want dat is wat we in het begin hebben gedaan en we zagen ook dat het belangrijk was om uniform

[1:34:44] te kunnen werken, zeker als het gaat over de jeugdreclassering.

[1:34:47] En we zien ook dat het natuurlijk weer in verbinding wordt gebracht met het toekomstscenario jeugdbescherming waar we ook mee bezig zijn.

[1:34:55] Jeugdreclassering is natuurlijk een veel kleinere omvang heeft dat dan de jeugdbescherming en tegelijkertijd zie je dat er

[1:35:03] Als je niet oppast, op veel verschillende plekken op een andere manier wordt gewerkt.

[1:35:07] Dus juist het financieren van die methodiekontwikkeling, dat is vanuit het ministerie ingegeven.

[1:35:14] En dan zie je dat met het vaststellen van de resultaten, dat het dus een hele goede methodiek is, maar dat het ook veel geld kost om dat jaarlijks te implementeren.

[1:35:23] Structureel 30 miljoen euro.

[1:35:26] En gemeenten die verantwoordelijk zijn voor de financiering van die jeugdreclassering, die hebben aangegeven, ja, wij hebben dat geld niet.

[1:35:32] Dat begrijpen wij natuurlijk ook goed.

[1:35:33] Dus we kijken elkaar aan.

[1:35:35] We hebben het hier ook over.

[1:35:36] Ik heb hier in de afgelopen week nog over gesproken met de voorzitter van Jeugdzorg Nederland, de heer Aboutaleb.

[1:35:42] We hebben samen natuurlijk ook gezien, die methodiek kan heel goed werken.

[1:35:46] We willen het ook laten samenvallen met hoe wij nu naar het toekomstscenario jeugd kijken en liefst breder nog natuurlijk van hoe zorgen we

[1:35:53] Misschien is dat wel het allerbelangrijkste.

[1:35:55] Hoe zorgen we dat jeugdhulp, jeugdbescherming, jeugdreclassering, hoe zorgen we dat het één lopend traject kan zijn in plaats van op zichzelf staande ontwikkelingen?

[1:36:06] Daar ben ik natuurlijk met mevrouw Sterk weer over in overleg.

[1:36:09] maar het platte feit blijft wel, ja, de 30 miljoen hebben we niet zomaar op de plank liggen.

[1:36:15] En het is ook logisch, we zijn ook niet de eerste verantwoordelijken, dus we zien dat het zou kunnen werken, maar we hebben hier samen een opgave met de gemeente en dat gesprek voer ik dus ook heel graag, want ja, het is ook jammer als het helemaal stil komt te liggen, dus dan moeten we kijken hoe kan het wel, om toch maar even te zeggen, en hoeveel is er dan minstens voor nodig om op een bepaalde plek bijvoorbeeld wel te kunnen beginnen.

[1:36:39] Nou, dat gesprek loopt.

[1:36:41] En dat luidt tot een vraag van mevrouw Isterveld.

[1:36:44] Ja, want ik begrijp best dat de staatssecretaris niet even 30 miljoen op de plank heeft liggen.

[1:36:49] Maar tegelijkertijd, als we kijken naar de kosten van jeugdcriminaliteit en als we kijken naar wat preventie kan doen om te voorkomen dat de kosten straks oplopen, dan heb je natuurlijk een hele grote slag al gewonnen.

[1:37:01] En dat is ook

[1:37:02] wel waarom ik deze vraag stel, want ik zie dat vaker en ik denk dat meerdere collega's dat zullen herkennen, dat er te weinig wordt gedaan aan preventie, waardoor juist die kosten enorm oplopen.

[1:37:14] Dat zien we in de jeugdzocht, dat zien we in de jeugdbescherming, dat zien we ook in de jeugdreiklassering.

[1:37:18] Dus vandaar mijn aansporing aan de staatssecretaris en ik zou haar willen vragen op welke termijn ze ons hierover kan informeren, zodat we als Kamer ook vinger aan de pols kunnen houden.

[1:37:28] De staatssecretaris.

[1:37:30] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:37:32] Terecht, en ik geloof heel erg in dat in dit geval, zeker binnen de jeugd, de kosten voor de baten uitlopen.

[1:37:38] Want uiteindelijk, en dat is misschien ook wel het mooie, maar ook het wrangen wel aan mijn portefeuille, is dat ik ook zie dat als ik capaciteit in het gevangeniswezen op wil lossen, dan heb ik hier ook iets te doen.

[1:37:48] Want we willen voorkomen dat deze jeugdige op een plek komen waar ze eigenlijk helemaal niet horen omdat ze het aan de voorkant niet goed hebben gedaan.

[1:37:54] Dus ik geloof er heel erg in.

[1:37:56] Een op een de maatschappelijke kostenbatenanalyse hierop loslaten en dan zeggen nou dan investeren we nu vast want het betaalt zich straks uit.

[1:38:02] Ja daar kom ik ook niet helemaal mee weg natuurlijk.

[1:38:05] En vooral ook niet omdat we dit samen met de gemeente doen.

[1:38:07] Want de verantwoordelijkheid ligt natuurlijk ook voor een groot deel daar.

[1:38:10] Ik ben wel blij dat we dit gesprek met ze hebben, want dat is het allerbelangrijkste.

[1:38:13] En dat we ook met elkaar erkennen, dit zouden we heel graag willen.

[1:38:16] En dan moet je kijken hoe dan.

[1:38:18] En dat is waar we nu mee bezig zijn.

[1:38:20] Ik zou even kijken naar wanneer we zouden kunnen informeren.

[1:38:24] Kort na de zomer zouden we hier dus op terug kunnen komen hoe we dat zouden willen inrichten.

[1:38:34] Dat luidt nog tot een andere vraag, mevrouw Wendel.

[1:38:37] Ja, klopt.

[1:38:37] En ik zat een beetje te dubben net.

[1:38:39] Vind ik dit antwoord voldoende of wil ik daarop doorvragen?

[1:38:43] Maar ik hoor de staatssecretaris nu toch wel heel duidelijk stelling innemen over het belang van preventie.

[1:38:49] En die deel ik overigens.

[1:38:51] Alleen zojuist hadden we het over jeugdstrafrecht en of dat voldoende is.

[1:38:55] Ik heb daar een aantal vragen over gesteld.

[1:38:56] Schrikt dat voldoende af?

[1:38:58] vindt de staatssecretaris dat we momenteel voldoende inzetten op vergelding en genoegdoening van slachtoffers.

[1:39:04] En dan hoor ik de staatssecretaris doorverwijzen naar de brief die later komt, waarin ze specifiek gaat kijken wat er gebeurt met het jeugdstrafrecht van 14- en 15-jarigen.

[1:39:12] En de vraag die ik dus concreet aan de staatssecretaris wil stellen is, kan de staatssecretaris dan ook iets zeggen hoe zij daarnaar kijkt?

[1:39:21] Het standpunt dat u net eigenlijk wel inneemt over preventie, hoe kijkt u dan naar het afschrikkend effect van jeugd

[1:39:27] Ja, voorzitter, ik vond het net ook een heel mooie interventie tussen u en een aantal partijen.

[1:39:35] Natuurlijk heeft dit een ongelooflijke belangrijke bijdrage.

[1:39:38] Het is ontzettend belangrijk dat gestraft wordt als jeugdige iets doen wat niet mag.

[1:39:42] Dus ik geloof heel erg in dat we daar ook heel duidelijk over moeten zijn en dat er hele strenge regels voor zijn, dat de lat niet heel hoog ligt om ook echt daadwerkelijk een straf te ervaren.

[1:39:51] Maar ik vind dat we beide moeten doen.

[1:39:53] Ik denk dat als we niets aan de voorkant zouden doen en te weinig op preventie inzetten, dat we ook een groep kwetsbaren over het hoofd zien, waardoor we ze wel uiteindelijk in de strafrechtketen hebben waar we ze eigenlijk niet willen hebben.

[1:40:06] En dat is waarom ik op beide zou willen inzetten.

[1:40:08] Ja, natuurlijk moet je streng straffen, ook op het moment dat het jeugdige zijn.

[1:40:13] Juist misschien wel, dat lerend effect er ook is.

[1:40:16] De vraag is alleen, hoe lang doe je dat?

[1:40:18] Nou, dat is waarom ik er langer naar wil kijken nu dan dat ik zeg, oh, 14, 15, ik doe maar even een greep.

[1:40:24] Ik vind dat je ook heel goed moet kijken wat het effect is.

[1:40:26] Er wordt natuurlijk ook door mensen die daarvoor doorgeleerd hebben, goed gekeken naar, ja, wat werkt dan bij 13-, 14-, 15-jarigen?

[1:40:33] En op het moment dat we dat weten, wat zou kunnen helpen om ook echt te ervaren dat jij een straf ondergaat omdat je iets hebt gedaan wat echt, echt niet door de beugel kan?

[1:40:41] dan is dat ook wat we zouden moeten doen.

[1:40:45] Tegelijkertijd moeten we natuurlijk nooit vergeten dat vergelding alleen deze jongeren niet uit de strafrechtketen gaat halen.

[1:40:51] Je wilt ze er a, liever niet in hebben en b, je wilt ze er nooit meer in terugzien.

[1:40:55] Een vervolgvraag van mevrouw Wendel.

[1:40:58] Ja, eigenlijk waar de staatssecretaris mee afsluit, dat deel ik heel erg.

[1:41:01] En laat ik helder zijn, we moeten natuurlijk voorkomen, zoveel mogelijk, dat jongeren in de strafrechtketen terechtkomen.

[1:41:09] Maar mijn specifieke vraag aan de staatssecretaris is, als hij straks met de brief komt en naar die straffen voor 14, 15-jarigen kijkt, neemt u dan wel ook mee of het voldoende afschrikwekkend werkt en ook

[1:41:22] voldoende tegemoet komt aan de slachtoffers.

[1:41:27] En dan doe ik vooral op de ruimte die de rechter daarin zou moeten hebben, wat mij betreft.

[1:41:31] De staatssecretaris.

[1:41:33] Ja, voorzitter.

[1:41:34] Ja, belangrijke invalsoek die mevrouw Wendel hier ook nog aan toevoegt, inderdaad.

[1:41:37] Dus het slachtofferperspectief, absoluut.

[1:41:39] Ik neem dat mee, ja.

[1:41:43] Dan vervolg ik, ja.

[1:41:45] Dat is een vraag van de heer Hamstra.

[1:41:49] Bent u bereid om met een plan te komen de samenwerking tussen de GGZ en de jeugdstrafrechtketen structureel te versterken, zodat er meer multidisciplinaire samengewerkt kan worden?

[1:41:59] Ja, dit is zeker.

[1:42:01] Het is alleen ontzettend lastig om dat in één plan te vatten, want ik zou ook bijna willen zeggen, voorzitter, ja, we doen bijna niet anders dan heel goed te kijken hoe kunnen we nou die GGZ en de forensische zorg, de strafrechtketen, op elkaar aan laten sluiten, zodat we iedereen op de goede plek hebben.

[1:42:17] In het nazorgoverleg, zoals dat nu is vormgegeven onder voorzitterschap van de Raad van de Kinderbescherming, wordt gezamenlijk met de jeugdigen, met de ouders of met de verzorgers, ketenpartners, een plan gemaakt voor de hulp en begeleiding tijdens en aansluitend op het verblijf van een JJI.

[1:42:33] Dus op het moment dat ze daar zijn of naartoe gaan, dan is steeds in dat nazorgoverleg dat contact met die multidisciplinaire groep.

[1:42:41] De landelijke handreiking nazorg vormt hiervoor de basis.

[1:42:45] En jeugdhulp is onderdeel van die nazorg.

[1:42:47] Gemeenten kopen passende jeugdhulp in, maar er is een tekort aan een landelijk dekkend aanbod.

[1:42:52] Vertel ik u ook niks nieuws mee.

[1:42:54] De VNG is bezig met de hoogspecialistische klinische jeugdhulpcontratering uit te bereiden.

[1:42:59] En binnenkort komt er een regionaal onderzoeksrapport, zodat gemeenten en aanbieders vervolgstappen kunnen zetten om te komen tot een betere beschikbaarheid

[1:43:06] van inkoop van deze jeugdhulp.

[1:43:08] Ik heb daar voor mezelf ook nog bijgezet dat ik mijn collega van VWS, of Langdurige Zorg en Sport, mevrouw Sterk, daar ook nog even aan zal herinneren dat dit gesprek hier heeft plaatsgevonden en dat zij dus met het regionaal onderzoeksrapport wellicht ook een moment ziet om uw Kamer daar weer over te informeren.

[1:43:27] Dan heb ik nog de vraag van mevrouw Westerveld.

[1:43:30] Die gaat over de stand van zaken van de motie van mevrouw Lala uit 2024.

[1:43:37] Dat was een pilot over de HALT-interventie van 18-plus jongeren.

[1:43:42] Momenteel zijn we bezig met het formuleren van een reactie op de aanbevelingen vanuit het RSJ-advies een nieuw perspectief op buitenstrafrechtelijke afdoeningen voor jeugdigen.

[1:43:50] En een van de aanbevelingen ziet juist op het openstellen van de buitengerechtelijke afdoeningen voor jongvolwassenen zoals HALT.

[1:43:56] De opvolging van de motie neem ik mee in de beleidsreactie op dit RSJ-advies, want het lijkt elkaar daarin goed te vinden.

[1:44:02] Dit najaar zal ik inhoudelijk ingaan op de aanbevelingen die de RSJ hierin heeft gedaan.

[1:44:09] Dan heb ik de vraag van mevrouw Westerveld, die gaat over het LVB-proef zijn van de strafrechtketen.

[1:44:16] Nou, dat is echt een hele belangrijke en grote vraag.

[1:44:21] De LVB-werkagenda is in 2025 afgerond en daarmee zijn de resultaten behaald.

[1:44:27] Ergo, het is naar de verschillende ketenorganisaties gegaan.

[1:44:31] De praktijk is natuurlijk wel dat we daar ook zien, het is niet over, het is niet weg, het is niet opgelost.

[1:44:38] Dus we moeten daar ook juist met die ketenorganisaties over in gesprek blijven, omdat een specifieke aanpak van LVB heel helpend kan zijn om juist de jongeren eerder dan dat we dat nu misschien met onze reguliere methodiek doen, weer verder kunnen helpen.

[1:44:55] Ik noem altijd maar even het voorbeeld, vond ik zelf altijd wel een mooie op het moment dat een van de

[1:45:01] TBS-patiënten bij Mesdag, waar ik een tijdje gewerkt heb, naar de rechtbank moest, omdat er bijvoorbeeld een verlengingszitting was en die was daar dan ontzettend zenuwachtig voor.

[1:45:13] En dat roept bepaald gedrag op, dat je dan met een VR-bril even zo'n rechtbank binnen kan lopen en dan kan een behandelaar daarnaast zeggen wie je op welk moment tegenkomt, waardoor de spanning al zoveel minder is.

[1:45:28] Ik denk dat we dat soort interventies ook bij LVB constant moeten begeleiden en ondersteunen, omdat we daarmee ook voorkomen dat ze door het onvermogen wat er ontstaat gedrag laten zien wat eigenlijk alleen maar de boel erger maakt.

[1:45:49] Nog even over die... Een vraag van mevrouw Westerveld.

[1:45:54] Tenzij dit het einde van blokje twee is.

[1:45:58] Bent u aan het einde van blokje twee?

[1:46:01] Ik ben nog niet aan het einde van de... Oké, dan stel ik voor dat we...

[1:46:04] Nee, ik heb een specifieke vraag dus over die werkagenda.

[1:46:07] Ik ben benieuwd of de staatssecretaris klaar is met beantwoording daarop.

[1:46:11] Nee, daar heb ik nog een aanvulling.

[1:46:12] Ik subsidieer nu nog de ontwikkeling van het toolkit die jeugdreclasseres in kunnen zetten bij jongeren met LVB-problematiek en een initiatief tot herstelbemiddeling in de jeugdstrafferig keten voor jongeren met LVB-problematiek in samenwerking met Restorative Justice.

[1:46:25] Dus er gebeurt ook nog heel specifiek iets op een aantal projecten.

[1:46:29] Maar dan heb ik toch wel een vraag.

[1:46:31] Ja, want dit is mijn eerste debat over justitiële jeugd, maar ik ben al wel langer de woordvoerder als straat van gehandicaptenbeleid en ook praktijkonderwijs zit onder meer met portfouille.

[1:46:43] En de hele tijd horen wij dus signalen van jongeren met een licht verstandelijke beperking of jongeren die op andere manieren wat minder toekomstperspectief hebben.

[1:46:53] En als je kijkt naar alle berichten, dan wordt deze groep dat zij onderdeel of dat zij

[1:46:59] met justitie in aanraking komen wordt groter.

[1:47:03] Toen zocht ik dus op, wat is hier dan in het verleden mee gebeurd?

[1:47:05] Want dan zou je toch denken dat er heel vaak Kamerdebatten over zijn geweest.

[1:47:08] En toen vond ik dus inderdaad deze werkagenda.

[1:47:11] En wat mij verbazing schetste, is dat zo'n werkagenda dan een tijdelijke looptijd heeft.

[1:47:15] en dat er daarna niks meer mee lijkt te gebeuren.

[1:47:19] Dan hoor ik de staatssecretaris van ja, we hebben de lering uitgetrokken, het werkveld moet ermee in de slag, maar dan is mijn vraag, wat is er dan precies, wat wordt er dan precies gedaan met de opbrengsten uit die werkagenda?

[1:47:30] En dan hoop ik dat ook terug te kunnen zien over een tijdje in minder jongeren met een licht verstandelijk beperking die in aanraking komen met justitie in plaats van dat het er nu alleen maar meer lijken te worden.

[1:47:42] De staatssecretaris.

[1:47:47] Ja, ik ben even mijn antwoord aan het ordenen, ook in mijn hoofd en met mijn buurman.

[1:47:54] Belangrijk is dat, ik heb ook gezien, die werkagenda is één keer verlengd.

[1:47:59] Dus die is verlengd van 2020-2022 naar 2022-2024.

[1:48:04] Die heeft opbrengsten gekend.

[1:48:06] Wat ik in alle realiteit ook moet zeggen, ja, LVB is gewoon een probleem, een uitdaging in de samenleving voor ons allemaal om mensen die blijkbaar minder goed meekomen ook mee te laten komen.

[1:48:21] En daar heb je bepaalde methodieken voor.

[1:48:24] We zijn als overheid

[1:48:25] aanjagen geweest van die werkagenda.

[1:48:27] Dat heeft resultaten opgeleverd die doorgegeven zijn aan de ketenorganisaties.

[1:48:32] Ik ben het met mevrouw Westerveld eens, dan mag je ook resultaten blijven zien of in ieder geval een vinger aan de pols van de werkorganisatie tot nog steeds.

[1:48:40] op deze manier gewerkt wordt.

[1:48:42] En wat ik doe is dus, wat ik net noemde, die ontwikkeling van bijvoorbeeld de toolkit voor jeugdreclasseerders en wel op bepaalde manieren nog proberen de interventies te doen, niet meer vanuit die werkagenda die we toen met elkaar hebben gedaan.

[1:48:55] Wat ik wel kan doen, en misschien is dat dan een toezegging aan mevrouw Westerveld,

[1:49:00] Daar moet ik even goede woorden voor vinden, maar dat we de resultaten die toen zijn opgehaald uit die werkagenda, dat we die nog eens tegen het licht houden om te kijken van wordt er nou op deze manier ook bij de ketenorganisaties zo gewerkt of zouden we daar nog met elkaar iets in moeten kunnen doen.

[1:49:16] Dus dat zou ik nakunnen gaan.

[1:49:20] Ik ben me bewust van de tijd en dat er na dit blokje nog twee blokjes zijn.

[1:49:25] Ja, dus ik ga echt rollen.

[1:49:27] Er is nog één vraag te beantwoorden in dit blokje en dan ga ik door.

[1:49:35] De discriminatietoets bij de Raad voor de Kinderbescherming, daar werd ook door mevrouw Westerveld naar gevraagd.

[1:49:40] Wat is er gedaan met die onderzoeksbevindingen?

[1:49:42] De Raad voor de Kinderbescherming werkt aan het voorkomen van discriminatie via een samenhangende

[1:49:46] aanpak, zet bijvoorbeeld de discriminatietoets publieke dienstverlening in en naar verwachting tegen de zomer van 2026 komen zij met uitkomsten van concrete verbetermaatregelen en een actieplan.

[1:49:59] Dus ze zijn hier volop mee aan de slag gegaan.

[1:50:02] Verder wordt actief gewerkt aan het voorkomen van discriminatie door het betrekken van het perspectief van de kinderen, van de jongeren, van de ouders, zodat beleid en uitvoering beter aansluit bij hun leefwereld.

[1:50:12] En ook wordt hier aandacht aan besteed in het inwerktraject voor nieuwe medewerkers

[1:50:15] is er een adviseurdiversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid aangesteld en medewerkers en leidinggevenden worden ondersteund in het herkennen en handelen bij onbewuste vooroordelen.

[1:50:25] Dus zij hebben de invulling van die discriminatietoets zeer uitgebreid en zorgvuldig opgepakt.

[1:50:33] Dan kom ik bij het blokje Justitiële jeugdinrichtingen.

[1:50:38] Er zijn ook best wat vragen, dus ik probeer het tempo te houden, voorzitter.

[1:50:42] De aanpak schooluitval en thuissituatie van jongeren in de JJI.

[1:50:47] Er is volgens de heer Hamstra, en ik denk dat dat terecht is, een samenhangende aanpak nodig om terugkerende patronen juist van schooluitval en instabiele thuissituaties aan te pakken.

[1:50:56] Ja, dat is nodig.

[1:50:57] Elke jongere krijgt tijdens en aansluitend op het verblijf in de JJI de nazorg, zoals ik net al zei.

[1:51:04] En werk, school, de thuissituatie maken allemaal onderdeel uit van de verschillende

[1:51:08] De Raad voor de Kinderbescherming heeft de casus regie en ik onderstreef het belang van het voorkomen en het ontstaan van of escalatie van de problematiek, juist doordat je die nazorg goed blijft vormgeven.

[1:51:20] Om die reden werken we ook interdepartementaal en met gemeenten aan het versterken van kansengelijkheid en een sociale basis.

[1:51:26] En dat is weer met de collega van VWS.

[1:51:31] Dan hebben we nog de heropening van Harreveld in relatie tot de plaatsing in het gevangeniswezen.

[1:51:37] De justitiële jeugding richting Harreveld medio 2027 gaat hij weer open of gaat hij open en dat ligt allemaal

[1:51:47] op planning.

[1:51:48] Dus dat is goed nieuws.

[1:51:49] Dat is niet altijd zo in de bouw, maar dat is in dit geval wel zo.

[1:51:53] De uitbreiding capaciteit in de justitiële jeugdinrichting, of dat voldoende is om te zorgen dat er geen jongeren meer in het gevangenislezen terechtkomen, is een van de factoren die afhankelijk is van de ontwikkeling in de instroom van jeugdigen.

[1:52:05] succesvolle werving en verbouwing van het pand in Harreveld, behouden van personeel, ook bij andere justitiële jeugdinrichtingen.

[1:52:12] Dat heeft allemaal mee te maken of we het uiteindelijk ook zonder die twee vleugels kunnen in het reguliere detentiewezen.

[1:52:19] Want ik kan u vertellen, daar hebben we ze ook gewoon keihard nodig.

[1:52:21] Dus dat zou natuurlijk het mooiste zijn.

[1:52:23] Belangrijk is ook dat de omgeving passend is bij wat de jongeren nodig hebben.

[1:52:29] En dan zie je natuurlijk wel terug, zeker ook wel als het gaat over reguliere detentie, dat er alles aan gedaan wordt om zo'n omgeving ook zo pedagogisch verantwoord mogelijk te maken.

[1:52:41] Tegelijkertijd, ja, het is wel een jeugdinrichting.

[1:52:43] Ik moet zeggen, ik ben afgelopen maandag natuurlijk ook zelf op bezoek geweest.

[1:52:47] En dan is de vergelijking met een reguliere gevangenis, ja, die is er natuurlijk ook gewoon.

[1:52:54] Dan de vraag over de bodyscanners en volgens mij was dat ook wel een belangrijke, want de visitatie zoals die nu wordt gedaan in de JJI's en in de KVJI's, de bodyscanners worden daar nog niet in gezet.

[1:53:07] Dat is even het korte en simpele antwoord.

[1:53:09] Wat we wel zeggen is dat het

[1:53:12] van toegevoegde waarden kan zijn en dat we dus willen onderzoeken of dat ook bij de JAI's mogelijk is.

[1:53:20] Ik denk dat dat een belangrijke ontwikkeling kan zijn.

[1:53:22] Je ziet het eigenlijk binnen de verschillende TBS-settings ook.

[1:53:26] Men kijkt naar manieren om de

[1:53:28] laten we zeggen, de alternatieven voor visitatie en zeker als het gaat over jeugd, om daar, nou, dit soort ontwikkelingen absoluut serieus in mee te nemen.

[1:53:40] Het zijn wel bredere vraagstukken dan alleen maar, het klinkt veel interessanter natuurlijk, maar bodyscanners brengt ook weer iets anders met zich mee, namelijk, ja, je moet even door zo'n ding heen en nou ja, de vraag is wat beter zou passen.

[1:53:56] Dus dit is wel iets wat wij willen onderzoeken.

[1:53:58] De heer Hamstra.

[1:54:00] Ik kan heel kort, misschien wel even smart maken, want ik ben blij dat de staatssecretaris dit zegt.

[1:54:04] Heeft u enig idee op welke manier en waar u ons hierover kan terugkoppelen?

[1:54:09] De staatssecretaris.

[1:54:12] Ja, dat kan in de volgende voortgangsbrief.

[1:54:14] Ja.

[1:54:21] Deze heb ik al wel beantwoord en dan de...

[1:54:25] Onderwijsvraag van mevrouw Westerveld.

[1:54:30] Dat is vooral de startkwalificatie voor de jongeren.

[1:54:33] En er zijn plannen voor geweest, dat is opgehouden.

[1:54:35] Het mooiste zou zijn als je met een startkwalificatie natuurlijk uit de JEE kunt komen.

[1:54:39] En binnen de JEE kan op dit moment vaak al wel een startkwalificatie worden gehaald.

[1:54:43] Dus hier liggen onze beelden wat uiteen.

[1:54:46] Op de JEE-school zelf kan weliswaar geen examen worden afgenomen, maar kan wel via het staatsexamen of via het regulier onderwijs.

[1:54:53] Op meerdere JJI's wordt ook NBO 1 en 2 aangeboden.

[1:54:58] Het is wel zo dat het onderwijs qua kwaliteit en aanbod echt moet aansluiten bij wat de jongeren nodig hebben.

[1:55:04] Dus daar hebben ze slagen in te maken.

[1:55:06] Daar hebben ze ook wel slagen in gemaakt, maar zijn we er nog niet.

[1:55:09] Dus we kijken hoe de huidige onderwijsvoorziening beter kan aansluiten bij de onderwijsbehoeften van de jongeren die gemiddeld ook steeds ouder worden.

[1:55:18] Dan de regionale plaatsingsvraag, ook een belangrijke van de heer Hamstra.

[1:55:24] Is regionale plaatsing, en volgens mij heeft mevrouw Faber daar ook een vraag over gesteld, is regionale plaatsing van jongeren in justitiële jeugdinrichtingen een harde norm of een wettelijke verplichting en in hoeveel gevallen lukt het om jongeren regionaal te plaatsen?

[1:55:37] Het is geen wettelijke verplichting, het is wel een uitgangspunt in de jeugdstrafrechtketen en basis voor onze bestuurlijke afspraken.

[1:55:44] In de afgelopen drie maanden is ongeveer 65% van de jongeren geplaatst in de regio conform het plaatsingsbeleid van DJI.

[1:55:52] Een kleine 7% is buiten de regio geplaatst vanwege onvoldoende beschikbaarheid en 28% van de jongeren is bewust buiten de regio geplaatst vanwege juist die specifieke zorgbehoefte

[1:56:02] of het netwerk wat niet bijdraagt aan het herstel of de strafmaatregelen van deze specifieke jongeren.

[1:56:10] Dus dat is ongeveer een kwart van de gevallen.

[1:56:15] Dan de vraag van mevrouw Seinhaven over de capaciteit in de kleinschalige voorzieningen, waarin we zien dat ten opzichte van de JEE de capaciteit daar wel op orde is, sterker nog, want er is ruimte in de kleinschalige voorzieningen.

[1:56:29] We willen dat die optimaal gebruikt zou kunnen worden.

[1:56:32] Die vraag had ik zelf ook, zal ik de voorzitter vertellen, omdat je juist ook wilt dat alle plekken binnen de keten ook benut worden.

[1:56:42] De vraag is even, waar zijn ze toe op aard?

[1:56:45] En het is niet eenvoudig om zomaar iedereen door te laten stromen vanuit de JJI's naar de kleinschalige voorzieningen.

[1:56:52] We kijken natuurlijk wel, wat is dat dan precies voor bed?

[1:56:54] Wat bijvoorbeeld randvoorwaardelijk is, is dat er dagbesteding is, dat dat niet op meer dan anderhalf uur van die locatie af is.

[1:57:00] En het verschil is dat dus wat je wel in een JJI hebt, namelijk dat de voorzieningen op locatie zijn, die heb je bij die kleinschalige voorzieningen veel minder.

[1:57:08] Bijvoorbeeld onderwijs, het aanbod is niet daar, maar je moet er naartoe.

[1:57:12] Ik denk wel dat het belangrijk is om te noemen dat we dus aandachtsfunctionarissen hebben op de JJI's om juist ook die doorschoop te stimuleren.

[1:57:20] Dus op het moment dat jongeren er wel klaar voor zijn, dat je dan ook met elkaar besluit dan kan iemand nu naar de kleinschalige voorziening.

[1:57:28] Waar ik zelf naar kijk is

[1:57:30] de randvoorwaarden voor de plaatsing, dus bijvoorbeeld de anderhalf uur.

[1:57:34] Ja, je wilt, en dat zeg ik in alle eerlijkheid ook niet, dat je als jongere, jeugdige tweeënhalf uur in een bus kan zitten onderweg naar school, want dan is bijna, nou, dan is de helft van je dag A voorbij en B met welke uitdagingen kom je dan onderweg allemaal ook weer in aanraking.

[1:57:48] Dus we moeten heel goed kijken naar welke randvoorwaarden we nu stellen aan het verblijf in de kleinschalige voorziening.

[1:57:53] We willen natuurlijk alle bedden die beschikbaar zijn

[1:57:55] ten aanzien van jeugd, of het nou een uitstroom gesloten is of dat het een uitstroom vanuit de JJI's is, beschikbaar wordt gesteld voor de jongeren die dat nodig heeft.

[1:58:06] En we kijken dus ook goed naar welke bedden zijn dit dan precies en hoe kunnen we daar de beste groep op plaatsen.

[1:58:12] En wat ik zei, we doen dus die aandachtsfunctionaris bij de JJI's om te zorgen dat ook doorlopend wordt gekeken of iemand daar al klaar voor zou kunnen zijn.

[1:58:24] Dan heb ik de vraag van mevrouw Seinhaven over de jongvolwassenen in het gevangeniswezen en dat is eigenlijk aansluitend bij de vraag die de heer Amstrad daarover had gesteld.

[1:58:32] De JEE's hebben momenteel onvoldoende capaciteit.

[1:58:36] Mijn Amst voorganger heeft twee afdelingen in het gevangeniswezen, daarom vrijgemaakt om tijdelijk jeugdigen van 18 jaar en ouder, dus waarbij het adolescentenstrafrecht is toegepast, geplaatst kunnen worden als er geen plek is in de JEE's.

[1:58:48] De uitbreiding van capaciteit in onder andere Harreveld en de herbezinning op dit hele dossier moeten bijdragen aan de afbouw en het reguliere gebruik van die afdelingen voor reguliere detentiewezen.

[1:59:00] blijft wel afhankelijk van factoren als de instroom.

[1:59:03] En daarnaast biedt de life-changing group op dit moment op die beide locaties wel een educatief, sportief en creatief dagprogramma aan.

[1:59:11] Want de normen die wij stellen voor het programma van jeugd, dat zijn bijvoorbeeld de normen voor het dagprogramma, een hoger aantal uren dan dat we dat voor regulier gedetineerden hebben, die vullen we dan bijvoorbeeld in samenwerking met de life-changing group, die op educatief, sportief en creatief gebied een dagprogramma hebben.

[1:59:31] En dan heb ik nog het blokje overig.

[1:59:34] Het beste ook nog wel een aantal vragen daarin.

[1:59:38] Het is een mix.

[1:59:41] We beginnen met het jumpen en Snapchat en dan ook nog de gegevensdeling, want daar zijn ook nog vragen over gesteld.

[1:59:49] Nou, jumping dat was ook een nieuw fenomeen voor mij, maar zeer zorgelijk.

[1:59:55] Zeker omdat je ziet dat het

[1:59:58] met zo'n nieuw fenomeen hopelijk niet ook weer andere jongen aanzet tot dit soort nieuwe manieren van, ja je zou bijna zeggen crimineel geweld, want het is het natuurlijk wel.

[2:00:11] Het ministerie werkt momenteel aan de aanpak op online en hybride geweld, dat vertelde ik u eerder, en het delen van dit soort beelden

[2:00:17] krijgt daarin een plaats.

[2:00:19] We zien namelijk dat in de online wereldtrends als jumping en andere vormen van het verspreiden van gewelds- en vernedervideo's elkaar in rap tempo opvolgen en het kan bijna op een gegeven moment niet gekker.

[2:00:30] Onderdeel van deze aanpak van preventieve maatregelen om de online weerbaarheid van jongeren te verhogen en online die normstelling die we met elkaar juist zouden moeten bevorderen.

[2:00:42] Dit is niet normaal.

[2:00:44] Ook wordt in lijn met het regeerakkoord verkend of we met delen van content die misdrijven tonen, of we die dan ook strafbaar kunnen stellen.

[2:00:53] Dan het gebruik van Snapchat, en dat is eigenlijk natuurlijk het platform waarop dit gebeurt.

[2:00:58] Maar ook bijvoorbeeld drugshandel wat veelvuldig binnen Snapchat of over Snapchat plaatsvindt.

[2:01:03] We kunnen dat toch niet langer tolereren, is ook een vraag van een aantal van u.

[2:01:07] Voor Snapchat gelden zorgvuldigheidsverplichtingen en verantwoordelijkheden die in de Digital Services Act is vastgelegd.

[2:01:14] En bij vermoedens van risico's voor minderjarigen, waaronder ronselen, ontoereikende mechanismen,

[2:01:19] om illegale content te melden, heeft de Europese Commissie als toezichthouder op 26 maart een formeel onderzoek ingesteld.

[2:01:29] Afhankelijk van de uitkomsten kunnen hieruit handhavende maatregelen volgen.

[2:01:32] Dus dit zou ons kunnen helpen.

[2:01:35] En daarnaast zoeken we op het gebied van content, moderatie, de dialoog, juist ook met de platforms, zoals Snapchat.

[2:01:43] Dan hebben we de gegevensdeling en ook de informatieuitwisseling tussen partners.

[2:01:49] Dus mevrouw Wendel en de heer Hamstra hebben daar vragen over gesteld.

[2:01:53] In het kader van de taskforce gegevensdeling, wat is de stand van zaken?

[2:01:58] De taskforce gegevensdeling werkt aan het oplossen van de gegevensdeling problematiek.

[2:02:02] Binnen geprioriteerde thema's, waaronder preventie met gezag.

[2:02:07] En die gegevensdeling knelpunten binnen die criminele familieaanpak, die werden ervaren door de gemeente Tilburg, zijn weggenomen, waarmee de informatiedeling binnen de aanpak duurzaam is verbeterd.

[2:02:19] En eigenlijk is dat zo'n best practice, om het maar even zo te zeggen.

[2:02:23] Daarnaast worden er binnen de persoonsgerichte aanpakken concrete afspraken gemaakt over de gegevensdeling.

[2:02:29] Ze gaan vaak over zorg en veiligheid en worden dan, en ik herken dat wel vanuit de regio waarin ik gewerkt heb, worden vaak in een confinant vastgelegd, zodat je met elkaar afspreekt op welk moment je welke informatie kunt delen.

[2:02:42] De Kamer wordt nader geïnformeerd bij de volgende halfjaarsbrief, georganiseerde ondermijnende criminaliteit, over hoe het staat met de taskforce gegevensdeling.

[2:02:54] Dan de info, ja, die sluit daarop aan tussen school en...

[2:02:58] Ik heb eerst nog een vraag vanuit mevrouw Wendel en dat is tevens uw laatste vraag.

[2:03:03] Ja, dan zal ik die effectief benutten in het kader van effectieve interventies.

[2:03:08] Ik ben benieuwd, de staatssecretaris koppelt terug over onder andere preventie met gezag, dat daar delen van de informatiedeling in zijn opgelost.

[2:03:16] Wat volgens mij nou juist de crux is, is dat heel veel gemeenten geen preventie met gezag hebben.

[2:03:21] We hebben het net eerder gehad over Noord-Nederland.

[2:03:24] Met afstand de meeste gemeentes daar hebben geen preventie met gezag.

[2:03:27] Wat ik in mijn, en ik kom tot een afronding, maar wat ik in mijn werk veel heb gezien, is dat we gewoon een hele duidelijke jeugdgroep hadden die iedere dag ervoor zorgde dat mensen zich niet veilig voelden op straat.

[2:03:40] We wisten wie het waren, maar we mochten dan die informatie niet delen tussen allerlei verschillende partners, waardoor we ze gewoon niet effectief konden aanpakken en het echt wachten was tot zij het strafrecht ingingen.

[2:03:51] Ik heb al door de staatssecretaris en ik zijn het met elkaar erover eens dat we dat liever niet willen.

[2:03:56] Dus mijn concrete vraag is ja,

[2:03:57] Wat gaan we nou dan nu doen om ervoor te zorgen dat het voor al die gemeenten mogelijk is om samen te werken met de partners die daarin samen optrekken, dus ook de jongerenwerkers, ook de ambtenaren van de gemeente, om ervoor te zorgen dat de jongeren niet in de strafrechtketen terechtkomen, maar dat we dus al voor die tijd informatie kunnen delen.

[2:04:17] De staatssecretaris.

[2:04:18] Voorzitter, dank u wel.

[2:04:20] Heel herkenbaar dit.

[2:04:22] Wat ik net heb geprobeerd te zeggen is dat het geprioriteerde thema preventie met gezag binnen die taskforce gegevensdeling met aandacht wordt opgepakt, om het maar even zo te zeggen.

[2:04:33] Maar het is niet zo dat alleen

[2:04:35] daarop gefocust wordt.

[2:04:37] Dit gaat echt over gegevensdeling in de brede zin van het woord, die raakt aan ondermijning.

[2:04:43] En ik denk dat het belangrijk is dat alle gemeenten daarvan zouden kunnen profiteren, of misschien ook wel alle zorgorganisaties, omdat in de praktijk het vaak als heel knellend wordt ervaren dat informatie niet gedeeld kan worden.

[2:04:56] Tegelijkertijd is het ook vaak zo dat heel veel kan wat men nog niet weet.

[2:05:01] We weten dat de gegevensfunctionaris...

[2:05:06] Functionaris gegevensbescherming, dat is de goede volgorde, dat die hun werk vaak heel serieus nemen, maar ook steeds op zoek zijn, en dat zie je ook wel terugkomen weer in hun opleiding, steeds op zoek zijn naar wat kan wel.

[2:05:19] En zeker als het gaat over de gegevensdeling, dan heb je daar echt, laten we zeggen, in de maatschappelijke...

[2:05:26] Het maatschappelijk beeld dat we daarvan hebben een grote stap te zetten, want het draagt bij aan het veiligheidsgevoel van mensen als we in ieder geval weten wat we van elkaar op welk moment kunnen delen.

[2:05:37] Tegelijkertijd, en dat vind ik ook wel belangrijk om te noemen, we hebben met elkaar ook regels afgesproken over privacy en over wat je wel en niet op welk moment mag delen.

[2:05:46] Dat is de continue spanning waarin we inzitten.

[2:05:48] Dat is ook wat de taskforce natuurlijk nu op de weegschaal legt, waarin je kijkt naar de...

[2:05:54] maximale mogelijkheden om gegevens met elkaar te delen in het kader van zorg en veiligheid.

[2:06:01] En je ziet dat er regionaal oplossingen zijn binnen een confinant, niet alleen per se binnen preventie met gezag, maar ook echt in samenwerkingsverbanden, bijvoorbeeld vanuit een zorg- en veiligheidshuis.

[2:06:10] En daarin zou je eigenlijk willen dat de best practices, zoals ik er net al één noemde, vanuit Tilburg was het, dat die ook breder gedeeld worden.

[2:06:18] En wat ik zei, die komt dus in die halfjaarsbrief georganiseerde ondermijnende criminaliteit, komt het beeld hiervan ook bij u terug.

[2:06:32] Dan heb ik de laatste vraag.

[2:06:37] De laatste vraag, daar ga ik niet over.

[2:06:43] Deze voorzitter, als uw eigen interrupties op zijn, dan zijn ze op.

[2:06:48] Dus ik geef u opnieuw het woord.

[2:06:51] Dank u wel, voorzitter.

[2:06:52] Dan de vraag over de jeugdstrategie.

[2:06:55] Een aantal van u heeft hierna gerefereerd vanuit de Nationale Jeugdstrategie.

[2:06:59] De overstijgende samenwerking met VRO, met VWS.

[2:07:02] Ik ben benieuwd hoe de staatssecretaris op hoofdklein ernaar kijkt.

[2:07:06] Ik ben heel positief, wat ik net ook al zei, over de Nationale Jeugdstrategie.

[2:07:10] Jongere participatie is een heel belangrijk onderdeel daarin.

[2:07:13] Niks over ons zonder ons.

[2:07:15] Dat is natuurlijk heel logisch.

[2:07:16] Het is ook onderdeel van de werkagenda burgerparticipatie en momenteel ben ik met de Nationale Jeugdraad in gesprek over hoe wij jongeren meer zouden kunnen betrekken bij ons beleid, bijvoorbeeld in het kader van de herbezinning op de opgave van de justitiële jeugdinrichtingen.

[2:07:30] Dus ook daar betrek ik hen zelf graag bij.

[2:07:35] En dan ben ik door de beantwoording van de vraag in de eerste termijn heen, voorzitter.

[2:07:38] Dank u wel.

[2:07:39] Dat leidt tot een vraag van mevrouw Westerveld.

[2:07:44] Ik verwees in mijn bijdrage naar het rapport Pedagogisch uitgangspunt onder druk en wat daar precies nou mee is gedaan.

[2:07:53] Want dat was een heel waardevol rapport, maar naar mijn idee heb ik daar de laatste tijd niet zoveel meer over gehoord.

[2:08:02] De staatssecretaris.

[2:08:04] Ja, ik herinner me de vraag en het antwoord inderdaad nog niet, dus ik kom daar graag in een tweede termijn op terug.

[2:08:13] U hebt nog een laatste interruptie.

[2:08:16] Dan wil ik mijn laatste interruptie nog graag gebruiken om in te gaan op onderwijs.

[2:08:19] Want ook over onderwijs in GJI's is een tijd geleden een rapport verschenen van de onderwijsraad.

[2:08:26] We hebben toen ook gevraagd naar een opvolging van dit rapport en ik las

[2:08:32] de kabinetsbrief terug en daar stond dat we in het voorjaar van 2026, dat is nu zou ik denken, een visie van het kabinet zouden krijgen op onderwijs in JEE's.

[2:08:41] Nou is het kabinet inmiddels intussen gevallen, maar ik hoor en ik snap dat de staatssecretaris dat misschien niet uit de hoofd weet, maar ik zou heel graag die visie willen ontvangen, want dit is al een tijd geleden ook dat dit rapport werd verschenen.

[2:08:54] Ik ben niet de enige die je vroeg naar onderwijs in JEE's en het lijkt mij toch al hoog tijd dat er

[2:09:00] ja, opvolging wordt gegeven, want ook dit was een heel waardevol onderzoek.

[2:09:06] Voorzitter, dank u wel.

[2:09:08] Ik zou daar graag in de tweede termijn ook even op terugkomen welke termijn ik dat zou kunnen doen.

[2:09:14] Mevrouw Faber, uw laatste interruptie.

[2:09:16] Ja, daar ben ik me van bewust.

[2:09:17] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:09:19] Ja, ik had ook nog een vraag van de verantwoordelijkheid van de ouders, want we hebben het allemaal over van de halve maatschappij moet ze langzamerhand helpen, maar de ouders hebben natuurlijk ook een verantwoordelijkheid.

[2:09:28] En heb ik wel gelezen ook in de stukken van dat dat allemaal strafrechtelijk lastig zit.

[2:09:34] Maar je kan wel altijd bij een bij ook bij strafrechtelijke zitting kan je altijd een civiele zaak voegen.

[2:09:41] En dan kan je dus wel degelijk volgens mij ook ouders verantwoordelijk stellen.

[2:09:44] Zou je daarop in willen gaan?

[2:09:46] De staatssecretaris.

[2:09:48] Voorzitter, ja, het klopt wat mevrouw Faber daar zegt.

[2:09:51] Ik kan het even niet weervinden, maar ik ben er wel op ingegaan in eerdere antwoorden dat er mogelijkheden zijn juist om de ouders te betrekken bij de strafrechtelijke maatregelen, bij de buiten strafrechtelijke maatregelen, zoals bijvoorbeeld halt, maar ook tijdens de zittingen en ook in civiele procedures.

[2:10:07] Dus er zijn echt wel mogelijkheden om de ouders meer verantwoordelijkheden te geven.

[2:10:12] Het is natuurlijk wel belangrijk dat we altijd kijken naar het systeem.

[2:10:16] Dus wat gebeurt er om de jeugdige heen en zijn de ouders in staat om de goede interventies en opvoeding te bieden?

[2:10:24] Of is het belangrijk dat we daar ook oog voor hebben, omdat we anders iets onmogelijks vragen en het er niet beter op wordt na alle waarschijnlijkheid.

[2:10:32] Maar die mogelijkheden, die zijn er zeker.

[2:10:34] Ja, dank.

[2:10:35] Dat brengt ons bij de tweede termijn aan de zijde van de Kamer en ik geef daarvoor als eerste mevrouw Wendel het woord.

[2:10:43] Ja, dank voorzitter.

[2:10:45] Allereerst wil ik een twee minuten debat aanvragen waarin ik moties zal indienen, onder andere over de strafrechtketen voor minderjarigen, maar ook over preventie met gezag.

[2:10:55] Het zal u niet verbazen, denk ik, gezien mijn inbreng in eerdere schriftelijke vragen.

[2:10:59] Dan rest mij nog één laatste vraag en dat gaat over informatiedeling.

[2:11:03] U bent er net uitgewaaid op ingegaan.

[2:11:05] Daar heb ik nog één vraag over.

[2:11:07] U ging vooral in over informatiedeling bij jongeren die afglijden in de ondermijnende criminaliteit.

[2:11:13] En voor mij is het ook belangrijk dat als jongeren zware overlast veroorzaken.

[2:11:16] Misschien Delfzijl hebben wij in de provincie bijvoorbeeld als voorbeeld.

[2:11:21] Ook daarbij vind ik het belangrijk dat informatiedeling mogelijk is, juist omdat het vaak daar begint en daar steeds erger wordt.

[2:11:27] Dus kan de staatssecretaris mij beantwoorden of dat daar ook in wordt meegenomen of dat het echt beperkt wordt tot ondermijnende criminaliteit?

[2:11:35] Dank u wel.

[2:11:37] Mevrouw Mona.

[2:11:39] Dank voorzitter.

[2:11:40] Ik wil de staatssecretaris bedanken voor de beantwoording.

[2:11:43] Al vind ik het jammer dat heel veel dingen voor de zomer pas komen.

[2:11:46] Ik vind het jammer voor dit debat ook.

[2:11:49] Ik denk dat we veel hebben meegegeven.

[2:11:50] Ik denk dat ook echt de urgentie wel voelbaar is bij iedereen.

[2:11:54] En ik zie dat ook wel bij u.

[2:11:57] Ik heb nog even overleg gehad met mijn collega mevrouw Schilder en die geeft aan dat zij niet tevreden is met de beantwoording die zij gehad heeft.

[2:12:03] Dus ik wil u nogmaals oproepen om daar nog een keertje naar te kijken en misschien daar op een andere manier op terug te komen.

[2:12:09] of de minister daarop terug te laten komen.

[2:12:13] Mevrouw Faber.

[2:12:14] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:12:15] Eerst wil ik natuurlijk de staatssecretaris bedanken voor de beantwoording.

[2:12:17] Maar ik had nog wel even een dingetje over dat groepsgedrag.

[2:12:20] Want groepsgedrag, geweld met groepsgedrag, dat is gewoon strafbaar.

[2:12:26] via het strafrecht artikel 141.

[2:12:27] En dan geeft de staatssecretaris aan van ja, dan moet het maar aan de professionals laten afhangen wat zij ermee doen.

[2:12:36] Maar het is gewoon strafbaar.

[2:12:38] Dat is gewoon de wet.

[2:12:40] En dan zeg ik van laten we nou alsjeblieft die wet gaan handhaven.

[2:12:43] En als er zo dergelijk groepsgedrag, dan vind ik gewoon dat iedereen daar zich moet verantwoorden bij de rechter.

[2:12:49] Dus graag daar nog een reactie op.

[2:12:51] Dank u wel.

[2:12:55] Ja, voorzitter, dank.

[2:12:57] Ook van mijn kant, dank voor de antwoorden van de vragen.

[2:13:00] Het waren er best wel veel.

[2:13:02] dank, onder andere ten aanzien van de bodyscans dat het in de volgende voortgangsbrief mee wordt genomen, daar zijn we blij mee en dat u in gesprek werd met de Nationale Jeugdraad, daar zijn we heel erg blij mee dat zij zo actief betrokken willen worden.

[2:13:14] Ik heb nog één vraag ten aanzien van de plaatsing in de eigen regio.

[2:13:17] Het lukt nu in 65 procent van de gevallen.

[2:13:20] Zijn we daar dan tevreden mee en doen we genoeg?

[2:13:22] Dat zou ik aan u willen vragen.

[2:13:24] Dus dat is een normatieve vraag.

[2:13:25] Ik ben wel benieuwd hoe de staatssecretaris ernaar kijkt.

[2:13:29] En een aanmoediging of een stimulering wat mij betreft en aanzien van jongeren die nu geplaatst worden nog in reguliere PIs.

[2:13:39] Wanneer dat het geval is, wat we misschien met z'n allen niet willen, dan is er zoiets dat heet een life changing group.

[2:13:44] Mooi woord, mooi dat dat er is.

[2:13:48] gegeven het feit dat ze in reguliere PI zitten.

[2:13:50] Dus het feit dat we dat niet moeten willen en dat is dan ook de aanmoediging vanuit onze kant.

[2:13:54] Laten we in blijven zetten dat dat niet lang meer het geval is.

[2:13:59] Dank.

[2:14:00] Mevrouw Westervelde.

[2:14:03] Dank aan de staatssecretaris voor haar antwoorden.

[2:14:06] Ik ben zo in de tweede termijn wel heel benieuwd naar de antwoorden op mijn vragen over het rapport pedagogisch uitgangspunt onder druk en ook het rapport onderwijs in justitiële jeugdinrichting omdat dat rapporten zijn van één of twee

[2:14:21] De rapport over onderwijs van één jaar geleden, dit rapport pedagogische uitgangspunten ontdekken we twee jaar geleden en het gaat echt over hoe zorgen we ervoor dat jongeren, als ze met justitie in aanraking komen, daar wel beter uitkomen.

[2:14:37] Volgens mij zou ook onderwijs aan deze groep jongeren nummer één prioriteit moeten zijn, ook als we kijken naar het kinderrechtenverdrag trouwens.

[2:14:44] En dan merk ik toch dat heel vaak

[2:14:48] Ziet iedereen dat wel?

[2:14:49] Maar zijn er dan rapporten aan bevelingen?

[2:14:52] Moeten we heel lang wachten totdat we eindelijk merken wat er mee gebeurt?

[2:14:55] Dus daarom ben ik benieuwd naar de antwoorden van de staatssecretaris.

[2:14:59] Dank u wel.

[2:15:00] En dan zou ik mevrouw Wendel willen vragen of ze weer even het voorzittersstokje over wil nemen.

[2:15:05] Uiteraard.

[2:15:06] En dan geef ik met veel genoegen het woord aan mevrouw Seinhaven van D66.

[2:15:10] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:15:11] En dank voor de beantwoording van alle vragen.

[2:15:14] Kijk, de uitdaging is van hoe kunnen we nou zorgen dat straf en perspectief steeds hand in hand gaan?

[2:15:18] En ik wil één punt nog even.

[2:15:22] expliciet maken, want we hebben gezegd van op het moment dat strafbare feiten zijn gepleegd, dan moeten we ook zorgen dat die straf zorgvuldig en op tijd wordt uitgevoerd.

[2:15:30] Om dat te kunnen doen, moeten we de capaciteit optimaal benutten.

[2:15:34] En als het gaat over die kleinschalige voorzieningen, justiceer de jeugd, is mijn oproep niet om de... Mijn oproep was juist gericht op hoe zorgen we nou dat de jongeren die heel kort in die JEI's blijven, dat voor die groep

[2:15:46] de kleinschalige voorzieningen een alternatief zouden kunnen zijn.

[2:15:51] Dus dan weegt, vind ik ook, de afstand tot voorzieningen misschien op een andere manier mee.

[2:15:57] Dank u wel.

[2:16:01] En dan is het voorzitterschap ook weer terug, trouwens, bij mevrouw Seinaver.

[2:16:04] Ja, dank u wel.

[2:16:04] En dan kijk ik even naar de staatssecretaris of het mogelijk is om direct door te gaan of... Een paar minuutjes.

[2:16:09] Een paar minuutjes.

[2:16:10] Maar dan stel ik voor dat we wel zoveel als mogelijk in deze ruimte blijven, zodat we...

[2:16:15] Oké, een paar minuten.

[2:16:16] Dat betekent uiterlijk om tien voor vijf.

[2:16:22] Dan gaan we weer verder.

[2:21:06] Wij gaan door met de tweede termijn aan de zuiden van het kabinet en daarvoor geef ik de staatssecretaris het woord.

[2:21:13] Dank u wel, voorzitter, en dank voor de vragen in tweede termijn.

[2:21:17] Eén stond nog.

[2:21:19] Dat ging over het messenverbod.

[2:21:21] Wat is de stand van zaken van het landelijk messenverbod?

[2:21:23] De vraag die had mevrouw de antwoord dat mevrouw Wendel nog van mij tegoed.

[2:21:27] Die verantwoordelijkheid die ligt bij de minister van Justitie en Veiligheid.

[2:21:32] Dat is het ene deel van het antwoord.

[2:21:34] Het tweede deel is na jaar van 2023 is er een uitgebreide internet consultatie geweest met een aantal fundamentele bezwaren die zien op diverse beleidsmatige en juridische beginselen, zoals de effectiviteit, de handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid, proportionaliteit van dat messenverbod.

[2:21:50] De uitvoerbaarheid is dus ontzettend lastig, los van alle juridische ingewikkeldheden die ermee komen kijken.

[2:21:55] Dat is gebleken.

[2:21:57] Omdat verschillende gemeenten het signaal hebben afgegeven dat ze teleurgesteld zijn in die uitkomsten van die consultatieronde, is vanuit het departement meerdere malen ambtelijk overleg geweest met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, is gezocht naar een houdbare en juridische onderbouwing van nut en noodzaak en tot op heden

[2:22:12] Lukt dat onvoldoende?

[2:22:15] Los van een landelijk verkoopverbod kun je wel altijd in lokale APV afspraken maken en regels vastleggen ten aanzien van het messerverbod op lokaal niveau.

[2:22:26] Maar we hebben daar landelijk dus nog niet iets sluitends voor kunnen regelen, omdat daar te veel haken en ogen aan zitten.

[2:22:39] Mag ik de staatssecretaris vragen om hier dan op aan te dringen bij de minister aan 2023?

[2:22:46] We zijn jaren verder.

[2:22:48] Ja, dat begrijp ik goed.

[2:22:49] Ik zal het ook meenemen.

[2:22:50] Ik zal sowieso vertellen dat ik dit antwoord aan u heb gegeven, want dat lijkt me ook wel zo zorgvuldig.

[2:22:55] En ook aangeven of in ieder geval vragen, net als ik dat op een ander onderdeel nog zou doen, teruggeven aan hem wat hier besproken is en dat de zorg geuit is.

[2:23:04] Ja, dan de vraag over de informatiedeling.

[2:23:08] Of dat niet alleen vanuit, laten we zeggen, de preventie met gemeente onderdelen is, maar dat we dat echt breder doen, dat kan ik bevestigen.

[2:23:16] Dus het gaat echt over de brede informatiedeling en de best practices die we daaruit willen leren.

[2:23:23] die komt terug in die briefondermijningen, wat ik al eerder zei, maar hij is niet alleen maar zo smal ingestoken als preventie met gezag.

[2:23:30] Dus ik hoop dat we elkaar hebben begrepen dat u bent op zoek naar hoe kunnen we ook voorkomen dat er delicten plaatsvinden en is het dan al in een vroeg stadium informatie te delen.

[2:23:39] Moet je ook altijd heel zorgvuldig met elkaar afwegen natuurlijk, maar het maakt wel onderdeel uit van deze taskforce om dat te onderzoeken.

[2:23:46] Dan de vraag van mevrouw Monnet, die gaat over helaas de op afstand teleurgestelde collega Schilder over het antwoord.

[2:23:56] Dat was ook wel de verwachting, ik heb het ook een beetje teruggegeven in het antwoord, dat dat ook een moeilijke kwestie is.

[2:24:02] Ik heb aangegeven dat ik de zorg over zal brengen naar de minister van Justitie en Veiligheid, maar daar verandert in feite door mij nu niets aan.

[2:24:11] Waar ook niets aan gaat veranderen, maar wat een heel terechte opmerking van mevrouw Faber was, is dat dat groepsgedrag gewoon strafbaar is.

[2:24:18] Dus het wetsartikel wat u noemt, 141 SR, absoluut waar.

[2:24:22] Tegelijkertijd, er moeten natuurlijk altijd, en dat bedoel ik met de inzet van de professionals, er moeten altijd voldoende verdenkingen zijn, er moet altijd aanleiding zijn dat zij denken, politie en OM, dit vinden wij nou iets waar we strafrechtelijk ook opvolging aan gaan geven.

[2:24:37] Dat is niet aan mij.

[2:24:38] Dat is aan de professionals, maar dat dat groepsgedrag in bepaalde manieren strafbaar is, absoluut.

[2:24:44] Dus daar heeft mevrouw Faber zeker gelijk in.

[2:24:47] Hele korte vrij.

[2:24:50] Ja, ik wil niet vervelend doen tegen de staatssecretaris.

[2:24:52] Zo moet u het niet zien.

[2:24:53] Tenminste, ik hoop niet dat u het zo opvalt.

[2:24:55] Maar kijk, je staat daar wel bij.

[2:24:57] en erbij staan en niks doen en zien dat iemand in elkaar wordt geslagen, dan ben je gewoon strafbaar.

[2:25:03] Dat lijkt me gewoon zo klaar als een klontje.

[2:25:05] En ik zie toch in de praktijk dat daar te weinig mee gedaan wordt.

[2:25:09] En ik begrijp wel dat.

[2:25:10] Ja, u staat daar niet.

[2:25:12] Nee, ik moet het kort houden.

[2:25:18] Ik denk dat we elkaar precies begrijpen.

[2:25:20] Ik begrijp waar de zorg zit van mevrouw Vapen en ik begrijp ook waar de verantwoordelijkheden liggen van mijzelf en van de keten.

[2:25:25] In dit geval ligt die verantwoordelijkheid daar ook juist om te kijken wanneer in welke mate is het ook echt strafbaar en gaan we vervolgen.

[2:25:32] En dat is niet aan mij.

[2:25:33] Dus dat is ook het eerlijke en toch ook een beetje korte antwoord.

[2:25:37] Dan de vraag van de heer Hamstra terecht over die 65% die dan regionaal wel geplaatst kan worden.

[2:25:44] Is dat genoeg?

[2:25:45] Doen we daar genoeg aan?

[2:25:47] Ja, ik denk juist.

[2:25:48] Ook als je ziet dat, wat was het, 27% buiten de regio geplaatst wordt, omdat geconstateerd wordt dat het helemaal niet helpend is.

[2:25:55] om deze jeugdigen op een regionale voorziening te plaatsen, denk ik dat het heel goed is dat we op die manier kijken.

[2:26:02] Zeker wel een terechte vraag om te zien of dat nog steeds altijd gebeurt, omdat het belangrijk is dat iemand die regionaal geplaatst kan worden, dat we dat dan ook proberen daadwerkelijk te doen.

[2:26:14] En dan de vraag van mevrouw Westerveld, die gaat over de twee rapporten waaraan gerefereerd is, onderwijs en het pedagogische uitgangspunt onder druk rapport.

[2:26:26] Best een uitgebreid antwoord en het belangrijkste is het tweede rapport wat genoemd werd, was even voor mijn eigen begrip, waar ging dat over?

[2:26:34] Dat was de druk op de JJI's en daardoor kon niet altijd volledig programma worden geboden.

[2:26:39] En het tweede was, ja, en dat onderwijs, dat blijft dan ook nog achter, even in mijn eigen woorden.

[2:26:43] Nou, dat is natuurlijk eigenlijk wat je wel anders zou willen zien.

[2:26:47] Wat ik graag zou willen toezeggen, is dat ik ze ook meeneem in de herbezinning, want het zijn wel twee belangrijke ontwikkelingen die mogelijk nu niet voldoende aandacht krijgen in de herbezinning waar we dit jaar mee bezig zijn, waarvan ik wel denk dat juist een goed, volledig programma op de JEI's en passend onderwijsaanbod, waar een aantal van u naar gerefereerd heeft,

[2:27:06] belangrijke uitgangspunten zijn om bij de herbezinning mee te nemen.

[2:27:10] Dus wat mij betreft zou ik die graag daarin terug willen laten komen.

[2:27:17] En dan heb ik nog de...

[2:27:18] Dat lijkt tot een kort verhaal.

[2:27:22] Ja, want ik heb ook de kabinetsreactie erbij gepakt.

[2:27:24] Dan heb ik het even over dat rapport van de onderwijsraad.

[2:27:27] En daar staat letterlijk dat er een visie zou komen op onderwijs in JJI's en dat we die in het voorjaar van 2026 zouden ontvangen.

[2:27:36] En dat is het nu.

[2:27:37] Misschien is dit komen te vervallen omdat het kabinetsgeval of zo, maar ik zou nog wel heel graag deze visie willen ontvangen.

[2:27:45] Ja, dat begrijp ik heel goed en terecht.

[2:27:49] Als ik hem er nu uithaal, maar even zo te zeggen, dan halen we hem uit het pakketje van de herbezinning.

[2:27:53] Dus mijn voorstel zou zijn om hem juist daarin mee te nemen, want dan is het misschien ook wel zorgvuldigheid boven snelheid om voor de zomer heel goed te kijken naar wat we uit die aanbeveling van onderwijs halen.

[2:28:05] zou tekort doen aan wat we in de breedte binnen de herbezinning van de JEI's nu meenemen.

[2:28:09] Dus mijn voorstel zou toch zijn om daar in ieder geval in de brede herbezinning van de JEI's uiterlijk begin 2027 op terug te komen, waarbij ook ik vandaag de oproep van u heel goed heb begrepen dat onderwijs een belangrijke plek moet krijgen in die herbezinning.

[2:28:29] Heel kort.

[2:28:31] Maar begrijp ik het dan goed, misschien in mijn woorden, dat op de een of andere manier deze visie niet van de grond is gekomen?

[2:28:37] Want als ik die kabinetsreactie erbij pak...

[2:28:40] van 3 juli 2025, dan staat daar twaalf keer het woord visie in, omdat het een aanbeveling is en vervolgens schrijft de toenmalige, even kijken, ik denk de staatssecretaris, oh ja, de minister van Onderwijs, maar ook de staatssecretaris van Rechtsbescherming, die schrijven dan, er komt een visie aan en heel veel woorden over de visie en die krijgen jullie in het voorjaar van 2026.

[2:29:01] Is dat gewoon niet gebeurd?

[2:29:02] Is dat misschien toch de samenvatting?

[2:29:04] De staatssecretaris.

[2:29:06] Voorzitter, ja, dat eerlijke antwoord is ja, dat is niet gebeurd.

[2:29:11] Dus we nemen hem nu mee.

[2:29:13] Dan de vraag nog van mevrouw Seinhaven.

[2:29:16] Terecht het verkennen van het kortverblijf op de kleinschalige voorzieningen.

[2:29:23] Het is best lastig om juist de kortverblijvers daar een plek te geven.

[2:29:26] Even op inhoud de eerste reactie, omdat het programma daar zo

[2:29:31] We zeggen uitgekleed is, dus je verwacht ook al dat ze in staat zijn om bijvoorbeeld naar school of naar dagbesteding te gaan.

[2:29:38] Wat ik wel wil doen, is dat ik deze oproep meeneem, ook voor de aandachtsfunctionarissen en juist ook in het veld zelf, om te kijken of het mogelijk is dat we specifieke groepen, zoals bijvoorbeeld kort verblijf, ook op de KVJ zouden kunnen plaatsen.

[2:29:53] Maar het uitgangspunt is natuurlijk het programma wat we daar bieden.

[2:29:55] Is dat passend voor deze groep?

[2:29:57] En daar zou ik goed naar willen kijken of dat kan of niet.

[2:30:03] Dank u wel.

[2:30:06] Ik ga richting een afronding.

[2:30:08] Er is een twee minuten debat aangevraagd door het lid Wendel.

[2:30:12] Er zijn een aantal brieven toegezegd.

[2:30:14] Die ga ik nu even opnoemen.

[2:30:17] Als eerste de staatssecretaris zit in haar inhoudelijke standpunt over het verhogen van straffen voor jongeren.

[2:30:25] Neemt daarin ook de vraag van het lid Faber mee over de wenselijkheid om daar ook dertienjarigen bij te betrekken.

[2:30:32] En daarbij worden ook de vragen van het lid Wendel over het slachtofferperspectief betrokken en dat komt voor de zomer.

[2:30:40] Dan als tweede.

[2:30:41] De staatssecretaris komt schriftelijk terug op de vragen van het lid Westerveld over de resultaten van de werkagenda.

[2:30:48] Daar hebben we volgens mij nog geen datum aan gekoppeld.

[2:30:52] Dus dan kijk ik even richting de staatssecretaris.

[2:30:59] We werken iets naar de zomer bij deze.

[2:31:01] Als derde de staatssecretaris komt in de volgende voortgangsbrief ook terug op de bodyscanners, toezegging aan het lid Hamstra.

[2:31:11] Als vierde de staatssecretaris komt na de zomer terug op de vragen van het lid Westerveld met betrekking tot preventie en daar neemt haar in ieder geval jeugdreclassering in verbinding in mee.

[2:31:22] En tot slot de staatssecretaris neemt de rapporten over onderwijs in jeugdinrichtingen en pedagogisch uitgangspunt onder druk mee in de herbezinning.

[2:31:36] Dan wil ik iedereen bedanken.

[2:31:39] Dus dank aan de staatssecretaris voor de beantwoording.

[2:31:42] Dank aan de leden voor hun inbreng.

[2:31:44] Dank aan de mensen op de publieke tribune en zij die digitaal het debat hebben gevolgd.

[2:31:48] Een fijne avond alvast.