Wijziging van de begrotingsstaten op IenW-terrein voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)

[0:00:00] Goedenavond allemaal en welkom bij het wetgevingsoverleg over de wijziging van de begrotingsstaten op INW-terrein van het najaar 2026, wijziging samenhangende met de voorjaarsnoten.

[0:00:13] Ik heet de minister en de staatssecretaris allereerst van harte welkom, evenals de leden en de mensen op de publieke tribune.

[0:00:20] Aangezien we vandaag drie begrotingswetten behandelen, hanteren we de begrotingsvolgorde.

[0:00:25] Wat betekent dat de grootste oppositiefractie als eerste zal spreken, gevolgd door de grootste coalitiefractie en dan gaan we zo door.

[0:00:34] Dat betekent dus ook dat ik zo als woordvoerder namens de grootste oppositiepartij meteen aan collega Van Leijen zal verzoeken of hij het voorzitterschap

[0:00:42] kort van mij over wil nemen.

[0:00:43] Allereerst stel ik ook alle leden even voor die vandaag aanwezig zijn.

[0:00:46] Dat is de heer Van Weijen van D66, de heer Prickaerts van de PVV, de heer Sjoeds van de VVD, mevrouw Wiersma van de BBB en mevrouw Boelsma Hoekstra van het CDA.

[0:00:57] Wat interrupties betreft wilde ik dat in principe vrijlaten in het debat, omdat het een wetgevingsoverleg is, wel met het verzoek om dat kort te doen en eigenlijk in drieën, zodat we daar een goed debat met elkaar van kunnen maken.

[0:01:09] En dan zou ik allereerst de heer Van Leijen willen verzoeken of hij kort het voorzitterschap van mij over zou willen nemen.

[0:01:18] Ja dank en dan geef ik gelijk het woord aan de heer De Hoop voor zijn inbreng.

[0:01:22] Dank u wel, voorzitter.

[0:01:23] Goed dat we vandaag als commissie met beide bewindspersonen spreken over de begrotingswijziging bij INW, want dit ministerie dat staat voor enorme opgaven om de mobiliteit in Nederland ook de komende decennia goed te organiseren.

[0:01:37] Progressief Nederland maakt zich hier grote zorgen over.

[0:01:41] We hebben zowel zorgen over de betaalbaarheid en toegankelijkheid van het openbaar vervoer als over de investeringen in de infrastructuur.

[0:01:48] Voorzitter, ik begin met de betaalbaarheid van het openbaar vervoer.

[0:01:51] De tarieven blijven oplopen en eerdere bezuinigingen van vorige kabinetten zijn niet structureel van tafel.

[0:01:57] Hier moeten we het kabinet op korte termijn echt stappen zetten.

[0:02:01] De BDU-bezuinigingen en de studenten-ov-bezuinigingen zijn nu tijdelijk opgelost door voorstellen vanuit de Kamer.

[0:02:06] Maar als we het OV structureel betaalbaar willen maken en structureel willen zorgen dat het OV voor iedereen in Nederland betaalbaar is, dan moet het kabinet bij de komende begroting met een structurele oplossing komen.

[0:02:18] En in januari nam de Kamer ook onze motie aan om uiterlijk bij Prinsjesdag met plannen te komen voor de structurele versterking van het OV.

[0:02:26] Ik ga ervan uit dat het kabinet deze motie onverkort uitvoert en ik zou ook aan de staatssecretaris willen vragen hoe zij het voor zich ziet om die structurele investeringen bij Prinsjesdag te doen.

[0:02:36] Dag voorzitter, zijn we natuurlijk blij dat reizigers de komende zomermaanden voor 49 euro onbeperkt met de trein kunnen reizen via het Nederland ticket.

[0:02:44] En ik ben ook blij met de toezegging van de staatssecretaris bij het debat vorige week dat het ticket per 1 juni zal starten.

[0:02:50] Pro-pleit al langer voor het Nederland ticket en ik hoop dan ook dat het ticket deze zomer hier een eerste opstap naar toe is.

[0:02:56] En ik moedig het kabinet ook aan om bij de komende begroting extra concrete voorstellen te doen.

[0:03:01] Dat is echt noodzakelijk om het OV te versterken in Nederland.

[0:03:05] Voorzitter, dan kom ik bij de grote zorgen over infrastructuur.

[0:03:09] Onze grootste zorg is dat er nog geen plan is voor een structurele oplossing voor de tekorten die ook daar zijn.

[0:03:14] En daarbij opgeteld dat de huidige tekorten leiden tot keuzes die de kosten en dus de tekorten voor een middellange termijn alleen maar verder laten oplopen.

[0:03:23] Onderhoud uitstellen om geld te besparen is duurder dan regulier onderhoud.

[0:03:28] Ik denk dat bijvoorbeeld ook aan de wissels bij het spoorknoop in Haarlem, waar ook breed in de Kamer ergernis over is geweest, dat we dat nu niet snel kunnen doen.

[0:03:36] Zeker waar het om investeringen gaat in Nederland op gang houden, die kosten voorkomen, die veiligheid vergroten, dan is bijvoorbeeld ook geld lenen vaak een verstandigere keuze dan een platte bezuiniging.

[0:03:47] En er is geen goede economische reden om niet in onze infra te investeren en het nodige onderhoud te verrichten.

[0:03:53] Als we dat verstandig doen, verdienen we het als samenleving dik en dun terug.

[0:03:58] Voorzitter, het gaat hier natuurlijk niet alleen over onderhoud, maar ook over investeren in projecten die structureel bijdragen aan het verbeteren van de mobiliteit van ons land.

[0:04:07] Eén van de grote projecten waar al geruime tijd over gesproken wordt is de Lelylijn.

[0:04:12] Achtereenvolgende kabinetten en kamers hebben, net als de noordelijke regio's, allemaal uitgesproken dat deze lijn van belang is voor de bereikbaarheid van Flevoland, Friesland, Groningen en Overijssel.

[0:04:22] en de rente, excuse, maar eigenlijk voor het hele land.

[0:04:25] Maar ook van belang is voor de Randstad en voor de verbindingen met Noord, Duitsland en Scandinavië.

[0:04:30] Toch besloot het vorige kabinet om bijna alle gespaarde financiële middelen voor de Lelylijn voor andere projecten te gebruiken.

[0:04:37] De discussie over dat onverstandige besluit hebben meerbaars hier in de Kamer gevoerd.

[0:04:40] Daar wil ik nu niet opnieuw over beginnen, maar wel zou ik graag met deze Kamer de komende periode

[0:04:45] een concrete stap zetten.

[0:04:47] Want als we nu niets doen, dan dreigen we met elkaar in een fysieuze circle terecht te komen.

[0:04:52] We willen wel, maar er is geen geld, dus we kunnen niets.

[0:04:55] En als we zo blijven denken, dan komt niet alleen de Lelylijn er nooit, maar überhaupt grote OV-investeringen.

[0:05:01] De Lelylijn-gassant, de heer Klaas Knot, heeft recent zijn advies opgeleverd.

[0:05:06] En als Kamercommissie hebben we vorige week met hem gesproken.

[0:05:10] In het kort zegt hij eigenlijk twee dingen.

[0:05:12] Eén, zet via een sparend gebiedsfonds ieder jaar 400 miljoen euro opzij voor de aanleg van de Lelylijn.

[0:05:18] En twee, zet een concrete stap en doe de meerverkenning, omdat pas dan een beter beeld van de precieze opgaven, kosten en baten kan worden geschetst.

[0:05:27] Mijn eerste vraag aan het kabinet is, waarom is er nog geen reactie op het rapport van deze gesand?

[0:05:33] Voorzitter, als we de reguliere mitsystematiek blijven volgen, dan gaat het nog vele en vele jaren duren voordat we überhaupt een volgende concrete stap kunnen zetten.

[0:05:41] Dat vindt Progressief Nederland niet acceptabel.

[0:05:44] Ook in de regio heeft men recht op meer commitment vanuit het Rijk.

[0:05:47] De regio heeft onlangs nog het aanbod gedaan om substantieel financieel bij te dragen.

[0:05:52] We kunnen dit aanbod wat mij betreft niet onbeantwoord laten.

[0:05:55] Omdat er nu echt iets moet gebeuren heb ik daarom met een aantal collega's een amendement ingediend vandaag.

[0:06:00] Mevrouw Wiersma, collega Kostiets en collega Goudswaard Breed in de oppositie doen we dat voorstel vandaag.

[0:06:06] En dat amendement doet feitelijk twee dingen.

[0:06:08] Allereerst zorgt het amendement ervoor dat de middelen die nog gereserveerd zijn voor de Lelylijn ook daadwerkelijk beschikbaar komen voor diezelfde Lelylijn.

[0:06:15] Ze worden van de aanvullende post van financiën naar de begroting van het mobiliteitsfonds verplaatst.

[0:06:21] En daarnaast kan IAW met deze middelen samen met regionale overheden starten met de verkenningsvaagde en dus de noodzakelijke mitverkenning naar voren halen.

[0:06:29] En ja, wij realiseren ons dat dit niet de gebruikelijke meertroep is, maar de Lelylijn is ook geen standaard mitproject.

[0:06:36] En zoals de Lelylijn gassant in zijn rapport treffend schrijft, als eerdere kabinetten niet innovatief waren geweest, dan hadden we vele grootschalige infrastructurele projecten die ons nu een rood-wit-blauw gevoel bezorgen, er simpelweg nooit gelegen.

[0:06:50] Ook zal ik straks in de tweede termijn nog een motie indienen die het kabinet de opdracht geeft om diezelfde lelielijnmiddelen die nog beschikbaar zijn ook daadwerkelijk voor de lelielijn beschikbaar te houden.

[0:07:00] Ik hoop van harte dat collega's die net als wij van wening zijn dat we samen met de noordelijke regio's eindelijk een concrete stap gaan zetten en de resterende lelielijnmiddelen ook echt te reserveren voor de lelielijn.

[0:07:13] Voorzitter, dan nog kort over hoe we ervoor kunnen zorgen dat er voldoende middelen zijn voor de investering in onze infrastructuur.

[0:07:19] Uiteraard is geld niet oneindig, maar iedere econoom zal ons politiek adviseren dat investeringen in infrastructuur van noodzakelijk belang zijn voor onze economie.

[0:07:29] Economische structuurversterking.

[0:07:32] En lenen wordt daarbij ook niet als onverstandig gezien.

[0:07:35] Ik zou ook graag van het kabinet daar een wat bredere visie op willen van de heer Kallemans, hoe hij kijkt naar de mogelijkheden om ook in Europa dan wel publiek-privaat bij de ECB te kijken wat voor medefinancieringsmogelijkheden daar nog meer zouden zijn.

[0:07:50] Maar we kunnen ook de gebruiker meer laten betalen en dat is toch de afgelopen jaren wel weer een beetje een taboe geworden in Den Haag.

[0:07:56] terwijl er heel veel kansen liggen.

[0:07:58] Wie veel kilometers maakt en meer baat heeft bij het gebruik van de weg, meer baat heeft bij betere ontsluiting, en dat collectieve goed omzet in particuliere winst mag daar, wat mijn fractie betreft, ook net wat meer voor bijdragen.

[0:08:09] En wie meer schade veroorzaakt, meer slijtage, meer vervuiling, meer overlast, mag ook daar meer voor betalen.

[0:08:14] De gebruiker betaalt.

[0:08:16] Want anders betalen juist mensen die de overlast hebben, die niet profiteren en die weer recht al moeite hebben om rond te komen.

[0:08:22] En ook een andere financieringsgrondslag is wat ons betreft nodig.

[0:08:26] Dat is eerlijk en duurzaam en ook goed voor de staatskas.

[0:08:29] Wat voor financieringsmogelijkheden ziet de minister zelf nog extra?

[0:08:32] Hij gaf in een eerder debat en eerdere brieven aan na te denken over een planbatenheffing.

[0:08:36] Wij zijn daar zeer enthousiast over, denken daar ook graag over mee.

[0:08:39] En er zijn heel veel profiteurs van onze infrastructuur, in positieve zin, bedrijven, op andere manier economische ontwikkeling, waar ook best wel een bijdrage van gevraagd mag en kan worden.

[0:08:50] En ik zou graag zien dat de minister die ambitie ook wat concreter zou kunnen maken in dit debat.

[0:08:55] Dan, voorzitter, tenslotte.

[0:08:57] De huidige begroting en begrotingswijziging waar we vandaag over spreken is gewoon simpelweg nog kortzichtig en pakt nog altijd niet de grote problemen aan die er zijn met onze infrastructuur.

[0:09:07] Sterker nog, er wordt eigenlijk nog niet eens echt richting gegeven.

[0:09:11] Wij verwachten van het kabinet dat er bij Binsjesdag met de nieuwe begroting structurele oplossingen worden geboden voor de problemen in het OV en met de infrastructuur.

[0:09:19] Anders worden de problemen niet opgelost, maar alleen maar veel groter en dat is onverantwoord.

[0:09:24] Dank u wel.

[0:09:27] Dan kan hier de hoop.

[0:09:28] Kijk ik even links of er interrupties zijn.

[0:09:30] Die zijn er voor mevrouw Boesma ook straks.

[0:09:35] Dank u wel, voorzitter.

[0:09:38] Een mooi betoog.

[0:09:39] En de inzet is inderdaad het amendement van de Lelylijn.

[0:09:42] Daar had ik een aantal vragen over.

[0:09:45] De heer De Hoop geeft zelf al aan van er moet nog richting gegeven worden.

[0:09:49] Dat hebben we met z'n allen ook afgesproken.

[0:09:50] En mijn eerste vraag is eigenlijk van waarom komt de heer De Hoop namens Pro met het amendement, terwijl we dat debat over die keuzes nog moeten, die moeten we nog hebben.

[0:10:03] En misschien aanvullend, nou dat is de eerste vraag, die eerst even.

[0:10:10] Woordens aan de heer De Hoop.

[0:10:12] Nou kijk voorzitter, allereerst, ik zou willen beginnen bij het feit dat volgens mij bijna alle partijen die hier ook zitten, individueel ook de ambitie hebben uitgesproken om die lelielijn aan te leggen op termijn.

[0:10:25] Ook de partij van mevrouw Boelsma-Hoekstra.

[0:10:27] Dus in die zin hebben wij niks van de minister nodig en van deze Kamer nodig om duidelijk te zijn over onze inzet voor die ladylijm.

[0:10:36] Als het gaat over die strategische keuzes, ja dat debat is alweer een hele tijd uitgesteld.

[0:10:41] Ik vind eigenlijk dat we daar niet op kunnen wachten en in de tussentijd zou je al een stap kunnen zetten.

[0:10:45] Er is dus 650 miljoen nog beschikbaar op de rijksbegroting voor die ladylijm.

[0:10:51] Het advies van Klaas Knol deze ook, spaar elk jaar 400 miljoen.

[0:10:55] Dat betekent dat wij die eerste 400 miljoen al zouden kunnen sparen.

[0:11:00] En binnen die 650 miljoen zou je de meerverkenning ook al kunnen zetten, wat ons betreft.

[0:11:05] Dus wij hoeven daarvoor, wat mijn fractie betreft, niet te wachten op het debat wat we over de strategische keuzes met elkaar voeren.

[0:11:13] Ook omdat eigenlijk elke partij die hier zit ook gezegd heeft, wij willen die lelielijm.

[0:11:17] Dus ik zou zeggen, waar wachten we op?

[0:11:20] Wat is er mevrouw Boesma-Hoekstra?

[0:11:22] Ik was iets te snel, dank je wel.

[0:11:25] Nee, ik zou al wat vragen.

[0:11:27] Helder antwoord.

[0:11:29] Hij wordt inderdaad, als u hem overhevelt naar het mobiliteitsfonds, ook onderdeel van die strategische keuzes.

[0:11:35] Dat moet u wel beseffen.

[0:11:38] Een tweede vraag is eigenlijk, en daar refereerde u ook al aan, en dat is denk ik voor goed bestuur wel heel belangrijk.

[0:11:44] We hebben een goede technische briefing gehad met de heer Knat over het rapport.

[0:11:48] Alleen, er zijn nog wel een aantal open eindjes.

[0:11:51] Met name, en dat gaat u zelf ook al aan, de financiering is wel anders.

[0:11:54] De systematiek is anders dan wat we gewend zijn.

[0:11:57] En waarom brengt u het nu in, terwijl u eigenlijk nog niet een duiding van het kabinet hebt gehad over dat rapport van de heer Knot?

[0:12:06] Dat is mijn tweede vraag.

[0:12:09] Ja, voorzitter.

[0:12:10] Allereerst de reactie op dat rapport hadden wat mij betreft een half jaar geleden al kunnen liggen.

[0:12:14] Dus ik vind het überhaupt al, het rapport is volgens mij van januari, december, dus het zou dan iets minder lang zijn dan een half jaar geleden.

[0:12:22] Ik reken even terug.

[0:12:24] Van januari hoorde ik hier naast mij fair enough, maar zonder dollen.

[0:12:29] Het ligt er al heel lang en ik kan me eigenlijk geen ene reden indenken waar het kabinet los van de keuze die wel of niet gemaakt moet worden de komende periode niet al iets van een reactie had kunnen geven op het rapport.

[0:12:42] Dus dat vind ik al jammer.

[0:12:44] En verder, de vraag is, wachten wij op het kabinet of gaan wij als Kamer nu ook duidelijk onze commitment

[0:12:53] in politieke daden omzetten.

[0:12:55] Want ik ben inmiddels een paar jaar woordvoerder infrastructuur en elke partij zegt elke keer weer wij vinden die ledenlijn belangrijk, maar als het erop aankomt zetten we die stap niet met elkaar.

[0:13:05] En dan denk ik dat het niet verstandig is om wederom weer op het kabinet te wachten, maar ook als Kamer een uitspraak te doen, een eerste stap te zetten.

[0:13:12] Het is allemaal nog binnen die 650 miljoen die al gereserveerd is, dus er komt geen euro extra bij.

[0:13:17] Dus in die zin is het best wel een veilige eerste stap die je zet waarmee je commitment ook uitstraalt naar die regio die zelf ook al gezegd heeft wij willen gaan investeren.

[0:13:26] 40 miljoen zag ik in Noord-Nederland dat ze ook een eerste stap willen zetten en dat elk jaar willen doen.

[0:13:30] Dus men wacht eigenlijk op ons.

[0:13:32] En de vraag is wachten wij op het kabinet of gaan wij zelf dat commitment ook nu in de halen omzetten.

[0:13:41] Dank u wel.

[0:13:41] De heer Hoofd zal wel gedacht hebben, er komen wat interrupties.

[0:13:43] Dit is de derde.

[0:13:44] Ik heb nog één vraag over dat commitment naar de regio toe.

[0:13:47] Want ik snap u, ik snap u echt en ik weet ook dat u een voorvechter bent.

[0:13:51] Maar ik denk ook dat het van belang is dat je ook eerlijk moet zijn naar de regio toe.

[0:13:56] En u zegt van dit geld is er, dat is ook helder.

[0:13:59] En als je dat nu zet, die eerste stap, dan vind ik dat je ook de tweede, derde, vierde en volgende stap moet zetten.

[0:14:05] En daarom vind ik het zo van belang dat we toch een goed beeld hebben van het rapport KNOT.

[0:14:10] Vandaar dat ik denk van ja, u zei al, ik ben niet heel aan Kamerlid.

[0:14:14] Ik ben een voorvechter.

[0:14:16] Kunt u dan nog niet even een paar maandjes wachten zodat u ook de reactie op het rapport hebt en dan ook de goede dingen kunt doen en niet de regio met een kluitje in het riet stuurt?

[0:14:28] De heer Doop.

[0:14:29] Nou, ik denk dat mevrouw Boelsma Hoekstra dat niet zo bedoelde, maar het is zeker niet mijn intentie om de regio met de kluit in het riet te sturen.

[0:14:35] Verder van, dus dat allereerst.

[0:14:40] Kijk, voorzitter, de vraag is, willen wij daadwerkelijk die ledelijm?

[0:14:45] En als we dat echt met elkaar vinden, dan zul je nu een keer een stap moeten zetten.

[0:14:49] En juist zo'n myrtverkenning is ook een proces waarin heel veel dingen duidelijk worden.

[0:14:54] Bijvoorbeeld over het budget.

[0:14:56] Waar komt het te liggen?

[0:14:57] Wat voor dingen loop je nou nog tegenaan?

[0:14:59] Zo'n myrtverkenning helpt je ook in die scherpe keuze maken, omdat je een veel helderder beeld hebt van hoe dat traject eruit komt te zien.

[0:15:06] Bij de Nederzakse lijn is er afgelopen periode, is er nu ook een myrtverkenning gaande.

[0:15:11] Dat was uit mijn hoofd 20, 25 miljoen, ik geloof 20.

[0:15:13] Dat is echt niet heel veel geld, wat ons ook helpt om duidelijker te krijgen wat er nou precies nodig is voor de ideeën die je neemt.

[0:15:20] Want die veertien miljard, veertien, vijftien miljard vind ik best wel een groot bedrag.

[0:15:24] Misschien blijkt het wel mee te vallen als we die meerverkenning met elkaar starten.

[0:15:27] Misschien wordt het ook wel meer.

[0:15:29] Dus het is ook iets om dat debat scherper met elkaar te maken.

[0:15:32] Ik zou het van moed betonen vinden van de Kamer als we die eerste stap zetten.

[0:15:37] Zeker ook gezien het feit dat ook in de vorige periode iedereen uitsprak die inmeertverkenning of die ledenlijn moeten komen.

[0:15:43] Het is een vervolg op de motie Olga van Dijk ook die ook een eerste stap daar richting die inmeertverkenning zetten.

[0:15:49] Dus ik hoop dat we moedig genoeg met elkaar zijn dat we die stap nu kunnen zetten.

[0:15:55] Dan kijk ik even naar links of er nog meer interrupties zijn.

[0:15:58] Die zijn er niet.

[0:15:58] Ik heb er zelf wel nog één voor de heer De Hoop, ook over de Lelylijn.

[0:16:03] En ik sympathiseer heel erg met het betoog van de heer De Hoop.

[0:16:05] Ik denk dat hij dat heel mooi en heel goed heeft neergezet.

[0:16:08] En ik denk ook vooral naar de banggrove van de Nederstrakse lijn, laat ik het zomaar even noemen, dat er gewoon sentiment in die regio zit, wat het nog extra belangrijk maakt dat die Lelylijn er komt.

[0:16:19] En ik denk dat de heer De Hoop, die komt zelf uit de noordelijke provincies, de voet is dat sentiment misschien nog wel het beste aan.

[0:16:24] Tegelijkertijd, als je luistert naar het advies van de heer Knot, zegt hij eigenlijk, spaar de komende 25 jaar 400 miljoen per jaar.

[0:16:33] En het amendement dat u indient, heeft dat eigenlijk voor jaar 1 geregeld en niet voor de jaren daarna.

[0:16:39] Dus ik ben ook wel een beetje bedachtzaam of we nou niet een regio voor een valse teleurstelling neerzetten als de rest van het gat er ook niet is.

[0:16:47] Hoe referenteert u daarop?

[0:16:51] Voorzitter, dat zou eigenlijk het eerste wat in mij opkomt zijn.

[0:16:54] Waarom hebben we dan überhaupt nog 650 miljoen in de boeken staan, terwijl we daar, terwijl we het vorige kabinet daar zo ontzettend veel geld weggehaald heeft?

[0:17:02] Dat vind ik eerder.

[0:17:03] Ja, iemand nog eens zoethoudertje voorhouden dan daadwerkelijk een amendement te indienen om daar een concrete stap in te zetten.

[0:17:10] Ja, kijk, laten we heel eerlijk zijn met elkaar.

[0:17:13] We gaan niet in één keer 13, 14, 15 miljard uittrekken.

[0:17:16] Volgens mij erkennen we dat allemaal met elkaar.

[0:17:18] En ik vind het mooie aan het rapport van Knot ook dat hij schetst hoe je daar commitment kunt organiseren vanuit rijk en regio bij elkaar.

[0:17:28] En daarvoor moet je sparen, want anders kom je niet aan dat geld.

[0:17:31] En het is ook een nieuwe manier van denken, dat sparende gebiedfonds.

[0:17:35] En ik probeer daar een politieke uiting in te geven die binnen het financiële kader is wat het kabinet heeft voor die ladyline.

[0:17:43] We trekken geen extra geld uit.

[0:17:46] We doen alleen iets met dat geld wat de keuze dichterbij brengt, namelijk een meerverkenning.

[0:17:51] En ik denk dat dat ons helpt.

[0:17:52] Dus in die zin denk ik dat het een belangrijke stap is om te zetten.

[0:17:56] En ja, mijn wedervraag zou eigenlijk ook zijn, wat nou als we dat nou weer niet doen?

[0:18:00] Dan wacht het noorden nog langer.

[0:18:02] En de teleurstelling zoals u die schetst, is natuurlijk heel erg groot.

[0:18:06] En een laatste ding.

[0:18:08] De heer Knot die schetste ook duidelijk.

[0:18:10] Het Fonds Economische Structuurversterking dat er in de jaren negentig was.

[0:18:14] Er werd van geld wat uit de aardgaswinning vanuit Noord-Nederland gehaald werd, werd 12 miljard uit het noorden zelf gepompt.

[0:18:22] En dat ging naar gigantische infrastructurele investeringen.

[0:18:25] De Hanzelein, de HSL.

[0:18:27] Maar van al dat geld ging maar 1% in totaal naar Friesland, Groningen en Drenthe.

[0:18:32] Dus eigenlijk zou ik willen zeggen het noorden had al lang recht gehad op deze investeringen.

[0:18:35] Laten we nu de eerste stap met elkaar zetten.

[0:18:40] Dan heb ik toch nog een vervolgvraag voor de heer De Hoop.

[0:18:43] Hij heeft het over het rapport van de heer Knot.

[0:18:47] En wat hij vorige week ook heel nadrukkelijk zei, een goede manier om aan die eisen te voordoen dat je zicht hebt op 75% van de finishering, is dat je op z'n minst dat voor de komende vier jaar opzijzet.

[0:18:59] Dus vier keer 400 miljoen kom je op 1,6 miljard uit.

[0:19:02] Daar ligt echt nog wel een behoorlijk gat tussen wat u nu voorstelt en wat daar haalbaar is.

[0:19:08] Hoe reflecteert u daar nou op?

[0:19:11] Voorzitter, ik zou het heel goed vinden als het kabinet bij Prinsjesdag die stap zou zetten.

[0:19:18] De vraag is alleen, wat is nu je ruimte als Kamerlid binnen de huidige voorjaarsnota om daar iets te doen?

[0:19:22] En ik heb ervoor gekozen om bij het budget wat nu beschikbaar is van de Lelylijn, om daar binnen te kijken, kunnen we die miertverkenning starten en het gereserveerde veld, in ieder geval de grote financiën naar het mobiliteitsfonds halen.

[0:19:34] Dan stel je dat geld veilig, hoef je niks extra's te investeren tot aan september.

[0:19:39] Dat is dan weer een keuze die hier aan ons voor ligt.

[0:19:41] Maar kun je bijvoorbeeld wel al beginnen met die myrtverkenning?

[0:19:43] Ik zou dat een belangrijk signaal vinden.

[0:19:45] Ondertussen ben ik het met de heer Van Leijen eens.

[0:19:47] Ik zou een veel grotere stap willen zetten.

[0:19:49] En die stap die zouden we wat mij betreft in september met elkaar moeten zetten.

[0:19:53] En daarom zijn ook, denk ik, de coalitiepartijen toch ook aanzetten om te laten zien hoe belangrijk ze die lelielijn vinden om die stap te zetten.

[0:20:00] En ik hoop dat de heer Van Leijen en mevrouw Boelsma Hoekstra en ook de heer Schuud daarin ook

[0:20:06] met mij die stap willen zetten, want uiteindelijk is er een meerderheid nodig in de Kamer en wordt er toch vooral ook gekeken naar de coalitiepartijen of die bereidt haar de eerste komende periode.

[0:20:18] De heer Sjoerd fluisterde me trouwens in dat ik tegelijkertijd de rol van voorzitter en interruptie pleeg aan doen.

[0:20:22] Volgens mij is dat niet helemaal zoals ik dat hoorde te doen.

[0:20:24] Excuses.

[0:20:26] Dat was ook mijn laatste interruptie.

[0:20:27] Dus ik geef het woord weer terug aan de echte voorzitter van vandaag, de heer De Hoop.

[0:20:31] Dank u wel, voorzitter.

[0:20:32] Nu wordt het wel een hele leuke gewaarwording.

[0:20:37] Maar ik ga dan inderdaad naar de grootste coalitiepartij.

[0:20:41] Dus dan geef ik het woord weer aan de heer Van Leijen namens D66.

[0:20:45] Het woord is aan u.

[0:20:46] Dank, voorzitter.

[0:20:47] Voorzitter, dank u wel.

[0:20:48] We zitten vandaag bij elkaar om het te hebben over de suppilatoire begroting voor 2026.

[0:20:53] Het mag duidelijk zijn, de begroting van INW is een begroting die aandacht verdient.

[0:20:58] Want dat raakt direct aan het dagelijks leven van mensen.

[0:21:01] Want achter deze cijfers zitten bruggen, wegen, spoorlijnen, waterwerken, waar Nederland iedere dag op draait.

[0:21:09] En we weten allemaal ook hoe groot de uitdaging is.

[0:21:12] Eerder spraken we al over de enorme opgave rondom onderhoud en instandhouding.

[0:21:16] En hoe belangrijk het ook is dat we blijven investeren.

[0:21:20] En hoe belangrijk het ook is dat we blijven investeren.

[0:21:22] Tegelijkertijd wil ik, voordat ik op de begroting inga, aandacht vragen voor twee onderwerpen die we terugzien in de beleidsbrief van de minister.

[0:21:30] De eerste is duurzame mobiliteit en de tweede is de elektrische auto.

[0:21:35] Voorzitter, om te beginnen met duurzame mobiliteit.

[0:21:38] Voor D66 is dat heel belangrijk, want hoe we reizen bepaalt ook hoe we straks leven.

[0:21:44] Als meer mensen de fiets pakken, met het OV reizen of gebruik maken van deelmobiliteit, dan levert dat veel op.

[0:21:50] Schonere lucht, minder drukte, lagere kosten en meer vrijheid.

[0:21:54] Bovendien maakt het ons minder afhankelijk van landen waar we niet afhankelijk van willen zijn.

[0:21:59] Juist daarom moeten we blijven investeren in manieren van reizen die slim zijn, schoon en ook toekomstbestendig.

[0:22:05] We missen daar nog wat scherpte in de beleidsbrief.

[0:22:08] Graag vernemen wij dan ook welke concrete maatregelen er korte termijn genomen kunnen worden om het gebruik van deelmobiliteit, de fiets en het openbaar vervoer te bevorderen.

[0:22:21] En dan nog een punt over de elektrische auto.

[0:22:23] Het is goed dat het kabinet de ambitie uitspreekt om het aantal elektrische auto's flink te laten groeien richting 2030.

[0:22:29] Want elektrisch rijden betekent schonere lucht, minder uitstoot en uiteindelijk ook minder afhankelijkheid van olie uit instabiele delen van de wereld.

[0:22:37] Maar deze overgang vraagt ook dat we vooruit durven kijken.

[0:22:40] Minder accijns op brandstof betekent ook minder inkomsten.

[0:22:45] Graag vragen we de minister om daarop te reflecteren.

[0:22:48] Welke hervormingen ziet de minister voor zich om de overgang goed en rechtvaardig op te vangen?

[0:22:54] Voorzitter, dan over naar de begroting.

[0:22:56] Ik wil vandaag een aantal punten aansnijden over de begroting en de keuzes die daarin gemaakt worden.

[0:23:01] Hierbij zal ik specifiek ingaan op de uitvoeringscapaciteit bij Rijkswaterstaat en de middelen die nodig zijn voor de ontsluiting van woningen.

[0:23:09] Maar eerst een wat technische vraag over het inhouden van prijsstellingen op het mobiliteitsfonds.

[0:23:15] In het verslag van de schriftelijke vragen lezen wij terug dat de totale gemiste prijsbijstelling voor de looptijd van het mobiliteitsfonds neerkomt op circa 3,2 miljard euro.

[0:23:24] Dat is best een fors bedrag.

[0:23:26] We vragen de minister dan ook hierop te reflecteren wat betekent dit voor de toch al onder drukstaande projecten die worden gefinancierd door dit fonds en voor de mobiliteitsprojecten van gemeenten.

[0:23:37] Hiernaast wil ik specifiek doorvragen op de effecten van de taakstelling Slagvaardige Overheid op de capaciteit bij Rijkswaterstaat.

[0:23:44] Wat we zien is dat de taakstellingen bij artikel 12 van 15 worden ondergebracht onder het kopje onderhoud.

[0:23:51] We vragen de minister om aan te geven hoe dit zich verhoudt tot de gigantische instandhoudingsopgave die we ook hebben.

[0:23:57] Wat zijn de effecten hierop?

[0:23:59] De minister geeft in het verslag aan dat bij de invetting zoveel mogelijk primaire processen worden ontzien.

[0:24:05] Kan de minister hierover uitweiden?

[0:24:06] Hoe wordt dit gedaan?

[0:24:07] En hoe wordt voorkomen dat, nog los van het financiële tekort, een tekort aan uitvoeringscapaciteit bij Rijkswaterstaat een flessenhals wordt bij de enorme onderhoudsopgave die voor ons ligt?

[0:24:19] Voorzitter, laat mij afsluiten met een onderwerp wat mij dicht aan het hart ligt, wonen.

[0:24:24] Als we kijken naar de aanvullende post voor beheer en onderhoud van infrastructuur en de ontsluiting van woningbouw, dan zien we dat deze twee posten samenvallen.

[0:24:34] Voor onze partij en voor de mensen in het land is de woningbouw top prioriteit.

[0:24:39] Huizen moeten gebouwd worden en bereikbaar zijn.

[0:24:41] Je kan immers wel huizen bouwen, maar je moet er ook kunnen komen.

[0:24:45] Kan de minister reflecteren op het samenvallen van deze posten?

[0:24:48] Hoe realiseren wij dat aan beide cruciale doelen, beheer en onderzout enerzijds en ontsluiting van woningbouw anderzijds, voldoende uitvoering gegeven kan worden?

[0:24:59] In mijn inleiding had ik het al even over de korting op de prijsbijstelling.

[0:25:03] We zien in de suppletoire begroting dat die voor een deel gedekt wordt door middelen van het programma woningbouw en mobiliteit.

[0:25:10] Voor mijn fractie is de ontsluiting van woningbouw van groot belang en hier kijken we dan ook kritisch naar.

[0:25:15] Het is positief dat in 2025 binnen dit programma vrijgevallende middelen zijn ingezet, zodat dit vooralsnog geen nadere gevolgen heeft voor de uitvoering van lopende projecten.

[0:25:26] Maar ik vraag ook even om vooruit te kijken.

[0:25:28] We vragen ons af hoe voorkomen gaat worden dat de verdeling van de prijsbijstelling 2026 een negatief effect heeft op de woonmangelden in 2027.

[0:25:39] Voorzitter, ik sluit af.

[0:25:41] Investeren in mobiliteit is investeren in bereikbaarheid, woningbouw,

[0:25:44] economische kracht en brede welvaart.

[0:25:47] Juist daarom vraagt deze begroting om heldere keuzes en een betrouwbare uitvoering.

[0:25:51] Dank u wel.

[0:25:53] Dank voor uw bijdrage, meneer Van Leijen.

[0:25:55] Ik kijk om me heen of daar interrupties zijn.

[0:25:58] Dat is niet het geval.

[0:25:59] Dan gaan we door naar de heer Prikaats namens de PVV-fractie.

[0:26:03] Het woord is aan u.

[0:26:06] Dank, voorzitter.

[0:26:08] Vanavond WGO, INW en mijn inbreng zal zich voornamelijk richten op infrastructuur.

[0:26:14] En dat heeft te maken met het volgende, voorzitter.

[0:26:17] In Nederland stond jarenlang bekend onze uitstekende infrastructuur.

[0:26:20] Goede wegen, betrouwbare bruggen, degelijk spoor en veilige tunnels vormden de ruggegaat van onze economie.

[0:26:27] Maar die voorsprong brokkelt inmiddels in rap tempo af.

[0:26:30] Onderhoud aan wegen, bruggen, tunnels en spoor worden steeds vaker uitgesteld.

[0:26:34] De Rijkswaterstaat zelf waarschuwt dat een groot deel van deze infrastructuur het einde van de levensduur nadert.

[0:26:41] Het uitgestelde onderhoud in 2024 bedroeg al ruim 2,1 miljard.

[0:26:46] Dat is maar het begin van het probleem, want volgens de meest recente ramingen gaat er de komende decennia een gigantisch tekort ontstaan.

[0:26:52] De Rijkswaterstaat komt tot 2038 ongeveer 34 miljard te kort voor onderhoud, renovatie en vervanging van wegen, bruggen, tunnels en viaducten.

[0:27:01] Bij ProRail loopt de opgave op tot ongeveer 20 miljard voor onderhoud en vervanging van het spoor.

[0:27:07] De totale nationale vernieuwings- en onderhoudsopgave richting 2040-2050 wordt inmiddels geraamd op circa 80 miljard euro.

[0:27:15] Berekeningen laten zelfs zien dat de totale kosten tegen het eind van deze eeuw, en dat duurt gelukkig nog even, zullen oplopen tot circa 260 miljard euro.

[0:27:24] Voorzitter, wij vragen ons af waar de prioriteiten van deze minister liggen.

[0:27:29] Juist hij als oud-ondernemer zou als geen ander moeten weten dan een goede, betrouwbare infrastructuur crucial is voor een bloeiende Nederlandse economie.

[0:27:39] En dan refereer ik niet aan de digitale snelweg.

[0:27:42] Waarom kiest dit kabinet het ervoor om in plaats van dit geld te steken in het op orde houden van de infrastructuur, te kiezen voor veelal kostbare groene hobbyprojecten?

[0:27:51] Voorzitter, dit zijn geen kleine bedragen meer.

[0:27:53] Dit zijn bedragen die laten zien dat jarenlang onderhoud is vooruitgeschoven en problemen onder het tapijt geschoven zijn.

[0:28:00] Ondertussen heeft meer dan de helft van de Nederlandse bruggen minder dan een derde van de oorspronkelijke levensduur over.

[0:28:06] We zien het momenteel overal terug.

[0:28:07] Afsluitingen, noodreparaties, tijdelijke labmiddelen en steeds meer storingen.

[0:28:11] Het feit dat ons wegennet steeds vaker draaiende wordt gehouden met noodmaatregelen in plaats van structureel onderhoud, en dat terwijl de wegenbelasting het Rijk jaarlijks zo'n 5 miljard oplevert, los van ongeveer 2 miljard die provincies via opzenden in.

[0:28:25] En waar gaat al dat geld naartoe en hoezo lukt het niet om onze infrastructuur fatsoenlijk te onderhouden?

[0:28:31] Nederlanders betalen fors, maar zien daar steeds minder voor terug.

[0:28:35] Voorzitter, de prioriteiten van dit kabinet, waar liggen die?

[0:28:38] Want tegelijkertijd worden er miljarden uitgegeven aan klimaatfondsen, stikstofmaatregelen en allerlei duurzaamheidsprojecten, terwijl de basis van onze economie letterlijk begint af te brokkelen.

[0:28:49] Een goede infrastructuur is geen luxe.

[0:28:51] Het is een randvoorwaarde voor economische groei, veiligheid en bereikbaarheid.

[0:28:55] En dan over het elektriciteitsnet.

[0:28:57] Iedereen weet inmiddels dat het stroomnet overvol zit.

[0:29:00] Bedrijven wachten jaren op een aansluiting en ondernemers kunnen daardoor vaak niet uitbreiden.

[0:29:05] Toch blijft dit kabinet doorgaan met het geforceerd elektrificeren... U bent door uw tijd heen, maar als u uw laatste zin afmaakt, dan kunt u naar de afronding.

[0:29:14] Tijd heen?

[0:29:15] Hoe bedoelt u?

[0:29:15] U heeft vijf minuten opgegeven.

[0:29:17] Maar er is vanmorgen, als het goed is aangegeven, dat ik een paar minuten meer mocht gebruiken.

[0:29:27] Dan is dat bij mij niet goed doorgekomen.

[0:29:29] Excuus daarvoor.

[0:29:30] En dan vervolgt u gewoon uw betoog.

[0:29:32] Oké, prima.

[0:29:33] Dank u wel.

[0:29:34] Gaat u vooral verder.

[0:29:35] Ik zit op het puntje van mijn stoel.

[0:29:38] Daar ben ik blij om.

[0:29:42] Toch blijft het kabinet doorgaan met het elektrificeren van vervoer en logistiek.

[0:29:48] PVV waarschuwt hier al jaren voor.

[0:29:50] Waarom wordt er niet eerst gezorgd voor voldoende netcapaciteit voordat ondernemers en burgers richting elektrificatie worden geduwd?

[0:29:57] Want de doorgeschoten duurzaamheidsdwang duidelijk zien is bij de vrachtwagenheffing

[0:30:00] die vanaf 1 januari 2027 ingevoerd wordt.

[0:30:04] Alsof de transportsector nog niet zwaar genoeg heeft met torenhoge brandstofprijzen, stijgende kosten en excijnten die het kabinet weigert te verlagen, komt er opnieuw een forse lastenverzwaring bovenop.

[0:30:14] Ja, een deel van de opbrengst vloeit terug naar de sector, ook daar worden weer allerlei voorwaarden aangekoppeld, vooral gericht op verduurzaming.

[0:30:21] Terwijl ondernemers in grote delen van Nederland niet eens kunnen verduurzamen, omdat het stroomnet simpelweg vol zit.

[0:30:26] Hoe realistisch is het om transportbedrijven richting elektrisch vervoer te zwingen als er niet voldoende laadcapaciteit is?

[0:30:33] Waarom wacht dit kabinet niet met deze heffing tot de randvoorwaarden op orde zijn?

[0:30:37] En waar gaat het deel van de opbrengst naartoe dat niet terugvloeit naar de sector?

[0:30:42] Voorzitter, even een stukje over de camperbezitters.

[0:30:45] Vanaf 1 juli 2026 verdwijnt het huidige kwarttarief voor campers en wordt dit vervangen door een halftarief.

[0:30:52] In gewone taal betekent dit simpelweg een forse belastingverhoging voor honderdduizenden Nederlanders met een camper.

[0:30:57] Voor campers en bezitters betekent dit een wegenbelasting, praktisch die verdubbelt.

[0:31:01] Waar een gemiddelde camperbezitter nu ongeveer 1.000 euro betaalt, loopt dit straks op naar circa 2.000 euro per jaar.

[0:31:07] En dat terwijl de camper slechts enkele maanden per jaar wordt gebruikt en het rest van het jaar stilstaat.

[0:31:12] Nederland behoort inmiddels tot de duurste landen van Europa als het gaat om camperbelasting.

[0:31:17] In veel andere Europese landen liggen de lasten aanzienlijk lager.

[0:31:20] Waarom kiest dit kabinet ervoor om juist deze groep Nederlanders zo hard te raken?

[0:31:25] Een andere sector die hard geraakt wordt in dit beleid is de kermissector.

[0:31:32] Kermisexploitanten hebben al te maken met hogere brandstofkosten, stijgende loonkosten, strengere milieuregels, zero-emissiezones en nu ook fors hogere motorrijtuigenbelasting.

[0:31:41] Voor veel familiebedrijven stapelt het kost zich inmiddels zo hoog op dat het voorst bestaan serieus onder druk staat.

[0:31:46] Naast de vrachtwagenheffing krijgen deze ondernemers nu ook nog een forse verhoging van de motorrijtuigenbelasting voor hun voertuigen.

[0:31:53] Eerder is overeengekomen dat die niet eerder dan 1 januari 2028 ingevoerd zou worden, maar door de invoering van de vrachtwagenheffing is deze naar voren gehaald.

[0:32:01] en zal dit per 1 juli 2026 ingaan.

[0:32:04] Dat zorgt voor een dubbele financiële klap in de sector.

[0:32:07] Ze verliezen het motorrijtuigenbelast in kwart tarief en gaan betalen per gereden kilometer.

[0:32:11] Hoe kan dit en waarom verandert de overheid steeds de spelregels?

[0:32:15] Kermis hoort bij Nederland, is een cultuur, traditie en ondernemerschap.

[0:32:18] En de PVV vindt dat we deze sector juist moeten beschermen in plaats van kapot reguleren en belasten.

[0:32:23] Is de minister bereid opnieuw te kijken naar een structurele uitzondering voor deze sector, zodat deze typische Nederlandse statitie niet langzaam verdwijnt?

[0:32:31] Voorzitter, ook worden onze wegen steeds vaker getijst door gevaarlijk gedrag en of blokkades.

[0:32:37] Of het nu gaat om roekeloos rijgedrag,

[0:32:39] of klimaatactivisten die snelwegen bezetten en blokkeren.

[0:32:42] Gewone Nederlanders zijn daar de dupe van.

[0:32:45] Mensen die onderweg zijn naar werk, familie of zelfs ziekenhuis, mogen niet worden gegijzeld door relschoppers en wegblokkeerders.

[0:32:51] De samenleving verwacht geen vrijblijvende tweets of symbolische verontwaardiging, maar optreden.

[0:32:56] Is de minister bereid om samen met de minister van Justitie en Veiligheid hardere maatregelen te nemen tegen het blokkeren van snelwegen en andere gevaarlijke verstoringen van het verkeer, zodat mensen veilig gebruik kunnen maken van onze infrastructuur?

[0:33:08] Tot slot, voorzitter.

[0:33:09] De automobilist is al decennia lang de melkkoe van de overheid.

[0:33:13] In Nederland betalen zich blauwe accijnzen, motorrijtuigenbelasting, BPM en allerlei andere heffingen, maar krijgen daar steeds minder voor terug.

[0:33:20] De wegen verslechteren in rap tempo, het onderhoud loopt achterig en de files nemen toe.

[0:33:24] Bruggen en tunnels kampen met storingen en ondertussen weigert dit kabinet de accijnzen structureel te verlagen om gezinnen en ondernemers wat lucht te geven.

[0:33:31] Alleen maar belastingen verhogen, terwijl onvoldoende wordt geïnvesteerd in degelijk onderhoud en bereikbaarheid.

[0:33:36] En dat is precies waarom het vertrouwen van Nederlanders in dit beleid verdwijnt.

[0:33:41] De PVV vindt dat de prioriteit weer moet liggen waar die hoort.

[0:33:44] Veilige wegen, betrouwbare infrastructuur en betaalbare mobiliteit voor gewone Nederlanders.

[0:33:49] Dank u wel.

[0:33:51] Ja, meneer Prickaerts, u heeft uitstekend gebruik gemaakt van de negen minuten die u inderdaad aan ons doorgegeven heeft.

[0:33:56] Nogmaals, excuus.

[0:33:57] Ik zie dat er een interruptie is van de heer Van Leijen van D66 en dan mag u uw microfoon in de tussentijd even soort uit doen.

[0:34:04] Het woord is aan de heer Van Leijen.

[0:34:05] Ja, dank voorzitter.

[0:34:07] De heer Prickaert is kritisch op klimaatbeleid.

[0:34:09] Dat is een geluid wat we ook kennen van de PVV.

[0:34:12] Maar toch even.

[0:34:14] Als ik de staat van de infrastructuur lees, dan lees ik juist dat een van de belangrijke uitdagingen, opgave voor de instantanese opgave die voor ons ligt, het veranderende klimaat is.

[0:34:24] Meer regenval bijvoorbeeld, wat iets doet met onze bruggen, spoorwegen en tunnels.

[0:34:27] Hoe kijkt u daar dan tegenaan?

[0:34:30] De heer Prickaert.

[0:34:31] Dank u voorzitter.

[0:34:33] Nou, laat ik vooropstellen dat mijn partij er toch heel anders naar kijkt en wij niet zo heel erg geloven in dat de infrastructuur onder enorme druk staat van de klimaatverandering.

[0:34:44] gezien het feit dat klimaatverandering toch iets is wat nu blijkt achteraf enorm overdreven is.

[0:34:52] Dat neemt alles bij elkaar niet weg dat er gewoon veel te weinig geld wordt uitgetrokken om onze infrastructuur degelijk te onderhouden.

[0:35:00] En ik zou niet weten wat een elektrische auto daaraan toe zou kunnen voegen.

[0:35:08] Het is de vervolginterruptie van de heer Van Leijen.

[0:35:10] Ja, dank.

[0:35:11] Volgens mij had u zelf in uw eigen verkiezingsprogramma ook onvoldoende geld voor onderhoud.

[0:35:15] Maar dat even terzijde.

[0:35:17] U zegt ik geloof daar niet zo in.

[0:35:19] Staat het dan verkeerd opgeschreven in de staat van de infrastructuur?

[0:35:22] Is dat een onjuistheid die in het rapport staat?

[0:35:24] Is dat wat u zegt?

[0:35:28] Nou, of het een onjuistheid is, laat ik in het midden.

[0:35:31] Ik denk alleen wel, en dat is ook onlangs gebleken, dat klimaatalarmisten hebben gehoepen dat 2050, geloof ik, de temperatuur dusdanig zou zijn gestegen dat ze enorme problemen zouden krijgen.

[0:35:47] Achteraf blijkt dus gewoon dat dat helemaal niet klopt en dat in het allerslechtste scenario het maximaal drie graden is.

[0:35:54] En dat bedoel ik dus met kritisch zijn op alle zaken die rondom klimaat spelen en dergelijke.

[0:36:02] Ten slotte, de heer Van Leijen.

[0:36:03] Ja, ik probeer het nog één keer.

[0:36:06] Maar stelt u nou eens voor, als je meer regenvol hebt, want we moeten allemaal zien dat dat gebeurt.

[0:36:11] Stelt u nou echt dat dat niks doet met de tunnels, de spoorwegen, onze infrastructuur die er is?

[0:36:16] Dat is toch overduidelijk dat dat iets doet met de kwaliteit van de infrastructuur?

[0:36:22] De heer Pikaert.

[0:36:23] Ja, met alle respect, voorzitter.

[0:36:24] Ik denk dat regenval in Nederland volgens mij al, zolang dat dit land bestaat, een ding is.

[0:36:31] Als je zorgt dat er voldoende afvoermogelijkheden zijn, zou dat op zich niet tot problemen hoeven en kunnen leiden.

[0:36:41] Dan kijk ik of er verder nog interrupties zijn.

[0:36:44] Mevrouw Boelsma Hoekstra namens het CDA.

[0:36:47] Ja, dank u wel.

[0:36:48] Een betoog waarin met name naar voren komt dat we te weinig geld hebben voor de infrastructuur.

[0:36:55] En u geeft elkaar van het ligt er gewoon aan dat er te weinig geld is.

[0:36:59] Maar mijn vraag is.

[0:37:01] Ik heb heel veel debat uit het vorige kabinet gehoord en alles wat ik daarin gehoord heb is zijn in een te krap jasje genaaid.

[0:37:09] Maar dat betekent dus dat er toen te weinig geld was.

[0:37:11] En volgens mij staat de PVV toen in het kabinet.

[0:37:14] Dus hoe kunt u dat ook uitleggen waarom er toen niet meer geïnvesteerd is in de infrastructuur?

[0:37:22] Ja, voorzitter.

[0:37:23] Ja, weet u, daar kan ik eigenlijk... Ten eerste laten we even één ding duidelijk maken.

[0:37:31] We hebben elf maanden deel uitgemaakt van het kabinet.

[0:37:35] Er zijn inderdaad...

[0:37:37] Er is zeker in mijn optiek weinig geld uitgetrokken voor infrastructuur, maar zoals u als geen ander weet, op het moment dat je in een kabinet stapt, zal je concessies moeten doen, afspraken maken met elkaar.

[0:37:48] En dat neemt niet weg dat ons standpunt op dit moment is dat als je niet op dit moment structureel die infrastructuur goed onderhoudt en goed aanpakt, dat je in de toekomst nog vele malen grotere problemen zal krijgen dan dat je op dit moment al hebt.

[0:38:03] Tot zover.

[0:38:04] Dan geef ik het woord aan de heer Schuuds namens de VVD-fractie.

[0:38:08] Als het goed is heeft u acht minuten staan.

[0:38:10] Ik check het maar even.

[0:38:12] Dat zien we aan het eind.

[0:38:13] Kijk.

[0:38:13] Dank u wel.

[0:38:14] Gaat u gaan.

[0:38:15] Voorzitter.

[0:38:16] Nederland staat voor een enorme onderhoudsvervangings- en aanlegopgave.

[0:38:20] De bewindspersonen schrijven er nader over.

[0:38:22] In de beleidsbrief Infrastructuur en Waterstaat.

[0:38:25] Voor de VVD is de inzet helder.

[0:38:26] Geld voor infrastructuur moet terechtkomen waar Nederland het hardst nodig heeft.

[0:38:30] Voor bereikbaarheid bij onderhoud, vervanging en aanleg.

[0:38:34] Niet in beleidsdocumenten, maar juist in de uitvoering.

[0:38:37] Nederland loopt tegen grenzen aan in de uitvoering.

[0:38:39] Daarom moet iedere euro die voor onderhoud, vervanging en aanleg bedoeld is, daar ook daadwerkelijk terechtkomen.

[0:38:45] Ik wil de bewindspersonen vragen hoe wordt geborgd dat voor uitvoering bestemde middelen daadwerkelijk bij uitvoering terechtkomen en niet verloren gaan in taakstellingen die ook moeten worden gehaald.

[0:38:55] Wat de VVD betreft mogen onderhoudsbudgetten niet het sluitstuk worden binnen het ministerie.

[0:39:00] Bruggen, sluizen, wegen en het spoor en het gebruiken van staan onder druk.

[0:39:04] Storingen nemen toe en tijdelijke oplossingen worden structureler.

[0:39:07] Dat is voor de VVD geen wenselijke situatie.

[0:39:10] Juist omdat die middelen beperkt zijn, is het essentieel dat we scherp prioriteren en oog houden voor het voorkomen van grotere problemen in de toekomst.

[0:39:17] Voor de VVD is duidelijk dat onze infrastructuur een basiselement is van de Nederlandse economie.

[0:39:22] Daarom kijkt de VVD met interesse uit naar het strategische afwegingskader waar een nieuwe infrastructurele prioritering uit zal volgen, waar het ministerie momenteel aan werkt.

[0:39:33] Als we moeten prioriteren, dienen we de VVD, zoals eerder aangegeven in het commissiedebat staat van de Infra, economische kracht, woningbouw, militaire mobiliteit en veiligheid voorop zetten.

[0:39:44] De overheid kan deze opgave niet alleen aan.

[0:39:47] Waar private partijen eventueel sneller of slimmer kunnen bijdragen, moet die ruimte er ook zijn.

[0:39:53] Dit om beschikbare middelen effectiever in te zetten en projecten tijdig te realiseren.

[0:39:58] Tegelijkertijd moet voorkomen worden dat cruciale verbindingen langdurig dicht blijven, omdat bijvoorbeeld Rijkswaterstaat al dan niet tijdelijk geen budget meer beschikbaar heeft voor herstel.

[0:40:07] Bij acute veiligheid of bereikbaarheid moet de overheid direct kunnen handelen, deelt de minister dat uitgangspunt.

[0:40:14] De omvang van kasschuiven en het verwerken van tekorten uit eerdere jaren laat zien dat het begrotingsritme nog niet stabiel genoeg is.

[0:40:22] Als kasschuiven worden ingezet om projecten beter te synchroniseren met de uitvoering, is dat op zich begrijpelijk.

[0:40:28] Maar voor de VVD is het daarom essentieel dat begrotingen beter aansluiten bij wat daadwerkelijk uitgevoerd kan worden en dat er duidelijke keuzes worden gemaakt wanneer budget en menselijke capaciteit beperkt zijn.

[0:40:40] Hoe voorkomt de minister dat toekomstige begrotingen hierdoor verder onder druk komen te staan?

[0:40:45] In hoeverre zijn kastschuiven het gevolg van complexiteit van werk en capaciteitsperikelen bij het Rijk zelf?

[0:40:51] Graag een toelichting.

[0:40:52] Hoe dan ook, kastschuiven mogen geen manier worden om structurele problemen tijdelijk weg te poetsen.

[0:40:59] Ook de uitvoeringscapaciteit in de markt staat onder druk.

[0:41:01] Voor bouwers en aannemers zijn voorspelbare aanbestedingen en stabiel miljardageprogrammering essentieel om mensen en materiaal beschikbaar te houden.

[0:41:10] Is de minister bereid die voorspelbaarheid meer, althans nog meer centraal te zetten

[0:41:14] in het aanbestedingsbeleid.

[0:41:16] Daarnaast maakt de VVD zich zorgen over de voorgang van de kaderrichtlijn Water, de deadline van 27 naderd snel, terwijl nog onduidelijk is welke doelbereik realistisch haalbaar is en tegen welke kosten.

[0:41:27] De Kamer is door de vorige minister op mijn verzoek een brief toegezegd over de zogeheten eindspurt, over wat we extra doen en nog extra gaan doen en hoe effectief dat zal zijn, kan deze minister toezeggen dat deze Kamerbrief uiterlijk twee weken voor het commissiedebat Water naar de Kamer komt.

[0:41:43] dus inclusief inzicht in verwacht doelbereik en de chemische waterkwaliteit.

[0:41:47] De recente zorgen van de Algemene Rekenkamer over metingen en dataverzameling bij industriële lozingen onderstrepen het belang van heldere voortgangsinformatie richting de Kamer.

[0:41:57] Daarnaast ontvangt de VVD graag duidelijkheid over de stand van zaken vanaf naar aanleiding van toezeggingen aan mijn voorganger Ruud Verkuilen ingestelde onderzoek naar de drinkwaternoodzaak voor bedrijven, mede gezien de toenemende druk op de drinkwatervoorziening en vergunningverlening.

[0:42:11] We horen en lezen recent veel vanuit het drinkwatersector over eventuele nakende tekorten, financiering van infrastructuur en de beïnvloeding van watergebruik.

[0:42:20] Ik wil een lans blijven breken voor die bedrijven die voor hun bedrijfsvoering zijn aangewezen op water met drinkwaterkwaliteit.

[0:42:26] Grote bedrijven, zoals bijvoorbeeld bierbrouwers, maar natuurlijk ook het MKB, bijvoorbeeld horeca, bakkers en vele andere.

[0:42:33] Kan de minister toezeggen dat ook deze onderzoeksrapportage uiterlijk twee weken voor het commissiedebat water met de Kamer wordt gedeeld?

[0:42:40] En als het toch nog niet beschikbaar mocht zijn, dan zou ik in plaats daarvan graag een status-update en duiding van de verdere tijdlijn vernemen per Kamerbrief.

[0:42:48] Tevens wil ik op een update vragen naar de situatie waarin we de grenswaarde van de watertemperatuur verlagen, waardoor bedrijven eerder dan nu hun koelwater niet kwijt kunnen.

[0:42:57] Hetgeen leidt tot disruptie van bedrijfs- en productieprocessen, schaarste en concurrentienadelen, bijvoorbeeld met Duitsland, die oger, stroomopwaarts, eerder op de rivier hun koelwater lozen,

[0:43:08] Daarmee de watertemperatuur verhogen en daar langer mee door kunnen gaan.

[0:43:12] Dank u wel, voorzitter.

[0:43:15] Dank u wel voor uw bijdrage, meneer Sjoerds, namens de VVD-fractie.

[0:43:18] Ik kijk of er behoefte is aan interrupties.

[0:43:20] Dat is niet het geval.

[0:43:22] Dan mag u uw microfoon uitdoen en dan geef ik het woord aan mevrouw Wiersma namens de BWB-fractie.

[0:43:28] Het woord is aan u.

[0:43:30] Ja, dank u voorzitter.

[0:43:33] Voor BBB is infrastructuur geen papieren werkelijkheid.

[0:43:37] Want het is de brug waar de boer met zijn trekker overheen moet kunnen rijden om mensen van voedsel te kunnen voorzien.

[0:43:45] Maar het is ook de N-weg waar ouders met hun kinderen overheen rijden om ze naar school te brengen.

[0:43:49] Het is het spoor waar mensen in het noorden, oosten en zuiden afhankelijk van zijn om hun werk te kunnen doen.

[0:43:56] Het is de sluis, de dijk en de vaarweg die onze economie en de veiligheid draaiende houden.

[0:44:02] Alleen al in Friesland zijn er tientallen bruggen die broodnodig onderhoud moeten hebben met het risico dat ze de komende tijd plotseling uit gebruik genomen moeten worden.

[0:44:12] Met als recent voorbeeld de scharste Rijnbrug.

[0:44:15] We spreken vandaag over de wijziging van de begrotingsstaten van INW.

[0:44:20] Wij maken ons zorgen en dat is niet omdat er in de stukken niets gebeurt, want er gebeurt heel veel.

[0:44:26] Er wordt geschoven, doorgeschoven, teruggeboekt, overgeboekt en opnieuw verdeeld.

[0:44:31] Maar de vraag is, wordt Nederland daar buiten op de weg, op het spoor en aan het water beter van deze begroting?

[0:44:40] Het kabinet schuift circa 300 miljoen terug naar 26 en 250 naar 27 om het mobiliteitsfonds in een stabiele ritme te brengen.

[0:44:48] Dat klinkt netjes, maar het laat vooral zien dat de begroting ook niet helemaal aansluit op de uitvoering.

[0:44:54] En eerder was er ook al sprake van een nadelig saldo op het mobiliteitsfonds doordat de realisatie hoger was dan het beschikbare kastbudget.

[0:45:03] En dat betekent dat de spanning zit tussen wat we beloven of willen en wat we kunnen uitvoeren of geld voor hebben.

[0:45:09] En dan de prijsbijstelling.

[0:45:11] Die wordt niet volledig uitgekeerd.

[0:45:14] En uit de beantwoording blijkt, op de vragen die eerder gesteld zijn, dat de gemiste prijsbijstelling op het mobiliteitsfonds oploopt tot ongeveer 3,2 miljard euro tot en met 2039.

[0:45:27] En het kabinet geeft aan dat dit kan leiden tot tekorten bij lopende projecten en programma's, omdat de kosten wel meestijgen.

[0:45:34] Nou, dat is niet niks.

[0:45:36] En INW staat voor grote uitdagingen om dit overeind te houden.

[0:45:40] Ook in de staat van de infrastructuur, werd ze juist al uitgebreid besproken, werd de conclusie tekorten dat de tekorten die zijn ontstaan het gevolg zijn van politieke keuzes.

[0:45:52] bewuste keuzes om geld niet te investeren in infrastructuur.

[0:45:58] Nou ja, eigenlijk was onze conclusie, en dat is gewoon een sigaredoos conclusie, zeg ik daarbij, dat er waarschijnlijk politiek moeilijk mee te scoren is.

[0:46:08] Kortom, het is niet sexy.

[0:46:10] Dus ik wil eigenlijk vragen, wat gaat deze minister doen, maar ook de staatssecretaris, en ik acht ze daartoe in staat, om infrastructuur weer sexy te maken en ervoor te zorgen dat

[0:46:20] voor dit kabinet of wellicht komende kabinetten, want ik snap als het gaat om geld dat de kans om daar grote wijzigingen in te doen altijd bij de onderhandelingen is.

[0:46:29] Nou, die hebben we gehad.

[0:46:32] Maar wat gaan deze bewindspersonen doen om dit zo op de kaart te zetten dat we over een tijdje niet meer problemen voor ons uitschuiven met alle gevolgen van dien, maar infrastructuur echt de positie geven in Nederland en ook binnen de politiek en het kabinet die het verdient.

[0:46:50] Dan heb ik nog een vraag aan deze minister en dat is over de staat van de infrastructuur.

[0:46:55] Heeft dit kabinet de conclusies die daarin staan ter harte genomen?

[0:47:00] En als dat het geval is, dan zou ik graag willen horen waaruit dat concreet blijkt, ook uit de voorliggende begroting.

[0:47:07] Dan komen we op wat concrete projecten en het is een voordeel dat hier Friesland goed vertegenwoordigd is in deze commissie, want de Lelylijn gaat mij natuurlijk ook nauw aan het hart, maar collega De Hoop heeft daar al het een en ander goed over weergegeven.

[0:47:23] Wij zijn ook blij dat de Neder-Saxelijn ook goed in de stukken staat.

[0:47:27] Ook die lijn is van groot belang voor Noord- en Oost-Nederland, niet alleen voor de reizigers, maar ook voor wonen, werken en de economie in de regio en in het algemeen.

[0:47:37] Meppel blijft ook belangrijk voor mijn partij.

[0:47:40] De spoor- en perroncapaciteit bij Meppel is echt een flessenhals richting Noord-Nederland.

[0:47:47] En daarom zou ik willen vragen wat de huidige status daarvan ook is.

[0:47:51] Want het geld is gereserveerd, maar hoe staat het op dit moment met de uitvoering?

[0:47:56] De N35, voor BBB ook een belangrijk punt.

[0:48:00] Wij zien in de stukken onder meer dat Wijkman Nijverdal, Nijverdal-Wierden en Knooppunt Raalte terugkomen.

[0:48:07] En dat zijn geen luxeprojecten, want dit gaat over veiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid in Overijssel.

[0:48:14] Prachtige provincie overigens.

[0:48:16] Ik heb vandaag van een bezoeker nog drie verschillende vlaggen vanuit regio's van Overijssel.

[0:48:22] Dat is mijn ook daar grote

[0:48:25] Nou ja, liefde voor zou ik zeggen.

[0:48:27] Maar hetzelfde geldt natuurlijk voor de N50 bij Kampen-Ramspol.

[0:48:32] Mensen willen graag weten wanneer wordt het veiliger.

[0:48:36] Dus kan de minister concreet aangeven wanneer de reserveringen die gedaan zijn leiden tot resultaat en hoe het staat met de uitvoering van de motie van het lid van de plas met de middelen die richting de N50 moesten gaan.

[0:48:49] Voorzitter, dat brengt mij nu bij woningbouw en bereikbaarheid.

[0:48:53] Er wordt anderhalf miljard euro toegevoegd voor de regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's rondom woningbouw en dat zijn twee ontzettend belangrijke onderdelen.

[0:49:05] En het klinkt mooi, maar als we kijken dat dat vooral gereserveerd moet worden voor grootschalige woningbouwgebieden, dan betekent dat over het algemeen dat die middelen met name in en rond de grote steden terechtkomen.

[0:49:19] En bouwen gebeurt niet alleen in de randstad, juist in dorpen met

[0:49:23] In de middelgrote woonkermen en in de regio worden woningen gebouwd.

[0:49:27] Sterker nog, daar zit heel veel potentie voor het straatje of het welbekende wijkje erbij.

[0:49:32] Ook daar zijn wegen, busverbindingen, fietspaden, spoor en verkeersveilige ontsluitingen nodig.

[0:49:38] Nieuwe huizen zonder bereikbaarheid, dat is geen oplossing, maar dat is een nieuw probleem.

[0:49:43] En kan de minister toezeggen dat in de verdeling van de middelen van de 1,5 miljard, dat er ook echt gekeken wordt naar verdeling tussen regio's?

[0:49:53] Nou ja, we hebben daar ook een heel mooi rapport over ontvangen in, ik dacht, 23, elke regio telt.

[0:49:58] Nou ja, ik hoop ook dat er vanuit dit departement goed aandacht voor is.

[0:50:04] Dan nog het volgende, de vrachtwagenheffing.

[0:50:07] Vanaf 1 juli dit jaar gaan vrachtwagen-eigenaren meer betalen per gereden kilometer.

[0:50:15] De netto-opbrengsten moeten via de terugsluis terug naar de verduurzaming en innovatie van het transportsector.

[0:50:21] Dat is natuurlijk positief, dat het geld niet in algemene middelen belandt, maar terug moet vloeien naar de sector.

[0:50:27] Maar tegelijkertijd vindt BBB dat in deze tijd met hoge kosten en brandstofprijzen dat het echt simpelweg onacceptabel is dat deze vrachtwagenheffing er nu komt.

[0:50:39] De prijzen rijzen de pan uit en dit kabinet wil nog eens een extra heffing op de logistiek gooien.

[0:50:45] realiseert dit kabinet zich dat iedere heffing, we hebben dat ook gezien met energie in de woningen onder de ETS brengen, dat dat uiteindelijk gewoon wordt doorberekend aan de eindgebruiker, kortom de consument en de bedrijven.

[0:51:02] Hardwerkende burgers die dit kabinet op deze manier niet tegemoet komt, maar steeds zwaarder belast worden door directe en indirecte belastingen en heffingen.

[0:51:14] Voorzitter, naast kritische noten wil ik ook een aantal positieve woorden, zeker aan deze minister, ja ook aan de staatssecretaris, maar in dit geval gaat het richting de minister richten, want ik wil hem nadrukkelijk bedanken voor de inzet, voor de bereikbaarheid van Terschelling en de renovatie van de Willem Barendskade.

[0:51:32] Want voor eilandbewoners is dit gewoon een veilige, betrouwbare haven.

[0:51:36] Dat is geen luxe, maar het is een levensader.

[0:51:39] Zonder een goede verbinding komt niet alleen de economie daar, maar zeker de leefbaarheid, de zorg, de veiligheid en de dagelijkse bevoorrading van het eiland onder druk te staan.

[0:51:49] En ik vind het echt mooi om te zien dat het kabinet daarin verantwoordelijkheid toont en neemt.

[0:51:55] Tegelijkertijd zijn er ook...

[0:51:57] Ik had vijftien minuten volgens mij.

[0:52:01] Dat is later teruggebracht naar acht minuten.

[0:52:06] U mag uw tijd gebruiken.

[0:52:08] Ik ben bijna zover, dus ik ga heel snel raadvragen.

[0:52:13] Ja, want op het waddengebied speelt nog wel iets anders.

[0:52:16] Dus die zorg die wil ik wel uitspreken.

[0:52:18] Dat gaat over de nieuwe beheerplannen van Rijkswaterstaat.

[0:52:21] En deze plannen raken de waddenbewoners rechtstreeks ook in het dagelijks leven, cultuur en de eeuwenoude relatie met het landschap daar.

[0:52:30] De toegang tot kwelden, stranden en natuurgebieden wordt enorm beperkt.

[0:52:34] Terwijl eilandbewoners juist altijd medebeheerders en beschermers van dit gebied zijn geweest.

[0:52:39] En onze kritiek richt zich dan met name op de onderbouwing van die plannen.

[0:52:43] Die lijkt in belangrijke mate gebaseerd op theoretische referentiewaarden.

[0:52:47] En dat zijn aannames die niet aansluiten bij de praktijk en de lokale werkelijkheid.

[0:52:53] En daarmee dreigt beleid te ontstaan die niet alleen het draagvlak onder de bewoners aantast, maar ook leidt tot ingrijpende maatregelen daar en hoge maatschappelijke kosten.

[0:53:03] zonder dat overtuigend is aangetoond dat ze werkelijk noodzakelijk of effectief zijn.

[0:53:09] Dus ik zou willen vragen of de minister kan garanderen dat de beoogde ontwikkelingen, als ze er komen, ook een bepaalde garantie dat ze gaan doen wat ze beogen op te leveren.

[0:53:23] En ja, tuurlijk is het beschermen van het WAT heel erg belangrijk, maar op deze manier raken we het draagvlak daar kwijt.

[0:53:32] Er is eerder door deze minister de toezegging gedaan, ook om onafhankelijk onderzoek hierna te laten doen, naar de wetenschappelijke onderbouwing van de referentiewaarden en ik wil dan afsluiten in het kader van de urgentie daarmee, nu gebieden dreigen te worden afgesloten, hoe het daarmee staat en of we die niet eerst af moeten wachten voordat er hiertoe overgegaan wordt.

[0:53:52] En dan stop ik ermee.

[0:53:53] Dank.

[0:53:55] En u heeft nog een interruptie van de heer Sjoeds namens de VVD-fractie.

[0:54:00] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:54:02] Ja, ik beluister met het verhaal dat u met veel passie en met zichtbare bevlogenheid uitspreekt.

[0:54:10] U noemt veel projecten die u allemaal heel belangrijk vindt.

[0:54:13] Eigenlijk alle projecten die u in uw betoog noemt.

[0:54:18] Mijn vraag aan u zou zijn, vierde voorzitter, is dat nou niet juist waarom we een afwegingskader nodig hebben voordat we al die projecten die belangrijk zijn, maar ook andere projecten, tot elkaar verhouden?

[0:54:31] Omdat die middelen die we hebben voor al die belangrijke zaken nu eenmaal niet in O-formaat hebben.

[0:54:39] Mevrouw Wiersma, WWM.

[0:54:40] Uiteraard is het altijd een kwestie van keuzes maken binnen de beschikbare begroting, maar volgens mij heb ik zojuist eigenlijk een soort hartenkreet gedaan.

[0:54:50] Zorg er nou voor dat in de toekomst dat er gewoon meer middelen vrijgemaakt worden voor al die projecten, want als het gaat om de bereikbaarheid in de regio, dan kun je met een afwegingskade komen, maar de personen die wonen in een gebied waarin die bereikbaarheid enorm onder druk staat of waar je de brug op een gegeven moment niet meer kunt gebruiken, waardoor je heel ver om moet rijden,

[0:55:10] Zojuist werd in een van de bijdragen ook gesteld we stonden ooit bekend om onze infrastructuur en hoe goed dat hier geregeld was.

[0:55:19] Laten we met elkaar ervoor zorgen dat naar de toekomst toe dat wij zo bekend blijven staan en we hebben meer parade paardjes.

[0:55:25] Ik noem maar iets de landbouw dat is er ook zo eentje.

[0:55:28] We hebben met elkaar de afgelopen jaren toegekeken.

[0:55:31] Defensie, die kun je ook in dat rijtje plaatsen, hoe dat werd afgebouwd.

[0:55:36] Maar we moeten die keuzes dus, en of dat nu voor het komende jaar is, dat denk ik niet, maar wel naar de toekomst toe met elkaar ons daar bewust van zijn, zodat er straks gewoon meer geld naar INW gaat.

[0:55:47] En daar sta ik voor, zodat je dat afwegingskader niet hoeft toe te passen in de tussentijd

[0:55:53] Zul je iets moeten met prioritering?

[0:55:56] Maar ja, mijn hartenkreet is vooral naar de toekomst toe meer geld naar INW.

[0:56:01] Vervolginterruptie van de heer Schutz.

[0:56:03] Die hartenkreet, die begrijp ik goed.

[0:56:05] Alleen juist omdat we geen 50 miljard beschikbaar hebben voor het onderhoud wat ons nog te doen staat, wat eigenlijk achterstallig is.

[0:56:15] En het 80 miljard die we in totaal nodig hebben,

[0:56:17] Dat ligt er niet, dus daar hebben we een kader voor nodig.

[0:56:21] Wat zegt u dan tegen die mensen die ook projecten hebben in andere gebiedsdelen in Limburg of in Brabant, in Zeeland, Zuid-Holland, die in het lijstje wat u zo vol passie opnoemde niet worden genoemd, want die hebben toch ook belangrijke projecten?

[0:56:39] Ja, dank voorzitter.

[0:56:40] Ja, ik kan het verhaal wat ik ze net verteld heb, kan ik eigenlijk nog een keer gaan benoemen, maar dat doe ik niet.

[0:56:46] Ik vind al die projecten, natuurlijk vind ik die belangrijk.

[0:56:49] Er zijn een aantal projecten waar wij de afgelopen tijd ons ook actief voor ingezet hebben.

[0:56:55] Nou ja, dat heeft natuurlijk een reden.

[0:56:57] Dit, zoals de N50 bij Kampen, ja, dat vinden wij heel belangrijk dat dat doorgaat.

[0:57:02] Tegelijkertijd zullen er uiteindelijk keuzes gemaakt moeten worden binnen de behuidige begroting, maar vandaar ook dat ik die hartenkreet zojuist deed.

[0:57:10] Maar ja, ik zie ook in Friesland, ik ben daar bestuurder geweest, ik zie daar heel veel projecten waar echt een grote achterstand is.

[0:57:18] En ik zou het liefst natuurlijk allemaal dat we dat hier met elkaar op kunnen lossen op korte tijd.

[0:57:24] Ja, dat zie ik ook niet gebeuren.

[0:57:26] Ik zou willen dat het zo was, voorzitter.

[0:57:31] Dus nog een vervolginterruptie, de laatste van de heer Suits namens de VVD-fractie.

[0:57:36] Ik begrijp de hartenkreet, maar zolang we dat geld niet bij elkaar hebben, is mevrouw Wiersma het dan met mij eens dat we dan toch iets hebben af te wegen en te prioriteren hebben.

[0:57:44] Ook voor die gebieden en die projecten die in uw lijstje niet zijn opgenomen.

[0:57:48] Mevrouw Wiersma.

[0:57:50] Ja, ik heb net deze vraag ook al beantwoord, dus ik laat het daarbij.

[0:57:54] Want ik heb gezegd ja, natuurlijk zul je prioritering aan moeten brengen.

[0:57:57] Dus ik kan dat nog een keer herhalen voor het lid van de VVD.

[0:58:01] Maar ja, bij deze dan heb ik het nog een keer herhaald en onderstreept.

[0:58:07] Dat heeft u bij deze gedaan.

[0:58:08] Dan gaan wij door naar de laatste spreker.

[0:58:10] Dat is mevrouw Boelsma Hoekstra namens de fractie van CDA.

[0:58:14] Dank u wel, voorzitter.

[0:58:16] Ik ga geen projecten opnoemen, want binnenkort bespreken we de prioritering strategische keuzes infrastructuur.

[0:58:23] Dat commissiedebat is uitgesteld, want we wachten op een voorstel van het kabinet over deze prioritering.

[0:58:30] En daarom hebben we het vandaag dus daar niet over, maar over de wijziging van de begrotingstaten.

[0:58:36] En volgens mij hebben zich wel een aantal wijzigingen en verschuivingen voor gedaan, maar hier wil ik niet al te lang bij stilstaan.

[0:58:43] Eigenlijk willen wij dit debat gebruiken om aan de hand van deze gewijzigde begroting een beter beeld te krijgen van de financiële situatie van INW.

[0:58:50] Er zijn al heel wat getallen net benoemd, zodat we in het commissiedebat strategische keuzes de juiste afweging kunnen maken.

[0:58:58] Het eerste punt wat ik aan wil stippen is het budget voor wat ik maar even dagelijks onderhoud noem.

[0:59:04] Het zal helpend zijn wanneer we voor het commissiedebat inzichtelijk krijgen hoe hoog dit budget is.

[0:59:10] Het gaat dus niet om groot onderhoud of vervanging, maar gewoon gaten in de weg of een slagboom van een brug die buiten werking is.

[0:59:17] En reden voor deze vraag is het signaal uit de regio's dat ze van Rijkswaterstaat de horen krijgen dat reparaties niet zullen plaatsvinden of worden uitgesteld omdat er geprioriteerd moet worden.

[0:59:28] En die prioritering is er natuurlijk nog niet.

[0:59:31] En de vraag is ook of we gaan prioriteren in spoedreparaties.

[0:59:35] Kan de minister dit ontkrachten?

[0:59:36] Kan de minister ontkrachten dat dit het geval is en toezeggen dat deze reparaties niet worden uitgesteld?

[0:59:42] En kunnen we inzicht krijgen in de budgettering voor dit type onderhoudswerk?

[0:59:46] Het tweede punt wat we aan willen dragen is de financiering.

[0:59:50] De bestaande middelen worden pas per 2031 opgehoogd en we weten dat veel objecten nu al aan vervanging of groot onderhoud toe zijn.

[0:59:57] We hebben er heel veel gehoord.

[0:59:59] De vraag van het CDA is wat zijn de mogelijkheden gezien de uitvoeringscapaciteit, het gebrek aan handjes om toch een deel van het geld naar voren te halen.

[1:00:07] En de tweede vraag is, krijgen we bij het afwegingskader ook voorstellen voor een andere manier van financieren?

[1:00:13] Volgens mij heeft de heer De Hoop daar ook naar gevraagd.

[1:00:16] Bijvoorbeeld meer lenen, systematiek aflossen en afschrijven invoeren, meebetalen door marktpartijen naar fondsen.

[1:00:22] En het idee van capital value is volgens mij een idee wat de minister zelf lanceerde.

[1:00:27] en daarnaast kan ik me voorstellen dat er regio's zijn die misschien zelf met iets aan de slag willen en die zeggen van ja wij willen dit project toch doorgang laten vinden en dan is het heel erg van belang dat Rijkswaterstaat de regie houdt maar dat er wel een soort afstemming is en hoe kijkt de minister daarna?

[1:00:44] Als laatste punt wil het CDA aandragen dat naast de discussie over die prioritering

[1:00:49] Er volgens ons ook gekeken moet worden naar de gehele financieringssystematiek INW.

[1:00:54] Volgens mij zijn de heer Schuets en de heer De Hoop hier ook al maar bezig, maar wij wisten natuurlijk al gelange tijd dat de huidige vervangingsschool voor aan staat te komen.

[1:01:01] En hier is, en dat is net ook al genoemd, niet op geacteerd.

[1:01:05] Ik denk dat het van goed rent, maar is de schap getuigd dat we hier over na gaan denken om te voorkomen dat een volgende generatie voor diezelfde dilemma's komt te staan als waar wij nu voor staan.

[1:01:15] Ik kan de minister ook aangeven hoe hij hier naar kijkt.

[1:01:18] Dan wil ik afsluiten met de inbreng van de heer De Hoop over de Lelylijn.

[1:01:22] Ik wacht de reactie van de staatssecretaris even af op het amendement, door meerdere ingediend.

[1:01:29] Maar ik heb mijn reactie naar de heer De Hoop even scherp gesteld, omdat ik het van belang vind dat we met die reactie en die inbreng de goede dingen voor de regio doen.

[1:01:38] Vandaar even mijn scherpe inbreng.

[1:01:40] Tot zover, voorzitter.

[1:01:43] Dank voor uw bijdrage.

[1:01:44] Ik kijk of er nog een interruptie is vanuit de commissie.

[1:01:46] Dat is niet het geval.

[1:01:48] Ik hoor net dat we de bewindspersonen ongeveer twintig minuten nodig hebben voor de beantwoording.

[1:01:53] Dan schorsen wij tot vijf voor half acht.

[1:25:30] Ik heropen de vergadering en dan gaan wij verder met de eerste termijn vanuit het kabinet.

[1:25:35] En dan kijk ik naar de minister en de staatssecretaris, wie ik het eerste het woord mag geven.

[1:25:39] En dan zie ik dat dat de minister is.

[1:25:41] Dan is het woord aan de heer Kadamans.

[1:25:43] Ja, dank voorzitter.

[1:25:44] En dank aan alle commissieleden.

[1:25:45] Ik ga geen heel meeslepende introductie houden.

[1:25:47] Ik ga gewoon de vragen beantwoorden.

[1:25:48] Ik denk dat dat op prijs wordt gesteld door de commissie.

[1:25:50] Dank voor al de vragen die gesteld zijn.

[1:25:53] Ik ga ze, en de staatssecretaris zal natuurlijk haar deel van de vragen voor haar rekening nemen, maar ik zal ze beantwoorden aan de hand van vijf blokjes en dan heb ik nog een losse vraag.

[1:26:03] Maar die vijf blokjes zijn begroting, concrete projecten, instandhouding, water en de vrachtwagenheffing.

[1:26:09] Dus in die volgorde ga ik het dan doen als de commissie dat goed vindt.

[1:26:13] En dan begin ik met de vraag die is gesteld over de begroting.

[1:26:18] En de eerste vraag was van zowel D66 als BBB.

[1:26:20] En dat was de vraag, wat voor effect heeft de korting op de prijsbijstelling voor de druk op projecten en welk effect heeft dit op gemeenten?

[1:26:25] en op de wobo-middelen.

[1:26:28] Sek betekent dat wij gewoon minder geld hebben voor de projecten die we moeten uitvoeren.

[1:26:32] Dus je krijgt gewoon te maken met tekorten, want de prijzen stijgen.

[1:26:34] We worden daar niet in gecompenseerd door de inhouding van die prijsbijstelling en dat betekent dat je dat moet oplossen.

[1:26:41] Dat hebben we voor de eerste voorliggende sublimitaire begroting voor een groot deel gedaan.

[1:26:47] Maar van de 2,5 miljard aan tekorten, die is gedekt daarin en door de vrije ruimte daarvoor in te zetten, is 1,4 miljard prijsbijstelling of prijsstijgingen.

[1:26:56] Dus dat is echt een heel groot deel van het gat wat daarmee ontstaat.

[1:27:01] En het overige deel van die tekorten komt bijvoorbeeld omdat dingen complexer zijn dan voorzien, maar dus eigenlijk een flink deel ook gewoon door prijsstijgingen.

[1:27:09] En als je daar geen prijsbijstelling tegenover hebt staan,

[1:27:12] dan komt dat neer op een tekort.

[1:27:15] Dan de vraag van de PVV.

[1:27:16] Waar ligt nu echt de prioriteit van de minister?

[1:27:17] U geeft een enorme opgave van 80 miljard.

[1:27:20] Wij hebben de prioriteiten van het ministerie van INW, dus dat geldt voor zowel voor mij als voor de staatssecretaris, hebben wij in de beleidsbrief uiteengezet.

[1:27:29] En in standhouding onze infra weer op orde brengen, is een van onze grootste prioriteiten.

[1:27:34] Daarover zijn we natuurlijk nu bezig ook, om op basis van de motie die door de Kamer zijn ingediend, een afwegekader te maken.

[1:27:40] En dat bespreken we uit mijn hoofd op 22 juni tijdens het debat Strategische Keuze Bereikbaarheid.

[1:27:45] En op die manier proberen we dit ontzettend grote probleem van 80 miljard af te pellen.

[1:27:50] Het is zo te zorgen dat we uiteindelijk ervoor zorgen dat onze infrastructuur, waar met veel trots over is gesproken door deze commissie, dat die ook goed blijft en dat onze economie daar ook op kan bouwen, maar dat je ook kan zorgen voor woningbouw.

[1:28:03] Dat is namelijk ook nadrukkelijk natuurlijk een belang

[1:28:05] wat meegegeven is door de Kamer om dat mee te wegen in het afwerkingskader.

[1:28:10] Dan de vragen over de realistische begroting, dat is een heel terechte.

[1:28:13] Het is heel belangrijk om die begroting zoveel mogelijk en dat kastmaritme zoveel mogelijk te laten aansluiten op de praktijk.

[1:28:21] Ik vond het wel mooi dat mevrouw Wiersma zei, het moet geen papieren realiteit zijn in die begroting, want uiteindelijk moet dat echt...

[1:28:27] betekent het ook heel veel voor mensen, of het nou gaat om verkeersveiligheid of om bereikbaarheid, maar moet je ook zorgen dat die natuurlijk aansluit bij de praktijk.

[1:28:34] Dat is soms lastig, want de praktijk is weerbarstig, dus je hebt soms te maken met vertragingen, je hebt te maken met complexe projecten dan je van tevoren misschien dacht en daarom kunnen

[1:28:45] en ramingen op papier ook afwijken van wat het daadwerkelijk ook kost.

[1:28:49] En daarvoor zal je ook moeten bijsturen.

[1:28:51] En daarom zijn wij ook echt kampioen kastschuif bij INW, omdat we continu weer de begroting bij de realiteit moeten brengen.

[1:28:59] Wat je wel ziet, in het verleden waren er veel meer kastschuifen nodig, dat is nu weer veel minder.

[1:29:03] Nog steeds heel veel, relatief ook veel meer dan bij andere ministeries.

[1:29:07] Maar we zien dat we steeds beter in staat zijn om die ramingen goed te doen.

[1:29:11] en goed te maken en echt zo dicht mogelijk bij de realiteit te brengen.

[1:29:15] Dat was eigenlijk ook de vraag van de assuts.

[1:29:18] Mevrouw Wiersma vroeg dat eigenlijk ook.

[1:29:21] Ik pak een paar vragen bij elkaar.

[1:29:25] Die vraag heb ik ook beantwoord, dat was van mevrouw Bosman-Hoester, ook over de natie van

[1:29:31] wat is nou het financiële beeld, dan de financiële systematiek.

[1:29:36] Daar had de heer De Hoop van Pro natuurlijk ook over nagevraagd en de heer Van Leijen ook over van, nou ja, planbaten, alternatieve manieren van bekostiging.

[1:29:47] ook al tijdens een van de eerste debatten gezegd, en dat hebben de staatssecretaris en ik ook in een brief geschreven, we hebben niet meer de luxe om te kiezen tussen opties.

[1:29:56] Dus we moeten breed kijken, zonder taboe, naar wat zijn nou mogelijkheden om die infra te financieren, want die is wel heel belangrijk om onze economie draaiende te houden.

[1:30:05] En het gaat natuurlijk ook niet alleen over economie, maar eigenlijk over de maatschappij in brede zin.

[1:30:09] Dus we nemen ook die, dat deel wat we ook als opdracht van de Kamer eigenlijk hebben gekregen, want ik klonk ook heel duidelijk in een van de eerdere

[1:30:18] die we over hier hebben gehad, voor mij ons eerste commissiedebat.

[1:30:22] En toen was er ook van, nou, ga daar nou daadwerkelijk werk van maken.

[1:30:24] En dat wordt ook onderdeel van de brief die we sturen over het afwegkader.

[1:30:28] Dus dat heeft twee elementen.

[1:30:30] Het afwegkader, wat moeten we op korte termijn doen om ervoor te zorgen dat onze infra boven water blijft, soms bijna letterlijk.

[1:30:36] En wat is nou perspectief tergelijkertijd, want dat hebben ook regio-bestuurders aan ons gevraagd, lokale bestuurders, van, ja, hoe kunnen we nou zorgen

[1:30:46] Middelen voor infrahoek, hoe kunnen we die nou vergroten?

[1:30:49] Je ziet dat we alternatief al inzetten, onder andere bij de via15-Blankenburgverbinding.

[1:30:53] Daar kijken we al naar alternatief financiering.

[1:30:55] Planbaat hebben we genoemd, maar ook andere opties zijn er.

[1:31:00] We kijken ook naar hoe doen ze dat in het buitenland, dus zo vliegen we dat aan.

[1:31:05] Dan, wat zijn de mogelijkheden gezien de uitvoeringscapaciteit om toch een deel van het geld naar voren te halen?

[1:31:11] Dat is een vraag van mevrouw Bosma Hoekstra.

[1:31:15] Er is voldoende uitvoeringscapaciteit om nu meer te doen dan wat er financieel mogelijk is.

[1:31:22] Maar of er middelen naar voren kunnen worden gehaald, we kijken er altijd naar.

[1:31:25] Dus we kijken altijd met financiën wat we kunnen naar voren halen.

[1:31:28] Een knellende factor daarbij is het 1-miljussaldo.

[1:31:31] Dus je wil ook, gezien het...

[1:31:33] Het beleid van dit kabinet om gezonde overheidsfinanciën te hanteren wil je natuurlijk ook zorgen dat het saldo op orde blijft.

[1:31:39] Dat is krap, het emu saldo, dus dat beperkt ook je mogelijkheden.

[1:31:43] Maar we kijken natuurlijk altijd wat kunnen we doen om dingen naar voren te halen.

[1:31:47] altijd onderdeel van onze werkwijze.

[1:31:51] Dan de vraag van mevrouw Boelsma-Hoekstra over dat het van goed rendmeterschap getuigt als wij na gaan denken over de verzorging dat voor volgende generaties niet voor zulke dilemma's komen te staan en of wij kunnen aangeven hoe we daar naar kijken.

[1:32:05] Dat is denk ik precies waar we nu mee bezig zijn.

[1:32:07] We pakken nu die verantwoordelijkheid op

[1:32:09] voor onze infrastructuur, voor die instandhoudingsopgave.

[1:32:12] Je zag in het verleden waren er altijd wel even een aantal projecten gepauseerd.

[1:32:16] We krijgen ook echt terug van gedeputeerden, van wethouders, van de vervoersregio's, dat ze het echt spuugzat zijn om elke keer weer in het gesprek te zitten na zoveel jaar met ons.

[1:32:26] Dus echt de ambitie van de staatssecretaris en mij is gewoon dat we dit nu voor eens en altijd, of in ieder geval voor de komende voorzienbare toekomst, echt goed regelen.

[1:32:36] En dat betekent dat wij misschien niet kampioen lintjes knippen worden de komende jaren, maar dat is onze ambitie ook niet.

[1:32:42] Onze ambitie is de boel de baas op orde te brengen.

[1:32:45] En dat gaan we sexy maken, dat was een vraag van mevrouw Wiersma.

[1:32:48] Daar gaan we zeker voor zorgen, want dat is wel wat er nodig is.

[1:32:54] En daar zijn we nu druk mee bezig om er juist, zoals mevrouw Bosman-Hoekstra noemt, dat rentmeesterschap goed in te vullen en te voorkomen dat volgende generaties met die dilemma's te maken krijgen.

[1:33:06] Dan de vraag van de heer Prikkaerts over dat er steeds meer...

[1:33:12] nodig is om ons wegennet draaiende te houden en daar noodmaatregelen voor te nemen.

[1:33:18] en dat er wel door wegenbelasting structureel vijf miljard oplevert.

[1:33:21] Waar gaat al dat geld naartoe?

[1:33:23] Nou ja, we hebben nog veel meer dan vijf miljard per jaar wat we in de infra steken.

[1:33:27] De Mobiliteitsfonds en Deltafonds, dat is zo'n opgeteld twaalf miljard per jaar.

[1:33:31] Dus daar gaat veel meer geld naartoe.

[1:33:34] We kennen natuurlijk ook niet de systematiek.

[1:33:36] Bij het Rijk zijn inkomsten en uitgaven gescheiden.

[1:33:40] Dus dat gaat naar de algemene pot.

[1:33:42] Maar als je het zo even snel rekent, gaat ook heel veel inkomstenbelasting naar infrastructuur.

[1:33:45] Elke euro is er één en het is natuurlijk niet helemaal te identificeren waar die vandaan komt, maar met dat geld wat ook wordt opgehaald van de wegenbelasting wordt dus flink geïnvesteerd.

[1:33:56] Dan hoe ik kan uitweiden hoe bij de taakstelling zoveel mogelijk primaire processen worden ontzien en hoe wordt voorkomen dat de werkkapaciteit bij Rijkswaterstaat een flessenhals wordt bij de enorme onderhoudsopgave die voor ons ligt.

[1:34:08] De vraag van de heer Van Leijen.

[1:34:09] Dit is waarom we natuurlijk ook dit afwegingskader en uiteindelijk ook dat proces van het prioriteren heel nauw afstemmen met het Rijkswaterstaat.

[1:34:16] Want het kan niet zo zijn als wij dan geld regelen voor bepaalde vernieuwings- of instandingshoudingsprojecten, dat zij geen capaciteit hebben om het uiteindelijk uit te voeren.

[1:34:23] Dat laten we niet gebeuren.

[1:34:26] Op basis van de gesprekken die ik ook voer met het Rijkswaterstaat, ik voer wekelijke gesprekken met het Rijkswaterstaat ook hierover, is het beeld dat ze juist bezig zijn, en dat geven ze ook aan,

[1:34:35] dat ze veel meer mensen willen verplaatsen van de staf naar de primaire processen.

[1:34:39] Dus echt van het bureau naar de weg.

[1:34:42] Dus het is juist dat ze daarmee bezig zijn, dat ze taakstellingen invullen juist op meer de mensen die aan de bureaus werken en niet de mensen die werken aan de primaire processen.

[1:34:54] Dus dat is, denk ik, ook precies de zorg die de heer Van Leijen formuleerde.

[1:34:58] Daar zorgen we natuurlijk ook voor.

[1:34:59] Maar de taakstellingen worden opgelegd en dat...

[1:35:03] Dat is natuurlijk gewoon een SEC-bedrag en dat wordt door Rijkswaterstaat op die manier ingevuld en wij moeten ervoor zorgen dat het niet de primaire processen raakt op een manier dat we, juist als we heel veel geld meer regelen voor instandhouding, dat het niet kan worden uitgevoerd.

[1:35:18] Dan over de vraag van de heer Pekaes hoe realistisch is het om transportbedrijven richting elektrische vervoer te dwingen als er niet voldoende laadcapaciteit is?

[1:35:26] Waarom wacht het kabinet niet met deze heffing tot de randvoorwaarden op orde zijn en waar gaat

[1:35:30] Het deel van de opbrengst naar toe dat niet terugvloekt naar de... Oh, dit is een vraag over de vrachtwagenheffing.

[1:35:34] Nou, die kan ik hierna wel even doen.

[1:35:36] En deze ook, over de fiscale behandeling van de campers.

[1:35:39] Ja, dat is geen onderdeel van de INW-begroting.

[1:35:41] Dus ik wil graag de suggestie doen dat die dan kan worden gesteld bij een debat met de staatssecretaris van het ministerie van Financiën.

[1:35:52] Want daar zit de fiscale behandeling van campers.

[1:35:54] In ieder geval die vrachtwagenheffing pak ik even daarbij.

[1:35:57] Dus dit was begroting.

[1:35:59] Dan kijk ik naar de commissie en dan zijn er een aantal vragen.

[1:36:02] Ik zag allereerst de heer Sjoerds namens de VVD.

[1:36:06] Ja, ik heb er twee, twee verduidelijkende naar aanleiding van wat zo even werd gezegd.

[1:36:11] Het was een antwoord aan de heer Van Leijen, mijn collega, maar ik wil het even valideren.

[1:36:16] Die kasschuiven die we hebben gezien, het zijn er veel, maar het waren kennelijk in het verleden nog veel meer.

[1:36:21] Het is niet zo dat een kasschuif ontstaat omdat ik in die

[1:36:24] Documentatie wel heel vaak zag dat het in overleg met de RVO, de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, op een ander moment werd ingeboekt dat dat ontstaat doordat we niet voldoende handjes hebben.

[1:36:38] Dat zou mijn eerste vraag zijn, die nog niet helemaal naar ten volle tevredenheid behandeld is.

[1:36:44] En ik heb ook nog de vraag over die acute veiligheid.

[1:36:47] Dus als er een situatie ontstaat bij de Vlakentunnel of bij de TT van Assen,

[1:36:52] dat dan maar gewoon een weg afgesloten wordt in plaats van dat er budget beschikbaar is voor acuut herstel.

[1:37:01] Die vraag was nog niet beantwoord in dit blokje.

[1:37:04] De minister.

[1:37:06] Dat klopt, dank u, voorzitter.

[1:37:08] Dat komt omdat hij ook in een ander blokje zit.

[1:37:10] Die zit bij een standhouding, dus vandaar.

[1:37:13] En over de eerste...

[1:37:14] Dat klopt.

[1:37:14] Dus dat is niet omdat we te weinig aan je zitten.

[1:37:17] Dat heeft daar niet mee te maken.

[1:37:18] Dus ik stel voor dat ik die andere vraag even pak bij het blokje waar hij in zit.

[1:37:22] We gaan het rijtje even af.

[1:37:23] Allereerst mevrouw Boelsma Hoekstra namens het CDA.

[1:37:27] Ja, dank u wel.

[1:37:28] Ik denk misschien ook wel het blokje in standhouding, maar die vraag over die onderhoudsgeld voor die spoedreparaties.

[1:37:35] Komt die bij?

[1:37:36] Oh, komt ook.

[1:37:37] Oh, oké.

[1:37:38] En ook het stukje over het samenwerken met de regio's als die iets op willen pakken?

[1:37:42] Oké, dank u wel.

[1:37:44] Mevrouw Wiersma, BBB.

[1:37:48] Nou ja, met het gevaar dat deze ook in een ander blokje zit, maar ik had iets gevraagd over de woningbouw, inframiddelen, grootschalige woningbouwlocaties, regio en verdelingen van, lang verhaal kort.

[1:38:09] Dan zou ik de heer Van Leijen willen vragen of hij kort het voorzitterschap over kan nemen, zodat ik ook een vraag zou kunnen stellen.

[1:38:18] Dan geef ik het woord graag aan de heer De Hoop.

[1:38:27] Ja, dan toch over de begroting.

[1:38:28] De minister schetst sinds zijn bijdrage dat hij bezig is met het afwegingskader en er zijn eigenlijk twee vragen.

[1:38:34] Wat moeten we doen en wat is het perspectief?

[1:38:37] En met name dat laatste maakt mijn fractie zich best wel zorgen over, want we hoorden de minister best stevig en stoer zeggen ik kom met een afwegingskader.

[1:38:44] Ik ga scherpe keuzes maken, maar dat betekent waarschijnlijk ook dat we heel veel dingen vooral niet gaan doen.

[1:38:49] Mijn fractie vindt het ook belangrijk om dingen wel te gaan doen, ook

[1:38:52] om een begroting te steunen waar hopelijk ook nog geïnvesteerd wordt.

[1:38:55] En ook kijkend naar deze Kamer, ik zie ook aan de rechterzijde van de Kamer, naast de coalitie, dat daar partijen ook willen dat er meer geïnvesteerd wordt in plaats van bezuinigd.

[1:39:05] Hoe ziet de minister het voor zich om daar steun voor te krijgen als we dat investeren nog niet echt scherp en duidelijk met elkaar hebben?

[1:39:11] En de begroting komt er straks ook aan.

[1:39:13] En ik denk dat we met z'n allen een verantwoorde begroting door de Kamer willen krijgen, maar daar is wel iets extra's voor nodig.

[1:39:18] Ziet de minister dat ook?

[1:39:21] Wat ik gezien heb is een commissie die verantwoordelijkheid wil nemen voor de staat van de infrastructuur zoals die er nu is.

[1:39:29] Dat hebben we echt gezien in het commissiedebat wat we daarover gehaald hebben met elkaar en die heeft op onze uitnodiging waar ik ook echt

[1:39:38] de commissie erkendelijk voor Ben, een aantal moties ingediend die richting geven aan het uitvoeren van een afweging die gemaakt moet worden ten aanzien van de instandhouding, maar ook ten aanzien van vernieuwing en nieuwe aanleg.

[1:39:53] Dus daar zijn we nu druk mee bezig.

[1:39:55] Dus dat is iets wat aan de hand is.

[1:39:57] Tegelijkertijd, en dat geef ik de hoop zeker mee, want dat is ook iets wat wij van lokale bestuurders meekrijgen,

[1:40:05] is dat zij zeggen, ja, we willen natuurlijk heel graag meedenken en iedereen heeft begrip voor de situatie waar we in zitten.

[1:40:12] We hebben 9 miljard cumulatief erbij gekregen in het coalitieakkoord, dus wel degelijk extra geld naar invraag gegaan, maar te weinig om alles te doen wat we zouden willen en ook alle instandhouding en vernieuwing te doen.

[1:40:24] Dus we zullen op korte termijn moeten kiezen, maar tegelijkertijd zoeken ook die lokale bestuurders wel naar perspectief, zoals ook de heer De Hoofd dat beschrijft voor Kamerleden.

[1:40:36] Dus daar zijn we nu druk mee aan het werk.

[1:40:38] Wat kan je dan aan perspectief bieden?

[1:40:40] En om dat proces niet te frustreren, en ik vraag er ook een beetje begrip voor, want dat vergt ook veel uitzoekwerk en ik wil hier geen dingen op de mat leggen die ik niet waar kan maken, zijn we nu druk bezig dat uit te werken.

[1:40:56] Dat moet voor 22 juni bij de Kamer liggen.

[1:41:00] En dat is een proces waar we nu op gericht zijn.

[1:41:02] En dan kunnen we op dat moment met elkaar dat debat erover voeren.

[1:41:05] Is dat voldoende perspectief?

[1:41:06] Wat vinden we van die afweging die gemaakt moet worden?

[1:41:10] En ik denk dat dat het moment is om het met elkaar er dan over te hebben.

[1:41:14] Dan gaan we dat 23 volgens mij... Of 23, ja.

[1:41:17] Dan kijk ik naar de commissie of in dit blokje nog vragen zijn.

[1:41:21] Dat is niet het geval.

[1:41:22] Dan gaan we door naar het tweede blokje, concrete projecten.

[1:41:26] Ja, dank voorzitter.

[1:41:27] Dat is een relatief kort blokje, hoop ik.

[1:41:30] Daar zit de vraag inderdaad, hoe ga ik de afweging maken of hoe gaan wij de afweging maken tussen woningbouw en instandhouding, aangezien deze in één reeks in het coalitieakkoord zijn gevat.

[1:41:42] Deze loopt dus nu mee met de bredere afweging en daar is woningbouw dus ook onderdeel van die afweging.

[1:41:49] Ook een nadrukkelijk onderdeel.

[1:41:50] Ik denk dat er geen enkele partij is in deze Kamer die zegt van, nou, laat woningbouw maar afvallen als belangrijk element in een afweging.

[1:41:58] Ik denk dat het voor iedereen ontzettend belangrijk is om dat te doen.

[1:42:02] Daar hebben we ook goed contact over met collega's van Vro.

[1:42:07] Dus daar wordt hard aan gewerkt en daar kan de Kamer natuurlijk dan ook wat van vinden op het moment dat wij dat ook

[1:42:12] hebben uitgespeld in die brief van hoe we dat meewegen.

[1:42:16] Dan de vraag over de verdeling, want dat is de vraag van mevrouw Wiersma waar ze ook net naar vroeg, hoe dat recht doet aan de regio, die woningbouwmiddelen, hoe zorgen we ervoor dat dat enigszins gelijk wordt verdeeld, dat het niet alleen in

[1:42:31] in Rotterdam of Noordwijk, waar wij toevallig allebei vandaan komen, gaat landen.

[1:42:39] Maar, dat hebben we ook al gezegd in antwoord op een vraag van mevrouw Boelsma Hoekstra, die zegt van...

[1:42:45] Ik vind juist in de regio de brede welvaart belangrijk, dus hebben we ook gezegd, daar is ook een motie over ingediend, daar kijken we ook naar.

[1:42:50] Dus we houden dat ook in de gaten.

[1:42:52] We willen eerst wel die afweging doen, maar we houden in de gaten welk bedrag en welke investering waarheen gaat.

[1:42:58] Dus daar kijken we natuurlijk ook met een schuin oog naar.

[1:43:02] Dan de vraag over de N50-kampen-ramspel.

[1:43:07] Dat is een van de N-wegen waar de verkeersveiligheid onder druk staat, waar dat moet worden aangepakt.

[1:43:13] Die 21 miljoen die gereserveerd is ooit, die is te weinig, dus daarvoor is later meer geld gereserveerd.

[1:43:19] En na de zomer volgt de besluitvorming over het vervolg van de planstudiefase.

[1:43:27] Dus dat zit natuurlijk ook gewoon in die...

[1:43:29] Dat volgt netjes alle fasering die we normaal ook doen bij dat soort projecten.

[1:43:32] En dat volgt na de zomer.

[1:43:34] Dan over het beheerplan Waddengebied, over de zorgen die daarover ontstaan, of ontstaan zijn bij...

[1:43:43] bewoners en belangenorganisaties.

[1:43:46] Ja, Rijkswaterstaat werkt op dit moment aan de actualisatie van het beheerplan Natuurlijk 2000 voor de Waddenzee.

[1:43:53] Draagvlak is daarbij belangrijk.

[1:43:54] En als er twijfels zijn over wetenschappelijke onderbouwing van referentiewaarden, dan horen we natuurlijk graag, want dan moeten we ook zorgen dat dat uit de weg wordt geruimd, want dat is niet de bedoeling.

[1:44:05] Dus dan zal er ook in overleg moeten worden getreden.

[1:44:08] Dat zal ik even nagaan, zeg ik ook tegen mevrouw Wiersma, wat daarvoor nodig is.

[1:44:14] Dus dat was het punt concrete projecten.

[1:44:17] Oké, naar de commissie.

[1:44:18] Ik zie allereerst de heer Van Leijen namens D66.

[1:44:24] Ja, misschien nog even een vraag aan de minister over de vraag die ik eerder had gesteld over de relatie tussen de prijsbijstelling en de WOMO-gelden voor volgend jaar.

[1:44:30] Die heb ik nog even gemist in het blokje.

[1:44:33] Hij heeft het wel kort over de WOMO-gelden gehad.

[1:44:47] Een deel van die WOMO-middelen zit inmiddels in de fase dat het juridisch verplicht is en dat hebben we allemaal gedekt.

[1:44:53] Dus dat geldt sowieso.

[1:44:55] Heel veel van die WOMO-middelen zijn inmiddels natuurlijk in de fase dat er bestuursoverenkomsten zijn gesloten, dat er juridische verplichtingen zijn aangegaan en die tekorten zijn allemaal gedekt uit die 2,5 miljard.

[1:45:08] Ik kijk naar de commissie of er nog vragen zijn.

[1:45:10] Mevrouw Wiersma, BBB.

[1:45:12] Ik heb nu toch op een tweetal punten niet echt een bevredigend antwoord gekregen.

[1:45:21] Ik wil even beginnen over de vraag over de verdeling van de middelen en de regio.

[1:45:28] Want deze minister die zegt ja we kijken daarna en daarna kijken is natuurlijk niet genoeg.

[1:45:34] Dus mijn vraag is natuurlijk, wat gaat de minister dan doen om er op toe te zien dat hierin bepaalde regio's niet worden achtergesteld?

[1:45:44] Want ik heb ook als bewindsbureau overal heel veel naar gekeken, maar uiteindelijk gaat het er om welke maatregelen of

[1:45:51] Ik hoor iets over die verdeling, maar wat gaat de minister dan inbouwen om ervoor te zorgen dat de regio's, die al uit dat rapport wat ik aanhaalde, elke regio telt, die daarin eigenlijk al heel erg achtergesteld zijn, niet alleen op dit gebied, maar op heel veel beleidsterreinen, dat dat niet opnieuw gebeurt?

[1:46:12] Nee, ik snap die vraag en wat ik bedoel met wat we er naar kijken is dat we er dus ook voor houden.

[1:46:18] We zeggen niet van tevoren dit is het geld dat we hebben en dat doen we nooit.

[1:46:23] Dat is ook nog nooit gebeurd op zo'n manier en dat is ook heel onverstandig om te doen.

[1:46:26] Die provincie krijgt zoveel geld, zoveel geld en succes ermee.

[1:46:29] Je kijkt altijd naar wat is de bijdrage aan woningbouw, wat is de bijdrage aan economische ontwikkeling, wat is de bijdrage aan bereikbaarheid.

[1:46:36] Noem maar op en zo zijn in dat Kamerdebat waar ik naar refereer heel veel moties ingediend die we dus op die manier netjes verwerken.

[1:46:43] In dat afweegkader, waar wij ervoor zorgen dat het belang van die regio's geborgen is, is één dat we dus ook gezegd hebben, ook door zo'n motie ingediend van mevrouw Bosman-Hoekstra, het zegt, kijk daar in z'n geheel ook naar en houd dat in de gaten.

[1:46:57] Dus dat doen we ook.

[1:46:58] En we zitten in het proces met al die regio-bestuurders.

[1:47:01] Dus we hebben al die regio-bestuurders aangehaakt, die zijn aangehaakt op dat proces.

[1:47:05] Er zitten heel veel gedeputeerden in, die daar ook het belang van hun regio over het voetlicht brengen.

[1:47:10] Wij komen natuurlijk in heel veel regio's.

[1:47:13] Vandaag waren we nog in Zwolle.

[1:47:15] Vorige week was ik in Friesland.

[1:47:17] Dus het is natuurlijk ook iets wat we in het proces proberen te bestendigen.

[1:47:22] Kan ik van tevoren op een briefje geven, krijgt elke regio naar het aantal inwoners evenveel of naar het aantal...

[1:47:27] Dat is niet te doen.

[1:47:28] Dus we hebben een werkwijze ontwikkeld op basis van de moties die zijn ingediend door de Kamer, maar we hebben tegelijkertijd gezegd, het kan niet zo zijn dat er straks één regio helemaal niks krijgt of onderuitzakt.

[1:47:41] Dus op die manier kijk je ernaar op basis van wat er dan ligt nadat er besluitvorming is geweest over de priorisering.

[1:47:47] Of eigenlijk daarvoor, nadat er besluitvorming is geweest over het afwegenkader.

[1:47:52] Mevrouw Wiersma.

[1:47:54] Ja, voorzitter.

[1:47:55] Ja, dank.

[1:47:55] Nou ja, ik denk ook dat daar dat volgende benoemde debat dan ook even voor gebruik moet worden.

[1:48:00] Overigens vervang ik mevrouw Van der Plas hier vandaag en die zal daar ook hoogstwaarschijnlijk aan deelnemen.

[1:48:07] Ik denk wel dat het grote probleem juist is dat er gekeken wordt naar hoeveel inwoners zijn, waardoor er vaak een onevenredige investering is in waar de bevolkingsdichtheid hoger is.

[1:48:20] en bepaalde regio's achtergesteld zijn.

[1:48:24] En dat moeten we zien te voorkomen, want juist in die regio's ligt er heel veel potentie.

[1:48:30] En als die Lelylijn straks ook er is, dan kunnen ze ook snel naar dit gebied ontsloten worden.

[1:48:37] Ik had nog een andere vraag waar ik het

[1:48:40] antwoord niet helemaal bevredigend opvond, omdat over dat onderzoek naar die referentiewaarden, over die wetenschappelijke status waar de minister net ook over sprak, als daar twijfels over zijn, dat we dat moeten adresseren met elkaar.

[1:48:58] Maar er is eerder een onderzoek toegezegd om onderzoek te doen naar die wetenschappelijke onderbouwing van die referentiewaarden.

[1:49:05] En ik kan hier nu een heel mooi verhaal gaan, een duiding doen over het nonnetje bijvoorbeeld, wat een klein schelpdier is en hoe dat tot stand gekomen is in de huidige referentiewaarde.

[1:49:18] Deze minister weet dat ik dat heel uitvoerig en vol passie zou kunnen doen.

[1:49:22] Ik zal jullie dat besparen.

[1:49:24] Maar het is wel belangrijk dat daar echt goed naar gekeken wordt en dat er een objectieve wetenschappelijke onderbouwing ligt.

[1:49:31] En die is eerder toegezegd.

[1:49:33] Dus mijn vraag concreet is, is die toezegging, wanneer kunnen we dat tegemoet zien?

[1:49:40] Want volgens mij is dat gezien de urgentie nu heel belangrijk.

[1:49:46] Ik wil graag bevestigen dat mevrouw Wiersma daar inderdaad toe in staat is.

[1:49:49] Ik heb inderdaad ook veel discussies en debatten... Nou, niet debatten, want dat voer je in het kabinet nu bij elkaar niet.

[1:49:56] Versprekken gevoerd, waarin mevrouw Wiersma zeker tot in zeer veel detail in staat was om dingen uiteen te zetten.

[1:50:04] Dus dat kan ik inderdaad bevestigen.

[1:50:05] Ten aanzien van de vraag, moet ik heel even nagaan bij LVWM wat de status daarvan is.

[1:50:09] Dus daar moet ik dan even schriftelijk op terugkomen.

[1:50:12] Dat antwoord blijft dan even van mij verschilderd.

[1:50:16] Dan gaan we er vanuit dat de minister daar schriftelijk op terugkomt.

[1:50:19] Ik kijk of er nog in dit blokje andere vervolgvragen zijn.

[1:50:23] De heer Pickards namens de PVV-fractie.

[1:50:26] Dank, voorzitter.

[1:50:27] De minister verwees eigenlijk mijn vragen over de camperbelasting door naar de staatssecretaris van Financiën.

[1:50:36] Geldt dat ook voor de vraag die ik had gesteld over de vrachtwagenheffing?

[1:50:42] Oké, die wordt erop gepakt.

[1:50:44] En dan had ik ook nog een vraag neergelegd en dat komt misschien raar binnen een begrotingsdebat,

[1:50:51] Dat ging over het blokkeren van snelwegen en... Oh, daar komt de minister ook nog op terug.

[1:50:55] Nou, dan is mijn vraag beantwoord, voorzitter.

[1:51:00] Dan gaan wij door naar het volgende blokje en dat is het blokje instandhouding.

[1:51:04] Het woord weer aan de minister.

[1:51:07] Ja, de vraag was inderdaad...

[1:51:09] Allereerst de vraag over hoe...

[1:51:11] Gaan we infrastructuur weer sexy maken of gaan we beheer en onderhoud weer sexy maken?

[1:51:14] Ik heb het zelfs letterlijk nog een keer in een social-media-filmpje gezegd.

[1:51:17] We gaan het weer sexy maken.

[1:51:18] Wij denken helemaal hetzelfde.

[1:51:20] Dat is echt...

[1:51:21] weer bevestigd.

[1:51:25] Dat zal wel nodig zijn, want die opgave is enorm, dus we moeten het politiek ook weer in stand maken.

[1:51:30] Daar gaan we eens over nadenken.

[1:51:33] een sausje overheen kunnen gooien.

[1:51:35] Maar dat is wel wat er nodig is.

[1:51:37] Even kijken.

[1:51:37] De staat van de infrastructuur, of ik die conclusies ter harte neem, vraagt mevrouw Wiersma.

[1:51:40] Jazeker.

[1:51:41] En daarom hebben we natuurlijk ook het hele proces in stand in gang gezet voor het doen van dit afwegproces.

[1:51:48] Dan de vraag van de heer De Hoop.

[1:51:50] Onderhoud uitstellen om geld te besteden is duurder dan regulier onderhoud.

[1:51:53] En zeker als het gaat om investeringen, dan is het soms beter om geld te lenen.

[1:51:58] En er is geen goede economische reden om nu niet in onze infra te investeren.

[1:52:02] om het nodige onderhoud te verrichten.

[1:52:04] Als we dat verstandig doen, verdienen we het als samenleving allemaal terug.

[1:52:08] Ik herken dat zeker.

[1:52:09] Dat delen heeft de hoop zeker gelijk.

[1:52:12] Overigens lenen wij alsnog als overheid nog steeds heel veel.

[1:52:15] Dus het is ook niet alsof dat natuurlijk niet gebeurt.

[1:52:21] Maar kijk, de realiteit is nu wel, ik moet het nu doen met de middelen die ik nu heb.

[1:52:25] Kijk, natuurlijk, elke voorjaarsnota wordt er weer besluitvorming gedaan over welke extra middelen moet je doen.

[1:52:31] Maar ook al zou ik er bij spreken 20 miljard bij krijgen en de staatssecretaris 20 miljard erbij krijgen, alsnog hebben we niet genoeg.

[1:52:36] En 20 miljard, dat is de totale defensieinvestering die erbij komt, en dan keer twee, dan hebben we nog niet genoeg.

[1:52:42] Dus we zullen in elk geval echt keuzes moeten maken.

[1:52:46] En dat is wat we nu aan het doen zijn.

[1:52:48] En op het moment dat je... Nou, dat zou natuurlijk mooi zijn,

[1:52:52] als dat op een gegeven moment in het perspectief ligt, dat er meer middelen beschikbaar zijn voor infrastructuur.

[1:52:58] Er is natuurlijk nog nooit een minister of staatssecretaris van INW geweest die zegt, nou, doe mij maar precies de middelen die ik heb en ik hoef er niet meer bij.

[1:53:05] Er is altijd behoefte aan meer.

[1:53:06] Hetzelfde geldt natuurlijk ook voor ons, maar we zijn ook realistisch ten aanzien van wat we nu te besteden hebben.

[1:53:11] Dan kan je vervolgens ook via dat afwegproces, zo rechten we het ook in, dat we zeggen, nou, dan zou het hiernaartoe kunnen, hiernaartoe kunnen, hiernaartoe kunnen.

[1:53:17] Dan zouden dit de volgende investeringen zijn.

[1:53:19] En zo gaan we dat op die manier ook doen, zodat je ook duidelijk hebt als Kamer van nou, als we er uiteindelijk voor kiezen om meer geld te investeren in infra, dan gaat het naar bijvoorbeeld deze projecten toe.

[1:53:29] En dus zo proberen we dat ook aan te vliegen.

[1:53:31] Dus eigenlijk is dat afwegenkader, ongeacht hoeveel geld je hebt, no regret.

[1:53:37] Dan over de vraag over hoe geborgd wordt dat voor uitvoering bestemde middelen daadwerkelijk bij onderhoud en vervanging terechtkomen.

[1:53:45] en niet verloren gaan in taakstellingen.

[1:53:47] Ook over die spoedreparaties is natuurlijk een vraag gesteld.

[1:53:49] Daar zorgen we altijd voor.

[1:53:50] Spoedreparaties hebben altijd voorrang.

[1:53:53] Daar is wat ruis over geweest, ook in de media, over dat we zouden zeggen, nou, er zit een gat in de weg, ja, sorry, we hebben geen geld meer.

[1:53:58] Dat lossen we altijd op.

[1:54:00] Dat als er even niet goed gaat bij Rijkswaterstaat kan gebeuren, maar dat lossen we altijd op.

[1:54:04] Dus veiligheid staat altijd voorop.

[1:54:06] Dus daar kiezen we altijd voor.

[1:54:07] Wat we nou juist proberen te doen naar de toekomst toe, is dat soort spoedreparaties minder nodig zijn.

[1:54:11] Dat zou natuurlijk mooi zijn, want we zien gewoon de verstoringen op het netwerk door oude infra echt hand over hand toenemen.

[1:54:19] En dat heeft niet alleen gevolgen voor de portemonnee van onze portemonnee, maar ook ontzettend veel frustratie en uiteindelijk weer hele duurdere projecten, waardoor iedereen slechter af is.

[1:54:30] Dus dat willen we voorkomen.

[1:54:33] Dus dat is het antwoord op die vraag.

[1:54:37] Voorspelbaar aanbesteden, ook een vraag die door de Schutzes is gesteld.

[1:54:42] Daar wordt al een tijd werk van gemaakt en dat blijft een punt van aandacht.

[1:54:50] om de markt...

[1:54:55] De markt heeft natuurlijk behoefte aan inzicht, welke projecten komen op de markt.

[1:54:59] En we zijn ook aan het werk om projecten in treintjes in aanbestedingen te gunnen, zodat ook die kennis die wordt opgebouwd ook gebruikt kan worden om projecten in de toekomst weer efficiënter en goedkoper te doen, dus dat we daar allemaal van profiteren.

[1:55:14] Dus op deze manier werken we ook heel veel samen met de markt.

[1:55:17] Ik spreek zelf ook met de markt van wat we kunnen doen om uiteindelijk die hele infraopgave met elkaar, want daar hebben we de markt natuurlijk ook gewoon voor nodig, zo goed mogelijk en efficiënt mogelijk te doen.

[1:55:29] Ja, de laatste vraag was ook van mevrouw Bosman-Roekstra.

[1:55:31] Of ik kan ontkrachten of het geval is dat wij reparaties niet uitstellen, bijvoorbeeld voor regulier onderhoud, en kunnen we inzicht krijgen in de budgettering voor dit type onderhoudswerk?

[1:55:41] Nou, voor regulier onderhoud van de RBS-netwerken in de INW-begroting is ongeveer 2,5 miljard beschikbaar per jaar de komende jaren.

[1:55:48] En ongeveer 10 procent hiervan is beschikbaar voor zij-invliegers en tegenvallers, zoals spoedreparaties.

[1:55:54] En dat is zo ongeveer dus 250 miljoen euro.

[1:55:57] Dat was het op dit blokje.

[1:56:00] Ik zie de heer Sjoeds namens de VVD-fractie.

[1:56:03] Ja, één verduidelijkende vraag.

[1:56:05] Ik snap het antwoord wat de minister gaf over de spoedreparaties.

[1:56:09] Even de ruis daar gelaten, want het beeld wat ik had is inderdaad dat door het niet direct beschikbaar hebben van fondsen of middelen of hoe het ook heet, projecten niet zo spoedig als mogelijk worden opgepakt, maar even worden opgespaard totdat die onbeschikbaarheid is opgelost.

[1:56:26] Er zit natuurlijk altijd enig verschil, enig tijdverloop tussen het ontstaan en het repareren.

[1:56:33] Maar het is dus, en dat is de checkvraag die ik aan de minister heb, het is dus pertinent niet zo dat er projecten niet onmiddellijk ter hand worden genomen omdat er geen middelen beschikbaar zijn.

[1:56:45] De minister.

[1:56:46] Nee, dat klopt.

[1:56:47] Dat is niet het geval.

[1:56:49] Mevrouw Boelsma Hoekstra, CDA.

[1:56:52] Dank u wel.

[1:56:53] Nou, dat stelt ons gerust dat dat niet zo is, maar ik denk dat dat in de communicatie dan nog wel een, dat dat wel belangrijk is.

[1:57:01] Het tweede punt, dat zou ook bij dit blokje, dat is dat stukje over mocht er een regio zijn die zegt van we pakken het op, een iets, ik weet niet wat, maar, en het is een object van Rijkswaterstaat,

[1:57:14] Is daar een idee van?

[1:57:15] Zou dat kunnen?

[1:57:17] Wordt daarover nagedacht?

[1:57:19] Omdat natuurlijk de eindverantwoordelijkheid altijd bij Rijkswaterstaat ligt.

[1:57:28] Kijk, in principe als het een RWS-object is, is het gewoon onze eigen verantwoordelijkheid om het te doen.

[1:57:32] Kijk, er is zelden sprake van dat regio's betalen voor de instandhouding van

[1:57:40] of reparatie van objecten of kunstwerken die van RWS zijn.

[1:57:45] Andersom is dat ook vaak niet het geval.

[1:57:46] Met kader van terschelling heb ik eenmalig een uitzondering gemaakt, maar dat is ook wel nadrukkelijk eenmalig een uitzondering, gezien de unieke omstandigheden daar.

[1:57:55] Maar in principe pakken wij het dan zelf op.

[1:57:58] Dat is hoe we de afspraken hebben gemaakt met elkaar.

[1:58:04] Kijken of dat leidt tot een vervolgvraag bij mevrouw Boelsma.

[1:58:08] Ik heb wel een vervolgvraag, maar die pak ik later wel op als we die prioritering krijgen.

[1:58:12] Ik denk dat ik er dan even op terugkom.

[1:58:15] Dan had de heer Pikaarts namens de PVV-fractie niet.

[1:58:18] Oké, ik dacht dat ik uw hand net zag.

[1:58:19] Oké, dan kunnen wij door naar het volgende blokje en dat is het blokje water.

[1:58:30] Minister, u heeft uw microfoon.

[1:58:32] Oh, excuus.

[1:58:33] Ik had nog niks interessants gezegd, hoor.

[1:58:34] Dat is voor de kijkers thuis.

[1:58:37] Even kijken.

[1:58:38] De eerste vraag van de heer Schuts over de zogenoemde eindspurt.

[1:58:42] Daar is een brief toegezegd en de vraag is of die uiterlijk twee weken voor het commissiedebat water naar de Kamer kan komen.

[1:58:47] Ja, dat kan ik toezeggen.

[1:58:49] Hetzelfde geld dat ik kan toezeggen dat ook de informatie waarover gevraagd is ten aanzien van de stand van zaken over het ingestelde onderzoek naar de drinkwaternoodzaak voor bedrijven.

[1:59:00] of ik die ook kan sturen naar de Kamer voor het commissioneel water.

[1:59:04] En dat kan ik ook.

[1:59:06] Dan is er door de heer Sjoerds een update gevraagd naar de situatie waarin we de grenswaarde voor de watertemperatuur verlagen, waardoor bedrijven eerder dan nu hun koelwater niet kwijt kunnen.

[1:59:19] Hetgeen leidt tot disruptie van bedrijfs- en productieprocessen, schaarste en concurrentie- nadelen, bijvoorbeeld met Duitsland, die hoger schoonopwaarts eerder op de rivier hun koelwater lozen, daarmee de watertemperatuur verhogen en daar

[1:59:29] langer mee door kunnen gaan.

[1:59:32] Ja, dat is natuurlijk waar de gemiddelde Nederlander zich mee bezighoudt aan de keukentafel.

[1:59:36] Dus het is een rijtje.

[1:59:40] Ik zal het even zorgvuldig beantwoorden.

[1:59:42] In 2009 hebben wij de doelen vastgelegd voor onze waterlichamen, inclusief de watertemperatuur.

[1:59:48] En we werken nu hard om deze doelen in 2017 te bereiken zonder daarbij het belang van bedrijven in onze nationale energievoorziening.

[1:59:55] uit het oog te verliezen.

[1:59:57] In afstemming met EZK en Belanghemmende creëren we dit jaar werkbare oplossingen, mede gelet op het internationale speelveld, en verwachten deze in 2027 in nationaal waterbeleid en in uitvoeringscalars te verankeren.

[2:00:09] Dat is de antwoord op de vraag.

[2:00:11] Dan... Was dat water, denk ik?

[2:00:15] Ja.

[2:00:17] Voorzitter.

[2:00:18] De heer Sjoeds, ik zal niet...

[2:00:20] Nee, dit wordt ze nu.

[2:00:23] Dank u wel.

[2:00:24] Ja, dank voor het heldere vraag te herhalen en het antwoord van de minister.

[2:00:31] Maar dat is voor mij niet helemaal genoeg.

[2:00:35] En ik snap dat er nu even niet acuut een omvangrijker antwoord kan komen.

[2:00:41] Maar laat het dan alsjeblieft per Kamerbrief zijn, want daar hebben we ook toen wel om gevraagd.

[2:00:47] Het betekent namelijk nogal wat als het straks hartje zomer is en het water temperatuur wordt warmer dan 26.

[2:00:53] dan kun je niet meer die koelwater lozen.

[2:00:55] Nou, dat is disruptief en dat verdient omdat er onderzoek naar is ingesteld.

[2:01:01] Wat dat betreft meer antwoord dan nu in dit WGO.

[2:01:05] En ik zou dat dan wel graag uitvoeriger willen vragen in de vorm van een kamerbrief.

[2:01:11] Dat hoeft dus niet nu acuut, maar het zou mooi zijn als dat wel mee kan.

[2:01:16] Misschien ook wel als een kleine toezegging, net als die anderen.

[2:01:18] We zijn toch bezig.

[2:01:19] richting het commissiedebat water.

[2:01:24] Is dat niet mogelijk, omdat het onderzoek nog niet zover is, begrip daarvoor, maar dan zou ik tegen die tijd wel graag horen wanneer het wel komt.

[2:01:33] Ik heb nogal iets van aanvulling als ik daar de heer Schutz tevreden mee kan stellen.

[2:01:36] Dat is namelijk dat er op dit moment nog geen beleidsmatige keuzes zijn gemaakt en definitieve besluiten zijn genomen.

[2:01:43] Maar richting december worden de beleidsopties verder uitgewerkt in een nationaal waterprogramma, waarvan de heer Schutz ook weet dat dit eraan komt en de beoordelingsmethodiek.

[2:01:52] De verdere juridische en beleidsmatige uitwerking loopt daarmee door dit jaar en volgend jaar.

[2:01:58] Daar zit dit in?

[2:01:58] Daar zit dit in, ja.

[2:02:00] Dan hoef ik ook geen Kamerbrief meer te sturen, geloof ik.

[2:02:03] Dan stel ik voor dat we doorgaan naar het laatste blokje, meneer.

[2:02:09] Dat is de vrachtwagenheffing en daarna kom ik even op de vraag van de heer Prickaerts over de demonstranten.

[2:02:15] Allereerst over...

[2:02:16] Het is wel goed voordat ik die vraag ga beantwoorden en daarmee denk ik dat ik ook een deel van de vraag wel beantwoord.

[2:02:21] Die vrachtwagenheffing is geen nieuwe heffing in de zin dat het niet bovenop het belastingniveau komt van, wij spreken, gisteren of vandaag.

[2:02:30] Het is een heffing die in plaats komt van het eurofiniet.

[2:02:33] Logistieke bedrijven betalen belasting en de belasting die ze nu betalen, die wordt vervangen door de vrachtwagheffing.

[2:02:45] Dat betekent dat ook voor een aanzienlijk deel ze minder gaan betalen.

[2:02:49] Dus dat is daar gewoon onderdeel van, van het hele verhaal.

[2:02:54] Dus het is een beetje een misvatting dat het een belasting is bovenop wat ze nu al betalen.

[2:02:58] En het unieke hieraan is dat een heel groot deel van die opbrengst direct wordt teruggesluist naar de sector.

[2:03:04] Nou, kom er maar nog eens om.

[2:03:06] Dat gebeurt praktisch nooit.

[2:03:09] En dat is juist nu nodig, ook in het licht van de crisis waar we in zitten in de Midden-Oosten.

[2:03:14] ten aanzien van de energie en de afhankelijkheid die wij hebben ten aanzien van fossiele energie uit het Midden-Oosten, is het juist belangrijk om te elektrificeren en dit is een steuntje in de rug voor die sector om dat te doen.

[2:03:26] Ik heb ook ontzettend veel berichten gekregen van de sector.

[2:03:30] die zeggen, stel dit alsjeblieft niet uit.

[2:03:33] Ga hier mee door.

[2:03:35] Want als je dit doet, als je dit uitstelt, je zet echt de mensen die geïnvesteerd hebben de afgelopen jaren, zet je echt zwaar in de kou.

[2:03:44] En daarnaast is het juist belangrijk om die terugsluis te realiseren, om wat slagkracht te hebben, om juist meer te elektrificeren.

[2:03:49] Omdat dat natuurlijk ook vaak om hele grote

[2:03:51] investeringen gaat.

[2:03:53] Dus dat is ontzettend belangrijk.

[2:03:56] Er zijn wel moties aangenomen in de Kamer in het debat over de energiekosten.

[2:04:01] Die zeggen van nou kijk nou naar die vrachtwagenheffing wat je kan doen en dat werken we nu ook uit.

[2:04:05] Dus dat wordt nu op mijn ministerie verder opgepakt.

[2:04:09] Overigens is het zo dat de meeste transporteurs, echt ontzettend hoog percentage, die hogere brandstofprijzen kunnen verleggen.

[2:04:18] Dus die kunnen dat...

[2:04:20] Dat zit gewoon in de contracten, dat ze dat kunnen doorrekenen.

[2:04:23] Dus daarmee is het ook veel meer een liquiditeitsprobleem dan een daadwerkelijk bedrijfsvoeringsprobleem.

[2:04:28] En daar kijken we natuurlijk ook naar wat we daarvoor kunnen doen.

[2:04:31] Dus daar werken we ook samen met EZ naar en kijken van, hoe kunnen we nou zorgen

[2:04:34] ...dat ze de zomer doorkomen, want dat is vaak ook een periode... ...waarin er wat minder werk is voor de transport- en logistieksector.

[2:04:40] Maar ik vind het wel belangrijk om dat misverstand... ...wat ik ook wel zie in de buitenwereld, om dat even op te helderen.

[2:04:47] Want het lijkt anders inderdaad alsof dit kabinet...

[2:04:49] Alhoewel, dit is de besluit van het kabinet waar mevrouw Biersma en ik de vorige keer in zaten... ...niet van dit kabinet, om dat in te voeren.

[2:04:58] en echt de brede oproep vanuit de sector is, ga daar mee door.

[2:05:03] Dus dat is de vraag over de vrachtwaargeving, over de uitzondering van de kermissector.

[2:05:10] Ik heb ook heel veel warme gevoelens bij de kermissector.

[2:05:12] Ik was er zaterdags nog met mijn kinderen.

[2:05:14] Het is fantastisch.

[2:05:16] Maar ik kan geen uitzondering geven, want dan wordt het natuurlijk lastig, want dan moet ik de volgende sector dat ook doen en de volgende sector ook.

[2:05:22] Natuurlijk kijken we altijd van, nou, hoe zorgt het dat iedereen mee kan?

[2:05:26] Maar we kunnen niet beginnen met het maken van uitzonderingen.

[2:05:30] En dat is het blokje vrachtwagenhebbing.

[2:05:35] Ik kijk naar de heer Prickaert namens de PVV-fractie.

[2:05:39] Ja, voorzitter, dank u wel.

[2:05:41] Wat betreft die kermissector... Kijk, wat er in feite gebeurd is, is dat dit zou ingevoerd worden 1 januari 2028.

[2:05:49] Daar is de minister van op de hoogte, neem ik aan.

[2:05:51] En vanwege de invoering van de wachtwagenheffing is dat kwart tarief eigenlijk komen te vervallen en is eigenlijk besloten per 1 juli 2026.

[2:06:01] van een kwart naar vijftig procent gegaan.

[2:06:04] Ik begrijp op zich wel dat er geen, althans, geen uitzonderingspositie, maar de kermissector had al een uitzonderingspositie.

[2:06:13] En dan is het toch eigenlijk enigszins vreemd dat de minister nu zegt van wij kunnen geen uitzondering maken, want dat gaat niet, want er was al sprake van een uitzonderingspositie.

[2:06:22] De minister.

[2:06:23] Ja, maar er was geen sprake van een uitzondering ten aanzien van die vrachtwagenheffing.

[2:06:28] Dus dat was er natuurlijk niet.

[2:06:30] En daarvan zeg ik ook, dat kunnen we nu ook niet doen.

[2:06:32] Kijk, als het gaat om de kermissector...

[2:06:35] Er is ook goed ambtelijk contact tussen de sector en INW.

[2:06:40] En we kijken natuurlijk altijd naar hoe kunnen we helpen, wat kunnen we doen om te zorgen dat iedereen het ook kan meemaken.

[2:06:48] Maar generieke uitzonderingen, daar kunnen we echt niet aan beginnen.

[2:06:51] Dat zeg ik er wel bij.

[2:06:55] Ja, voorzitter, dank voor de antwoord.

[2:07:00] Maar nogmaals, kijk, de kwart wordt 50 procent en daar komt de vrachtwagenheffing overheen.

[2:07:07] En dat zorgt wel voor dubbele lasten.

[2:07:09] En dat is waarom de kermissector in dit geval vraagt van waarom kan er geen uitzondering gemaakt worden en waarom wordt dat nu al ingevoerd terwijl de oorspronkelijke planning was dat het 1 januari 2028 zou zijn?

[2:07:25] Nee, maar goed, dan gaat het over dat je een soort double whammy hebt, dat is wat de heer Prikhaart zegt, maar dat gaat natuurlijk niet over die prachtige heffing.

[2:07:34] Het is nogmaals over hoe zorg je ervoor, dat is ook heel veel lokaal beleid overigens, waar kermisexploitanten tegen aanlopen en waar zij ook om hulp vragen, dat weet ik ook nog vanuit mijn vorige rol als minister van EZ, ze worden gek.

[2:07:49] van de regelgeving die in elke gemeente weer anders is.

[2:07:52] Dat geldt voor heel veel evenementenorganisatoren.

[2:07:57] Daar zijn ze heel veel geld mee kwijt.

[2:07:59] Kijk, het is individuele besluitvorming, maar die vrachtwagenheffing, en dat is waar de heer Prickaerts naar vroeg, en die vraag beantwoord ik ook, daar kan ik geen uitzondering voor geven...

[2:08:10] Ik weet dat die vraag er ligt, maar daar kan ik geen uitzondering voor geven

[2:08:14] Specifiek voor de kermisbranche.

[2:08:17] Wat we wel doen, en dat geldt voor alle partijen die straks die vrachtwagenheffing gaan betalen, kijken we nu naar de invulling van die moties.

[2:08:24] Die komt ook straks ten gunste van de kermisbranche.

[2:08:27] Dus dat is ook iets wat daar, uiteindelijk die verlichting daar ook, die komt daar ook terecht.

[2:08:33] Dus dat is dan weer een voordeeltje die ze ook meepikken.

[2:08:39] Ten slotte.

[2:08:41] Mijn vraag ging niet specifiek over de vrachtwagenheffing.

[2:08:45] Mijn vraag ging specifiek over de motorrijtuigenbelasting.

[2:08:48] Van het kwart naar 50 procent.

[2:08:50] Dat was mijn vraag namelijk.

[2:08:56] Nee, maar die motor... Kijk, die wordt natuurlijk ook verlaagd.

[2:08:59] Dus dat is natuurlijk het onderdeel van dat verhaal.

[2:09:01] Maar laat ik even...

[2:09:02] Ik kom er straks even op tweede termijn op terug te komen, want volgens mij praten we een beetje langs elkaar heen, dat krijg ik het idee.

[2:09:08] En om dan de rest van de commissieleden daar in ieder geval...

[2:09:11] Daar kunnen we natuurlijk nog even een half uur deelgenoten van maken, maar ik denk dat we dat even moeten uitzoeken met tussen elkaar.

[2:09:16] Ik stel eigenlijk voor dat we naar de beantwoording van de staatssecretaris... Ja, minister.

[2:09:21] Ik blijf dan bij de heer Prikkert als demonstratierecht.

[2:09:23] Dat nemen we even mee terug met JNV.

[2:09:25] Dus daar komen we dan nog op terug.

[2:09:26] En volgens mij is er ook binnenkort het commissiedebat.

[2:09:28] Dus dan stel ik voor dat we dat allemaal samen nemen.

[2:09:30] Want het gaat natuurlijk ook over demonstratierecht.

[2:09:32] Dan is er nog een vraag van de heer Van Leijen.

[2:09:34] Ja, ik had nog een vraag gesteld over de derving van inkomsten door de opmars van de elektrische auto en hoe je daarmee omgaat.

[2:09:39] Zit dat bij de staatssecretaris?

[2:09:41] Ja, oké.

[2:09:41] Dan weet ik dat.

[2:09:44] Dan geef ik graag het woord aan staatssecretaris Bertram.

[2:09:48] Het woordje aan de staatssecretaris.

[2:09:50] Voorzitter, dank u wel.

[2:09:53] Ook van mijn kant een onderstreping van het betoog van de minister dat we echt alles aan doen, dat hebben we in het vorige debat ook gezegd, om alles uit de kast te trekken om rond infrastructuur, rond instandhouding, ook voor het spoor,

[2:10:09] om echt dat weer hoog op de agenda te krijgen en daar ook zo goed mogelijk mee om te gaan, omdat ook wij vinden dat hoe wij het dossier nu hebben aangetroffen, dat heeft allerlei redenen, dus daar heb ik helemaal geen kwalificaties over, maar het is wel superbelangrijk dat we dit probleem een keer getackled krijgen.

[2:10:27] Dus wij gaan er alles aan doen en ik wil dat betoog nog een keer onderstrepen, mevrouw Wiers, maar die achter ons daartoe ook in staat, dat is fijn.

[2:10:34] Dus nu moeten we het nog laten zien.

[2:10:36] Ik heb vier vragen over.

[2:10:38] Dat is de betaalbaarheid, de Lelylijn uiteraard, de deelmobiliteit.

[2:10:43] Zo had ik hem opgevat, maar dan kom ik daar vanzelf op terug.

[2:10:46] En er was een vraag van mevrouw Wiersma over de regio, maar vooral ook het Meppel en hoe het daarmee stond.

[2:10:54] Als eerste, voorzitter, de betaalbaarheid.

[2:10:57] Dat was ook een vraag van u.

[2:11:00] Ik heb in het vorige commissiedebat gezegd, ik heb vier grote prioriteiten.

[2:11:05] Eén daarvan is de betaalbaarheid.

[2:11:08] De ABD Topconsult is met een onderzoek bezig naar de inventarisatie van de financieringsstromen in relatie tot die betaalbaarheid.

[2:11:17] Dat rapport verwachten wij voor de zomer en die appreciatie zal ik dan na de zomer geven.

[2:11:22] Voor de zomer krijgt u in ieder geval het rapport.

[2:11:25] Maar daarbij vind ik het ook belangrijk om te zeggen, ik had u beloofd in het commissiedebat dat er een taskforce komt met vervoerders.

[2:11:33] Die taskforce is inmiddels in het leven geroepen en ook die taskforce houdt zich bezig.

[2:11:40] En we gaan dat ABD Topconsult rapport daarbij betrekken met hoe kunnen we uiteindelijk de betaalbaarheid van het OV handen en voeten geven.

[2:11:48] Dus dat zijn eigenlijk de twee lijnen waarlangs ik de betaalbaarheid zou willen tackelen.

[2:11:52] Waarbij uiteraard het 49 euroticket voor de drie maanden, dat heeft het kabinet toegezegd.

[2:11:59] En wat je, ik heb vorige keer gezegd in twee minuten beeld, wat je beloofd hebt moet je doen.

[2:12:03] Dus dat is ook zeker onderdeel van dat pakket.

[2:12:06] Maar die andere twee lijnen waren ook in gang gezet en die vind ik belangrijk, want dat was onze conclusie denk ik ook in het commissiedebat.

[2:12:13] Je hebt ook een structurele lijn nodig van hoe ga je met betaalbaarheid om.

[2:12:18] Dan de Lelylijn.

[2:12:21] Ik heb dit weekend ook nog eens even het debat, of tenminste het gesprek wat u als commissie heeft gehad, met de heer Knot bekeken, omdat ik ook zeer geïnteresseerd ben in dit dossier, dat heb ik ook bij het commissiedebat gezegd.

[2:12:36] Het is ook een belangrijk dossier en er zijn een paar punten die mij in ieder geval na aan het hart liggen, dat weet u, en dat is

[2:12:45] Het is belangrijk om in de breedte te kijken, ook naar regio's, als het gaat om economische structuurversterking, als het gaat om nationale cohesie, als het gaat om de agglomeratie-effecten, als het gaat om, stel dat er woningbouw wordt gepleegd, dat moet nog blijken, maar wat voor effecten heeft dat dan?

[2:13:05] En ik denk dat dat allemaal successief argumenten zijn die ook voor het kabinet van belang zijn en die we ook in de afweging zo meteen een plek moeten geven.

[2:13:14] Tegelijkertijd is het wel zo, en dat zei de heer Knot natuurlijk ook, als je in die midsystematiek kijkt, dan moet je ongeveer 75% geregeld hebben.

[2:13:24] En er zat overigens natuurlijk veel meer in de lelieluin pot, tussen aanhalingstekens.

[2:13:31] Toen ik aantrald, zat er 650 in.

[2:13:33] Dat is bij lange na niet die 75% die je wel nodig hebt.

[2:13:38] Ik heb ook in het vorige commissiedebat gezegd, wij zijn bezig met de appreciatie van het rapport van de heer Knot.

[2:13:47] Dat doen wij heel serieus, gesprekken met de regio, we kijken ook naar de vragen die ook overigens in het gesprek met de heer Knot zijn beantwoord.

[2:13:55] zijn blijven liggen in de zin van wat betekent het internationaal.

[2:13:59] We weten dat Duitsland het echt lastig vindt.

[2:14:03] Er was ook een vraag naar hoe kan het nu dat andere Europese landen toch wat makkelijker dit soort lijnen weten te financieren.

[2:14:10] Successievelijk allemaal vragen waarvan ik zelf dacht die zijn super relevant.

[2:14:15] Die ga ik ook betrekken bij de appreciatie die het kabinet aan het opstellen is over KNOT.

[2:14:20] Dus ik zou u willen voorstellen, ik vind het echt zo belangrijk dat ik de route die ik ook in het commissiedebat heb uitgezet, het kabinet moet met een appreciatie komen.

[2:14:31] Er zijn heel veel redenen waarom dit een superbelangrijk debat is.

[2:14:34] Het gaat over de regio, het gaat over structuurversterking, maar laat ons even de route volgen zoals ik die geschetst heb, want die 650 miljoen die er nu is, is bij lange na natuurlijk niet

[2:14:47] wat je nodig hebt om het Meert-traject te starten.

[2:14:52] En als ik met die appreciatie kom vanuit het kabinet, die heb ik rond de zomer beloofd, betekent het ook, en dat zeg ik u toe, dat de vragen die in het gesprek met de heer Knot op tafel kwamen en waar ook de heer Knot van zei, ja, dat weet ik niet, maar het is wel interessant om dat te bekijken, die zal ik dan ook meenemen in die appreciatie.

[2:15:14] Ik kijk of op deze eerste twee punten al een vraag is vanuit de commissie.

[2:15:18] Als dat niet het geval is, zou ik daar zelf nog wel een vraag over willen stellen.

[2:15:21] Dus ik geef graag het woord aan de heer Van Rijn.

[2:15:24] Ik was al klaar aan het zitten.

[2:15:25] Het woord is aan de heer De Hoop.

[2:15:29] Ja, voorzitter, allereerst dank ook aan de staatssecretaris voor de manier waarop zij ook duidelijk maakt hoe ze betrokken is bij het dossier en ook nog in dat rapport Knot de afgelopen dagen extra zowel in het rapport als in het gesprek met heer Knot is gedoken.

[2:15:46] Maar uit de applicatie of uit de beantwoording van de staatssecretaris proef ik wel dat zij onverkort vasthoudt aan die 75 procent die nodig is voor de MIR-verkenning.

[2:15:56] Klopt dat?

[2:15:59] Ja, want zelfs de heer Knot zei, die had uiteraard volgens mij veel compassie met die Lelylijn en die snap ik ook helemaal, maar tegelijkertijd zei hij wel, ik ben zelf ook aan het afwegen geweest of ik nou iets zou moeten zeggen van die 75%, maar uiteindelijk vind ik dat je het ordentelijk moet doen en dat dus ook die 75% wel gerealiseerd moet worden voordat je het meer traject start.

[2:16:23] Maar wat ik u eerder heb aangeboden en vandaar dat ik

[2:16:27] die route zou willen blijven bewandelen.

[2:16:29] Dat is, wij komen vanuit het kabinet met een appreciatie.

[2:16:32] Ik heb die rond de zomer toegezegd.

[2:16:34] Ik heb dus ook toegezegd dat ik de vragen die in dat debat met heer Knot ook op tafel kwamen, die zal ik ook extra meenemen.

[2:16:41] En volgens mij is dan het moment om het debat over dit dossier te voeren.

[2:16:49] Dan geef ik het woord weer aan de heer De Hoop.

[2:16:51] Ja, dank voorzitter, want dat doet bij mij toch nog wel vragen oproepen.

[2:16:55] Allereerst, het is het kabinet zelf ook geweest, volgens mij mevrouw Keizer, die vorig jaar nog ook geschetst heeft dat je eigenlijk van die MIRT-systematiek misschien wel af zou moeten stappen van economische structuurversterkende projecten, dat woord nam de staatssecretaris zelf,

[2:17:10] ook in haar mond.

[2:17:12] Dus de vraag is, is die mitsystematiek nog wel logisch en toepasbaar op dit soort grote projecten?

[2:17:19] Dat is de eerste vraag die ik haar zou willen stellen en laten we meteen de tweede daaraan koppelen, want de staatssecretaris interpreteerde de woorden van de heer Knot als of hij

[2:17:28] zelf expliciet zei, daar moet je aan vasthouden.

[2:17:30] Mijn fractie heeft het net iets anders geïnterpreteerd.

[2:17:33] Hij zei, ik hecht waarde aan de zuinigheid die wij af en toe daarin ook hebben.

[2:17:38] En ik vind het best een politieke uitspraak waar ik mij misschien niet aan waag.

[2:17:41] En de 400 miljoen die hij koos, daarin noemde hij ook die 75 procent, want hij schetste over 25 jaar

[2:17:49] is dat die 14 miljard is ongeveer 560 miljoen per jaar.

[2:17:55] Zo'n 75% ervan, en dan doe ik het nog ruim, is 400 miljoen.

[2:17:58] Als je dan spaart, dan voldoen je in principe aan die 75% als je dat 25 jaar doet.

[2:18:03] Dat is ook een van de redenen waarvoor hij voor dat...

[2:18:06] bedrag heeft gekozen, dus ziet de staatssecretaris ook niet dat hij daarin ook enige ruimte biedt en juist die keuze ook bij de politiek laat en is de staatssecretaris dan toch niet bereid om daar toch nog wat opener naar te kijken naar die mitsystematiek, juist voor dit soort projecten.

[2:18:22] Ik ken vanuit mijn verre verleden, voorzitter, de mythsystematiek vrij goed.

[2:18:27] En ik weet ook wat MKBA's doen.

[2:18:30] Zeker in de stedelijke vernieuwing was dat altijd erg lastig.

[2:18:33] Tegelijkertijd is dat wel de systematiek zoals die nu geldt.

[2:18:37] En ik heb voor mezelf genoteerd dat Klaas Knot inderdaad zei, ja weet je, ik heb

[2:18:42] Ik heb daar echt goed naar gekeken naar die 75%, maar uiteindelijk ben ik tot de conclusie gekomen dat je er niet aan moet morrelen.

[2:18:48] Dat zegt niks over wat je op termijn misschien ermee zou willen doen, maar op dit moment zeg ik inderdaad wel, ook namens het kabinet, dat die 75% echt belangrijk is.

[2:18:59] Ook omdat je, en dat hoorde ik ook de commissie zeggen, je wilt ook uiteindelijk iets kunnen aanbieden.

[2:19:05] En als je natuurlijk 650 miljoen hebt, en die staat er gelukkig, dus mijn voorkeur heeft het ook om het op die post bij Financiën te laten staan, omdat ik denk, daar is hij het minst kwetsbaar.

[2:19:15] Maar ik denk dat het heel verstandig is dat wij ook als kabinet ons verder bekreunen om die lelielijn en ook om wat de situatie is.

[2:19:28] Die kabinetsappreciatie komt eraan en ik snap heel goed dat je soms eigenlijk zou willen dat

[2:19:35] in de weging van zo'n midsystematiek of zo'n MKBA dat sommige dingen net een beetje anders gewogen zouden kunnen worden.

[2:19:42] Dat is al heel lang de discussie.

[2:19:44] Ik denk op dit moment dat ik wil vasthouden aan die systematiek, maar dat ik er wel behoefte aan heb om de vragen die ook in dat debat

[2:19:52] ook door de heer Knot als zeer interessant werden bestempeld.

[2:19:56] Bijvoorbeeld, hoe doen ze het in het buitenland?

[2:19:58] Bijvoorbeeld, hoe kan het nou dat in Portugal als het volgens mij die trein voor Wilmidden wordt aangelegd?

[2:20:05] Volgens mij werd er gezegd, het is een zompige grond hier en in Portugal is dat misschien heel anders.

[2:20:09] Het heeft ook te maken met de positie van de NS en van ProRail die verder afstaan van de overheid en in Portugal had je een hele andere situatie.

[2:20:17] Het zijn succesievelijk onderwerpen waarvan ik zelf denk het is belangrijk om die mee te nemen in de afweging.

[2:20:24] Dus ik ben zeer gemotiveerd, ook nog na het bekijken van het debat, om al die aspecten mee te nemen in die kabinetsappreciatie.

[2:20:33] Dan de laatste interruptie voor de heer de Hoop.

[2:20:36] Ja, dan nog een kortere vervolgvraag die betrekking heeft op de Lelylijn, maar eigenlijk ook over meer van dit soort projecten.

[2:20:42] Want de heer Knot schetste, vond ik ook terecht, dat er heel veel infrastructurele projecten in de jaren dertig gebouwd zijn waar we met z'n allen hartstikke trots op zijn.

[2:20:52] Een rood-wit-blauwe trots noemde hij dat.

[2:20:54] Maar hij schetste eigenlijk ook, als we zo behoudend met dit soort projecten waren omgegaan in die tijd als dat we dat nu doen, waren ze er nooit geweest.

[2:21:03] En het is meer dan een beetje een gewetensvraag aan deze staatssecretaris.

[2:21:07] Als zij de ambitie heeft om echt die grote infrastructurele projecten op OV ook voor elkaar te krijgen, denkt zij dat het binnen de huidige systematiek überhaupt wel mogelijk is, zeker in regio's die wat minder financiële ruimte hebben?

[2:21:21] Of zitten wij in een situatie waar we misschien wel niet uitkomen als het gaat over grote OV-projecten op dit moment?

[2:21:31] Ja, ik vond dat heer Knot daar misschien net iets te behoudend was in zijn inschatting van wat er de afgelopen periode gebeurd is.

[2:21:40] Als je kijkt naar wat dit land gedaan heeft, ook op het spoor, dan is er natuurlijk eigenlijk best veel gebeurd.

[2:21:45] We hebben de Betuwelijn aangelegd, we hebben natuurlijk veel meer lijnen aangelegd en dat was ook allemaal met grote problemen.

[2:21:52] Dus ik heb niet zo de behoefte om in de hoek te gaan zitten.

[2:21:55] Ja, dan kan er niks meer.

[2:21:56] Ik denk dat het aan mij is om te laten zien dat er dingen kunnen.

[2:22:00] Maar ik wil het wel op een ordentelijke manier doen.

[2:22:02] En wat ik u toezeg, dat is dat ik vond het dus zeer interessante discussies en vragen die ook op tafel bleven liggen, waar misschien ook wel een deel van een oplossing in zit.

[2:22:12] Die wil ik meenemen in die kabinetsappreciatie.

[2:22:17] Dan geef ik het woord terug aan de heer De Hoop als voorzitter.

[2:22:20] Dank u wel.

[2:22:21] En dan vervolg de staatssecretaris en dan zijn we denk ik bij deelmobiliteit.

[2:22:27] Dat was een vraag van de heer Van Leijen, voorzitter deelmobiliteit.

[2:22:34] Wij zijn op dit moment bezig om op twee onderdelen met nota's of verbrieven richting de Kamer te komen.

[2:22:42] Fiets en lopen, dat is in ieder geval een belangrijk onderdeel daarvan.

[2:22:46] Die verwachten we voor de zomer.

[2:22:48] Dus we zijn ook bezig om daar de ondergrond van te organiseren, ook na te denken over de verdeling van gelden en dan komt die ook richting de Kamer.

[2:22:56] Maar belangrijker is, en dat is misschien ook een antwoord op een vraag van mevrouw Wiers, maar hoe betrek je die regio daarbij?

[2:23:03] Aan de ene kant hebben we het over het model waarbij we echt moeten afwegen hoe doen we dat met instandhouding.

[2:23:11] Tegelijkertijd hebben de minister en ik ook gezegd, het is ook belangrijk dat we in de breedte nadenken over publieke mobiliteit, want dan heb je het over de combinatie in de regio's van hoe zit het met OV, hoe zit het met de fiets, hoe zit het met andere onderdelen die ervoor kunnen zorgen, bijvoorbeeld in Zeeland met die groene hubs, dat die bereikbaarheid voor mensen die daar wonen

[2:23:33] dat die echt geoptimaliseerd wordt en dat je daar ook bijvoorbeeld autonom vervoeren, dus dat je op meer punten een vernieuwing inzet dan we nu kennen.

[2:23:45] En ik denk dat dat een belangrijke is ook voor de regio en daar hoort dus ook deelfietsen, deelauto's, die horen daarbij.

[2:23:52] Dus dat gaat een onderdeel worden van dat verhaal.

[2:23:54] Ik weet dat het vorige kabinet volgens mij gezegd heeft dat ze in het

[2:23:59] ...voorjaar van 27 met een appreciatie zouden komen over publieke mobiliteit... ...maar ik heb eerlijk gezegd het idee dat ik er eerder mee ga komen.

[2:24:08] Ik ga proberen voor de zomer, dus dat is aanmerkelijk eerder... ...maar ik moet even kijken hoe ver we zijn, maar zo belangrijk vind ik het wel.

[2:24:15] En dat wordt ook aangehaakt bij dat afwegkader... ...omdat het belangrijk is, juist ook voor die regio's.

[2:24:23] Dan heb ik volgens mij nog één vraag over mevrouw Wiersma, want die regio heb ik meegenomen in die publieke mobiliteit.

[2:24:34] Hoe zit het op Zwolle-Meppel?

[2:24:38] Gaan we daar goed?

[2:24:40] De samenwerking met de regio ProRail is goed.

[2:24:43] De aanleg van het vierde perronspoor bij Meppel wordt voorbereid.

[2:24:47] We hebben een eerste besluit genomen over de inzet van die 100 miljoen.

[2:24:51] En dit jaar al zal ProRail al de eerste aanpassingen uitvoeren om het spoor tussen Zwolle en Meppel robuuster te maken.

[2:25:00] Voorzitter, dan was ik door mijn vraag heen.

[2:25:03] Dank.

[2:25:03] Ik kijk naar de commissie of er nog vragen zijn.

[2:25:06] En die zijn er.

[2:25:06] Allereerst bij de heer Van Leijen van D66.

[2:25:09] Ja, dank.

[2:25:10] En ik heb net een mooi trucje geheerd van de heer De Hoop, namelijk twee vragen stellen en één de interruptie.

[2:25:13] En dat dat dan als één interruptie gaat gelden, dus dat ga ik ook doen.

[2:25:17] De eerste over deelmobiliteit.

[2:25:19] Ik ga proberen voor de zomer, zou wat als een toezegging mogen noteren, dan word ik daar heel erg blij van.

[2:25:24] En de tweede was de vraag over de elektrische auto.

[2:25:28] Ja, wat natuurlijk wel wat betekent voor de inkomsten, voor de schatkist.

[2:25:33] Misschien kan hij de tweede termijn nog terugkomen.

[2:25:36] De staatssecretaris.

[2:25:40] Sorry, de elektrische auto wordt straks beantwoord door de minister.

[2:25:44] Hij gaat weer terug, hij komt weer terug daar.

[2:25:48] Ik doe mijn uiterste best om voor de zomer te komen.

[2:25:50] Ik moet even kijken of dat lukt, want het is al een flinke versnelling als je eigenlijk voorjaar 27 had bedacht en ik nu eigenlijk denk rond de zomer zou het toch ook wel mooi zijn.

[2:26:01] De fietsen gaan zeker komen voor de zomer.

[2:26:10] Dan kijk ik of over de elektrische auto's ik meteen al naar de minister toe ga of dat we daar nog even op wachten.

[2:26:18] Minister, wil u nu al iets over de elektrische auto's zeggen?

[2:26:22] Geef ik het woord even aan de minister.

[2:26:24] Ja, dat gaat over die grondslageroze.

[2:26:27] Die wordt ingecalculeerd, dus daar wordt rekening mee gehouden dat daar minder inkomsten binnenkomen.

[2:26:36] Afgelopen jaar heeft mijn collega op Financiën een aantal opties geschetst wanneer

[2:26:42] wordt geschreven naar de stabiele overheidsinkomsten uit de autobelastingen.

[2:26:47] Wat belangrijk voor ons is vanuit de INW, is dat dat in ieder geval niet een rem zet op de elektrificatie van het wagenpark.

[2:26:53] Dat is echt een belangrijke doelstelling die wij ook in onze beleidsbrief hebben opgenomen, is dat we echt willen dat die elektrificatie doorgaat, waar mogelijk versneld wordt.

[2:27:01] Deze situatie waar we in zitten met het Midden-Oosten laat ook weer de urgentie daarop zien.

[2:27:05] Dus bij de invulling van toekomstige autobelasting, waar we natuurlijk in het coalitiekort een en ander over instaan, is dat een belangrijk uitgangspunt vanuit INRE.

[2:27:17] Hilder, ik kijk naar de heer Van Leijen.

[2:27:19] Hij heeft nog een vervolg graag.

[2:27:21] Ja, want ik begrijp, leidt die grondslagerosie in 2040 tot een tekort van 4 miljard?

[2:27:27] Is er een plan om daar dekking voor te vinden?

[2:27:31] Hoe ver gaat dat?

[2:27:32] U geeft het nu van golf, we kijken ernaar, maar 4 miljard klinkt als best wel veel.

[2:27:35] Rijden we op de muur af of komt daar echt een concreet plan om dat anders te gaan doen?

[2:27:39] De minister.

[2:27:40] We rijden daar in principe elektrisch heel hard op af.

[2:27:44] En die auto's gaan heel hard.

[2:27:45] Nee, maar dat zit allemaal in het belastingplan.

[2:27:47] Dus op een gegeven moment is dat natuurlijk onderdeel van de discussie die met het belastingplan plaatsvindt.

[2:27:51] Van nou, wat zet je daar dan tegenover?

[2:27:53] Maar dat je dan met benzine-accijns het niet meer redt, dat is dan evident te lopen.

[2:28:01] Dan kijk ik verder naar de commissie of er nog resterende vragen zijn.

[2:28:08] Minister, ja.

[2:28:10] Ik heb nu een antwoord op de kermis, maar ik denk toch dat het verstandig is dat ik daar even een briefje over schrijf.

[2:28:14] Want die halfderieven herken ik hier nu niet uit, maar ik denk dat het verstandig is dat we heel eventjes dat op papier zetten.

[2:28:21] Dan nemen we even de tijd om dat goed uit te zoeken.

[2:28:28] Een dank aan de minister dat hij dat doet.

[2:28:30] Ik heb nog even teruggekeken.

[2:28:33] De vrachtwagenheffing haalde ik aan... ...omdat door de vrachtwagenheffing, die ingevoerd zou gaan worden per 1 juli 2026... ...eigenlijk ook de afschaffing van het kwart motorrijtuigenbelasting... ...is verwoegd van een kwart naar 50 procent van 1 januari 2028 naar 2026.

[2:28:56] Maar ik heb de vraag ervan even bijgepakt, vandaar.

[2:28:59] Nee, ik snap het.

[2:29:01] Tegelijkertijd krijg ik hier ook even mee, vooral omdat het leuk is dat met de komst, en dat is ook precies wat ik dacht, is dat door die vrachtwagenheffing de MRB ook aanzienlijk wordt verlaagd.

[2:29:09] Dus dan krijg je sowieso lage MRB.

[2:29:10] Maar volgens mij moeten we dit, dit is een technisch verhaal, moeten we het even goed uitzoeken.

[2:29:14] Komen we schriftelijk op terug.

[2:29:16] Zoals een toezegging van de minister die al stond dan, stel ik voor dat we verder gaan met de tweede termijn.

[2:29:21] Dan zou ik de heer Van Leijen weer willen verzoeken of hij het voorzitterschap over kan nemen.

[2:29:25] Met alle plezier en dan geef ik het woord aan de heer De Oop.

[2:29:29] Ja, voorzitter, dank.

[2:29:30] Dank aan beide bewindspersonen voor de beantwoording, uitgebreide beantwoording, waar denk ik in naar voren komt dat er grote tekorten nog steeds zijn op het gebied van infrastructuur, dat er veel ambitie is, volgens mij zowel bij het kabinet als bij de Kamer, maar dat daar toch zeer grote problemen ontstaan door die tekorten en dat het belangrijk is om daar én scherpe keuzes in te maken, maar vooral ook te blijven investeren.

[2:29:54] in die infrastructuur van de toekomst.

[2:29:57] En als het daarover gaat, zou ik toch kort nog wat over de Lelylijn willen zeggen, omdat mijn angst is dat we eigenlijk al jarenlang van proces in proces komen zonder te investeren.

[2:30:09] De staatssecretaris schetste dat er nog altijd een aantal onbeantwoorde vragen zijn over bijvoorbeeld de mogelijkheden voor woningbouw.

[2:30:16] In 2021 hebben de noordelijke provincies al in het Deltaplan voor het noorden al heel duidelijk geschetst wat voor mogelijkheden er zijn, bijvoorbeeld als het gaat over woningbouw, over economische ontwikkeling.

[2:30:27] Dus heel veel weten we al.

[2:30:29] En dit soort vragen zou je misschien wel het beste juist kunnen beantwoorden met een meerdverkenning, waarin heel veel meer duidelijk wordt als het gaat om financiën en al dat soort zaken.

[2:30:39] Dus eigenlijk zou ik zeggen dat het nog steeds meer pleit om wel een meerdverkenning te doen

[2:30:42] De staatssecretaris schetst ook het voorbeeld van de Betuwe-lijn.

[2:30:48] Juist een investering van 4,7 miljard, volledig betaald uit het Fonds Economische Structuurversterking, dat kwam uit de aardgasbaten van Noord-Nederland.

[2:30:58] En dat maakt wel, denk ik, pijnlijk duidelijk dat heel veel investeringen die gedaan worden als het gaat om infrastructuur, draagt heel Nederland wat voorbij.

[2:31:07] Maar zeker ook die noordelijke provincies de afgelopen decennia.

[2:31:10] En die hebben er toch wel betrekkelijk weinig voor teruggekregen.

[2:31:13] En het vorige kabinet maakte daarbinnen ook nog een keuze om geld bij de Lelylijn weg te halen richting andere projecten.

[2:31:18] En dat maakte het extra gevoelig en extra noodzakelijk om daar wel een gebaar richting die regio's te doen.

[2:31:24] Wij zouden toch graag zien dat er met open ogen toch naar ons amendement wordt gekeken.

[2:31:29] Ik heb nog één motie, voorzitter, op het gebied van de Lelylijn die ik ook zou willen indienen.

[2:31:34] Die pak ik erbij.

[2:31:36] Even kijken hoor.

[2:31:38] Die ligt hier.

[2:31:40] De Kamer, gehoord de raadslaging, overwegen dat de Kamer meermaals heeft uitgesproken dat de Lelylijn een belangrijk infrastructureel project is voor de bereikbaarheid tussen de noordelijke regio's en de Randstad.

[2:31:50] Constateer dat het vorige kabinet desondanks een groot deel van de beschikbare middelen voor de Lelylijn heeft aangewend.

[2:31:55] voor andere projecten, constateerde dat om de Lelylijn aan te leggen er langjarig gespaard zou moeten worden en de Lelylijn gezand hier concrete voorstellen voor heeft gedaan via zogenoemd sparend gebiedsfonds, verzoekt de regering het resterende budget voor de Lelylijn gereserveerd te houden voor de Lelylijn en deze middelen niet aan te wenden voor andere doellijnen en gaat over tot de orde van de dag.

[2:32:19] En dan eindig ik hiermee mijn bijdrage.

[2:32:24] Dank.

[2:32:24] Ik kijk even of de interrupties zijn waardeerde hoop, die zijn er geloof ik niet.

[2:32:27] Dus dan geef ik u het voorzitterschap terug.

[2:32:30] En dan geef ik dan nu het woord aan de heer Van Leijen namens de fractie van D66.

[2:32:35] Dank.

[2:32:36] Ik ga het kort houden.

[2:32:38] Ik begon mijn inbreng door te zeggen dat we volgens mij zien dat er een begroting is voor INW waar enorme druk op zit, waar een enorme spanning op zit.

[2:32:44] Ik denk dat dit debat het ook wel bevestigd heeft.

[2:32:47] Een enorme opgave op het gebied van onderhoud.

[2:32:50] Onvoldoende middelen.

[2:32:51] We hebben allemaal geen 50 tot 80 miljard in de

[2:32:53] in de achterzak zitten.

[2:32:54] Zoals wij ontkomen worden dan ja om keuzes te maken en ik kijk met veel belangstelling uit naar dat afwegingskader.

[2:33:01] Waar ik heel positief over ben is dat ik zowel de minister als de staatssecretaris allebei nu ook heel duidelijk hoor zeggen van god maar we begrijpen ook dat perspectief nodig is.

[2:33:09] We begrijpen ook dat de regio's daarom vragen dat we daar naar moeten kijken.

[2:33:12] We gaan alles uit de kast halen.

[2:33:13] Er zijn geen taboes daarbij.

[2:33:14] Dat heb ik letterlijk gehoord.

[2:33:15] Dus ook daar kijk ik met heel veel belangstelling naar uit en daar laat ik het voor nu voorbij.

[2:33:19] Dank.

[2:33:21] Dan is nu het woord aan, ik weet het voorwoord even zo snel niet uit mijn hoofd.

[2:33:27] Ik denk de heer Prikkaert namens de fractie van de PVV.

[2:33:31] Dank voorzitter.

[2:33:33] Ik weet niet hoeveel tijd we hebben, maar ik heb een aantal moties en die wil ik graag indienen.

[2:33:39] Met het gevaar dat de minister en de staatssecretaris ze verwijst naar misschien een andere staats

[2:33:46] Dien ik ze toch in.

[2:33:49] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateren dat wegen en sporen te maken hebben met fors achtstallig onderhoud, constateren dat meer dan de helft van de brug nog minder dan een derde van levensduur over heeft, constateren dat de verwachting is dat het kort van achtstallig onderhoud in de periode 2040-2050 oploopt tot ruim 80 miljard, overwegen dat goede infrastructuur crucial is voor goede bereikbaarheid en een sterke Nederlandse economie,

[2:34:08] ...verzoekt de regering klimaatuitgaven binnen de begroting van INW aan te wennen... ...voor onderhoud en renovatie van infrastructuur, zoals wegen, bruggen en spoor... ...en gaat over tot de orde van de dag.

[2:34:18] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateren dat kermisexploitanten vanwege het bijzondere gebruik van hun voertuigen historisch een uitzonderingspositie hebben binnen de motorrijtuigenbelasting, constateren dat de motorrijtuigenbelasting voor deze groep per 2026 wordt verhoogd, terwijl eerder werd gecommuniceerd dat dit pas in 2028 zou gebeuren, overwegen dat de kermissector een belangrijk onderdeel is van het Nederlandse cultureel erfgoed, verzoekt de regering om de structurele uitzonderingspositie van motorrijtuigen van kermisexploitanten binnen de motorrijtuigenbelasting te behouden,

[2:34:43] Door het kwarttarief te handhaven, af te zien van verdere verhogingen, gaat over tot de orde van de dag.

[2:34:48] Medeondertekend door collega Wilders en Van Metelen.

[2:34:52] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterend dat de motorrijtuigenbelasting voor kampeerauto's per 2026 effectief is verdubbeld, constaterend dat gebruik van kampeerauto's beperkt en primair recreatief is, constaterend dat Nederland hiermee een van de duurste landen van Europa is voor camperbezitters, verzoekt de regering deze verdubbeling terug te draaien en de dekking hiervoor te halen uit de afstraffing van de rechtelijke dwangssommen in vreendelingenzaken en gaat over tot de orde van de dag, mede ondertekend door collega Van Duivenboorde van Forum.

[2:35:19] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateert dat blokkades op snelwegen van klimaatactivisten en andere ruilschoppers leiden tot gevaarlijke situaties.

[2:35:25] De bereikbaarheid van hulpdiensten belemmeren en Nederland ontregelen.

[2:35:27] We zoeken de regering om met de minister van Justitie en Veiligheid te komen tot een harde aanpak van snelwegblokkades waarbij dituig direct van de weg wordt verwijderd en streng wordt gestraft en gaat over tot de orde van de dag.

[2:35:39] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat een deel van de opbrengsten uit de vrachtwagenheffing verplicht moet worden teruggesluisd naar de transportsector ten behoeve van verduurzaming.

[2:35:47] We constateren dat het elektriciteitsnet op veel plekken overvol is, waardoor verdere elektrificatie en verduurzaming in de praktijk niet mogelijk is.

[2:35:53] We overwegen dat ondernemers hierdoor wel extra lasten opgelegd krijgen.

[2:35:56] De verzoekte regering om af te zien van de verplichting om opbrengsten uit de vrachtwagenheffing terug te sluizen naar verduurzamingsmaatregelen.

[2:36:02] Er gaat over tot de orde van de dag.

[2:36:06] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constateert dat Nederland behoort tot de landen met de hoogste brandstofprijzen, overwegend dat verlaging daarvan direct een goede komt in huishoudensbedrijfsleven, verzoekt de regering om per directe accijns op benzine en diesel tijdelijk te verlagen en gaat over tot de orde van de dag.

[2:36:19] Dat waren ze, voorzitter.

[2:36:23] Ik zie dat heer Sjoerd een interruptie heeft.

[2:36:26] Ja, eigenlijk een vraag aan u, voorzitter, via u aan de heer Prikhaart.

[2:36:30] Eén van de moties, volgens mij was het de tweede, die ging over

[2:36:33] De kermisexploitanten.

[2:36:37] Daar werd een motie ingediend, terwijl er straks nog via kamerbrief duidelijkheid wordt geschapen.

[2:36:43] Is dat een motie die de heer Prikkard dan aanhoudt?

[2:36:46] Of is die kamerbrief met inhoud dan niet interessant voor de motie?

[2:36:51] Hoe ziet meneer Prikkard dat, meneer de voorzitter?

[2:36:55] Het woord is aan de heer Plikkuijts.

[2:36:57] Dank, voorzitter.

[2:36:58] Nou, de antwoorden van de minister doen in feite niks af aan onze wens en vandaar dat ik de motie gewoon handhaaf.

[2:37:07] En verder is de appreciatie aan de minister en uiteindelijk wat wij daarmee doen aan de Kamer.

[2:37:12] Dan is nu het woord aan de heer Schuuds namens de VVD-fractie.

[2:37:17] Ja, ik wilde eigenlijk hetgeen wat de heer Van Leijen in tweede termijn aangaf, onderstrepen.

[2:37:24] Positieve grondhouding, laten we kijken hoe we mensen en projecten en regio's, maar vooral ook sectoren perspectief bieden en daar hebben we dat afwegingskader heel nadrukkelijk voor nodig.

[2:37:36] We hebben het nu over

[2:37:38] ...langdurige projecten, projecten die ook al lang liggen.

[2:37:42] Maar de actualiteit, hoe Nederland en de omgeving van Nederland... ...en de infrastructuur daaromheen zich ontwikkelt, die verandert met de dag.

[2:37:50] Dus ik hoop dat de flexibiliteit die in het afrechtingskader komt... ...daar rekening mee houdt.

[2:37:56] En ik wens voor de rest, de bewindspersonen daar veel wijsheid in.

[2:38:01] En we spreken er vast later over.

[2:38:05] Dan kijk ik naar mevrouw Wiersma namens de BBB-fractie.

[2:38:10] Ik heb een drietal moties en die luiden als volgt.

[2:38:14] De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat uit de staat van de infrastructuur bij Rijkswaterstaat 2024 blijkt dat de Nederlandse infrastructuur verder veroudert.

[2:38:24] storingsgevoelig wordt en niet overal meer aan de eisen voldoet, constaterende dat Rijkswaterstaat schrijft dat publieke investeringen in het onderhoud van infrastructuur al decennialang een dalende trend laten zien, constaterende dat de Algemene Rekenkamer het verschil tussen budgetbehoefte en begroting voor instandhouding over 2024 tot 2038 raamt op circa 35 miljard euro,

[2:38:47] openwegende dat tijdig onderhoud goedkoper is dan uitgesteld onderhoud en dat uitstel leidt tot meer beheersmaatregelen, storingen, stremmingen en hogere kosten, verzoekt de regering om zo snel mogelijk inzicht te geven in hoeverre tekort op instandhouding in te lopen of op te lossen valt en hierbij de ontwerpbegroting 2027 de Kamer over te informeren en gaat over tot de orde van de dag.

[2:39:10] Die is mede ondertekend door collega De Hoop.

[2:39:13] Ik heb een motie over de beheerplannen en die luidt als volgt.

[2:39:18] Constateerde dat Rijkswaterstaat in de conceptbeheerplannen voor het Waddengebied voornemens is grote delen van de Waddenzee af te sluiten voor bewoners en bestaand gebruikers.

[2:39:28] Ik wou ze alle drie in één keer overhandigen, maar dit kan ook.

[2:39:31] Constateerde dat hierover, dat was geen onderdeel van de motie uiteraard.

[2:39:35] We constateren dat hierover op de waddeneilanden grote onrust is ontstaan onder bewoners, ondernemers, vissers en andere betrokkenen, waaronder wadlopers die je natuurlijk midden in de nacht van het wad moet plukken, zoals afgelopen weekend.

[2:39:50] We overwegen dat de uitvoering van deze conceptbeheerplannen mogelijk leidt tot aanzienlijke extra kosten, terwijl hierover nog geen duidelijke raming beschikbaar is.

[2:39:58] verzoekt de regering zo spoedig mogelijk in overleg te treden met vertegenwoordigers van waddenbewoners, ondernemers, visserijvertegenwoordigers, gebruiksorganisaties en andere betrokken partijen over de inhoud en de gevolgen van deze conceptbeheerplannen en de Kamer daar zo snel mogelijk over te informeren en gaat over tot de orde van de dag.

[2:40:15] Dan heb ik nog één motie waar ik het in mijn inbreng niet over gehad heb, maar die ik wel belangrijk vind, omdat ik wat sneller moest afronden dan mijn tekst beoogde.

[2:40:26] Ik dien hem alsnog in en die gaat over, nou ja, ik wil het eigenlijk niet meer uitspreken, want ik hoorde de Kamervoorzitter vorige week de kazermatten, zoals ik mijn leven lang gedacht heb dat je ze moest noemen, maar dat blijkt anders.

[2:40:39] Ik weet ook niet, ik kan het niet meer herinneren hoe je het dan uitspreekt.

[2:40:42] Maar in ieder geval, constaterende dat deze bouwwerken op de Asserdijk in slechte staat verkeren en dat er sprake is van grote veiligheidsrisico's door loslatende betonresten, constaterende dat deze kazematten, of hoe je het ook maar zegt, rijksmonumenten zijn.

[2:40:59] Weten jullie het antwoord?

[2:41:02] Nee, volgens mij spreek je het anders uit.

[2:41:07] Ik ga dit straks opzoeken, maar dat doen we even nadat dit debat is afgelopen.

[2:41:13] Dat het Rijksmonumenten zijn en gebruikt worden door Defensie om te oefenen, constaterende dat Rijkswaterstaat heeft toegezegd noodzakelijke veiligheidsmaatregelen te treffen, maar dat structureel herstel vooralsnog uitblijft, verzoekt de regering om de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen van de Kazemat bij de Afsterdijk zo spoedig mogelijk te realiseren en gaat over tot de orde van de dag.

[2:41:34] Alsjeblieft.

[2:41:38] Dank mevrouw Wiersma voor uw bijdrage.

[2:41:46] Als u uw microfoon uit doet dan gaan we naar mevrouw Bosma Hoekstra voor haar bijdrage in de tweede termijn.

[2:41:55] Ja, dank u wel.

[2:41:56] Dat is een spannende vraag nog, maar dat gaan we oplossen.

[2:42:00] Dank voor dit debat.

[2:42:01] Ik denk dat wij als commissieleden heel veel hart hebben voor de infrastructuur en het kabinet ook, en dat komt tot uiting in zo'n debat, dus dat is hartstikke mooi.

[2:42:11] Dat we ook oog hebben voor alle regio's, dat kwam hier ook heel duidelijk naar voren.

[2:42:16] Dus dat is mooi.

[2:42:17] Ik denk dat wij met z'n allen goede dingen kunnen doen.

[2:42:21] En waar ik ook blij mee ben is de toezegging dat de spoedreparaties gewoon door kunnen gaan.

[2:42:27] Dat was wel een dingetje wat speelde, dus ik ben heel blij dat de minister heeft gezegd van dat gaan we doen, daar is gewoon geld voor en dat is een misverstand.

[2:42:35] En als laatste, want ik heb natuurlijk wel een interruptie gepleegd op waardeer de hoop over de Lelylijn, ik waardeer zijn inzet.

[2:42:41] Maar ik heb ook heel goed naar de staatssecretaris gehoord over die kabinetsappreciatie.

[2:42:46] Dus misschien dat de heer de Hoop hem nog aan wil houden, dat weet ik niet, dat laat ik bij hem.

[2:42:51] Maar ik denk dat we goede dingen voor de regio moeten doen en dat het daarom van belang is dat we ook goed weten hoe we dit rapport helemaal moeten duiden en alle informaties zo goed mogelijk moeten hebben.

[2:43:03] Dus vandaar mijn reactie op de inbreng van het amendement en de reactie van de staatssecretaris.

[2:43:09] Tot zover.

[2:43:12] Dank voor uw bijdrage.

[2:43:13] Dan kijk ik naar het kabinet, hoelang we even schorsen voor de beantwoording, want er zijn redelijk wat moties ingediend.

[2:43:19] Kwartier gaan we schorsen, dan gaan wij verder om negen uur.

[2:43:23] Tot dan.

[2:55:19] De staatssecretaris en de minister zijn terug voor de beantwoording voor de tweede termijn, dus ik geef graag het woord allereerst aan de minister.

[2:55:27] Dank, voorzitter.

[2:55:28] Ik ga in een sneltreintempo de moties appreciëren.

[2:55:31] Beginning met motie 2.

[2:55:33] Dat is de motie die verzoekt de regering om klimaatuitgaven aan te wetten voor onderhoud, infrastructuur.

[2:55:39] Die moet ik ontraden.

[2:55:40] Dan de motie 2.

[2:55:42] Motie 3 verzoekt de uitzondering van kermisexplosanten in de MRB structureel te behouden.

[2:55:49] Daarover ga ik eerst een brief sturen.

[2:55:51] Dus ik wil die verzoeken om, of de heer Prekkers die wil aanhouden, want ik wil eerst even die brief sturen en dan kan natuurlijk nog van alles worden besloten.

[2:56:03] En anders moet ik hem ontraden, maar het verzoek is dus even om hem aan te houden.

[2:56:07] Het woord is aan de heer Prikkaert.

[2:56:08] Ja, voorzitter.

[2:56:09] Mag ik vragen aan de minister op welke termijn hij denkt dat antwoorden kunnen geven?

[2:56:13] Deze week, toch?

[2:56:15] Deze week moet dat kunnen, ja.

[2:56:19] Dan houd ik hem even aan.

[2:56:20] Ja, ik kan hem ook... Ja, we kunnen ook zeggen dat ik hier later schriftelijk even apprecieer.

[2:56:23] Dat kan ook.

[2:56:25] Ook goed, ja.

[2:56:26] Zullen we dat anders doen?

[2:56:27] Ja, als dat slaagt voor de stemming... Ja, dat moet helemaal niet volgende week dinsdag.

[2:56:30] Dan moet ik gewoon zorgen dat ik hier even schriftelijk apprecieer.

[2:56:33] Dan gaan we het zo doen, de minister.

[2:56:35] Oké, dan motie 4 over de MRB en de kampeerauto's, verdubbeling terug te halen uit dwangsommen.

[2:56:47] Invreemdelingenzaak, ja die moet ik ontraden.

[2:56:49] Dan de motie 5 over de blokhouders op snelwegen.

[2:56:57] Maar goed, dat gebeurt overigens ook op spoorwegen, hebben we vandaag natuurlijk ook weer gezien.

[2:57:02] Die moeten we even samen oppakken met JNV, dus daar komen we ook schriftelijk met een appreciatie.

[2:57:07] Dan de motie 6, dat gaat over om de regering af te zien van de verplichting om de opbrengst uit de vrachtwagenheffing terug te sluizen naar de verdere verduurzamingsmaatregelen.

[2:57:17] Nou, verwijs even naar het debat, vind ik juist verstandige maatregelen, dus die ga ik ontraden.

[2:57:21] Motie 7 verzoekt de regering om per directe oxijns op benzine en diesel tijdelijk te verlagen.

[2:57:26] Ga ik ontraden.

[2:57:27] Dan de motie 8, dat is van Wiersma en de hoop om zo snel mogelijk inzicht te geven in hoeverre het tekort op mijn standhouding valt in te lopen of op te lossen.

[2:57:38] En hier bij ontwerpbegroting 17 naar de Kamer over te informeren.

[2:57:42] Die scherpe keuzes zijn nodig, dat is duidelijk.

[2:57:46] Dat hebben we natuurlijk ook in een eerder debat met elkaar gewisseld, ook vandaag.

[2:57:50] Zoals bekend zijn we nu bezig met de brede herprojectering van de fondsen.

[2:57:56] om die gereed te hebben na de zomer.

[2:57:59] Dit vormt ook het uitgangspunt voor het instandhoudingswerk dat uitgevoerd kan worden en wat niet.

[2:58:05] En het gevraagde inzicht, zoals in de motie omschreven, dat zullen we hier ook in meenemen.

[2:58:10] En als we het dus zo kunnen invullen met deze logische gedachtegang, dan kan ik hem oordeel Kamer geven.

[2:58:17] Dan motie 9 over de beheerplannen van het Waddengebied.

[2:58:23] Die kan ik oordeel Kamer geven.

[2:58:25] Vraagt om dat RWS spoedig in overleg treedt met de tegenwoordigers van de waddenbewoners, ontnemers en visserijvertegenwoordigers, gesprekorganisaties en andere betrokkenen.

[2:58:33] Dat kunnen we natuurlijk gaan organiseren.

[2:58:35] Dus die krijgt Orde Kamer.

[2:58:38] En dan het herstel.

[2:58:39] KZ-matten, KZ-matten.

[2:58:43] KZ-matten.

[2:58:44] Volgens mij hebben we het over hetzelfde.

[2:58:48] Dus die kan ik ook Orde Kamer geven.

[2:58:52] Dank.

[2:58:52] Volgens mij is het gewoon kazematten.

[2:58:55] Ik weet niet wie me erop af gaat rekenen als het niet klopt, maar dat horen we dan wel weer.

[2:58:59] Dan geef ik graag het woord aan de staatssecretaris.

[2:59:02] Dank u wel, voorzitter.

[2:59:04] Eerst het amendement.

[2:59:06] Dat moet ik ontraden, maar dat zal u niet verbazen, gelet op het betoog dat ik net gehouden heb.

[2:59:12] Als het gaat om de motie, zou ik eigenlijk nog het volgende erbij willen zeggen.

[2:59:16] Hij staat nu safe op een post bij Financiën.

[2:59:22] Kortom, als...

[2:59:24] er ook vanuit het kabinet een overweging zou zijn om iets met het bedrag te doen, dan kan dat überhaupt nooit zonder de Kamer.

[2:59:30] Daar is geen aanleiding toe, maar ik geef het u even mee dat die daar eigenlijk best safe staat.

[2:59:37] Als het gaat om de inhoud van de motie zou ik zeggen houd hem aan totdat de appreciatie er is van het kabinet.

[2:59:43] En als u hem echt niet wil aanhouden, ja, dan kan ik niet anders op dit moment dan hem te ontraden, maar ik zou liever hebben dat u hem aanhoudt en dat als de appreciatie van het kabinet er is, dat we hem dan ook erbij kunnen betrekken.

[2:59:59] Dan vraag ik de heer Van Rijn even het voorzitterschap.

[3:00:01] Dan geef ik het woord aan de heer De Hoop om daarop te reageren.

[3:00:05] Voorzitter, dan ben ik bereid om die motie aan te houden, maar de staatssecretaris heeft denk ik ook de bijdrage en de context van de motie gehoord.

[3:00:14] Ik hoor ook van haar dat zij bereid is om zo snel mogelijk met zo'n appreciatie ook van het rapport van Knol te komen.

[3:00:22] Maar ik hoop dat het boodschap vanuit de Kamer dan helder is in ieder geval, dat het ook meegewogen wordt in die zin in de appreciatie die we de komende periode krijgen.

[3:00:31] Ik heb volgens mij de boodschap vanuit uw commissie gehoord en u heeft volgens mij ook mijn boodschap gehoord.

[3:00:41] Dan neem ik het voorzitterschap weer over en dan was dat de beantwoording van de bewindspersonen van tweede termijn.

[3:00:46] Dan kijk ik of er nog vragen zijn blijven hangen.

[3:00:49] Dat is volgens mij niet het geval.

[3:00:51] Dan gaan wij nog een ronde doen langs de toezeggingen.

[3:00:56] Allereerste is dat de minister zegt schriftelijk terug te komen op de vraag van het lid Wiersma in zaken de Bizi methode.

[3:01:07] de BISI-methode, die wordt toegepast bij de bodemonderzoek in de Waddenzee.

[3:01:16] Volgens mij heeft ze daar nu een motie over ingelieten en heb ik die oor de Kamer gegeven, dus dan wordt die dus daarin meegedaan.

[3:01:18] Helder.

[3:01:20] Dan is het zo dat...

[3:01:24] Het ging over.

[3:01:25] Oh, dat ging over.

[3:01:28] Oké.

[3:01:28] Mevrouw Wiersma, het woord is aan u.

[3:01:30] Ja, oh, excuses.

[3:01:33] Nee, de motie die is ingediend is om in gesprek te gaan met de impact van de beheerplannen met alle bewoners voor de gebieden die gesloten worden.

[3:01:44] Maar de toezegging gaat over de onderbouwing van de staat van instandhouding van een aantal van die habitats die daar voorkomen waarom die gebieden gesloten worden.

[3:01:55] Daar hebben wij echt wat kritische

[3:02:00] De minister deelt dat, dus we behouden hem gewoon als toezegging.

[3:02:03] Dan gaan wij door naar de tweede toezegging.

[3:02:05] De minister zegt toe aan het lid Schuds eerder toegezegde brieven over de eindspurt KRW en het drinkwaternoodzaak voor bedrijven uiterlijk twee weken voor het commissiedebat water aan de Kamer te doen toekomen.

[3:02:20] Drie, de staatssecretaris zegt toe de vragen die in het gesprek met de Lelylijn-gassant nog niet beantwoord kunnen worden mee te nemen in de kabinetsreactie op het rapport van de Lelylijn-gassant.

[3:02:32] Vier, de staatssecretaris zegt toe aan het lid van Leyen haar uiterste best te doen voor de zomer met een brief over deelmobiliteit te komen.

[3:02:42] Over fietsen en lopen.

[3:02:44] Gaan we nog even corrigeren.

[3:02:46] Volgens mij kwam er een brief over fietsen en lopen met de uiterste best gedaan van een brief over deelmobiliteit.

[3:02:50] Volgens mij had ik hem zo onthouden.

[3:02:54] De staatssecretaris.

[3:02:56] Excuus, misschien had ik duidelijker moeten zijn, maar ik kom sowieso met een brief over fietsen en lopen en ik doe mijn uiterste best om een brief over publieke mobiliteit zo snel mogelijk naar de Kamer te hebben.

[3:03:09] Gaan we het zo noteren, dank.

[3:03:11] En dan tenslotte zegt de minister toe schriftelijk terug te komen op de vraag van het lid Prickaerts in zaken de motorrijtuigenbelasting voor kermisexploitanten, daarbij ook zijn motie over dit onderwerp te appreciëren.

[3:03:24] Ja, dan zijn daarmee, ik zie dat de heer Sjoeds toch nog een opmerking heeft.

[3:03:32] Dan wachten we daarop en dan is er na het woord aan de heer Sjoeds.

[3:03:38] Er waren twee toezeggingen.

[3:03:43] Eentje ging over de eindspurtbrief kaderrichtlijn water en de tweede ging over die drinkwaterbehoeften voor bedrijven.

[3:03:58] Er staat beide in de lijst met toezeggingen, maar dan weet u het nu bij deze zeker.

[3:04:03] Dan dank ik beide bewindspersonen voor zowel hun aanwezigheid als de beantwoording in het debat.

[3:04:08] En ik zie toch nog dat de heer Prickaerts een laatste punt heeft.

[3:04:12] Tenslotte.

[3:04:15] Tenslotte, voorzitter.

[3:04:15] Ik mis even de schriftelijke appreciatie over de blokkades op snelwegen.

[3:04:21] Die was ook aangegeven.

[3:04:24] Staat erbij.

[3:04:25] Dank allen voor uw aanwezigheid, ook voor de assistentie tijdens dit debat, voor de mensen die thuis hebben gekeken, op de publieke tribune en dan wens ik u allen een fijne avond.

[3:04:38] Dank.