De toekomst van de visserij in Nederland

[0:00:00] allemaal. Van harte welkom bij het rondetafelgesprek van de commissie Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid

[0:00:08] en Natuur over de toekomst van de visserij in Nederland. Het gesprek zal tot kwart voor

[0:00:14] vier duren. Ik heet van harte welkom de genodigden voor dit gesprek, de Kamerleden, het publiek

[0:00:21] en de mensen die meelezen en luisteren via de livestream. We hebben drie rondes vandaag

[0:00:27] die elk 45 minuten duren. Het eerste blok is maatschappelijke organisaties, het tweede blok

[0:00:34] is wetenschap en het derde blok is visserij. En voor elk blok hebben we genodigden die zich

[0:00:39] aan het begin van elke ronde even zullen voorstellen en hun visie of position paper even zullen

[0:00:44] toelichten. En vervolgens kunnen de Kamerleden vragen stellen en in gesprek gaan. We starten

[0:00:52] zometeen met het eerste blok, maatschappelijke organisaties. Als u een vraag wil stellen,

[0:00:56] Ik kijk even naar de Kamerleden.

[0:00:58] Geeft u dan alsjeblieft ook even aan aan wie u die vraag wenst te richten.

[0:01:04] Mijn voorstel is dat we dan vraag-antwoord doen.

[0:01:07] Dus Kamerleden stellen een vraag en dan kunt u direct antwoord geven.

[0:01:11] En dan krijgt u van mij straks het woord.

[0:01:13] En na iedere ronde schorsen we even om een challenge te doen.

[0:01:18] Zoals gezegd, het rondetafelgesprek heeft een doel om te bespreken wat de toekomst is van de visserij in Nederland.

[0:01:24] En dat is dus ook de hoofdvraag.

[0:01:25] En het zijn een aantal deelvragen vandaag. Hoe ziet het eruit de toekomst vanuit economisch perspectief?

[0:01:31] Hoe ziet dat eruit vanuit ecologisch perspectief? En hoe ziet dat eruit vanuit het perspectief van vissenwelzijn?

[0:01:38] We gaan beginnen met het eerste blok. En ik heet graag welkom mevrouw Den Held van Stichting Noordzee,

[0:01:44] mevrouw Haanraads van het Wereld Natuur Fonds en de heer Van der Pas van Compassion in World Farming.

[0:01:50] En dan geef ik nu graag het woord aan onze eerste genoordigde.

[0:01:58] Dank u wel voorzitter en ook bedankt aan de leden van de vaste Kamercommissie voor de uitnodiging hier.

[0:02:06] In mijn werk als programmaleider Duurzame Visserij bij Stichting de Noordzee

[0:02:10] zie ik iedere dag hoe sterk natuur en visserij met elkaar verbonden zijn

[0:02:15] en ook hoe kwetsbaar die balans is.

[0:02:19] Samen met Wereld Natuurfonds Nederland en met steun van de Noordzee Passive Fisheries Foundation

[0:02:25] hebben wij een position paper opgesteld

[0:02:27] En daarin eigenlijk is de kern, een gezonde zee is de basis voor een toekomstbestendige visserij.

[0:02:35] Maar die Noordzee verandert heel erg snel.

[0:02:38] Door klimaatverandering, maar ook doordat we de ruimte steeds intensiever gebruiken.

[0:02:44] We zien de visbestanden verschuiven, de druk op de ruimte neemt toe en het hele systeem wordt eigenlijk minder veerkrachtig.

[0:02:53] En er zijn zeker stappen gezet, bijvoorbeeld in het terugdringen van overbevissing, en dat is heel goed, maar het is niet genoeg.

[0:03:03] Want, oh dit is de bel, ja, want alleen als je goed, want als je alleen maar goed naar de individuele soorten kijkt, dan betekent dat nog niet dat het hele ecosysteem gezond is.

[0:03:17] En juist dat systeem, dus de bodem, het voedselweb, de biodiversiteit, vormt de basis onder de visserij van de toekomst.

[0:03:27] En met meer windparken en veranderende ecosystemen, toenemende druk op de ruimte, kunnen we niet altijd blijven doen wat we deden.

[0:03:35] Want dan krijgen we ook wat we altijd kregen.

[0:03:38] Dus we moeten nu een volgende stap zetten.

[0:03:42] En dat betekent dat we duidelijke en soms ook lastige keuzes moeten maken.

[0:03:50] Over waar ruimte is voor visserij en waar ruimte nodig is voor herstel.

[0:03:57] En we moeten ook eerlijk zijn over wat niet meer past.

[0:04:02] Want sommige vormen van visserij, zoals de zware boomkoor, die lopen tegen hun grenzen aan.

[0:04:08] Nog een beetje optimaliseren, dat is dan niet genoeg.

[0:04:12] Als we die keuzes niet maken, dan blijven we een systeem in stand houden dat zowel ecologisch als economisch eigenlijk steeds kwetsbaarder wordt.

[0:04:24] Dus de toekomst vraagt om echte innovatie.

[0:04:30] Visserij met minder impact op de bodem, minder bijvangst en een echt veel kleinere ecologische voetafdruk.

[0:04:37] Daar ligt voor ons het perspectief voor de toekomstbestendige sector.

[0:04:43] En als we dan vooruit kijken, dan zien we dat die toekomst niet alleen maar zit in techniek, maar juist ook in mensen.

[0:04:51] Want er staat een hele nieuwe generatie vissers klaar met nieuwe ideeën en een sterke verbondenheid met de natuur.

[0:05:00] En die generatie verdient ook perspectief.

[0:05:03] Wij zien een toekomst voor ons eigenlijk met niet minder, maar juist meer vissers.

[0:05:09] Een sector die voor een deel kleinschaliger is, flexibeler en meer in balans met de natuur.

[0:05:19] En tegelijk een sector die economisch sterk is en maatschappelijk gedragen.

[0:05:25] Wat we nu nodig hebben, dat zijn duidelijke keuzes en vooral consistent beleid.

[0:05:33] Neem daarin ecologische grenzen als een vertrekpunt, zodat er ook op de lange termijn ruimte blijft voor de visserij.

[0:05:41] En daar ben ik eigenlijk heel erg optimistisch over, want de kennis is er, de innovatiekracht is er en de samenwerking is er ook.

[0:05:50] Dus laten we die verantwoordelijkheid samen nemen voor de natuur en de sector en de generaties na ons.

[0:05:57] Dank u wel.

[0:05:59] Hartelijk dank, mevrouw Den Held. Ik kijk naar de heer Van der Pas.

[0:06:04] Dank u wel, voorzitter. En ook dank aan de Kamerleden voor de uitnodiging.

[0:06:08] In Nederland worden jaarlijks ongeveer vijftien uur vissen in kwekerijen gehouden.

[0:06:14] En Nederlandse schepen vangen per jaar ongeveer 3,6 miljard vissen.

[0:06:21] Dat zijn heel erg veel dieren.

[0:06:23] En om een beeld te geven, dat zijn ongeveer acht keer zoveel als in de Nederlandse veehouderij.

[0:06:30] En toch zijn er geen regels, vrijwel geen regels voor hun welzijn.

[0:06:36] Vissen, kreeften, krabben worden behandeld op een manier die in de veehouderij volstrekt ondenkbaar zou zijn.

[0:06:43] Ze worden levend opengesneden, ze verstikken, hun ledematen worden levend uitgedraaid.

[0:06:51] Dit terwijl de wetenschap er heel duidelijk over is dat vissen net zo goed pijn, angst en ook stress kunnen ervaren.

[0:06:59] En dat kan en dat moet beter.

[0:07:01] Dat zegt de Raad voor de Dier aangelegenheden, dat zeggen steeds meer vissers.

[0:07:07] En dat zeggen ook consumenten.

[0:07:09] Uit onderzoek blijkt dat een ruime meerderheid van de Nederlanders wil dat vissen bescherming krijgen.

[0:07:15] En consumenten zijn er ook bereid voor te betalen.

[0:07:18] Dit betekent dat Nederland economisch kan profiteren door niet te wachten op Europese regelgeving.

[0:07:27] We doen er als Nederland goed aan om nu de koplopersrol te pakken op het gebied van vissenwelzijn.

[0:07:34] En voor dierwaardige visserij en aquacultuur moeten er dus eindelijk regels komen.

[0:07:41] En ik zal u een aantal van de belangrijkste noemen.

[0:07:45] Vanzelfsprekend op één, wanneer je dieren doodt, zorg ervoor dat dit zo pijnloos mogelijk gebeurt.

[0:07:52] Zowel bij kweekvis als bij wildevis.

[0:07:56] Bouw voort op de kennis over bedwelming bij paling en bij meerval.

[0:08:00] Twee van de meest gekweekte soorten in Nederland.

[0:08:03] En op zee, op onder andere school, waar het ook al gebeurt.

[0:08:08] En ontwikkel die door, maar verplicht ze vooral ook.

[0:08:11] Dus verplichte, gevalideerde bedwelmingsmethodes voor alle vissoorten.

[0:08:16] In de aquacultuur ontwikkel houderijsystemen waarbij dierenwelzijn en de behoeften van het dier centraal staan.

[0:08:24] Op basis van wetenschappelijk bepaalde welzijnsindicatoren.

[0:08:28] En beweeg weg van carnivore aquacultuur.

[0:08:32] Dus vissen die vissen eten.

[0:08:34] Want dat is per definitie niet duurzaam.

[0:08:38] En dat legt een hele grote druk op wilde vispopulaties.

[0:08:41] Op populaties, vis die ook door mensen gegeten kunnen worden.

[0:08:47] Kijk naar de kansen, want er is ook een duurzame aquacultuur, zoals algenkweek en cellulaire viskweek.

[0:08:54] Dat zijn echt kansen van Nederland.

[0:08:57] Dan als je kijkt naar de vangst.

[0:08:59] Zorg voor minder bijvangst, zoals meer al zijn.

[0:09:02] En verplicht aanpassingen zodat dieren minder lijden.

[0:09:06] Zorg bij de ontwikkeling van nieuwe vangstmethodes dat niet alleen de zeebodem, maar ook het individuele dier zo min mogelijk wordt geschaad.

[0:09:13] En tot slot, zorg voor regelgeving die de NVWA kan handhaven.

[0:09:20] Net zoals bij dieren in de veehouderij.

[0:09:24] Controleren op welzijn.

[0:09:26] Zoals bij kweek, zowel bij kweek maar ook aan boord.

[0:09:30] En het verplichte camera toezicht wat in 2028 ingaat kan hierbij benut worden.

[0:09:36] Dus de conclusie is, willen we een duurzame toekomstbestendige veehouder, visserij en ook aankoopcultuursector.

[0:09:43] Dan moeten we werk maken van dierwaardigheid.

[0:09:46] Want het is niets minder dan de consument verwacht.

[0:09:49] Dank u wel.

[0:09:51] Heel hartelijk dank.

[0:09:53] Kijk naar mevrouw Haanraads.

[0:09:55] Dank u wel, voorzitter.

[0:09:57] Geachte leden van de Tweede Kamer, hartelijk dank voor de uitnodiging.

[0:10:00] Mijn naam is Kirsten Haanraads.

[0:10:02] Ik ben bij het Wereld Natuur Fonds hoofd van het Nederland-programma.

[0:10:06] Een eer om hier vandaag bij u aanwezig te mogen zijn.

[0:10:10] Ik verwacht zelf dat de conclusie van dit gesprek vanmiddag zal zijn...

[0:10:15] dat er vele mogelijke toekomsten voor de visserij in Nederland zullen zijn.

[0:10:20] Dat er een toekomst is, staat voor ons vast.

[0:10:23] En wij dragen er graag aan bij om mee te denken hoe die toekomst daaruit zou kunnen zien.

[0:10:29] Belangrijk hierbij is, denk ik, het uitgangspunt of de randvoorwaarden of de vereisten,

[0:10:34] hoe je het ook noemen wil, van die toekomst, dat die bestendig is.

[0:10:40] Duurzaam, robuust, volhoudbaar, standvastig.

[0:10:45] omdat zo'n toekomst nodig is om ondernemerschap mogelijk te maken

[0:10:50] om perspectief te bieden voor nieuwe ondernemers, voor nieuwe vissers

[0:10:54] maar ook om te kunnen investeren, te kunnen renderen en dus ook te kunnen profiteren

[0:11:00] maar vanuit ecologisch perspectief is diezelfde volhoudbaarheid ook een vereiste

[0:11:07] de visserij is volledig afhankelijk van de draagkracht van het systeem

[0:11:13] Als bijvoorbeeld de Noordzee of de Waddenzee hun ecologische functie verliezen, verdwijnt de basis onder deze sector.

[0:11:22] En daar is precies hetgeen het vringt vandaag.

[0:11:26] De balans is uit het lood geslagen.

[0:11:29] Met alleen beschermen of schim combineren redden we het niet meer.

[0:11:34] We komen er niet meer. Wat nodig is, is herstel.

[0:11:38] Een gerichte inhaalslag om ecosystemen weer veerkrachtig te maken.

[0:11:43] Robuust, bestendig, toekomstgericht.

[0:11:46] En dat betekent investeren in natuurherstel, in de kwaliteit van de habitatie,

[0:11:51] in het functioneren van het systeem van de processen die er thuis horen in de voedselketens.

[0:11:56] En alleen zo ontstaat een systeem dat tegen een stootje kan, dat het gebruik goed kan hebben,

[0:12:02] ruimte daarvoor ook biedt, inclusief visserij.

[0:12:07] Dit zijn keuzes die we maken, keuzes uit de vele toekomsten die mogelijk zijn.

[0:12:13] En onze oproep en ons verzoek zou zijn, maak van natuurherstel het fundament van visserijbeleid.

[0:12:20] Niet als bijzaak, maar als voorwaarde.

[0:12:23] En welke toekomst u ook vormgeeft, dat is een kern van de toekomst van onze zeeën.

[0:12:29] En daarmee voor ons allemaal. Dank u wel.

[0:12:33] Dank u wel, mevrouw Haanraad.

[0:12:35] Dat betekent dat we nu over kunnen gaan naar de vraag van de Kamerleden en uw antwoorden.

[0:12:40] We zijn vanmiddag met acht Kamerleden inmiddels.

[0:12:45] En dit blokje duurt tot twee uur, dus dat betekent dat ik aan u vraag om compacte vragen te stellen en ook één vraag te stellen en niet twee vragen verpakt in één.

[0:12:56] En ik aan u verzoek om te kijken of u uw antwoorden ook compact kunt houden, zodat we zoveel mogelijk van alle vragen van de Kamerleden en informatie met elkaar kunnen wisselen.

[0:13:05] Kort, mevrouw van der Plas.

[0:13:07] Dank u wel, voorzitter. Dank voor de inleiders voor hun bijdrage aan dit rondetafelgesprek over de toekomst van de visserij.

[0:13:18] Ik denk een belangrijk rondetafelgesprek, omdat we eigenlijk ook bijna geen vissers meer over hebben.

[0:13:25] En daarbij haak ik ook even aan op het betoog van mevrouw Den Held.

[0:13:32] Die zei dat een hele nieuwe generatie klaarstaat.

[0:13:37] Daar heb ik zelf een twijfel over

[0:13:38] Want er zijn bijna geen vissers meer

[0:13:41] Maar mevrouw Den Held voegt het daarin toe

[0:13:44] Er staat een nieuwe generatie klaar

[0:13:46] Die verbonden is met de natuur

[0:13:49] En kan mevrouw Den Held mij uitleggen

[0:13:52] Wat het verschil is tussen die nieuwe generatie

[0:13:55] Dat die verbonden is met de natuur

[0:13:58] Ten opzichte van de oude generatie

[0:14:01] Is die dan niet verbonden met de natuur

[0:14:05] Want volgens mij zijn alle vissers namelijk verbonden met de natuur.

[0:14:08] Maar kennelijk zit daar een verschil in.

[0:14:10] Kan mevrouw Den Held het uitleggen?

[0:14:12] Mevrouw Den Held.

[0:14:14] Dank u wel. Bedankt voor de vraag.

[0:14:16] Ik denk zeker dat alle vissers een diepe verbondenheid voelen met de natuur.

[0:14:24] Ik zie wel een heel groot verschil in hoe verschillende visserijen omgaan met de natuur.

[0:14:31] En de nieuwe generatie waarover ik spreek, dat zijn met name de meer passieve vissers.

[0:14:39] En dat betekent niet dat ze passief thuis zitten, maar dat ze gebruik maken van niet bewegende vistuigen.

[0:14:45] En gebruik maken van technieken die lokken in plaats van jagen.

[0:14:51] En op die manier eigenlijk veel minder negatieve impact veroorzaken op het ecosysteem.

[0:15:02] Meneer Vlag van de SGP.

[0:15:04] Ja, voorzitter, het is geen rondetafel debat.

[0:15:06] Dus ik onderdruk de neiging om een aantal dingen ter discussie te stellen.

[0:15:10] Hoewel me dat wel moeite kost, maar dat te rijden.

[0:15:13] Mijn vraag gaat over een opmerking van mevrouw De Held.

[0:15:15] Die zei van, we lopen tegen grenzen aan.

[0:15:18] En die begrijp ik oprecht niet.

[0:15:19] Want we hebben volgens mij nog nooit zo weinig vissers gehad in de Noordzee als nu.

[0:15:22] Er wordt al eeuwen gevist in de Noordzee.

[0:15:24] Er zijn er nog nooit zo weinig geweest.

[0:15:26] En de bevolking is groter dan ooit.

[0:15:28] Dus ik begrijp die opmerking oprecht niet.

[0:15:31] En wat ik ook mis in dit geheel, als we al tegen grenzen aan lopen, had ik ook wel verwacht iets meer te horen over een fenomeen wat er nog maar enkele tientallen jaren is.

[0:15:40] Namelijk windenergie met al die kabels en verstoring van de bodem enzovoort.

[0:15:45] Maakt de stichting Noordzee zich daar niet veel grotere zorgen over?

[0:15:48] Omdat we daar nog heel weinig van weten.

[0:15:49] Een visserij eigenlijk al eeuwenlang in harmonie met de natuur plaatsvindt.

[0:15:56] Mevrouw Den Helds.

[0:15:57] Dank u wel voor de vraag, of eigenlijk vragen.

[0:16:00] Ik ga ze zo goed mogelijk proberen te beantwoorden en ik praat ook graag op een ander moment nog verder input.

[0:16:13] Ook een kleinere, efficiëntere vloot kan nog steeds heel veel druk uitoefenen op het ecosysteem.

[0:16:21] Want het aantal schepen is niet zozeer een goede indicator voor hoe het gaat met het systeem of hoeveel druk eruit wordt geoefend.

[0:16:30] Maar inspanning en vangstcapaciteit is dat wel.

[0:16:35] De druk hangt ook af van motorvermogen, visuren, technologie, maar ook de ruimtelijke concentratie.

[0:16:43] Ik weet niet hoe dicht ik bij de microfoon moet zitten.

[0:16:47] Een goede indicator voor visserijdruk zou zijn de trends in visbestanden.

[0:16:54] Hoe gaat het met verschillende vispopulatie?

[0:16:56] Trends in bijvangst, biodiversiteitsindicators, maar ook bodemverstoring.

[0:17:08] En dan ga ik over naar de visserij als grootste drukfactor.

[0:17:14] Dat wordt door bijvoorbeeld ISIS, de Internationale Wetenschappelijke Raad, wordt de visserij nog altijd als de grootste drukfactor gezien.

[0:17:22] Omdat ze ruimtelijk dominant is, direct biomassa verwijderd uit het systeem.

[0:17:27] habitat daadwerkelijk fysiek verandert en met dat alles tezamen eigenlijk hele voedselwebben beïnvloedt.

[0:17:37] Bovendien is er de bijvangst, ontstaan er langdurige cumulatieve effecten

[0:17:43] en daardoor heeft de visserij eigenlijk een grotere en bredere en veel meer directe impact op het ecosysteem

[0:17:51] dan andere afzonderlijke menselijke activiteiten.

[0:17:55] En dan kom ik op de derde vraag eigenlijk.

[0:17:57] Die u stelde, we weten nog niet alles van windparken, maar wat we wel weten is dat er geen bewezen negatief effect is waargenomen tot dusver op visbestanden.

[0:18:12] Wat we wel zien is dat doordat er niet gevist kan worden in windparken, dat vispopulaties de kans krijgen zich te herstellen.

[0:18:24] Maar ook, er wordt een andere vorm van substraat toegevoegd, waardoor er ook andere soorten zich kunnen vestigen in die windparken.

[0:18:34] En daartussen is er dan nog voldoende zandsubstraat, waarmee ook de andere vispopulaties zich kunnen vestigen.

[0:18:43] Dus dat tezamen laat ons zien dat er binnen windparken eigenlijk een hogere biodiversiteit is dan daarbuiten.

[0:18:52] Dank u wel. Ik ga... Ja, precies. Ik ga naar D66.

[0:18:59] Ja, dank u wel. Ik had een vraag aan mevrouw Halaats.

[0:19:03] Die had het over een robuuste toekomst.

[0:19:09] En dat zijn toekomst voor zich ziet met niet minder vissers, maar meer vissers.

[0:19:14] En ik was wel benieuwd, kunt u misschien iets meer zeggen over hoe zo'n toekomstige economisch model er dan uitziet?

[0:19:22] Want dat was mij nog niet helemaal duidelijk. Dank u wel.

[0:19:26] Dank u wel.

[0:19:28] Voor ons is het denk ik interessant om te kijken van hoe kunnen we een visserij helpen vormgeven die opereert binnen de ecologische draagkracht van het systeem.

[0:19:38] En dat betekent dat de kwaliteit van je verdienmodel als ondernemer niet alleen afhangt van de vangst die je binnenhaalt.

[0:19:45] en de kilogrammen en de omvang van dat stukje, maar dat dat in een breder ecologisch perspectief is.

[0:19:51] Dat zou betekenen dat je ook moet kijken naar hoe dat verdienmodel is opgebouwd.

[0:19:56] Dus die waardering voor het behoud van die ecologische draagkracht is iets wat nu nog niet onderdeel is

[0:20:01] van het verdienmodel van de visserij, maar wat het wel zou moeten zijn.

[0:20:05] Want dat maakt dat het toekomstbestendig en robust is.

[0:20:08] We zien nu dat er wordt gevist op basis van quota bijvoorbeeld,

[0:20:13] En dat je dan kijkt van wat is er duurzaam en maximaal duurzaam en wat kan je dan gebruiken.

[0:20:19] Maar duurzaam vanuit het perspectief van bijvoorbeeld de zee is een bredere definitie dan dat.

[0:20:25] Dan gaat het niet alleen om aantallen vis of aantallen kilo's.

[0:20:28] Dan gaat het ook om van wat is de visserijdruk op een bepaalde locatie.

[0:20:32] Hoe verhoudt dat zich tot de omvang van rustgebieden waar geen visserij plaatsvindt.

[0:20:38] Hoe gaat het met het bewerkstelligen van natuurlijke processen.

[0:20:41] Dat zijn ook allemaal onderdelen die we moeten gaan inbouwen.

[0:20:44] Dus de definitie van duurzame vangst moet een stukje breder worden.

[0:20:48] En die definitie moeten we inbrengen in het verdienmodel.

[0:20:52] Veel dank.

[0:20:53] Lid Kostic, Partij voor de Dieren.

[0:20:55] Ja, dank u wel.

[0:20:56] Ten eerste dank voor de komst en uw zorgvuldige betoog.

[0:20:59] Ik zal tussendoor even weg moeten voor een debat.

[0:21:04] Mijn vraag is aan de heer Van der Pas.

[0:21:07] Het gaat over vissenwelzijn.

[0:21:09] Hij beschreeft inderdaad...

[0:21:11] Ik zie het voorzitter.

[0:21:17] Meneer Van der Pas beschreef het dierenleed bij het vissen, dat er helaas is.

[0:21:24] En natuurlijk als politici willen we denk ik aan de slag met oplossingen.

[0:21:28] Dus ik was benieuwd wat zou de politiek de komende twee jaar moeten doen in ieder geval...

[0:21:35] om dat dierenleed op zijn minst te beperken aan boord, maar ook in die kwekerij.

[0:21:42] Meneer Van der Pas.

[0:21:43] Dank voor de vraag.

[0:21:45] Het zijn natuurlijk twee verschillende systemen, kwekerij en wilde vangst.

[0:21:49] Te beginnen bij wilde vangst.

[0:21:53] Het bedwelmen van vissen voordat ze gedood worden staat eigenlijk op één.

[0:21:57] Het is mogelijk en het is ook goed uitvoerbaar op schepen.

[0:22:05] Dus bedwelmen voordat vissen worden opengesneden is eigenlijk de meest simpel die waarschijnlijk ook iedereen zal begrijpen.

[0:22:15] Daarnaast is de manier waarop gevangen wordt ook nog wel een punt van verbetering.

[0:22:20] Dus minder lange sleepuren, minder hoge snelheid bij het slepen, zorgt voor veel minder verdrukking.

[0:22:30] En dood door verdrukking is denk ik wel een van de meest verschrikkelijke eindes aan een dierenleven die je kunt bedenken.

[0:22:39] Het welzijn in kwekerijen is van een andere orde, want daar zijn de dieren hun hele leven.

[0:22:45] En is er dus geen bestaan in het wild waar de gedragsbehoeften van het dier op een natuurlijke wijze plaatsvinden.

[0:22:57] In kwekerijen leven vissen in betonnen bakken.

[0:23:01] Het is een omgeving die zo kaal is dat, ja, ik denk als mens kunnen we daar ons geen voorstelling van maken, behalve dan als we in een cel worden opgesloten.

[0:23:14] Behalve dan dat dat alleen is en wij vissen worden juist in hele grote aantallen vastgezet.

[0:23:24] En dat geldt ook voor soorten die solitair leven.

[0:23:27] Dus palingen bijvoorbeeld in Nederland, of palingen zijn een solidaire soort, in hele grote aantallen worden ze gehouden.

[0:23:40] Ongeveer tot ongeveer 1200 individuele dieren in één badkuip.

[0:23:48] Dus het leven van een vis in kwekerijen is dieronwaardig.

[0:23:58] En een ander beeld wat moet gebeuren in Nederland om dat te veranderen...

[0:24:03] is überhaupt monitoren hoe het zit met de gezondheid van dieren in kwekerijen.

[0:24:08] Want dat gebeurt niet.

[0:24:09] Er zijn geen cijfers beschikbaar over of de vissen gezond zijn, ja of nee.

[0:24:14] Terwijl de sterfte extreem hoog is.

[0:24:16] En vervolgens komt er ook een moment van slacht.

[0:24:19] En daar is bedwelming, ook voor kweekvissen, heel belangrijk.

[0:24:24] Dank u wel.

[0:24:26] De heer Jansen van de PVV.

[0:24:28] Dank u wel, voorzitter.

[0:24:30] En dank ook voor de inbreng.

[0:24:31] Mijn vraag is, de Nederlandse visserijsector is juist volgens mij bijzonder innovatief.

[0:24:39] Kijk bijvoorbeeld naar de pulscore visserij, wat dan ook minder bodemberoering tot gevolg heeft.

[0:24:44] Maar dan wordt vanuit Brussel dat de nek omgedraaid.

[0:24:47] Hoe kijkt mevrouw Den Hel daar dan tegenaan?

[0:24:50] Helpen de regels uit Brussel ons of helpen die juist de sector en de innovaties om zeep?

[0:24:57] Mevrouw Den Held.

[0:25:01] Dank u wel.

[0:25:05] Puls is een aantal jaar geleden verboden.

[0:25:13] Zoals u misschien in mijn betoog en mijn position paper heeft kunnen zien, heeft kunnen afleiden, zien wij Puls niet per se als een oplossing.

[0:25:22] Het is eigenlijk het verlengen van de huidige situatie, de uitstel van hetzelfde eindpunt waar we naartoe gaan.

[0:25:32] Ik heb eens de vergelijking gehoord van zware boomkoor naar puls, dat dat vergelijkbaar is als wanneer je van roken overstapt naar vepen.

[0:25:43] Het is misschien op bepaalde vlakken minder erg, maar wat we zien, wat we houden, zijn toch een aantal hele slechte kanten van die boomkoorvisserij.

[0:25:57] Het is inderdaad waar dat er minder van alles is.

[0:26:04] Minder bodemverstoring, iets minder diep.

[0:26:06] Nog steeds de dieren die er bovenop liggen worden een kopje kleiner gemaakt.

[0:26:11] de helft van ongelooflijk veel brandstof is nog steeds echt heel veel brandstof

[0:26:16] de helft van 2 miljoen kilo school die bijgevangen wordt en overboord gaat

[0:26:23] is nog steeds een miljoen, is nog steeds echt heel veel

[0:26:26] wij zien het niet als een eindoplossing

[0:26:28] het is meer zo'n optimalisatie die waarschijnlijk het voor de sector

[0:26:33] wel tijdelijk een stuk goedkoper maakt om te vissen

[0:26:38] Maar we hebben een andere richting nodig.

[0:26:41] We hebben echte innovatie nodig.

[0:26:44] En ik hoop dat we daarin kunnen gaan investeren.

[0:26:47] Dank u wel.

[0:26:48] De heer Meudekamp van de VVD.

[0:26:51] Een vraag aan mevrouw Haanraads.

[0:26:53] U gaf aan dat visserij volledig afhankelijk is van het draagvlak van de zee.

[0:26:58] Er zijn allerlei wetenschappelijk onderbouwde quota voor het vangen van diverse vissoorten.

[0:27:04] Zeker voor de Noordzee en dat is afgestemd met andere landen.

[0:27:08] Is dat niet juist een voorbeeld, die Noordzee, voor heel veel andere zeeën in de wereld?

[0:27:14] Mevrouw Anraat.

[0:27:18] Dank u wel.

[0:27:19] Ik denk dat er een heleboel dingen goed zijn en als voorbeeld kunnen dienen wereldwijd.

[0:27:24] Want er zijn wereldwijd rondom visserijen hele grote misstanden.

[0:27:29] Tegelijkertijd zien we als we kijken naar de staat van de Noordzee en de staat van de Waddenzee en het ecologisch perspectief dat dat niet goed is.

[0:27:35] Dus dan is nog steeds de conclusie dat waar wij nu voor staan en de opgave die wij hebben nog steeds geen eindoplossing voor ons biedt.

[0:27:43] Want over langere of kortere termijn gaan we daar problemen van ondervinden.

[0:27:50] Het vissen en het beheren op basis van yields op populatieomvang is een van de factoren waar je naar moet kijken.

[0:27:59] Maar dat is niet de definitie van een ecologisch functionerend systeem.

[0:28:03] En je hebt dat systeem en dat systeem is altijd ingewikkeld met processen, met verschillende elementen, abiotisch en biotisch.

[0:28:11] En die moeten allemaal op een bepaalde manier werken om tot het einde der tijden te kunnen voortbestaan en om daar tot het einde der tijden op een bepaalde manier gebruik van te kunnen maken.

[0:28:21] Nou, dat hebben we niet. Dus natuurlijk is het relevant om goed te kijken en goed te monitoren hoe gaat het nou met die visbestanden, zeker de bestanden waar je duurzaam gebruik van wil maken.

[0:28:31] Maar dat is niet het enige waarnaar je moet kijken.

[0:28:34] En dat is eigenlijk ook de kern van Pradoor.

[0:28:36] Er moeten ook prekken zijn waar die vis rust kan vinden.

[0:28:39] Er moeten ook prekken zijn waar de bodem kan herstellen.

[0:28:43] En nog tal van ecologische overwegingen.

[0:28:46] En die maken dan dat je gezonde vispopulaties gaat hebben waar je gebruik van zou kunnen maken.

[0:28:53] Dank u wel. Meneer Lohman van het CDA.

[0:28:57] Dank u wel voorzitter en dank voor uw aanwezigheid en het aanleveren van de voorbereidende stukken.

[0:29:03] Ik had een vraag aan mevrouw Den Held, stichting de Noordzee.

[0:29:08] Ik ben niet of u de mogelijkheid had om de alle stukken te lezen.

[0:29:11] Maar een van de dingen die mij opviel is, er is internationaal brede steun voor het nut van beschermde zeegebieden.

[0:29:19] Er is een stuk van professor Van der Meer dat laat zien dat specifiek in de zuidelijke Noordzee, in gebieden die al jaren gesloten zijn, dat er geen meetbaar bodemherstel is gevonden.

[0:29:31] Kunt u daarop reflecteren hoe u daarnaar kijkt en wat dat betekent voor de manier waar we in Nederland naar gebiedsbescherming kijken?

[0:29:38] Mevrouw Den Held.

[0:29:40] Dank u wel. Bedankt voor de vraag. Goeie vraag ook.

[0:29:43] Ja, ik heb de stukken gelezen en wat ons daarin opviel is dat er is gekeken naar een periode van tien jaar.

[0:29:53] Wat er gebeurt over een periode van tien jaar.

[0:29:56] En dat is voor een heleboel bodemlevende soorten eigenlijk niet voldoende om zich te kunnen herstellen.

[0:30:13] Kijk naar bijvoorbeeld een noordkromp.

[0:30:15] Dat is een in het sediment levende schelp die honderden jaren oud kan worden.

[0:30:20] Dan kun je nagaan dat tien jaar niet voldoende is voor herstel.

[0:30:25] En herstel kan ook alleen maar plaatsvinden als er bronpopulaties in de buurt zijn, als de bodem stabiel is, als de structuren die eigenlijk al decennia geleden door de visserij zijn verwijderd, zoals stenen en andere schelpdierbanken die er vroeger waren, de oesterbanken.

[0:30:47] Dus ja, ik stop en dan tien jaar later is het weer zoals het honderden jaren geleden was, zo gaat het niet.

[0:30:54] En wat ook opviel in dat stuk was dat er vooral gekeken werd naar MSY, de Maximum Sustainable Yield, terwijl, zoals Kirsten ook al zei, dat gaat dan juist alleen over de bevistbare soorten, over de commercieel beviste populaties.

[0:31:15] Maar dat zegt niet meteen iets over bijvangst of over de kwetsbare bodemfauna of de ecosystemen die nodig zijn om die soorten überhaupt in stand te houden.

[0:31:30] Dus wat er nodig is om dat echte herstel plaats te laten vinden is eigenlijk rust en goede handhaving en die toekomstbestendige visserij die niet afhankelijk is van bodemverstoring.

[0:31:46] Dank u wel.

[0:31:48] En als laatste in deze ronde mevrouw Promet van GroenLinks PvdA.

[0:31:52] Dank u wel, voorzitter.

[0:31:54] Mijn vraag is voor mevrouw Haaraat.

[0:31:57] Zij heeft het over natuurherstel gehad en gezegd dat dat het fundament is van de redding van de zee.

[0:32:06] Ik zou graag wat meer willen weten over wat moet je doen om die natuur te laten herstellen.

[0:32:12] Er wordt ook door de andere sprekers gesproken over rust, over bodemherstel.

[0:32:17] Podemherstel. Moet je dan gebieden vrijwaren van visserij?

[0:32:21] En hoeveel procent is dat dan?

[0:32:23] Ik zou daar graag wat meer over willen weten.

[0:32:27] Mevrouw Haaraats.

[0:32:28] Dank u wel.

[0:32:29] Het is inderdaad nodig dat je een bepaald gedeelte vrijwaart van visserij.

[0:32:34] Een specifiek ook bodemberoerende visserij.

[0:32:36] We moeten voldoende gebieden hebben waar natuurherstel de ruimte kan krijgen.

[0:32:43] En dan gaat het niet alleen om stoppen met wat je nu deed.

[0:32:47] en dan inderdaad tien jaar wachten en dan hopen dat het goed komt.

[0:32:50] Want daar zijn we al te ver van heen, zeg maar.

[0:32:54] Dus we moeten echt kunnen zorgen dat er actief herstel plaatsvindt.

[0:32:57] Dat betekent dat we op sommige plekken structuren zullen moeten terug gaan brengen.

[0:33:01] Dat we moeten werken aan herstel van bronpopulaties.

[0:33:04] Dat die rustgebieden en die beschermde gebieden groot genoeg zijn,

[0:33:08] zodat er ook minder verstoring van buitenaf is.

[0:33:12] Onderwatergeluid, vervuiling, dat soort zaken spelen natuurlijk ook een rol.

[0:33:15] Het is de stapeling van verstoringen en problemen die maakt dat een al belastig ecologisch systeem niet kan herstellen.

[0:33:24] Dus we moeten zorgen dat daar weer die balans in komt.

[0:33:29] Wij hebben nu in Nederland op zee, maar ook op land, beschermde gebieden.

[0:33:34] Maar dat zijn niet effectief beschermde gebieden.

[0:33:37] Dus we zijn op papier misschien beschermd.

[0:33:39] Het is misschien Natura 2000 of Kader Regalmarin.

[0:33:43] maar dat betekent heel vaak dat er nog steeds menselijke activiteiten plaats kunnen vinden

[0:33:47] die schadelijk zijn, die impact hebben op dat al belastende systeem

[0:33:50] dus dat betekent dat we moeten naar echt effectief beschermde gebieden

[0:33:54] in internationaal verband hebben we daar al afspraken over gemaakt

[0:33:57] 30% effectief beschermde gebieden waarvan 10% strikt beschermd

[0:34:03] dat is eigenlijk bijna de bare minimum wat we nodig hebben

[0:34:07] als we toe willen naar een systeem wat weer gaat functioneren

[0:34:11] en waar we ook weer gebruik van kunnen gaan maken.

[0:34:14] Want op dit moment is het niet zo dat ons ecologisch systeem stabiel slecht is.

[0:34:19] Het gaat naar beneden.

[0:34:20] We hebben een inhalsracht te maken.

[0:34:22] We moeten die curve naar herstel gaan maken.

[0:34:26] Dus een combinatie van zaken, maar zeker voldoende beschermde gebieden

[0:34:31] van voldoende omvang in verbondenheid,

[0:34:34] waar de menselijke effecten tot een minimum worden gebracht.

[0:34:40] Dank u wel.

[0:34:40] Dan komen we hiermee aan het einde van de eerste ronde.

[0:34:43] We hebben nog acht minuten over in deze ronde.

[0:34:46] Dus ik kijk even naar de leden wie van u echt nog een prangende vraag heeft.

[0:34:50] En die inventariseer ik even om te kijken of we aan allen toekomen.

[0:34:56] Ik zie mevrouw Van der Plas, dit kost iets.

[0:35:00] En mevrouw Bromet, dat moet lukken als de vraag kort is en het antwoord ook.

[0:35:05] Mevrouw Van der Plas.

[0:35:08] Voorzitter, mevrouw Haanraads heeft het over beschermde gebieden.

[0:35:12] Maar we kennen de schoolbox. Ik neem aan dat mevrouw Haanraads daar ook mee bekend is.

[0:35:19] Dat is een gebied wat al ruim 30 jaar bijna gesloten is en waarvan ecologen en biologen zeiden van als daar niet meer gevist wordt dan komt dat de jonge schoolstand ten goede.

[0:35:31] We zien compleet het tegenovergestelde. De school is daar vertrokken en het is eigenlijk een groot fiasco.

[0:35:40] Dat zeggen biologen eigenlijk ook. Het heeft niet gedaan wat we dachten dat het zou doen.

[0:35:45] Hoe denkt mevrouw Haanraads dat vissers vertrouwen krijgen als er wordt gesproken over nieuwe beschermde gebieden?

[0:35:54] Of dit überhaupt gaat werken met het bewijs van het fiasco van de schoolbox voor onze ogen?

[0:36:02] Mevrouw Haanraads.

[0:36:07] Ik zit even mijn gedachten te ordenen, want over de schoolbox valt inderdaad een hoop te zeggen.

[0:36:11] Ik denk dat de kern iedere keer weer is dat het terugkomt op hetzelfde dat namelijk alleen maar zeker in onze Noordzee-Waddenzee-complex dat wij inmiddels zover zijn dat met alleen het afsluiten van gebieden en dat als beschermingsmaatregel te bestempelen er niet meer komen.

[0:36:29] Dus wij moeten kijken naar zijn er in de omgeving voldoende gebieden om bijvoorbeeld die bronpopulaties te voorzien.

[0:36:38] Zorgen we dat het gebied omvangrijk genoeg is om verstoring van buitenaf te voorkomen.

[0:36:44] Dus de definitie van wat een succesvol beschermd gebied is om te kunnen bijdragen aan natuurstel is breder dan het alleen afschuiten voor visserij.

[0:36:53] Ja, toch misschien een oplossingsgerichte vraag, ook aan zowel de Stichting De Noordzee als Wereld Natuur Fonds.

[0:37:09] Welke twee concrete maatregelen zou u de Kamer mee willen geven, dat we straks kunnen meenemen in het debat en vragen aan de staatssecretaris om actie op te ondernemen?

[0:37:22] Kijk, eerst naar mevrouw Den Helds.

[0:37:23] Nou dan zou ik in eerste instantie willen pleiten voor wanneer er quota worden vastgesteld.

[0:37:37] Om dat eigenlijk nooit boven het duurzame niveau te doen.

[0:37:41] Om eigenlijk altijd te blijven onder de door ISIS geadviseerde MSY, de duurzaamheid.

[0:37:48] Zodat je op die manier geen hogere druk krijgt op het systeem.

[0:37:55] En dan mevrouw Haaraat.

[0:37:57] Ja, en ik kan haast niet anders dan die aan te vullen met afdoende, effectief beschermde gebieden.

[0:38:04] We hebben nu een natuurherstelwet die dat ook voor de zee vraagt.

[0:38:08] En dus commitment aan die vereistheid de natuurherstelwet.

[0:38:12] En daarmee voldoende volgende habitatrichterijen is echt het minimale.

[0:38:17] En dan tot slot. Oh, toch? De heer Meunekamp?

[0:38:20] Ja, oké.

[0:38:21] Nee, ik zag de heer van de Pas ook nog zitten.

[0:38:25] Het ging over het opeten van vissen door andere vissen.

[0:38:29] Ja, dat gebeurt in de natuur toch ook? Hoe ziet u dat?

[0:38:35] Dit ging heel specifiek over kwekerijen.

[0:38:37] En in kwekerijen worden vissen met vissen gevoerd.

[0:38:42] En dat is een ongelooflijk inefficiënte manier om calorieën tot je te nemen als mens.

[0:38:49] Ik heb het al zei, 90% van de vissen die worden gevoerd in kwekerijen zijn geschikt voor menselijke consumptie.

[0:38:56] En die komen vaak van gebieden waar mensen afhankelijk zijn van die vis voor hun eiwitinname.

[0:39:04] Dus voor de efficiëntie van het systeem is het niet handig.

[0:39:10] En daarnaast zijn predatoren vissen die zich juist zeer slecht voelen in gesloten systemen.

[0:39:20] Omdat ze solistisch zijn, omdat ze alleen leven.

[0:39:26] En omdat ze ontzettend goede zwemmers zijn.

[0:39:29] Dus ze leggen enorme afstanden af.

[0:39:30] En dat kun je in een bak niet.

[0:39:33] Dank u wel.

[0:39:35] Tot slot, mevrouw Bromet.

[0:39:37] Ik wou nog even doorvragen op het antwoord dat ik net kreeg van mevrouw Haaraats.

[0:39:42] Het ging over de doelen die wij bijvoorbeeld in een internationaal verband hebben afgesproken.

[0:39:47] En ik zou aan haar willen vragen, hoe ver zitten we daar vanaf?

[0:39:51] Dus ik heb net gevraagd wat we moeten doen, maar wanneer zijn we daar?

[0:39:58] Mevrouw Haar, raad van slot.

[0:40:00] Dank u wel.

[0:40:03] We zitten daar nog best wel ver vanaf.

[0:40:06] We hebben dus in internationaal verband afgesproken 30% beschermd, 10% strikt beschermd.

[0:40:11] We hebben in het kader van het Noordzee-akkoord met elkaar afgesproken dat we enerzijds implementeren wat het beleid is,

[0:40:19] Maar anderzijds ook 15% vrijwaren van bodemberoerende visserij.

[0:40:24] We hebben die 15% nog niet bereikt.

[0:40:26] Een groot deel daarvan ligt nu voor bij de Europese Commissie.

[0:40:30] Dat is een heel proces natuurlijk in afstemming met andere landen.

[0:40:33] Maar wat de kern is, is niet het percentage wat wij met elkaar afspreken op papier.

[0:40:38] Maar de effectieve implementatie van bescherming.

[0:40:41] En daarvan is het minder dan 5% uit mijn hoofdstiet van 2 à 3%.

[0:40:46] wat je zou kunnen beschouwen als effectief beschermd.

[0:40:50] En dus zijn we echt nog heel erg ver weg van waar we naartoe moeten.

[0:40:54] Om ook resultaten te boeken wat we beogen.

[0:41:00] Nou, dank u wel.

[0:41:01] En dat betekent dat we nu het laatste op...

[0:41:04] Nou, ik keek mij aan van ik heb wel iets dat ik wil heel graag niet zeggen.

[0:41:07] Oké, dan gaan we nu het eerste blok afsluiten.

[0:41:09] Dan ga ik u heel hartelijk danken voor uw input en uw mooie en ook uw compacte en to-the-point antwoorden.

[0:41:15] En dan gaan we hier een challenge uitvoeren.

[0:41:17] En ik schors even een aantal minuten.

[0:46:07] Goed beste mensen, ik constateer dat alle leden ook keurig op hun plek zitten en ook de genodigden.

[0:46:12] Dan laten we dan gauw beginnen, des te meer tijd hebben we voor de goede vragen en de goede antwoorden van de kant van de genodigde tweede blok wetenschap.

[0:46:23] De heer van de Vis van de Weur, de heer van de Meer van de Weur en de heer Haasnoot van de Prossing.

[0:46:31] Ik geef u gewoon weer gelegenheid om even een paar minuten kort toe te lichten uw position paper of uw visie.

[0:46:37] Dan gaan we de rij af en dan is volgens weer het woord aan de Kamerleden.

[0:46:42] En dan beginnen we bij de heer Van der Vis.

[0:46:47] Ja, u mag uw microfoon even aanzetten en als u klaar bent gewoon weer uit.

[0:46:51] Ik ben zo te verstaan.

[0:46:52] Gaat helemaal goed.

[0:46:53] Oké, prima.

[0:46:55] Nou, ik ben Hans van der Vis. Ik werk bij Wageningen Livestock Research.

[0:46:58] Ik ben een van de mede-oprichters van het internationale netwerk Catch Welver platform.

[0:47:05] Wij werken in dat netwerk heel nauw samen met industrie.

[0:47:09] industrie. Dat betekent visserijbedrijven, maar dat betekent ook bedrijven die verwerkingsapparatuur

[0:47:15] aan boord bouwen of neerzetten en ook nettenbouwers bijvoorbeeld. We werken ook met NGO's samen.

[0:47:23] We hebben gezien dat de huidige ontwikkelingen zodanig zijn dat het belangrijk is om ook

[0:47:28] je bezig te houden met welzijn van de gevangen vissen. De reden waarom we dat doen is dat we

[0:47:35] zeggen van nou, als je minder schade aan de vissen hebt, dan heb je uiteindelijk een product wat

[0:47:42] langer houdbaar is. En op het moment dat je minder schade hebt aan de bijvangst, en die moet je weer

[0:47:48] terugzetten in zee, in een aantal gevallen, dan heb je dus de overlevenskansen van die bijvangst,

[0:47:54] die vergroot je dan. Dus op die manier proberen we ook bij te dragen aan een meer toekomstbestendige

[0:48:01] De visserij, dat netwerk, dat hebben we opgezet wereldwijd.

[0:48:04] Omdat we gedachten van dat moet geen Noord-Europese feestje worden, om het zo maar even te zeggen.

[0:48:10] Dus we zitten ook in China, we zitten ook in Vietnam, we zitten ook in Zuid-Amerika.

[0:48:14] En hier wil ik het even bij laten.

[0:48:17] Dank u wel. De heer Van der Meer.

[0:48:20] Ja, dank u wel.

[0:48:23] In mijn position paper heb ik geprobeerd enige nuance aan te brengen.

[0:48:28] De ideeën die leven over hoe gaat het nu eigenlijk met de visstand.

[0:48:35] Hoe gaat het nu eigenlijk met de visstand en het bodemleven in Noordzee en Waddenzee?

[0:48:40] Ik heb als voorbeeld meegenomen een artikel die vorige week in de voorstand verscheen.

[0:48:46] En daar gaat het met name, gaan ze in op de vissoorten in de Waddenzee.

[0:48:50] En ze schrijven in de Waddenzee is vooral de situatie van vissen problematisch.

[0:48:54] Vijftien van de zestien soorten die als indicator worden gebruikt, doen het slechter dan de afgesproken norm.

[0:48:59] Nou, zo'n verhaal dat past in een beeld wat veel mensen hebben over hoe het gaat met de ecologie van Waddenzee en Noordzee.

[0:49:07] Maar waar is dit nou op gebaseerd?

[0:49:10] Nou, dat is gebaseerd op het rapport Staat van de Waddenzee, door de Waddenacademie uitgebracht.

[0:49:15] En wat hebben die mensen gedaan?

[0:49:17] Die hebben gezegd van, we hebben 40 jaar gegevens over de vissoorten in de Waddenzee.

[0:49:23] En ja, we weten eigenlijk niet wat de norm zou moeten zijn.

[0:49:28] Maar we denken dat het niet zo goed gaat.

[0:49:30] Dus we nemen het maximum van die 40 jaar, dat is de norm, dat moet gehaald worden.

[0:49:36] En dan kijken ze of dat in het laatste jaar gehaald wordt.

[0:49:40] Nou, als er niks aan de hand is met die vissoort, als die gewoon stabiel is, dan is natuurlijk de kans,

[0:49:46] en er zit natuurlijk natuurlijk een variatie van jaar op jaar op,

[0:49:49] dus dan is de kans dat dat maximum in het laatste jaar valt, die is natuurlijk maar één veertigste.

[0:49:55] Dus logisch, ook al is er zelfs een stijgende trend in vissoorten, of een stabiele trend,

[0:50:01] Logisch dat zo'n norm nooit gehaald wordt.

[0:50:04] Dus dat zegt eigenlijk helemaal niks.

[0:50:08] En ja, dat is wel een verhaal wat dus vanuit een Waddenacademie gepresenteerd wordt.

[0:50:14] Zij verwijzen dan, een van de argumenten die ze gebruiken, ja, maar in de BISI doen ze dat ook.

[0:50:20] Nou, de BISI, dat is dan die Bantic Indicator status die de overheid gebruikt om het bodemleven in de Noordzee te karakteriseren.

[0:50:27] En op basis van die BISI zeggen ze dat de staat van het bodemleven zeer ongunstig is.

[0:50:33] Maar die BISI doet precies hetzelfde. Die gebruikt ook het maximum.

[0:50:38] En dat kan je dus per definitie gewoon niet halen.

[0:50:41] Dus vanuit de overheid worden dus signalen afgegeven dat het heel slecht gaat met het bodemleven.

[0:50:50] En hier in dit geval voor de Waddenzee met de visstand.

[0:50:52] Maar ik als wetenschapper vind dat heel weinig solide.

[0:50:57] En er zijn ook allerlei andere methoden die wel, want al deze methoden, dus deze methoden die hier gebruikt worden door de Waddenacademie, in dat rapport staat van de Waddenzee, ook de BISI, die zijn niet wetenschappelijk onderbouwd.

[0:51:10] Er is geen enkele wetenschappelijke publicatie verschenen in de internationale literatuur waarin dat onderbouwd wordt.

[0:51:16] Toch maakt de overheid daar gebruik van.

[0:51:18] Nou, dat lijkt mij geen juiste zaak.

[0:51:22] De ISIS heeft de afgelopen jaren hard gewerkt om geprobeerd de staat van de Noordzee, van het bodemleven in de Noordzee in kaart te brengen.

[0:51:32] En die hebben daar een paar publicaties over geschreven.

[0:51:35] Eentje in PNAS verschenen, de Proceedings of the National Academy of Sciences, een vooraanstaand wetenschappelijk tijdschrift.

[0:51:41] En die komen tot de conclusie dat de EU, de director general of the environment, 75% van een gebied moet een goede status hebben.

[0:51:58] En op basis van dat ISIS-onderzoek scoort de Noordzee dat het een good environmental status heeft.

[0:52:07] Nou, dat zijn natuurlijk heel verschillende berichten die dan vanuit de wetenschap of vanuit de ISIS of vanuit de overheid naar buiten komen over de staat van de Noordzee.

[0:52:19] En ik kan me voorstellen dat daar bij de politici veel onduidelijkheid over bestaat.

[0:52:24] Ja, hoe gaat het nou eigenlijk?

[0:52:26] En nou, in mijn position paper heb ik daar dus geprobeerd enige nuance in aan te brengen.

[0:52:30] Dat we die verhalen die van onze overheid, dat de staat van de Noordzee zeer ongunstig is.

[0:52:36] Of van de Waddenacademie, dat de staat van hoe het met de vissen gaat in de Waddenzee bedroevend is.

[0:52:43] Ja, dat we die wel met een korrel zout moeten nemen.

[0:52:45] Waarbij ik overigens niet gezegd wil hebben dat er niks aan de hand is.

[0:52:50] Het gaat mij als wetenschapper er alleen om.

[0:52:52] Jongens, we moeten ons wel op de juiste feiten baseren.

[0:52:57] Daar wil ik het bij laten.

[0:52:59] Heel hartelijk dank.

[0:53:01] De heer Haasnoots.

[0:53:04] Ja, bedankt voor de uitnodiging om hier te mogen spreken.

[0:53:07] Mijn naam is Tim Haasnoot, ik ben directeur van ProSea Marine Education.

[0:53:12] Eigenlijk al met de pappenlepel is de visserij bij mij ingegoten als kleinzoon van een visser.

[0:53:17] En daarmee eigenlijk ook altijd die fascinatie voor de natuur, de zeenatuur.

[0:53:24] En gedurende mijn tijd in Wageningen tijdens mijn studie kwam ik erachter dat visserij en natuur twee tegenstellingen waren volgens veel van mijn medestudenten.

[0:53:32] Daar waar ik dat zelf nooit zo heb ervaren.

[0:53:36] En eigenlijk geloof ik heel erg dat we met een eigen bril naar de werkelijkheid kijken.

[0:53:40] We onze eigen taal spreken, onze eigen bronnen hebben.

[0:53:43] Maar dat de kracht er juist in ligt om die werelden bij elkaar te brengen.

[0:53:47] En dat is ook wat wij proberen bij ProSee.

[0:53:49] Want wij geloven ook als stichting dat uiteindelijk, als we het hebben over het verduurzamen van de visserij, dan maken mensen daarin het verschil.

[0:53:56] En vanuit die hoedanigheid bieden wij op de visserijopleidingen ook trainingen aan.

[0:54:01] waarbij we naast het vak vissen, wat ze leren op school,

[0:54:05] en ook inderdaad meer bijbrengen over die wereld eromheen.

[0:54:09] Want daar waar het vangen van vis iets is wat tot een van de oudste beroepen ter wereld behoort,

[0:54:15] zie je vandaag dat je als visser natuurlijk veel meer moet weten.

[0:54:19] Iets over dat marine systeem, over het beheerssysteem, over die keten,

[0:54:25] over het ook economisch runnen van zijn onderneming,

[0:54:28] Het omgaan met maatschappelijke organisaties en dat soort kennis proberen wij ook bij die nieuwe generatie vissers breed onder de aandacht te brengen.

[0:54:37] Daarnaast beheren wij ook het platform Vistik het maar voor de Nederlandse visserijsector, waarin we ook proberen de wetenschappelijke inzichten op een begrijpelijkere en toegankelijke manier bij die visser te brengen.

[0:54:48] Maar ook andersom, dus ook kennis vanuit die sector moet denk ik op een effectieve manier gevoed worden richting beleid, richting onderzoek en ook richting maatschappelijke organisaties.

[0:55:00] Want ook zij zijn onderdeel van het vormgeven van die toekomst.

[0:55:06] Als we het dan hebben over die toekomst, dan heb ik ook in mijn position paper uiteengezet dat die per visserijsegment verschillend zal zijn.

[0:55:14] Maar één gemene deler is dat alle vormen van visserij behoefte hebben aan mensen die over de kennis en kunde beschikken om die toekomst vorm te geven.

[0:55:25] En dat is iets waar het marine systeem, de gezondheid van vispopulaties in de vorige ronde werd geschetst als randvoorwaarde.

[0:55:34] Ik ook graag wil neerzetten dat het hebben van die mensen, die nieuwe generatievissers, een randvoorwaarde is als ze het willen hebben over die toekomst.

[0:55:44] de visserij. En daar heb ik ook in mijn position paper op aangedrongen dat visserijbeleid niet

[0:55:50] alleen gaat over bestanden, maar juist ook over die menselijke component. En dat het belangrijk

[0:55:54] is dat we daar ook oog voor hebben en de juiste keuzes in maken. Heel veel dank. Dan ga ik naar

[0:56:03] de leden van de Kamer en dan begin ik weer bij mevrouw Van der Plas. Ja, dank u wel en dank aan

[0:56:09] de insprekers voor hun bijdrage. Ik had een vraag voor de heer Van der Meer over die BISI-scores.

[0:56:18] Want ik vond het wel interessant wat de heer Van der Meer hier aangaf, dat het niet wetenschappelijk

[0:56:26] onderbouwd is, maar dat het wel wordt gebruikt door het ministerie. Ja, mijn vraag is eigenlijk,

[0:56:33] U bent wetenschapper en je zou zeggen dat wetenschap staat hier hoog in het vaandel.

[0:56:41] Op wat voor manier wordt u daar dan bij betrokken of de universiteit daarbij betrokken?

[0:56:50] En hoe kan het dan gezorgd worden voor een eerlijk leid?

[0:56:54] Want ik begrijp ook dat dit soort scores ook worden gebruikt voor uitspraken van de rechter bijvoorbeeld.

[0:57:00] Terwijl er geen wetenschappelijke onderbouwing voor is.

[0:57:03] Kunt u daar ietsje meer over uitleggen?

[0:57:08] De heer Van der Meer.

[0:57:11] Ja, dat is een lastige vraag.

[0:57:14] Want het ministerie zet natuurlijk opdrachten uit.

[0:57:19] Die vraagt gewoon bepaalde onderzoekers van kunnen jullie dit voor ons uitzoeken?

[0:57:23] En in dit geval hebben ze dat aan een particulier onderzoeksbureau gevraagd.

[0:57:27] Die heeft dat uitgevoerd.

[0:57:30] En daar zijn zij ook blind gevaren.

[0:57:32] Op een gegeven moment kwam ik daarachter in discussies.

[0:57:35] Toen ben ik die stukken gaan lezen.

[0:57:38] En ja, toen zag ik dat het eigenlijk ontoerijkend is.

[0:57:42] En toen heb ik ook aan de bel getrokken.

[0:57:44] En intern eerst bij Wageningen Marine Research die discussie gaan voeren.

[0:57:49] En die discussie is nu inmiddels dus doorgecijpeld naar het ministerie.

[0:57:54] En ja, ik ben drie weken geleden met emeritaat gegaan.

[0:57:59] Dus eigenlijk speel ik daar geen rol meer in.

[0:58:01] Maar er zijn nu wel stappen gezet met de ambtenaren die hiervoor verantwoordelijk zijn om dat door te spreken en onze kritiek die wij daarop hebben om die met hun door te spreken.

[0:58:15] En te kijken of zij dan iets gaan doen.

[0:58:18] Daarnaast is er ook binnen de ISIS in het voorjaar een hele procedure opgezet hoe dit soort indicatoren geëvalueerd moeten worden.

[0:58:29] En dat is met de BISI nooit gebeurd.

[0:58:32] En nu heeft het ministerie wel toegezegd dat zij die voorgestelde ISIS-evaluatie ook op de BISI willen gaan uitvoeren.

[0:58:41] Dus er zit beweging in, maar we zijn er nog niet helemaal.

[0:58:46] Ik heb natuurlijk ook uw vraag gezien.

[0:58:50] U heeft eerder hier vragen over gesteld aan de minister.

[0:58:54] En ik moet eerlijk zeggen dat de antwoorden die u gekregen heeft, dat ik vond dat u toch een beetje met een kluitje in het riet gestuurd bent.

[0:59:06] Maar misschien ben ik nu iets te politiek.

[0:59:10] Mevrouw Vellinga, Beemsterboor.

[0:59:13] Ja, dank u wel. Ik heb ook een vraag aan de heer Van der Meer.

[0:59:17] Want u heeft het over de BICI.

[0:59:19] Maar zoals ik heb begrepen is de BICI is vooral een manier om een snelle indicatie te krijgen.

[0:59:25] En is dat niet de enige methode die wordt toegepast om een goed beeld te krijgen van de kwaliteit van het leven in de Noordzee en de Waddenzee?

[0:59:34] Er worden meerdere methodes toegepast en de combinatie van die methodes maakt daarvan een goed beeld te hebben.

[0:59:39] Hoe kijkt u naar die andere methodes?

[0:59:44] Want u zegt er is daadwerkelijk wel iets aan de hand.

[0:59:47] Dus ook wel benieuwd van wat is volgens u dan aan de hand?

[0:59:50] En is het niet de compleetheid van die methodes die het beeld geeft van de Waddenzee en Noordzee, zoals dat in rapporten wordt gepresenteerd?

[1:00:00] De heer Van der Meer.

[1:00:01] Ja, nou kijk, het probleem met deze Indische, zoals Bizi, die gebaseerd zijn op waarnemingen van het bodemleven,

[1:00:10] is dat die altijd afgezet moeten worden tegenover een referentie.

[1:00:15] Dus wat had er idealiter moeten zijn?

[1:00:19] maar zo'n referentie

[1:00:20] die is er bijna nooit

[1:00:24] want iedereen heeft

[1:00:25] in zijn eigen hoofd een andere referentie

[1:00:27] ja waar kijken we dan naar

[1:00:29] naar 1700 of naar

[1:00:30] 1000, het jaar 1000

[1:00:33] dus

[1:00:35] men verzint dan maar wat

[1:00:37] een referentie en daar zijn

[1:00:39] en ook in die bisi is dus het maximum

[1:00:41] van de tijdsserie als referentie gekozen

[1:00:44] en daar heb ik

[1:00:46] dus bezwaar tegen want ja zo'n maximum

[1:00:49] vooral in het bodemdierenleven, daar verschillen de aantallen van jaar op jaar heel sterk.

[1:00:56] Dus je hebt één keer eens een maximum en dan kakt het weer in voor een bepaalde soort.

[1:01:01] En dan na een aantal jaren heb je weer een goede broedval.

[1:01:04] Dus als je dat maximum neemt en zegt dat moet er gemiddeld zijn, of dat moet er nu zijn,

[1:01:11] ja, dat is geen goede methode.

[1:01:13] Dus je kan natuurlijk wel dan zeggen van nou, dan moeten we een andere referentie verzinnen.

[1:01:17] Nou daar gaat nu die discussie over. Een hele andere methode die nu de ISIS geadviseerd heeft, die gaat niet uit van waarnemingen, maar die gaat uit van kennis over schade veroorzaakt door de visserij. Hoeveel sterfte is er nou als je met een vissersboot er overheen gaat? En hoe snel is het herstel? Want dieren kunnen natuurlijk weer terugkomen.

[1:01:40] En die hebben op basis van die experimenten die ze gedaan hebben over sterft en herstel,

[1:01:47] hebben ze een methode ontwikkeld om op basis van visserijinspanning en de lokale situatie,

[1:01:53] dus het type bodem, het type levensgemeenschap wat er zit,

[1:01:58] hebben ze op die manier een inschatting gemaakt van de hoeveelheid schade.

[1:02:03] En dat kan je dus extrapoleren voor de hele Noordzee, dat hebben ze gedaan.

[1:02:07] En die maken dus geen gebruik van inventarisaties, maar die extrapoleren experimentele gegevens.

[1:02:14] Dat is een hele andere methode. Die wordt niet gebruikt door de overheid.

[1:02:22] Dank u wel. De heer Jansen van de PVV.

[1:02:25] Ja, dank u wel. Mijn vraag is ook voor de heer Van der Meer.

[1:02:28] Ik stelde net een vraag in de vorige sessie over de pulscore visserij.

[1:02:32] U heeft in uw position paper ook het een en ander over bodemberoering gezegd.

[1:02:36] Hoe kijkt u dan vanuit wetenschappelijk oogpunt daarnaar?

[1:02:38] Is het feit dat wij nu vanuit Nederland proberen om de pulscore visserij weer op de politieke agenda te krijgen in Brussel, is dat een goede zet?

[1:02:46] Of zijn er zelfs misschien nog verbeteringen daarin mogelijk? Hoe ziet u dat als wetenschapper?

[1:02:52] De pulscore heeft duidelijk minder bodembehoering dan de weggettingen.

[1:02:59] De traditionele manier van boomcore visserij staat buiten kijf.

[1:03:03] Dus het is heel jammer dat Nederland daarin misgekleumd heeft.

[1:03:13] En wat mij betreft mag dat weer op de politieke agenda.

[1:03:19] Maar ja, dat is politiek.

[1:03:22] Ik probeer wel een beetje als wetenschapper te blijven.

[1:03:26] En ik heb ook wel privé meningen wat Nederland allemaal verkeerd gedaan heeft in deze zaak.

[1:03:33] Maar goed, laat ik die maar voor me houden.

[1:03:39] De heer Meulenkamp.

[1:03:41] Ja, de neiging is heel groot om de heer Van der Meer nog even door te vragen.

[1:03:44] Hij is twee weken met de emeritaat en misschien zegt hij daar nog wel meer.

[1:03:48] Mijn vraag is toch aan de heer van de linkerkant.

[1:03:52] U gaf aan, er moet veel meer ook naar de menselijke kant worden gekeken.

[1:03:57] En niet alleen naar de cijfers, zeg maar.

[1:04:00] In het vorige gesprek ging het heel erg over visquota en of dat wel of niet voldoende is.

[1:04:05] Ik gaf aan, volgens mij is de Noordzee best een goed voorbeeld hoe het werkt.

[1:04:10] U staat net op de publieke tribune.

[1:04:12] Wat viel u het meest op in het eerste gesprek?

[1:04:15] Dat is eigenlijk hoe u heeft u gekeken.

[1:04:17] Het eerste wat hier nu opkomt, dit is mij opgevallen.

[1:04:23] Het eerste wat mij opviel was, daar gaan we weer.

[1:04:26] Weer verlegen de focus op de vis en die Noordzeenatuur.

[1:04:31] En ik denk als we het hebben over de toekomst van de visserij, wat het thema van vandaag is,

[1:04:35] Dat juist ook het tekort aan mensen en de vergrijzende populatie gewoon een heel belangrijk aandachtspunt is waar eigenlijk niet tot nauwelijks over wordt gesproken.

[1:04:44] Het is voor een visserijbedrijf essentieel om te voldoen aan het hebben van een minimale bemanning met minimale bevoegdheden.

[1:04:53] En die groep die wordt steeds kleiner en de resterende groep wordt steeds ouder.

[1:04:58] En het is heel eenvoudig, als een schip niet over voldoende gekwalificeerde bemanningsleden beschikt, mag het schip niet uitvaren en komt er dus geen enkele vis op de kant.

[1:05:09] En dat is een zorg waar ik vind, persoonlijk, dat daar nog te weinig aandacht voor is.

[1:05:15] En dat er ook te weinig aandacht is voor wat voor type vissers willen we dan richting die toekomst.

[1:05:21] Wat voor kennis en kunde moet die generatie beschikken?

[1:05:25] Dat is denk ik ook een hele belangrijke vraag om bij stil te staan.

[1:05:29] Want als we kijken naar het hele opleidingsstelsel, dan behoort de visserijopleiding in Nederland tot de duurste opleidingsgroep die er is.

[1:05:38] En daarmee ontstaat er ook een risico dat richting de toekomst het zo zou kunnen zijn dat als scholen vrij lage instromingsaantallen zien en wel een opleiding zien die hele hoge kosten met zich meebrengt,

[1:05:51] dat dat waarschijnlijk binnen het portfolio een van de eerste opleidingen is die geschrapt zal worden.

[1:05:56] En dat is een zorg, denk ik, die goed is om ook hier naar voren te brengen als we hebben over de toekomst van de visserij.

[1:06:03] Dus daarmee hoop ik antwoord op uw vraag te geven.

[1:06:06] Mijn eerste reactie.

[1:06:11] De heer Lohman, aan u het woord.

[1:06:14] Dank u wel, voorzitter.

[1:06:18] Ik wilde toch nog even terugkomen op de discussie die met name door meneer Van der Meer, professor Van der Meer, is aangezwengeld.

[1:06:26] We hebben net gehoord, gebiedssluiting op sommige plekken in de Noordzij heeft weinig ecologisch effect.

[1:06:30] Stichting Noordzee zegt dat er veel internationale bewijslast is voor dat gebiedssluiting wel effect heeft.

[1:06:39] En we hebben net gehoord dat we op langere termijn zouden moeten kijken.

[1:06:44] Misschien is het een vraag met permissie aan beide heren van de Wageningen Universiteit om te kijken of we deze padstelling kunnen doorbreken.

[1:06:52] En dan misschien nog een specifieke vraag aan meneer Van der Meer.

[1:06:54] Want op het einde van uw betoog zegt u dat er wel degelijk iets aan de hand is.

[1:06:59] Wat is er dan wel aan de hand?

[1:07:01] Zou u daar wat woorden aan kunnen geven?

[1:07:05] Lohman doet het slim.

[1:07:06] Ik kijk eerst naar de heer Van der Vis, dan naar de heer Van der Meer.

[1:07:14] Ik kan hier even kort op reageren.

[1:07:16] Ik ben geen ecoloog en geen visserijbioloog.

[1:07:20] Dus ik geef graag het woord aan Jaap Van der Meer.

[1:07:23] Dit zijn vakken, niet mijn.

[1:07:28] Nou, dan de heer Van der Meer.

[1:07:29] Als het gaat over de Waddenzee, dan praat men ook veel over gebiedssluiting.

[1:07:39] En het is natuurlijk zo dat een Waddenzee al heel lang bevist wordt.

[1:07:47] Dat de garnalenvisserij daar nu vrij intens is.

[1:07:52] Gebieden die gesloten zijn, laten nog weinig verandering zien, ook in de Waddenzee.

[1:07:57] En de natuurbescherming of de ecologen die pleiten voor bescherming, denk ik dat die iets beter zouden moeten aangeven waarvoor moeten we het dan beschermen.

[1:08:07] Voor welke bodemdierensoorten doen we dat dan?

[1:08:11] En maken die ook kans om zich hier te vestigen?

[1:08:15] En ik denk als je het daar met elkaar over eens bent, dat je echt ook een doel hebt, een heel gericht doel en ook duidelijk kan aangeven, ja hier kan je succes boeken, dit is effectief.

[1:08:27] dan denk ik dat dat een eerste vereiste is in een discussie.

[1:08:30] En die mis ik vaak.

[1:08:33] Dat als je concreet vraagt, om welke soorten gaat het nu?

[1:08:38] En dan blijft het vaak bij iets te vage verhalen van...

[1:08:44] ja, dat weten we niet precies, want die Waddenzee is al zo lang veranderd.

[1:08:49] Nou, wat mij betreft, maar dat is dan ook mijn persoonlijke mening, zou ik zeggen...

[1:08:52] Prima, sluit dan bepaalde gebieden waar, je hebt in de Waddenzee, ik heb laten zien, ook in interne discussies met de sector en met de natuurbescherming,

[1:09:05] dat als je naar de westelijke Waddenzee kijkt, dat men verwacht de natuurbescherming, veel ecologen verwachten het meeste herstel in de laagdynamische gebieden.

[1:09:16] Dus waar hoogdynamische gebieden, dus waar hele sterke stromingen zijn, een golfslag,

[1:09:21] daar verwacht men ook niet zo heel veel herstelmogelijkheden.

[1:09:23] In de laagdynamische gebieden verwacht men dat, hoopt men dat misschien.

[1:09:27] Nou, als je kijkt naar de Westelijke Waddenzee en je kijkt naar de garnalenvisserij inspanning,

[1:09:31] dan zie je dat in de helft van het gebied, en dat is vooral het laagdynamisch gebied,

[1:09:38] waar gevist wordt, daar wordt maar 7% van de vangst behaald.

[1:09:44] In die andere helft 93%.

[1:09:47] Als ik dan zoiets zie, dan denk ik, nou, dan moet het niet zo moeilijk zijn om een compromis te gaan sluiten.

[1:09:52] Om te zeggen van, nou, oké, dan kunnen we best een groot deel van dat laagdynamische gebied sluiten.

[1:10:01] Dan wachten we gewoon, maar doe dat dan ook consistent.

[1:10:03] Je ziet natuurlijk dat in het verleden is er, dan werd weer iets gesloten, dan weer geopend, dan werd het weer gesloten.

[1:10:09] een beetje een lappendeken, waardoor het ook voor ons als onderzoekers heel moeilijk was

[1:10:12] om de consequenties te onderzoeken, of de effecten te onderzoeken.

[1:10:18] Dus als je iets sluit, doe het dan ook voor echt lange tijd.

[1:10:22] En daar ben ik het met de voorgesprekers wel mee eens.

[1:10:24] Herstel kan gewoon lang duren, dat heb ik ook in mijn position paper gezet.

[1:10:28] Juist ook vanwege die enorme fluctuaties in broedvallen.

[1:10:33] Nou, we hebben toen die sessie gehad, een heleboel sessies.

[1:10:36] Er is een commissie geweest, de commissie Bult, mijn directeur.

[1:10:39] Dat is allemaal op niks uitgelopen, er komt nou een rechtszaak.

[1:10:42] En dat vind ik dan jammer.

[1:10:44] Dan denk ik waarom, en dat verwijt ik ook wel een beetje de overheid...

[1:10:47] die dan te weinig de regie neemt en te weinig zegt van...

[1:10:52] oké, wij leggen nu een plan op tafel en zo gaan we het wat ons betreft doen.

[1:10:59] En voor mijn gevoel had het helemaal niet zo moeilijk geweest.

[1:11:02] Met maar heel weinig consequenties voor de garnalenvisserij...

[1:11:05] En heel veel winst voor de natuurbescherming.

[1:11:09] Nou, dat is dan de situatie op de Waddenzee.

[1:11:11] En voor de Noordzee kan je iets vergelijkbaars doen.

[1:11:13] Dat je zegt van, oké, wat willen we dan precies herstellen?

[1:11:17] Nu is een deel van de Dochersbank gesloten.

[1:11:20] Maar ja, de soorten die dan genoemd worden, waar herstel voor...

[1:11:24] Ja, die natuurbescherming noemde, de paardenmossel.

[1:11:28] Ja, die gaat echt niet komen op de Dochersbank.

[1:11:31] Ik ga dan eens even concreet die discussie voeren van, waar doe je het dan voor?

[1:11:37] Platte Oester bijvoorbeeld, daar kan ik me iets bij voorstellen.

[1:11:41] Die is verdwenen, al heel lang geleden.

[1:11:44] Nou, daar zou je naar herstel kunnen streven.

[1:11:47] En dan zou je misschien kijken, oké, wat zijn dan de echte meest geschikte gebieden?

[1:11:51] En dan maak je een concreet doel.

[1:11:54] Maar zo lukraak en zonder duidelijk aan te geven wat je er nou precies mee wil.

[1:11:59] Dat gaat over het bodemleven.

[1:12:01] Als ik nog even door mag.

[1:12:02] Ja, kunt u dat een afronding komen?

[1:12:03] Ja, dan rond ik het af.

[1:12:04] Als het over de vissen gaat, zoals ik ook in mijn position paper aangaf, alle commerciële vissen, dat is in Europa echt wel goed geregeld.

[1:12:12] Die maximum sustainable yield, daar wordt met de quota rekening mee gehouden, dat zit er echt aan de veilige limieten.

[1:12:19] De visserijinspanning is ook al heel erg omlaag gegaan.

[1:12:23] Dus daar maak ik me niet zoveel zorgen over.

[1:12:25] Voor de niet-commerciële vissoorten, daar kan je ook sterk afvragen of gesloten gebieden daar nou het meest geëigende instrument voor is.

[1:12:33] Want dan praten we bijvoorbeeld over haaien.

[1:12:35] Maar ja, haaien hebben een enorme actieradius.

[1:12:38] En als jij een klein gebiedje gaat sluiten, als jij de Dochersbank gaat sluiten,

[1:12:41] dan gaat geen haai van profiteren.

[1:12:43] Als de visserijdruk daaromheen dan groter wordt,

[1:12:47] als de totale visserijdruk gelijk blijft, dan gaat dat niks helpen.

[1:12:52] Dus als je iets doet, moet je wel heel erg duidelijk je afvragen.

[1:12:57] Is het effectief? En waar doe ik het voor?

[1:13:00] Dank u wel.

[1:13:02] Ik kijk naar mevrouw Brommet van Groeningspartij van de Arbeid.

[1:13:05] En ondertussen is de heer Ginnem is binnengekomen. Welkom.

[1:13:09] Ja, voorzitter. Wij hebben gisteren een petitie ontvangst genomen van de Waddenvereniging.

[1:13:15] Die pleit voor 15% bescherming van de Waddenzee voor bodembroer onder visserij in verband met natuurherstel.

[1:13:24] En ik hoorde hier van de meer zeggen dat het in de laagdynamische gebieden van de Waddenzee eigenlijk niet zo heel veel garnalen gevangen wordt.

[1:13:32] Dus dat dat een prima gebied zou zijn om te sluiten.

[1:13:35] En de Waddenvereniging vraagt om een akkoord tussen visserij en de Waddenvereniging.

[1:13:41] En ik zou eigenlijk vanuit het menselijke aspect aan de heer Haasnoot willen vragen hoe hij ernaar kijkt.

[1:13:47] Als de Waddenvereniging zo'n akkoord zou sluiten met de vissers op de Waddenzee.

[1:13:54] Meneer Haasnoot.

[1:13:57] Nou, ik denk dat het bereiken van een mogelijk akkoord, even los van de inhoud, altijd een positief teken is.

[1:14:04] In de zin dat je gezamenlijk tot afspraken kunt komen en daarmee gezamenlijk ook een duidelijk kader kunt schetsen richting de toekomst.

[1:14:12] En ik denk dat dat ook iets is waar behoefte aan is vanuit de sector en ook vanuit de nieuwe generatie.

[1:14:19] die op de visserijscholen zit, van wat mogen wij straks nog, wat is er wel mogelijk

[1:14:25] en wat is de ruimte waarbinnen wij moeten opereren.

[1:14:28] Ik denk per definitie dat de visser vindingrijk is en altijd flexibel is

[1:14:33] en probeert in te spelen op de verandering in de natuur.

[1:14:35] Dat zie je nu ook natuurlijk in de vangsamenstelling die door de loop van de jaren flink is veranderd.

[1:14:40] Maar je hebt wel een kader nodig, een perspectief.

[1:14:43] En als we dan bijvoorbeeld even terugkomen, op de bodemberoering is daar een hele belangrijke van.

[1:14:49] Tijdens discussies op de visserijscholen met de leerlingen, dan wordt er gevraagd van ja, als dat verboden wordt, dan houdt het gewoon op.

[1:14:57] Dan ben je opgeleid voor iets wat er niet meer is, wat niet kan.

[1:15:02] En het is heel goed om breder te kijken en ik denk ook om andere vistechnieken aan te kaarten en voor te dragen.

[1:15:08] Maar ik denk dat het ook belangrijk is voor de mensen die al actief zijn in de sector om wel een duidelijk kader te schetsen.

[1:15:13] Ook richting de toekomst, richting investeringen en welke kans je op moet.

[1:15:18] Dank u wel.

[1:15:20] Meneer Gimmies.

[1:15:21] Voorzitter, dank u wel en dank aan de sprekers.

[1:15:25] Ik heb een vraag aan de heer Van der Meer.

[1:15:28] De heer Van der Meer schetst een beeld dat soms bijna een slag geslagen wordt naar het doelbereik van bepaalde maatregelen.

[1:15:36] Dat weer gebieden worden gesloten voor visserij, zoals de Dochersbank.

[1:15:40] Er hangt ook een beetje als een zwaard van de Hamocles boven het hoofd van de garnalenvissers dat er op de Wilderzee nog allerlei beperkingen gaan plaatsvinden.

[1:15:49] Is dit nou specifiek voor op het water, de zee, dat er te makkelijk bepaalde maatregelen worden afgekondigd in relatie tot een slecht onderbouwd toolbereik of een slechte analyse?

[1:16:06] Of is dit een symptoom van bijna al het natuurbeleid in Nederland?

[1:16:11] Of is het op het land dat veel beter voor elkaar dan op zee?

[1:16:15] Want ik schrik hier best wel van dat zo makkelijk dan de Dockersbank wordt gesloten in de hoop dat we bepaalde schoorten terugkeren, terwijl die helemaal daar niet kunnen gedijen.

[1:16:28] Meneer Van der Meer.

[1:16:30] Ja, ik heb wel eens...

[1:16:31] Kijk, land en zee verschillen natuurlijk enorm van elkaar.

[1:16:33] En ik heb weleens de indruk dat daar te weinig over nagedacht wordt.

[1:16:41] Dat blijkt ook uit de wetenschappelijke literatuur.

[1:16:44] Dat als jij een gebied sluit op land, dan bescherm je de soorten die daar in dat gebied voorkomen.

[1:16:51] En meestal zijn dat soorten die een geringe actieradius hebben.

[1:16:55] Dus dan is gebiedssluiting ook heel erg effectief.

[1:17:00] Of gebiedsbescherming.

[1:17:02] Maar op zee moet je natuurlijk, zeker als het over vissoorten gaat,

[1:17:06] daar moet je natuurlijk kijken van hoe staat dan de grootte van het gebied dat je sluit.

[1:17:12] Hoe verhoudt zich dat ten opzichte van die hele levensdynamiek,

[1:17:17] of de levensruim, misschien moet ik dat woord niet gebruiken,

[1:17:23] het leefgebied van de verschillende soorten.

[1:17:27] En daar zijn ook uitgebreide studies over gedaan,

[1:17:30] Dat als jij een gebied sluit wat gewoon te klein is, ten opzichte van de actieradius van de soorten die je wil beschermen,

[1:17:37] dan heeft dat, als de visserijdruk goed geregeld is, heel weinig zin.

[1:17:45] In sommige gevallen, als er echt overbevissing plaatsvindt, dan kan gebiedssluiting wel eens helpen.

[1:17:52] Maar dan nog is goed visserijbeheer een veel effectievere maatregel.

[1:17:58] Dus je moet die gebiedssluitingen, daar moet je dus, en dat is een beetje mijn pleidooi dan,

[1:18:06] dan moet je dus heel gericht zeggen van, ja, waar doe ik het voor?

[1:18:09] En als je doet voor het beschermen van bijvoorbeeld roggen en haaien,

[1:18:13] ja, dan moet je misschien hele grote gebieden gaan sluiten.

[1:18:17] Want een kleine gebied sluit, terwijl de visserijdruk daar buiten gelijk blijft, dat heeft dan weinig zin.

[1:18:24] En daarin verschilt natuurlijk land wel wat van de zee.

[1:18:32] Dank u wel.

[1:18:34] Dan hebben we het eerste rondje gehad.

[1:18:38] Ga ik even naar meneer Vlag, want u kwam daarnet binnen.

[1:18:40] Nog geen vragen stelt?

[1:18:42] Inleiding gemist.

[1:18:43] Prima.

[1:18:44] Dan zie ik dat wij nog een kleine 20 minuten op de klok hebben.

[1:18:49] Dus dat vraagt ofwel veel discipline, maar ik ga toch nog even inventariseren of er nog vervolgvragen zijn.

[1:18:54] Als er geprioriteerd moet worden.

[1:18:56] Ja, oké.

[1:18:57] Ik begin gewoon even bij mevrouw Van der Plas.

[1:19:01] Ja, dank u wel.

[1:19:02] Ik vind het zeer interessant wat de heer Van der Meer hier allemaal aan ons vertelt.

[1:19:08] En wij zullen dit ook meenemen in het commissiedebat natuur en daar verderop doorvragen.

[1:19:13] Voor nu wil ik nog een vraag stellen aan de heer Haasnoot.

[1:19:19] Want de heer Haasnoot schrijft ook in zijn position paper...

[1:19:24] ...ja, ook de zorg over de voldoende mensen die nog in de visserij kunnen en willen werken.

[1:19:31] De uitstroom is natuurlijk al gigantisch geweest.

[1:19:34] Zijn er voldoende bemanningsleden, schrijft hij.

[1:19:38] Welke kennis en kunde moeten deze vissers beschikken om een succesvol visserijbedrijf te runnen?

[1:19:45] En vervolgens zegt de heer Haasnoot ook dat het besef ook in Europa begint door te dringen.

[1:19:53] En dat er diverse onderzoeken en initiatieven zijn opgestart om te kijken hoe we dit ook Europees kunnen oppakken.

[1:19:59] Wat zijn daarover de eigen ideeën van de heer Haasnoots?

[1:20:06] Bedankt voor deze vraag.

[1:20:09] Een van de dingen die mij eigenlijk al van het begin af aan heeft verbaasd sinds ik begon met werken bij ProCie,

[1:20:16] is dat we binnen de EU een gemeenschappelijk visserijbeleid hebben.

[1:20:20] Maar dat de doelgroep die het betreft daar geen zins enige kennis over hoeft te hebben.

[1:20:26] ze hebben het over quotasystemen en onderzoeken, aanlandplichten en noem het allemaal maar op

[1:20:32] maar er is helemaal niets over wat een visser aan kennis daarover zou moeten hebben

[1:20:41] en een van de dingen waar wij ons als stichting ook hard voor maken

[1:20:45] is dat als je een succesvol visserijbeleid zal willen hebben

[1:20:48] het ook van belang is dat de doelgroep die het betreft ook enigszins daar kennis van heeft

[1:20:54] En dan kun je ook gericht als visser die toekomst van je sector helpen vormgeven.

[1:21:02] In plaats van dat een wereld eromheen vooral voor jou bepaalt hoe die toekomst eruit moet zien.

[1:21:07] De mensen binnen de sector sterk en krachtig maken om die toekomst zelf helpen mede vorm te geven.

[1:21:14] En ik hoop daarin dat binnen de Europese Unie uiteindelijk in ieder geval, wat betrekt tot trainings- en certificeringseisen,

[1:21:22] een harmonisatie plaats gaat vinden.

[1:21:25] Want het is naar mijn mening vreemd dat iemand die zijn koopverdijkpapieren haalt in Nederland,

[1:21:32] die vrijwel dezelfde opleiding heeft gevolgd als een visser,

[1:21:36] met zijn papieren overal ter wereld zo'n beetje aan de slag kan.

[1:21:41] En dat die visser op dit moment vanuit de Nederlandse opleiding enkel in België aan de slag zou kunnen,

[1:21:48] Omdat Nederland en België als enige lidstaat elkaar certificaten herkennen.

[1:21:53] Dat vind ik een hele vreemde gang van zaken.

[1:21:56] En ik zou zeggen dat het goed is om een gedeeld basisniveau qua training en certificering te eisen te hebben binnen de EU.

[1:22:03] Want uiteindelijk delen we de wateren ook gezamenlijk.

[1:22:06] En ik ben blij dat in Nederland ook de bredere punten, dus een stukje marine, ecologie, ondernemerschap, etc. geborgd is in de opleiding.

[1:22:15] Maar ik denk dat het goed is als dat ook in de andere landen waar wij onze wateren mee delen het geval is.

[1:22:21] Dank u wel.

[1:22:22] Mevrouw Vellinga, BMSpoor.

[1:22:25] Ja, dank u wel.

[1:22:27] Ik had toch nog ook even een vraag aan de heer Van der Meer.

[1:22:31] Want u komt steeds terug op, dan moeten we een keuze maken in wat we beschermen.

[1:22:35] En u triggerde mij net een beetje door wat u zei over de Waddenzee.

[1:22:39] Van welk bodemdier we dan beschermen.

[1:22:42] Maar de Waddenzee is natuurlijk een ecologische kringloop met leven in zee en in de lucht en aan land.

[1:22:50] En dat hangt allemaal samen.

[1:22:51] Hoe kijkt u naar dat samenspel?

[1:22:53] Want uiteindelijk een gezonde Waddenzee is een gezonde vogelpopulatie.

[1:22:59] En hoe ziet u daar in de staat van de Waddenzee?

[1:23:03] Hoe reflecteert u daarom?

[1:23:07] Aan de heer Van der Meer het woord.

[1:23:09] Ja, dus deze vraag staat een beetje los van de visserij.

[1:23:12] Van de visserij, van de effecten van de visserij neem ik aan.

[1:23:19] Nou ja, het maakt natuurlijk uit met de kennis erom hoe dat samenstaat.

[1:23:23] Van wat je uiteindelijk wel of niet aan ruimte kan geven voor de visserij.

[1:23:27] Dus daarom is die voor mij in ieder geval relevant.

[1:23:31] Nou ja, kijk, de meeste watvogels die zitten op het intergetijde gebied.

[1:23:37] Dus op het droogvallende, tijdens laag water droogvallende gebied.

[1:23:43] met bodemdierenleven daar

[1:23:45] lijkt weinig aan de hand

[1:23:47] dus daar is eigenlijk

[1:23:50] niks mis mee

[1:23:52] de mosselbanken

[1:23:53] we hebben natuurlijk in de jaren 90

[1:23:55] is er overbevissing geweest van de mosselbanken

[1:23:59] die zijn toen verdwenen

[1:24:01] deels door stormen

[1:24:02] maar deels ook doordat goede broedval

[1:24:04] uitgebleven was

[1:24:06] en de mosselvissers toen nog

[1:24:08] de banken

[1:24:09] in de integritijdengebieden mochten bevissen

[1:24:13] Nou, die zijn toen verdwenen, dat heeft toen een heleboel onrust gegeven.

[1:24:17] Maar die zijn inmiddels gewoon weer op niveau.

[1:24:22] Daar heb ik in het verleden ook altijd voor gepleit, dat komt wel weer goed.

[1:24:25] We moeten even geduld hebben.

[1:24:27] Dus daar was ook die opmerking van, dat kan soms lang duren.

[1:24:31] Want zo'n broedval van die mosselen, dat is niet elk jaar.

[1:24:34] Dat vindt maar om de zoveel jaar een keer plaats.

[1:24:39] Nou, daar is nu inmiddels voldoende tijd verstreken.

[1:24:41] Die banken zijn allemaal weer teruggekeerd.

[1:24:44] En de rest van het bodemdierenleven in het integratijdengebied, daar zie ik ook geen duidelijke negatieve trends in.

[1:24:51] Dus wat dat er gaat, is er voor de vogels niet zoveel aan de hand.

[1:24:57] En we zien ook dat de meeste vogels het gewoon goed doen.

[1:25:03] En daar heeft de visserij weinig, die garnalenvisserij, die heeft daar geen effect op.

[1:25:12] Meneer Antsen.

[1:25:14] Ja, dank u wel.

[1:25:15] Mijn vraag is voor de heer Haasnoot.

[1:25:17] Ik kom zelf uit Flevoland.

[1:25:18] We hebben het Verda College op Urk. Die bieden twaalf opleidingtypen aan voor visserij en koopvaardij.

[1:25:26] Zijn er nou meer van dit soort specifieke opleidingen die wij nog hebben in Nederland?

[1:25:30] En waar is nou het meest nijpende probleem als u kijkt naar het totaalplaatje?

[1:25:34] Waar hebben we nou echt de komende jaren echt een tekort waarschijnlijk aan bepaalde type mensen die bepaalde dingen kunnen verrichten op een boot?

[1:25:44] Ja, als nooit.

[1:25:47] Voor in en brede kan ik daar geen antwoord op geven, maar wel voor het maritieme stuk.

[1:25:52] Als je kijkt naar het maritiem onderwijssysteem, dan zie je eigenlijk al dat er enorm is geanticipeerd op de steeds kleiner wordende studentenaantallen.

[1:26:02] Waar er voorheen zoiets was als een visserijschool, dan zie je eigenlijk dat dat nu al niet meer iets bestaans is.

[1:26:09] In Nederland worden studenten, jongeren opgeleid tot maritiem officier.

[1:26:14] En uiteindelijk met die gedeelde basis kies je een uitstroomrichting en dat kan inderdaad koopvaardij, waterbouw of visserij zijn.

[1:26:23] Dat is al vanuit strategisch oogpunt om ervoor te zorgen dat A. je de opleidingen betaalbaar kunt houden door eigenlijk een bredere gemeenschappelijke basis aan te bieden.

[1:26:34] Maar B. eigenlijk ook door het samentrekken van die opleidingen in de basis is die uitwisselbaarheid ook veel groter.

[1:26:42] In het verleden was het zo, als jij je visserijpapieren had, kon jij niet zo 1, 2, 3 aan de slag op een koopvaardijschip.

[1:26:51] Of vice versa.

[1:26:53] En eigenlijk al door dat veel meer samen te trekken en harmoniseren, vergemakkelijk je dat.

[1:26:58] En maak je ook die visserijsector minder kwetsbaar.

[1:27:01] Dus dat betekent als het slechter gaat in de visserij, zijn er uitstroommogelijkheden ook richting andere maritieme beroepsgroepen.

[1:27:07] Maar ook andersom, het maakt het ook voor andere maritieme beroepsgroepen makkelijker om richting die visserij uit te stromen.

[1:27:15] En op die manier is dat al een anticipatieslag op die steeds kleiner wordende doelgroep maritiem.

[1:27:24] Het is een maritiem brede uitdaging.

[1:27:27] Je ziet gewoon dat er steeds minder mensen kiezen voor het varende beroep in den brede.

[1:27:32] En daarin wordt dus automatisch je kleine deelsector als visserij ook kleiner.

[1:27:41] Ja, dank u wel voorzitter.

[1:27:43] Vraag aan de heer Vermeer.

[1:27:45] Het onderzoek naar de stand van zaken in de Noordzee en de Waddenzee, hoe staat het daar nu mee, is voor ons zo cruciaal.

[1:27:53] Op het gebied van waar wij onze beslissingen op baseren.

[1:27:57] Ik hoorde u net zeggen, dan is er onderzoek gedaan door een particulier bureau en niet door de WUR.

[1:28:04] Wat zou u ons dan mee willen geven met al uw ervaring?

[1:28:09] Wat zouden wij als politiek, waar moeten wij dan op inzetten?

[1:28:12] Ik ga het niet in vullen, maar waar moeten wij op inzetten zodat wij echt een goed beeld krijgen van hoe die Waddenveedzee ervoor staat, hoe die Noordzee ervoor staat.

[1:28:22] Om zo goed mogelijk beslissingen te kunnen nemen, want daar zitten wij hiervoor.

[1:28:27] Meneer Van der Beheer.

[1:28:29] Ja, dank u wel.

[1:28:31] Ja, ik denk dat wat hier fout gegaan is, is inderdaad dat dit te veel aan één bureau is overgelaten.

[1:28:37] En dat de overheid te weinig haar keuzes voor dit bureau en voor deze indicator ter discussie heeft gesteld in de wetenschappelijke wereld.

[1:28:51] Dat had beter moeten gebeuren.

[1:28:55] En hoe de politiek daar dan invloed op heeft, dat weet ik allemaal niet hoor.

[1:29:03] Dank u wel. Daar zult u het even mee moeten doen, meneer Meulekamp.

[1:29:06] Want we hebben ook nog drie andere leden die wellicht nog wat aanvullende vragen hebben.

[1:29:11] En vijf minuten op de klok.

[1:29:12] Dus we gaan een speedrun doen als u alle drie nog wat wil vragen.

[1:29:16] Meneer Lohman.

[1:29:17] Vraag voor meneer Van den Meer.

[1:29:19] Hoe kijkt u naar de uitvoeringsagenda op de visie voedsel uit zee en de grote wateren?

[1:29:24] Kunt u daar een goed en een minder goed punt uitnoemen?

[1:29:30] Nou, ik moet eerlijk bekennen, ik ben wetenschapper.

[1:29:34] Ik hou me niet zo heel erg bezig met uitvoeringsagenda.

[1:29:39] En daar sta ik iets te ver vanaf.

[1:29:47] Ja, mevrouw Bromet.

[1:29:50] Mevrouw Bromet.

[1:29:53] Ja, voorzitter, ik ben getrouwd met een kleinzoon van Kleine Leen van de Plas uit Katwijk.

[1:30:00] Dat is een grote visser.

[1:30:02] En mijn man is een gelukkig man en is geen visser meer.

[1:30:05] En ik vraag me eigenlijk af, en die vraag wil ik aan de heer Haasnoot stellen,

[1:30:08] omdat hij ook vertelt dat er steeds minder vissers komen.

[1:30:10] Hoe erg is het eigenlijk als de visserij verdwijnt?

[1:30:17] Ja, hoe erg dat is, dat zal afhangen van degene die het bevraagt.

[1:30:23] Zelf denk ik dat dat keuzes zijn die gemaakt moeten worden.

[1:30:26] Dat geldt ook over wat voor visserij willen we richting de toekomst en welke mensen die daarin werkzaam zijn.

[1:30:35] Ja, je zou ook kunnen zeggen, misschien gaan we alles robotiseren, digitaliseren en gaan we straks met drones die vis vangen.

[1:30:42] Het zou ook kunnen, dan heb je die mensen niet nodig.

[1:30:45] Maar ja, ik denk dat dat wel vragen zijn die je moet gaan stellen van hoe wil je die toekomst dan vorm gaan geven?

[1:30:53] Wat voor mensen ga je?

[1:30:54] Wil je een visserijsector overeind houden of niet?

[1:30:57] Dat soort fundamentele vragen zijn denk ik belangrijk om te stellen.

[1:31:01] En ik denk dat dat niet aan mij is om daarin te bepalen wat daarin de richting is.

[1:31:09] Meneer Kimmer is nog.

[1:31:12] Ja voorzitter, voor mij dan een beetje een tegenhanger van die vraag.

[1:31:17] Wat is de kritische massa die je nodig hebt om het hele ecosysteem van de Nederlandse visserij, met zijn verwerkende industrie, de hele keten, om die in de benen te houden.

[1:31:29] Ik kom zelf van de kop van Gori-O-flakke en als ik langs de haven van Stellendam rijd nu en dat vergelijk met 20, 30 jaar geleden, dan is dat nog een paar kotters in het weekend.

[1:31:42] En dat is het dan.

[1:31:44] En nog wel Maaskant, et cetera, die nog de nodige werkgelegenheid zorgt.

[1:31:49] Maar wel met dank aan heel veel Belgische kotters die daar dan in reparatie liggen of wat dan ook.

[1:31:56] Dus wat heb je nodig, een kritische massa, om die sector in de benen te houden?

[1:32:00] En hoever zitten we daarvan af?

[1:32:02] En dat is mijn vraag aan de heer Haasnoot, maar dat was wel duidelijk.

[1:32:06] De laatste is voor de heer Haasnoot.

[1:32:09] Ja, ik vind het een uitdagende vraag.

[1:32:12] Ik heb daar niet een, twee, drie antwoord op, om eerlijk te zijn.

[1:32:16] Ik denk wel dat Goeree Overkei een goed voorbeeld is, waarbij je ziet dat die kritieke massa in ieder geval voor de visserij, Schondstel en Dam, wel bereikt is.

[1:32:25] Die is gesloten vorig jaar.

[1:32:28] Dus dat zie je ook natuurlijk verder in die keten doorwerken.

[1:32:31] Dat ook toeleveranciers, andere bedrijven die op de een of andere manier betrokken zijn, afhankelijk zijn van de visserij, daar geraakt door kunnen worden.

[1:32:40] En dat zal voor sommige bedrijven inderdaad het einde betekenen en anderen zullen misschien hun horizon verleggen.

[1:32:47] Als je kijkt nu natuurlijk naar bijvoorbeeld Urk, de vishandelverwerking.

[1:32:53] Ja, daar is Noordzeevis een niche geworden en is men zich veel meer gaan toeleggen op andere soorten.

[1:32:59] Dus ja, het vindt zich een eigen weg.

[1:33:01] Maar als ze zeggen we willen graag een Nederlandse visserijsector behouden met Nederlandse vissers op ons Nederlandse stukje Noordzee en Nederlandse vis op de markt zetten, dan denk ik dat je toch inderdaad een bepaalde kritieke massa wel nodig zult hebben.

[1:33:18] En op dit moment durf ik niet te zeggen wat die kritieke massa is, maar als dat een wens is, is dat wel iets om goed uit te zoeken.

[1:33:27] Ik dank de heer Haasnoot en u alle drie voor uw aanwezigheid en uw vragen en het delen van uw expertise.

[1:33:35] Dank aan de leden van de Kamer voor deze ronde.

[1:33:39] We schorsen even voor een kleine tien minuten om weer een changement te doen.

[1:33:43] Zodat iedereen ook eventjes een slok water dergens kan nemen.

[1:33:47] En dan gaan we zo meteen uiterlijk drie uur verder met het derde blok.

[1:42:21] Goed, we gaan zo langzamerhand weer beginnen met het derde blok.

[1:42:34] En dat is het blok Visserij.

[1:42:40] En ik heet de heer Van Tuinen van de Nederlandse Vissersbonds.

[1:42:45] De heer Buitjes, garnalenvisser.

[1:42:47] En de heer Kraak als kottenvisser, van harte welkom.

[1:42:50] En ik ga u feliciteren, meneer Buitjes, want ik begreep dat u jarig bent vandaag.

[1:42:55] Dus van harte en fijn dat u uw dag met ons door wil brengen in de Tweede Kamer.

[1:43:00] We voelen ons vereerd.

[1:43:04] Ook aan u de mogelijkheid om even in een paar minuten uw position paper of uw visie toe te lichten.

[1:43:10] Dat doen we weer op het rijtje af en dan begin ik weer hier vooraan met vragen en antwoord.

[1:43:16] En daarvoor hebben wij tot kwart voor vier.

[1:43:18] En dan stoppen wij ook echt.

[1:43:20] Ja? Nou, meneer Van Tuijnen, aan u het woord.

[1:43:25] Voorzitter, dank u wel.

[1:43:28] Ik merk dat het voor ons als visserij altijd schakelen is aan deze tafel

[1:43:34] We hoorden net de opmerkingen nog

[1:43:37] We moeten niet blijven doen wat we deden

[1:43:39] En ik kan u allemaal meedelen dat doen wij al jaren niet

[1:43:43] Het zijn turbulente tijden voor de kottervisserij

[1:43:48] De kottervisserij is gehalveerd 2 à 3 jaar terug

[1:43:53] En er staat ook een sanering voor de ganalenvisserij nu op de rol

[1:43:56] Anonu en ook een derde

[1:43:58] van onze garnalenvissers raken wij in Nederland

[1:44:00] kwijt. Dus wij doen als

[1:44:02] visserij zeker niet wat

[1:44:04] we deden. Er zijn en er

[1:44:06] vinden ingrijpende veranderingen plaats.

[1:44:09] Dat heeft

[1:44:09] te maken met zaken die op korte termijn

[1:44:13] spelen. Denk bijvoorbeeld aan brandstofprijzen.

[1:44:15] Daar bent u ook allemaal

[1:44:16] van op de hoogte gesteld. U maakt dat allemaal

[1:44:19] mee in de Kamer. Er is een steunpakket

[1:44:21] voor de visserij afgekondigd waar we zeer

[1:44:23] erkendelijk voor zijn. Maar

[1:44:25] Voor de lange termijn is er een kaart rondgedeeld, daar kunt u op meekijken.

[1:44:30] En dan zien wij het Nederlands continentaal plat.

[1:44:35] En dat is een kaart van het ministerie van INW, het programma Noordzee, 2028 tot 2033.

[1:44:43] En als wij als visserij zo'n kaart zien en wij moeten daarover in overleg treden, dan hebben wij het moeilijk.

[1:44:51] En dat heeft er simpelweg mee te maken dat wij een 20 jaar terug een dergelijke kaart voornamelijk de kleur wit zagen.

[1:45:00] Wij konden bijna overal terecht op de Noordzee.

[1:45:03] Anno 2033 zou de kaart er zo uit gaan zien.

[1:45:09] Natuurlijk zijn er kleine gebieden die nu ingekleurd zijn waar we dan met beperkingen mogen vissen.

[1:45:14] Maar laat dit illustratief zijn voor de situatie waar we in zitten.

[1:45:18] Dus voor de lange termijn, als wij toekomstperspectief willen blijven houden als kottervisserij, met onze sleepnetvisserij, dan hebben wij ruimte nodig.

[1:45:26] En dat staat ook bovenaan in mijn position paper.

[1:45:31] Die ruimte is er in de toekomst in onze optiek alleen te vinden als we gaan kijken naar multifunctioneel ruimtegebruik.

[1:45:40] Windenergie is de meest nieuwe speler op de Noordzee.

[1:45:43] Die blijft er, die wordt groter, maar we moeten slimme combinaties zien te maken.

[1:45:49] En die combinatie zien wij eerder tussen natuur en wind dan bijvoorbeeld visserij toelaten in windparken.

[1:45:56] Waarom? Sleepnetvisserij is gewoon lastig in windparken.

[1:46:01] Het is risicovol. Natuurlijk zijn er kansen voor passieve visserij, zoals net bijvoorbeeld ook door Stichting de Noordzee benoemd.

[1:46:08] akkoord. Maar we moeten herkennen dat

[1:46:11] onze aanvoer vanuit

[1:46:13] de Nederlandse visserij

[1:46:15] zeker meer dan 95%

[1:46:17] komt uit de sleepnetvisserij. Dus we kunnen

[1:46:19] wel meer vissers vanuit de passieve

[1:46:21] visserij wensen. En ook wij wensen

[1:46:23] dat als Nederlandse Vissersbond.

[1:46:24] Maar we moeten ook wel blijven kijken naar de

[1:46:27] aanvoer die we willen realiseren in

[1:46:28] Nederland. Dus dat

[1:46:31] wilde ik toelichten op ons

[1:46:33] position paper. Dank u wel.

[1:46:35] Veel dank. Meneer Buitjes.

[1:46:39] Nou, mijn naam is Henk Buitjes. Ik ben ganalenvisser, schippereigenaar van de Zoutkamp 37.

[1:46:45] Ik ben 10e generatie visser. Ik vis samen met mijn zoon, 11e generatie.

[1:46:51] En ik heb een aantal kleinkinderen waarvan er één dus als 12e generatie visser wil beginnen met de ganalenvisserij.

[1:47:00] Dat de natuur op omvallen staat, wat ik regelmatig hoor en heb ik ook al gehoord van een oud-minister die dat zei, daar ben ik het helemaal niet mee eens.

[1:47:07] Ik kwam er zoveel niet op land als op zee, omdat ik gewoon om me heen kijk.

[1:47:11] Ik zie allerhande leven.

[1:47:13] Ook op zee zie ik volop leven, onder water, boven water.

[1:47:18] Zeker veranderde er iets.

[1:47:20] Ik zie ook, er zijn gesloten gebieden die geen enkel effect hebben op het ecosysteem.

[1:47:27] Naar wij zien zijn windparken op zee die ons belemmeren.

[1:47:32] Maar die ook effecten hebben op de zeestromingen, de windstromingen.

[1:47:37] En ook het geluid dat onder water voortgaat, heeft zeker effect op al het leven op zee.

[1:47:46] Ik beperk me vooral tot de ganalenvisserij.

[1:47:48] En de beperking in de kustzone voor de ganalenvisserij kan ook een soort valkuil zijn.

[1:47:57] Maar in bepaalde periodes zou je dus ook een andere tag van visserij, zoals nettenvisserij of krabbenvisserij, kunnen doen.

[1:48:05] Alleen de vergunningen, dat is natuurlijk weer een knelpunt.

[1:48:10] En ik zou graag zien dat er een soort poel komt in vergunningverlening.

[1:48:14] Dat je daar als garnalenvisser uit kunt putten.

[1:48:24] Verder weet ik dat de gesloten gebieden die er in de Noordzeekustzone zijn...

[1:48:30] ...dat ze weinig of geen effect hebben op het ecosysteem.

[1:48:34] Ook in de Waddenzee zijn bepaalde gebieden gesloten.

[1:48:37] Al twintigtal jaren is het onder de Rottum een gebied gesloten.

[1:48:41] We zien weinig verschil in het soortgelijk gebied bij Rottum, waar wel bevist wordt.

[1:48:48] Ook de Dollard is al jaren gesloten en wordt nog beheerd door Groningen Landschap.

[1:48:54] Zelfs die hebben gezien dat er dus weinig verschil is voordat de visserij gesloten werd in de huidige situatie.

[1:49:04] Dank u wel. Dan de heer Kraak.

[1:49:08] Ja, ik ben Dirk Raak, 60 jaar.

[1:49:12] Mijn hele leven bijna al Noordzeevissers van jong zo aan.

[1:49:16] En een paar weken terug zat ik op zee en werd ik uitgenodigd voor deze zitting.

[1:49:21] Ik schrijf een position paper.

[1:49:23] En achteraf dacht ik ook van het is eigenlijk wel allemaal een beetje negatief.

[1:49:28] Het blijft een beetje hangen in het oude.

[1:49:29] We willen eigenlijk ook vooruit.

[1:49:31] Wat is daar ook eigenlijk een beetje voor nodig?

[1:49:33] De kern van mijn boodschap is ook dat de Nederlandse visserij wel degelijke toekomst heeft.

[1:49:40] Ongeacht de economische en beleidsmatige tegenwind van de afgelopen drie decennia.

[1:49:45] Daarnaast zien wij ook in dat de Nederlandse visserij impact heeft op het marine ecosysteem.

[1:49:52] Maar we weten ook dat die impact binnen goed beheer duurzaam begrensd kan worden.

[1:49:58] De Nederlandse korte visserij verdient de kans om te blijven bestaan.

[1:50:02] En samen zullen wij hieraan moeten werken.

[1:50:04] Want we zien vooral kansen om de verduurzamen en voedselbespilling tegen te gaan.

[1:50:10] Ook zien wij kansen voor onze korte vloot om te integreren in de blauwe economie.

[1:50:16] Als ogen en oren en onderzoekers van de zee.

[1:50:21] Veel dingen ontstaan in tijden van nood en crisis.

[1:50:25] En zo was er in de naoorlogse jaren van de vorige eeuw tijdens de wederopbouw veel vraag naar voedsel.

[1:50:32] Hier werd dan ook volop ingezet door landsbesturen en werd de visserij met steun vanuit de overheid, de weerpremie en voedselproducent van ongekende klassen.

[1:50:42] Met deze lering uit het verleden en de situatie van nu is een eigen voedselproductie nu juist van algemeen, maar ook van cruciaal belang.

[1:50:53] Vers en gezond voedsel uit eigen zee, na een goed leven gevangen, onbewerkt aangeland en via korte ketens verspreid onder onze bevolking.

[1:51:03] Dat moeten wij koesteren en behouden.

[1:51:06] Maar hoe anders is het nu?

[1:51:08] Terwijl de welvaart en de wereldhandel toenam, werd de blik op onze visserijsector steeds kritischer.

[1:51:15] Gezien de visserijdruk van toen op de Noordzee was dit juist.

[1:51:18] Maar gezien de rigoureuze kaalslag van de afgelopen decennia, die erg ingrijpend voor veel kustgemeenschappen was, is het van belang dat onze eigen voedselvoorziening om te behouden van wat er nog over is van onze korte vloot.

[1:51:36] De visserman van nu beseft ook dat het anders moet.

[1:51:40] Met nog veel meer oog voor de natuur en inspelen op publieke vraagstukken.

[1:51:45] Vooral door middel van innovatie is hij een nieuw pad ingeslagen en met succes.

[1:51:51] Zo namen door alle innovatie de ongewenste bijvangsten af, werden slimme vismethoden ontwikkeld en verbeterd.

[1:52:00] En nam bodemberoering en brandstofverbruik af door technische aanpassingen aan schip en tuigage.

[1:52:07] Om overbevissing tegen te gaan houden vissers zich streng aan hun vangstquota en vissers zijn niet in beschermde gebieden.

[1:52:15] Laat dit duidelijk zijn, wij vissen niet in beschermde gebieden, daar komen we niet, daar is de monitoring veel te streng voor, dus dat doen we niet.

[1:52:23] Via VMS, AES en elektronische logboeken die registreren onze posities en onze vangsten van onze vissersvaartuigen.

[1:52:33] En vliegtuigen en controleschepen houden onze vissersloot 24-7 in de gaten.

[1:52:39] Dus waarom het risico lopen?

[1:52:42] Eigenlijk leiden bijna alleen menselijke fouten of te complexe regelgeving tot sancties.

[1:52:49] Onze visbestanden staan er prima voor.

[1:52:52] Dit komt omdat deze worden beheerst op niveau van maximum sustainable yield, het zogenaamde MSY.

[1:53:00] Hiervoor worden visbestanden bewust lager gehouden als extra voorzorg dan het natuurlijke niveau

[1:53:07] en vallen visquota daarom lager uit waardoor visbestanden beter gedijen.

[1:53:13] De MSY-strategie is een internationaal geaccepteerde afweging die is ontwikkeld en ondersteund door de wetenschap

[1:53:21] en ook door het grootste deel van de natuurorganisaties.

[1:53:26] Wij zien daardoor dat in Europese wateren en specifiek in de Noordzee de visserijdruk voor belangrijke soorten zoals platvis

[1:53:34] al onder MSY-niveau ligt, wat positief is.

[1:53:38] En gezien de huidige economische ontwikkelingen en recente vlootkrimp, de saneringen, zal de visserij in spanning nog verder afnemen.

[1:53:47] Waardoor de visserij druk afneemt en dit zal leiden tot verder herstel of groei van de visbestanden.

[1:53:54] Op basis hiervan is er vanuit visserijbeheer geen directe noodzaak voor aanvullende gebiedssluitingen.

[1:54:03] En tot slot bodemberoering.

[1:54:05] Een belangrijk vraagstuk is bodemberoering.

[1:54:07] Door met name de boomkoolvisserij.

[1:54:10] Ja, die heeft aantoonbare effecten op het bovenleven.

[1:54:14] Maar de mate van impact verschilt sterk per gebied.

[1:54:18] Volgens recente maatstaven, zoals de Relative Bantic Status, scoort de Noordzee als geheel rond de norm voor een goede milieutoestand.

[1:54:29] Hoewel er lokaal problemengebieden zijn.

[1:54:32] Daarnaast laten studies van langdurig gesloten gebieden, zoals windparken of de schoolbox, niet consequent een herstel van de bodemfauna zien.

[1:54:43] Dat doet vragen op over de effectiviteit van generieke gebiedssluitingen.

[1:54:47] Mijn aanbeveling is daarom, focus niet op brede sluitingen, maar op gerichte bescherming van gebieden met ecologisch herstelpotentieel, zoals rifvormde soorten.

[1:54:59] En vooral zorg voor wetenschappelijk robuuste indicatoren als basis voor beleid.

[1:55:06] Tot slot, er is geen overtuigend bewijs dat de Noordzee een bodemwoestijn is.

[1:55:13] Het debat moet daarom beter gebaseerd worden op empirisch onderbouwde kennis in plaats van aannames.

[1:55:21] En ik zeg ook nogmaals, onze vissers verdienen uw steun en uw vertrouwen.

[1:55:26] Help hen daarom door de onzekere tijden heen.

[1:55:29] En ik kan nog aanvullen, ik heb een gelukkige vrouw en ik heb heel veel gelukkige vrienden, want hun vriend is een visserman.

[1:55:38] Veel dank, meneer Kraak.

[1:55:42] Mevrouw van het Blas, aan u het woord.

[1:55:45] Ja, dank u wel en dank voor de inleidingen van alle drie.

[1:55:48] En de heer Buitjes van harte gefeliciteerd en fijn dat u als cadeautje aan ons hier bent.

[1:55:57] Ik heb ook een vraag voor de heer Buitjes.

[1:56:01] Hij is garnalenvisser uit Zoutkamp.

[1:56:04] Zoutkamp, ik ben er recent geweest.

[1:56:06] Kleine leefgemeenschappen, een echt vissersdorp is dat nog.

[1:56:12] Waar mensen nog garnalenvisser zijn, zover ze er nog zijn.

[1:56:19] Maar die toekomst staat heel erg onder druk.

[1:56:23] En ik wil graag gewijd van de heer Buitjes, wat doet het met een leefgemeenschap zoals Zoutkamp, zoals er over de garnalenvisserij gesproken wordt, hoe garnalenvissers aldo niet met de natuur zouden omgaan, en het beleid wat daarop volgt, wat gebeurt daar in Zoutkamp?

[1:56:48] Hoe heeft dat effect op de leefgemeenschap en wat doet dat met de mensen in de leefgemeenschap?

[1:56:55] Meneer Buitjes.

[1:56:57] Nou, Zoutkamp is al honderden jaren een visserijgemeenschap.

[1:57:02] En dan nog, landelijk gezien stelt de visserij misschien weinig voor.

[1:57:06] Alleen economisch gezien, economisch sociaal voor kernen als Zoutkamp, Den Oever, Urk en zo, is de visserij echt heel erg belangrijk.

[1:57:15] Kijk, iedereen in Zoutkamp, bijna iedereen in Zoutkamp is afhankelijk van de visserij.

[1:57:22] Het is of ze zijn visserman of ze zijn toeleverancier van benodigdheden of ze werken bij heiploegen en garnalen verwerken.

[1:57:33] Afgelopen weekend hebben we de visserijfeesten gehad in Zoutkamp en zo ook.

[1:57:37] En dan merk je dat het hele dorp, die staat er echt voor 100%, voor meer dan 100% staat die erachter.

[1:57:42] En als de visserij zou verdwijnen, dan verdwijnt er ook een stukje cultuur uit Nederland, uit Groningen en ook uit Noord-Ords-Friesland.

[1:57:54] Want iedereen is dan samen.

[1:57:56] Men voelt echt diep in het hart een visserman.

[1:58:01] Zowel de mannen als de vrouwen, iedereen in het dorp.

[1:58:04] Als dat zo wegvallen, dan is het natuurlijk een ramp voor de economie en de regio.

[1:58:13] Maar ook sociaal en ook voor het toerisme.

[1:58:16] Iedereen die gaat naar Zoutkamp of Lauwersoog toe om vissers te zien, die daar aan het werk zijn.

[1:58:23] Een paar jachten, daar komt men niet voor.

[1:58:25] Maar de sfeer, het zoute water, de gesprekken met de visserlui en zo.

[1:58:30] Dat is toch iets heel bijzonders en zo.

[1:58:32] En daar moeten we niet kwijtraken in Nederland en zo niet.

[1:58:34] Daar is het te belangrijk voor.

[1:58:36] Nederland is gebouwd door opvissers en doorvissers.

[1:58:39] En dan moeten we het zo behouden.

[1:58:42] Dank u wel.

[1:58:44] Meneer Vlag.

[1:58:45] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:58:46] Ik heb een vraag aan de heer Van Tuinen.

[1:58:48] Die zei in zijn bijdrage dat hij het logischer en voorstelbaarder zou vinden als er een combinatie van natuur en windenergie zou zijn.

[1:58:58] En daaraan koppel ik mijn vraag.

[1:58:59] Kijk, u legt ons een kaart voor die wij als leker niet kunnen doorgronden.

[1:59:05] Maar zou u daaraan kunnen beschrijven wat zo'n kaart ook betekent voor de toekomst van de visserij?

[1:59:10] De heer Van Tuinen.

[1:59:11] Ook in de vorige bijdragen zijn er cijfers genoemd met betrekking tot sluitingen ten behoeve van natuur.

[1:59:21] Zo hoorde ik net 15% voor de Waddenzee, waar ik dan persoonlijk denk, ja, die 15% hebben we al, dus ik begrijp die 15% niet.

[1:59:31] Ik hoorde net 10% en 30% vanuit de natuurherstelwet, waarvan 10% strikt.

[1:59:39] Vanuit het Noordzeeoverleg hebben we al 15% zijn we overeengekomen.

[1:59:43] Die wordt zeer binnenkort geïmplementeerd.

[1:59:45] Dus daarvoor zeg ik ook, hebben we al.

[1:59:48] Waarom maak ik dan toch die opmerking?

[1:59:51] Wij als visserij houden continu rekening met aanvullende maatregelen.

[1:59:57] Dat is er ingeslepen bij ons.

[2:00:00] De visserman zegt tegen mij, Dirk, het lijkt alsof het nooit genoeg is.

[2:00:04] Er komt altijd iets bij.

[2:00:05] En ik denk dat zo'n opmerking vanuit ons daaruit voortkomt.

[2:00:12] Stel nou voor dat die natuurherstelwet die wij lezen als 10% strikt, daar mogen wij niet komen, we hebben al 15%.

[2:00:20] Er zijn ook mensen die lezen de 30%, daar mogen jullie niet mee komen.

[2:00:24] Ja, dan zullen we, liever niet, maar dan zullen we slimme combinaties kunnen maken.

[2:00:29] Op deze kaart die bij u allen voor ligt, is het onmogelijk om in die laatste witte gebieden bijvoorbeeld, of in die groene gebieden waar nog wel visserij mogelijk is, om dat te sluiten.

[2:00:42] Kijk, in sommige Natura 2000 gebieden mogen wij actief zijn, maar dat moet zo blijven.

[2:00:48] Onze langoustinevisserij is afhankelijk van die Natura 2000 gebieden.

[2:00:53] Het is ook niet vreemd dat veel vis zich ophoudt in Natura 2000 gebieden.

[2:00:57] Dat is niet gek natuurlijk.

[2:00:59] Vis en natuur gaat samen, maar dat moeten wij ook zijn.

[2:01:03] Dus ja, daar komt mijn opmerking uiteindelijk vandaan.

[2:01:08] Dank u wel.

[2:01:09] Mevrouw Velliga Beemsterboor.

[2:01:11] Ja, dank u wel.

[2:01:12] Ik heb ook een vraag voor de heer Van Tuinen.

[2:01:14] En dat gaat eigenlijk verder op de vraag die net werd gesteld en het antwoord dat u gaf.

[2:01:22] Hoe zou het wel kunnen?

[2:01:23] Want als we dan toegaan naar multifunctioneel ruimtegebruik, zoals u graag zou zien.

[2:01:28] Wat is dan de bijdrage of de rol van de vissers, van de vissenmannen in dat natuurherstel?

[2:01:36] Want we hebben Natura 2000 om een bepaald stuk natuur te beschermen.

[2:01:42] En op het moment dat je daar activiteiten toe laat, dan wordt die natuur minder goed beschermd.

[2:01:46] Maar hoe zou dat nou goed samen kunnen gaan?

[2:01:49] Meneer Van Tuinen.

[2:01:52] Wat mij betreft moeten we eerst om die vraag te kunnen beantwoorden een stap terug naar de bijdrage van de heer Van der Meer.

[2:02:00] Waarbij de heer Van der Meer aangeeft van wat is er nodig, waarom is het nodig in een specifiek gebied.

[2:02:06] We hebben in Nederland best veel Natura 2000 gebieden op zee.

[2:02:10] En dat heeft overal een verschillende dynamiek en er zit ook overal een verschillende vorm van visserij.

[2:02:16] Dus ik vind het lastig te beantwoorden.

[2:02:17] De heer Buitjes die rechts naast mij zit is genalenvisser.

[2:02:21] Ik durf te zeggen dat die in het Nederlandse gebied voor 90% afhankelijk is van Natura 2000 Noordzee-kustzone.

[2:02:32] In die vergunning, waar we nu een vergunning voor aangevraagd hebben en gekregen voor 20,5 jaar, zitten we nu in de procedure bij de rechter.

[2:02:41] Dus dat is heel lastig. Wij willen heel graag in gesprek zijn.

[2:02:45] We willen er heel graag uitkomen. En voor het ene gebied is het makkelijker dan het andere.

[2:02:48] Ja, Van der Meer gaan we aan voor de Waddenzee.

[2:02:50] Ik had wel een gedachte hoe ik eruit zou kunnen komen.

[2:02:53] Die hadden wij ook wel.

[2:02:54] Alleen, die granale visser is niet alleen op de Waddenzee actief.

[2:02:57] Ook in de Noordzeekustzone.

[2:02:59] En dat houdt allemaal verband met elkaar.

[2:03:00] Het is echt een complex vraagstuk.

[2:03:05] Dit kost iets.

[2:03:07] Ja, dank u wel en dank voor uw komst.

[2:03:11] Ik kom zelf ook uit Groningen.

[2:03:13] En ik ben ook regelmatig in Zoutkamp omdat mijn schoonmoeder daar in de buurt woont.

[2:03:16] Ik kom er niet voor de visserij.

[2:03:18] Maar wel voor de prachtige omgeving.

[2:03:20] Ik heb een vraag aan de heer Buitjes.

[2:03:23] U schrijft in uw position paper dat het in het belang van de visser en de consument is om nodeloos lijden van vissen te voorkomen.

[2:03:32] Bent u dan ook voorstander van het zo snel mogelijk maken dat vissen kunnen worden bedwelmd?

[2:03:40] Zodat er niet meer bij bewustzijn hoeven te zijn als ze worden opengesneden of stikken op het schip.

[2:03:46] Ziet u daar mogelijkheden voor en hoe kan de politiek u daarbij helpen?

[2:03:52] Ik ben garnalenvisser en over het doden van garnalen heb ik van gedachte gewisseld met een medewerker van Heiploeg

[2:04:02] die ook voorheen in een viskwekerij heeft gewerkt en die ook wel op de hoogte is van wat een diervriendelijke manier van doden is.

[2:04:14] Dus het sterven door het ondertompelen in koken water is voor ganalen en kreeftachtigen de beste manier.

[2:04:26] Als viselman wil je ook kwaliteit behouden.

[2:04:29] Dus een snelle doding zorgt voor meer kwaliteit.

[2:04:33] Bij het doden van vis is misschien een bedwelming mogelijk.

[2:04:39] Ik weet dat het al geëxperimenteerd wordt met bedwelmen.

[2:04:44] Want als het de kwaliteit niet doet minder, dan juich ik daar ook gewoon toe en zo ook.

[2:04:52] Iedereen, tenminste iedere visserman die wil een goed mogelijk product leveren, die houdt ook niet van noodloos lijden.

[2:05:00] Daarbij komt het als je selectieve vist, en dat doen wij gewoon, we zijn ook innovatief bezig met allerhande nieuwe ontwikkelingen,

[2:05:09] Dat je zorgt voor een schone visserij, een schone boks met weinig rommel, weinig bijvangst en zo en weinig bentos.

[2:05:16] Dat zorgt voor een snelle verwerking en daar juichen wij ook allemaal toe, die ontwikkelingen.

[2:05:21] Maar we moeten wel de tijd hebben om dat voor elkaar te kunnen krijgen.

[2:05:27] Dank u wel. Meneer Jansen van de PVV.

[2:05:30] Dank u wel. Mijn vraag is voor de heer Van Tuinen.

[2:05:34] die van de meer die ze net in de vorige deelsessie van soms zijn er dingen die worden als een soort

[2:05:39] waarheid aangenomen terwijl ze helemaal niet wetenschappelijk zijn onderbouwd.

[2:05:43] Volgens mij geldt dat ook voor cijfers en heb ik in een van de position papers van de eerste

[2:05:48] deelsessie gelezen dat slechts 10% van hetgeen wat wij vangen als Nederlandse visserij voor

[2:05:54] eigen consumptie is, 90% is export.

[2:05:57] Er wordt ook gezegd dat het totale effect op de economie slechts 1 tiende procent is.

[2:06:02] Mijn vraag aan de heer Van Tuinen is, ik vind er zelf ook iets van, maar herkent u dit soort cijfers?

[2:06:07] Wat vindt u daar dan van als dit soort dingen met ons worden gedeeld en de politiek daar dan kennis van kan nemen als zij dat wil?

[2:06:22] Dat is een lastige vraag. Kijk, u benoemt de export van het product dat we hebben.

[2:06:29] Nederland kenmerkt zich zeker in vele sectoren als een exportland en zo ook in vis.

[2:06:34] Dus dat soort cijfers, ik heb ze niet paraat, maar ik zou daar niet vreemd van opkijken.

[2:06:39] En aan de andere kant, ik vind dat ook helemaal geen probleem.

[2:06:41] We zien dat we natuurlijk als Nederland veel vis importeren.

[2:06:47] Nou ja, dat stuit ons als kottersector wel eens tegen de borst.

[2:06:50] Dat je dus bepaalde soorten naar je toe haalt uit andere landen.

[2:06:54] Laten we zeggen, die ook nog veel reisafstand hebben moeten doormaken.

[2:06:58] En dat we onze eigen producten, waarvan wij vinden, en ik durf ook wel te zeggen dat zijn ze,

[2:07:04] kwalitatief hoogwaardig zijn.

[2:07:05] En die exporteren we inderdaad veel naar Zuid-Europese landen.

[2:07:08] Dus wat mij betreft, de heer Janssen, dat is een gegeven.

[2:07:11] En of het percentage wel of niet klopt,

[2:07:14] ik geloof zomaar dat ze daar zeer dichtbij zitten bij dat percentage.

[2:07:19] Dank u wel, meneer Murderkamp, VVD.

[2:07:22] Ja, een vraag aan de heer Van Tuinen.

[2:07:24] U heeft dit kaartje uitgedeeld, waar u vanaf 28 bepaalde dingen wel mag en niet mag.

[2:07:32] Ja, mijn vraag is eigenlijk, wat is de stand van zaken van dit kaartje en hoe is het tot stand gekomen?

[2:07:38] Is dit in overleg met jullie gegaan? Is dit al besproken met jullie?

[2:07:43] Dat.

[2:07:45] Meneer Van Tuijnen.

[2:07:48] Ja, heel veel is in overleg gegaan met de visserijsector.

[2:07:53] Dat wil niet zeggen dat wij het altijd accepteren.

[2:07:56] Het is zo dat wij als kottersector aangesloten zijn bij het NZO, het Noordzeeoverleg.

[2:08:03] Dat is best wel met horten en stoten geweest, voordat we eenmaal hebben deelgenomen.

[2:08:08] Dus veel van dit soort gebieden, bijvoorbeeld de bescherming van natuurgebieden,

[2:08:12] een deel op de Dogersbank als voorbeeld, ja, daar zijn we bij betrokken.

[2:08:17] En die aanpak, ware het niet dat we gebied kwijtraken, daar kunnen wij tot op zekere hoogte in meegaan.

[2:08:26] Dat je kijkt naar, er zijn bepaalde gebieden en we hebben bepaalde verbeterdoelstellingen op het gebied van natuur,

[2:08:32] Wat kunnen we doen? En op die manier zitten wij daar aan tafel.

[2:08:35] Nou, tot op zekere hoogte gaat dat redelijk goed.

[2:08:39] Kijk, dit kaartje, ik heb het ook genoemd in mijn eerdere bijdrage, is indicatief.

[2:08:44] Dit kaartje komt voort van het ministerie van INW en die geeft aan...

[2:08:49] Wij mogen dus ook trouwens in bepaalde groene gebieden nog wel vissen, heb ik net ook genoemd.

[2:08:55] Maar dit gebied geeft aan, let op, de gele gebieden is aanvullend zoekgebied voor windenergie.

[2:09:02] Kijk, ik wil daarbij de boodschap overbrengen.

[2:09:04] Als we naar zo'n kaart kijken, dan zien we dat we nu al in de ambitie op het gebied van windenergie tot 2033

[2:09:12] kleine hoekjes en gaatjes aan het vullen zijn op het Nederlands continentaal plat.

[2:09:16] Want u ziet, overal is het bijna tot een driehoek gevormd.

[2:09:20] Het wordt tussen de verkeersscheidingstelsels gestopt.

[2:09:24] Nogmaals, daarbij wil ik aangeven, de ruimte van visserij wordt steeds, steeds verder beperkt.

[2:09:30] En daarom is die slimme combinatie nodig, multifunctioneel ruimtegebruik.

[2:09:34] Misschien moet je juist wel kijken naar windenergie in de natuur uit 2000 gebieden.

[2:09:39] Waarom zet je het niet op de doggersbank?

[2:09:41] Is dat geen optie? De Engelsen doen het ook.

[2:09:44] Dus we moeten iets vrijer proberen te denken.

[2:09:48] Dank u wel, meneer Lohman.

[2:09:49] Ja, dank voor uw aanwezigheid en uw heldere en vaak gepassioneerde betoog.

[2:09:57] Ik had een vraag aan meneer Kraak.

[2:09:59] U had het over korte ketens ook.

[2:10:02] Ik was laatst bij het Blue Food Center in Wieringen.

[2:10:07] Waar me opviel dat de kwaliteit van vis wat we hier vangen natuurlijk echt hoog is.

[2:10:13] Waarbij ook al eerder is genoemd dat we veel exporteren in lange ketens.

[2:10:18] En ik had een beetje de indruk bij in Wieringen dat dat misschien ook een extra vernieuwende push geeft aan de kustgemeenschap daar.

[2:10:25] Een dergelijk initiatief.

[2:10:28] Mijn vraag is, want in de supermarkt is het aanbod, en dat is misschien een beetje in persoonlijke mening, vrij bedroevend.

[2:10:35] Wat wij hier eten komt ook weer helaas vaak van ver, kweekvis.

[2:10:40] Wat voor kansen, want korte ketens zijn ook ingewikkeld economisch.

[2:10:43] Er wordt vaak veel aangehangen, maar het is best lastig om een korte keten functioneel op te zetten.

[2:10:48] Ziet u echt serieuze kansen in het opschalen van korte ketens en wat is daarvoor nodig vanuit uw perspectief?

[2:10:57] Voor een kleine groep vissers is het natuurlijk heel goed.

[2:11:01] Wij waren in Den Helder een van de pioniers met de verse vismarkt.

[2:11:05] Daar zijn we toen mee begonnen en dat had best wel potentie.

[2:11:09] Iedere vrijdag was er dan een soort verse vismarkt naar de grote markt.

[2:11:12] Er kwamen steeds meer mensen op af.

[2:11:15] Maar ja, zoals jullie weten is uiteindelijk de afslag van Den Helder ook ter zielen gegaan.

[2:11:19] En de verse vismarkt heeft zich verplaatst naar Den Hoever.

[2:11:23] En daar hebben ze eigenlijk een soort 2.0 verse vismarkt van gemaakt met andere lokale producten.

[2:11:29] Ja, dit gaat niet voor de hele vloot gelden, maar voor een kleine vloot zoals Den Hoever.

[2:11:35] En Den Helder hebben we nog ook nog maar zes scheepjes.

[2:11:37] Maar goed, als we dat zouden combineren met verse aanvoer, ik zie daar wel potentie in, ja.

[2:11:43] Maar het zal niet voor de hele vloot gelden, maar voor een kleine groep vissers zal dat echt wel iets zijn, ja.

[2:11:53] Dank u wel.

[2:11:53] Dat was hem.

[2:11:54] Mevrouw Bromet, Koningspartij van de Arbeid.

[2:11:57] Ja, ik heb ook een vraag aan de heer Kraak, want ik vond het best goed gelukt, het positieve verhaal eerlijk gezegd.

[2:12:03] Maar mijn vraag gaat over de fraude, want u zegt eigenlijk heel duidelijk, er wordt niet gefraudeerd,

[2:12:10] terwijl er toch onderzoek bij de NVWA signalen zijn binnengekomen voor grootschalige fraude.

[2:12:17] En wat vindt hij er dan van? Dat collega's het eigenlijk verpesten voor degenen die die fraude niet plegen.

[2:12:23] Want dat is wel aan de hand. En ook de Europese Unie kijkt mee als het gaat over deze fraude.

[2:12:30] Ja, ik denk als je kijkt naar fraude, dan is het misschien 1% van de hele vloot die zich daar schuldig aan maakt.

[2:12:36] En natuurlijk is dat natuurlijk een ernstige zaak.

[2:12:39] Ik ben zelf 40 jaar visserman. Ik heb het altijd geprobeerd op een goede manier te doen.

[2:12:44] Ja, ik ben ook veroordeeld voor een loodsladdertje wat ik niet naast de korter had gangen.

[2:12:50] Omdat de controleur niet aan boord kon komen.

[2:12:52] Maar wat gebeurde, de controleur die sprong gewoon aan boord.

[2:12:54] Die nam de keer erop ik het laddertje had hangen.

[2:12:58] Want het was makkelijker om zo aan boord te stappen dan in plaats van het laddertje.

[2:13:01] En dat wisten wij zelf ook, want het schip ligt maar een meter boven water.

[2:13:04] Goed, dat was mijn enige veroordeling.

[2:13:06] En ja, als je dat soort veroordelentjes of een foutje in je logboek als je moe bent op zee.

[2:13:11] Die tellen ook allemaal mee.

[2:13:13] En ja, de papierromslomp wordt voor ons steeds meer.

[2:13:18] Als ik naar binnen toe ga, dan ben ik zeker drie kwartier tot een uur bezig met allerlei documenten invullen en elektronische lochboeken.

[2:13:26] En ja, dan moet ik ook opletten dat ik naar binnen vaar en ik moet mijn lochboeken invullen.

[2:13:30] Dus dat moet allemaal tegelijk.

[2:13:31] En dan maak je wel eens een foutje.

[2:13:32] Dat kan gebeuren.

[2:13:33] Maar kijk, dit soort fouten wordt ook op die stapel gegooid.

[2:13:35] Maar echt bewust te frauderen.

[2:13:37] Dus bijvoorbeeld met de kleine maaswijd of vissoorten aanvoeren die je niet aan mag voeren.

[2:13:42] Nou, dan praat je misschien over 1% van de vloot.

[2:13:45] En ik vind ook dat dat bestraaf moet worden.

[2:13:47] Dat is reëel.

[2:13:48] Maar het andere wat ernaast allemaal, daar kan Henk over meepraten.

[2:13:52] Hij heeft ook dat soort dingen allemaal wel meegemaakt.

[2:13:54] Maar goed, die tellen net zo zwaar mee.

[2:13:56] En dan denk ik van, ja, dan moet je toch eens kijken naar de hele wetgeving.

[2:13:59] Kan het niet eenvoudiger of simpeler?

[2:14:03] Dat speelt allemaal mee.

[2:14:04] Dat vind ik dan wel moeilijk als visserman.

[2:14:08] Maar goed, fraude zelf, nee, nooit bewust.

[2:14:12] Dank.

[2:14:13] Meneer Ginnwis, ChristenUnie.

[2:14:15] Voorzitter, dank u wel.

[2:14:16] En dank voor uw komst en voor uw verhaal.

[2:14:18] Ik had een vraag aan misschien Dirk Vertuijn of anders aan Dirk Kraak.

[2:14:26] En dat gaat over die gebiedssluitingen.

[2:14:29] Dat is volgens mij iets waar Rijkswaterstaat overgaat.

[2:14:34] Die overwegen dat in hun beheerplannen.

[2:14:37] Hoe ver staat het er nou precies mee en wat kunnen wij daar nog aan doen?

[2:14:43] Meneer Van Tuinen eerst.

[2:14:47] Wij zijn nog steeds betrokken bij die gesprekken.

[2:14:50] We proberen de input ook vanuit wetenschappelijk oogpunt te leveren.

[2:14:54] Ik denk dat die input veel aansluit bij de woorden van de heer Van der Meer in eerdere bijdrage van waarom moet er een sluiting plaatsvinden, wat is het doel daarvan en hoe kun je dat het meest goed doen voor alle partijen.

[2:15:10] Dus wij zijn daar nog steeds mee aan tafel, alleen het is een heel complex traject.

[2:15:16] Daar waar een partij Rijkswaterstaat natuurlijk hardtrekkersrol heeft.

[2:15:20] Aan de andere kant de bijdrage van LVVN, maar ook IMW.

[2:15:24] Dus wij merken wel dat dat een bijzonder krachtenveld is.

[2:15:28] En wij zijn wel van mening dat wij daar dreigen onder te sneeuwen.

[2:15:31] En dat baart ons grote zorgen.

[2:15:33] En dat hebben we ook al overgebracht bij de bewindspersonen.

[2:15:37] Helder, dank u wel.

[2:15:39] We hebben nog een klein kwartier op de rol.

[2:15:43] Dus ik ga hetzelfde doen als de vorige, de heer Rond.

[2:15:45] Dus ik inventariseer even de vervolgvragen bij u.

[2:15:48] Dus maakt u vooral kenbaar als u een vervolgvraag heeft.

[2:15:52] Ja, dat is behoorlijk. Dus dat betekent met negen leden inmiddels aan tafel hetzelfde recept.

[2:15:59] Kort maar krachtig.

[2:16:00] Toen beginnen we bij mevrouw Van der Plas.

[2:16:03] Ja, dank u wel. Ik ga weer even terug naar de heer Buitjes.

[2:16:07] Ik ben een paar weken, maanden geleden, misschien wel inmiddels op Zoutkamp geweest.

[2:16:15] Gesproken ook met vissers al daar en mensen uit de gemeenschap.

[2:16:22] En daar kwamen mij een paar dingen ter oren.

[2:16:25] En dat ging onder meer over de toestemming die jachten hebben om door het natuurgebied te varen.

[2:16:32] En het feit dat visserscheepen dat niet mochten.

[2:16:38] Zou je me dat nog eens een keer kunnen vertellen en uitleggen?

[2:16:40] En ook voor de mensen thuis en in de zaal.

[2:16:42] Hoe deze kromheid, zou ik bijna willen zeggen, in elkaar zit.

[2:16:50] de heer Bartjes

[2:16:51] nou, kijk

[2:16:53] wij mogen, bepaalde natuurgebieden

[2:16:56] mogen wij wel varen, maar we mogen

[2:16:57] niet vissen

[2:17:00] andere natuurgebieden

[2:17:03] mogen wij varen

[2:17:04] maar met gebruikmaking van de

[2:17:06] katalysators, maar ook zo dat we dus

[2:17:07] weinig NOX uitstoten

[2:17:11] andere schepen, zoals

[2:17:13] de priviervaartuigen, die hebben die

[2:17:14] beperkingen niet, die mogen gewoon

[2:17:18] zonder

[2:17:19] gebruikmaking van een katalysator

[2:17:21] mogen die links en rechts over de

[2:17:23] Warenzee en de Noordzee varen

[2:17:25] zeg maar ook.

[2:17:27] Wij zien dat als, ja, en we zien ook

[2:17:29] de effecten van zo'n katalysator

[2:17:31] op de uitstoot van

[2:17:35] stikstofoxide

[2:17:35] is ook

[2:17:37] minimaal.

[2:17:39] De schade die we eventueel

[2:17:41] zouden aanrichten

[2:17:43] aan de natuur

[2:17:45] door stikstofneerslag

[2:17:46] is, nou ja,

[2:17:49] Een paar honderdsten van het procent of zo, zo geloof ik het zo.

[2:17:53] Alleen wij als beroep visserij worden dus met een andere maat genomen als de pleziervaart.

[2:18:01] Ja, dus dat is gewoon heel lastig en moeilijk uit te leggen voor ons en ook vooral voor de vissers, zeg maar ook.

[2:18:11] Dank. Volgens mij zag ik een vinger bij de heer Vlag.

[2:18:14] Ik was ruim een maand geleden met de staatssecretaris op Urk en ik hoorde dat hij ook enthousiast werk wil gaan maken.

[2:18:20] En blijven maken van de Pulskoorvisserij.

[2:18:22] Dat is natuurlijk een soort nationale open wond.

[2:18:25] Zou de heer Kraak nog eens een keer de voordelen van de Pulskoorvisserij willen bejubelen.

[2:18:30] En die op een rijtje zetten.

[2:18:33] Dat is een echte vraag, meneer Vlaag.

[2:18:35] Dat wil ik heel erg graag.

[2:18:37] Want ik ben zelf ook Pulsvisser geweest.

[2:18:41] En onze andere vaartuigen, we hebben twee vaartuigen.

[2:18:43] Ik ben met twee broers en een zwager.

[2:18:44] En die was ook Pulsvisser.

[2:18:47] En de eerste keer dat we gingen Pulsvissen, hadden we één kort eruit gerust.

[2:18:51] En want het systeem was best wel duur, dan praat je over 250.000 euro voor een schip.

[2:18:55] En we gingen pulsvissen en de eerste reis die we gingen doen, toen kwam de vis aan boord.

[2:19:00] Nou echt, ik wist niet wat ik, dit had ik nog nooit meegemaakt.

[2:19:03] Zo'n levendige vis, zulke kwaliteit.

[2:19:06] Ik zeg, dit is de toekomst, dat zei ik meteen.

[2:19:09] En toen zijn we het hard aan gaan werken om het andere schip ook uit te rusten.

[2:19:12] Dus al met al hadden we binnen een jaar een half miljoen geïnvesteerd.

[2:19:16] En we hebben een tiental jaar daar met een kleinschalige vaartuigen tussen de grote kotters doorgevist.

[2:19:21] En met succes, ja, toen werd het verboden.

[2:19:24] Ja, dat is natuurlijk bijzonder lastig, was dat voor ons.

[2:19:27] Ik heb er ook echt alles aan gedaan met onze vissers om het overeind te houden.

[2:19:32] En dat toen het Europese zwaard viel, toen zei ik al van dit is het einde van de grote kottervloot.

[2:19:38] En toen keken mensen mij aan.

[2:19:40] Nou ja, de rest is geschiedenis.

[2:19:42] Ik bedoel, de grote kottervloot zijn we van 100 naar 38 vaartuigen gegaan de laatste vijf jaar.

[2:19:48] Ja, dat is natuurlijk dramatisch.

[2:19:49] Dit is echt een mokerslag is dit geweest voor de korte visserij, eigenlijk voor de hele Nederlandse sector.

[2:19:55] Want alles hangt eraan vast. Onze afslag is dicht gegaan. Onze coöperatie is dicht gegaan.

[2:20:01] Hoeveel mensen zijn er? De vishandel is doodgebloed in Den Helder.

[2:20:05] De hele sociale cohesie rondom die visserij, daar is niks meer van over.

[2:20:09] Dat heeft mij ook het meeste pijn gedaan door één beslissing vanuit Brussel.

[2:20:14] Ik hoop dat het ooit weer terugkomt. Bij ons staat het echt allemaal nog in plastic.

[2:20:19] En binnen een maand kunnen wij weer pulsvissen, als zouden we dat willen.

[2:20:23] En ik hoop dat het ooit weer waaruit gaat worden.

[2:20:26] Maar ja, dan wel goed geregeleerd.

[2:20:28] Goede afspraken maken met elkaar.

[2:20:30] En dan gaan we naar Puls 2.0.

[2:20:32] En dan kunnen we ook precisie vissen.

[2:20:34] Want dat is weer een nieuw systeem.

[2:20:36] Iedere vis op de bodem kunnen we detecteren.

[2:20:39] En dan kunnen we het pulssysteem aanzetten.

[2:20:41] Als we een visje detecteren, zetten we het pulssysteem aan.

[2:20:44] En dan vissen we dat visje op.

[2:20:45] En dan gaan we weer naar het volgende.

[2:20:47] Kijk, het is niet zo dat hier 40 kilo tongen liggen.

[2:20:51] Bij wijze van spreken, het is voor de tongvisserij uitgevonden.

[2:20:54] Nee, die liggen over een paar kilometer afstand, liggen een aantal tongen.

[2:20:57] Nou, en dan zetten we hem aan, we zetten hem uit.

[2:20:59] Er wordt weer een vis gedetecteerd, we zetten hem weer aan.

[2:21:02] En zo ziet precisievissen eruit.

[2:21:04] En dit staat, dit wordt echt werkelijkheid.

[2:21:07] Want dit staat best al wel in de kinderschoenen.

[2:21:11] Maar de volgende stap moet gemaakt worden.

[2:21:13] En ik hoop dat jullie ons daarin willen ondersteunen.

[2:21:15] Want ik denk echt wel dat we dan echt een noviteit hebben in, niet alleen in Europa, maar in de hele wereld.

[2:21:20] Dus dat zou echt fantastisch zijn.

[2:21:22] Dank u wel.

[2:21:24] Mevrouw Vellinga Beemsterboor.

[2:21:25] We moeten wel even...

[2:21:27] Laat mij maar even overgaan.

[2:21:30] Lidkostits.

[2:21:32] Ja, dank u wel.

[2:21:33] Vraag aan de heer Dirk Kraak.

[2:21:37] Als het gaat om vissenwelzijn, u zegt ook vissen zijn, als het gaat om dierenwelzijn,

[2:21:42] dan zijn de vissen natuurlijk hartstikke blij in het vrije water.

[2:21:45] Dat is natuurlijk zo, maar op een gegeven moment worden ze aan boord gehaald.

[2:21:49] En daar is de Kamer ook geïnteresseerd in.

[2:21:51] Wat kunnen we daarin doen om het vissenwelzijn te verbeteren?

[2:21:55] Kunt u misschien meer beschrijven en oprecht van wat u ziet...

[2:21:59] wat er gebeurt met die vissen als u ze binnenhaalt en hoe het proces eruit ziet?

[2:22:03] Dus van het binnenhalen, hoeveel vissen gaat het?

[2:22:06] Wat is het proces, het opensnijden, et cetera.

[2:22:09] En wat kunnen wij als Kamer doen om u te helpen om het vissenwelzijn aan boord...

[2:22:15] En verder te helpen.

[2:22:18] Dat is een grote vraag.

[2:22:20] Ik stel voor dat u...

[2:22:22] Heel snel.

[2:22:23] ...contact antwoord en vooral als u focust op de oplossing voor wat u van Den Haag nodig heeft.

[2:22:28] Ja, goed.

[2:22:29] We zijn al met netten bezig, een soort waterzak onder water, waardoor die vis beter gedijt.

[2:22:35] En dan komt hij aan boord in een grote plas met water.

[2:22:38] Als we willen, binnen tien minuten hebben we die vis in die waterstroom verwerkt.

[2:22:44] Maar die vis die we sorteren, die gaat dus in kisten en daarna wordt die schoongemaakt.

[2:22:48] Ja, dan gaat er een mes doorheen, dan gaat er een kopje en dan gaat die bloeden en dan gaat die dood.

[2:22:52] En ik weet dat er dus ook mogelijkheden zijn, tenminste die zijn ze het onderzoeken, om vis snel te bedwelmen en dan schoon te maken.

[2:23:00] Nou, daar ben ik natuurlijk voorstander voor.

[2:23:02] Als dat op een veilige manier en een snelle manier kan en het neemt niet te veel ruimte in beslag,

[2:23:07] dan denk ik dat wij als vissers daar geen problemen mee zullen hebben.

[2:23:11] Als dat een maatschappelijk probleem oplost, laat ik het daar bij houden.

[2:23:15] Dank u wel.

[2:23:17] Vervolgvragen?

[2:23:18] Ja, meneer Jansen, PVV.

[2:23:20] Korte vraag voor de heer Van Tuijnen.

[2:23:21] U gaf aan dat u blij bent met de hulp rondom brandstof voor de korte termijn.

[2:23:27] Waar praten we dan ongeveer over voordat het echt weer een nijpunt gaat worden?

[2:23:32] Meneer Van Tuijnen.

[2:23:36] Wederom complexe vraag.

[2:23:37] Kijk, de brandstofprijs zit nu per recordhoogte.

[2:23:40] Dit hebben wij eigenlijk nog nooit meegemaakt.

[2:23:43] Dergelijke literprijzen.

[2:23:45] Dus voor nu zouden wij daarmee vooruit kunnen.

[2:23:50] Met deze vorm van visserij.

[2:23:52] Alleen als we het echt over de lange termijn hebben.

[2:23:54] De staatssecretaris heeft ook de energie-efficiëntieregeling afgekondigd.

[2:23:58] Ook zeer welkom.

[2:23:59] Dus dan heeft het al wat over de langere termijn.

[2:24:01] Pulsvisserij is net genoemd.

[2:24:02] Dat hoort bij dat lange termijn pakket.

[2:24:04] Maar uiteraard ook wel een neergaande trend in de olieprijs.

[2:24:07] Want als je op dit niveau blijft.

[2:24:08] Dan blijft het zeker zonder de pulsvisserij zeer problematisch.

[2:24:15] Meneer Meulekamp.

[2:24:16] Vraag van de heer Van Tuinen.

[2:24:18] Vorige week sprake ik met een aantal leden van de Visfederatie.

[2:24:22] En die graven aan van, in Den Haag mogen jullie ook al iets meer praten over de hele visketen.

[2:24:27] Niet alleen over de visserij aan zich, maar ook over de hele visketen.

[2:24:30] Dus ook de hele verwerkende industrie erbij.

[2:24:33] Hoe kijken jullie daarnaar? Delen jullie die mening dat jullie met elkaar een sterkere verhaal hebben?

[2:24:39] Delen wij absoluut.

[2:24:40] Wij hebben ook goed contact met de Visfederatie, dus dat loopt.

[2:24:44] Ik denk dat we met z'n allen het beste beentje voor moeten zetten om, zoals ik eerder zei, het in Nederland wildgevangen product nog meer te promoten.

[2:24:54] En ook ervoor te zorgen dat misschien de hoeveelheid export misschien wel iets dalender kan zijn en dat we het product in eigen land houden.

[2:25:01] Dus wij delen die mening van de Visfederatie.

[2:25:07] Meneer Lohman.

[2:25:09] Ik was laatst van werkbezoek in Scheveningen en daar werd een hele keur aan allerlei innovaties op gebied van netten en videosystemen, van alles heb ik gezien, gepresenteerd.

[2:25:20] Daar werd ook genoemd dat vaak de toelating in Brussel een probleem is.

[2:25:25] Als u één innovatie kan noemen, een niet-pulsvisserij, waar u niet op kan wachten, wat zou dat dan nu zijn?

[2:25:36] Ik mag de pulsvisserij niet noemen, maar die staat heel erg bovenaan op onze lijst.

[2:25:40] Dus dat is heel erg lastig, maar wij zijn bijvoorbeeld bezig met de FLOMO, dat benoemde Dirk Kraak net ook, dat is een ander soort type kuil, geen standaard netwerk meer, maar een kuil waarin water wordt vastgehouden.

[2:25:57] Toelating in Brussel, dat is stap 1, maar ik wil ook nogal de aandacht vestigen tegenwoordig, en dat is sinds een paar jaar het geval, zijn we niet meer alleen afhankelijk van Brussel.

[2:26:06] Ook voor een dergelijke innovatie moeten wij naar het VK, naar het Verenigd Koninkrijk, omdat die afzonderlijk besluiten.

[2:26:13] En ware het niet dat onze kottervisserij toch voor een flink deel, en dat zou zomaar eens de helft kunnen zijn, per jaar actief is in Engelse wateren.

[2:26:24] Dus niet alleen Brussel vergt aandacht, maar ook het VK.

[2:26:28] En nogmaals, dan zou het gaan om de vloomokuil, waarmee de vloot nu echt druk bezig is.

[2:26:39] Meneer Ginwis heeft het laatste woord vandaag, althans de laatste vraag.

[2:26:43] Ik hoop dat we het laatste woord hebben vandaag.

[2:26:45] Ik hoop dat we het laatste woord hebben vandaag.

[2:26:47] Nee, dank voorzitter.

[2:26:48] Ik heb nog een vraagje over, in vervolg op de vraag van collega Vlag, over de puls.

[2:26:54] Toen kregen we een mooie antwoord over de combinatie van puls en precisietechnieken.

[2:27:01] De vorige keer hebben we de uitvinding een beetje voor onszelf gehouden als Nederland.

[2:27:06] En toen kwamen de Fransen al dan niet onder valse voorwenselen in opstand.

[2:27:11] Hoe maakt het er nu gezamenlijk een succes van van de Fransen, zodat we over twee jaar zowel puls als precisie kunnen vissen?

[2:27:19] En de vraag aan meneer Kraak.

[2:27:22] Meneer Kraak.

[2:27:24] Ja, ik zou een Europese werkgroep in het leven stellen.

[2:27:29] Als ik wel eens, volgende week ga ik ook weer naar Brussel.

[2:27:32] Dat is over een ander vraagstuk, dat hebben we nu niet over gehad.

[2:27:36] Maar als ik met collega's ben in, het maakt niet uit welk land, het is altijd goed.

[2:27:42] Uiteindelijk, we zitten een beetje argwaardend tegenover elkaar, maar we hebben eigenlijk allemaal dezelfde problemen.

[2:27:48] Dus als we een werkgroep zouden oprichten, een Europese werkgroep van vissers, voor innovatie.

[2:27:54] Ik denk dat we dan al een heel eind komen.

[2:27:56] En dan kunnen we de argwaardweg nemen, dan kun je die mensen meenemen, kun je laten zien wat je doet.

[2:28:01] En ik denk dat we dan een heel eind goede stappen maken in de goede richting.

[2:28:04] Dus ik zou daaraan gaan werken.

[2:28:08] Mooi. Dank u wel. We gaan afronden.

[2:28:11] Ik wil u allen heel hartelijk danken aan de genodigden.

[2:28:16] Dank ook aan de Kamerleden voor uw vragen en ook uw discipline.

[2:28:20] Hartstikke goed.

[2:28:21] De Kamerleden kunnen de informatie die ze vandaag hebben opgedaan ook weer gebruiken bij de komende debatten.

[2:28:25] Waaronder om 16 juni over de Landbouw en Visserijraad.

[2:28:29] Dus veel dank. Ik wens u veel succes met de voorbereidingen van die debatten.

[2:28:32] En ik sluit de vergadering.

[2:28:35] Ik had nog één dingetje.

[2:28:36] Ik had voor iedereen nog een geheugensteuntje meegenomen.

[2:28:39] Dus die kunnen jullie op de gemak nog even doorlezen.

[2:28:41] Met een aantal punten.

[2:28:44] Kunnen we hem onder je kussen leggen.

[2:28:45] Dan komt het wel goed.

[2:28:47] Dank jullie wel.

[2:28:48] Daar heb ik voor gezorgd.