Wijziging van de begrotingsstaten van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)

[0:00:00] Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

[0:00:03] Het is een wetgevingsoverleg over de supple torenbegrotingen van dit jaar.

[0:00:09] Keet de Winslieder, allebei van harte welkom en hun ondersteuning.

[0:00:12] En ook de leden die aanwezig zijn.

[0:00:15] Ik zal ze even voorstellen.

[0:00:17] Mevrouw Lalle namens Groenings Partij van de Arbeid.

[0:00:22] Ook mevrouw Partijn is van diezelfde fractie.

[0:00:24] Mevrouw Verbrink is van de 50PLUS.

[0:00:28] De heer De Beer is van de VVD.

[0:00:30] Ja, dat moet ik toch even scherpen.

[0:00:33] Waarom stopt dat?

[0:00:35] Ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja, ja

[0:00:53] Het is een begrotingsoverleg.

[0:00:55] Dat betekent dat we spreken in de volgorde.

[0:00:58] Eerst de grootste oppositiepartij, dan de grootste regeringspartij en dan gaan we zo verder.

[0:01:04] Ik stel voor dat we maximaal zes interrupties doen onderling.

[0:01:09] Het is een Wegenrode, er is wat tijd voor, maar ze moeten wel kort en bondig zijn en ze gelden ook per fractie, niet per Kamerlid, zeg ik er maar even bij.

[0:01:18] En als eerste ga ik dan het woord geven aan mevrouw Lara.

[0:01:25] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:01:27] Goedemorgen allemaal.

[0:01:28] Laten we beginnen dat deze suppletorenbegroting is omhamerd, omdat het kabinet geld dat bedoeld was om niet gebruikt tegen te gaan, wilde gebruiken als sluitpost voor de begroting.

[0:01:38] En dat zegt veel over de koers van dit kabinet.

[0:01:40] Als er een tegenvaller ontstaat, kijkt het kabinet niet eerst naar de grote vermogens, niet naar de hoge winsten, niet naar plekken waar de ruimte zit.

[0:01:48] Nee, het kabinet keek naar geld dat bedoeld was voor mensen die de overheid nu al niet goed weten te bereiken.

[0:01:55] Geld voor mensen die recht hebben op ondersteuning, maar die ondersteuning niet krijgen.

[0:01:59] Niet omdat ze het niet nodig hebben, maar omdat ze verdwalen in regels, het vertrouwen kwijt zijn, brieven niet meer openen of simpelweg gewoon niet weten waar ze recht op hebben.

[0:02:09] En voorzitter, dat is de politieke kern, wat mij betreft, van dit debat.

[0:02:13] Niet een technische mutatie, niet een boekhoudkundige verschuiving, maar de vraag wie in Nederland opnieuw de rekening betaalt.

[0:02:20] En wat GroenLinks PvdA betreft is het antwoord helder.

[0:02:23] Niet telkens gewone mensen, niet mensen in armoede, niet gezinnen die al onder druk staan, niet gemeenten die met weinig middelen hun wettelijke taken moeten uitvoeren.

[0:02:33] Voorzitter, tijdens de begrotingsbehandeling in maart heb ik beide ministers gevraagd of zij het met mij vonden dat de financiële middelen om niet gebruik tegen te gaan niet als sluitpost voor de begroting zou moeten worden gebruikt.

[0:02:46] En die vraag stelde ik niet voor niets, want als de overheid geld reserveert om mensen te bereiken die recht hebben op ondersteuning, dan is dat wat mij betreft geen vrij besteedbaar potje.

[0:02:56] Dan is dat een politieke belofte, een belofte dat bestaanszekerheid niet alleen een woord is in een beleidstuk,

[0:03:02] maar een belofte dat de overheid niet wacht totdat mensen vastlopen.

[0:03:06] Een belofte dat mensen krijgen waar ze recht op hebben.

[0:03:08] En de Kamer mocht ervan uitgaan dat die belofte stond.

[0:03:12] En toen kwam daar de brief van 2 april.

[0:03:14] En toen bleek dat een wezenlijk deel van die belofte financieel was uitgekleed.

[0:03:19] De algemene bijstand zou niet volledig meegaan in de proactieve dienstverlening.

[0:03:23] in die wetsbehandeling.

[0:03:25] De bijzondere bijstand die viel al buiten de boot en gemeenten zouden niet middelen krijgen om juist die mensen actief te benaderen die het moeilijkst worden bereikt.

[0:03:35] Voorzitter, daarom staan we hier vandaag of zitten we hier vandaag.

[0:03:38] Niet omdat GroenLinks PvdA graag een begroting van de hamerlijst haalt, maar omdat het precies is waar de begrotingsverhandeling over moet gaan.

[0:03:46] Over keuzes, over dekking en over informatie aan de Kamer en over de vraag wie uiteindelijk de rekening betaalt.

[0:03:53] De politieke indruk was, deze middelen zijn er om niet gebruikt tegen te gaan.

[0:03:58] Maar vervolgens bleken die middelen toch beschikbaar om de begroting sluitend te maken.

[0:04:02] En dat raakte het budgetrecht van de Kamer.

[0:04:05] Voorzitter, een proactieve dienstverlening klinkt een beetje bureaucratisch.

[0:04:09] Maar het gaat over iets heel eenvoudigs.

[0:04:11] Dat mensen gewoon krijgen waar ze recht op hebben.

[0:04:13] Niet pas nadat iemand vastloopt in schulden.

[0:04:16] Niet pas nadat een bewindwoerder, een voedselbank of een buurvrouw zegt, volgens mij kun jij hulp krijgen.

[0:04:22] Niet pas nadat de stress al maanden doorwerkt in een gezin, maar eerder, actiever en menselijker.

[0:04:28] Een overheid die niet wacht tot mensen verdwalen, maar zelf in beweging komt.

[0:04:32] Dat is precies waar deze wet voor bedoeld is.

[0:04:34] En het kabinet weet dat ook.

[0:04:36] Het is niet voor niets een van de belangrijkste pijlers van het Nationaal Programma Aarmoede en Schulden.

[0:04:41] Dit kabinet weet dat de bestaande inzet onvoldoende is.

[0:04:45] Dit kabinet weet dat er mensen zijn die recht hebben op bijstand, maar die niet krijgen.

[0:04:50] Dit kabinet weet dat achter niet gebruik vaak armoede, schaamte, wantrouwen en ingewikkelde regels zitten.

[0:04:58] En toch was de eerste reflex, daar kunnen we wel op bezuinigen.

[0:05:01] Voorzitter, dat is gewoon niet uit te leggen.

[0:05:04] Je kunt niet zeggen dat je niet-gebruik wil terugdrengen en vervolgens bezuinigen op de aanpak van niet-gebruik.

[0:05:10] Je kunt niet zeggen dat bestaanszekerheid belangrijk is en vervolgens het geld dat daarvoor bedoeld is als sluitpost gebruiken.

[0:05:17] Je kunt niet zeggen dat gemeenten mensen beter moeten bereiken en vervolgens het instrument daarvoor weghalen.

[0:05:24] Daarom hebben wij schriftelijke vragen gesteld samen met D66 en het CDA.

[0:05:29] Daarom hebben we druk gezet en daarom lag er ook een motie voor.

[0:05:32] En toen de minister tijdens het twee minuten debat participatiewet aangaf met alternatieve dekkingen te komen, hebben wij onze motie aangehouden.

[0:05:42] En laat ik eerlijk zijn, die druk heeft gewerkt.

[0:05:44] De bezuiniging op de algemene bijstand is teruggedraaid en dat is winst.

[0:05:48] Het maakt uit dat de Kamer niet wegkeek.

[0:05:51] Het maakt uit dat gemeenten, maatschappelijke organisaties en uitvoerders aan de bel trokken.

[0:05:56] Het maakt uit dat wij bleven zeggen dit kan echt niet.

[0:05:59] Maar daarmee is maar een deel van het probleem opgelost.

[0:06:02] Want dit is geen volledige reparatie, het is half werk.

[0:06:05] De algemene bijstand is gerepareerd, maar de bijzondere bijstand niet.

[0:06:10] De studietoeslag niet en de uitvoeringskosten.

[0:06:14] Voor onderdelen ook niet en de ondersteuning voor gemeenten en de implementatie ook niet.

[0:06:18] Dus dat is niet een technisch restpuntje wat mij betreft.

[0:06:21] Dat is een politieke keuze, een keuze die gewone mensen raakt.

[0:06:25] Bijzondere bijstand gaat over noodzakelijke kosten die mensen zelf niet kunnen betalen.

[0:06:30] Denk aan een bril, een wasmachine, reiskosten, bewindvoering, kosten voor kinderen, kosten die bepalen of mensen, of iemand mee kan blijven doen of verder wegzakt.

[0:06:40] En die studiesoeslag?

[0:06:42] Die gaat over studenten met een medische beperking die niet zomaar kunnen bijverdienen.

[0:06:46] Jongeren die eigenlijk al een extra drempel ervaren en extra drempels ervaren die er zijn en voor wie financiële rust het verschil kan maken tussen studeren of afhaken.

[0:06:57] Dus ik vraag aan de minister

[0:06:58] Waarom is iemand met recht op algemene bijstand het wel waard om actief gevonden te worden, maar iemand met recht op bijzondere bijstand of dit studietoeslag niet?

[0:07:08] Waarom krijgt de ene groep een overheid die op zoek gaat en de andere een overheid die blijft wachten?

[0:07:15] Waarom zet het kabinet een hek om een begrotingspost die juist bedoeld is om mensen uit armoede te halen?

[0:07:21] Voorzitter, als je proactieve dienstverlening serieus neemt, dan doe je dat niet half, dan zeg je niet tegen gemeenten, zoek mensen maar op, maar alleen voor dat deel dat wij toevallig hebben gedekt, dan zorg je dat gemeenten het ook echt kunnen uitvoeren.

[0:07:36] Daarom heb ik twee amendementen ingediend om die ontbrekende 17 miljoen euro voor bijzondere bijstand, studietoeslag en de bijhorende uitvoering alsnog te regelen.

[0:07:45] Samen zorgen deze amendementen ervoor dat de reparatie niet stopt bij de algemene bijstand, maar dat, zoals ik net al zei, gemeenten ook mensen kunnen bereiken die recht hebben op die bijzondere bijstand of studietoeslag.

[0:07:57] Daarnaast overweeg ik een motie beschikbaar te stellen voor de implementatieondersteuning aan gemeenten, zodat zij niet alleen afzonderlijk het wiel uit hoeven te vinden.

[0:08:06] Want een wet zonder uitvoering is geen oplossing, dat is slechts een belofte op papier.

[0:08:11] Voorzitter, voor die dekking kiezen wij voor nu het amendement, voor die twee amendementen voor artikel 99, met de opdracht aan het kabinet om het structureel in te passen vanaf 2027.

[0:08:22] En dat doen wij bewust.

[0:08:24] Niet omdat artikel 99 voor ons de enige denkbare route is, maar omdat wij hier vandaag als Kamer moeten markeren, deze middelen horen beschikbaar te zijn.

[0:08:33] Het kabinet heeft ervoor gekozen om de dekking eerder weg te halen en dan is het ook aan het kabinet om dit netjes en structureel op te lossen.

[0:08:40] En ik zeg er direct bij, als die minister met betere dekkingsscenario's komt, dan ben ik uiteraard meer dan bereid om naar die dekking te kijken.

[0:08:50] Sterker nog, dat was precies wat de Kamer eerder vroeg.

[0:08:54] Leg alternatieven op tafel.

[0:08:55] Laat zien welke keuzes er zijn.

[0:08:58] Zoek dekking waar die eerlijk is.

[0:09:00] Maar schuif de rekening, wat ons betreft, niet opnieuw door naar mensen die zelf al onder druk staan.

[0:09:06] Daarom vraag ik de minister, waarom heeft hij de Kamer geen alternatieven voorgelegd

[0:09:10] Zoals toegezegd.

[0:09:12] Waarom kregen wij geen open afweging?

[0:09:15] Waarom geen dekking buiten gezinnen met kinderen?

[0:09:18] Waarom geen optie waarbij de rekening wordt gelegd bij de sterke schouders?

[0:09:24] Dit kabinet heeft nu gekozen voor de reparatie van de algemene bijstand en betaalt die reparatie via het kindgebonden budget.

[0:09:31] Laat ik daar precies in zijn.

[0:09:32] Het is beter dan de oorspronkelijke bezuiniging.

[0:09:35] Geld weghalen bij mensen in de bijstand was ronduit verkeerd.

[0:09:38] Deze schuif is een verbetering, maar beter dan verkeerd is nog steeds niet automatisch goed.

[0:09:44] Want de rekening komt nu terecht bij gezinnen met kinderen rond een inkomen dat helemaal niet zo extreem hoog is.

[0:09:50] Dat zijn vaak werkende ouders met hoge woonlasten, dure boodschappen, kinderopvangkosten, energierekening en weinig ruimte aan het einde van de maand.

[0:09:59] Onze voorkeur ligt daar niet.

[0:10:01] Onze voorkeur ligt bij de sterkste schouders, bij grote vermogens, bij winsten, bij plekken waar de ruimte wel zit.

[0:10:08] Voorzitter, deze suppletoire begroting laat breder zien hoe dit kabinet kiest.

[0:10:13] Bij proactieve dienstverlening zegt het kabinet we willen mensen bereiken, maar de middelen worden eerst weggehaald en daarna maar gedeeltelijk teruggelegd.

[0:10:22] Bij schulden zegt het kabinet we willen problemen voorkomen, maar ondertussen wordt het geld fors afgeroomd van middelen die bedoeld waren voor de opvolging van het IBO problematische schulden en dat is onverstandig en dat is bovendien ook nog eens duur.

[0:10:38] Iedereen die ooit naast iemand met schulden heeft gestaan, weet dat wachten maakt alles erger.

[0:10:44] Een kleine achterstand wordt een grote schuld.

[0:10:47] Een rekening wordt een incasso-project.

[0:10:50] Stress wordt ziekte.

[0:10:51] Schaamte wordt isolement.

[0:10:53] En uiteindelijk betaalt de samenleving een veel hogere rekening.

[0:10:57] Dus ik wil van de minister weten wat deze afroming concreet betekent.

[0:11:01] Welke maatregelen gaan door?

[0:11:03] Welke worden vertraagd?

[0:11:05] Welke worden kleiner gemaakt?

[0:11:07] Welke verdwijnen?

[0:11:08] En komt er structurele financiering voor een integraal schuldenoverzicht en andere preventieve maatregelen of blijft het bij mooie woorden?

[0:11:17] Voorzitter, ook bij inburgering zien we soortgelijke problemen.

[0:11:21] Het kabinet zegt dat nieuwkomers snel moeten meedoen.

[0:11:24] Hartstikke fijn.

[0:11:25] Taal leren, werken, zelfstandig worden.

[0:11:27] Maar gemeenten geven aan dat zij onvoldoende middelen hebben om hun wettelijke taak goed uit te voeren.

[0:11:33] Onlangs weer.

[0:11:34] En dan kun je als kabinet wel zeggen dat je in gesprek bent, maar met gesprekken betaal je geen taalles.

[0:11:39] Met een verkenning los je geen wachtlijst op.

[0:11:42] En met bestuurlijke woorden begeleid je niemand naar werk.

[0:11:45] Dit is precies het schuiven met verantwoordelijkheden waar gemeenten helemaal klaar mee zijn.

[0:11:50] Het Rijk maakt beleid, gemeenten moeten vervolgens uitvoeren en als de rekening komt zegt het kabinet dat het in gesprek is.

[0:11:58] Mijn vraag aan de minister is daarom simpel.

[0:12:00] Hoe staat het met die gesprekken en wanneer gaat het kabinet stoppen met praten en een balans, een juiste balans zoeken tussen taken en middelen en dat gewoon regelen?

[0:12:14] Voorzitter, dit is uiteindelijk de rode draad van dit debat.

[0:12:17] Het kabinet zegt bestaanszekerheid belangrijk te vinden, maar bezuinigt op de uitvoering.

[0:12:22] Het kabinet zegt schulden te willen voorkomen, maar haalt geld weg bij preventie.

[0:12:27] Het kabinet zegt dat nieuwkomers moeten meedoen, maar geeft gemeenten gewoon onvoldoende middelen.

[0:12:32] En het kabinet zegt niet gebruik te willen terugdringen, maar wilde juist die middelen gebruiken als sluitpost.

[0:12:38] En dat is niet alleen asociaal en niet eerlijk, het is ook nog een slecht bestuur.

[0:12:42] Voorzitter, ik zou vandaag drie concrete dingen willen horen van deze ministers.

[0:12:47] Ten eerste, repareer proactieve dienstverlening volledig.

[0:12:50] Dus niet alleen de algemene bijstand, maar ook de bijzondere bijstand, de studietoeslag en de uitvoeringskosten die gemeenten nodig hebben.

[0:12:58] Ten tweede, ondersteun gemeenten bij de implementatie.

[0:13:01] Als we willen dat deze wet werkt, dan moeten gemeenten niet allemaal zelf het wiel uitvinden.

[0:13:06] En ten derde, geef duidelijkheid over schulden, inburgering,

[0:13:11] Niet alleen doorschuiven, niet alleen gesprekken, maar vooral geld, planning en verantwoordelijkheid.

[0:13:17] Voorzitter, tot slot.

[0:13:18] De reparatie op de algemene bijstand is winst.

[0:13:21] Die is afgedwongen en die laat zien dat politieke druk werkt.

[0:13:25] Maar de debat is niet klaar zolang de rest blijft liggen.

[0:13:28] GroenLinks, PvdA, accepteert niet dat middelen voor mensen in armoede worden gebruikt als begrotingssluitpost.

[0:13:34] We accepteren niet dat gemeenten verantwoordelijkheden krijgen zonder middelen.

[0:13:38] En we accepteren niet dat bestaanszekerheid alleen overeind blijft zolang het budgetair uitkomt.

[0:13:44] Proactieve dienstverlening gaat over de vraag wat voor overheid we willen zijn.

[0:13:48] Een overheid die wacht totdat mensen omvallen, of een overheid die mensen op tijd ziet, opzoekt en helpt.

[0:13:55] Wat ons betreft kiezen we voor dat laatste.

[0:13:57] En daar hoort dan ook volledige dekking bij.

[0:14:00] Hartelijk dank.

[0:14:01] U krijgt nog een interruptie van de Janestra.

[0:14:04] Voorzitter, dank.

[0:14:07] Ik hoor mevrouw Lala zeggen van we zijn wel blij hoe het nu gegaan is, maar we zouden zelf andere keuzes gemaakt hebben ten aanzien van die dekking.

[0:14:15] En nu heeft het over de sterkste schouders.

[0:14:19] Nou stond ook in het coalitieakkoord al dat de kindregeringen

[0:14:24] teruggebracht zouden worden naar één kindregeling.

[0:14:26] Volgens mij is de samenleving daar ook bij gebaat, zijn deze gezinnen daar ook bij gebaat.

[0:14:30] Wat is naar de visie van Pro of van GroenLinks B.V.A.

[0:14:35] het verschil tussen dat voorstel en de dekking nu voor een gezin?

[0:14:40] Dus hoe groot is dat verschil als we het hebben over sterkste schouders?

[0:14:42] Heeft u daar een idee bij?

[0:14:46] Als ik me niet vergis gaat het over het kindgebonden budget en is het bedrag van 60.000 ongeveer per jaar naar 57.000 gegaan.

[0:14:55] Dat betekent met name aan die, het is van 60.000 en oplopend, maar voor de groep waarbij het nu naar beneden is gehaald vanaf het kantelpunt zit bij 57.000 euro scheelt dat een paar honderd euro op jaarbasis en dat is veel geld als je weinig geld hebt om te besteden.

[0:15:10] Dus wat mij betreft, wat je ziet bij deze begroting, en het is best wel een puzzel om daar achter te komen, is dat door de plannen van het kabinet neemt armoede toe.

[0:15:21] Dan is het antwoord, ja we hebben gelukkig een potje, een envelop, armoede en schulden, waar een bedrag is opgenomen en dan gaan we dat proberen te repareren.

[0:15:29] Vervolgens wordt datzelfde potje gebruikt om een tegemoetekoming te plaatsen met het energienoodfonds volgens de stijgende kosten in de energierekening.

[0:15:37] Ik ben heel blij dat het kabinet daar iets op doet, maar nog veel liever had ik gezien dat die rekening werd gelegd bij de bedrijven die daar enorme winsten op voeren.

[0:15:44] Maar dat is dat potje.

[0:15:45] Dat potje gaat vervolgens dus op voor het energienoodfonds en kan dus niet meer gebruikt worden voor andere zaken.

[0:15:53] Vervolgens krijg je in de schriftelijke beantwoording op deze suppletorenbegroting te horen dat het potje dat er was voor schulden, voor de aanpak van problematische schulden, is opgeheven omdat er een enveloppe armoede en schulden is.

[0:16:07] Dus wat ik zie is dat de hele tijd

[0:16:09] middelen die bedoeld zijn toch voor de meest kwetsbare mensen in de samenleving en voor de gewone mensen die het al moeilijk hebben om rond te komen, de hele tijd worden rondgepompt en wij als Kamer lopen er achteraan te rijden.

[0:16:22] Dus veel liever had ik

[0:16:24] gehad, zoals die minister had toegezegd, een aantal alternatieve scenario's gehad met dekkingen die misschien voor ons allemaal pijnlijk zijn, maar de ene misschien meer pijnlijker dan de andere, zoals ook toegezegd.

[0:16:37] En als ik me niet vergis was dat een toezegging naar u, meneer Hamstra van het CDA, was dat een toezegging op u inbrengt tijdens het twee minuten debat.

[0:16:45] Ik heb die niet gezien en ik vind dat bijzonder frustrerend dat ik dan vervolgens weer word geconfronteerd met een dekking die niet de mijne zijn.

[0:16:51] Maar ik had graag

[0:16:52] En dat heb ik nog steeds, vandaag ook die vraag aan de minister, alle alternatieve dekkingen gehad zodat we ook kunnen kijken welke het beste is of in ieder geval het minst pijnlijk.

[0:17:02] En volgens mij is dat deze nog niet.

[0:17:05] Een korte vervolgvraag van de heer Amsterdam.

[0:17:06] Ja, een korte vervolgvraag.

[0:17:08] Wanneer we het dan hebben over die sterkste schouders, want u heeft dezelfde cijfers als ik, dus die gaat dan van die grens van 60.000 naar 57.500 euro, dus gaat om 2.500 euro.

[0:17:18] Was die 60.000 voor u dan ook al onbespreekbaar?

[0:17:21] Want het verschil lijkt wat klein, zeg maar.

[0:17:25] Of is die 60.000 ook nog niet behorend tot die sterkste schouders?

[0:17:28] Hoe kijkt u daarnaar?

[0:17:30] Zoals ik net al zei, ik praat liever niet over onbespreekbaar of wel bespreekbaar.

[0:17:34] Ik heb liever, zoals het toegezegd, de alternatieven op tafel, zodat we goed kunnen bekijken wat dat betekent voor gezinnen.

[0:17:41] Maar ervan uitgaan dat dit geen pijn doet bij gezinnen met kinderen, en dan zou u als CDA toch op zijn minst zich zorgen moeten maken, dat vind ik te snel.

[0:17:49] En als de minister dan toezegt om met alternatieve dekkingen te komen en met alternatieve scenario's en die voor te leggen aan de Kamer en op basis daarvan hou ik mijn motie aan en vervolgens krijg ik dat niet voorgeschoteld, dan vind ik dat heel zorgelijk en daar gaat het mij om.

[0:18:08] Dank u wel, voorzitter.

[0:18:09] Voorzitter, ik heb twee vragen aan mevrouw Lala naar aanleiding van haar betoog.

[0:18:15] Eén, nou ja, sluit ik me aan bij de heer Hamstra van wat mevrouw Lala dan ziet als de sterkste schouders.

[0:18:23] En als ik me niet vergis komt de onbuigingslijst bij Prinsjesdag.

[0:18:29] En een andere vraag is, nou we hebben ook op dit dossier proactieve dienstverlening samen kunnen werken.

[0:18:36] Ik hoor u twee mooie voorstellen doen tot amendementen, maar ik vroeg me af of mevrouw Lala zelf ook nog heeft gekeken naar andere alternatieve dekkingen, behalve artikel 99.

[0:18:51] Ja daar heb ik inderdaad naar gekeken en het oorspronkelijke dekking was voor mij de envelop armoede en schulden niet omdat ik nou zo'n voorkeur ben om geld dat beschikbaar is gesteld om armoede tegen te gaan te dekken voor een bezuiniging die eigenlijk niet gepland was want ik vind dat geld dat naar dat gebruikt zou kunnen worden voor armoedebeschrijving moeten we dat vooral behouden

[0:19:14] Maar vervolgens was, terwijl ik het amendement had ingediend, dat potje alweer gebruikt om de stijgende energierekeningen tegen te gaan, onder andere door een tijdelijk noodfonds energie.

[0:19:25] Ik heb ook gekeken naar de envelop veerkracht en versterking van gezinnen, maar ook daar ligt een dekking onder.

[0:19:32] Nogmaals, niet omdat ik vind dat we daar vandaan moeten helpen, want beide vind ik heel erg prioritair.

[0:19:38] Maar omdat dat nog een potje was wat niet gebruikt was, aanvankelijk.

[0:19:43] En daarom ben ik ook zo teleurgesteld in alle eerlijkheid.

[0:19:45] En er zitten mijn vragen ook.

[0:19:46] Ik ben best bereid te praten over een dekking.

[0:19:49] Maar dan zou ik graag willen welke dekkingsmiddelen voor hebben gelegen.

[0:19:53] En de minister heeft dat toegezegd.

[0:19:54] Dat hebben we niet gekregen, dat hoor ik graag nog steeds.

[0:19:58] En als dat niet lukt, dan wil ik in ieder geval de bedragen, het zijn minimale bedragen als het gaat om de bijzondere bijstand en de studietoeslag, om in ieder geval dat voor tijdelijk uit artikel 99 te gebruiken voor dit jaar.

[0:20:11] En vervolgens kan dan bij Prinsjesdag een structurele oplossing gevonden worden.

[0:20:16] voor 2027 en verder.

[0:20:19] Idealiter zou dat zo gelopen zijn.

[0:20:21] Dat is door omstandigheden en ik heb net een heel feitelaars geschetst hoe dat is gegaan en dat vind ik zelf ook bijzonder jammer.

[0:20:29] Een vervolgvraag?

[0:20:29] Nee?

[0:20:30] Dan dank ik mevrouw Lalla voor haar inbreng.

[0:20:33] Dan gaan we luisteren naar mevrouw van Partij.

[0:20:35] Zij is ook van de fractie GroenLinks Partij van Amersfoort.

[0:20:39] Ja, dank voorzitter.

[0:20:41] In Nieuwsuur noemde minister Velbrief de inkomensval voor de huidige IVA gerechterde van 1175 euro per maand onrechtvaardig.

[0:20:49] En ik citeer de minister letterlijk als dit je overkomt, als je er al in zit en daar niks mee aan kan doen, dan zou dit onrechtvaardig zijn.

[0:20:59] Maar de verlaging van het maximum dagloon met 20 procent voor mensen in de IVA staat ook in deze begroting gewoon opgenomen voor de groep

[0:21:06] die er al in zit en daar niks meer aan kan doen.

[0:21:10] Kan de minister aangeven of hij deze bezuinigingsplannen uit het regeerakkoord inderdaad onrechtvaardig vindt?

[0:21:16] En wat gaat de minister dan doen?

[0:21:18] Haalt hij de plannen van tafel voor de huidige uitkingsgerechtigde of laat hij de situatie die je zelf terecht onrechtvaardig noemt

[0:21:24] gewoon bestaan.

[0:21:25] Graag een reactie van de minister.

[0:21:27] Die minister heeft eerder aangegeven het belangrijk te vinden dat mensen met een ww-uitkering en een wga-uitkering gaan werken, activeren noemt hij dat.

[0:21:36] En als mensen kunnen werken vind ik het ook belangrijk dat zij die stap zetten.

[0:21:39] Ik laat het overigens even bij de minister zelf om te bedenken welke minister we bedoelen, want soms is niet helemaal duidelijk welke verdeling er is.

[0:21:48] De eerste heb ik wel benoemd.

[0:21:52] In de begroting is echt opgenomen dat een groot deel van de reintegratiemiddelen van het UWV niet langer beschikbaar zijn voor deze groep, maar dat ze een pot komen voor leven lang ontwikkelen.

[0:22:02] Een bizarre maatregel.

[0:22:03] Scholingsfondsen zijn goed gevuld, loonruimte voor leven lang ontwikkelen wordt jaar in, na jaar uit.

[0:22:09] niet opgemaakt, maar toch wordt er 100 miljoen aan reintegratiemiddelen niet weggehaald bij mensen die niet meer bij een scholingsfonds of een werkgever aan kunnen kloppen.

[0:22:20] Juist nu er ook nog eens een tegenvaller is, de werkervatting van gedeeltelijke arbeidsongeschikte, kan de minister aangeven hoe de begeleiding van die mensen in de WW, de ziektewet en de WGA in de toekomst vormgegeven gaat worden als er 100 miljoen weggehaald wordt uit de pot waarvan de begeleiding vormgegeven zou moeten worden.

[0:22:37] De inkomensgevolgen

[0:22:38] waar iemand mee te maken krijgt die arbeidsongeschikt wordt of zijn baan verliest, zijn groot.

[0:22:44] Met de voorgenomen bezuinigingen die daarboven opkomen is de stapeling van inkomensachterharing uitgaan waar mensen mee te maken kunnen krijgen ongeëvenaard.

[0:22:52] De verlaging van het max dagloon met een mogelijk inkomensverlies van 20 procent, de duurverkorting van de loongerelateerde uitkering,

[0:22:59] door de aanpassingen in de WW die doorwerken in de WGA, waardoor er sneller een inkomstval is of zelfs volledige inkomensverlies.

[0:23:05] Het afschaffen van de gemoedkoming arbeidsongeschiktheid, het afschaffen van de aftrekspecifieke zorgkosten, de afschaffing van de IVA, het wegvallen aan de arbeidskorting, ook in het kader van de samenvoegbepaling.

[0:23:16] De gevolgen van het wegvallen van die arbeidskortingen zijn enorm.

[0:23:19] Kan de minister aangeven hoe hij aankijkt tegen deze stapeling van maatregelen, juist in het licht van de voorgenomen bezuinigingen?

[0:23:27] Vindt de minister deze maatregelen

[0:23:28] Ook niet onrechtvaardig, zoals hij de bezuinigingsmaatregel in...

[0:23:32] nieuwsuur noemde.

[0:23:34] Voorzitter, na aanleiding van mijn motie ontvingen wij een brief over het gat in de pensioencompensatie.

[0:23:39] Dat kan ontstaan bij baanwisseling en bijvoorbeeld ook bij mantelzorg en over de inspanning om hier actie op te ondernemen.

[0:23:48] Maar de inspanning is naar mijn idee volstrekt onvoldoende.

[0:23:51] Mensen verliezen soms tienduizenden euro's aan pensioen.

[0:23:54] Dan is het op zijn minst op zijn plaats dat er een regeling komt waarbij mensen hun pensioen altijd kunnen voortzetten tot de overgang naar de nieuwe regeling.

[0:24:02] waarbij zij mogelijk gedispenseerd kunnen worden van de deelname van een nieuwe pensioenregeling bij hun nieuwe werkgever tot het moment van overgang in het oude fonds.

[0:24:12] Is de minister het met mij eens dat een dergelijke regeling uitgewerkt moet worden met terugwerkende kracht voor het einde van de zomer?

[0:24:20] Dan kom ik bij de taakstelling.

[0:24:22] Er ligt een taakstelling van opgeteld 280 miljoen bij het ministerie.

[0:24:27] Naast de efficiency taakstelling is er een taakstelling slagvaardige overheid.

[0:24:31] Kan de minister aangeven hoe zijn gesamenlijke ministerie slagvaardig wordt door deze bezuinigingen?

[0:24:40] Maar vooral kan de minister aangeven welke taken er niet meer uitgevoerd zullen worden en hoe de keuzes gemaakt gaan worden.

[0:24:48] Voorzitter, in de voorjaarsnota is besloten om het recht op kinderbijslag en kindgebonden budget af te schaffen voor de groep die studiefinanciering krijgt.

[0:24:57] De stapeling moet voorkomen worden, al dus de toelichting in de begroting.

[0:25:01] Maar is er echt een stapeling?

[0:25:03] Kan de minister met zekerheid zeggen dat de basisbeurs inderdaad even hoog is als de AKW en de BKB in gezinnen waar een laag inkomen is?

[0:25:11] Of ontstaan er misschien toch inkomens achteruitgaand ten opzichte van het moment

[0:25:16] voor de herinvoering van de basisbeurs in deze gezinnen.

[0:25:19] Kan de minister toezeggen dat de inkomenseffecten doorgerekend kunnen worden en deze naar de Kamer sturen?

[0:25:26] Voorzitter, het lijkt erop dat er een extra reeks bezuinigingen is opgedoken in de voorjaarsnoten.

[0:25:31] Het lijkt te gaan over bezuinigingen oplopend tot 300 miljoen euro vanwege de gestegen uitgave van sociale zekerheid.

[0:25:41] De voorjaarsnota spreekt hier van beheersmaatregelen SZW.

[0:25:45] Als ik dit lees denk ik, waar gaat dit over?

[0:25:47] Dit bedrag is ingeboekt, maar het is onduidelijk waar de extra bezuinigingen dan neerkomen.

[0:25:54] Mijn eerste vraag.

[0:25:55] hierover is of dit klopt.

[0:25:57] Gaat de minister aanvullend bezuinigen op de sociale zekerheid?

[0:26:00] Kan de minister uitleggen hoe dit zit en waarom deze bezuinigingen niet opduiken en eigenlijk een beetje verstopt zitten?

[0:26:07] Mijn tweede vraag is hoe hij hier akkoord mee heeft kunnen gaan.

[0:26:11] Hoe is het gegaan?

[0:26:12] Heeft de minister van Financiën hem opgezadeld met deze bezuiniging of heeft hij deze zelf bedacht?

[0:26:17] Mijn derde vraag is welke mensen hier de dupe van worden.

[0:26:20] Heeft de minister hier al een beeld van en kan hij bepaalde groepen uitsluiten?

[0:26:24] En mijn vierde vraag is wat voor gevolgen dit heeft voor de gesprekken die de minister wil openen met de vakbonden.

[0:26:30] Voorzitter, ik wil dit kabinet ook complimenteren met de fiscale maatregelen die moeten stimuleren dat de kilometervergoeding voor werknemers omhoog gaat naar 25 cent.

[0:26:40] Helaas zien we dat in CEO's juist de mensen die met de auto naar het werk moeten en vaak een lager inkomen hebben, deze vergoeding niet krijgen.

[0:26:47] Het ANP heeft onlangs uitgestuurd dat veel bedrijven de kilometervergoeding vooral niet gaan verhogen.

[0:26:55] Wij weten ook dat werknemers die voor hun werk met de auto moeten komen omdat er geen OV-mogelijkheid is, vaak een lage en beperkte vergoedingskosten krijgen voor hun reiskosten, waardoor ze geld moeten toeleggen om op hun werk te komen.

[0:27:08] Pro wil dat de volledige reiskostenvergoeding wel terechtkomt bij de mensen die het nodig hebben.

[0:27:14] En wil daarom een minimum kilometervergoeding ter hoogte van het fiscaal maximum in de wet.

[0:27:20] Zoals we een minimumloon kennen.

[0:27:23] En laat duidelijk zijn, als er met het OV gereisd kan worden en het OV wordt betaald, of als er een bedrijfsvervoer is, of als er werk binnen een straal van vijf kilometer ligt, of als er een fiets kan worden, of als er een leaseauto is, dan is er natuurlijk

[0:27:39] dan is dat natuurlijk toereikend.

[0:27:41] Maar als je in de thuiszorg werkt en je hebt je oodhoog nodig om naar je clienten te rijden, of je maakt een vroege ochtend of laatavond schoon in een kantoorpande waar je niet met het OV kan komen, of je woont in de provincie en je kan niet met het OV naar je werk, dan red je het niet met een kilometervergoeding die niet je volledige kosten dekt.

[0:28:00] Ik vraag de minister om snel uit te werken hoe het minimum kilometervergoeding wettelijk verplicht kan worden.

[0:28:07] Ik zal daarvoor over ook een motie indienen, want voorkomen moet worden dat de fiscale ruimte die het kabinet geboden heeft niet benut wordt, waardoor veel mensen blij gemaakt zijn met een dode mus en voorkomen moet worden dat de oplopende brandstofkosten ervoor zorgen dat werknemers nog beer bij moeten leggen om naar hun werk te komen.

[0:28:25] Graag een reactie van de minister.

[0:28:29] Ik ben ik ben ik ben nog bijna een klein stukje als mag.

[0:28:34] Ze zijn een beetje onrustig daar op rechts.

[0:28:37] Maar ik ben blij dat u heel enthousiast bent van mijn voorstellen.

[0:28:42] Ja, oké, oké.

[0:28:45] Ja, ja, ja, oké.

[0:28:46] Nou ja, als het antwoord maar duidelijk is.

[0:28:48] Voorzitter, de subjetware begroting geeft geen vrolijk toekomstbeeld.

[0:28:53] Dus snoeiharde bezuinigingen op de WIA, de WW en de OW staan recht overeind.

[0:28:58] Het lijkt zelfs alsof daar een bezuiniging bij komt.

[0:29:02] Voor ons blijven deze bezuinigingen onacceptabel.

[0:29:05] En ik hoop dan ook van harte dat de minister bereid is

[0:29:07] om uiteindelijk de bezuinigingen van tafel te halen.

[0:29:10] En daarmee kom ik bij mijn laatste vraag.

[0:29:12] Als deze bezuinigingen van tafel moeten, omdat er geen draaglak voor is in de samenleving, vindt de minister dan dat de bezuinigingen alsnog binnen zijn eigen begroting gevonden moeten worden?

[0:29:22] Of is er dan de mogelijkheid om over de zes miljard bezuinigingen het gesprek binnen het kabinet opnieuw te voeren en te kijken naar andere alternatieven, zoals bijvoorbeeld de hypotheekrente aftrekken?

[0:29:33] Dank u wel, voorzitter.

[0:29:34] Hartelijk dank.

[0:29:35] Nogmaals wil ik inbrengen.

[0:29:36] Krijgt een interruptie van mevrouw Van Brenk.

[0:29:38] Ja, voorzitter.

[0:29:44] GroenLinksP van de A heeft ingestemd met het nieuwe pensioenstelsel en daar is een belofte ooit gedaan.

[0:29:52] Belofte over koopkracht, over eenvoud, over transparantie.

[0:29:59] Als mevrouw Patijn nu terugkijkt, vindt ze dat die belofte waargemaakt is?

[0:30:05] Ik vind het vrij vroeg om daar nu al wat over te zeggen.

[0:30:08] Ik maak me wel zorgen over de overgang, met name, dat heb ik ook gezegd, over de compensatieregeling die er is.

[0:30:14] Dat was ook niet de bedoeling naar mijn idee.

[0:30:16] De wet regelde eigenlijk dat dat over een aantal jaar verspreid wordt en daarmee verliezen mensen die mogelijkheid.

[0:30:23] Maar ik vind het te vroeg om te zeggen of het wel of niet succesvol wordt.

[0:30:28] Ik denk dat mevrouw Van Brenk, maar ik wil het niet invullen, ook doelt op de tegenvallende beleggingsresultaten.

[0:30:38] Het is natuurlijk zo dat ook in het oude pensioenfonds, in de oude systemen, dat gevolgen had voor de verhoging.

[0:30:46] En er zijn er zelfs jaren geweest dat het zo slecht was, dat pensioenen afgestempeld werden.

[0:30:50] En dan werden er ook pensioenen verlaagd.

[0:30:52] Dus ik vind het heel moeilijk om daar nu al wat van te zeggen.

[0:30:56] Maar als het over pensioencompensatie gaat, dan vind ik dat de uitwerking niet is zoals de wet naar mijn idee bedoeld is.

[0:31:03] En vind ik het des te belangrijker dat daar een goede maatregel voor genomen wordt.

[0:31:09] Ja, voorzitter, we wisten dat daar een prijskaartje aan zat van 90 miljard is ooit is berekend, over de compensatie voor de doorsnee systematiek.

[0:31:22] Daar lag ooit eens een voorstel van één van de vakbonden.

[0:31:26] Dat is terzijde geschoven.

[0:31:29] Is daar nu, als daarop teruggekeken wordt door GroenLinks, PvdA,

[0:31:35] eigenlijk niet een fout gemaakt vanuit het kabinet en de bonden?

[0:31:43] Nee, dat geloof ik niet.

[0:31:45] Ik denk dat daar eigenlijk heel duidelijke berekeningen zijn gemaakt en de systematiek die uitgedacht is waarbij gezegd is we zorgen en voor compensatie en we zorgen voor en we richten ons op collectieve regelingen zodat er

[0:31:58] zodat die fluctuaties ook een beetje opgehangen kunnen worden, dat daarmee een goede afdekking is.

[0:32:04] Ik heb mij wel, en dat heb ik altijd gehad, en de GroenLinks Partij van de Arbeid over Pro ook, ik heb me wel altijd zorgen gemaakt over het gevoel, want dat er toch een soort van verdwijntruc was van die 90 miljard, en die hebben we allemaal gehad, dat.

[0:32:26] Nogmaals dank voor je inbreng.

[0:32:27] We gaan naar mevrouw Biekman.

[0:32:29] Zij is namelijk woordvoerder van de grootste coalitiepartij.

[0:32:32] Je mag als tweede spreken.

[0:32:33] Gaat uw gang.

[0:32:35] Dank u wel, voorzitter.

[0:32:36] Voorzitter, ik zal het vandaag kort houden.

[0:32:39] D66 staat voor een ambitieuze aanpak van armoede en daarom is het belangrijk dat het kabinet de groep mensen bereikt die het hoofd niet boven water weten houden.

[0:32:49] Vaak hebben ze recht op bijstand of op andere steun vanuit de overheid, maar weten deze hulp niet te vinden.

[0:32:55] Wij zijn dan ook erg blij dat de wet proactieve dienstverleen onverkort

[0:32:59] wordt doorgezet.

[0:33:01] Deze wet is onderdeel van een breder pakket aan maatregelen om stappen te zetten op armoede en schulden.

[0:33:07] Het nieuwe kabinet heeft 150 miljoen structureel hiervoor vrijgemaakt, maar we weten nog niet hoe de rest van de aanpak en invulling van die middelen eruit komt te zien.

[0:33:17] Dus daarom mijn vraag, wanneer kunnen we deze informatie verwachten?

[0:33:23] En dan nu ook Caribisch-Nederland heeft daarbij ook mijn bijzondere aandacht.

[0:33:28] Naast de 30 miljoen die het kabinet structureel beschikbaar stelt voor armoede en schulden zijn er nog enkele aanvullende middelen voor koopkracht.

[0:33:36] Over koopkracht heb ik dan ook een vraag.

[0:33:39] Wordt in augustus net als voor de rest van Nederland ook besloten over inkomsten en koopkracht Caribisch-Nederland?

[0:33:47] Nog een vervolgvraag.

[0:33:50] Is de Kamer geïnformeerd over de verhoging van de vergoeding die kinderopvangorganisaties in Caribisch-Nederland ontvangen voor de opvang van baby's?

[0:33:59] En klopt het dat de eerste suppletare begroting, SC2, deze informatie niet bevat?

[0:34:06] Dank u wel.

[0:34:09] Ja, ik heb het wel gezien, maar met de heer Keulemans was iets sneller.

[0:34:12] Die geef ik als eerste de kans om een interruptie te plaatsen.

[0:34:15] Ja, voorzitter, dank.

[0:34:15] En ik kan me voorstellen dat het misschien dezelfde interruptie is die mevrouw Lala heeft, want mevrouw Biekman is blij dat die bezuiniging op de werkproactieve dienstverlening van tafel is, maar wat vindt zij van de alternatieve dekking die daarvoor gevonden is?

[0:34:26] Mevrouw Biekman?

[0:34:28] Ja, voorzitter.

[0:34:30] Ik kon mij prima vinden in de alternatieve dekking.

[0:34:33] Wat mijns inziens heeft het kabinet gekeken naar de sterkste schouders.

[0:34:38] Vandaar ook zojuist de vraag aan mevrouw Lala.

[0:34:43] Dus ik kon me daar prima in vinden.

[0:34:46] Ik kijk er een beetje van op dat hier over de sterke schouders wordt gesproken.

[0:34:51] Want het tweede knikpunt in het kinderbonden budget gaat van 60.000 naar 58.000 euro.

[0:34:56] Daar wordt dus minder beschikbaar voor.

[0:34:58] Dat is dus een bezuiniging op de middenklasse.

[0:35:01] Vindt u de middenklasse, vindt u dat daar sprake is van sterke schouders die best wat kunnen missen?

[0:35:06] Of vindt u eigenlijk dat hier gewoon geld wordt weggehaald bij een doelgroep die er toch al vrij bekaaid afkomt, ook in het coalitieakkoord?

[0:35:15] Zoals ik het zie en heb gelezen gaat het van de hoge middeninkomens af.

[0:35:22] Dus ik kom mij volledig achter deze dekking scharen.

[0:35:28] Tot slot, dat is dan duidelijk.

[0:35:30] En ik vraag mevrouw Biekman ook even te reflecteren op de manier waarop dit nou gegaan is.

[0:35:34] Ik kom daar dadelijk in mijn betoog ook op terug.

[0:35:36] Dit zat gewoon in de voorjaarsnota, waar ook D60 en CDA voor getekend hebben.

[0:35:41] En ineens staande een twee minuten debat, werd plom verloren de steun voor die maatregel ingetrokken.

[0:35:45] Vervolgens, en dat zegt mevrouw Lala terecht, zou er gekeken worden en zouden er alternatieven voor op tafel gelegd worden.

[0:35:51] die zijn niet op tafel gekomen en is eigenlijk gewoon in de marge van de ministerraad en een brief die naar de kamer gekomen is deze dekking als de dekking doorgegeven.

[0:36:00] Dus vindt u nou eigenlijk dat er gestand is gedaan en een toezegging hoe die gedaan is in het twee minuten debat?

[0:36:07] Ja, voorzitter.

[0:36:09] Ik vind in ieder geval dat het kabinet wel heeft geluisterd, dat het kabinet de Kamer serieus heeft genomen en dat zij in die zin ook goed met de toezegging zijn omgegaan.

[0:36:22] En wat ik in dit kabinet ook zie, is dat dit kabinet gewoon wel een stevige ambitie heeft om de mensen te bereiken

[0:36:29] die het hoofd niet boven water kunnen halen.

[0:36:32] Dat doen ze door middel van te kijken naar het vereenvoudigen van aantal regelingen, maar ook door extra te investeren in armoede- en schuldenpakket.

[0:36:47] Dank u wel, voorzitter.

[0:36:48] Ik ben het niet vaak eens met jaar 21, maar in dit geval haalt hij zo de woorden uit mijn mond en ook de vragen.

[0:36:54] Dus laat ik dan een vervolgvraag stellen.

[0:36:56] D66 stelde samen met ons vragen over het schrappen van het deel van de algemene bijstand binnen proactieve dienstverlening.

[0:37:03] Is D66 het met ons eens dat de reparatie nog niet klaar is, zolang bijzondere bijstand en de studietoeslagen buiten beeld blijven?

[0:37:13] Dank u wel, voorzitter.

[0:37:15] Voorzitter, mevrouw Lala kan mij altijd vinden met goede voorstellen.

[0:37:19] Volgens mij hebben wij inderdaad goed samengewerkt.

[0:37:23] Waar ik benieuwd naar ben, is naar de andere maatregelen in het pakket van 150 miljoen.

[0:37:28] Vandaar ook mijn vraag aan het kabinet van wat zit daar nog meer in om de mensen te kunnen helpen?

[0:37:36] Mevrouw Lala?

[0:37:37] Nog een tweede vraag, geen vervolgvraag maar wel in het verlengde.

[0:37:41] In de beantwoording van de schriftelijke vragen kunnen we lezen dat er op de begroting middelen waren gereserveerd voor de uitwerking van maatregelen op het gebied van de preventie van schulden.

[0:37:52] zogenaamde IBO-maatregelen, en dat die middelen zijn afgeroomd, dus meer dan 140 miljoen, omdat er een envelop armoede en schulden bestaat.

[0:38:02] En dan hoor ik net mevrouw Biekman zeggen over een stevige ambitie op het gebied van bestaanszekerheid, maar dit zijn middelen die worden afgeroomd en naar een ander potje worden

[0:38:10] gebracht en die dan vervolgens heel groot worden aangekondigd als nieuwe middelen, gaat D66 de minister vragen om vandaag te garanderen dat het integraal schuldenoverzicht in ieder geval niet vertraagd wordt door het afromenen van deze middelen?

[0:38:27] Dank u wel.

[0:38:28] Ik wacht de beantwoording van het kabinet af, want volgens mij heeft mevrouw Lala zojuist die vraag gesteld.

[0:38:34] Maar wat wel een wezenlijk verschil is met dat IBO, is dat de IBO-gelden, dat waren incidentele gelden.

[0:38:43] En het kabinet maakt nu structureel middelen vrij.

[0:38:47] Dus als dat de keuze is, dan ga ik liever voor structurele middelen, zodat we de mensen kunnen helpen, dan voor incidentele maatregelen.

[0:38:57] Dank u wel.

[0:38:57] Dan mevrouw Van Brenk nog met een interruptie.

[0:39:01] Ja, voorzitter.

[0:39:01] Ik heb zometeen een vraag aan de minister, maar ik ben wel heel benieuwd hoe D66 daar ook tegen aankijkt, omdat mevrouw Bietman ook Caribisch Nederland aanhaalt.

[0:39:13] En wij zien dat daar gesproken wordt op veel verschillende terreinen, maar

[0:39:18] ons voorstel zou zijn om toch één keer per jaar in gezamenlijkheid daarover te praten met alle betrokken ministers, dus zowel op terrein van BISA, SZW, INW en VWS, om de burgers daar duidelijk te maken dat zij ook bij ons horen.

[0:39:35] Hoe kijkt D66 aan tegen dat voorstel?

[0:39:40] Ja, dank u wel.

[0:39:41] Ik vind dit een heel sympathiek voorstel en ik denk dat het een voorstel is die we met de verschillende vaste commissies zouden moeten bespreken, waaronder de commissie-KR.

[0:39:51] Ik begrijp dat de commissie-VWS ook naar Caribische Nederland is gegaan.

[0:39:56] Het is natuurlijk de commissie-KR, dus een horizontale commissie, maar ik denk dat een uitnodiging vanuit deze commissie wellicht richting de commissie-KR zou moeten gaan om te kijken van ja, hoe kunnen we het

[0:40:10] integraler aanpakken, maar ik vind dit een sympathiek voorstel.

[0:40:16] Dank u wel.

[0:40:17] Ook nogmaals, mevrouw Biekman, voor haar inbreng.

[0:40:18] We gaan door naar de volgende spreek.

[0:40:20] Dat is de heer Keulemans.

[0:40:21] De heer Mulder heeft zich laten verontschuldigen, dus nu is de heer Keulemans aan de beurt.

[0:40:26] Dat gaat ineens heel snel, voorzitter.

[0:40:29] Het kabinet is in deze voorjaarsnota geconfronteerd op het beleidsterrein SZW met een aantal tegenvallers met flinke budgettaire gevolgen, met tegenvallen van een miljard op de WIA als grote uitschieter.

[0:40:40] Alles rond de WIA dreigt volledig vast te lopen voor zover het nog niet vastgelopen is.

[0:40:44] De instroom neemt fors toe, oplopen tot 90.000, waarbij psychische klachten een steeds groter aandeel vormen.

[0:40:50] Het aantal personen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering gaat richting de miljoen.

[0:40:53] Het aandeel personen in de IVA is fors toegenomen en bij ongewijzig beleid swelt de wachtlijst voor een keuring door het UAV aan tot 200.000 personen in 2030 en loopt de wachttijd voor een beoordeling op tot drie jaar.

[0:41:07] Tegelijkertijd is het UAV een olietanker waardoor verbetermaatregelen per definitie enorm lang duren en veel voeten in aarde hebben.

[0:41:15] De Kamer heeft in veel moties, waaronder ook van jaar 1920, opgeroepen om alle mogelijkheden te benutten om het aantal verzekeringsartsen op te schroeven, ook buiten een vast dienstverband.

[0:41:23] Kan de minister een stand van zaken geven?

[0:41:26] Een gevoelig punt in de voorjaarsnota en ook de oorspronkelijke aanleiding voor dit WGO vormde de bezuiniging in de vorm van het op pauze zetten van een gedeelte van de wet proactieve dienstverlening, namelijk de gegevensuitwisseling in het kader van de participatiewet op niet-gebruik bij recht op een bijstandsuitkering terug te dringen.

[0:41:42] En we hebben hier kort voor het meireces ook een technische briefing over gehad.

[0:41:46] En voorzitter, over die bezuiniging valt een hele hoop te zeggen.

[0:41:49] En dat is dan ook wat je als Kamer doorgaans doet.

[0:41:52] Je gaat erover in de debat met de regering, maakt de balans op en stuurt het beleid bij wanneer de regering geen overtuigend verhaal heeft bij de bezuiniging en wanneer de voordelen daarvan niet opwegen tegen de nadelen.

[0:42:02] Alleen, dat is nu ook weer niet echt gebeurd.

[0:42:05] Tijdens een random twee minuten debat trok het CDA in 1966 plompverloren de steun voor de maatregel in, terwijl de inkt van de handtekening onder de voorjaarsnota van het eigen kabinet nog nat was.

[0:42:16] Het was ook niet de eerste keer.

[0:42:18] Tijdens de begrotingsbehandeling SZW trok het CDA zo'n beetje tapijt onder de hele bezuiniging op de sociale zekerheid vandaan, terwijl D66-fractievoorzitter Pater Nolte over de doorwerking van de verlaging van het maximum dagloon in verlofregelingen simpelweg in de wandelgangen tegen media meldde dat gaat niet door.

[0:42:34] En voorzitter, het gaat er niet eens om wat je er inhoudelijk van vindt.

[0:42:38] Het gaat om de manier waarop dit gebeurt.

[0:42:41] Het minderheidskabinet vraagt oppositiepartijen constructief naar voorstellen te kijken.

[0:42:45] En aangezien jaar 21 voor een houdbare, betaalbare en activerende sociale zekerheid staat, zijn we ook bereid om dat te doen.

[0:42:53] Maar het is in de praktijk steeds onduidelijker naar welke voorstellen dan.

[0:42:56] Ze zijn namelijk nog niet uit de startblokken of er wordt door coalitiepartijen zelf alweer aan gemorreld als ze niet getorpedeerd worden.

[0:43:03] Het komt gewoon heel erg rommelig, onderdacht en ad hoc over.

[0:43:07] Met als rode draad CDA en D66 schrikken van maatregelen waarmee ze zelf akkoord zijn gegaan en vervolgens heeft de VVD het nakijken.

[0:43:16] Zo is nu de bezuiniging op de wet productieve dienstverlening die nog ingeboekt zat in de voorjaarsnota vervangen door een bezuiniging op het kindgebonden budget

[0:43:23] door het verlagen van het zogeheten tweede knikpunt van 60.000 naar zo'n 58.000 euro.

[0:43:29] Een financieel nadelige maatregel voor de middenklasse, waar zoals we weten onder dit kabinet ook geen lastenverlichting tegenover staat.

[0:43:36] Vraag aan de minister, vanwaar de keuze voor deze alternatieve dekking?

[0:43:40] Welke andere alternatieven heeft u overwogen?

[0:43:43] En hoe beoordeelt u nou de hele gang van zaken rond de bezuiniging op de wet proactieve dienstverlening en het hals over kop weer terugdraaien daarvan?

[0:43:52] En voorzitter, op dit moment is veel nog ongewis.

[0:43:55] De voorgenomen verhoging van de AOW-leeftijd uit het coalitieakkoord gaat niet door en wat er wel op dat vlak gaat gebeuren is nog niet duidelijk.

[0:44:02] Over de invulling van de bezuiniging op de WW wil het kabinet in gesprek met de sociale partners.

[0:44:07] Door een aangenomen motie van SGP en JA21 werkt het kabinet momenteel aan alternatieven voor de verlaging van het maximum dagloon met als prioriteit de zogeheten bestaande gevallen.

[0:44:18] Dit is voor onze fractie een belangrijk punt.

[0:44:20] Het is niet onlogisch om bij hervormingen te kijken naar de hoogste uitkeringen, maar anders wordt het wanneer mensen worden geconfronteerd met de verlaging van een bestaande uitkering waarvan ze konden verwachten dat deze gelijk zou blijven en waarop bijvoorbeeld hun hypotheek ook gebaseerd is.

[0:44:34] Wanneer verwacht de minister deze alternatieven in kaart te hebben?

[0:44:38] En dan de AOF-premies.

[0:44:40] Wat het kabinet daarmee wil is, ondanks een lawine aan toegezegde brieven, inmiddels volstrekt onduidelijk.

[0:44:45] Het steeds opnieuw verhogen van de AOF-premies om de opbrengsten elders in de begroting te kunnen gebruiken, heeft in de praktijk niets meer te maken met het innen van premies, maar is gewoon een belasting op het indienst hebben van personeel.

[0:44:57] In dit geval als onderdeel van de vrijheidsbijdrage.

[0:44:59] Iets dat ook de coalitie gewoon erkent.

[0:45:01] Maar waarom geeft minister Velbrief een motie van de heer Dijk van de SP, die oproept om de middelen uit het AOF alleen in te zetten voor arbeidsongeschiktheidsregelingen, dan de appreciatie overbodig?

[0:45:13] Lees, doen we al, is staand beleid, voegt niets toe.

[0:45:15] Wat is het nou, vraag ik de minister.

[0:45:17] En hoe gaat hij deze aangenomen motie, waar ook mijn fractie voor gestemd heeft, uitvoeren?

[0:45:22] En voorzitter, dan de loondoorbetaling bij ziekte.

[0:45:25] Die is met twee jaar in Nederland echt absurd lang.

[0:45:27] Zeker in vergelijking met onze buurlanden waar deze enkele weken bedraagt.

[0:45:31] Bovendien is deze lange loondoorbetalingsperiode niet effectief, gelet op het grote aantal personen dat vervolgens alsnog de WIA instroomt.

[0:45:39] Ziekte van een werknemer of een werknemer die zegt ziek te zijn, terwijl in werkelijkheid bijvoorbeeld sprake is van een arbeidsconflict, is zeker voor mkb'ers amper te dragen.

[0:45:48] Het leidt niet alleen tot een financiële strop, maar ook tot grote terughoudendheid om personeel in dienst te nemen.

[0:45:53] Die loondoelbetalingsperiode wordt wat jaar 21 betreft daarom fors verkort.

[0:45:57] Ik heb een motie ingediend om scenario's hiervoor uit te werken.

[0:46:00] Hoe staat het met de uitvoering daarvan?

[0:46:02] Tot slot, voorzitter, de taaleis.

[0:46:04] Zeer belangrijk voor jaar 21.

[0:46:05] In reactie op berichten dat gemeenten deze amper handhaven, kondigde de minister aan in gesprek te gaan met gemeenten.

[0:46:12] Kan hij daarover een update geven?

[0:46:14] Wat is er op dat vlak inmiddels gebeurd?

[0:46:16] En is de minister bereid de voortgang te monitoren aan de hand van het aantal sancties dat wordt opgelegd voor het niet voldoen aan de taaleis?

[0:46:23] Alleen dat toont namelijk aan of deze gesprekken enig effect hebben.

[0:46:27] Dank u wel.

[0:46:27] Dat was al het einde van uw bijdrage.

[0:46:29] Dank u wel.

[0:46:30] Mevrouw Bietman heeft een interruptie.

[0:46:32] Ja, dank u wel.

[0:46:33] Ik had een vraag aan lid Keulemans over de wet Proactieve Dienstverlening.

[0:46:39] U geeft zelf aan dat u wellicht de andere dekking zou hebben gezien.

[0:46:44] Ik vroeg me af, wat zouden uw alternatieven zijn geweest?

[0:46:48] Daar ben ik echt benieuwd naar.

[0:46:50] Heer Keulemans.

[0:46:52] Maar dit is juist het hele punt, dit is het hele probleem.

[0:46:55] U slaat een aantal stappen over, want we zijn over die wet proactieve dienstverlening en de bezuiniging daarop niet eens fatsoenlijk met elkaar in debat geweest.

[0:47:03] Het stond in de voorjaarsnota.

[0:47:05] Aan de hand daarvan werd een technische briefing ingepland.

[0:47:07] Voordat die technische briefing er was, werd in een twee minuten debat door u en uw collega's van het CDA gezegd van ja, dat pikken we trouwens niet en dat gaan we niet meemaken.

[0:47:15] Vervolgens werd de minister tijdens dat twee minuten debat overvallen, waardoor hij ineens met alternatieven aan de slag moest.

[0:47:21] terwijl we het helemaal over de maatregel zelf amper nog gehad hebben.

[0:47:23] Dus u slaat gewoon een paar stappen over met deze vraag en dat is precies de kern van het probleem dat u goed illustreert hiermee.

[0:47:31] Ja, voorzitter, maar dan heb ik nog steeds geen antwoord op de vraag, want ik ben gewoon echt oprecht benieuwd wat uw alternatieven dan zouden zijn geweest, los van het proces.

[0:47:43] Het kabinet is nu met de alternatief gekomen.

[0:47:46] Ik ben benieuwd wat zou u daar dan voorstellen?

[0:47:50] Ja, maar dat zeg ik net, deze vraag is helemaal ontijdig, omdat ik graag met het kabinet inhoudelijk in gesprek was gegaan over die bezuiniging op dat gedeelte van de wet productieve dienstverlening.

[0:48:00] Van welke gevolgen gaat het nou precies hebben?

[0:48:02] Wat zit erachter?

[0:48:02] Waarom wordt specifiek deze keuze gemaakt?

[0:48:04] Ik had daar veel vragen over, maar we zijn aan die fase helemaal niet beland.

[0:48:08] Dus u vraagt mij nu wat mijn alternatieve dekking zou zijn geweest voor een maatregel waar ik vragen over had gehad aan het kabinet, maar waarvoor de mogelijkheid niet eens is ontstaan door uw fractie en die van het CDA.

[0:48:20] Nee, dan gaan we door naar de volgende spreker.

[0:48:22] Dat is de heer De Beer en hij voert het woord namens de VVD-fractie.

[0:48:25] Dank u wel, voorzitter.

[0:48:26] Voorzitter, Nederland staat voor grote uitdagingen.

[0:48:29] Onze samenleving vergrijst.

[0:48:30] De arbeidsmarkt verandert fundamenteel, onder andere door technologie, zoals AI.

[0:48:36] En ook de geopolitieke onzekerheid neemt toe.

[0:48:38] En tegelijkertijd staan in cruciale sectoren honderdduizenden vacatures open.

[0:48:45] Vacatures die vervuld moeten worden als we onze welvaart en vooral ook onze voorzieningen en onze veiligheid overeind willen houden.

[0:48:52] Daarvoor zijn verpleegkundigen nodig, politieagenten, bouwvakkers, militairen, stucadoors, elektricijns en nog veel meer.

[0:49:00] Mensen die iedere dag hun handen uit de mouwen steken en Nederland draaiende houden.

[0:49:04] De vraag die op tafel ligt is wat ons betreft niet alleen de vraag hoe houden we onze sociale zekerheid betaalbaar en eerlijk, maar vooral hoe zorgen we ervoor dat Nederland ook over 10 jaar, over 20 jaar nog sterk, welvarend en weerbaar is.

[0:49:19] En dat is wat mijn fractie betreft dan ook de boodschap richting de gesprekspartners buiten dit gebouw.

[0:49:25] Onze gezamenlijke inzet moet zijn vooruitgang, een sterke economie en een samenleving die weerbaar genoeg is om grotere veranderingen op te vangen.

[0:49:33] Voorzitter, dat betekent ook dat we keuzes moeten maken.

[0:49:37] De VVD vindt dat sociale zekerheid niet alleen moet draaien om inkomensondersteuning, maar vooral ook om activering, weerbaarheid en zelfstandigheid.

[0:49:46] Een sterk vangnet is belangrijk, maar een vangnet mag geen eindstation worden.

[0:49:51] Het moet mensen juist helpen om weer zelfstandig vooruit te komen.

[0:49:54] Voorzitter, daarom blijft voor de VVD één ding heel centraal in het hele verhaal en dat is meer mensen aan het werk.

[0:50:02] Want terwijl juist werkgevers schreeuwen om personeel, staan nog altijd te veel mensen onnodig langs de kant.

[0:50:08] Dat is zonde van talent, maar ook een risico voor onze toekomstige welvaart.

[0:50:13] Interruptie van mevrouw Partijen.

[0:50:15] Ja, dank, voorzitter.

[0:50:17] Ik hoorde VVD uitleggen dat het zo belangrijk is dat mensen geactiveerd worden en aan het werk geholpen worden.

[0:50:23] En dat neem ik aan dat het ook wel voor mensen gaat die in de WGA-uitkering zitten of in de WWE zitten.

[0:50:30] Hoe legt hij dan uit dat er 100 miljoen weggehaald wordt in dat budget om die mensen op weg te helpen naar die arbeidsmarkt toe?

[0:50:40] Heer De Beer.

[0:50:41] Ja, het gaat natuurlijk om activering, maar het gaat ook om mensen aan het werk te houden en dat we onze beroepsbevolking weerbaar maken, ook voor de veranderingen op de arbeidsmarkt.

[0:50:51] En daar is de keuze gemaakt, inderdaad, om meer te investeren, ook in levenlang ontwikkelen.

[0:50:56] Wij vinden dat ook een hele belangrijke om dat te doen.

[0:50:59] Daar kom ik dadelijk in mijn bijdrage nog verder op terug.

[0:51:02] Dus het is wat ons betreft en-en.

[0:51:04] Je moet en mensen activeren en zorgen dat ze ook actief kunnen blijven op de arbeidsmarkt,

[0:51:09] Doordat ze vaardigheden ontwikkelen die belangrijk zijn om ook in de toekomst actief te blijven.

[0:51:15] Dat klinkt allemaal fantastisch.

[0:51:17] Oh wat fijn, we zijn weerbaar.

[0:51:18] We worden aan het werk gehouden.

[0:51:19] We gaan niet ons werk verliezen.

[0:51:21] We gaan niet ziek worden.

[0:51:22] Dat komt ons allemaal niet, want de VVD heeft ons weerbaar gemaakt.

[0:51:26] Maar intussen wordt er wel heel erg veel geld van verzekeringen weggehaald van werknemers.

[0:51:32] die ze zelf opgebracht hebben uit hun eigen loonruimte.

[0:51:35] En er wordt voor gekozen om mensen uiteindelijk richting het minimumloon af te laten zakken, soms als je gewoon modaal inkomen hebt gehad daarvoor.

[0:51:43] En dat betekent dat werknemersverzekeringen, als je toch de pech hebt, ondanks die weerbaarheid, ondanks die enorme proactieve houding van werkgevers die op een of andere manier vormgegeven gaan worden,

[0:51:56] De gevolgen zijn wel voor die mensen in hun inkomen als ze ziek worden, als ze werkloos worden.

[0:52:01] En reken er maar op, er zijn ontzettend veel mensen die zich zorgen maken over hun baan.

[0:52:05] Wat gaat de heer De Beer nu tegen deze mensen zeggen?

[0:52:08] Wat gaat er met deze mensen gebeuren?

[0:52:12] Nou, wat ik tegen alle mensen in Nederland zeg, is dat het heel belangrijk is dat we onze voorzieningen, onze welvaart overeind houden.

[0:52:19] Dat het belangrijk is om daar ook keuzes voor te maken die in de toekomst zorgen dat we dat blijven met elkaar.

[0:52:26] En dat betekent aan de ene kant investeren.

[0:52:28] in onze economie, maar ook investeren in het aan de slag houden van mensen, aan de slag brengen van mensen in termen van activering.

[0:52:36] En ja, het is ook belangrijk om te zorgen voor goede inkomensondersteuning.

[0:52:40] Maar het moet uiteindelijk allemaal uit één pot komen en ongeveer een kwart van onze rijksbegroting stoppen we aan de kant van de sociale zekerheid.

[0:52:48] Ja, en soms moet je keuzes maken.

[0:52:50] Waar leggen we nou de prioriteit naar de toekomst toe?

[0:52:55] Mevrouw Partij.

[0:52:58] Maar u zegt, dit kan maar uit een bepaald bepaald worden.

[0:53:01] Kijk, wat nou zo opvallend is aan werknemersverzekeringen, is dat die werknemerspremies opgebracht worden uit de loonruimte van werknemers.

[0:53:10] Dus de premie voor je verzekering van een huis betaal jij en vervolgens zeggen ze, de premie houden we hetzelfde of sterker nog, we gaan hem verhogen, maar je krijgt er een lagere verzekering voor terug.

[0:53:22] Dit gaat helemaal niet over dat het geld ergens maar één keer uitgegeven kan worden.

[0:53:26] Dit gaat over geld van werknemers.

[0:53:28] waarvoor gekozen wordt om werknemers vervolgens de type te laten zijn van de maatregelen die de VVD, met name de VVD, heel graag lijkt te willen.

[0:53:39] Volgens mij kan elke euro maar één keer worden uitgegeven of dat nou die euro is die in de rijksbegroting staat of in de portemonnee zit van mensen in Nederland.

[0:53:50] We zien gewoon dat de kosten van de sociale zekerheid stijgen.

[0:53:53] Daar hebben we de opgave om te kijken van hoe kunnen we die betaalbaar houden naar de toekomst?

[0:53:59] Hoe zorgen we ervoor dat het systeem activerend genoeg is zodat we onze welvaart overeind houden en dat we onze beroepsbevolking weer behouden?

[0:54:07] Dat is volgens mij de grotere opgave waar we voor staan.

[0:54:11] En daar moet je ook keuzes in maken en die keuzes worden ook gemaakt.

[0:54:16] De heer De Beer vervolgt z'n betoog.

[0:54:18] Ja, voorzitter, dan had ik het net over dat werkgevers staan te schreeuwen om personeel, maar dat aan de andere kant nog te veel mensen onnodig langs de kant staan en dat is ook zonde van persoonlijk talent, maar ook een risico voor onze toekomstige welvaart.

[0:54:32] We moeten dus toe naar een stelsel dat sneller activeert, beter begeleidt en meer uitgaat van wat mensen wel kunnen.

[0:54:38] En dat begint ook bij goede uitvoering.

[0:54:41] Mensen die willen werken, mogen niet vastlopen in systemen, procedures en wachttijden.

[0:54:46] En dat geldt misschien wel het sterkst voor de WIA.

[0:54:48] De uitgaven stijgen explosief met één miljard euro, vooral door een hoge instroom vanwege psychische klachten.

[0:54:55] Tegelijkertijd wachten heel veel mensen nog altijd te lang op een beoordeling door het UWV.

[0:55:00] Dat is niet houdbaar, financieel niet, maar ook maatschappelijk niet.

[0:55:04] Voor de VVD moet de focus daarom komen te liggen op het voorkomen van uitval en het vergroten van de uitstroom naar werk.

[0:55:11] En dat vraagt allereerst om meer inzicht, want achter de stijgende cijfers gaan verschillende groepen en oorzaken schuil.

[0:55:19] We zien bijvoorbeeld dat steeds meer jonge mensen en met name jonge vrouwen uitvallen vanwege psychische klachten.

[0:55:24] Dan moeten we ook durven kijken wat daar precies achter zit.

[0:55:27] Welke maatschappelijke ontwikkelingen spelen hier?

[0:55:30] Wat gebeurt er op de werkvloer?

[0:55:32] Welke rol spelen prestatiedruk, mentale belasting en het balanceren tussen werk en privé?

[0:55:38] Het kabinet werkt aan analyses per doelgroep en dat steunen we uiteraard, maar we moeten niet stil blijven staan.

[0:55:44] We moeten nu al veel sterker inzetten op preventie, vroegtijdige begeleiding en reïntegratie.

[0:55:50] Hoe langer mensen thuis zitten, hoe moeilijker de stap wordt om weer, zeg maar, richting werk te gaan.

[0:55:56] En lange wachtlijsten bij het UWV maken dat probleem alleen maar groter.

[0:56:00] En als mensen weer kunnen werken, moeten we drempels juist wegnemen.

[0:56:04] Daarom heb ik eerder aandacht gevraagd voor een terugvaloptie voor mensen die vanuit de WIA of de Wajong weer aan het werk gaan.

[0:56:10] Mensen moeten die stap durven zetten zonder bang te zijn hun zekerheid meteen kwijt te raken.

[0:56:17] Mijn vraag aan de minister is daarom, wanneer verwacht het kabinet de eerste concrete analyses per doelgroep gereed te hebben en welke maatregelen ziet hij nu al als kansrijk om de instroom terug te dringen en de uitstroom naar werk te vergroten?

[0:56:30] Voorzitter, een tweede punt.

[0:56:32] hebben we het net al even over gehad, leven lang ontwikkelen.

[0:56:35] In een arbeidsmarkt die zo snel verandert, is een diploma van vandaag niet automatisch voldoende voor garanties succes op de arbeidsmarkt van morgen.

[0:56:43] Mensen zullen zich vaker moeten omscholen, bijscholen en nieuwe vaardigheden moeten ontwikkelen.

[0:56:49] Maar ook hier moeten we scherpe keuzes maken.

[0:56:51] Voor de VVD moet leven lang ontwikkelen veel nadrukkelijker gekoppeld worden aan de sectoren waar Nederland mensen tekortkomt.

[0:56:58] Denk aan de zorg, de techniek, de bouw, defensie.

[0:57:01] Daar liggen grote maatschappelijke opgaven en er staan ook heel veel vacatures open.

[0:57:07] En uiteindelijk gaat het natuurlijk om die weerbaarheid van de samenleving en met name ook de economische weerbaarheid die onder druk staat.

[0:57:14] We moeten voorkomen dat we opnieuw duizend bloemen laten bloeien, ook als het gaat over het opduigen van nieuwe regelingen, want scholing is geen doel op zich.

[0:57:22] Het moet bijdragen aan de economische groei, aan een sterker Nederland, aangedreven vanuit ieders persoonlijk talent.

[0:57:28] Dat vraagt om meer focus en minder versnippering.

[0:57:31] Mijn vraag aan de minister is daarom, hoe zorgt het kabinet ervoor dat de middelen voor levenlang ontwikkelen daadwerkelijk terechtkomen in tekortsectoren en bij maatschappelijke opgaven waar Nederland het hardst nodig heeft?

[0:57:43] En hoe voorkomt hij dat middelen te breed, te vrijblijvend en onvoldoende doelgericht worden ingezet?

[0:57:49] Voorzitter, tot slot.

[0:57:50] We kunnen de uitdagingen waar Nederland voor staat niet oplossen met steeds meer losse regelingen en reparaties achteraf.

[0:57:56] We moeten onze basis versterken, meer mensen aan het werk, meer focus op vaardigheden en ontwikkeling, betere uitvoering en een sociale zekerheid die niet alleen beschermt, maar mensen ook vooruit helpt.

[0:58:08] Dat vraagt om keuzes, maar juist die keuzes zijn nodig om ervoor te zorgen dat de volgende generatie kan rekenen op een sterk, vrij en welvarend Nederland.

[0:58:17] Dank u wel, voorzitter.

[0:58:19] Dank voor de inbreng.

[0:58:20] Mevrouw Van Brenk heeft een interruptie voor u.

[0:58:22] Ja, voorzitter.

[0:58:24] VVD zijn de afgelopen jaren continu in het kabinet gezeten.

[0:58:30] En als we kijken naar de uitvoering, dan is dat inderdaad een groot chaos.

[0:58:35] Trekt de VVD zich dat niet een beetje zelf aan?

[0:58:41] Ja, wij trekken ons alles aan wat in Nederland gebeurt, namelijk in de zin dat je altijd moet nadenken van hoe kunnen we het beter met elkaar organiseren.

[0:58:50] Dus ook als het gaat over de regelingen van de sociale zekerheid.

[0:58:53] Daar staat natuurlijk tegenover dat er ook altijd maatschappelijke ontwikkelingen zijn die veranderen en internationale ontwikkelingen zijn die veranderen.

[0:59:01] En soms moet je daar je stelsel en je regelingen ook weer op aanpassen.

[0:59:04] Dus bijvoorbeeld ook de hele instroom van jonge mensen met psychische klachten is ook gewoon een maatschappelijk fenomeen waar je opnieuw naar je systeem en je stelsels en je regelingen moet kijken van hoe zorgen we ervoor dat datgene wat we beogen, dat dat ook in de toekomst betaalbaar blijft en activerend blijft.

[0:59:24] Mevrouw Van Brink.

[0:59:26] Ja voorzitter, ik ben dan wel benieuwd wat de VVD van plan is om te gaan zorgen dat die uitvoeringsorganisaties dan ook hun taak waar kunnen maken.

[0:59:36] Wat voorziet de VVD vooral?

[0:59:42] Nou, in ieder geval kijken of we de instroom kunnen beperken, de uitstroom kunnen vergroten, dat de druk op de uitvoering en op het stelsel dat dat minder wordt.

[0:59:52] En ook gewoon nadenken van hoe kunnen we verbeteringen in de uitvoering aanbrengen, waardoor het stelsel als geheel activerender wordt.

[1:00:00] Dat is ook de opdracht waar het kabinet nu mee aan de slag gaat.

[1:00:06] Nogmaals, dank voor je inbreng.

[1:00:07] Mevrouw Van Brink, uw microfoon staat nog aan, maar u mag hem ook aanlaten, want u... Oh, nee, de heer Keulemans heeft een interruptie.

[1:00:14] Dank je ook aan de heer De Beer.

[1:00:15] De vraag wat hij nou van eigenlijk de alternatieve dekking vindt die is voorgesteld voor de bezuiniging op de wet proactieve dienstverlening die is teruggedraaid.

[1:00:23] Wat we natuurlijk in de praktijk nu zien is dat een bezuiniging op de bijstand wordt teruggedraaid maar in de vergelijking daarvoor een bezuiniging of althans een in de praktijk lastenverswaring voor middeninkomens voor terugkomt.

[1:00:34] Vanuit perspectief van de VVD zou je het zelfs als een soort nivellerende maatregel kunnen zien.

[1:00:38] Dus hoe kijkt de VVD daarnaar?

[1:00:40] Heer De Beer.

[1:00:41] Ja, voorzitter.

[1:00:42] Laat ik vooropstellen, we zijn voor die wet de proactieve dienstverlening.

[1:00:46] Dat is ook gewoon een afspraak waar we voor staan.

[1:00:50] We hadden ook graag gezien dat die zeg maar in één keer zou zijn uitgevoerd.

[1:00:53] Als gevolg van financiële druk zijn er andere keuzes gemaakt vanuit het kabinet.

[1:00:58] Dat kunnen we begrijpen.

[1:00:59] Dan moet vanuit de breedte of de lengte moet uiteindelijk ook het financiële plaatje kloppen.

[1:01:04] Vanuit het debat in de Kamer is gebleken dat er meer prioriteit wordt gelegd vanuit de Kamer om die wet in zijn geheel helemaal uit te voeren.

[1:01:16] En het kabinet is aan de slag gegaan om te kijken naar alternatieve dekking.

[1:01:20] Wij denken dat dat prima te verdedigen is.

[1:01:24] Wat ons betreft heeft dat gewoon onze steun.

[1:01:28] Oké, dank.

[1:01:29] Nou ja, dat kan maar helder zijn dan.

[1:01:31] En dan tot slot ook nog wel een vraag van hoe kijkt u nou terug op dit hele proces?

[1:01:35] Want we zitten hier bij elkaar in het W.E.G.O.

[1:01:36] eigenlijk als gevolg hiervan en als gevolg van een maatregel die in de voorjaarsnota stond, die de steun van de drie coalitiepartijen had en die eigenlijk gewoon tijdens een twee minuten debat ineens door twee van de drie coalitiepartners werd ingetrokken.

[1:01:50] En daarom zitten we hier nu met een alternatieve dekking waar veel bij te zeggen valt.

[1:01:54] Dus hoe kijkt u nou terug op dit hele proces, hoe dit gelopen is?

[1:01:58] Ja volgens mij, maar dat moet de minister zelf maar aangeven, heeft hij duidelijk in het twee minuten debat aangegeven wij staan als kabinet voor de voorjaarsnota en de afspraken die daarachter onder liggen, maar als de oproep vanuit de kamer is ga kijken naar een alternatieve dekking ja dan ga ik daar mee aan de slag en volgens mij heeft hij dat gedaan en is die met een alternatief gekomen wat ons betreft een prima uitkomst heeft.

[1:02:25] Uw laatste interruptie?

[1:02:26] Ja, tot slot mijn laatste.

[1:02:27] Ik gebruik hem toch maar.

[1:02:28] Ja nee, dat is wat de minister heeft gezegd en die kon ook niet veel anders tijdens dat twee minuten debat als hij geconfronteerd wordt met twee van de drie coalitiepartijen die zeggen wij gaan dit niet meemaken.

[1:02:36] Dus dat de minister dat zegt begrijp ik.

[1:02:38] Maar ik vraag wat de heer de Beer van de VVD daarvan vindt.

[1:02:41] Dit is gewoon een bezuiniging van 30 miljoen.

[1:02:43] Die staat in de voorjaarsnota.

[1:02:44] Daar staat de handtekening van CDA en D66 onder.

[1:02:47] En vervolgens zeggen die twee partijen tijdens een twee minuten debat, zonder dat er ook maar één minuut inhoudelijk over gedebatteerd is, nee, dit gaan we niet meemaken en minister van de VVD zoek maar een alternatieve dekking.

[1:02:56] Hoe kijkt de VVD naar die gang van zaken?

[1:02:59] Heer De Beer.

[1:03:01] Ja, ik heb net aangegeven, wij hadden gewoon prima kunnen leven met de voorjaarsnota.

[1:03:07] We snappen ook dat er de wens is om toch volledig uitvoering te geven aan dat onderdeel van proactieve dienstverlening.

[1:03:12] Volgens mij heeft de minister dat op een elegante manier opgelost.

[1:03:16] en we waarderen die elegantie.

[1:03:20] Nogmaals dank aan de heer De Beer.

[1:03:21] Geen andere interrupties?

[1:03:23] Dan ga ik door naar mevrouw Van Brenk die haar inbreng gaat doen namens 50PLUS.

[1:03:28] Dank voorzitter.

[1:03:30] De minister moet wel gemerkt hebben dat sinds wij aan de bel trokken over de rampzalige rendementen van de pensioenfondsen en hij de toezegging heeft gedaan om dit te onderzoeken de urgentie van dit vraagstuk vleugels heeft gekregen door de onophoudelijke stroom van

[1:03:45] dramatische berichten over slinkende Nederlandse pensioenvermogens in een wereld waar iedereen gewoon 10 tot 20 procent per jaar nominaal rendement maakt.

[1:03:55] De Nederlandse pensioenfondsbestuurder staan in hun hemd en de Nederlandse toezichthouder staat in zijn hemd.

[1:04:02] zijn inmiddels alle verloven ingetrokken om te redden wat er te redden valt.

[1:04:07] Want het begint tot Nederlanders door te dringen dat er duizenden peperdure praatjesmakers uitzonderlijk goed leven van onze slinkende pensioenreserve.

[1:04:17] Nederland piekte volgens de pensioenstatistieken van de OESO met meer dan 200 procent van het bruto binnenlands product

[1:04:24] aan pensioenreserves in de tweede pijler.

[1:04:27] Daar komen we vandaag niet eens meer in de buurt.

[1:04:30] Het gaat nu eerder richting de 100% bruto binnenlands product.

[1:04:33] Kan de minister dat bevestigen?

[1:04:36] Als dit doorzet, dan hebben we volgend jaar misschien wel over een halvering van ons pensioenkapitaal in relatieve termen in slechts zes jaar.

[1:04:45] In nominale termen lijkt de schade minder groot, maar dat is gewoon gezichtsbedrog.

[1:04:50] Een nominaal totaalbedrag van 1500 miljard in 2017 is niet hetzelfde als 1500 miljard in 2026.

[1:05:01] Bijna alle lonen en prijzen zijn sindsdien immer zowat verdubbeld.

[1:05:06] En gezien de ontwikkeling op financiële markten wereldwijd, gezien de ontwikkeling van relevante benchmarks waar onze fondsen zich aan moeten spiegelen,

[1:05:15] is het acht jaar gelijk blijven van nominale waarde van ons pensioenkapitaal evengoed een wanprestatie van aardverschuivende proporties.

[1:05:25] En daarom heb ik ook expliciet gevraagd naar de inzet van niet-Nederlandse deskundigen.

[1:05:31] Tot een paar maanden geleden dachten ze allemaal dat het nog wel over zou waaien, maar dat gaat natuurlijk nog veel verder escaleren.

[1:05:37] De beleggingsmodus van onze pensioenfondsen

[1:05:40] is nog helemaal niet bijgestuurd.

[1:05:42] En zelfs als men dat wel had gedaan, dan duurt het nog jaren voordat het vruchten afwerpt.

[1:05:46] Dus nogmaals, vreemde ogen dwingen.

[1:05:49] Betrek deskundigen met een objectieve blik op Nederland, anders heeft het geen zin.

[1:05:55] Het moet klaar zijn met de slager die zijn eigen face keurt.

[1:05:58] En aan de minister wil ik uiteraard vragen hoe hij het onderzoek naar de rendementen precies gaat aanpakken.

[1:06:04] Is de minister bereid om gerenommeerde buitenlandse deskundigen

[1:06:08] een grote rol of een hoofdrol te geven in het onderzoek.

[1:06:11] We hebben best suggesties daarvoor.

[1:06:13] Bent u bereid om fundamentele vragen over de renteafdekking in de Nederlandse pensioencontext bij het onderzoek te betrekken?

[1:06:21] En bent u bereid om expliciet en onafhankelijk te laten beoordelen of de transitie naar het nieuwe stelsel een onwenselijke invloed heeft gehad op de risicobereidheid en risicobeheersing geduurde een transitieperiode die veel langer heeft geduurd dan eerst werd aangenomen?

[1:06:38] en bent u bereid om onafhankelijke deskundigen een oordeel te laten vellen over de rol van het toezicht op de beleggingen van onze pensioenfondsen door DNB.

[1:06:48] Ons werd beloofd een koopkrachtiger, eenvoudiger en transparanter pensioen.

[1:06:54] Nou, dat is niet nagekomen.

[1:06:56] Er moeten echt zaken verbeterd worden, in ieder geval wat ons betreft koopkracht en beperking van kosten.

[1:07:03] Wij willen dat de minister expliciet aangeeft dat pensioenfondsen dienen te sturen op koopkracht.

[1:07:08] Als de inflatie voor gepensioneerden de komende jaren nooit meer gehaald wordt, dan zal de onvrede toenemen.

[1:07:15] Is de minister bereid om deze opdracht mee te geven aan de pensioenfondsen, zodat zij expliciet communiceren met hun deelnemers hoe zij willen voldoen aan het realiseren van koopkracht?

[1:07:26] En de kosten, die gierend uit de rails gaan.

[1:07:29] 18 procent kostenstijging en recent zelfs nog

[1:07:33] Pensioenfonds PGB een stijging van 39 procent van 88 euro naar 312 euro aan kosten.

[1:07:41] We willen echt dat er een benchmark komt om pensioenfondsen met elkaar te kunnen gaan vergelijken.

[1:07:47] Graag een reactie.

[1:07:49] En dan voorzitter uitvoeringsorganisaties.

[1:07:52] Laten we het verstoppen achter uitvoeringsproblemen stoppen.

[1:07:57] Het is een gevolg van politieke keuzes.

[1:07:59] We hebben een systeem gebouwd met te veel regels, te veel wijzigingen en te weinig capaciteit en het loopt vast.

[1:08:07] Neem de WIA.

[1:08:07] Kosten stijgen en ondertussen wachten mensen maanden op een keuring.

[1:08:12] De IVA wordt afgeschaft om de uitvoering te ontlasten.

[1:08:16] Voorzitter, dat betekent

[1:08:18] de rekening van een falend systeem neerleggen bij de burger.

[1:08:22] En daarom vraag ik de minister wanneer zijn de wachttijden bij de WIA weer op orde en voldoen ze aan de norm?

[1:08:29] Kan de minister toezeggen dat er verder geen versobering van de WIA plaatsvindt zolang de uitvoering faalt?

[1:08:36] En de banenafspraak, die wordt opnieuw niet gehaald.

[1:08:39] Schade

[1:08:41] Bijna 69 miljoen werkgevers haken af, het systeem is te ingewikkeld en de doelgroep staat weer aan de kant.

[1:08:48] Mijn vraag is in welk jaar gaat dit kabinet de banenafspraak wel halen en wat verandert er concreet in 2026?

[1:08:57] en dan de wajong.

[1:08:59] Werken moet lonen, dat zegt ook dit kabinet.

[1:09:02] Maar ondertussen blijven werkende wajongers onder het minimumloon en dat terwijl de Kamer de motie van 50PLUS heeft aangenomen en die is glashelder.

[1:09:11] Werkende wajongers moeten voor ieder uur dat zij werken minimaal het minimumuurloon krijgen.

[1:09:17] Dus mijn vraag is hoe wordt deze motie uitgevoerd en lukt dat nog in 2026?

[1:09:23] Voorzitter, wat we hier zien is structureel.

[1:09:25] De uitvoering wordt uitgehold, regels worden complexer en risico's worden doorgeschoven.

[1:09:31] En altijd zijn het dezelfde mensen die betalen.

[1:09:34] De arbeidsongeschikte, de wajonger of de kwetsbare werkzoekende.

[1:09:39] Voorzitter, dit kabinet lost uitvoeringsproblemen niet op, schuift ze door naar mensen die dat minst kunnen dragen en een overheid die haar eigen wetten niet kan uitvoeren.

[1:09:52] moet die wetten aanpassen en niet de rechten van mensen afbreken.

[1:09:56] Graag een reactie van de minister hierop.

[1:09:59] En dan, voorzitter, wil ik stilstaan bij inderdaad een bijzonder onderdeel van Nederland is net al genoemd gemeente in Caribisch-Nederland.

[1:10:08] Welke afspraken zijn er nu gemaakt op 1010 die het domein van het ministerie van SZW raken?

[1:10:14] Heeft de minister inzicht in afspraken, toezeggingen en de uitvoering

[1:10:19] die het ministerie van SZW raakt, zoals sociaal minimum, pensioenopbouw voor alle werkenden in die gemeente, arbeidsongeschiktheidsverzekering, et cetera.

[1:10:28] Is de minister bereid om de Kamer hier op korte termijn over te informeren en het liefst, als dat kan, voor het debat over arbeidsmarkt volgende week?

[1:10:37] Tot slot, voorzitter, zou 50PLUS de minister willen vragen hoe hij tegenover het idee staat om jaarlijks een debat te houden over deze bijzondere gemeente,

[1:10:46] met het hele kabinet, waarbij de ministers die een belangrijke rol spelen, zoals BISA, SZW, INW en VWS aanwezig zijn, zodat voor de burgers daar duidelijk is dat het daadwerkelijk een bijzondere gemeente van het Koninkrijk betreft en daar herkenbaar aandacht aan wordt besteed.

[1:11:04] En dan het ultimatum van de vakbonden.

[1:11:06] Voorzitter, misschien een gewetensvraag voor deze minister, maar welke bezuinigingen zijn nu al van tafel nu de toorn van de vakbonden op deze regering neerdaalt?

[1:11:16] 50PLUS vormt samen met de vakbonden een front tegen de onwenselijke en onwenselijke bezuinigingen van dit kabinet.

[1:11:23] Wat gaat van tafel?

[1:11:25] De minister is bezig met die brief voor het verstrijken van het ultimatum, maar waar moeten we het nog over hebben en waarover niet meer?

[1:11:32] En dan ons laatste punt, voorzitter.

[1:11:33] Mijn collega Martin van Rooijen heeft op 12 mei in de Eerste Kamer hard uitgehaald naar de minister-president.

[1:11:40] Dit is een minderheidskabinet en het uitblijven van plannen om de AOW-premie te fiscaliseren stemde ons per saldo positief ten aanzien van samenwerking met Jette 1.

[1:11:52] De regeerakkoord bronk nog enkele ankers die voor ons acceptabel waren en recentelijk hebben wij een debat over de voorjaarsnota zelfs nog aangeboden

[1:12:01] om met het kabinet in gesprek te gaan over vervangen van bepaalde bezuinigingen.

[1:12:06] We waren gemotiveerd om te helpen een probleem op te lossen.

[1:12:09] Maar als werkelijk alles op losse schroeven blijft staan, als werkelijk alles out of the blue weer opnieuw op tafel kan komen, dan neemt het zacherijn toe.

[1:12:19] en het vertrouwen in het probleemoplossend capaciteiten van dit kabinet af.

[1:12:25] Uit de Telegraaf begrijp ik dat deze minister, minister Vijlbrief, de kwade genius is die steeds de fiscalisering van de AOW ter sprake brengt in de Travis aan.

[1:12:36] Kijk hem maar indringend aan.

[1:12:38] Klopt dat?

[1:12:39] Want dan zijn wij echt geen vrienden meer.

[1:12:42] Mijn collega Van Rooijen heeft gewezen op het werk van professor de Beer over de kosten van de AOW voor de rijksbegroting.

[1:12:48] Dat is voor ons de basis en dat geeft geen enkele aanleiding voor urgentie over de betaalbaarheid van de AOW in Nederland.

[1:12:56] Het is een keuze.

[1:12:58] Net zoals het de keuze is voor Italië, Oostenrijk, Griekenland, Frankrijk, Finland, België, Portugal, Duitsland en Spanje om tussen de 10 en 15 procent van hun bruto binnenlands product uit te geven aan staatspensioenen, terwijl onze AOW slechts 4,6 procent van het bruto binnenlands product kost.

[1:13:18] Wij zitten op een derde tot een helft van andere grote EU-landen.

[1:13:22] Wij hebben dus logischewijs de tijd en de ruimte om onze kostbare tijd te spenderen aan andere prioriteiten die schreeuwen om aandacht.

[1:13:30] En die zijn er genoeg.

[1:13:32] Moralen aan de AOW heeft een hoge politieke prijs.

[1:13:35] Het lijkt soms wel dat partijen in deze Kamer geen besef hebben dat fiscalisering van de AOW juist mensen raakt die AOW en een klein pensioen hebben.

[1:13:44] Alleen de eerste 20.000 euro wordt belast met 18 procent.

[1:13:48] En dat nadat je je hele werkzame leven hebt bijgedragen aan AOW-premie.

[1:13:54] Wij zien daar niets eerlijks in.

[1:13:55] En vertrouw erop dat andere partijen dit ook in zien.

[1:13:58] Voor ons is fiscalisering van de AOW

[1:14:01] de voormalige bosbelasting, een brug die wij nooit over zullen gaan.

[1:14:05] En we hopen dat daarin veel partijen volgen.

[1:14:08] Dank u wel, voorzitter.

[1:14:10] Hartelijk dank voor uw opbrenging.

[1:14:12] We gaan naar de laatste fractie in dit wetgevingsoverleg, de CDA-fractie.

[1:14:16] En als eerste zal de heer Hamstra spreken.

[1:14:19] Voorzitter, dank.

[1:14:21] Voorzitter, onlangs ontvingen we de voorjaarsnota 2026 van het kabinet.

[1:14:25] We hebben eerder gesproken over enkele bezuinigingen daarin en zoals mijn collega Inge van Dijk in een debat bij de Voorjaarsnota al aangaf, vindt het CDA de bezuiniging op productieve dienstverlening van het kabinet onverstandig.

[1:14:37] Juist omdat we geloven in productieve dienstverlening als krachtig middel tegen armoede.

[1:14:41] Om mensen te geven waar ze recht op hebben en het ook ontzettend hard nodig hebben.

[1:14:46] En we zijn dan ook blij dat deze bezuiniging van tafel is en zoals minister Aartsen in zijn brief aan de Kamer schreef, waarvoor dank.

[1:14:55] Of we de alternatieve dekking via het kindgebonden budget ideaal vinden?

[1:14:59] Nee.

[1:14:59] Dat geld hadden we liever bij gezinnen gehad.

[1:15:02] Maar we kunnen wel de keuze steunen een beperkte bezuiniging bij hoge inkomens te laten landen in plaats van bij de meest kwetsbare mensen die in armoede leven.

[1:15:10] Over een andere bezuiniging hebben we het nog minder gehad, namelijk over het afschaffen van de tijdelijke middelen over armoede en schulden, cumulatief 140 miljoen.

[1:15:18] Met het argument dat er inmiddels structurele middelen zijn in de envelop aanpak armoede en schulden van 150 miljoen uit het coalitieakkoord.

[1:15:26] Hier hebben we nog wel zorgen over, maar hopelijk kan de minister deze wegnemen.

[1:15:31] Ik begin met het maatregelenpakket van IBO-schulden.

[1:15:34] Dan heb ik het bijvoorbeeld over integraal schuldenoverzicht, een overheidsinkasso en vroeg signalering.

[1:15:39] Belangrijke maatregelen die we voort willen zetten.

[1:15:42] Klopt het dat straks ongeveer twee derde en structureel al de helft van de envelop bestaat uit deze middelen?

[1:15:47] Want de envelop wordt daarmee kleiner.

[1:15:50] En kan de minister aangeven waar deze envelop oorspronkelijk voor bedoeld was?

[1:15:54] En hoe verhoudt dit doel zich tot het afschaffen van de tijdelijke middelen voor armoede en schulden en het maatregelenpakket IBO schulden?

[1:16:02] Bereiken we op deze manier het doel zoals geformuleerd is in het coalitieakkoord ten aanzien van armoedebestrijding?

[1:16:08] En tot slot, voorzitter, vraag ik aan de minister hoe hij de relaties ziet met het pakket voor de energieschok, om die op te vangen, waar diezelfde envelop voor in wordt gezet aan 105 miljoen in 2027.

[1:16:19] En klopt er dat er dan pas in 2028 weer extra ruimte is voor nieuwe maatregelen?

[1:16:24] Voorzitter, voor onze fractie blijft het van belang dat we maatregelen willen nemen om kwetsbare groepen, met name werkende armen, te helpen.

[1:16:31] We weten dat het vaak komt doordat mensen de regelingen niet weten te vinden en daarom moeten we inzetten op het harmoniseren van vele inkomensondersteunende regelingen, toewerkende automatisch toekennen van toeslagen en daar zullen we ons voor blijven inzetten.

[1:16:44] Voorzitter, dank.

[1:16:47] Mevrouw Lalla, u heeft nog één interruptie.

[1:16:50] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:16:51] Ik hoorde de heer Hamstra net spreken over het bestrijden van armoede en ik hoorde in zijn opzomming ook zeggen dat er geld bijvoorbeeld voor niet gebruik of schuldenpreventie en dan vroeg ik er zelf naartoe en de gemeentelijke uitvoering steeds wordt doorgeschoven en afgeromd.

[1:17:07] Waar trekt het CDA de grens?

[1:17:09] Wanneer zegt het CDA dit potje, deze potjes zijn bedoeld om mensen te helpen en daar blijf je gewoon van af?

[1:17:19] Voorzitter, dank ook voor de vraag.

[1:17:21] Ik zal er goed op antwoorden, want het was uw laatste interruptie.

[1:17:24] Voor ons gaat het niet zozeer om de verschillende potjes en het rondschuiven daarvan die bedoeld zijn voor het bestrijden van armoede, maar de impact die we genereren met de maatregelen die we nemen en de middelen die daarvoor bedoeld zijn.

[1:17:37] Dat is ook de essentie van mijn inbreng geweest, mijn vraag aan het kabinet en aan de minister.

[1:17:43] Doen we nou het goede en bereiken we uiteindelijk wat we beoogd hebben in het coalitieakkoord?

[1:17:48] Ik wacht de beantwoording van de zijde van het kabinet af, maar daar ben ik zelf ook heel erg benieuwd naar.

[1:17:53] Dan tot slot mevrouw Van Arck, ook namens het CDA.

[1:17:58] Voorzitter, het meest in het oog springende onderdeel van de voorjaarsnota op SZW zijn de enorme oplopende kosten van de WIA als gevolg van een hogere instroom.

[1:18:07] Volgens de toelichting met name door een stijging van het aantal mensen met psychische klachten, maar ook door extra tijdelijke instroming als gevolg van de uitvoeringsproblematiek.

[1:18:17] Want als het UWV niet tijdig kan beoordelen, ontvangt de verzekeraar een voorschot, terwijl later kan blijken dat er sprake is van minder dan 35% arbeidsongeschiktheid.

[1:18:27] Dit laat natuurlijk al zien dat, alhoewel we begrip hebben voor zo'n tijdelijke maatregel, hoe duur deze maatregel is en hoe we zo snel mogelijk van die pleistersplakken af moeten.

[1:18:37] Daarnaast is het voor mensen zelf natuurlijk vreselijk, die lange wachttijd.

[1:18:41] En werken de wachttijden ook allesbehalve activerend.

[1:18:46] In de voorjaarsnota zijn vervolgens beheersmaatregelen ingeboekt van 300 miljoen.

[1:18:50] Mevrouw Partijn had het er ook al over.

[1:18:52] Maar die moeten nog nader worden ingevuld.

[1:18:55] Hoe wil de minister dit gaan doen?

[1:18:56] Want als ik de oorzaken lees, is de grote winst te behalen op meer inzet op preventie en verbeteringen binnen het UWV.

[1:19:05] Voorzitter, een ander onderwerp dat ik wil aansteppen is de zogenaamde kleine AOW, onlangs ook belicht in een technische briefing.

[1:19:11] Sommige mensen ontvangen maar een klein bedrag aan AOW, bijvoorbeeld mensen die al lang weer in het buitenland wonen, studenten die ooit in Nederland gestudeerd hebben en een bijbaantje hadden.

[1:19:21] Voor de SVB is het exporteren van de AOW een enorme uitvoeringslast.

[1:19:26] Zeker de kleine AOW-bedragen staan niet in verhouding tot de kosten die ermee gemoeid gaan.

[1:19:32] Als we met elkaar beter en eenvoudiger beleid na willen streven, zou ik graag zien dat we dit probleem oplossen.

[1:19:38] Is de minister bereid de kleine AOW te onderzoeken, inclusief mogelijke oplossingsrichtingen, om problemen ook voor mensen en groot uitvoeringslast voor de SVB te verkleinen?

[1:19:52] Voorzitter, ik heb al vaker gevraagd naar de dwangsommen bij het UWV voor te late beoordelingen.

[1:19:57] Ik lees daarover niets in de voorjaarsnota, maar we weten dat deze in de eerste acht maanden van 2025 bijvoorbeeld al opliepen tot bijna 17 miljoen en nog verder zouden toenemen.

[1:20:08] Wat is de verwachting voor 2026?

[1:20:11] Nemen de dwangsommen nog steeds toe en over wat voor bedragen hebben we het?

[1:20:15] Hoeveel besparing denkt de minister te kunnen behalen met het tijdelijk buiten werking stellen van de dwangsommen en wanneer verwacht hij het wetsvoorstel daarvoor in te kunnen dienen?

[1:20:26] Tot slot, voorzitter, over het nieuwe pensioenstelsel hebben we het ook al over gehad door collega's.

[1:20:31] De minister heeft de toegezegde brief naar de Kamer gestuurd over de compensatieregeling waar zowel ik als mevrouw Patijn om hebben gevraagd.

[1:20:40] Ik moet eerlijk zeggen dat die brief mij teleurstelt.

[1:20:42] Het gevoel blijft dat hier iets niet goed is gegaan in de uitwerking van de regeling die juist bedoeld is om mensen te compenseren voor iets waar ze nadeel van ondervinden.

[1:20:51] Dat is op zichzelf niet één partij aan te rekenen.

[1:20:54] De Kamer heeft de uitvoering van de compensatie bewust overgelaten aan sociale partners.

[1:20:59] Daarnaast is er om goede redenen gekozen voor een gefaseerde overgang van pensioenfondsen in plaats van één vaste datum.

[1:21:06] en ook is besloten om het compensatiebedrag niet geleidelijk over tien jaar uit te smeren, maar in één keer toe te kennen.

[1:21:12] Maar juist door die keuzes is er onvoldoende oog geweest voor mensen die in de tussentijd van baan zijn gewisseld en daardoor nu tussen wal en schip vallen, terwijl de bedoeling van de wetgever wel was dat zij ook die compensatie zouden krijgen.

[1:21:26] Betere compensatie en betere communicatie is uiteraard belangrijk, maar we moeten ook constateren dat die communicatie laat op gang is gekomen en niet iedereen tijdig heeft bereikt.

[1:21:37] Daarnaast is vrijwillige voortzetting ook niet voor iedereen een reële oplossing.

[1:21:41] In de praktijk hangt dat sterk af van de bereidheid van de voormalige werkgever en de afspraken binnen het pensioenfonds.

[1:21:48] De minister stelt dat bij ontslag of reorganisatie maatwerk mogelijk is, maar dat veronderstelt wel de medewerking van de werkgever.

[1:21:56] En dat is niet iets waar de deelnemer zelf altijd invloed op heeft.

[1:22:00] Bovendien blijkt uit de cijfers dat in circa 7 procent van de pensioenfondsen vrijwillige voortzetting überhaupt niet mogelijk is.

[1:22:07] Voor die groep is er dus feitelijk geen alternatief.

[1:22:11] Mijn vraag aan de minister is dan ook, is hij bereid om juist voor die 7% waarin geen enkele alternatieve route bestaat, opnieuw met sociale partners in gesprek te gaan om te bezien of vrijwillige voortzetting alsnog mogelijk kan worden gemaakt?

[1:22:24] En erkent de minister dat we ons uiterste best moeten doen om de groep van compensatiemissers te bereiken?

[1:22:31] We krijgen nu een onwenselijke situatie waarin de schoolmeester die de zorg ingaat op 1 februari 2026 de compensatie misloopt.

[1:22:40] Maar ook omgekeerd, de verpleger die schoolmeester wordt op 1 februari 2026 krijgt de compensatie twee keer.

[1:22:48] Beide is onwenselijk, maar in het eerste geval kunnen we mogelijk nog iets oplossen.

[1:22:53] Dank u wel.

[1:22:55] Dank u wel.

[1:22:56] Ik krijg nog een interruptie van mevrouw Van Brenk en dat is uw laatste.

[1:23:01] Ja, voorzitter.

[1:23:04] Ik heb een beetje moeite met met de opmerking van we hebben het bewust overgelaten aan sociale partners, dus ons treft geen blaan.

[1:23:15] Iedereen wist dat dat compensatie noodzakelijk was, dat daar veel geld mee gemoeid is en dat we daar zo eigenlijk in dit huis.

[1:23:23] Wij hebben hier vanuit hier is aangedrongen om die pensioenen aan te gaan passen en te gaan wijzigen.

[1:23:30] Daar hadden wij dan toch ook eigenlijk de verantwoordelijkheid voor genomen.

[1:23:34] En dan kunnen we toch niet nu afschuiven op sociale partners.

[1:23:37] Ik wil toch echt van het CDA wat horen hoe ze... Nou ja, misschien kwam het de verkeerde uit, laat ik het zo zeggen.

[1:23:48] Dank u wel voor de vraag en dat geeft mij ook de mogelijkheid om wat te verduidelijken.

[1:23:51] Ik wil dit ook zeker niet afschuiven op sociale partners.

[1:23:54] Ik vind eigenlijk dat wij hier als Kamer ook een rol in hebben gehad.

[1:23:57] Ik vind dat we als Kamer hier eigenlijk meer oog voor moeten hebben gehad voor wat het dan zou betekenen als het op deze manier zou uitwerken voor die verschillende momenten van overstappen.

[1:24:06] En ik vind ook dat het probleem is eigenlijk ontstaan door verschillende partners die hierbij betrokken zijn geweest.

[1:24:15] Dus de Kamer heeft een rol hierin gehad.

[1:24:17] Sociale partners die hebben het volgens mij ook aangekaart destijds van let op.

[1:24:21] Die hebben overigens ook wel volgens mij

[1:24:24] Ik weet niet of dat voor iedereen zo geldt, maar ook wel gezien van ja, het is ook wel praktisch dat de compensatie in één keer wordt uitgekeerd.

[1:24:31] Maar goed, in totaliteit hebben we nu wel te maken met een situatie waarin mensen gewoon nu tussen wal en schip vallen.

[1:24:37] En ik vind ook dat wij, daarom probeer ik dat ook als nu als Kamerlid daar echt wel oog voor moeten hebben en kijken wat we nu nog op kunnen lossen.

[1:24:45] Dank u wel.

[1:24:46] Dit was de eerste termijn van de zijde van de Kamer.

[1:24:48] We gaan een half uur schorsen en dan gaan we om vijf voor twaalf verder.

[1:24:52] Dan krijgen we antwoord van de beide ministeren in de eerste termijn.

[1:24:55] We zijn geschorst.

[1:55:22] Ik heropen de vergadering van de vaste Kamercommissie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

[1:55:30] We zijn bezig met een wetgevingsoverleg over de supplementaire begroting 26.

[1:55:35] We zijn toe aan de eerste termijn van de zijde van de regering.

[1:55:38] Ik geef als eerste het woord aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

[1:55:42] Daarna komt de minister van Werk en Participatie.

[1:55:45] Gaat uw gang.

[1:55:46] Dank u wel voorzitter en dank aan de leden van de Kamer voor het prettige debat en de goede vragen natuurlijk.

[1:55:53] Ik wilde iets zeggen over het sociaal overleg.

[1:55:56] Ik wilde iets zeggen over de via.

[1:55:59] Armoede en schulden, Caribisch Nederland, nog een categorie overig waar ik uitgebreid ook nog even op pensioen zal ingaan.

[1:56:06] Dus dat is de orde der dingen.

[1:56:09] Voorzitter, we hebben vorige week een vraaguur gehad.

[1:56:12] We hebben vorige week heel veel gesproken over het sociaal overleg.

[1:56:18] Zoals de Kamer weet, is het kabinet bezig aan een brief.

[1:56:21] als we eerst op de ultimaten van vlakbeweging.

[1:56:24] En dat is ook datgene wat ik hierover wil zeggen.

[1:56:29] Mevrouw Patijn vroeg nog naar de stapeling van maatregelen.

[1:56:32] Zoals zij weet komt er naar aanleiding, ik dacht van de motie van, even kwijt wie welke motie dat nu er was, maar er is een motie stoffer, dacht ik, over de stapelingseffecten bij bepaalde groepen.

[1:56:42] Zal er nog een nadere brief komen naar de Kamer om dat ook te helpen?

[1:56:49] om de Kamer voldoende geïnformeerd te houden, ook met het oog op.

[1:56:53] Augustus, dus dat is wat ik in het algemeen kan melden over sociaal overleg.

[1:56:57] Meer is daar nu niet over te melden, althans niks nieuws ten opzichte van wat ik vorige week uitgebreid in het vraaguur heb gedeeld.

[1:57:08] Dan waren er heel veel vragen, of relatief veel vragen.

[1:57:12] Ogenblik.

[1:57:14] U krijgt zes interrupties per fractie deze termijn.

[1:57:17] Mevrouw Partijn heeft nog vragen.

[1:57:20] Dank voor de antwoorden voor dit stukje.

[1:57:27] Ik vroeg me af of hij nog even inging op wat hij in het nieuwsuur zelf heeft gezegd, want daar komt hij straks op.

[1:57:33] Oké, dan tel ik deze even niet, want die komt nog.

[1:57:37] Via de via.

[1:57:38] Oké, de minister vervolgt hem het ook.

[1:57:44] We hadden relatief veel vragen over de WIA en dat begrijp ik ook, omdat dat natuurlijk de hervorming is die het meeste aandacht vraagt, omdat daar de problemen relatief

[1:58:02] heel groot zijn.

[1:58:05] Sommige van uw leden wezen op de cijfers en hoe dat oploopt, dacht de heer Keuleman, zoals die een korte samenvatting gaf van alle zaken rond instroom, wachttijden, etcetera.

[1:58:15] En daar zat ik inderdaad ook over bij Nieuwsuur.

[1:58:18] In Nieuwsuur liet men een berekening zien van iemand die nu in de IVA zit, in de regeling voor permanent en volledige ouders ongeschikte.

[1:58:28] ...en te maken zou hebben met een maximale verlaging van het dagloon... ...en te maken zou hebben met de verlaging en met het verdwijnen van de IVA... ...waardoor de uitgangsniveau van dat maximale dagloon van 75% naar 70% zou gaan.

[1:58:41] En daarop heb ik gezegd, zo'n terugval...

[1:58:43] Ik weet niet precies meer de woorden.

[1:58:44] Mevrouw Patijn citeerde me letterlijk.

[1:58:47] Dus dat zal ongetwijfeld gekort hebben, zou ik onrechtvaardig vinden, of zou ik wel...

[1:58:52] Dat soort woorden heb ik gebruikt.

[1:58:53] Dat staat volledig aan bij het debat waar de heer Keulemans op wees, waar we het al over gehad hebben, namelijk over dat maximum dagloon.

[1:59:00] Daar in het... Was dat het begrotingsdebat?

[1:59:03] Ik weet het niet meer, we hebben zoveel debatten gehad.

[1:59:05] Maar in een van de debatten heb ik toen tegen hem gezegd, hij heeft daar een motie over ingediend, één,

[1:59:12] ...de bestaande gevallen... ...en dat klinkt een beetje klinisch, bestaande gevallen... ...maar dat zijn natuurlijk mensen die nu een uitkering hebben.

[1:59:20] Dat is inderdaad wel heel hard... ...als je daarin gaat korten en de vraag is of het juridisch kan... ...daar komt ook een analyse over.

[1:59:27] En twee, heb ik gezegd, de maatvoering bij die... ...bij dat maximum dagloonmateriaal, de min 20 procent... ...vind ik wel wat fors.

[1:59:35] Als je dat vergt, tegelijkertijd heb ik toen tegen de Kamer ook gezegd... ...ik heb de Kamer niet gehoord, toen het maximum dagloon...

[1:59:40] ...acht procent omhoog ging omdat het minimumloon omhoog ging.

[1:59:43] Dus misschien zit daar ergens de oplossing.

[1:59:46] En het klopte, want een derde element was namelijk dat... ...de fractie van D66 zei, en overigens ook andere regeringsfracties... ...de gevolgen voor de verlofregelingen, zijn die wel gewend.

[1:59:58] Nou, ik heb daar een brief beloofd.

[2:00:00] En ik denk zomaar dat als ik in gesprek kom met sociale partners... ...dat dit een van de hele grote dingen gaat worden waar we het over gaan hebben.

[2:00:08] En dan waren er eigenlijk een aantal specifiekere vragen over de instromen.

[2:00:14] Daar was ik eigenlijk wel blij mee, want die instromen is natuurlijk het zorgelijke punt.

[2:00:19] Toch maar even een ogenblik, want mevrouw Partijn heeft nog op dit punt, het vorige punt dus, een vraag.

[2:00:24] Gaat u gaan.

[2:00:25] Ja, voorzitter.

[2:00:26] Ik heb tot twee keer toe geluisterd wat de minister in nieuwsuur zei.

[2:00:32] Omdat ik verheugd, maar misschien ook dacht van wat zegt hij nou precies.

[2:00:39] Echt gekeken van wat wordt er nou gezegd en de indruk is echt, of niet eens de indruk is verwacht, het is gewoon vrij duidelijk gezegd.

[2:00:48] De huidige mensen die er niks meer aan kunnen veranderen, dat is onrechtvaardig.

[2:00:55] En daarmee is in de informatievoorziening door de minister aan het publiek, want dat is een belangrijk publiek moment, eigenlijk gezegd, ik ga dit gewoon van tafel halen.

[2:01:05] Ik hoor hem nu zeggen van ja, ik ga het niet van tafel halen, maar ik ga het een beetje minder erg maken, ook voor de huidige gevallen.

[2:01:14] Dat hoor ik een beetje doorschemeren dat het in die brief zou kunnen staan.

[2:01:20] Ik zou het, omdat het in dat nieuws item toch echt de indruk is ontstaan dat voor de huidige gevallen gewoon ontzien gaan worden, zou ik het toch heel veel duidelijker nog beantwoord willen krijgen.

[2:01:32] Is het nou zo dat de minister het echt onrechtvaardig vindt?

[2:01:36] Echt onrechtvaardig vindt en dus onwenselijk en dus

[2:01:38] voor de bestaande gevallen integraal van tafel gaat halen, omdat er voor die mensen het niet meer te repareren valt, niet met een verzekering, niet met een aanvullende regeling?

[2:01:49] Of zegt hij, ook daarvoor geldt, voor die bestaande gevallen, dat we het een beetje minder erg zullen maken?

[2:01:58] Nee voorzitter, ik maakte duidelijk een onderscheid tussen bestaande gevallen, kijk ook als je de rest van de uitzending ziet, zie je dat ook, want ik zeg als je nieuw komt in zo'n uitkering, daar kun je je voor bijverzekeren en dan krijg je een discussie over bijverzekering vervolgens, maar toch heeft terug naar het debat, ik heb in het debat gezegd, in het debat regeringsvlaaien, nee niet regeringsvlaaien, begroting, sorry, heb ik gezegd ik vind een paar dingen moeilijk aan die maximum dagloon, dat is de bestaande gevallen,

[2:02:23] Daar zit onrechtvaardigheid in, maar daar zit mogelijk ook een juridisch probleem in, heb ik toen al gezegd.

[2:02:28] Twee, de maatvoering is een punt.

[2:02:30] En drie, dat punt van de verlofregeling.

[2:02:32] Ik blijf gewoon bij die woorden.

[2:02:34] En ik denk dat het verstandig is dat het kabinet daarover in gesprek gaat met sociale partners.

[2:02:41] En het kabinet zal het parlement informeren over waar zij over gaat praten.

[2:02:45] En het kabinet zal ook de analyse, zodra we die goed hebben, van wat kan er nou wel, hoe zit het juridisch, zal het kabinet die analyse naar de Kamer sturen.

[2:02:52] Dat is waar ik even bij blijf nu.

[2:02:55] Ja, dan kan u uw betoog vervolgen.

[2:03:00] Veel vragen over de instroom in de WIA en dat is dus terecht, zei ik al.

[2:03:04] Ik ga een paar dingen zeggen.

[2:03:07] Ik heb naar aanleiding van de motie van de heer Nijenhuis beloofd dat ik goed in kaart zou brengen hoe het nou zit met die enorme instroom.

[2:03:16] We hebben daarna nog een debat gehad in de Kamer over de loonkloof en daar hebben we het daar ook over gehad en dat kan te maken hebben met, de heer Nijhuis suggereerde ooit hier in een ander debat, dat het vooral te maken had met de loonkloof en daar hebben we het daar ook over gehad en dat kan te maken hebben met, de heer Nijhuis suggereerde ooit hier in een ander debat, dat het vooral te maken had met de loonkloof en daar hebben we het daar ook over gehad en dat kan te maken hebben met, de heer Nijhuis suggereerde ooit hier in een ander debat, dat het vooral te maken had met de loonkloof en daar hebben we het daar ook over gehad en dat kan te maken hebben met, de heer Nijhuis suggereerde ooit hier in een ander debat, dat het vooral te maken had met

[2:03:37] zorgtaken die wel blijven liggen bij vrouwen, terwijl ze ook zijn gaan werken daarnaast, veel meer dan vroeger.

[2:03:44] Nou, dat zou kunnen.

[2:03:45] We zijn dat in kaart aan het brengen.

[2:03:47] Inmiddels heb ik me daar wel verder in verdiept.

[2:03:49] En een van de dingen die opvalt als je daarnaar kijkt, is dat dit geen puur Nederlands fenomeen is, zegt me de hele Kamer.

[2:03:56] In heel veel Westerse landen speelt dit.

[2:03:58] Hetgeen doet vermoeden dat er een soort gezamenlijke oorzaak is, maar ik wil dat goed bekijken en daar kom ik, heb ik toegezegd aan de Kamer, kom ik met een brief en ook dit zal natuurlijk in dat overleg start met sociale partners, zal dit een rol gaan vervullen, deze vraag, want dit is gewoon een hele goede en belangrijke vraag.

[2:04:22] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:04:24] Ik zou de minister willen vragen om in te gaan op het belang van preventie.

[2:04:28] Daar heb ik ook aandacht voor gevraagd in mijn inbreng, maar wat ik ook van

[2:04:33] Anderen horen ook van werkgevers dat eigenlijk nog vrij weinig, of tenminste te weinig gebeurt op het gebied van preventie.

[2:04:40] Ik denk dat we daar heel hard op moeten inzetten, ook om te zorgen dat we de instroom in de via tegengaan.

[2:04:47] Tegelijkertijd zal dat niet voor alle psychische klachten zomaar een oplossing zijn, dus het is best ingewikkeld.

[2:04:52] Maar deelt de minister de opvatting van de CDA-fractie dat we meer aan preventie kunnen doen en zou de minister dit ook willen betrekken bij het gesprek met sociale partners?

[2:05:03] De korte antwoord is ja.

[2:05:05] Het iets langere antwoord is, hier zit natuurlijk ook een relatie met de periode van ziektewet.

[2:05:11] Dus dit is het punt wat de heer Keulemans noemde in zijn bijdrage over de wetloondoorbetaling bij ziekte en dat daar kleine werkgevers veel last van hebben van die twee jaar.

[2:05:19] Ja, dat klopt.

[2:05:20] Maar tegelijkertijd zit daar natuurlijk iets fundamenteel fout in ons systeem, waardoor het is namelijk niet alleen de betaling, maar dat weet de heer Keulemans ook, neem ik gelijk dat punt mee, maar het is ook de alle administratieve verplichtingen die er rondom me heen hangen.

[2:05:34] En blijkbaar slagen wij daar niet goed in met elkaar om een systeem van ziekte- en oudersongeschiktheid te hebben, waarin we die inschroom lager houden.

[2:05:41] Dat is dan maar even de constatering.

[2:05:43] Het is echt, ik moet zeggen dat ik zelf echt wel even schrok toen ik zag dat toen de WIA werd ingevoerd, de instroom was de beroepsbevolking weliswaar kleiner, maar de instroom op 35.000 mensen zat en dat zit nu, is meer dan verdubbeld en dat is onze beroepsbevolking niet.

[2:06:00] En er zijn factoren bij, als dat mensen langer werken, ik weet het allemaal, ik weet het allemaal, maar dan zou je toch zeggen, dan moeten we zorgen dat mensen ook gezond langer kunnen werken en anders zijn we toch iets verkeerd aan het doen met elkaar.

[2:06:11] Dus daar zit...

[2:06:13] Daarom is het korte antwoord ja.

[2:06:16] De heer De Beer vroeg welke maatregelen er kans zijn om die instroom terug te brengen.

[2:06:20] Nou ja, ik ga er toch één noemen waar sommige partijen in uw Kamer, voorzitter, misschien minder enthousiast over worden, maar ik ben geen rapport tegengekomen die niet wijst op de moeilijkheidsgraad die die IVA, de regeling voor duurzame en volledige arbeidsongeschiktheid, veroorzaakt in de uitvoering.

[2:06:41] En verzekeringsartsen in die uitzending van Niels Huur zeggen dan, ja, dat is niet de oplossing, afschaffing van de IVA, nee, dat weet ik ook wel, dat het niet de oplossing is.

[2:06:49] Maar dit is er zo één, zeg ik even tegen de heer De Beer, die ik steeds zie terugkomen.

[2:06:53] Een andere die ik steeds zie terugkomen, die gaan we ook doen.

[2:06:57] Ik ga er een paar dingen noemen.

[2:06:58] Bijvoorbeeld, laten we nou het aantal herbeoordelingen proberen terug te dringen.

[2:07:03] Er zijn partijen die een voordeel financieel kunnen halen door mensen te laten herbeoordelen.

[2:07:10] En daarvan vind ik toch echt dat we nu even de nadruk moeten leggen op die mensen die allemaal zitten te wachten op een beoordeling.

[2:07:18] Dat is er zo één.

[2:07:19] Een derde noem ik even, je kunt verzekeringsartsen, zou je kunnen ontzien door meer taken af te splitsen naar sociaal medisch verpleegkundigen die ook hoger opgeleid zijn maar net geen arts zijn.

[2:07:33] Dus dat zijn allemaal maatregelen die je kunt doen om die instroom tegen te houden.

[2:07:39] En dan neem ik gelijk even het punt mee van de heer Keulemans.

[2:07:44] Ik heb hem een antwoord beloofd op zijn motie, dacht ik, over hoe kun je nou meer, haal alles uit de kast, zeg maar even zo, om verzekeringsartsen meer te krijgen.

[2:07:54] Daar krijgt hij een antwoord van mij op.

[2:07:56] Naarmate ik me dieper in het onderwerp verdiep, denk ik steeds meer overigens, dat we daar misschien ook wel

[2:08:03] toch redelijk taboeloos naar moeten gaan kijken.

[2:08:06] Want het probleem van die verzekeringsartsen is gewoon, je ziet eigenlijk iedereen dit punt naar voren halen.

[2:08:14] En taboeloos betekent misschien moet je ook, en ik weet niet precies wat dat is, maar daar moet ik voor die brief over nadenken.

[2:08:19] onorthodoxe maatregelen nemen om te zorgen dat er meer verzekeringsartsen of in ieder geval meer mensen komen die kunnen keuren.

[2:08:26] Ik vind deze situatie, en dan pak ik eigenlijk die vraag van mevrouw Van Brenk, die had ik helemaal onderop liggen, maar die zegt, ja, kun je wachten met ingrijpen tot het UWV de zaken op orde heeft?

[2:08:36] Nee, dat kan niet, want daarvoor is de situatie ten nijpend.

[2:08:41] Maar er zit een geest onder die ik wel begrijp van haar, namelijk je moet wel zorgen dat je de uitvoeringen op orde hebt.

[2:08:47] Tegelijkertijd, ik tref ook iets aan, daar bedoel ik niks lenings mee naar mijn voorgangers, maar ik tref de situatie aan die in twintig jaar gegroeid is, na 2005.

[2:08:57] Dus ik kan het ook niet binnen alfweken anders maken.

[2:09:04] Maar mevrouw Van Brenk heeft wel gelijk, in de geest ben ik het met haar eens, dat je meer van mensen kunt vragen als je zelf je zaak op orde hebt.

[2:09:11] Dat is volgens mij haar punten, daar ben ik het mee eens.

[2:09:14] Wanneer verwacht het kabinet, vroeg de heer De Beer, de eerste concrete analyse per doelgroep te hebben?

[2:09:20] Nou, ik heb al gezegd, we zijn bezig met die uitvoer van de motie Nijhuis.

[2:09:23] Misschien zegt de andere minister daar straks ook nog wat over in het kader van de andere regelingen.

[2:09:29] Dan mevrouw Van Brenk voor jou, wanneer zijn die wachttijden weer op orde?

[2:09:31] Ja, ik wou dat ik het wist, zegt mevrouw Van Brenk in alle eerlijkheid.

[2:09:34] Maar ik heb net wel gezegd, ik ga daar alles voor uit de kast halen.

[2:09:37] En dan heb ik ook de vraag van de heer Keulemans.

[2:09:43] Daar kon dus nog een antwoord op zijn motie.

[2:09:47] En dan die dwangsommen.

[2:09:48] Ja, ik kom daar met een wetsvoorstel.

[2:09:51] En even kijken.

[2:09:53] Ik verwacht dat wetsvoorstel einde van dit jaar bij uw Kamer te kunnen indienen.

[2:09:57] Mevrouw van Ark was dat, over de bestuurlijke dwangsom.

[2:10:00] En dan heb ik, dacht ik, alle vragen over de WIA beantwoord.

[2:10:06] De heer De Beer.

[2:10:08] Ja, even over die analyse van die doelgroepen.

[2:10:10] U verwees naar een motie Nijhuis, maar dat was het antwoord.

[2:10:17] Sorry voorzitter, dat is het antwoord wat betreft de via.

[2:10:20] Tenzij hij hier weer iets anders bedoelde, maar hij noemde een aantal regelingen naast elkaar, dacht ik.

[2:10:25] En de andere minister, dat is de taakverdeling, gaat over die andere regelingen.

[2:10:28] Dus vandaar dat ik even naar minister Van Aartsen verwees.

[2:10:32] Die tellen we even niet mee.

[2:10:35] Nee, terecht.

[2:10:38] Voorzitter, dat brengt mij bij armoede en schulden.

[2:10:41] Daar is het toch wel goed om even nu boven...

[2:10:46] ...de discussie in die supertorenbegroting te gaan hangen.

[2:10:50] Kijk, er stonden daar middelen voor IWO-armoede en schulden.

[2:10:54] IWO-schulden heet dat ding, denk ik.

[2:10:56] Schuldenbeleid zal het wel geheten hebben.

[2:11:00] Maar die middelen waren, iemand zei dat net ook in deze Kamer, incidenteel.

[2:11:04] Die liepen af.

[2:11:06] En wat het kabinet heeft gedaan, is dat zij een structurele envelop voor armoede en schulden heeft neergezet.

[2:11:11] Een deel van die envelop, dat geef ik toe, een groot deel van die envelop gebruiken we dit jaar om de energienoodfonds te vullen.

[2:11:18] Ik heb daar al wat in de Kamer gezegd, maar daar blijf ik denk ik van mening verschillen met sommige leden van uw Kamer, voorzitter.

[2:11:24] Ik vind het niet raar om een envelop die voor armoede en schulden is bedoeld in te zetten voor iets waar een van de grootste armoedeproblemen gaat ontstaan, en dat is bij energiearmoede.

[2:11:33] Ik vind het nog steeds niet raar dat ik dat doe.

[2:11:36] Ik ben het wel met de leden van de Kamer eens en daar gaan veel vragen van mevrouw Lala, ging het daar denk ik over, die even los van dit punt, daar hoef je het niet met elkaar over eens te zijn, maar mevrouw Lala zei, ja maar je moet wel een structurele invulling van die envelop gaan kiezen en vraagt daarbij, komt dat integrale schuldoverzicht daar nou bijvoorbeeld, maakt dat daar onderdeel van uit?

[2:11:57] Nou ik wil in augustus komen.

[2:11:59] ...in het kader van de augustusstuk Prinsjesdagstuk... ...met een structurele invulling van die envelop... ...en dat integraal schuldenoverzicht kan daar zeer zeker deel van uitmaken.

[2:12:13] Dat is overigens wel een...

[2:12:15] Maar de tweede mevrouw Lala ook, we hebben er eerder over gedebatteerd.

[2:12:19] een ingewikkeld dossier, IT ingewikkeld, maar ik heb haar gehoord dat dit voor haar fractie en ik denk ook voor anderen heel belangrijk is.

[2:12:30] Ik noem maar een andere waarvan ik denk, daar moet ik misschien nog eerder mee aan de slag en er is nog wel enig geld over in die envelop van dit jaar, volgend jaar, 27 en dat is de zone aan de vroegsignalering.

[2:12:42] Bijna iedereen zegt ja,

[2:12:44] Als je die verstand heeft van schulden en het ontstaan van schulden, je moet vroeg proberen in te grijpen.

[2:12:51] Hoe eerder je het weet, hoe minder je afgeleidt.

[2:12:53] Ik zie mevrouw Biekman ook knikken.

[2:12:55] Zij heeft daar ook ervaring mee in de gemeente waar zij wethouder was.

[2:13:00] Dit is erg belangrijk.

[2:13:03] Dus ik ga proberen om die vroeg signalering in ieder geval nog te regelen.

[2:13:08] En er is nog wat geld over in die envelop.

[2:13:12] Even kijken, waar ben ik dan gebleven?

[2:13:14] Ik ben gebleven bij de heer Hamstra.

[2:13:18] Ja, dat was eigenlijk die vraag over wat blijft er over en is er dan per 2028 weer extra ruimte voor nieuwe maatregelen?

[2:13:25] Ja.

[2:13:26] Dan is er ook structurele ruimte, zeg ik tegen hem.

[2:13:29] En nogmaals, ik heb voor 27 nog een klein bedrag over in die envelop.

[2:13:32] Ik moet even kijken of dat precies is.

[2:13:34] Maar er is nog een klein bedrag over waarmee we, als de Kamer het daarmee eens is, bevoegd-signalering zouden kunnen invullen.

[2:13:41] Dat was een belangrijk onderdeel van de IBO-schulden.

[2:13:44] Dus dat is wat ik kwijt wilde over het schuldenbeleid.

[2:13:50] Voorzitter, dank.

[2:13:51] Dank aan de minister ook voor de beantwoording hiervan.

[2:13:55] Mijn vraag zag ook op het doel dat we hebben opschreven in het coalitieakkoord en of we, als we de middelen op deze manier inzetten, dat is eigenlijk de geest achter de vraag die ik gesteld heb in eerste termijn, heeft dat nou dan het meeste impact voor degene die het het meest nodig hebben?

[2:14:11] Dus doen we de goede dingen en doen we de goede dingen goed, zeg maar.

[2:14:13] Dat is eigenlijk de gedachte achter mijn vraag geweest.

[2:14:17] Nou, voorzitter, ik vind dus zelf, maar dat hoorde, de heer Hamstra, als het goed is, aan mijn begeestigde betoof voor het energienoodfonds, dat we dat doen.

[2:14:25] Daar kun je van zeggen, dat had ik liever ergens...

[2:14:26] Ik dacht, mevrouw Lala zei of iemand zei, ja, ik ben het er mee eens, maar dat had ik liever ergens anders uit gefinancierd gezien.

[2:14:31] Ja, dat begrijp ik ook, dat kun je vinden vanuit een bepaalde politieke opvatting.

[2:14:38] Maar ik vind zelf dat het energienoodfonds, nogmaals, armoede en energiearmoede en tochterig huizen, daar zit een tamelijk sterke correlatie tussen.

[2:14:46] Dus het antwoord daarop is ja, daar doen we wel het goede, denk ik.

[2:14:50] Die vroeg signalering is belangrijk in het kader van de IBO schulden.

[2:14:54] En dan daarna hebben we dus een envelop overigens, en ik zeg dat ook maar in alle eerlijkheid tegen de Kamer.

[2:15:00] Ik kijk natuurlijk een beetje aan tegen augustus, tegen de armoedecijfers.

[2:15:04] Er ligt een aangenomen motie bikker.

[2:15:06] En er staat ook in het regeerakkoord dat we de armoede niet willen laten stijgen.

[2:15:12] Dat is wel een hele belangrijke opgave voor deze zomer.

[2:15:14] Dat is een ontzettend belangrijke opgave voor deze zomer.

[2:15:16] En de vraag is, welk instrument kunnen we daar dan voor inzetten wat zo gericht mogelijk is?

[2:15:21] Maar daar zullen we wel mee aan de slag moeten als de cijfers van het Centraal Planbureau kloppen zoals ze nu zijn.

[2:15:28] Maar ik heb niet heel veel reden om aan te nemen dat er nou van de zomer heel veel beter uitziet dan nu.

[2:15:35] De minister Fox, met aangenomen.

[2:15:36] Voorzitter, ik ben zelf heel blij met de aandacht die zowel mevrouw Biekman

[2:15:43] als ik dacht aan mevrouw Lala en mevrouw Van Brenk vroeger voor Caribisch Nederland.

[2:15:47] We hebben hier een debat gehad, daar was u allemaal niet bij, want dat was in de commissie Koninkrijgsrelaties, wat eigenlijk voor drie kwart ging over SZW-beleid.

[2:15:59] Ik heb daar...

[2:16:01] We hebben het uitgebreid gehad over comply or explain.

[2:16:03] Dat is de regel dat we de maatreden die we in Nederland toepassen, ook in Caribisch-Nederland toepassen.

[2:16:09] Als we dat niet doen, dat we daar, zeg maar even in het Nederlands, een verdomd goede reden voor moeten hebben.

[2:16:14] Dat is...

[2:16:14] Daar hebben we het over gehad.

[2:16:15] Maar ik denk dat de vraag die mevrouw Van Brenk stelt, kunnen we niet iets organiseren als commissies onderling, zodat alles bij elkaar komt?

[2:16:22] Ik geloof dat de commissie Koningsrelaties dat een beetje probeerde toen ik uitgenodigd was bij een debat van die commissie.

[2:16:29] Ik denk dat het heel wijzig is, maar het is totaal de orde aan de Kamer om met elkaar een heel goed debat te hebben over hoe wij straks die envelop van 30 miljoen voor Caribisch Nederland gaan invullen en hoe wij omgaan met de zomerbestaanuitvorming en wat dat betekent voor Caribisch Nederland.

[2:16:45] En het is aan de Kamer om dat te organiseren.

[2:16:47] Maar als dat een debat moet zijn wat breder gaat dan alleen de Commissie Koningrijkslegislatie of Sociale Zaken,

[2:16:52] Ik heb daar formeel niks over te zeggen, maar ik moet zeggen dat het idee mij aansprak om het zo te doen.

[2:17:05] Ik wil nog een stukje terug over die schulden.

[2:17:11] In mijn inbreng had ik gevraagd naar welke maatregelen nog wel doorgaan, welke worden vertraagd, welke vallen van het lijstje af.

[2:17:21] Heeft u daar al zicht op?

[2:17:23] In augustus heb ik dan goed die toezegging op die manier begrepen.

[2:17:27] En zo ja, dan was ik eigenlijk vooral benieuwd, omdat ik las in de beantwoording van de schriftelijke vragen, dat de middelen voor problematische schulden, IBO-problematische schulden, volgens mij heet het zo, zijn ingezet voor onvermijdelijkheden op de SZW-begroting.

[2:17:42] Wat zijn dan die onvermijdelijkheden in uw ogen?

[2:17:47] De minister.

[2:17:48] Voorzitter, dat waren, maar zo begon mijn antwoord net, dat waren incidentele middelen.

[2:17:53] En we hebben ervoor gekozen om te zeggen, zo gaan we dat niet doen.

[2:17:56] We pakken die incidentele middelen op onvermijdelijkheden.

[2:17:59] Er waren een aantal, met mevrouw Lala ook, er was een fors tegenval rond de SZW-begroting.

[2:18:04] Ik dacht dat dat altijd om 1,5 miljard.

[2:18:07] Dus het is niet zo raar dat we daar, deze minister en ik, even de bodem hebben leeggeschaapt en in plaats daarvan liever structurele middelen inzetten voor structureel beleid.

[2:18:20] Ik vind dat eigenlijk gewoon een prima lijn.

[2:18:25] Ik ben eerlijk geweest, ik heb gezegd, wanneer het gaat om het jaar 2027 gebruiken we een groot deel van die structurele middelen nu voor het noodfonds.

[2:18:34] Daar is nog wat van over, daar zei ik net van.

[2:18:36] Je zou daar kunnen denken om die vervoerssignalering in te zetten.

[2:18:39] Dat wordt gezien als een van de meest... ...effectieve maatregelen.

[2:18:46] En inderdaad heeft mevrouw Lala mij goed begrepen... ...dat ik in de zomer ook wil komen met een invulling... ...van die structurele 150 miljoen, dus dat dacht ik uit mijn hoofd... ...voor armoede- en schuldenbeleid voor de komende jaren.

[2:18:58] Maar ik moet wel eerlijk zeggen, daarom eindigde ik net mijn...

[2:19:01] ...antwoord zoals ik hem eindigde, daar komt van de zomer natuurlijk een element bij... ...en dat is namelijk dat we gewoon te maken hebben waarschijnlijk met stijgende armoede... ...en dat we daar urgent van de zomer ook iets zouden moeten doen.

[2:19:13] Dit is het eerlijke en volledige beeld.

[2:19:16] De minister kan zijn betoog vervolgen.

[2:19:20] Voorzitter, dan kom ik bij een categorie overig.

[2:19:24] Ik kom nog niet bij een categorie overig.

[2:19:26] Ja, ik had gevraagd of de minister bereid was om mijn voorkeur had voor het debat over de arbeidsmarkt ook de afspraken te laten zien die er gemaakt zijn, die betrekking hebben op sociale zaken voor Caribisch Nederland, dus het sociaal minimum, pensioenopbouw, arbeidsongeschiktheidsverzekering, dat soort zaken.

[2:19:54] Voorzitter, voor zover die afspraken al zijn gemaakt, kan ik dat gewoon doen toekomen in een korte brief met een stand van zaken?

[2:20:03] Ik zie er vier gelijk naartoe zeggen, dat is wel te vervelend, maar dat zal ik doen voor dat debat.

[2:20:09] Ik weet niet wanneer het debat precies is, maar dat gaan we regelen.

[2:20:14] Ja, dan gaan we nu naar overig en daaronder pensioen, geloof ik.

[2:20:17] Ja, daaronder komt pensioen, ja.

[2:20:18] Voorzitter, ik had een vraag van mevrouw Patijn die zei, kan de minister aangeven hoe het ministerie slagvaardig kan worden naar aanleiding van de taalstelling?

[2:20:26] Die taalstelling loopt op.

[2:20:29] Daar moeten we... En in alle eerlijkheid, we moeten voor de structurele situatie...

[2:20:34] We hebben natuurlijk op de korte termijn keuzes gemaakt in de voorjaarsnoten, maar voor de structurele situatie moeten we daar nog keuzes maken.

[2:20:41] En dat zal, denk ik, zo'n beslag al gaan krijgen in deze begroting.

[2:20:44] Ik weet niet of de minister voor Slagvaardige... Of de staatssecretaris die zich met de slagvaardige overheid bezighoudt, de heer Van den Burgh, of die al van de zomer eigenlijk een totaal overzicht gaat geven.

[2:20:55] Maar dat daar moeilijke keuzes bij zitten, dat is wel duidelijk.

[2:20:58] De overheid en ook het aantal beleidsambtenaren is sterk gegroeid in de afgelopen jaren.

[2:21:04] En daar zullen moeilijke keuzes bij komen.

[2:21:07] Ik wil die keuzes ook maken in het licht van de afspraken die ik hoop te maken in de polder over de inhoud.

[2:21:13] Dus wat dat betreft is de inhoud leidend, maar er ligt een taalstelling dat klopt.

[2:21:19] Mevrouw Patijn vroeg ook...

[2:21:21] Een wettelijke verplichting kilometervergoeding, daar ben ik principieel eigenlijk gewoon niet mee eens.

[2:21:27] Ik vind eigenlijk echt dat dit thuis hoort tussen werkgevers en werknemers.

[2:21:35] Dit hoort echt thuis in het arbeidsvoorwaardenoverleg en alles wat wij

[2:21:39] steeds verder, goed ik ga nu college geven over de verhalen tussen overheid, sociale partners en iemand die daar veel meer van weet, maar alles wat, ik geef maar even mijn eigen politieke opvatting, of de opvatting van het kabinet is, datgene wat wij, wat nu bij sociale partners ligt, dat we daar terughoudend bij zijn om daar wettelijke dingen over te gaan nemen.

[2:22:00] Mevrouw Patijn zegt dan

[2:22:01] Ja, ik vind dit zo'n beleid dat hier wettelijk moet ingrijpen.

[2:22:04] Ik denk dat het kabinet daar een slag anders tegen aankijkt.

[2:22:07] Dat is het eerlijke antwoord.

[2:22:12] Dat was een beetje uitlokking, maar zo bedoelde ik het niet.

[2:22:17] Ik laat me graag uitleggen, voorzitter.

[2:22:20] Kijk, wij hebben hier natuurlijk over nagedacht en ik zal de eerste zijn die tegen het ingrijp is in CAO's.

[2:22:28] Daar kan de minister mij zeker in vinden, maar in dit geval zie je zo'n diversiteit aan regelingen, terwijl het idee van die maatregel die aangekondigd is om de verhoging naar 25 cent te doen, juist was dat mensen op een goede manier, als ze niet op een andere manier naar het werk kunnen komen,

[2:22:47] een vergoeding krijgen.

[2:22:48] En je ziet dat dat vervolgens met name landt bij die mensen die toch wat lager betaald wordt omdat, nou ja, wat beter betaalde functies of vaak met het OV bereist kunnen worden of met leaseauto's geregeld zijn.

[2:23:04] En dat de regelingen die daar zijn op die lager betaald worden, dat daar vaak juist ook gedrukt wordt op die arbeidsvoorwaarden en juist op die inkomensvoorziening voor deze groep.

[2:23:13] En dit raakt

[2:23:15] Juist nu, deze mensen echt heel hard.

[2:23:17] En dat zie je ook in het onderzoek van het CNV bijvoorbeeld, wat ze gedaan hebben, waaruit blijkt dat mensen, met name in de provincie, heel veel moeite hebben om die kosten voor het werk nog een beetje rond te krijgen.

[2:23:29] En dat wil nog niet zeggen dat mensen meteen in de armoede gestoord worden.

[2:23:34] Waarvoor komt dat nou?

[2:23:36] Nou ja, ik zou toch de minister willen vragen om er nog eens goed over na te denken.

[2:23:39] Desnoods zeg ik daarbij, om eens na te denken of dat in ieder geval voor die periode, dat die kosten zo hoog zijn, op de een of andere manier geregeld zou worden.

[2:23:49] Dus ik zou graag met de minister toch het gesprek dragen en ik ga zeker een motie hierover indienen.

[2:23:54] De minister.

[2:23:56] Ja, mevrouw Patijn, prikkelmijn hersens nu wel, want een alternatief zou hier ook weer zijn dat we dit meenemen in het overleg wat we hebben met werkgevers en werknemers over, als het goed is, in de komende maanden, over de toekomst.

[2:24:13] Je zou ook kunnen kiezen hier voor een variant waarin je niet ingrijpt, maar waarin werkgevers en werknemers afspraken maken, dat ze juist voor de groepen, want ik twijfel totaal niet aan de intentie van mevrouw Patijn, ik ben het er ook gewoon mee eens,

[2:24:25] Zij heeft ook gelijk dat die groep de groep is waar je dit voor doet, eigenlijk.

[2:24:31] Maar ik twijfel erg.

[2:24:32] Volgens mij zit er geen tegenstelling bij de doelsteun, maar meer bij het middel dat zij hiervoor inzet.

[2:24:39] Ik denk dat ik daar even bij laat, maar ik.

[2:24:44] Grappig tijd komt er een motie aan.

[2:24:45] Ik zal in de motie kijken.

[2:24:46] Het brengt mij bij het terugkerende thema van de oude premies.

[2:24:54] Als er ooit iemand was die niet wist waar de afkortingen voor stonden, inmiddels is dat wel duidelijk geworden na ongeveer honderd artikelen hierover.

[2:25:03] Voorzitter, ik heb daar gewoon een toezegging over gedaan, die ga ik nog een keer herhalen, want dat helpt denk ik het beste.

[2:25:09] Ik kom echt voor de zomer nog met die technische brief, waar ook deze vraag in beantwoord was, van de heer Keuleman.

[2:25:15] Zo zit het nou precies met wat er uit mag, wat er niet uit mag, al die dingen.

[2:25:19] Ik heb een fundamentele analyse toegezegd aan mevrouw Patijn in het debat werknemersregelingen om veel fundamenteler te kijken naar het draagvlak onder het hele idee van fondsen en dat ik daar in het najaar op zal terugkomen.

[2:25:33] Dat was ook de reden dat ik de motie van de heer Dijk, die overigens is aangenomen, dat is goed recht van de Kamer, zo gaat dat nou helemaal.

[2:25:41] Dus we zullen kijken hoe ver en hoe we die tot uitvoering kunnen brengen.

[2:25:46] Maar als ik overbodig heb gegeven,

[2:25:48] Maar ik zie het punt, ik zie het punt, ik zie ook het punt dat naarmate hier meer over gepraat wordt, het Algemeen Arbeidsongeschiktheidsfonds sorbitische proporties begint te krijgen, namelijk als ergens een bankrekening die in Zwitserland staat of in Luxemburg staat waar je vrijhelijke uit kunt putten,

[2:26:08] Dus dat is precies wat ik ga proberen in die brief.

[2:26:12] Duid maar wat het wel is en wat het niet is.

[2:26:15] Dus ik hoop dat de heer Keunenmans nog even geduld heeft.

[2:26:17] En dan kunnen we daar voluit het debat over hebben.

[2:26:21] Ik kan op zich best geduld opbrengen.

[2:26:25] De verwachtingen van die brief zijn hoog gespannen.

[2:26:27] Die brief begint ook mythische proporties aan te nemen.

[2:26:31] Maar ik heb wel de vraag die nu nog bij mij leeft is van hoe kan even los van de inhoud die allemaal nog in die brief gaat komen.

[2:26:39] Hoe kan aan de ene kant de coalitie gewoon zelf erkennen van ja nee die AOF premies die worden onder andere gebruikt als onderdeel van de vrijheidsbijdrage en tegelijkertijd een motie die zegt van nee je mag die AOF premies alleen gebruiken voor arbeidsongeschiktheidsregelingen.

[2:26:52] Die krijgt dan het oordeel overbodig wat suggereert van ja maar dat doen we al.

[2:26:56] Deze motie voegt niks toe ten opzichte van de staande praktijk.

[2:27:00] Dus hoe zijn die twee dingen dan met elkaar te rijmen?

[2:27:04] Ja voorzitter ik ga toch nog één keer terugwijzen naar de brief die Mietsje Proporties heet.

[2:27:09] En twee, er zijn regels en de regel is dat je arbeidsongeschiktheidsuitgang, het AOF, ik heb in het vorige debat ook al uitgelegd, dat die regel niet tegenhoudt, laat ik het anders formuleren, die zegt niet dat alle middelen die in het AOF stromen, wat een fictief fonds is, maar die binnengehaald worden via de AOF, moeten worden gebruikt om

[2:27:36] uitging ik te verstrekken.

[2:27:38] Het dictum van de motie van de heer Dijk, maar die heb ik hier nu niet bij naar hand, was zo dat ik, als je precies naar dat dictum keek, dat precies past bij hoe het nu gaat.

[2:27:48] Alleen de geest, en daar duidt de heer Keulemans om, en dat is ook wat de heer Dijk bedoelde, blijf met je handen van die AOS-premie af, ik wil niet dat je daar de vrijheidsbijdrage betaalt.

[2:27:59] En daarvan heb ik steeds ontkend dat dat juridisch niet zou mogen of niet zou kunnen.

[2:28:04] Nee, dat kan wel.

[2:28:05] Ik ben het alleen wel met de Kamer eens dat dat vragen oproept over het karakter van die premie.

[2:28:11] Volgens mij waren we daar vorige keer op uitgekomen en dit is het beste wat ik er nu van kan maken.

[2:28:16] Volgens mij, als ik die motie goed uit mijn hoofd heb, dan staat er letterlijk in, verzoekt de regering de AOF alleen te gebruiken voor het verbeteren van arbeidsongeschiktheidsregelingen en niet voor andere doelen aan te wenden.

[2:28:29] Volgens mij was dat letterlijk wat erin staat.

[2:28:31] En op een moment, die wordt natuurlijk ingediend binnen de context van een stijgende AOF-premie en binnen de context van een coalitie die zegt we betalen daar ook die bevrijdsbijdrage, die komt er onder andere

[2:28:41] Dus ik doe nog een laatste poging.

[2:28:44] Even los van alle brieven die we nog gaan krijgen.

[2:28:47] Op het moment dat een coalitie zelf zegt die AOF-premie gebruiken we onder andere voor die vrijheidsbijdrage en tegelijkertijd krijgt een motie die letterlijk zegt je mag die AOF-premies niet voor een ander doel aanwenden dan het verbeteren van arbeidsongeschiktheidsregelingen.

[2:29:02] Dan zit daar volgens mij een spanningsveld in wat niet alleen een nuance of een detail is.

[2:29:08] Ik kan me herinneren dat ik toen heel precies tijdens dat debat, ik weet niet welk debat het was, maar een van de debatten naar die motie heb gekeken en dat dictum van die motie paste echt in, anders had ik nooit het oordeel overbodig gegeven, paste echt in hoe wij het nu doen en hoe het mag.

[2:29:25] Maar als de heer, ik ga nu niet verder zitten freewheelen en ik heb de motie niet meer voor me.

[2:29:30] Dan moet de heer Kleunenwants even genoegen nemen... ...dat ik daar nog apart weer een briefje over ga sturen.

[2:29:35] Maar ik weet vrij zeker dat ik toen precies naar het dictum heb gekeken... ...en dat past binnen hoe het juridisch nu kan en gaat.

[2:29:45] Nogmaals, ik had, en dat heb ik volgens mij ook toen bij het orde overbodig gezegd... ...zo gaat het nu, maar toen heb ik er volgens mij ook gezegd... ...volgens mij bedoelt de heer Dijk hier wat anders.

[2:29:56] En dat is even waar ik het bij laat.

[2:29:58] Als de heer Kruijnen-Rolls nog verder behoefte heeft aan naderen en uitleg, dan ga ik even echt terug, dan ga ik even naar het departement en gewoon even het netjes opschrijven.

[2:30:05] Dan wil ik precies de dictum van de motie hebben.

[2:30:10] Geen interruptie, voorzitter, maar misschien een ordervoorstel.

[2:30:13] Kijk, als het gaat om de interpretatie van een dictum in de motie, wat mij betreft ook niet een aparte brief, is het idee dat hier in de tweede termijn even op teruggekomen wordt nog.

[2:30:21] Ja, dat kan ik wel even doen, maar ik weet niet of men...

[2:30:23] Maar men luistert mee.

[2:30:24] Ik kijk even of dat kan.

[2:30:26] Dat lijkt me goed.

[2:30:27] Dat lijkt me goed.

[2:30:28] Voorzitter, dan vroeg mevrouw van Ark... Is de minister bereid kleine ouwe weten te onderzoeken?

[2:30:32] Er is een IBO-inkomensvoorziening, ouderengaande.

[2:30:36] En daar komt dit in terug.

[2:30:38] Komt in het najaar.

[2:30:41] Dan vroeg de heer De Beer...

[2:30:44] Hoe zorgt het kabinet ervoor dat de middelen voor de levenslang ontwikkelde daadwerken worden gericht op de kortsector en maatschappelijke opgaven?

[2:30:51] En hoe wordt voorkomen dat middelen te bredend vrijblijvend worden ingezet?

[2:30:54] Volgens mij hebben wij het hier eerder over gehad in een debat toen we net begonnen waren als kabinet, samen met mevrouw Letschert.

[2:31:01] Met minister Letschert.

[2:31:03] We willen juist proberen om die 100 miljoen, inderdaad die extra gelden voor leven lang ontwikkelen, en ik zou willen dat het nog wat meer werd, zou ik graag willen inzetten voor juist voor die maatschappelijke opgave, hoeven we het allemaal niet nog weer te gaan noemen, waar het meeste behoefte aan is.

[2:31:19] Dus ik ga bij die invulling van die van het leven lang ontwikkelen, zal ik dit zeker

[2:31:25] in de gaten houden.

[2:31:30] Ik heb daar een brief over gestuurd en die werd als teleurstellend ervaren.

[2:31:35] Dat vind ik dan weer teleurstellend, maar het is hoe het is.

[2:31:39] Ik wil met alle liefde nog een keer bij de sociale partners dit punt aan de orde stellen.

[2:31:45] Ik zie niet heel goed in

[2:31:47] ...hoe ik dit zonder allerlei collateral damage, om het maar even zo te zeggen... ...zou kunnen gaan regelen vanuit de overheid.

[2:31:56] Dus ik wil nog een keer...

[2:31:59] Ik wil echt nog een keer het gesprek aangaan met de partners... ...om te kijken of er vrijwillige voortzetting mogelijk is.

[2:32:07] Daar duidede mevrouw Van Ark, dacht ik, ook op.

[2:32:10] Dat wil ik doen, maar ik zie niet goed in hoe dit probleem...

[2:32:15] Ik zie het ook steeds terugkomen in de pers, maar ik zie niet goed in hoe wij, en zeker met terugwerkende kracht voor het einde van de zomer, ik zie niet goed in hoe we dit nou gaan oplossen vanuit de overheid.

[2:32:26] Dus als mevrouw Patijn, en het was ook mevrouw Van Ark die hierover vroeg, en mevrouw Van Brenk, als die het goed vinden, kom ik daar nog wel een keer op terug bij de sociale partners, dan ga ik dat nog een keer met hen bespreken.

[2:32:37] En dan...

[2:32:42] Kijk, de kern is als je overgaat, ik noem even maar gewoon het voorbeeld, omdat het het meest duidelijke, als je overgaat van het ABP, een baan waar je ABP-pensioen opbouwt, naar de PFZW-pensioen, op dat moment verdwijnt de compensatie

[2:33:04] een beetje tussen wan en schip.

[2:33:06] En als je dan in die overgang de mogelijkheid zou hebben om voor te zetten bij ABP, wat misschien best wel georganiseerd kan worden en misschien ook wel toegezegd zal worden door het ABP, dan heb je te veel aan compensatie.

[2:33:18] Dat hebben we ook met meneer Soepal, uw voorganger, besproken, de voorganger van de minister.

[2:33:23] Zij gaf toen aan, nou, misschien kan je er wel in twee fondsen tegelijk op bouwen, maar dat kan natuurlijk fiscaal helemaal niet.

[2:33:29] En dat bleek ook later uit de brief die daarover verschenen is.

[2:33:33] En dan is het dus belangrijk dat er een mogelijkheid gecreëerd wordt om tijdelijk in die situatie de verplichtstelling bij te werken te stellen.

[2:33:42] En ik weet niet precies hoe dat juridisch zit, maar wellicht is daar ook wel iets van handeling van de minister voor nodig.

[2:33:50] En het zou mooi zijn als er iets meer komt dan een gesprek, maar dat er ook daadwerkelijk een soort van akkoordje afgesloten wordt, waarbij de Pensioenfederatie volgens mij ook een rol heeft te vervullen, om te zeggen, oké, wij kijken wat we moeten doen om eventueel dispensatie te kunnen verlenen of een soort tijdelijke verplichtstelling buiten werking, mits je dan wel blijft opbouwen bij de oude pensioenfonds.

[2:34:12] Maar in ieder geval op een of andere manier een dergelijke regeling getroffen kan worden voor het einde van het jaar, want dan is die overgang.

[2:34:22] En dan zou je volgens mij op een hele goede manier in ieder geval voor een deel van deze mensen het probleem kunnen oplossen.

[2:34:29] En overigens zou dat dan ook nog met terugwerkende kracht moeten, omdat mensen inmiddels al vertrokken zijn.

[2:34:38] Ik ga mijn best doen, maar ik zeg er één keer bij, ik ben staatssecretaris financiën geweest, als ik hoor een tijdelijke verplichtstelling even tijdelijk kalfstellen en dan met terugwerkende kracht, ik krijg daar lichte rillingen van.

[2:34:56] Moet ik eerlijk zeggen, dus qua uitvoering, maar ik zie ook mevrouw Van der Ark knikken.

[2:35:05] Ik zeg de Kamer gewoon toe dat ik nog een uiterste poging ga doen om nog een keer te vragen aan mijn mensen.

[2:35:09] Kan er nou echt niks?

[2:35:10] Want dat is eigenlijk wat jullie vragen, wat de Kamer vraagt en dat begrijp ik ook.

[2:35:14] Ik zal nog een keer met sociale partners dit opnemen, omdat ik het probleem zie.

[2:35:19] Maar ik probeer ook een klein beetje te waarschuwen voor dingen waarvan we dan over een paar jaar weer met elkaar zeggen, oh, waarom hebben we dit ooit gedaan?

[2:35:31] Ja, mevrouw van Brenk nog op dit punt.

[2:35:34] Ja, voorzitter.

[2:35:36] Ik word ook nerveus als we aan de verplichtstelling gaan komen.

[2:35:40] Dus dat zou ik niet graag willen.

[2:35:43] Maar zou het niet kunnen zijn dat we zo praktisch mogelijk hiermee omgaan?

[2:35:48] Dus dat mensen bijvoorbeeld tijdelijk nog in het oude pensioenfonds mogen blijven en even tijdelijk vrijstelling krijgen van het nieuwe pensioenfonds.

[2:35:57] Dat zou toch eigenlijk het meest simpele zijn?

[2:36:02] Dat vraag ik bij mevrouw Van Winken.

[2:36:03] Het klinkt ongelooflijk logisch.

[2:36:06] Dus ik ga het ook...

[2:36:06] Nee, er komt geen maar.

[2:36:08] Dus ik ga dit ook proberen.

[2:36:11] En geen maar.

[2:36:12] En ik zal daar een verslag over aan doen aan de Kamer.

[2:36:16] Ik moet even kijken hoe...

[2:36:17] Dat moet wel snel, want anders, zoals mevrouw Patijn snel terecht zegt, het gaat snel.

[2:36:22] Ik zal het doen.

[2:36:23] Ik zal het doen.

[2:36:26] Ten slotte, de prestaties van de pensioenfondsen.

[2:36:30] Ik weet dat het bijzondere aandacht heeft van mevrouw Van Brenk.

[2:36:34] En zij weten ook dat ik echt met een hele serieuze antwoord ga komen op haar opmerkingen.

[2:36:44] Ik ga nu niet toezeggen dat ik daar buitenlandse experts etc.

[2:36:47] bij ga betrekken, want de antwoord is bijna gereden.

[2:36:49] Dus ik kom binnenkort met een brief.

[2:36:51] Enkele weken.

[2:36:53] En dan lijkt het mij verstandig dat wij naar aanleiding van die brief een nadig gesprek hebben.

[2:36:58] Want anders blijven we de hele tijd heen en weer gaan, kunnen we dat ook nog uitzoeken.

[2:37:02] Kunnen we dat ook nog uitzoeken?

[2:37:03] Laten we dat nou zo doen.

[2:37:06] En dan ga ik graag het gesprek met haar hier over aan.

[2:37:12] En dan zal ik ook dingen meenemen.

[2:37:13] Ik bedoel, is de minister bereid om onze explicieten op te leggen?

[2:37:17] Om op koopkracht te sturen even los van of dat kan of niet.

[2:37:22] Kom ik daar graag ook nog wel terug?

[2:37:24] Kan er een benchmark komen?

[2:37:25] Ik vind het allemaal goede vragen.

[2:37:27] ...ambtenaren meegeluisterd kan worden meegenomen in die brief.

[2:37:31] Maar ik ga dus nu niet toezeggen dat er buitenlandse experts worden betrokken.

[2:37:35] Mevrouw Van Brenk is een groot deskundige op dit terrein... ...die is ook in staat om die buitenlandse experts zelf uit te nodigen... ...hier voor een hoorzitting of voor een technische briefing.

[2:37:44] Maar ik ben zelf ook bereid om dat te faciliteren, maar even niet in dit stadium.

[2:37:48] Laat mij nou eerst even, want anders gaat mevrouw Van Brenk weer zeggen... ...wat duurt die brief lang?

[2:37:52] Dus laat ik nou snel komen met die brief... ...en dan kunnen we naar aanleiding daarvan debatten met elkaar.

[2:37:56] Dan hebben we ook de feiten.

[2:37:57] Ik geloof ook zeker wel dat de minister daar heel serieus mee bezig is en dat eraan gewerkt wordt.

[2:38:12] Mijn zorgen is van ik krijg een brief daarin staat onderzoek genoemd.

[2:38:17] Wanneer kan ik er dan met de minister over spreken?

[2:38:20] Of gaat het dan al lopen voordat we überhaupt de discussie erover gehad hebben?

[2:38:24] Dus daar zou ik dan iets meer gevoel bij willen hebben.

[2:38:28] Nee, dat kan ik wel toezeggen.

[2:38:30] Ik geloof dat de brief over enkele weken komt.

[2:38:32] Dan denk ik dat de Kamer gaat zelf over de orde.

[2:38:36] Dus u kunt ieder moment een gesprek met mij vragen.

[2:38:41] En dat moeten we dan maar doen.

[2:38:42] Ik bedoel, ik weet niet of er een commissiedebat pensioengepland staat.

[2:38:46] Ja, dat is wat aan de...

[2:38:47] Dat begrijp ik, dat dat wat ver is.

[2:38:50] En ik heb zo weinig debat.

[2:38:51] Ik zou het fijn vinden als er nog een debat bij komt in de komende weken.

[2:38:54] Dus dat heel graag nemen, zonder dollen.

[2:38:57] Ik zeg dat natuurlijk toe, want het zou flauw zijn om dan te zeggen ja nee, maar nu ben ik ook uit onderzocht en ik doe niks meer.

[2:39:03] Ik begrijp de vraag.

[2:39:04] Ten slotte beschreef mevrouw Verbrink mij, daar wil ik toch naar eindigen, want het was politiek het meest...

[2:39:10] De leukste opmerking, denk ik, als de grote kwade genius, het moet niet erger worden, maar het was geloof ik zo, achter de fiscalisering, nee, ik breng het niet iedere week op in de ministerraad, kan ik haar verzekeren, wel eens in de twee weken ongeveer, nee hoor, zonder dollen, er ligt een probleem met, of er ligt een probleem, we hadden een voornemelijk 1 op 1 koppeling,

[2:39:36] Het kabinet heeft ervan geconstateerd dat dat in de Kamer niet tot groot applaus leidde en heeft geconstateerd dat er, en dan verschillen denk ik sommige fracties met het kabinet van mening, of je dan ook naar andere mogelijkheden gaat kijken om de AOW of de vergrijslast te verdelen.

[2:39:53] En daar is een optie, is wat heet fiscalisering.

[2:39:57] Ik vind het een beetje een rotwoord inmiddels worden.

[2:40:00] Het gaat hier gewoon om de vraag hoe, en mevrouw Verbrink weet het net zo goed als ik, dat al een groot deel uit belastingopbrengsten wordt opgebracht van die AOW.

[2:40:07] Een deeluitpremie.

[2:40:09] Je kunt die premie over meer groepen spreiden.

[2:40:12] Je kunt een groot deel door belastingen laten betalen.

[2:40:15] Dat zijn dingen waar het kabinet naar zal gaan kijken.

[2:40:16] Dat zal ze doen in overleg met sociale partners.

[2:40:21] En dat is hoe het is.

[2:40:23] fiscaliseren en komt daar steeds terug als optie.

[2:40:29] Maar dat heeft ook een bepaalde betekenis gekregen in het Nederlands debat, waar ik niet bijzonder vrolijk van word.

[2:40:35] Dus dat wilde ik daarover kwijt.

[2:40:39] Dan heb ik nog twee amendementen, voorzitter, van twee leden van uw Kamer die nu niet aanwezig zijn, maar die ik toch ga appreciëren in het kader van een

[2:40:48] Een hygiënisch verlopend debat.

[2:40:52] Het amendement van de heer Ergin, Kamerstuk 36, 9, 15, Romeinse 15, 7.

[2:41:01] Artikel 2 van de begrotende verhouding met 5 miljoen voor het noodzonder energie om een grote doelgroep te bereiken en dat dan te vinden in minder verlaag van de overdrachtsbelasting voor particuliere investeerders.

[2:41:12] Voorzitter, ik geloof dat ik hier niet hoef uit te leggen dat het kabinet deze dekking niet politiek gewend vindt en die gaat ook in tegen de scheiding van inkomsten en uitgaven.

[2:41:25] Dus dit amendement moet ik ontraden.

[2:41:28] Amendement zeven is ontraden.

[2:41:30] Dan heb ik eenzelfde nummer, denk ik.

[2:41:33] Ja hoor, zesendertig negen vijftien Romeinse vijftien.

[2:41:36] Dan nummer vijf van het lid Keizer en van de groep Markeshouwer.

[2:41:41] Voor de verlaging van de uitgaan tijdens het 26 aan arbeidsongeschiktheid ter uitdekking van de verlaging van de brandstoffenaccijns.

[2:41:49] Ja, ik zou bijna durven te zeggen, met verwijzing naar de debat van de afgelopen tien weken, zou ik dit amendement willen ontraden.

[2:41:57] Amendement vijf is ontraden.

[2:41:59] Hartelijk dank aan de minister.

[2:42:03] Dan gaan we nu door met een andere minister.

[2:42:19] Ja, is het oké als we, want er zijn natuurlijk allemaal vragen niet beantwoord en ik weet zelf niet meer helemaal welke minister precies waarover gaat op dit moment.

[2:42:32] Ja, maar dan wacht u gewoon af.

[2:42:34] En u heeft een tweede termijn.

[2:42:39] Mevrouw Biekman had een interruptie.

[2:42:41] Ja, ik heb een soort gelijke vraag, want ik had twee vragen gesteld inderdaad over Caribisch Nederland, waarvan ik dacht dat u behandelt ze alle twee.

[2:42:50] Ook over koopkracht?

[2:42:52] Oké.

[2:42:52] Ja, ik had nog een vraag over of in augustus, net zoals voor de rest in Nederland, ook besloten wordt over de inkomsten en koopkracht.

[2:43:02] Die vraag heb ik te terloos beantwoord.

[2:43:05] Ik heb er wel een soort bijzin uit gemurmeld, maar ik kan me voorstellen dat ik niet duidelijk was daar.

[2:43:10] Het is zo dat de koopgraaddiscussie rond Caribisch Nederland iets anders verloopt, omdat we daar in het voorjaar, dus nu al, zeg maar een begin mee maken, omdat we niet daar het hele apparaat hebben wat te gebruiken voor de koopgraaddiscussie in Nederland.

[2:43:22] Maar ik wil mevrouw Bijkman toezeggen dat wij in de zomers, had ik aandacht, ook geven aan de koopraadcijfers van Kribis Nederland, zodat als dat gevolgen heeft voor de begroting voor het komend jaar, dat meegenomen komt.

[2:43:35] Ja, dan gaan we nu echt door naar de minister van Werk en Participatie.

[2:43:40] Dank voorzitter.

[2:43:41] Ik zal beginnen zo met het kopje over de productieve dienstverlening.

[2:43:45] Daarna iets zeggen over het kindgebonden budget.

[2:43:48] De vragen daarover zijn gesteld.

[2:43:49] Inburgering en taaleis.

[2:43:51] En dan heb ik nog een kopje over.

[2:43:53] Dat is voor de administratie.

[2:43:55] En ik begin bij het kopje productieve dienstverlening, voorzitter.

[2:44:01] Er zijn veel vragen over gesteld.

[2:44:02] Ik ga ook een klein beetje ministertje van Financiën spelen, zo halverwege dit blokje.

[2:44:07] Dus dat gaat u mij vast toestaan als ik dat met een glimlach ga doen, voorzitter.

[2:44:11] Het is denk ik goed om te weten dat in week twee dat beide ministers op het departement kwamen, er een voorsnota moet worden gemaakt, u kent dat, dan worden er een getal van meevallers en tegenvallers op een rijtje gezet en het nadeel van al een tijdje hier bij ons in het departement is dat er meer tegenvallers zijn dan meevallers, fors.

[2:44:30] meer tegenvallers dan meevallers.

[2:44:33] Die miljarden zijn inmiddels ook gedeeld in de voorjaarsnota en je probeert dan samen met elkaar te kijken hoe je dat netjes doet.

[2:44:40] En daar werd in het debat vaak over gezegd, het zijn zware politieke keuzes, het een boven het andere.

[2:44:47] Het is natuurlijk niet zo dat het kabinet heeft bedacht laten we die tegenvallers opvangen binnen onze eigen begroting.

[2:44:54] Dat is natuurlijk al sinds kok 1, ik heb het nog net even nagevraagd, de systematiek die we met elkaar hanteren, dat tegenvallers zoveel als mogelijk binnen het departement moeten oplossen.

[2:45:02] Waarom doen we dat?

[2:45:04] Ja, anders zeggen natuurlijk de SZW-ministers... ...ja, dat lukt niet binnen de SZW.

[2:45:08] En dan zeggen de VWS-ministers... ...dat lukt niet binnen VWS, gesteund door overigens... ...de SZW-Kamercommissie en de VWS-Kamercommissie.

[2:45:14] En dan heb je vervolgens als kabinet natuurlijk breed een probleem... ...maar als samenleving een probleem, als overheid een probleem... ...omdat dan vervolgens de tekorten oplopen... ...en niemand die problemen netjes wil oplossen.

[2:45:24] Daarom hebben we natuurlijk de afspraak gemaakt... ...om dat ook binnen onze begroting te doen.

[2:45:28] En daar staan we natuurlijk ook voor.

[2:45:30] Dat is niks bijzonders, dat gebeurt al sinds jaar en dag.

[2:45:34] Wij werden geconfronteerd met een aantal tegenvallers.

[2:45:39] Wat we gedaan hebben als bewindspersonen is gezegd, laten we eens beginnen te kijken bij bezuinigingen.

[2:45:46] in de zin van geld wat in de toekomst zouden gaan uitgeven, dat tijdelijk niet meer uitgeven.

[2:45:52] Dat is namelijk een stuk eenvoudiger dan geld wat al wordt uitgegeven.

[2:45:56] Je kunt een aantal subsidies kunnen schrappen, maar dat betekent simpelweg als je de subsidie van een bepaalde organisatie schrapt, dat daar mensen hun baan verliezen omdat je die subsidie schrapt.

[2:46:05] Dus we hebben geacht, laten we kijken wat staat er in de toekomstige reekse op de agenda.

[2:46:11] Productieve dienstverlening was er daar één van.

[2:46:13] Wat we daarin gezegd hebben, wij steunen het concept van productieve dienstverlening.

[2:46:16] Dus we hebben de bezuiniging zo destijds ingericht dat we gezegd hebben... ...we halen de middelen uit de toekomst, gebruiken we het op dit moment... ...om de tegenvallers op te lossen op een nette manier.

[2:46:28] Het wetsvoorstel zouden we graag door willen laten gaan.

[2:46:30] De ANVB, die voor de Algemene Bijstand beschikbaar was... ...die hebben we ook, heb ik in de Kamerbrief ook uitgelegd... ...zouden we ook graag door willen laten gaan.

[2:46:38] Echter het volmeel in werking laten treden, het Koninklijk Besluit... ...kan pas worden genomen, omdat er nieuwe middelen tegenover staan.

[2:46:45] Het kabinet weegt ieder augustus en ieder voorjaar weer waar zij middelen voor uittrekt.

[2:46:50] Dat was het hele idee, het hele rationale achter de bezuiniging om het geld in de toekomst even op dit moment voor iets anders te gebruiken voor de productieve dienstverlening.

[2:47:01] Tot zover de besluitvorming op dit onderdeel.

[2:47:06] Dan kom ik ook bij het ongemak wat de heer Keulemans schetst.

[2:47:09] Het kabinet heeft dit verwerkt netjes in de voorjaarsnota om dit op een keurige manier te doen.

[2:47:12] Ik heb daar ook een kamerbrief over gestuurd.

[2:47:16] En dat was het moment dat de maatschappij, ik heb gesprekken gevoerd met de VNG, die zich hier op roerde, die dit geen goed idee vonden, ook niet de manier zoals wij hadden gedaan, maar ook hier in de Kamer natuurlijk, partijen, inmiddels een meerderheid, hebben aangegeven, dit zouden we niet moeten doen.

[2:47:32] En dan kom je op het ongemakkelijk proces, die kunnen we ons behoeven, maar je kunt je nou eens reflecteren.

[2:47:37] Ja, dan zit je dus met de situatie waarin je zit, als je een traditioneel meerderheidskabinet bent, dat je kan zeggen,

[2:47:44] We gaan gewoon door en we zien het in de Kamer wel.

[2:47:48] En daar hebben we vervolgens in het Kamerdebat de discussie.

[2:47:53] Of de nieuwe situatie waarin we met een minderheidskabinet zitten.

[2:47:57] En je ook, vind ik in ieder geval, moet luisteren van de signalen die je krijgt in de Kamer.

[2:48:02] We hadden kunnen zeggen, we doen net of we dat allemaal niet gehoord hebben.

[2:48:05] We zien het wel bij het debat van de wetsbehandeling.

[2:48:09] Die zou ergens ook deze week zijn.

[2:48:10] Ik hoop hem ergens deze maand nog te hebben.

[2:48:12] Dat houdt als nadeel natuurlijk dat je dan als kabinet gaat spelen met de meerderheid voor een belangrijk wetsvoorstel ten aanzien van de productieve dienstverlening.

[2:48:22] Vandaar dat het kabinet heeft gezegd, een aantal fracties hebben gezegd wij willen alternatieve dekkingen.

[2:48:28] Een aantal fracties onder de CDA-fractie ten aanzien van de voorjaarsnota heeft gezegd

[2:48:35] kunt u meedenken met een aantal opties.

[2:48:37] Dat hebben we gedaan.

[2:48:38] Zou dit dan een goede optie zijn, het kindgebonden budget?

[2:48:42] Ik zal er zo wat meer over zeggen waarom ik dat een verstandig idee vond.

[2:48:46] En zo zijn we uiteindelijk gekomen tot een alternatieve dekking, waardoor je in ieder geval vaat kunt maken met beide wetsvoorstellen.

[2:48:53] En dat is uiteindelijk de balans die we proberen te zoeken, natuurlijk ook als minderheidskabinet.

[2:48:57] Nogmaals, ik snap het punt van de heer Keulemans.

[2:48:59] Die zegt, ja, moeten we niet het debat hier eerst over hebben, et cetera.

[2:49:03] Nou, daarvan is natuurlijk wel...

[2:49:04] Inmiddels maakt de Nieuwsuur ongeveer iedere week een uitzending van welke onderwerpen dit kabinet allemaal geen meerderheid heeft.

[2:49:11] Ja, dat is logisch, want we zijn een minderheidskabinet.

[2:49:13] En daarom zoeken we continu naar hoe dat kan.

[2:49:15] En dat hebben we proberen te doen ook op dit onderdeel.

[2:49:18] Door echt te luisteren naar de Kamer, die gezegd heeft, dit willen wij niet.

[2:49:21] Dan gaan we op zoek naar een alternatief voor die dekking.

[2:49:30] Ik heb toegezegd dat ik bereid ben om mee te denken met alternatieve dekkingen.

[2:49:36] Maar de alternatieven zijn natuurlijk de begroting.

[2:49:39] Dat is het hele speelveld.

[2:49:40] U heeft die begroting ook.

[2:49:41] Er zijn ombuigingslijsten.

[2:49:42] Het is niet zo dat wij een geldboom hebben en ergens een geheime dekking, een potje, die we nog hiervoor kunnen inzetten.

[2:49:49] Dus dat hebben we proberen te doen.

[2:49:52] Ik denk dat het belangrijk is, want daarmee kunnen we door

[2:49:54] met het wetsvoorstel proactieve dienstverlening.

[2:49:59] Ik zal zo nog gaan uitleggen waarom ik denk dat het zoeken binnen het kindomein verstandig is.

[2:50:04] Een aantal kindgebonden budgetsalarissen lopen op tot, zonder dit wetsvoorstel, bijna 152.000 euro per jaar.

[2:50:14] Dan kun ik iedereen geld

[2:50:16] Maar je kunt je natuurlijk afvragen of een regeling die bedoeld is om mensen met een kleine portemonnee, om die te steunen met een bijdrage voor het onderhouden van hun kinderen, of die tot zo'n hoog bedrag, zo'n hoog inkomen zou moeten doorlopen.

[2:50:31] Ik ga zo zeggen over de hervormingen die we graag daar willen doorvoeren.

[2:50:34] Daar past dit bij.

[2:50:36] Dat is de reden waarom we hiervoor hebben gekozen en ik denk dat dat een verstandige is, omdat we daarmee ook rust hebben gecreëerd ten aanzien van productieve dienstverlening.

[2:50:44] De vraag over en waarom dan niet voor de gemeentelijke schuldhulpverlening... Sorry, waarom dan niet voor de overige onderdelen, studietoeslag en die bijzondere bijstand.

[2:50:55] Ja, ook dit is een kwestie van waar vinden we het geld.

[2:51:00] Op dit moment is er geen budget beschikbaar op de SZW-begroting.

[2:51:04] Dat is wel het speelveld waarop we het moeten doen met elkaar.

[2:51:08] Daarom moet ik ook de amendementen van mevrouw Lala, nummer 9 en nummer 10, die moet ik ontraden.

[2:51:14] Twee redenen.

[2:51:15] Eén, het geld wat er wordt gerefereerd in het amendement is op dit moment niet meer beschikbaar, omdat die zijn verwerkt in de voorjaarsnota om tegenvallers op te lossen.

[2:51:25] En een tweede, omdat het simpelweg geen deugdelijke dekking is.

[2:51:28] Er worden namelijk incidentele gelden gebruikt om een structurele reeks te dekken.

[2:51:32] En u kunt het niet zomaar het kabinet oproepen, vindt ergens structureel geld.

[2:51:37] We hebben geen geldboom.

[2:51:38] We moeten dat wel een nette manier met elkaar doen.

[2:51:41] En dat is wat het kabinet probeert.

[2:51:42] Daarom moet ik beide amendementen ontraden, voorzitter.

[2:51:44] Mevrouw Lala.

[2:51:46] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:51:48] Dan had ik een vraag en al werd al zoveel gezegd over de amendementen dat ik aan het zoeken ben waar ik nou het meest op ga reageren.

[2:51:56] Maar misschien wel precies die vraag waarom de minister, ondanks de toezegging tijdens het twee minuten debat participatiewet, als ik me niet vergis, om te komen met een overzicht van alternatieve dekkingen.

[2:52:08] Nu zegt de minister het heel snel.

[2:52:09] Ja, alternatieve dekkingen, dat is de begroting, maar ik kan me goed

[2:52:13] herinneren dat de minister tijdens dat twee minuten debat had over elke mogelijke dekking doet pijn en hij maakt een keuze nou ik zou dan graag willen zien welke dekking en alternatieven dan op tafel hebben gelegen in het bijzonder omdat de reparatie van proactieve deenstverlening alleen ziet op de algemene bijstand

[2:52:32] en niet op dat kleine stukje bijzondere bijstand en de studies verslag.

[2:52:36] Dus als we die alternatieve dekkingen op tafel hebben liggen, dan kunnen we dat ook nog repareren.

[2:52:41] Idealiter vandaag, maar anders in ieder geval nog voor de wetsbehandeling proactieve dienstverlening.

[2:52:46] Dus ik zou graag willen horen waarom die alternatieve dekkingen niet hebben gekregen, die die wel in de mond heeft genomen en ook heeft toegezegd en of die deze alsnog kan toezeggen.

[2:52:57] Voorzitter, twee punten.

[2:52:57] Ik heb toegezegd in het debat om mee te denken met Kamervracties op zoek naar een alternatief die ook past binnen de reeks, om dat op een goede manier op te lossen.

[2:53:06] Dat heb ik gedaan.

[2:53:08] Ik blijf erbij, de alternatieve dekking, dat is de volledige begroting.

[2:53:11] U kunt dat zelf aangeven als u zegt bezuinigen op de bijstand, bezuinigen op de participatiewet, bezuinigen op de AOW.

[2:53:20] Het budgetrecht is niet alleen maar een verantwoordelijkheid richting het kabinet natuurlijk.

[2:53:24] Het is natuurlijk het kabinet geregeerd.

[2:53:25] Wij doen voorstellen.

[2:53:26] Wij proberen zo goed mogelijk ook te luisteren naar wat de Kamer zegt.

[2:53:29] We passen daar ook op bij.

[2:53:31] Maar het kan natuurlijk niet zo zijn dat u keer op keer zegt, wij vinden deze dekking niet leuk, doe maar iets anders.

[2:53:37] ...daar moet u toch ook op een gegeven moment enige vorm van richting op geven... ...waar dat zo zou moeten zijn.

[2:53:42] En ik ben altijd bereid, voormiddel of informeel, met u mee te denken... ...maar als u mij voormiddel vraagt, wat zijn alternatieve dekkingen... ...ja, dat verwijs ik naar de volledige begroting.

[2:53:51] Dat kan alle kanten.

[2:53:51] Het is niet zo dat wij ergens nog een potje geld hebben... ...die we nergens voor inzetten, die we verstopt houden voor de Kamer.

[2:53:58] Heeft nog één interruptie.

[2:54:00] Ik had toch een punt van orde, als dat kan, want nu wordt de vraag dusdanig geïnterpreteerd dat er mijn woorden in de mond worden gelegd.

[2:54:07] De minister had er zelf bij twee minuten debat over alternatieve dekkingen die voor hebben gelegen, maar die allemaal pijn doen.

[2:54:13] Dus ik wil dan zien en weten welke alternatieve dekkingen hebben voor gelegen bij de minister.

[2:54:18] Dat is een ander verhaal dan het de minister die nu ook minister van Financiën wil spelen en mij de begroting wil uitleggen.

[2:54:24] Dat is echt iets anders.

[2:54:27] Ik heb toegezegd aan de leden Biekman en Hamstra om met hem mee te denken over alternatieven.

[2:54:34] Ik heb toen ook gezegd, dit is het voorstel van het kabinet.

[2:54:37] Zij hebben gevraagd, wilt u met mij meedenken op alternatieven?

[2:54:41] Altijd heel graag.

[2:54:41] Dan hoor ik graag, welk domein moet dat dan?

[2:54:44] En waarom moet het aan voldoen?

[2:54:46] Maar als u mij volledig vraagt naar alternatieven, dan moet ik echt naar de volledige begroting verwijzen.

[2:54:51] En alles kan wat u wil.

[2:54:52] Uiteindelijk is het budgetrecht aan uw Kamer, maar u moet dan wel richting geven waar dat dan zou moeten zijn.

[2:55:00] Ja, voorzitter, dank.

[2:55:01] Daar even op doorgaand.

[2:55:02] Ik moet zeggen dat ik de minister destijds anders begreep.

[2:55:04] Ik heb begrepen dat de minister daar toen zei van ja, ik kan best deze bezuiniging terugdraaien.

[2:55:08] Daar moet dan een alternatieve dekking voor komen.

[2:55:10] Maar als je een bezuiniging van 30 miljoen terug draait en er moet ergens anders budget daarvoor komen, dan zal dat altijd pijn doen.

[2:55:16] Ik heb meer de opmerking in die trant begrepen en niet als er lag een aantal keuzes voor en ik heb deze eruit gepikt.

[2:55:22] Maar wel daar nog even op doorgaand.

[2:55:24] Kijk, de minister was daar eerlijk over.

[2:55:26] Die zegt van, joh, op welke andere manier ik het ook ga invullen, dat zal gewoon een onsympathieke maatregel worden, want het kost geld wat mensen nu wel krijgen en dan niet meer.

[2:55:34] Er werd net in de eerste termijn naar mijn smaak een beetje, ja, een beetje laconiek overgedaan, van ja, maar dit gaat om de sterkste schouders en het gaat om de hoogste inkomens.

[2:55:43] Maar is de minister het met mij eens, ongeacht wat hij er inhoudelijk van vindt, dat die maatregel, zeg maar die verlagen van die tweede knik bij het kindgebonden budget, dat het een maatregel is die gewoon financieel nadelig uitpakt voor de middenklasse?

[2:55:54] Dat is een mooi bruggetje, voorzitter, naar het tweede blokje.

[2:55:59] Misschien daarover.

[2:56:01] Nee, daar ben ik het niet helemaal met hem eens.

[2:56:04] Het kabinet heeft de ambitie, ik hoop daar ook nog voor de zomer met grote brieven over te komen, om de kindregelingen die we in Nederland hebben, kinderbijslag,

[2:56:13] en het kindgebonden budget om die samen te voegen tot één regeling, maar eigenlijk om die echt fors te hervormen naar veel meer een regeling waarbij er één hogere, maar vooral ook een zekere vaste bedrag komt, inkomensonafhankelijk.

[2:56:31] ...en een veel kleinere, variabele, inkomensafhankelijke regeling.

[2:56:36] En waarom?

[2:56:36] Heel simpel, omdat het kindgebonden budget is compleet gegroeid.

[2:56:41] Ik noemde net al, op dit moment is het zo... ...dat voor een alleenstaande met twee kinderen onder de twaalf jaar... ...heb je tot een inkomen van 152.000 euro per jaar verzamelinkomen... ...kun je gebruikmaken van het kindgebonden budget.

[2:56:56] Dat is echt een fors bedrag en nogmaals, ik gun echt iedereen...

[2:56:59] Het allerbeste.

[2:57:01] Maar ik vind ook dat we een verantwoordelijkheid hebben naar hoe we overheidsgeld besteden.

[2:57:06] En je wil volgens mij een regeling die erop gericht is om mensen een stabiele ondersteuning te geven.

[2:57:12] En echt alleen de mensen die het echt nodig hebben, om die een steuntje in de rug te geven.

[2:57:17] Dat is volgens mij hoe je het wil organiseren.

[2:57:19] Daarom komen we met een grote hervorming.

[2:57:22] Deze beweging die we nu maken, die is door het vorige kabinet overigens al aangekondigd.

[2:57:26] Een tweede knikpunt waarin je dus eigenlijk zegt, we richten dat veel meer op de groep die we echt nodig hebben.

[2:57:31] We brengen het aantal mensen wat uiteindelijk recht heeft op het kindergebonden budget terug.

[2:57:36] Daar hebben we een kleine verhoging op gedaan.

[2:57:39] In plaats van 300 miljoen, 330 miljoen.

[2:57:41] Ik vond dat schappelijk, dat past ook binnen het geheel de dingen.

[2:57:46] Dat heeft ook een aantal voordelen, omdat we uiteindelijk proberen om dat kindergebonden budget ook echt een stuk zekerder te maken.

[2:57:52] Alleen al vorig jaar waren er bijna 200.000 gezinnen die geld moesten terugbetalen vanwege het feit dat we zo'n enorm inkomensafhankelijke kindergebonden budget hebben.

[2:58:03] Dus ik ben blij met zijn betogenheid.

[2:58:06] begin van deze interruptie die herkent ja alles doet ergens een beetje een beetje pijn en gratis keuzes bestaan niet.

[2:58:12] Ik heb gezocht naar waar kan dat nou op een manier die echt evenwichtig is en die ook past bij die hervorming die we gaan die we gaan doen en dan vond ik dit het meest het meest schappelijke.

[2:58:23] Ja, op hoeveel interrupties sta ik, voorzitter?

[2:58:25] Ik heb dat niet goed geteld.

[2:58:26] U heeft er drie gehad en u heeft er nog drie.

[2:58:28] Ik heb er nog drie.

[2:58:29] Nou, dan doe ik er nog eentje.

[2:58:31] Kijk, ik vind gewoon dat hier een beetje makkelijk aan voorbij gegaan wordt, want aan de ene kant werd ook aan de voorkant al erkend van die bezuiniging op de wet productieve dienstverlening, dat niet alleen de coalitie, maar ook het kabinet zei van joh, dit is natuurlijk niet ideaal en we hadden dat liever niet op deze manier gewild, maar het moet uit de lengte of uit de breedte komen.

[2:58:45] Vervolgens verdampt de meerderheid voor die bezuiniging en dan wordt er een alternatief gevonden wat fors geld oplevert.

[2:58:53] Dat wordt dus ergens weggehaald.

[2:58:54] Mensen die er op dit moment recht op hebben, die verliezen dat recht daarop.

[2:58:57] En nu wordt er een beetje gedaan alsof dit eigenlijk een hele redelijke maatregel is die eigenlijk niet echt mensen gaat raken.

[2:59:02] En als die mensen raakt, dan zijn dat eigenlijk de hoogste inkomens die er toch weinig van merken.

[2:59:06] Laat ik dan de vraag omdraaien.

[2:59:08] Als dit zo'n ontzettend redelijke maatregel is die eigenlijk mensen niet of nauwelijks raakt, waarom is dan niet hiervoor gekozen in eerste instantie en is in eerste instantie gekozen voor die bezuiniging op de wet productieve dienstverlening waarvan het kabinet zelf toen al zei ja we hebben hier eigenlijk ook een beetje buikpijn van.

[2:59:23] Dat is een terechte vraag van de heer Keulemans.

[2:59:26] De reden daarvoor probeer ik te schetsen aan het begin van mijn betoog.

[2:59:29] We hebben als kabinet proberen te kijken naar waar zitten nou toekomstige uitgaven die je alternatief kunt invullen, zodat je niet die wet hoeft weg te gooien, maar dat op een later moment nog kan aanvullen.

[2:59:41] Dus wat we gedaan hebben, we hebben gekeken naar toekomstige reeksen van geld wat nog niet was uitgegeven.

[2:59:46] Dat was onze redenering bij de voorjaarsnota.

[2:59:49] En daar hebben we nu op aandringen van uw Kamer als Minderheidskabinet van gezegd... ...we zoeken naar een alternatieve invulling.

[2:59:56] Deze is niet pijnloos, maar deze past wel in de beweging die we willen gaan maken.

[3:00:01] En dit was al een wetsvoorstel, nogmaals, van de vorige voorjaarsnota.

[3:00:05] Overigens ook bedoeld om een WIA-tegenvaller op te lossen van 300 miljoen.

[3:00:10] waarin we gezegd hebben, dat kunnen we een klein beetje verhogen.

[3:00:13] Het verschil daarin gaat ongeveer om zeven euro per maand.

[3:00:16] Het verschil tussen het wetsvoorstel wat er lag en wat wij hier nu bovenop doen als alternatieve dekking, dat vond ik schappelijk en billig.

[3:00:24] Maar ik zal ten alle tijde erkennen dat dat natuurlijk nooit geen fijne maatregelen zijn.

[3:00:28] Dat is altijd als je natuurlijk ergens moet bezuinigen.

[3:00:32] De minister vervolgt zijn bedrag.

[3:00:35] Ja, voorzitter, dan ben ik eigenlijk al halverwege het blokje kindgebonden budget en heb ik eigenlijk de vragen daarover al beantwoord, behalve die van mevrouw Patijn.

[3:00:46] En dat ging over een andere maatregel, namelijk het afschaffen van de studiefinanciering.

[3:00:52] Sorry, het afschaffen van het kindgebonden budget en de algemene

[3:00:56] Kinderbijslag bij studiefinanciering.

[3:00:59] Ik kan naartoe zeggen om bij, wanneer die maatregel in een wetsvoorstel zit, om daar ook een aantal voorbeelden van inkomenseffecten toe te voeren.

[3:01:10] Wat wij geprobeerd te doen hebben is terug te gaan naar de situatie van voor de invoering van het sociale leenstelsel.

[3:01:18] En even om de verschillen aan te geven.

[3:01:20] Op dit moment ontvangen ouders van 16 en 17 jaren, die op een achttiende

[3:01:25] Dit ook al gebeurt, alleen voor mensen die gaan studeren, vervroegen we dat na 16 à 17 jaar, omdat dan volgens de kinderbijslag en het kindergebonden budget wordt vereffend met het bedrag wat we per maand aan de basisbeurs, dus 130 euro in de maand, en ook de inkomensafhankelijke, en daar zit eigenlijk de vergelijking met het kindergebonden budget, de aanvullende inkomensafhankelijke studiefinanciering die heeft maximaal

[3:01:50] 491 euro en dat heft elkaar ongeveer op.

[3:01:54] Er zullen ongetwijfeld op een aantal plekken pieken en dalen zijn.

[3:01:58] Daarom zeg ik toe, richting mevrouw Patijn, dat we de inkomenseffecten even in kaart brengen en dat netjes ook meesturen met het wetsvoorstel.

[3:02:05] Maar vanuit de beleidstheorie is het zo dat dit elkaar ongeveer opheft.

[3:02:10] Vandaar dat we dit op deze manier hebben ingevoerd om ook aan te sluiten bij een situatie zoals die was voor de invoering van het inmiddels oude stelsel.

[3:02:19] Voorzitter, dat was het kopje kindgebonden budget en kinderbijen.

[3:02:22] Misschien nog even, dat is dan iets wat in de memorie van toelichting wordt meegenomen bij een wetsvoorstel?

[3:02:28] Moeten we het zo begrijpen?

[3:02:30] Ja, dat kunnen we meenemen in de memorie van toelichting.

[3:02:31] Want het wetsvoorstel moet er gemaakt worden.

[3:02:35] Ik heb eigenlijk geen interrupties meer, dus daarom zat ik een beetje moeder te kijken.

[3:02:45] Ja, maar die wil ik hier eigenlijk niet.

[3:02:48] Eigenlijk heb ik gewoon nog een heleboel vragen over waar mijn antwoord op moet.

[3:02:54] Gaat de minister door?

[3:02:56] Ik ga naar inburgering.

[3:03:00] Er zijn een paar vragen over gesteld.

[3:03:03] Mevrouw Lalla, wanneer dit kabinet stopt met praten en iets gaat doen.

[3:03:10] Ik waardeer haar ambitie level.

[3:03:13] Collega Velbrief had de afgelopen week al een debat met de Kamer.

[3:03:16] Die dacht dat wij al een half jaar zaten.

[3:03:18] Ik kan u melden, we zitten twaalf weken.

[3:03:21] Dus we hebben veel gesproken, inderdaad.

[3:03:22] We zijn echt heel hard bezig om dingen die wij praten ook echt om te zetten in beleid.

[3:03:28] Dus we zijn bijna aan de honderd dagen, zeg ik met een knipoog tegen mevrouw Lala.

[3:03:31] En na honderd dagen gaan we stoppen met praten, uiteraard.

[3:03:33] Dan gaan we gewoon dingen doen.

[3:03:34] U kunt voor mij voor de zomer nog een groot plan verwachten om ervoor te zorgen dat mensen die mogen blijven als statushouder

[3:03:41] maar ook als kansrijke asielzoekers zijn, om ervoor te zorgen dat we je zo snel mogelijk aan het werk helpen.

[3:03:47] Het is goed voor de mensen zelf, het is goed voor de Nederlandse samenleving, uiteindelijk goed voor iedereen.

[3:03:52] Dus die kan ik u toezeggen.

[3:03:53] Daar neem ik ook het gesprek met de VNG over de middelen ten aanzien van de inburgering mee.

[3:04:00] Dus ik vraag daar, vanwege onze slechts twaalf weken dat wij hier zitten, dat ik nog heel even mag gaan praten.

[3:04:06] Dus ik hoop nu dat u mij dat toestaat, voorzitter.

[3:04:09] Wat we ook hebben besproken met de VNG is een vraag van de heer Keulemans.

[3:04:13] Dat gaat over de taaleis.

[3:04:16] We hebben daarover gesproken met de VNG.

[3:04:18] Daar doen we twee dingen.

[3:04:19] Er komt ook zo snel mogelijk nog een brief uw kant op ten aanzien van de taaleis, met een aantal knelpunten die die gemeenten ervaren in de uitvoering, waarin we die wegnemen.

[3:04:30] Ook de monitoring, waar de heer Koolmans naar vroeg, nemen we daarin mee.

[3:04:33] We gaan kijken hoe we dat een plek kunnen geven in de reintegratiecijfers van gemeenten, de trajecten die zij daarop aanbieden.

[3:04:40] En ik heb daar ook al, dat heb ik ook al in de Kamer laten weten, richting de gemeenten gezegd dat ik ervan uit ga dat zij ook de wet ten aanzien van de taaleis gewoon netjes uitvoeren.

[3:04:49] Als er gemeenten zijn die principieel gaan zeggen wij gaan de taaleis niet uitvoeren, dan gaan we daar netjes ook de escalatieladder, inclusief de bijbehorende stappen daarop op starten.

[3:04:59] Voorzitter, dat ten aanzien van inburgeringen.

[3:05:01] De heer Keulemans.

[3:05:02] Ja, voorzitter, dank.

[3:05:03] Ja, over die monitoring.

[3:05:05] Kijk, los van pre-integratiecijfers is natuurlijk gewoon de effectiviteit van gesprekken met gemeenten in de trant van, joh, je moet die wet echt gaan uitoefenen of uitgaan handhaven, want tot nu toe heb je dat uiteindelijk onvoldoende gedaan of was je er zelfs principieel op tegen.

[3:05:18] De effectiviteit van die gesprekken is natuurlijk in de eerste plaats af te leiden uit het aantal maatregelen dat wordt opgelegd door gemeenten aan personen die niet voldoende aan de vereis uit de taaleis.

[3:05:27] Dus is de minister bereid om in die monitoring over de effectiviteit van deze nieuwe aanpak ook die cijfers mee te nemen?

[3:05:35] Ja, voorzitter, dat kan ik toezeggen.

[3:05:37] Naar die cijfers gaan we gewoon kijken en die moeten gewoon meegaan lopen daar.

[3:05:40] De minister gaat door naar Overig.

[3:05:45] Ja, voorzitter.

[3:05:46] Mevrouw Patijn vroeg nog de begeleiding van mensen in de WW, de ZW en de WGA.

[3:05:53] In de toekomst wordt vormgegeven in combinatie met de bezuiniging van 100 miljoen.

[3:06:00] Wij gaan die 100 miljoen vormgeven in 2028, dus we komen daar nog even op een later moment op terug.

[3:06:06] Ook hierbij is het natuurlijk belangrijk om aan te geven dat dit een politieke keuze is vanuit het coalitieakkoord, waarin we gezegd hebben we willen eigenlijk veel meer naar preventie toe, vandaar dat het geld niet van onze begroting verdwijnt, maar uit de reintegratiemiddelen breed wordt gekeken naar hoe kunnen we dat verschuiven.

[3:06:19] naar het leven lang ontwikkelen budget, om daar ook echt serieus werk van te maken.

[3:06:25] Dus dit past ook wel in eigenlijk de aanpak die we breed willen.

[3:06:28] Hoe kunnen we nou werkloosheid voorkomen?

[3:06:31] Hoe kunnen we voorkomen dat mensen werkloos raken?

[3:06:33] Je ziet nu, en ik kom daar nog met een, na de zomer verwacht ik, met een wat bredere aanpak op een apart project wat ik daar als minister op ben gestart.

[3:06:42] om ervoor te zorgen, hoe kun je nou voorkomen dat mensen werkloos worden?

[3:06:45] Hoe kun je nou de belemmeringen weghalen?

[3:06:47] Mensen moeten in Nederland te vaak nog eerst werkloos worden voordat ze überhaupt geholpen worden.

[3:06:52] En ik denk dat daar echt nog heel veel winst te halen is.

[3:06:55] Dus dat is die beweging daarin.

[3:06:56] Daar gaan we ook de financiële middelen in verwerken.

[3:07:00] Dus ik verwacht u daar in het najaar in ieder geval over die aanpak.

[3:07:04] We hopen dat overigens natuurlijk ook samen

[3:07:06] met de bonden nog te kunnen gaan en met de sociale partners echt te kunnen gaan doen.

[3:07:10] Om ook daar een mooie nieuwe aanpak ten aanzien van NL Worked om die vorm te kunnen geven.

[3:07:17] Mevrouw Biekman vroeg mij of het klopt dat de Kamer in de voorjaarsnota niet is geïnformeerd over de verhoging van de vergoeding voor de kinderopvangorganisaties in Caribisch-Nederland voor baby's.

[3:07:29] Dat klopt.

[3:07:31] In de eerste supplementaire begroting is wel een 0,1 miljoen per jaar gereserveerd voor de verhoging van de babytoeslag voor kinderopvangorganisaties in Nederland.

[3:07:40] Hebben u daar vorige week ook netjes een brief... Sorry, in april ook netjes een brief over

[3:07:44] gestuurd, een aparte Kamerbrief.

[3:07:46] Alleen omdat dit een geringe mutatie is die onder de ondergrens valt van wat er financieel gemeld dient te worden in de voorjaarsnota, is die op die manier niet afzonderlijk toegelicht in de voorjaarsnota.

[3:07:57] Het gaat dus om een bedrag van 0,1 miljoen euro per jaar.

[3:08:01] De heer Keulemans vroeg mij over de loondopbetaling bij ziekte.

[3:08:05] Ik herken de knelpunten die hij daarin noemt, ondernemers die huiverig zijn om mensen aan te nemen.

[3:08:12] We hebben inderdaad zorgen over de WIA-instroom, hoe je die goed kan vormgeven.

[3:08:18] en inderdaad de arbeidsconflicten die ook te vaak nog in de loondorpetaling bij ziekte zitten.

[3:08:23] Het kabinet heeft aangegeven dat wij graag kijken naar hoe we dit werkbaar kunnen maken, de loondorpetaling bij ziekte, voor met name kleine ondernemers.

[3:08:31] Je kunt dan denken aan de hoogte, je kunt dan denken aan de lengte.

[3:08:33] Er zijn nog altere vormen.

[3:08:36] Daarom hebben we een paar dingen gedaan.

[3:08:37] Ik heb aangekondigd dat we nog voor Prinsjesdag met een aantal scenario's komen over hoe je de loondorpetaling bij ziekte kan hervormen.

[3:08:44] Ik zou het fijn vinden om dat ook samen met de sociale partners te doen.

[3:08:48] Maar ik heb de heer Keulemans in het begrotingsdebat al toegezegd om daarmee te komen met die scenario's.

[3:08:54] Een tweede is dat wij samen met ondernemers ook echt een knelpuntenanalyse inhoudelijk voor de wet Poortwacht te gaan starten.

[3:09:01] Dus waar lopen ondernemers nou inhoudelijk tegen aan als het gaat om reïntegratieverplichtingen, rapportageverplichtingen, et cetera, et cetera.

[3:09:09] En we hebben natuurlijk nu al een aantal wetsvoorstellen die we hopelijk ook snel bij u in de Kamer kunnen neerleggen, afkomstig vanuit het arbeidsmarktpakket, een wetsvoorstel voor kleine en middelgrote werkgevers en een wetsvoorstel die verzorgt dat het advies van de bedrijfsarts, het zogenaamde RIF-toets, dat die leidend wordt, zodat ondernemers niet meer achteraf met een boete kunnen worden geconfronteerd als zij gewoon netjes het advies van de arboarts hebben gevolgd.

[3:09:39] Dan, voorzitter.

[3:09:40] Hoge blik, de laatste interrupties van de heer Kuiken.

[3:09:42] Ja, laat ik die ook maar gebruiken dan.

[3:09:43] Hé, Helder, dat was inderdaad toegezet aan de aanleiding van die aangenomen motie, dus dat ligt gewoon nog op schema, dus we kunnen gewoon voor Prinsjesdag scenario's verwachten voor het, hoe het kabinet noemt, werkbaarder maken van de loondoorbetaling bij ziekte, waar ook het verkorten van die doorbetalingsperiode onderdeel van is.

[3:10:00] He minister.

[3:10:01] Voorzitter, ik heb toegezegd om brede scenario's aan uw kamer te delen, dus dat zal ik ook netjes doen.

[3:10:07] Waarbij ik wel opmerk, overigens, dat het kabinet dan nog niet zelf met een voorkeur of met een voorstel komt, omdat er dan, volgens de begrotingsregels zoals ik net uitsprak, ook dekking moet worden toegevoegd.

[3:10:17] Dit is wel een maatregel die potentieel wel geld tot veel geld zou kunnen kosten als je dit inricht.

[3:10:25] Mevrouw Van Brenk had mij nog een vraag gesteld over de banenafspraak.

[3:10:33] Er zijn nu 90.000 extra banen gerealiseerd.

[3:10:39] Daarmee is inderdaad de doelstelling nog niet bereikt.

[3:10:42] We gaan die banenafspraak verbeteren.

[3:10:44] Dat doen we op drie manieren.

[3:10:45] De eerste is om de loonkosten, het loonkostenvoordeel in de banenafspraak om die structureel te maken, om ervoor te zorgen dat die makkelijker is aan te vragen en door de doelgroep iets uit te breiden.

[3:10:57] Het tweede is het wetsvoorstel wat we in de maak hebben voor een verdere uitbreiding van de doelgroep, onder andere naar de mensen die in de WIA en de WW zitten, maar daar zijn niet zelfstandig WML kunnen verdienen.

[3:11:07] En een derde is te kijken naar überhaupt de verbetering van de banenafspraak, omdat ik daar ook nog wel veel signalen vanuit zowel de doelgroep zelf als vanuit ondernemers hoor over hoe we dat kunnen verbeteren, dus of je dat eenslag kan verbeteren.

[3:11:19] Ik verwacht u rond de zomer.

[3:11:22] een brief hierover nog verder te kunnen sturen.

[3:11:26] Mevrouw Van Brenk vroeg mij ook nog iets over de werkende waaijongens en haar motie die is aangenomen om te zorgen dat waaijongens ieder uur dat zij werken minimaal het minimumloon krijgen.

[3:11:38] Het is nou dat mensen met arbeidsvermogen in de Wijong, die nu op dit moment werken met loonkostendispensatie, die krijgen al het WML per gewerkt uur, echter niet via de loon.

[3:11:51] En mevrouw Van Brenk weet dat.

[3:11:52] Zij ontvangen een gedispenseerd loon en worden via de uitkering gecompenseerd voor dit gedispenseerde loon.

[3:11:57] Ik onderzoek op dit moment Frank Frans kijken, kun je dat dan op een andere manier laten lopen, bijvoorbeeld via de loonkostensubsidie?

[3:12:04] Kun je de loonkostensubsidie ook laten toepassen op de Wajong?

[3:12:09] En ik hoop u daar op een relatief korte termijn nog iets over te kunnen schrijven.

[3:12:12] Ik moet daar met het UWV ook nog over spreken hoe we dat op een goede manier kunnen doen, omdat dit ook echt een aantal voordelen heeft.

[3:12:21] En dat is volgens mij ook de manier waarop wij proberen om de motie die mevrouw Van Brenk heeft ingediend,

[3:12:25] om die ook op deze manier vorm te geven.

[3:12:29] Dat waren de vragen.

[3:12:30] Mevrouw Van Brenk.

[3:12:31] Ja, voorzitter, nog even heel specifiek.

[3:12:36] Ik heb twee keer over dat voorbeeld geschetst over een jongen die duurzaam niet arbeidsgeschikt, maar toch aan het werk was en dat daar het minimumloon niet van toepassing was.

[3:12:52] Door de motie zou dat nou wel in ieder geval tot de mogelijkheden moeten gaan behoren.

[3:12:58] Dus mijn vraag is, heeft de minister dat ook nog even scherp en

[3:13:03] wordt daar dan aan gewerkt, want het was een hele specifiek geval wat niet vaak voorkomt, maar als het voorkomt is het zo zuur als deze mensen aan het werk zijn en dan niet het minimumloon krijgen.

[3:13:18] Dan heeft u het even over mensen zonder arbeidsvermogen op dit moment.

[3:13:21] Dan moet ik even voordat ik daar ja op zeg even dubbel checken, maar er komt in ieder geval vrij snel een brief uw kant op.

[3:13:27] Maar laat me nog heel even checken na de tweede termijn even terugkomen.

[3:13:31] Oké, dan de laatste vraag van mevrouw Partij.

[3:13:35] Ja, maar ook min of meer een punt van orde, want ik mis een aantal antwoorden.

[3:13:40] De vrouw van Ark en ik hebben allebei vragen gesteld over de 300 miljoen, over de 300 miljoen extra bezuinigingen op de sociale zekerheid.

[3:13:50] Dus die zou ik graag nog beantwoord krijgen.

[3:13:52] Dat waren een aantal vragen en die vind ik wel vrij cruciaal.

[3:13:56] En ik had zelf ook nog de vraag gesteld, stel nou dat die miljarden bezuinigingen niet zou doorgaan, moet die bezuiniging dan landen in de

[3:14:05] bij het ministerie van Sociale Zaken, of is er daadwerkelijk een ander gesprek mogelijk, bijvoorbeeld over hypotheekrente?

[3:14:11] Aftrek.

[3:14:12] De minister.

[3:14:13] Ja, beide vragen gaan de minister van Sociale Zaken beantwoorden in de tweede termijn.

[3:14:18] Ik had nog één amendement, voorzitter, formeel.

[3:14:21] Dat is mijn amendement van mevrouw Lala, nummer drie.

[3:14:25] En die moet ik ook ontraden, omdat we inmiddels dus alternatieve dekkingen hebben gevonden voor proactieve dienstverdiening.

[3:14:31] Dat heeft nu een ander nummer, nummer drie, die is vervangen door nummer negen.

[3:14:35] Zou u over het advies kunnen geven om hem in te trekken?

[3:14:37] Oh, nee, nee, nee, toch niet.

[3:14:40] Wacht even.

[3:14:41] Nummer zes.

[3:14:41] Nummer zes, ja.

[3:14:41] Ja, juist, dus... Ja, amendement zes is ontgraven.

[3:14:47] Ja, dat was nummer drie.

[3:14:48] Maar dan moet ik even het nieuwe amendement krijgen, want ik heb amendement drie.

[3:14:51] Ja, ik denk dat het...

[3:14:54] Misschien is dat alleen een wijziging in de ondertekening, dat weet ik niet.

[3:14:58] Dat moet de minister maar even bekijken.

[3:15:04] Is die inhoudelijk niet veranderd?

[3:15:07] Gedurende debatten heb ik niks meer geweigerd.

[3:15:09] Ik heb vanochtend twee amendementen ingediend en die zagen toe op de bijzondere bijstand en de studietoestand.

[3:15:15] Die heb ik al beide geapprecieerd en dan is het amendement nummer zes nog steeds ontraden omdat er inmiddels al alternatieve dekking voorzien is in proactieve dienstverleiding.

[3:15:27] Dat was de eerste termijn van de zijde van de regering.

[3:15:32] Er zijn wat toezeggingen gedaan om nog op de tweede termijn terug te komen, maar we gaan ook gewoon de tweede termijn houden.

[3:15:38] Ik geef dan als eerste het woord aan mevrouw Lange voor de tweede termijn.

[3:15:43] Dan geef ik het woord aan mevrouw Partij.

[3:15:47] Dank, voorzitter.

[3:15:49] Eerst even over het leven lang ontwikkelen en de gelden die daarvoor zijn.

[3:15:56] Wat je ziet, is dat eigenlijk heel veel geld aanwezig is in die bedrijven en in die organisaties, maar dat er dus te weinig gebruik van gemaakt wordt.

[3:16:03] En als het gebruikt wordt, wordt het niet door de juiste mensen gebruikt.

[3:16:06] Dat geldt ook voor de levenlange ontwikkelingpotten.

[3:16:08] Die komen eigenlijk altijd terecht bij die groepen waar ze niet terecht zouden moeten komen, althans waar ze wel terecht moeten komen, maar waar mensen zelf individueel initiatief nemen en in eigen tijd opleidingen volgen.

[3:16:20] En het echte probleem zit naar mijn idee bij dat groepen juist in eigen tijd moeten gaan opleiden en dat ze niet in werkgeverstijd en dat ze collectief niet opgeleid worden, maar individueel opgeleid worden.

[3:16:32] Dus ik zou echt willen vragen of de minister daar nog eens wat beter naar zich kijkt en ook het overleg wil voeren met bijvoorbeeld organisaties als de AWVN die veel ervaring hebben op dit gebied en tenslotte ook werkgevers.

[3:16:43] Dan kom ik bij de verplichte kilometervergoeding.

[3:16:48] Overleggen met werkgevers en werknemers en kijken wat daar zou kunnen.

[3:16:52] Dat duurt naar mijn idee te lang.

[3:16:53] De prijzen rijzen nu al de pannen uit en mensen komen er niet meer uit en daarom heb ik

[3:16:59] De volgende motie is de volgende.

[3:17:07] Excuus voorzitter, ik hoop dat u iets koelant wil zijn met de tijd.

[3:17:12] De Kamer gehoord beraadslagingen overwegen dat werknemers niet gedwongen zouden moeten worden om een deel van hun loon in te leveren om op het werk te komen, maar dat hier wel sprake van is bij veel werknemers, waaronder schoonmakers, verpleegkundigen en badmeesters, die door een te lage rijstkostenvergoeding jaarlijks tot meer dan duizend euro moeten toeleggen om op hun werk te komen, constaterende dat het kabinet de onbelaste rijstvergoeding verhoogt.

[3:17:35] naar 25 cent per kilometer, maar dat de vergoeding in sommige sectoren nog fors achterloopt en veel werkgevers al hebben aangegeven de reiskostenvergoeding niet te verhogen, verzoekt de regering om zo snel mogelijk met wetgeving te komen

[3:17:47] voor een wettelijke minimumreiskostenvergoeding van 25 cent per kilometer voor alle werknemers.

[3:17:52] Verzoekt de regering om daarbij te regelen dat duurzaam vervoer wordt gestimuleerd en dat rekening wordt gehouden met werkgevers die vervoer al wel adequaat geregeld hebben, in ieder geval door uitzondering te maken voor de eerste vijf kilometer.

[3:18:06] Voor het geval dat werkgevers het volledig openbaar vervoer vergoeden en reizen met openbaar vervoer,

[3:18:11] voor de werk mogelijk is en voor de situatie van werkgevers op een andere manier het vervoer naar huis regelen, zoals bij leaseauto's, verzoekt de regering dekking te vinden.

[3:18:20] Nee, ik heb het verkeerde.

[3:18:25] Nou, op zich kan het verzoek de regering dekking te vinden door te verlagen van de aftoppingsgrens van pensioenen en gaat over tot de orde van de dag.

[3:18:33] En dan heb ik nog een motie

[3:18:36] Het is chaos op mijn bureau.

[3:18:43] Geen chaos, geen chaos op mijn hoofd.

[3:18:44] Ik weet wel waar ik het over heb.

[3:18:46] Kamer, gehoord de beraadslegingen, constateren dat in de voorjaarsnota aanvullende bezuinigingen op de sociale zaken zijn geboekt, oplopend tot 300 miljoen euro.

[3:18:54] Overwegende dat hiermee tegenovergestelde stappen worden gezet dan die nodig zijn om te komen tot de overeenkomst in de polder, verzoekt de regering

[3:19:02] ook de aanvullende bezuiniging op sociale zaken van tafel te halen.

[3:19:05] Het gaat over tot orde van de dag.

[3:19:07] Dank u wel.

[3:19:08] Dank u wel.

[3:19:09] Dan gaan we nu luisteren naar de heer De Beer voor zijn tweede termijn namens de VVD.

[3:19:15] Ja, voorzitter, ik ga het heel kort houden.

[3:19:17] Ik heb in de eerste termijn met name de nadruk gelegd op een activerend stelsel waarbij we investeren in de beroepsbevolking, dat die aan de slag is en blijft.

[3:19:27] En ik ben ook heel blij met de aankondiging van die minister om te zoeken naar mogelijkheden om te voorkomen dat mensen werkeloos worden.

[3:19:35] Ik ben erg benieuwd hoe dat...

[3:19:36] eruit ziet in de uitwerking van NL Werkt.

[3:19:41] Wat mij betreft hoeven we daar nu niet dieper op in te gaan, maar komen we daar in de loop van de komende maanden dan verder op terug.

[3:19:48] En de andere onderwerpen zijn wat mij betreft voldoende besproken voor nu, dus wat mij betreft prima.

[3:19:57] Dank u wel.

[3:19:57] Dan gaan we naar de heer Keulemans.

[3:20:00] Ja, ik kan het heel kort houden, voorzitter.

[3:20:02] Dank.

[3:20:03] Veel werk in uitvoering.

[3:20:06] In ieder geval dank voor de update die erop gegeven is.

[3:20:09] We zien een aantal brieven tegemoet, dus daar wachten we rijkhalsend op.

[3:20:12] Dank ook voor de toezegging op het monitoren van...

[3:20:16] Het aantal opgelegde sancties wordt niet voldoen aan de verplichtingen die Voortvloer totaal eist.

[3:20:21] Het is denk ik belangrijk om ook op die manier te monitoren welk voor effect die gesprekken hebben.

[3:20:25] En dan tot slot, zoals al aangekondigd in de eerste termijn, het verzoek of minister Velbrief in zijn tweede termijn nog eventjes nader kan ingaan op AOF-gate.

[3:20:38] Dan gaan we naar mevrouw Iekman.

[3:20:41] En die had ik als eerste het woord moeten geven.

[3:20:43] Ja, we waren even in de warmer.

[3:20:45] Nee, dat is mijn fout.

[3:20:46] Ik hou het ook heel kort, voorzitter.

[3:20:49] Voorzitter, ik dank de ministers voor de beantwoording op mijn vragen.

[3:20:54] Ik ben blij dat ik toezegging heb van de minister om voor de zomer met de brief te komen waar het gaat om het invullen van een envelop armoede en schulden.

[3:21:04] En ook een brief over de koopkracht in Caribisch Nederland.

[3:21:09] Dus dank daarvoor.

[3:21:11] Dank u wel.

[3:21:12] Dan mevrouw Van Breek.

[3:21:13] Mevrouw Partijn, wilt u nog uw microfoon uitzetten?

[3:21:20] Ja, voorzitter, ik heb een motie die ik indien, maar bereid ben om die aan te houden afhankelijk van waar, hoe de brief van de minister eruit ziet.

[3:21:31] De Kamer gehoord de beraadslaging overwegende dat in Nederland de rendementen van de pensioenfondsen dramatisch achterblijven in verhouding met de relevante benchmarks, overwegende dat vreemde ogen dwingen, overwegende dat wij moeten voorkomen dat de slager zijn eigen vlees keurt, verzoekt de minister.

[3:21:49] buitenlandse deskundigen een belangrijke rol te geven in het onderzoek en gaat over tot de orde van de dag.

[3:21:55] Voorzitter, ik vind echt dat het kostenaspect van pensioenfondsen een ondergeschoven kindje is.

[3:22:03] Ik vind dat de minister dat veel serieuzer moet nemen en dat wij hierop ook pensioenfondsen op moeten aanspreken.

[3:22:12] Het is echt van belang dat daar efficiënt gewerkt wordt en ik

[3:22:18] Ik vind het eigenlijk ook wel leuk om toch de minister nog even uit te dagen voor de tweede termijn.

[3:22:23] We hebben volgens mij allemaal wel gezien hoe gezellig Spanje de EU gelder gebruikt voor pensioenen.

[3:22:32] En voordat je het weet mag Nederland meebetalen ten aanzien van van dat soort ellende.

[3:22:39] Dus ik zou graag willen weten wat vindt de minister ervan en hoe spreekt hij zijn collega's aan in de EU.

[3:22:49] Ik blijf de minister toch als kwade genius zien, maar misschien gaat hij dat wel als geuzennaam zien.

[3:22:54] Ik hoop het niet.

[3:22:55] Ik hoop dat hij echt met zijn handen van de AOW afblijft.

[3:22:58] Dit was mijn tweede termijn, voorzitter.

[3:23:01] Dank u wel.

[3:23:02] De heer Amstra.

[3:23:04] Ja, voorzitter, dank.

[3:23:06] Bij de minister ook dank voor de beantwoording.

[3:23:08] In de eerste termijn van de vragen die gesteld zijn, twee punten die positief zijn, ook ten aanzien van de armoede envelop, dat de ruimte die er nog is, ingezet wordt in het kader van vroeg signalering.

[3:23:22] Ik ben ook benieuwd, dat punt hebben we in de eerste termijn helemaal niet gemaakt, maar dat loonkostsubsidie ook ontzocht wordt om breed toe te passen op de waaihoek, daar zijn wij enorm voorstanders van.

[3:23:32] Het is goed dat dat onderzocht wordt.

[3:23:33] Nog één vraag, voorzitter, voor de tweede termijn.

[3:23:36] Dat is wat ik net heb proberen aan te geven in het interruptiedebatje, is het doelmatig besteden van de middelen vanuit de armoedeenvelope, zeg maar.

[3:23:46] Is er zoiets als, om dat te onderzoeken, bijvoorbeeld een minima-effect-rapportage of op welke manier zou onderzocht kunnen worden hoe de armoedemiddelen zo doelmatig mogelijk besteed kunnen worden dat het echt ten goede komt van deze kwetsbare mensen?

[3:24:00] Dat zou ik nog graag horen van de minister.

[3:24:01] Dank.

[3:24:03] Dank u wel, voorzitter.

[3:24:08] Ik ben blij met de antwoorden van de minister, de ministers moet ik zeggen.

[3:24:13] Ik mis ook nog het antwoord op de vraag die ik stelde over wat gaat de minister doen met die 300 miljoen beheersmaatregelen?

[3:24:20] Gaat de minister dit ook inzetten voor de preventie?

[3:24:22] Dus daar zou ik graag nog in de tweede termijn van de minister een antwoord op krijgen.

[3:24:28] En dan wil ik toch nog even terugkomen op de compensatie.

[3:24:31] De minister heeft natuurlijk ook al gezegd van ik ga daar nog eens naar kijken.

[3:24:36] Ik denk ook, de minister gaf ook aan van

[3:24:38] de laatste tijd wat meer aandacht voor in de pers.

[3:24:40] Ik denk dat het heel belangrijk eigenlijk is dat die aandacht er nu is gekomen.

[3:24:44] Een beetje te laat helaas, dat is niet de pers te verwijten, maar het algemeen is gewoon te laat communicatie denk ik op gang gekomen.

[3:24:51] Je ziet ook dat mensen over het algemeen niet zo enorm bezig zijn met hun pensioen, maar dat moeten ze nu juist wel.

[3:24:58] Dus daarom vind ik dit ook zo belangrijk en ik vind het eigenlijk ook gewoon, dat heb ik ook eerder gezegd, niet uit te leggen.

[3:25:03] dat we dit gewoon op dit moment niet goed geregeld hebben voor mensen waarvan we eigenlijk vinden die hebben gewoon recht op compensatie, dat die nu tussen wal en schip vallen door de manier waarop wij dit met elkaar, Kamer, ministers, sociale partners, pensioenfederatie, iedereen eigenlijk.

[3:25:22] Het valt gewoon ongelukkig uit, laat ik het zo zeggen, zonder iemand te willen verwijten.

[3:25:27] Daarom wil ik toch graag een motie indienen om de minister een extra zakje te geven.

[3:25:33] De motie luidt als volgt.

[3:25:36] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat pensioenfondsen met sociale partners een regeling hebben afgesproken om de effecten van de transitie naar het nieuwe pensioenstelsel voor 40 tot 60-jarigen te compenseren, constaterende dat niet alle pensioenfondsen tegelijkertijd overgaan naar een nieuwe stelsel.

[3:25:52] Constaterende dat deelnemers die het afgelopen jaar van baan zijn gewisseld of bijvoorbeeld mantelzorg opgenomen hebben, tussen wal en schip kunnen vallen of minder gecompenseerd worden en daardoor mogelijk niet of beperkt in aanmerking komen voor compensatie.

[3:26:05] Overwegende dat bij 93% van de pensioenfondsen vrijwillige voortzetting bij het pensioenfonds van de voormalig werkgever mogelijk is.

[3:26:13] waardoor deelnemers alsnog de gemiste compensatie kunnen ontvangen, overwegende dat in 7% van de gevallen vrijwillige voortzetting geen oplossing biedt en dat dit met name speelt bij bedrijfspensioenfondsen.

[3:26:24] Verzoek de minister om opnieuw in overleg te treden met sociale partners en pensioenfondsen en te komen tot afspraken om voor deze groep alsnog vrijwillige voortzetting mogelijk te maken, daarbij tijdelijke dispensatie te organiseren bij het pensioenfonds van de nieuwe werkgever en zich tevens in te spannen om de communicatie richting pensioenfonds

[3:26:41] richting deelnemers te verbeteren over de gevolgen van baanwisseling en verlof, ook bij pensioenfondsen die reeds zijn overgestaft op het nieuwe stelsel, mede ondertekend door mevrouw Partijen.

[3:26:53] Dank u wel.

[3:26:54] Dat was de eerste, tweede termijn van de Zijde van de Kamer.

[3:26:57] Dan kijk ik even naar de bewindslieden, kunnen ze gelijk of niet?

[3:27:02] Dan gaan we even vijf minuten geschorst.

[3:31:03] Ik heropen de vergadering van de vaste Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

[3:31:08] We gaan door met het debat over de Suppletorenbegroting 26 met de tweede termijn van de zijde van de regering.

[3:31:15] En ik geef het woord aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

[3:31:20] Ik was nog geschuldig aan de heer Keulemans dat ik nog één poging zou doen... ...en anders ga ik het opschrijven, want dan kan ik het blijkbaar niet goed uitleggen... ...hoe het werkt is als fonds.

[3:31:29] In principe is er een wet.

[3:31:30] De wet zegt, je mag de AOF-premie... ...mag je alleen uitgeven aan de AOF-uitkeringen, arbeids- en geschiktheidsuitkeringen.

[3:31:37] Wat er gebeurt is, als je de AOF-premie verhoogt... ...dan gaat in principe natuurlijk het fonds omhoog.

[3:31:42] Tegelijkertijd ontstaat er ruimte in het EMU-saldo.

[3:31:45] In het kort.

[3:31:46] En wat je dan doet is tegelijkertijd iets anders.

[3:31:49] Ga je extra aan uitgeven, nou maak je die ruimte op.

[3:31:52] Daarom zei ik net aan de geest...

[3:31:55] ...aan de letter van de wet is voldaan.

[3:31:57] Daarom heb ik die motie overbodig gegeven, maar ik heb gezegd... ...ik heb het gevoel dat de heer Dijk iets anders wilde.

[3:32:02] Die wilde namelijk zeggen dat hij niet wil dat AOF-premies... ...aan een soort verkapte belasting worden gebruikt.

[3:32:07] En zo werken ze in de praktijk, heb ik al eerder gezegd... ...in het debat, zo werken ze in de praktijk uit.

[3:32:12] Dus zo kunnen allebei de dingen bij elkaar komen.

[3:32:15] Het orde overbodig was dus puur gebaseerd op, zeg maar, de juridische... ...wat je doet, en dat mag, dat kan op die manier.

[3:32:25] Even kijken.

[3:32:28] Dan denk ik dat ik het handigste...

[3:32:31] Ik heb nog een vraag van... Laat ik die losse vragen even apart doen.

[3:32:38] Leven lang ontwikkelen.

[3:32:39] Ik wil daarnaar kijken.

[3:32:41] Ik was het daar ook eens met mevrouw Patijn.

[3:32:43] De kunst zit daar niet...

[3:32:46] Maar dat hebben we in dat eerste debat dus heel uitgebreid besproken.

[3:32:49] In grote hoeveelheden extra geld daartegen aangooien.

[3:32:51] Ik ben het daar eigenlijk helemaal mee eens, wat zij ook zei.

[3:32:54] De kunst zit daar in de bestaande middelen goed gebruiken en zorgen dat ze op de goede plek terechtkomen.

[3:32:58] En daar is echt een nieuw en handig stelsel voor nodig.

[3:33:01] Dan vroeg de heer Hamstra effectief en efficiënt mogelijk de armoedemiddelen inzetten.

[3:33:07] Ja.

[3:33:08] ...gegeven het feit dat er een budgetbeperking is, zal ik dat graag doen.

[3:33:13] En ik zal daar ook op ingaan.

[3:33:14] Ik hoorde mevrouw Biekman in haar tweede termijn zeggen... ...voor de zomer, maar ik heb, dacht ik, gezegd... ...dat geldt zowel voor de invulling van het armoede- en schuldenfonds... ...als Caribisch Nederland, in de zomer.

[3:33:25] En dat is haaks voor in de besluitvorming in augustus.

[3:33:29] Dan zullen wij dat doen, en niet voor de zomer.

[3:33:31] En als ik dat eerder verkeerd gezegd heb, dan spijt me dat... ...maar dat is wat ik bedoelde te zeggen.

[3:33:35] En dan kom ik om te vragen over de 300 miljoen op de aanvullende post... ...kom ik zo meteen aan het eind terug naar aanleiding van de motie van mevrouw Partijen.

[3:33:42] Dat lijkt me het efficiëntst.

[3:33:44] Dank voor de minister voor de uitleg.

[3:33:47] Ik begrijp zijn uitleg.

[3:33:49] Wat overblijft is een politiek verschil van inzicht.

[3:33:52] Ik vind het wenselijk dat een stijging van de AOF-premie ertoe leidt dat vervolgens ruimte wordt vrijgespeeld voor andere investeringen en de andere op de begroting.

[3:34:02] Dat blijft dan over.

[3:34:03] Ik hoef daar dan niet een aparte brief over, maar ik neem aan dat dit deel ook gewoon in de al toegezegde brief zit, toch?

[3:34:10] Voorzitter, met oog op de snelheden in het debat, ja.

[3:34:13] Dit is precies waar de brief over gaat.

[3:34:14] Want hier gaat natuurlijk de hele discussie over.

[3:34:17] Minister Verhoff.

[3:34:18] Voorzitter, ik ga proberen, want ik heb een andere nummering van die moties, dus dit wordt heerlijk.

[3:34:22] Maar ik ga toch proberen.

[3:34:24] Ik denk dat motie nummer 1 is de motie van mevrouw Patijn over de reiskosten.

[3:34:30] Voorzitter, nee, die ga ik ontraden.

[3:34:32] Ik ben het niet met haar eens.

[3:34:33] Ik wil daar niet intreden.

[3:34:35] in iets wat ik vind dat thuishoort in het overleg tussen werkgevers en werknemers.

[3:34:46] Maar goed, dan ga ik mijn toezegging herhalen.

[3:34:48] Ik heb al toegezegd dat ik daar wel met werkgevers en werknemers over in gesprek wil.

[3:34:52] En ik ben ook wel geprikkeld om na te denken of je iets kunt regelen waardoor met name de mensen die hier het meeste last van hebben, bijgeholpen worden.

[3:35:03] Dus dat kan ik heel goed volgen.

[3:35:05] Voorzitter, en nu ben ik echt gewoon helemaal de lijn kwijt.

[3:35:11] Voor wanneer zou dat toch het gesprek plaatsvinden?

[3:35:13] Ja, ik durf het bijna niet te zeggen, maar dit zou ik eigenlijk willen meenemen in het hele gesprek wat ik heb met sociale partners überhaupt.

[3:35:24] Dan ga ik zeggen de brief en dan krijgt een brief met mythische proporties, maar daar zou ik het in willen meenemen.

[3:35:30] Maar ik wil het ook best eerder aan de orde stellen bij partners als mevrouw Patijn daar prijzen op stelt.

[3:35:38] Ik hoor niks, dus ik neem aan dat ze daar prijs op stelt.

[3:35:46] Dat is buiten de microfoon.

[3:35:48] De minister gaat gewoon door met zijn beantwoording.

[3:35:50] Ik heb dit allemaal niet gehoord.

[3:35:52] Voorzitter, dan toch even die ongeveer 300 miljoen, dat is iets minder.

[3:35:59] Het is 253 miljoen oplopend.

[3:36:02] Startend in 2029 moet dat altijd heel precies zijn, want anders dan denkt iedereen nu dat er 300 miljoen extra ombuiging nu bijgekomen is.

[3:36:09] Dat is helemaal niet waar.

[3:36:11] Van 2029 oplopend vanaf 2029.

[3:36:14] En toch even de werkelijkheid.

[3:36:16] Ik dacht, ik ga nu even debatten in werkelijkheid, want ik raak in zekere mate altijd wat verstoord als mensen net doen alsof er geen werkelijkheid is.

[3:36:24] De werkelijkheid was dat ik een miljard tegenvallen structureel op de via had in het voorjaar.

[3:36:32] En als de minister van Financiën de begrotingsregels volledig had toegepast zoals die waren, had ik een miljard moeten bezuinigen op de begroting van sociale zaken.

[3:36:40] Een miljard.

[3:36:42] En daar heb ik al eerder van in de Kamer gezegd, ik vind dat het niet goed doordringt,

[3:36:46] dat dat een hele andere keuze betreft dan die we tot nu toe hebben gemaakt met elkaar.

[3:36:52] Dus ik heb met de minister van Financiën afgesproken dat ik ga proberen, en daarom staat het ook op de aanvullende post, 300 miljoen extra te vinden in de WIA.

[3:37:03] Dat kan bijvoorbeeld komen, mevrouw Van Ark verwees daar al naar, uit extra preventiemaatregelen et cetera.

[3:37:09] Maar ik zie het als mijn taak

[3:37:11] om aan het eind van de kabinetsperiode in ieder geval zicht te hebben op een via die niet mensen opsluit, één, twee, niet mensen voor zo'n hoge instroom zorgt en drie, niet het grote gat wordt op de begroting ieder jaar.

[3:37:28] Want ik voorspel u, als ik niks doe, dan is er het komend voorjaar weer zo'n tegenval.

[3:37:34] Dat kan niet anders dan op deze manier en ik vind dat ik dat netjes heb opgelost met de minister van Financiën.

[3:37:52] Ja, voorzitter, dan zeg ik nog ook maar heel even.

[3:37:55] Het is wel gewoon een extra bezuiniging op diezelfde mensen in die via.

[3:38:02] Het heeft dus extra gevolgen bovenop de miljarden die al ingeboekt staan.

[3:38:06] op die groep.

[3:38:08] En ik vind het dus ook echt heel even, een hele terechte vraag hier in de Kamer aan u, dat we daar wat vraagtekens bij zetten.

[3:38:15] Nog een bezuiniging bovenop de bezuinigingen die er al zijn.

[3:38:18] Terwijl het gaat, dat heb ik ook al eens eerder gezegd en daar heeft u net ook op gereageerd,

[3:38:23] Het gaat om preventie.

[3:38:25] Het gaat er om hoe voorkom je nou dat mensen in die WEA terechtkomen.

[3:38:28] En dat zit niet in gelden die je uit de potten moet halen of uit de potten uit de uitkeringen van mensen moet halen of uit de toezeggingen die mensen moeten krijgen.

[3:38:37] Dus ik maak mij daar zorgen over.

[3:38:39] Overigens heb ik in de motie zelfs opgeschreven dat het oplopend tot 300 miljoen.

[3:38:43] U zei van ik klonk een beetje alsof ik daarbij zand in de ogen zou krijgen.

[3:38:47] Nee, het staat gewoon in de motie oplopend tot 300 miljoen.

[3:38:50] Maar de kernvraag die ik heb is

[3:38:54] Hoe kan het dat er extra bezuinigd wordt op de WIA terwijl het juist gaat over preventie en die extra bezuiniging leidt niet tot minder mensen in de WIA.

[3:39:05] Die leidt er alleen maar toe dat mensen minder krijgen als ze in de WIA komen.

[3:39:10] Het zijn gewoon niet feiten.

[3:39:12] Er staat helemaal niet dat er extra bezuinigd wordt op uitkeringshoogte.

[3:39:17] Dat bedrag kan ook voorkomen uit het feit dat we er wel in slagen om de instrument te beheersen via betere preventie.

[3:39:22] Dat bedrag kan ook voorkomen uit het feit dat ik er wel in slaag om de UWV goed te laten functioneren.

[3:39:27] Dus ik ben het daar gewoon niet mee eens.

[3:39:28] Het is een interpretatie van cijfers die er niet staat.

[3:39:31] En waarom ik zo fel hierop reageer, is dat ik er een beetje klaar mee ben dat continu, als het kabinet een hervorming voorstelt, er vanuit Kamer gezegd wordt dit is een botte bezuidiging.

[3:39:43] Als ik een hervorming in de IVA voorstel en zegt de IVA afschaffen helpt echt bij de onbuiging, dan wordt er continu gezegd dat dit een botte bezuidiging is.

[3:39:51] Dat is gewoon niet waar.

[3:39:52] Het staan in alle rapporten, en ik denk zelf, dat ik wel degelijk honderden miljoenen kan besparen, zonder de uitgangsvoorwaarden verder aan te tasten, door die diabetes te laten functioneren.

[3:40:03] En ik vind het helemaal niet raar dat het kabinet niet zomaar de zaken uit de hand laat lopen en zegt, nou ja, dan gaan we dat zoeken in iets anders.

[3:40:12] Nee, ik heb de taak als minister van Sociale Zaken om die via beheersbaar te maken.

[3:40:17] En dat vind ik mijn taak.

[3:40:19] En daarom moet ik dan ook de motie hierover gaat ontraden.

[3:40:25] Afgeronderd mevrouw.

[3:40:27] Ja, ik begrijp de emotie van de minister, maar ik heb deze emotie ook, want dit gaat wel degelijk over bezuinigingen die bovenop de bezuinigingen staan die er al komen.

[3:40:38] Die bezuinigingen, daar is groot bezwaar tegen.

[3:40:41] Daar is net verschenen op een peiling van EenVandaag waaruit blijkt.

[3:40:48] Volgens mij was het een van de...

[3:40:50] Ik heb het net even snel gelezen, maar er blijkt dat er een grote steun is voor de staking in het verzet tegen deze maatregelen.

[3:40:59] Dus het is hoogstwaarschijnlijk nodig dat er andere alternatieven gezocht worden voor die bezuinigingen.

[3:41:05] En de minister wil graag een overleg treden met de vakbonden daarover.

[3:41:10] En als daar bovenop nog een andere doelstelling komt om te bezuinigen en als dat met preventie komt, dan is dat mooi, maar dan kan dat dus niet meer.

[3:41:18] De bezuinigingen lopen op.

[3:41:20] De 6 miljard die bezuinigd moet worden, worden nu nog eens een keer 6 miljard plus 300 miljoen.

[3:41:26] En dat is allemaal...

[3:41:29] Nee, daar gaat een deel van de AOW, maar het is veel voor de sociale zekerheid.

[3:41:33] Dus ik ben het niet met de minister eens dat dit niet leidt tot problemen voor die mensen zelf die straks arbeidsongeschikt zijn.

[3:41:43] De minister.

[3:41:44] Ja, voorzitter, het was afrondend.

[3:41:46] Ik ben het niet met mevrouw Martijn eens, dat is niet gezegd.

[3:41:49] Dat is alleen maar als al mijn maatregelen en alle beleid en alle afspraken die we met sociale partners willen maken,

[3:41:55] niet tot resultaat zouden leiden, dan heeft u even, mevrouw Patijn, gelijk te komen in een andere situatie.

[3:42:00] Maar als we in die situatie terechtkomen, loopt dus de WIA verder uit de hand.

[3:42:04] En daar wil ik gewoon niet verantwoordelijk voor zijn.

[3:42:06] En voorzitter, het feit dat een groot deel van Nederland zegt wij willen deze bezuinigingen niet, dat begrijp ik heel goed.

[3:42:12] Ik wil ze ook niet.

[3:42:14] want daar is helemaal geen discussie over.

[3:42:16] Maar ik heb de verantwoordelijkheid, die heb ik gekregen als minister van Sociale Zaken, om aan deze...

[3:42:22] Ik zeg het nog een keer, instroom in 2005, 2006, in de WIA 35.000, nu vele, vele tienduizenden meer.

[3:42:31] En ik maak me daar zorgen over en ik vind dat ik daar moet ingrijpen en ik vind dat ik deze taak heb.

[3:42:36] En daar hoort ook bij dat je de begroting op orde houdt, maar dat wil niet zeggen dat je per definitie de uitgangsvoorwaarden aanpakt.

[3:42:47] Voorzitter, ik ga naar motie nummer drie van mevrouw Van Brenk.

[3:42:51] Ik zou aan haar willen vragen inderdaad om die aan te houden... ...met het oog op de brief die gaat komen.

[3:43:01] Nou ja, dat zou ik haar willen vragen.

[3:43:02] Zij konde dat zelf al aan, dat zij, als de brief goed genoeg is, dat ook zou willen doen.

[3:43:08] Mevrouw Van Brenk knikt in stem en daarmee is motie 3 aangehouden.

[3:43:13] Dan ben ik bij motie nummer 4.

[3:43:16] Dat vind ik de moeilijkste om te beoordelen.

[3:43:20] Ik kan daar ordeca op geven, maar dan...

[3:43:23] Moet ik de motie zo begrijpen?

[3:43:26] Ik ga het toch even heel precies doen, omdat anders we verwachtingen krijgen die niet met elkaar in overeenstelling zijn.

[3:43:32] Als ik de motie zomaar begrijpen dat ik in gesprek met sociale partners en de sector ga over vrijwillige voortzetting en daarbij ook de mogelijkheid van dispensatie bespreek.

[3:43:41] Dat is hoe ik de motie dan lees.

[3:43:50] Maar ik zeg er ook wel bij, daar heb ik al op gewezen, even de teksten lezen, die ambtslaan hadden wij ook, maar dat heb ik zelf ook al gedaan, dat ik dus wel uitvoerbaarheid en juridische houdbaarheid daarbij een belangrijke rol ga geven.

[3:44:05] En natuurlijk de oproep om beter en zoveel mogelijk te communiceren hierover, daar ben ik het mee eens.

[3:44:10] Dus dat zal ik inzetten daarvoor.

[3:44:13] Maar onder die voorwaarden, onder die interpretatie, kan ik m'n oordeel kameren.

[3:44:24] Mevrouw Van Arck.

[3:44:25] Ik hoor dat we graag een datum willen voor wanneer de minister dit gaat doen.

[3:44:31] En ik wil ook aangeven, uiteraard uitvoerbaarheid, juridische houdbaarheid is ook voor ons belangrijk, want anders heeft het ook helemaal geen zin.

[3:44:39] Dus wat mij betreft met die toevoeging akkoord.

[3:44:44] Maar misschien kan de minister nog even aangeven voor wanneer hij denkt... Laat ik dit zeggen.

[3:44:48] Ik bedoel, er zijn geloof ik nog acht werkweken tot de zomer.

[3:44:51] Dit moet voor de zomer kunnen.

[3:44:53] Gaat voor de zomer komen.

[3:44:55] Dan geef ik het woord aan mevrouw Van Brink.

[3:45:01] Ik heb geen antwoord gekregen op mijn tweede ronde.

[3:45:07] Ik heb gevraagd of de minister niet te weinig ziet of te weinig doet ten aanzien van het kostenaspect van de pensioenfondsen.

[3:45:20] Dat vind ik echt een ondergeschoven kindje.

[3:45:23] Misschien kan hij ook nog zien of dat nu eenmalig is of dat dat structureel is.

[3:45:29] En ik noemde inderdaad die koststijging bij een pensioenfonds met 39 procent.

[3:45:35] Dat is echt te gek voor woorden.

[3:45:38] En wat hij ook nog, hoe hij aankijkt wat Spanje doet met de corona gelden richting staatspensioenen.

[3:45:51] De eerste vraag laat ik die dan heel simpel beantwoorden.

[3:45:54] Die kan ik gewoon meenemen bij de brief.

[3:45:55] Dus dat zal ik doen.

[3:45:56] Dat zal ik doen.

[3:45:57] Ja, en ik ben echt...

[3:45:58] Ik heb heel veel in Brussel gewerkt en er is één stelregel in Brussel en dat is dat je niet in je nationale parlement andere regeringen gaat zitten recenseren.

[3:46:07] Dat ga ik hier ook echt niet doen.

[3:46:10] Wij vinden het ook heel vervelend als andere regeringen dat bij ons doen.

[3:46:13] Dus ja, dat is... Dus dat doen we maar niet.

[3:46:18] Geen mening.

[3:46:19] Ik ga door naar de minister van Werk en Participatie.

[3:46:23] Voorzitter, ik had nog één vraag.

[3:46:25] Dat was de vraag van mevrouw Van Brenk over mensen in de Waaijong zonder arbeidsvermogen die werken.

[3:46:33] Ik heb me overigens wel bezwaar gemaakt vanuit mijn filosofie dat iedereen iets kan doen tegen mensen zonder arbeidsvermogen die werken.

[3:46:39] Dan hebben ze dus arbeidsvermogen.

[3:46:40] Maar dat is een andere discussie die we een keer moeten voeren over het potentieel waar mevrouw Van Brenk en ik het mee eens zijn van mensen in de Wajong.

[3:46:47] Maar ook mensen zonder arbeidsvermogen gaan we meenemen in die brief ten aanzien van

[3:46:54] de loonkostsubsidie en kijken hoe we dat kunnen verbeteren.

[3:46:57] Want juist ook hier zien we gewoon positieve verhalen, positieve signalen dat mensen gewoon ook echt wel kunnen werken als je op de juiste manier begeleidt, op de juiste manier helpt en positief begeleidt.

[3:47:12] Ja, heel mooi.

[3:47:13] Dat was de tweede termijn van de zijde van de regering.

[3:47:15] Er zijn een vijftal toezeggingen gedaan die ik eerder zal noemen.

[3:47:19] De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gaat een uiterste poging doen in overleg met sociale partners om de problematiek van de compensatie pensioenen bij baanwissel aan te pakken en de Kamer voor de zomer daarover te informeren.

[3:47:34] De tweede toezegging is, de minister komt terug op een aantal vragen van mevrouw Van Brenk in een stand van zakenbrief over pensioenen.

[3:47:41] Ik weet niet of het dezelfde brief is of dat het een andere brief is.

[3:47:46] Ik denk dat het dezelfde brief is.

[3:47:49] Laten we hopen dat het dezelfde brief is.

[3:47:51] En ook voor de zomer.

[3:47:53] In de zomer komt de minister nog met een brief over de koopkracht Caribisch Nederland.

[3:47:58] Of is dat na de zomer?

[3:47:59] Dat is in de zomer besluitvorming.

[3:48:02] Ik denk niet dat daar nappert.

[3:48:03] Ik wil nog een keer in de brief opschrijven, maar ik denk dat het gewoon in de miljoennotenstukken terechtkomt.

[3:48:11] Dat is de logische plek.

[3:48:16] Het gaat om onze zomer en het komt terecht in de Prinsjesnachtstukken.

[3:48:21] De minister heeft ook toegezegd om inkomenseffecten op te nemen bij het wetsvoorstel kindgebonden budget slash studiefinanciering.

[3:48:30] En dat gaat om een aantal voorbeelden van de impact.

[3:48:34] En dat is in de memorie van toelichting op die wet.

[3:48:38] Ten slotte komt er ook nog de brief over de uitvoering van de taaleis.

[3:48:44] Die komt zo spoedig mogelijk.

[3:48:45] En dat is een toezichting in de richting van de heer Keulemans.

[3:48:49] Mevrouw Van Brenk?

[3:48:50] Ja, voorzitter.

[3:48:51] Ik mis nog één puntje.

[3:48:52] De minister heeft ook toegezegd dat hij voor het debat arbeidsmarkt...

[3:48:57] dat hij nog even de stand van zaken over Caribisch Nederland even weergeeft.

[3:49:02] Ja, dan noteren we ook die toezegging.

[3:49:05] Ja, dan rest het mij nog van zeggen dat we gaan stemmen over de ingediende moties en amendementen op 2 juni.

[3:49:14] De motie is volgende week.

[3:49:16] Oh, de motie is volgende week, sorry.

[3:49:17] En de wet voor stijl op 2 juni.

[3:49:20] De heer Keulemans heeft nog een ander punt.

[3:49:21] Ja, kort aanvullend, want er was inderdaad toezegging gedaan over die voortgang van handhaven en taaleis, maar de specifieke vraag die ik had gesteld is of daarin als onderdeel van de monitoring over de effectiviteit van die aanpak ook het aantal maatregelen wordt meegenomen.

[3:49:35] En daar had de minister toegezegd, dus als dat onderdeel van deze toezegging is, dan is dat compleet.

[3:49:40] Ja, dat die toezegging is gedaan.

[3:49:42] Klopt.

[3:49:42] Dan dank ik de bewindslieden hun ondersteuning, de leden en hun ondersteuning, de mensen op de tribune en iedereen die dit debat op afstand heeft gevolgd.

[3:49:51] En dan sluit ik de vergadering.