Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)

[0:00:00] Goed.

[0:00:08] Aan allen welkom bij het wetgevingsoverleg VWS.

[0:00:14] En allereerst welkom ook aan de bewindspersonen, minister Sterk en minister Hermans.

[0:00:21] En ik zal eventjes in de juiste volgorde doen.

[0:00:25] Aan mijn linkerzijde GroenLinks BVDA, oftewel Pro, want dat moeten we inmiddels zeggen.

[0:00:32] aanwezig, de heer

[0:00:34] Vervuurd van D66, mevrouw Wendel

[0:00:36] van de VVD, mevrouw

[0:00:38] en dan moet ik het goed zeggen, Tijmstra

[0:00:40] van het CDA

[0:00:42] mevrouw Van Brenk

[0:00:44] van 50PLUS

[0:00:45] mevrouw Dobbe, SP

[0:00:47] en mevrouw Meijer van

[0:00:50] PVV, wij

[0:00:51] verwachten ook nog iemand anders van de

[0:00:54] ChristenUnie, maar die zal misschien zo meteen binnenlopen

[0:00:56] en ik zal ook

[0:00:57] ben ik hier nu voorzitter vandaag, zal ik ook

[0:01:00] een bijdrage leveren aan het einde

[0:01:02] namens jaar 21 en met jullie welbevinden zal ik dat aan het einde doen

[0:01:07] en dan kunnen we natuurlijk shuffelen van voorzitter

[0:01:10] maar wat we ook kunnen doen is dat ik gewoon mijn bijdrage lever

[0:01:14] en dat als er interrupties zijn of wat dan ook

[0:01:16] dat we dat een beetje organisch doen

[0:01:18] want anders wordt het zo'n gegogel met de microfoon

[0:01:20] dat heb ik vorige week, minister Sterk kan het beamen, vorige week gezien

[0:01:26] goed, dan gaan we naar de eerste termijn van de Kamer

[0:01:29] Ach, de heer Bushoff van Pro, dat moet ik nog wel even goed helder zeggen.

[0:01:32] Want ik zei uw naam niet, excuus daarvoor.

[0:01:35] En alle mensen die het willen volgen, die kunnen dat ook doen via de livestream.

[0:01:40] Welkom aan deze mensen.

[0:01:42] En we gaan starten met de eerste termijn van de Kamer.

[0:01:44] En dan wil ik bij het woord geven aan de heer Bushoff van Pro.

[0:01:49] Ja, dank u wel voorzitter.

[0:01:50] Vandaag bespreken we de sublatoirenbegroting VWS, Volksgrond Welzijn en Sport.

[0:01:55] En dat is eigenlijk een bijstelling van de inkomsten en uitgaven van de begroting van het lopende jaar 2026.

[0:02:00] Dus in die zin eigenlijk een begroting nog van het vorige kabinet.

[0:02:03] En de ene keer is dat spannender dan de andere keer.

[0:02:07] Ik denk dat vandaag het niet mega spannend is wat in de subletage begroting staat.

[0:02:12] Toch heb ik in ieder geval een viertal punten die ik graag wil benoemen.

[0:02:17] En nog een korte afsluitende opmerking.

[0:02:20] Voorzitter, ik begin bij mijn eerste punt.

[0:02:23] Afgelopen najaar stonden Hans en Monique, de ouders van Maud, zij heeft post-covid, op het Malieveld met een groot spandoek met daarop de tekst

[0:02:35] Ik besta, maar leef niet.

[0:02:38] En in Nederland zijn er honderdduizenden mensen zoals Maud, die vaak de kracht niet hebben om van zich te laten horen.

[0:02:48] Maar bijna onhoorbaar zeggen die zachte stemmen eigenlijk allemaal hetzelfde.

[0:02:53] Politiek laat mij niet in de steek.

[0:02:56] En voorzitter, mijn ouders werken in de gehandicaptenzorg en van huis uit heb ik dan ook meegekregen dat je mensen een helpende hand moet toesteken als dat nodig is.

[0:03:05] En de vraag is dus ook aan de politiek, steken we die helpende hand toe aan mensen die dat nodig hebben?

[0:03:11] Kiezen we voor gewone mensen die het misschien wat moeilijker hebben voor die zachte stem?

[0:03:17] Of staat de politiek aan de kant van die schreeuwers en de allerrijkste?

[0:03:21] En voorzitter, er is mijn stellige overtuiging dat in de politiek we het succes niet afmeten aan mensen die alles al hebben en de allerrijkste.

[0:03:30] Maar dat we het succes van de samenleving af kunnen meten aan hoe we omgaan met mensen die het juist wat minder hebben.

[0:03:35] En precies daarom doe ik vandaag ook een concreet voorstel om mensen zoals Mout te helpen en te voorkomen dat er bezuinigd wordt op mensen zoals Mout.

[0:03:44] En ervoor te zorgen dat er dus zorg en ondersteuning beschikbaar blijft voor mensen zoals Maud.

[0:03:50] En al die andere honderdduizenden mensen met post-covid.

[0:03:54] Zij verdienen het dat de politiek hen niet in de steek laat.

[0:03:58] Voorzitter, het voorstel is eigenlijk tweeledig dat ik vandaag doe.

[0:04:01] Aan de ene kant geeft het C-support een organisatie die mensen met bijvoorbeeld post-covid ondersteunt als zij vastlopen binnen de zorg, binnen het sociaal domein, die hen dan ondersteunt.

[0:04:13] geeft het C-support nog wat extra budget om op een verantwoorde wijze af te kunnen bouwen

[0:04:18] en niet al per 1 januari 2027 te hoeven stoppen.

[0:04:22] Terwijl eigenlijk die zorg en ondersteuning waar patiënten met post-covid en andere PAIs

[0:04:28] terecht zouden moeten kunnen nog niet op orde is.

[0:04:31] En voorzitter, dat behelst ook gelijk mijn tweede deel van mijn voorstel.

[0:04:35] Naast dat ik ervoor zorg dat C-support verantwoord kan afbouwen,

[0:04:39] zorgt het voorstel er ook voor dat die zorg en ondersteuning

[0:04:43] waar eigenlijk al die mensen met post-covid terecht zouden moeten kunnen

[0:04:46] gewoon in de reguliere systemen

[0:04:48] dat die systemen, dat die organisatie van de zorg en ondersteuning op orde wordt gebracht

[0:04:55] en ook daarvoor maak ik geld vrij met het voorstel dat ik vandaag doe

[0:04:58] en voorzitter, ik hoop van harte ook op steun van het kabinet

[0:05:02] maar ook op steun van de Kamer

[0:05:03] omdat deze mensen, zoals ik het in mijn inleiding al zei

[0:05:06] heel vaak niet de kracht hebben om van zich te laten horen

[0:05:09] Maar dat er wel honderdduizenden mensen zijn die soms letterlijk in het donker dreigen vergeten te worden door de politiek.

[0:05:16] En ik denk dat wij juist als politiek er moeten zijn voor deze mensen die misschien niet de hardste schreeuwers zijn.

[0:05:22] Maar juist wel een zachte stem hebben en het ook verdienen dat ze toch gehoord worden door de politiek.

[0:05:26] En ik probeer gehoor te geven aan hen met het voorstel, het amendement dat ik vandaag doe.

[0:05:31] Voorzitter, dat is mijn eerste punt.

[0:05:36] Er is een interruptie en wat ik net vergat te melden in de inleiding.

[0:05:40] is dat ik deze ronde, of dat ik in ieder geval vier interrupties wil toestaan als dat mogelijk is qua tijd.

[0:05:47] Dus dat hangt ook een beetje af van de duur van de indienen van de vraag en de duur van het antwoord.

[0:05:54] Maar ik geef dan nu het woord aan mevrouw Van Brink voor een interruptie.

[0:05:58] Ja voorzitter, ik heb inderdaad long covid ook in mijn bijdrage omdat ik me daar zorgen over maak.

[0:06:05] Maar ik zou heel graag willen vragen hoe PRO nou aankijkt wat de oplossing is.

[0:06:13] Omdat er heel specifiek gezegd, ja bij C-support, daar worden maar een paar mensen gezien.

[0:06:19] In de hoop dat daar zo uit het onderzoek een resultaat is wat voor iedereen behulpzaam kan zijn.

[0:06:26] Maar dat een heleboel huisartsen daar eigenlijk weinig mee aan kunnen.

[0:06:31] Dus hoe kunnen we nou inderdaad al die mensen die thuis zitten met dit probleem, hoe kunnen we die nu verder helpen?

[0:06:39] Want ik zou dat dolgraag willen. Dus ik hoor graag wat Pro daarvan denkt.

[0:06:46] Ik denk een paar dingen voorzitter.

[0:06:48] Eén, de constatering is juist volgens mij, en daarom ook het amendement dat ik vandaag indien,

[0:06:54] dat heel veel mensen met bijvoorbeeld post-covid, maar ook mensen met Q-coorts klachten en andere vormen van zo'n post-acuut infectiesyndroom,

[0:07:02] Op dit moment nog onvoldoende terecht kunnen in de reguliere zorg en in het sociaal domein, in inkomensondersteuning bijvoorbeeld vanuit de gemeente of UWV.

[0:07:11] Omdat er gewoon nog te weinig bekend is van deze aandoening.

[0:07:16] En wat daar dus voor nodig is, dat is mijn tweede punt, is dat er dus meer bekend wordt over deze aandoening.

[0:07:21] En daarvoor is onderzoek cruciaal.

[0:07:24] Dus ik vind het ook heel erg belangrijk dat we de komende jaren echt blijven investeren in onderzoek voor deze patiënten en naar deze aandoening.

[0:07:32] In de hoop dat dat resultaten oplevert waar we inderdaad binnen de zorg verder mee kunnen.

[0:07:37] Dat is één.

[0:07:38] Twee, tegelijkertijd zien we ook wel denk ik dat het goed is en dat is ook een roep die al langer leeft bij heel veel patiënten.

[0:07:45] Dat er eigenlijk een soort, ze noemen dat dan een païs brede aanpak komt.

[0:07:49] Die er dus voor zorgt dat mensen ook daadwerkelijk inderdaad geholpen worden binnen bijvoorbeeld het sociaal domein.

[0:07:55] Zoals alle andere mensen die daardoor in geholpen zouden moeten worden ook geholpen worden.

[0:08:00] En daarvoor maakt dit amendement dus ook geld vrij, om er dus voor te zorgen dat we met zo'n païsbrede aanpak kunnen komen, zodat inderdaad die grote groep mensen die nu nog niet geholpen worden binnen de zorg en het sociaal domein straks wel op die reguliere plekken wel geholpen kunnen gaan worden.

[0:08:20] Ik zie geen vervolgvraag, dus u kunt verder met u betrouwen, meneer Bussoff.

[0:08:23] Ja, dank u wel voorzitter. Dat brengt mij bij mijn tweede punt eigenlijk.

[0:08:28] Dat is toch ook een punt over de zogenoemde BOZA-regeling.

[0:08:32] Dus dat is een subsidieregeling voor amateursportverenigingen om hun te helpen met verbouwen en renovatie.

[0:08:42] Heel veel amateursportverenigingen in Nederland zijn daar enorm bij gebat.

[0:08:46] Sterker nog, op het moment dat zij geen aanspraak op deze subsidie zouden kunnen maken,

[0:08:50] zien we dat heel veel amateursportverenigingen gewoon dreigen om te vallen.

[0:08:54] En dat moeten we niet willen met z'n allen, want amateursportverenigingen vormen ook het kloppend hart van onze samenleving.

[0:09:00] En voorzitter, daarom is het heel goed dat er geld gereserveerd wordt voor de hulp aan deze amateursportverenigingen.

[0:09:07] Alleen zien we wel, we hoeven daar niet tot in detail bij stil te staan, dat dit jaar eigenlijk het een beetje een rotzoortje is geweest.

[0:09:14] En nu heel veel amateursportverenigingen achter het net vissen voor die subsidieregeling waar zij wel echt redelijkerwijs ook op rekenden.

[0:09:23] En de vraag is dan ook wat gaan we eraan doen om deze amateursportverenigingen te helpen.

[0:09:27] En mijn collega Mohamed Mohandies heeft daarvoor ook een voorstel in gediend en doet daarvoor ook een klemmend beroep op het kabinet.

[0:09:32] Om ervoor te zorgen dat al die sportverenigingen die echt redelijkerwijs ervan uitgingen dat zij dit jaar nog subsidie zouden ontvangen.

[0:09:40] dat die sportverenigingen ook daadwerkelijk geholpen worden

[0:09:43] en niet straks dreigen om te vallen.

[0:09:46] En ik zou toch wel een uitvoerige reactie van de minister ook willen

[0:09:49] op het ingediende amendement van mijn collega Mohamed Mandis

[0:09:52] maar ook op de vraag wat gaat zij er nou voor doen

[0:09:55] om die sportverenigingen, waarvan we allemaal kunnen begrijpen

[0:09:58] dat zij heel redelijke wijze van uitgingen

[0:10:00] dat zij aanspraak konden maken nog dit jaar op die subsidieregeling

[0:10:03] wat zij ervoor gaat doen om die sportverenigingen nog dit jaar te helpen

[0:10:07] en anders zo snel mogelijk om in ieder geval te voorkomen

[0:10:10] dat die sportverenigingen ook dreigen om te vallen.

[0:10:14] En het voorstel dat mijn collega Mohamed Mohandies heeft gedaan

[0:10:16] is eigenlijk geld dat voor 2027 voor deze regeling is bestemd

[0:10:21] ietsjes naar voren te halen naar 2026

[0:10:24] om dus die acute nood die er nu al is eigenlijk op te lossen.

[0:10:28] Ik hoor graag ook een reactie van de minister.

[0:10:30] Voorzitter, dan een derde punt dat ik graag zou willen maken.

[0:10:34] Dat derde punt gaat over het excuses-traject aan jongeren in de gesloten jeugdzorg.

[0:10:41] Het is heel goed dat daar geld voor gereserveerd is, 12 miljoen volgens mij.

[0:10:47] Toch blijft eigenlijk een beetje de vraag, hoe wordt dat geld nou besteed?

[0:10:51] Wie zijn er betrokken bij het vormgeven van dat excuses-traject?

[0:10:56] Welke partijen zijn erbij betrokken? Welke jongeren zijn erbij betrokken?

[0:10:59] Hoeveel geld gaat er naar partijen die dat excuses-traject vormgeven?

[0:11:03] En hoeveel geld blijft er uiteindelijk daadwerkelijk over voor die jongeren zelf?

[0:11:08] Ook daar graag een reactie op van de minister.

[0:11:10] En voorzitter, dan een vierde punt en tot slot mijn laatste punt dat ik graag wilde maken.

[0:11:16] Dat gaat over de bezuiniging op de gehandicaptenzorg.

[0:11:20] Vanuit de Kamer is er door mevrouw Bikke, die net is aangesloten, maar ook door mijn collega Lisa Westerveld,

[0:11:25] meermaals op aangedrongen om die bezuiniging op die gehandicaptenzorg echt te schrappen.

[0:11:30] En het is denk ik goed nieuws dat het kabinet heeft gezegd dat gaan we doen in 2027.

[0:11:35] Het is niet voor het eerst dat het kabinet heeft aangegeven.

[0:11:37] We luisteren naar de wens van de Kamer.

[0:11:39] Volgens mij al de derde keer eigenlijk dat het kabinet zegt ja we gaan daaraan tegemoet komen.

[0:11:43] En ook nu heeft het kabinet dat weer na aandringen van de Kamer bevestigd.

[0:11:47] Maar de vraag blijft eigenlijk wel wat met volgens mij die ruim 170 miljoen die dan geschrapt wordt op de gehandicaptenzorg.

[0:11:53] Waar die dan precies vandaan komt.

[0:11:55] Want uit de brief lijken wij op te maken dat dat gewoon kan worden opgevangen binnen de reguliere zorgbegroting, binnen het WLZ-kade.

[0:12:04] Maar het blijft nog wel een beetje onduidelijk hoe dan precies moeten we rekening houden met onderbesteding.

[0:12:09] Is het toch op andere wijze waar die bezuiniging dan neerslaat?

[0:12:12] En hoe kan het, en daar zou ik graag een nadere duiding van willen van de minister, dat er blijkbaar toch nog ergens 170 miljoen binnen dat WLZ-kade beschikbaar is om die bezuiniging op die gehandicaptenzorg te schrappen.

[0:12:23] En wordt dan niet eigenlijk de facto de ene bezuiniging geschrapt en door de andere ingevuld?

[0:12:30] Is dat risico er niet, zou ik de minister willen vragen, ook voor de komende jaren.

[0:12:34] Voorzitter, tot zover.

[0:12:36] Laatste, en dat had ik al aangekondigd in het begin, algemene afsluitende opmerking.

[0:12:40] Vandaag gaat het denk ik niet over de plannen van dit kabinet als het gaat om de zorg en de sociale zekerheid in de toekomst.

[0:12:49] Maar het is natuurlijk wel zo dat als je aan de ene kant ziet dat er voor bijna 10 miljard dreigt te worden bezuinigd op de zorg en voor bijna 6,5 miljard op de sociale zekerheid.

[0:12:59] Al weten we niet helemaal precies wat die 6,5 miljard op de sociale zekerheid nou wel of niet staat.

[0:13:04] Dat gaan we vast komende weken hopelijk meer duidelijkheid over krijgen.

[0:13:08] Maar wat ik daarmee wil zeggen is dat als er 16,5 miljard euro dreigt te worden bezuinigd op de zorg en de sociale zekerheid en van winst en vermogende 0 euro extra in dit coalitieakkoord wordt gevraagd.

[0:13:19] Sterker nog, die krijgen een verlichting van 400 miljoen euro.

[0:13:23] Ja, dan is de balans wel zoek en hangt dat als een zwaard van Damocles boven heel veel gewone mensen.

[0:13:29] En ik denk echt dat die balans ook de komende periode hersteld moet worden.

[0:13:33] En dat wilde ik het kabinet ook nog meegeven.

[0:13:38] Veel dank voor uw bijdrage.

[0:13:40] En inmiddels is aangesloten mevrouw Bikker van de ChristenUnie.

[0:13:43] Welkom ook.

[0:13:44] En ik wil graag het woord geven aan D66, de heer Vervuurt.

[0:13:53] Dank u wel, voorzitter.

[0:13:55] Mensen willen erop kunnen vertrouwen dat de zorg er is wanneer zij die nodig hebben.

[0:13:59] En dat vraagt niet alleen om voldoende geld vandaag, maar ook om keuzes.

[0:14:03] Keuzes die ervoor zorgen dat de zorg toegankelijk, betaalbaar en van goede kwaliteit blijft in de toekomst.

[0:14:09] In de voorjaarsnota die vandaag voor ligt zien we een aantal hoognodige bijstellingen.

[0:14:13] En ook een aantal belangrijke stappen vooruit.

[0:14:16] En ik wil beginnen met een van die stappen en dat is pandemische praatheid.

[0:14:20] Vorige week, twee weken geleden moet ik ondertussen zeggen, brakte ik een bezoek aan het Erasmus MC, aan de afdeling virologie.

[0:14:27] Daar zag ik de onderzoekers die iedere dag werken aan de infectieziektebestrijding van morgen.

[0:14:31] Aan nieuwe generaties griepvaccins die mogelijk meerdere varianten tegelijk kunnen aanpakken.

[0:14:35] En een onderzoek naar het hantavirus en ebola.

[0:14:39] Wat zij vooral lieten zien, voorzitter, is dat pandemische paraatheid structureel over jaren moet worden opgebouwd.

[0:14:44] Zodat het er is op het moment dat er een nieuwe crisis uitbreekt.

[0:14:48] Het gaat om mensen, maar ook om kennis.

[0:14:50] om laboratoria en om internationale samenwerking.

[0:14:54] Juist daarom is mijn partij blij dat er in deze voorjaarsnota opnieuw structurele middelen worden vrijgemaakt

[0:14:59] voor pandemische apparaatheid, nadat daar eerder vorst of was bezuinigd.

[0:15:02] En ik wil dan ook mijn hartelijke dank uitspreken aan verschillende partijen in deze Kamer

[0:15:06] die zich daar hard voor hebben gemaakt onder leiding van mevrouw Bikker.

[0:15:09] Want voorbereid zijn op een volgende pandemie betekent uiteindelijk dat we sneller kunnen ingrijpen,

[0:15:14] beter kunnen beschermen, maar ook grotere schade kunnen voorkomen.

[0:15:18] Voorzitter, daarnaast heb ik ook een aantal vragen over de plannen rondom passende zorg.

[0:15:22] Wat deze sessie betreft gaat dit uiteindelijk over een simpele vraag.

[0:15:27] Excuses, er is een interruptie en die heb ik net even iets te laat gezien.

[0:15:31] Excuses. Mevrouw Bierke van ChristenUnie.

[0:15:34] Daardoor kon ik wel lekker mijn armen strekken voorzitter. Dank u wel daarvoor.

[0:15:38] Ja, wat betreft de dankwoorden geen dank.

[0:15:41] Volgens mij is pandemische paraatheid voor ons allen superbelangrijk.

[0:15:45] En ik ben heel blij dat de grote kamermeerderheid zei dit moeten we aanpakken.

[0:15:48] Dus helemaal eens met collega Vervuurd en ook goed om na te gaan wat is er weer voor de komende jaren nodig.

[0:15:54] En nu zit daar ook wel precies mijn zorg, want ik ben blij dat we nu als Kamer net op tijd aan de noodrem hebben getrokken.

[0:16:00] En de minister dat ook op een hele voortreffelijke manier invulling heeft gegeven, dus daar ben ik ook blij mee.

[0:16:06] Daarin ook dankwoorden.

[0:16:07] Alleen hebben we nu het goede gedaan en zijn we op orde.

[0:16:11] En daar is wel mijn vraag aan collega Vervuurd en ook aan de andere collega's.

[0:16:16] Dus zouden we niet een soort stresstest moeten doen of op de een of andere manier moeten checken of we inderdaad alle noodzakelijkheden voor de pandemische paraatheid klaar bestaan?

[0:16:24] Of dat dat toch ook nog een aanvullende inspanning vraagt, omdat je die geluiden wel hoort.

[0:16:30] En ook omdat we zien dat zeker de epidemieën zullen in de komende decennia niet minder worden gezien de veranderingen van wereld, populatie, klimaat.

[0:16:40] Dus we staan voor nogal wat uitdagingen. Hoe kijkt collega Vervuurt daarnaar?

[0:16:46] Voorzitter, ik begon mijn verhaal over dat het inderdaad heel belangrijk is dat wij die pandemische paraatheid op orde hebben.

[0:16:52] Ik ben blij dat we in deze voorjaarsnota daar nu inderdaad weer geld in gaan investeren.

[0:16:58] En dat is wat mij betreft een heel goed begin.

[0:17:00] Maar zoals we de afgelopen weken ook hebben kunnen zien, is dat een continue dreiging die natuurlijk altijd boven ons hoofd hangt.

[0:17:08] En het is niet de vraag of, maar wanneer er weer een pandemie komt.

[0:17:13] De zaak is voor ons dat wij daarop voorbereid zijn.

[0:17:16] En wat dat betreft denk ik dat een stresstest een interessant idee kan zijn om te toetsen of dat ook zo is.

[0:17:30] Wat deze sessie betreft gaat passende zorg ook over de simpele vraag wat helpt mensen echt verder.

[0:17:35] Niet meer zorg als doel op zich, maar mensen helpen op een manier die aansluit bij het leven van mensen.

[0:17:41] Hun kwaliteit van leven verbetert en die hulp ook toegankelijk houdt voor de toekomst.

[0:17:46] Daar zien we gelukkig vandaag de dag al hele mooie voorbeelden van.

[0:17:50] Babies met geelzucht die veilig thuis behandeld kunnen worden in plaats van dagenlang in het ziekenhuis te liggen.

[0:17:55] Mensen die, waar dat veilig kan, aan beide ogen tegelijk geopereerd worden aan staar, zodat zij niet meerdere operaties hoeven door te maken.

[0:18:03] En ook in de oudere zorg zien we hele mooie initiatieven ontstaan.

[0:18:07] Ouderen die bijvoorbeeld met het slimme medicijndispenser zelfstandig hun medicijnen kunnen innemen, zonder steeds te hoeven wachten op wijkverpleging,

[0:18:13] zodat zij meer regie houden over hun eigen dagritme.

[0:18:18] Mijn collega, dit zijn haven, bezocht bijvoorbeeld een zorgzame buurt in Eindhoven.

[0:18:23] Daar wordt na een operatie niet automatisch gekeken naar een formeel fysiotraject,

[0:18:26] maar juist ook naar aansluiting bij bestaande beweegactiviteiten in de wijk.

[0:18:30] Omdat de stijl soms beter, fijner en socialer kan plaatsvinden in het gewone leven van mensen.

[0:18:37] Wij geloven echt dat hier de zorg van de toekomst in zit.

[0:18:39] Zorg die niet alleen houdbaar is, maar ook menselijker.

[0:18:42] Slimmer en prettiger georganiseerd.

[0:18:45] Maar voorzitter, ik lees in de voorjaarsnota over wat deze plannen financieel gaan opleveren.

[0:18:50] Ik lees weinig in de voorjaarsnota over wat deze plannen financieel gaan opleveren.

[0:18:55] Maar nog weinig over hoe deze beweging concreet vorm gaat krijgen.

[0:18:59] En op welke manieren er geïnvesteerd wordt.

[0:19:02] Terwijl dit juist een enorme omslag vraagt in de hele breedte van de zorg.

[0:19:05] En hier zoveel kansen liggen.

[0:19:07] Daarom wil ik de minister vragen hoe ze deze ontwikkeling echt gaat versnellen.

[0:19:11] Wanneer kunnen wij de concrete stappenplannen en maatregelen verwachten?

[0:19:14] Welke partijen worden hierbij betrokken?

[0:19:16] Hoe wordt er gestuurd op implementatie en vooral ook hoe wordt bewaakt dat deze beweging daadwerkelijk leidt

[0:19:23] tot betere en prettigere zorg voor mensen in plaats van alleen tot financiële besparing?

[0:19:30] Voorzitter, tot slot wil ik nog kort stilstaan bij het preventie-investeringsmodel.

[0:19:35] D66 ziet daarin een belangrijke kans om preventie een veel stevigere plek te geven in toekomstige begrotingen.

[0:19:41] Want hoewel er al goede stappen worden gezet, zouden wij als partij nog veel meer willen investeren in het voorkomen van gezondheidsproblemen.

[0:19:48] Vaak weten we eigenlijk wel dat een maatregel gezondheidswinst oplevert.

[0:19:53] Maar lukt het onvoldoende om die opbrengsten mee te wegen wanneer vandaag een investeringsbesluit moet worden genomen.

[0:20:00] Daarom is het goed dat het kabinet werkt aan een model dat gezondheidseffecten, maatschappelijke baten en financiële gevolgen beter in beeld brengt.

[0:20:08] Daarmee kunnen we preventie uiteindelijk gaan behandelen als een investering in plaats van alleen als een uitgave.

[0:20:15] Celiachie is daarvan een goed voorbeeld wat mij ook persoonlijk aangaat.

[0:20:18] Dat is een auto-immuunziekte waarbij het lichaam heftig reageert op gluten.

[0:20:22] In Italië lopen initiatieven rond een brede screening op celiachie bij kinderen.

[0:20:26] Dat zijn ontwikkelingen die ook voor Nederland veel zouden kunnen opleveren.

[0:20:30] Het Kamerlid Tielen heeft hierover eerder een goede motie ingediend.

[0:20:33] En in de beantwoording daarvan werd verwezen naar het preventie-investeringsmodel als manier om deze investeringen te onderbouwen.

[0:20:39] En daarin zien wij heel veel potentie.

[0:20:42] Daarom vraag ik de minister wat de actuele stand van zaken is van dit preventie-investeringsmodel.

[0:20:47] Welke toepassingen ziet zij bijvoorbeeld op dit moment voor de casus van screening op celiacie bij kinderen?

[0:20:52] Maar ook, hoe kunnen we dit soort preventieve investeringen in de toekomst breder een plek geven in onze begroting?

[0:20:59] Want juist zo kunnen we op de lange termijn echt het verschil maken voor de gezondheid van Nederland.

[0:21:04] Dank u wel.

[0:21:07] En nog één interruptie van mevrouw Dobben.

[0:21:10] Ja, dank u wel voorzitter.

[0:21:11] En ook dank aan de heer Vervuurt voor zijn betoog.

[0:21:14] Ik hoorde de heer Vervuurt praten over bijvoorbeeld medicijndispensers, bijvoorbeeld zorgzame buurten.

[0:21:21] Die beweging moeten we maken.

[0:21:23] En tegelijkertijd is de partij van de heer Vervuurt bezig met het afbreken van de zorg waar de beweging vandaan komt.

[0:21:29] Namelijk de huishoudelijke zorg voor ouderen, daar moet een half miljard af en de wijkverpleging, daar moet een eigen bijdrage voor worden betaald.

[0:21:37] Dus daar wordt een heleboel afgebroken, maar dan moeten we een soort beweging maken richting medicijndispensers.

[0:21:43] En heeft de heer Vervuurt enig idee wat dit gaat betekenen voor als hij menselijke en passende zorg voorstaat?

[0:21:50] Wat dit gaat betekenen voor ouderen die langer thuis moeten blijven wonen?

[0:21:53] En heeft de heer Vervuurt daar ook over met bijvoorbeeld huishoudelijk verzorgenden of met ouderen gesproken?

[0:22:00] Dank u wel voor de vraag.

[0:22:01] Voorzitter, ik heb in het verleden in de oudere zorg gewerkt.

[0:22:04] En ik heb daar ook hele mooie voorbeelden daarvan gezien.

[0:22:08] Daar komen deze voorbeelden ook vandaan.

[0:22:10] Maar daarnaast heb ik ook inderdaad een heleboel ouderen gesproken.

[0:22:14] Die ook tegen mij zeggen, wij zijn heel blij dat wij op een prettige manier met goede ondersteuning oud kunnen worden in onze eigen omgeving.

[0:22:22] En dat wij geen beroep hoeven doen op zwaardere vormen van zorg.

[0:22:25] Maar dat wij ook geholpen kunnen worden door een kind dat bijvoorbeeld al vaker langskomt of de buurman die boodschappen gaat doen.

[0:22:32] En dat zijn wat ons betreft hele mooie vormen wanneer we de zorg beter kunnen organiseren in dit land.

[0:22:39] Ja, dank u wel. En ik snap dat het daarover gaat als je in algemene zin met mensen praat over thuisblijven wonen en over ouderenzorg.

[0:22:46] Maar mijn vraag was, heeft de heer Vervuurd gepraat met ouderen, met huishoudelijk medewerkers, met huishoudelijk verzorgenden over de plannen van D66 en dit kabinet?

[0:22:56] Namelijk het afbreken van de huishoudelijke zorg.

[0:22:59] Want daar kan ik me namelijk niet voorstellen dat hij van de huishoudelijke verzorgenden heeft gehoord dat dat een goed idee is.

[0:23:03] Dat dat ouderenzorg goed gaat doen.

[0:23:05] Dat de wijkverplegingen eigen bijdrage invoeren.

[0:23:08] Dat dat de ouderen goed gaat doen.

[0:23:10] Er zijn ook binnen de wijkverplegingen, die zijn hier ook geweest, die hebben ons dat ook uitgelegd.

[0:23:14] De huishoudelijke verzorgenden zijn een petitie gestart.

[0:23:16] Die komen gewoon in actie tegen de plannen van dit kabinet.

[0:23:19] Mijn vraag is, de heer Vervuurt, gaat u zich hierop bezinnen?

[0:23:23] want we kunnen niet alleen maar richting zorgzame buurten gaan

[0:23:26] en daar allemaal mooie woorden over hebben

[0:23:28] en tegelijkertijd aan de achterkant alles afbreken.

[0:23:31] En ziet de heer Vervuurt dat ook?

[0:23:32] En is het dan niet tijd om deze plannen echt te stoppen?

[0:23:36] Te zeggen, sorry, we hebben de waarschuwingen gehoord, we doen dit niet.

[0:23:41] Voorzitter, wij hebben het als D66 heel vaak over zorgzame buurten

[0:23:44] omdat we denken dat daar echt de zorg voor de toekomst georganiseerd kan worden.

[0:23:48] En wij doen dat ook omdat wij de uitdagingen zien die op ons af gaan komen.

[0:23:53] We zien nu al dat een heleboel zorgverleners, of dat nu acute zorgverleners zijn,

[0:23:58] of dat nu tweede of derde lijns is, of dat dat de oudere zorg is,

[0:24:00] dat die kampen met forse personeelstekorten.

[0:24:05] Wij zien niet voor ons hoe we dat in de toekomst echt magisch kunnen gaan oplossen.

[0:24:10] Dus wij zien dat in de opgave om de zorg echt anders te gaan organiseren,

[0:24:14] zodat juist de mensen die het bij wijze van spreken niet direct in eigen kring kunnen organiseren,

[0:24:19] alsnog goed geholpen kunnen gaan worden in de toekomst.

[0:24:21] En dat is onze inzet en dat is waarom wij denken dat deze plannen ons helpen om de zorg toekomstbestendig te organiseren.

[0:24:30] Sorry voorzitter, ik ga hierop door, ik word hier echt boos van.

[0:24:33] Ik heb in 2015 bij de decentralisatie, heb ik samen met, en daar was mevrouw van Brank trouwens ook nog bij aanwezig,

[0:24:39] dan zaten we samen bij de vakbond en toen hebben we samen, ook samen met huishoudelijk verzorgende,

[0:24:44] actie gevoerd tegen deze afbraak.

[0:24:46] En we hebben gehoord en gezien, we hebben toen al gehoord en gezien,

[0:24:50] wat het zou betekenen als je de huishoudelijke zorg bij mensen weghaalt.

[0:24:53] Voor ouderen die dan niet meer langer thuis kunnen blijven wonen.

[0:24:56] Dat het werk wat huishoudelijk verzorgenden doen zo ontzettend wordt onderschat.

[0:25:00] En dit kabinet zet daar gewoon een streep doorheen.

[0:25:03] En de heer Vervuurt zet daar gewoon een streep doorheen.

[0:25:05] En die zegt dan, en dat heb ik ook eerder met de collega van de heer Vervuurt over gesproken.

[0:25:10] En die zegt dan, dat doen we om de zorg in de toekomst houdbaar te houden.

[0:25:14] Maar u zet het nu een streep doorheen.

[0:25:16] Het verdwijnt.

[0:25:17] En nu al verdwijnen ouderen verwaarloosd op de eerste hulp verschijnen ze van de ziekenhuizen.

[0:25:24] En hoe denkt de heer Vervuurt nu dat dit een goed idee is?

[0:25:27] En hij gaat me niet wijsmaken dat hij hierover met huishoudelijk verzorging heeft gesproken over dit plan om dit te doen.

[0:25:37] Voorzitter, mevrouw Dobbe komt aan met de schijnende gevallen die we natuurlijk allemaal vaker horen.

[0:25:42] En dat zijn natuurlijk elk geval waar dat gebeurt is er een te veel.

[0:25:46] En daarin vindt u D66 ook altijd aan uw zijde.

[0:25:48] Dus wij vinden dat we dat soort problemen echt structureel moeten gaan voorkomen.

[0:25:52] Maar ik spreek ook ouderen die inderdaad, zoals ik al eerder zei, zeggen van wij vinden het heel prettig dat op het moment dat wij een bepaalde vorm van ondersteuning krijgen,

[0:26:00] bijvoorbeeld een medicijndispenser, bijvoorbeeld een apparaat dat u helpt om zelfstandig steunkousen aan te trekken,

[0:26:06] dat ze dat zelfstandig kunnen doen, dat ze daarin niet afhankelijk zijn van zorg.

[0:26:10] Ik denk dat daar een heleboel kansen liggen die wij op dit moment nog niet benutten.

[0:26:14] Dat dat een heleboel meer levensplezier en ook zelfstandigheid geeft aan ouderen die dan gewoon op de beste manier hun leven kunnen leven.

[0:26:23] En dat we daarmee ook zorgcapaciteit, dat we mensen, zorgverleners die bij mensen thuis moeten komen,

[0:26:28] dat we die ook vrij kunnen spelen om de mensen te helpen voor wie dat dat niet een oplossing is.

[0:26:32] Want we lopen tegen enorme arbeidsmachttekorten aan, daar zitten we eigenlijk al middenin.

[0:26:36] En de vraag is dus, hoe gaan we om met dat probleem?

[0:26:39] Nou, ik heb denk ik net vrij uitgebreid gepraat over waarom we denken dat we dit anders moeten gaan organiseren.

[0:26:45] En daarom staat mijn partij er zo in zoals wij dat doen.

[0:26:50] Ik geef de volgende interruptie aan mevrouw van Berenk.

[0:26:54] En wel even de winstwaarschuwing dat als we op deze manier de vragen en de antwoorden blijven geven,

[0:27:00] dat we niet aan vier per persoon kunnen komen.

[0:27:02] Dus houd daar alstublieft een beetje rekening mee.

[0:27:06] Ik zal mijn best doen, voorzitter.

[0:27:08] Maar zorgzame buurten, zorgbuurthuizen, wij zijn er groot voorstander van.

[0:27:17] Want mensen binnen hun sociale context naar elkaar omkijken is fantastisch.

[0:27:24] Maar wat wij zien, en dat zal ook in mijn bijdrage bijkomen, is dat er veel gedoe is over financiële schotten.

[0:27:33] Wie betaalt wat? Dit valt onder de WMO, dit valt onder de Zorgverzekerswet, dat is WLZ.

[0:27:38] Veel gedoe over.

[0:27:40] Ik doe een voorstel.

[0:27:43] En ik denk niet dat dat meteen direct opgevolgd wordt.

[0:27:48] Maar zou het mogelijk zijn dat we een deel van die drie budgetten apart zetten...

[0:27:53] om initiatieven rondom dit soort zorgbuurthuis, zorgzame buurten te gaan gebruiken?

[0:28:00] Zou D66 daarvoor openstaan?

[0:28:04] Voorzitter, wij zien ook dagelijks de problemen die het oplevert voor mensen die vaak in meerdere bekostigingssystemen moeten manoeuvreren.

[0:28:13] En dat dat eigenlijk vaak ook niet uit te leggen problemen zijn.

[0:28:18] Want hoe moet je nou mensen gaan uitleggen dat ze voor een deel in de WLZ en een deel in de WL...

[0:28:22] Ik kan dat ook niet uitleggen.

[0:28:24] Dus wij hebben er eerder ook al voor gepleit om te gaan kijken, kunnen we dat systeem nou niet versimpelen?

[0:28:29] Juist ook voor mensen dat ze beter weten waar ze aan toe zijn.

[0:28:32] Dus ik vind dat een heel mooi voorstel van mevrouw van Brenk.

[0:28:35] En ik zou daar heel graag met haar nader naar gaan kijken of we daar heel in kunnen zien.

[0:28:40] En ik ben ook heel erg benieuwd hoe de ministers daar naar kijken.

[0:28:45] Ik zag net nog een interruptie van mevrouw Meijer.

[0:28:48] Klopt dat? Ja, mevrouw Meijer.

[0:28:50] Ja, voorzitter. Ik sloeg een beetje aan op de woorden schrijnende gevallen.

[0:28:55] En ik zou dan graag van de heer Vervuert willen weten.

[0:28:57] Denkt u dan niet dat het aantal wat u dan noemt schrijnende gevallen zal toenemen door het beleid van het kabinet?

[0:29:06] Nee voorzitter, dat denk ik juist niet.

[0:29:08] Omdat ik denk, zoals ik net ook al zei, dat we een heleboel, dat we mensen heel wat meer levensplezier en autonomie kunnen teruggeven.

[0:29:16] Op het moment dat we ze bijvoorbeeld met een beetje ondersteuning, of dat nou technische ondersteuning is, of dat er nu ondersteuning is van de buren of naasten.

[0:29:22] Dat we ze daarmee kunnen helpen.

[0:29:24] En dat aan de andere kant, dat juist mensen, juist zou ik willen zeggen de schrijnende gevallen, dat dat mensen zijn die vaak minder op de radar staan.

[0:29:33] Waar meer aandacht voor nodig is.

[0:29:35] Die meer hulp nodig hebben. Hulp die er op dit moment niet geleverd kan worden, omdat we gewoon een beperkt aantal hulpverleners hebben.

[0:29:42] Dus mijn voorstel zou zijn, en dat is ook wat D66 voorstaat, zet in op die zorgzame buurten.

[0:29:48] Help, ondersteun mensen waar ze dat nodig hebben, zodat we juist ook de zorgcapaciteit die we hebben kunnen inzetten daar waar dat nodig is.

[0:29:57] Een vervolgvraag, mevrouw Meijer.

[0:29:59] Ja, voorzitter. Kijk, niemand is natuurlijk tegen het geven van levensplezier of het toelaten nemen van autonomie.

[0:30:06] En de voorbeelden die de heer Vervuurt noemt zijn natuurlijk mooi.

[0:30:10] Medicijndispensers, dingen om te helpen met steunkousen, allemaal mooi.

[0:30:14] Alleen ik kan het antwoord van de heer Vervuurt totaal niet rijmen met de maatregelen die het kabinet neemt.

[0:30:19] We zaten hier een aantal maanden terug bij de begrotingsbehandeling.

[0:30:22] Toen was er een petitie verzameld door VNVN, 30.000 handtekeningen in korte tijd.

[0:30:27] En die ging over het invoeren van de eigen bijdrage in de wijkverpleging.

[0:30:30] En toen werden wij gewaarschuwd door onder andere case managers dementie...

[0:30:34] ...dat zij vrezen voor grote problemen omdat veel meer mensen zorg zullen gaan uitstellen en mijden.

[0:30:41] En dat zijn, denk ik, exact die schrijnende gevallen waarvoor de heer Vervuurd zegt op te komen...

[0:30:47] ...die dan alleen maar verder uit beeld zullen raken.

[0:30:50] Mensen zullen alleen maar verder in de problemen komen doordat er niemand meer achter de voordeur komt...

[0:30:54] ...omdat zij zorg zullen mijden, omdat ze het gewoonweg niet meer kunnen betalen.

[0:30:57] Dus de woorden die u uitspreekt, die rijmen niet met de maatregelen die u neemt.

[0:31:04] Voorzitter, wij zien de verantwoordelijkheid voor ons om de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden, juist ook voor iedereen.

[0:31:09] En daarbij zien we dat een heleboel mensen, die bijvoorbeeld gebruik maken van wijkverpleging,

[0:31:15] dat we die ook goed helpen op de manier zoals dat nu gebeurt.

[0:31:21] Maar, zoals ik al zei, we lopen aan tegen een arbeidsmarkt tekort en we moeten dus anders gaan werken.

[0:31:26] Een van de manieren zoals wij dat nu voorstellen is om inderdaad een eigen bijdrage in te gaan voeren voor de wijkverpleging.

[0:31:32] Maar wat wij bij de begroting toen ook besproken hebben, is dat dat ook maar heel erg afhangt van hoe je dat vervolgens gaat doen.

[0:31:39] Voor wat betreft wat voor effecten dat dat heeft.

[0:31:41] En wij hebben toen ook gezegd, het is heel erg belangrijk voor ons dat de toegankelijkheid van de wijkverpleging daarmee niet al te erg onder druk mag staan.

[0:31:50] Dus ik kijk wat dat betreft ook heel erg uit naar de uitwerking van die plannen door dit kabinet.

[0:31:56] En op het moment dat die er ligt ga ik graag met u ook in gesprek over wat wij daar dan vervolgens van vinden.

[0:32:03] Ik zie geen andere gegadigde voor interrupties.

[0:32:07] Dan zou ik graag het woord willen geven aan de volgende spreker.

[0:32:11] En dat is mevrouw Meijer van de PVV.

[0:32:15] Oh, voorzitter. Ik dacht dat we er gingen de rij af.

[0:32:18] Maar u doet op gevolgorde van begroting natuurlijk.

[0:32:21] Excuse.

[0:32:23] Ja, was ik even niet op voorbereid.

[0:32:24] Even landen.

[0:32:27] Voorzitter, misschien bent u bekend met de hashtag ik kan niet meer.

[0:32:30] Of met de gelijknamige website.

[0:32:31] Het is een initiatief van Ieder In- en de Patiëntenfederatie.

[0:32:35] En zij verzamelen de verhalen van mensen die door stapeling van zorgkosten onmogelijke keuzes moeten maken.

[0:32:40] Mensen die zich grote zorgen maken over de plannen van het kabinet.

[0:32:43] En ik zal u drie uitspraken voorhouden van mensen die hun verhaal hebben ingezonden.

[0:32:48] En ik citeer.

[0:32:49] Met drie mensen met problematiek wordt het alleen maar erger.

[0:32:52] Ik kies er bewust voor om zorg te mijden.

[0:32:54] Op mijn kinderen zal ik niet besparen.

[0:32:56] Als het kabinet deze plannen doorzet, ben ik bang dat wij de kosten niet meer kunnen betalen.

[0:33:01] Als ik nog meer zorgkosten zelf moet betalen, raken we in de schulden.

[0:33:05] Wat vindt de minister hiervan?

[0:33:07] Zou ik graag willen horen.

[0:33:08] Is dit waar zij voor staat?

[0:33:10] Want mensen maken zich grote zorgen.

[0:33:12] Over de ophanden zijnde verhoging van het eigen risico.

[0:33:15] Het invoeren van de eigen bijdrage in de werkverpleging.

[0:33:18] Het afschaffen van een tegemoetkoming chronisch zieken.

[0:33:20] En het uit de WMO halen van de huishoudelijke hulp.

[0:33:23] En de PVV vraagt u nogmaals.

[0:33:25] Haal deze bezuinigingen van tafel.

[0:33:27] Leg de rekening niet neer bij de meest kwetsbaren in de samenleving.

[0:33:30] Graag een reactie.

[0:33:32] Voorzitter, mensen die gebruik maken van de huishoudelijke hulp, maar ook PGB-budgethouders, verkeren in grote onzekerheid.

[0:33:37] Want dit kabinet wil niet alleen zorgen in natura voorlicht maken op het PGB, waardoor zij vrezen dat hun keuzevrij beperkt wordt.

[0:33:44] Maar de maatregel is ook onderdeel van het bestuurlijk akkoord over de langdurige zorg wat deze minister wil sluiten.

[0:33:49] En wat maar liefst in totaliteit een bezuiniging van circa een miljard moet opleveren.

[0:33:54] Dubbele onzekerheid dus, omdat er ook nog eens een bezuiniging aan de maatregel lijkt te hangen.

[0:33:58] Is dat zo? Vraag ik de minister.

[0:34:00] Wij krijgen van Persaldo signalen dat verstrekkers nu al geen PGB meer willen toekennen, omdat het straks toch gaat verdwijnen.

[0:34:07] Herkent de minister deze signalen? En is dit dan de bedoeling?

[0:34:10] En zo nee kan zij zich daar helder over uitspreken en in overleg gaan met Persaldo.

[0:34:15] Graag helderheid van de minister en ook graag de bevestiging dat zij de aangenomen motie van mij en de collega Diederik van Dijk van de SGP over het niet toornen van de keuzevrijheid voor het PGB zal uitvoeren.

[0:34:26] Voorzitter, vandaag spreken we over de eerste sub-2 begrotingswet van het ministerie voor VWS.

[0:34:30] Het is de eerste bijstelling van de begroting met daarin de meevallers, tegenvallers en de beleidswijzigingen.

[0:34:35] En de begroting kent bij een meevaller van maar liefst 1,2 miljard.

[0:34:39] Maar op een of andere manier lijkt hij spoorloos verdwenen.

[0:34:42] Kan de minister toelichten wat er nou precies met die 1,2 miljard op de eigen begroting is gebeurd?

[0:34:47] In hoeverre is hij ingezet voor tegenvallers of verlaging van de premies?

[0:34:51] Of is hij gewoon verdwenen op de algemene plaat?

[0:34:55] Voorzitter, de stimuleringsregeling wonen en zorg is een relatief kleine subsidieregeling van zo'n 1,2 miljoen per jaar.

[0:35:00] Met als doel om bewonersinitiatieven en sociale ondernemers te ondersteunen bij het opzetten van kleinschalige innovatieve woonvormen voor 55-plussers.

[0:35:08] Woonvormen waar bewoners steun en zorg krijgen of kunnen wonen met een meer structurele zorgvraag.

[0:35:13] De minister heeft hier in mij de nek omgedraaid en stelt voor dit jaar geen geld beschikbaar, met terugwerkende kracht.

[0:35:18] Terwijl veel knarrehooggevies en zorgzame buurten best een zetje kunnen gebruiken.

[0:35:22] En de minister trekt hiermee het oudere huisvestingsbeleid nog verder in het slop,

[0:35:26] al als hoogleraar huisman in zorgvisie.

[0:35:29] En in een tijd waar de vraag naar kleinschalige woonvormen explodeert

[0:35:32] en ook de 600 miljoen voor ouderenzorg en zorgenverpleegplekken verdwenen is,

[0:35:36] snap ik er niet zoveel van.

[0:35:37] De PVV heeft daarom een amendement ingediend die deze beslissing weer terugdraait.

[0:35:41] En ik zou graag van de minister een reactie daarop krijgen.

[0:35:44] Voorzitter, ook de zorg voor tienduizenden long-covid-patiënten stopt afdropt

[0:35:48] door het besluit van de minister om zowel Q als C-support na dit jaar te stoppen.

[0:35:53] Hoe denkt de minister een zorgvuldige overgang te maken voor al die patiënten?

[0:35:56] We horen van meerdere kanten dat de reguliere zorg nog helemaal niet klaar is om dit over te nemen.

[0:36:01] Klopt dat volgens de minister?

[0:36:03] En zo ja, waarom heeft zij dan besloten om de geldkraan dicht te draaien?

[0:36:06] Is het voor al die patiënten niet beter dat er overgang op zorgvuldige wijze verloopt

[0:36:10] in plaats van nu plots klaps?

[0:36:13] Voorzitter, dan de gehandicaptenzorg.

[0:36:15] De drie tariefmaatregelen zijn voor volgend jaar van tafel.

[0:36:17] En dat is natuurlijk mooi.

[0:36:19] Maar waar komt dat geld nu eigenlijk precies vandaan?

[0:36:21] En de aangenomen motie vroeg om meer, namelijk niet bezuinigen op de gehandicaptenzorg.

[0:36:26] Maar de minister schrijft, voor de jaren 2028 en verder is het kabinet voornemens om bovengenoemde tariefmaatregelen te bezien in relatie tot de opgave vanuit het coalitieakkoord,

[0:36:35] om te komen tot bestuurlijke akkoorden met de sectoren binnen de WLZ.

[0:36:38] Ik zou graag helderheid willen van de minister over het naar de letter uitvoeren van de motie.

[0:36:43] En wat is nu eigenlijk het doel van het bestuurlijke akkoord?

[0:36:46] De bezuinigingsopgave halen of werken aan goede zorg?

[0:36:50] En dan het onderzoek naar kosten aanhouden eigen vermogen.

[0:36:52] Als ik het goed begrijp, dan geeft de minister nu geen gevolg aan het NZA-onderzoek.

[0:36:56] Want dat het niet is meegenomen in de voorjaarsbesluitvorming.

[0:36:59] Klopt dat? En om hoeveel geld gaat dit nou eigenlijk?

[0:37:02] En waarom is het niet meegenomen?

[0:37:04] Voorzitter, dan de hervorming van de acute zorg.

[0:37:07] De Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulpartsen zegt dat zij niet meer mogen meepraten over de budgetbekostiging voor de SEH's.

[0:37:13] Klopt dat? En zo ja, waarom is dat?

[0:37:15] Vindt de minister niet dat zij essentieel zijn voor dit traject?

[0:37:18] En komt er nog extra geld voor SCH's die dreigen te sluiten?

[0:37:21] Kan de minister reflecteren op de uitspraak van voorzitter Basta en zij stelt...

[0:37:25] De eerste stap was een systeemaanpassing. Dat was nodig om draagvlak te creëren.

[0:37:29] De afspraak was dat we in gezamenlijkheid zouden werken aan het einddoel.

[0:37:32] Namelijk een financiële zekerheid en versteviging van de SCH en de regionale ziekenhuizen.

[0:37:37] Kan de minister bevestigen dat die afspraak staat?

[0:37:41] Voorzitter, tot slot.

[0:37:42] Vorige week verscheen er een rapport over de maatschappelijke kosten van dementie.

[0:37:46] En die zijn gigantisch.

[0:37:47] We hebben de minister om een reactie gevraagd, dus dat houden we nog te goed.

[0:37:50] Maar het aantal mensen met dementie stijgt in 2040 naar zo'n 500.000.

[0:37:54] Het zijn er nu zo'n 320.000.

[0:37:56] En daarnaast is het ook nog de ziekte met de hoogste zorgkosten, al dus Alzheimer Nederland.

[0:38:00] Toch komt het woord slechts twee keer terug in deze begroting.

[0:38:03] Dat geeft te denken. Hoe kijkt de minister hiernaar?

[0:38:06] Voorzitter, er zijn vele initiatieven rondom dementie.

[0:38:09] Zelfs bijvoorbeeld de mentalent, waar ze zich inzetten om mensen met geheugenproblemen actief te laten meedoen in de samenleving.

[0:38:14] Zij zijn nu structureel actief in acht regio's, maar nog niet landelijk uitgeroeld.

[0:38:19] Wat kunnen we van de minister, kunnen we, iets verwachten van de minister om dit mogelijk te maken?

[0:38:24] Dank u wel.

[0:38:26] Ik zie één interruptie en die is van de heer Besself van Proom.

[0:38:32] Dank u wel, voorzitter.

[0:38:34] Ik hoorde mevrouw Meijer van de VVV heel duidelijk zeggen, ja, ik zie dat C-support die ondersteuning biedt aan long-covid-patiënten,

[0:38:40] dat daarop bezuinigd wordt. Terwijl we aan de andere kant zien dat long-covid-patiënten eigenlijk nog niet terecht kunnen in de zorg

[0:38:46] en binnen het sociaal domein waar ze eigenlijk wel terecht zouden moeten kunnen.

[0:38:49] En moet dat nou niet anders? Zoiets hoorde ik mevrouw Meijer zeggen.

[0:38:53] En ik was het eigenlijk volmondig mee eens en precies om die reden heb ik ook een amendement help ingediend

[0:38:56] en ik was benieuwd hoe zij daarnaar kijkt.

[0:39:00] Ja voorzitter, dank. Volgens mij heeft de heer Bussof net als eerste spreker terecht te worden uitgesproken

[0:39:07] over het belang van C-support en het belang van de zorg voor deze patiënten.

[0:39:11] En vooral om dit op een zorgvuldige wijze te laten landen.

[0:39:14] Dus het amendement bekijk ik ook met die manier.

[0:39:16] De eerlijkheid gebied te zeggen dat wij natuurlijk eerst in de fractie bespreken

[0:39:19] voordat ik hier zeg fantastisch, gaan we doen.

[0:39:22] Maar gelet ook op het eerdere debat wat we hierover hebben gevoerd

[0:39:25] en ook de vragen die ik heb gesteld, kijk ik daar zelf zeer positief naar.

[0:39:32] Verder geen interrupties, dan geef ik graag het woord aan mevrouw Wendel van de VVD.

[0:39:37] Dank voorzitter.

[0:39:39] Vandaag bespreken we de subletware begroting van VWS.

[0:39:42] Terwijl we, ik geloof, nog geen twee maanden geleden pas de begroting vastgesteld hebben.

[0:39:46] En de discussies daarvan in ieder geval bij mij nog vers in het geheugen zitten.

[0:39:52] Tijdens de begrotingsbehandeling hebben we uitgebreid gesproken over pandemische paraatheid.

[0:39:56] En ik vind het dan ook goed om te zien dat het kabinet daar structurele middelen voor vrij maakt.

[0:40:01] Dank ook aan de verschillende partijen die zich hier hard voor hebben ingezet.

[0:40:04] En met het risico dat mevrouw Bikker naast de schoenen gaat lopen, heb ook ik een complimentje voor de ChristenUnie voorbereid vandaag bij deze.

[0:40:14] Want pandemische paraatheid is natuurlijk heel belangrijk.

[0:40:17] En de VVD steunt dan ook de gewijzigde begroting.

[0:40:20] We zijn tevreden met het coalitieakkoord dat ervoor zorgt dat ook toekomstige generaties kunnen genieten van kwalitatief goede zorg.

[0:40:26] Er is veel werk aan de winkel gezien het grote personeelstekort.

[0:40:29] En het is goed dat we nu naar de zorg op een lange termijn kijken.

[0:40:33] Dan voorzitter.

[0:40:34] Vandaag wil ik stilstaan bij drie onderwerpen die de VVD heel belangrijk vindt.

[0:40:38] Dit zijn een slagvaardige en dienstbare overheid, innovatie in de zorg en agressie in de zorg.

[0:40:44] Zorgbehoefenen en mantelzorgers zijn veel tijd kwijt aan het uitzoeken hoe de verschillende zorgwetten in elkaar zitten.

[0:40:50] Welke rechten iemand heeft binnen die verschillende wetten.

[0:40:53] Het invullen van formulieren, het steeds weer aanvragen van indicaties enzovoorts enzovoorts enzovoorts.

[0:40:59] We hebben de zorg zo ingewikkeld gemaakt dat het bijna niet meer te begrijpen is.

[0:41:03] Mensen zijn veel tijd kwijt aan uitzoeken en regelen, terwijl mensen die tijd juist nodig hebben om beter te kunnen worden,

[0:41:08] om mee te kunnen doen in de samenleving of om voor iemand te kunnen zorgen.

[0:41:12] De VVD wil dan ook dat we de zorg versimpelen en toegankelijk maken, juist voor de mensen die dit het hardste nodig hebben.

[0:41:18] Dit sluit ook aan bij de afspraken in het coalitieakkoord om toe te werken naar een slagvaardige overheid.

[0:41:23] De VVD wil één aanspreekpunt voor mensen waar ze terecht kunnen om hun zorg te regelen.

[0:41:27] Ik wil de minister vragen welke mogelijkheden zij ziet.

[0:41:30] Kan zij met de VNG in gesprek gaan om de mogelijkheden hiertoe te verkennen?

[0:41:35] Daarnaast wil de VVD geen onnodige herindicaties meer voor mensen met een chronische ziekte.

[0:41:39] Als we weten dat iemand nooit meer beter wordt dan dat hij of zij nu is,

[0:41:43] waarom moet dan iedere keer weer opnieuw een herindicatie aangevraagd worden?

[0:41:51] Dit kost de patiënt of de mantelzorger veel tijd en energie.

[0:41:54] Het is natuurlijk ook heel vervelend en confronterend.

[0:41:57] En tenslotte het kost de overheid ook nog eens heel veel capaciteit.

[0:42:00] Wat natuurlijk niet in lijn is met die slagvaardige overheid waar we naartoe willen.

[0:42:04] Het doorgeslagen indicatiecircus moet dus stoppen.

[0:42:07] We moeten zorgbehoefenen en mantelzorgers ontlasten in plaats van opzadelen met stapels van papier en mappen vol Excel sheets.

[0:42:14] Dan innovatie.

[0:42:15] Een op de zes mensen werkt in de zorg.

[0:42:17] Als we niks doen wordt dat een op de vier en op de lange termijn zelfs een op de drie.

[0:42:22] Ik zeg werkt in de zorg, maar ik bedoel natuurlijk hebben we dan nodig om in de zorg te werken.

[0:42:26] om er voor iedereen te kunnen zijn.

[0:42:28] De VVD wil dat zorgverleners echt de tijd hebben voor patiënten

[0:42:31] en dat is een uitdaging gezien de hoge zorgvraag.

[0:42:34] Innovatie moet helpen om ervoor te zorgen dat zorgverleners echt die tijd hebben voor de patiënt.

[0:42:39] Steeds meer mensen hebben een chronische ziekte en deze ziektes worden ook steeds ernstiger.

[0:42:43] De VVD wil dat deze mensen op een zo fijn mogelijke manier oud kunnen worden.

[0:42:47] Ze moeten zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven.

[0:42:50] Innovatieve, slimme manieren van zorg kunnen hen daarbij helpen.

[0:42:53] Dit zorgt voor een hogere tevredenheid bij cliënten.

[0:42:56] Daarnaast bespaart het personeel en geld.

[0:42:59] En in de praktijk zien we dat zorginstellingen door hun bekostigingsmodellen geen prikkel hebben om over te stappen op die slimmere vormen van zorg.

[0:43:05] Bijvoorbeeld omdat ze betaald worden op basis van geleverde zorg in tijd.

[0:43:10] Voorzitter, innovaties komen vaak niet verder dan de pilotfase door de complexe bekostiging.

[0:43:14] Vanmorgen las ik ook een artikel dat gaat over coaching op afstand voor Gronische darmpatiënten.

[0:43:20] Deze digitale methode verbetert de zorg voor deze patiënten enorm en bespaart veel kosten.

[0:43:25] Met de app worden patiënten met chronische darmziekten digitaal gemonitord en gecoacht.

[0:43:29] Zij hoeven dan alleen nog maar naar het ziekenhuis te komen als dat medisch noodzakelijk is.

[0:43:33] Het succes van coaching op afstand is allang bewezen.

[0:43:37] Het voorkomt onnodige reizen naar het ziekenhuis, vermindert ziekteverzuim en levert meer vrijheid en kwaliteit van leven op.

[0:43:44] En dat voor MDL-patiënten waarbij we weten dat de wachtlijsten lang zijn.

[0:43:48] En toch wordt dit niet altijd ingekocht door ziekenhuizen en zorgverzekeraars.

[0:43:52] En dit is weer een voorbeeld dat laat zien dat innovatie in de zorg nog verre van optimaal benut wordt.

[0:43:57] Artsen, onderzoekers en ondernemers zijn vaak gepassioneerd bezig om nieuwe toepassingen te bedenken om de zorg te verbeteren.

[0:44:04] Maar vervolgens komt het nog te moeilijk van de grond.

[0:44:07] Een van de redenen daarvoor is dat de partij die investeert vaak niet ook de partij is die hiervan profiteert.

[0:44:12] Daarom een aantal vragen aan de ministers.

[0:44:15] Ja, minister, beide ministers.

[0:44:19] Wat gaat de minister doen om een stimulans te bieden om over te stappen op slimmere vormen van zorg?

[0:44:23] Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat ondernemers en zorginstellingen wel gemotiveerd worden om zoveel mogelijk te innoveren?

[0:44:30] Hoe kunnen we regels rondom bekostiging van innovaties versimpelen?

[0:44:33] En hoe zorgen we ervoor dat het financieringssysteem niet alleen werkt voor bestaande zorgprocessen, maar ook voor oplossingen die zorg slimmer organiseren?

[0:44:41] En hoe kijkt de minister aan tegen het idee om de zorgverzekeraars meer regelruimte te geven om op eigen inzicht innovatieve hulpmiddelen te bevorderen?

[0:44:49] Tot slot, voorzitter, agressie in de zorg.

[0:44:52] Steeds meer zorgverleners ervaren tijdens hun werkzaamheden agressie.

[0:44:56] Deze mensen zetten zich dag en nacht in voor de samenleving en krijgen als dank te vaak te maken met agressie en geweld.

[0:45:03] En dit heeft een stevige impact.

[0:45:05] Niet zelden is dit aanleiding om een andere baan te zoeken, terwijl het vinden van nieuw personeel in de huidige arbeidsmarkt ook niet eenvoudig is.

[0:45:11] En we zijn vaak terughoudend om hierover met elkaar te spreken, omdat we bang zijn om personeel af te schrikken.

[0:45:16] Maar voorzitter, ik vind dat we dit juist wel moeten bespreken, want ik wil dat zorgverleners gewoon nooit meer in aanraking komen met agressie tijdens hun werk.

[0:45:24] Meerdere zorginstellingen zijn inmiddels ertoe overgegaan om geen naamplaatjes meer aan medewerkers te geven, of hebben zelfs beveiligers op de afdeling.

[0:45:31] Dat het nodig is, vindt mijn partij echt niet oké, en daarom hebben mijn collega's Mission en Verkuilen ook een initiatiefnota ingediend om geweld tegen mensen met een publieke taak tegen te gaan.

[0:45:41] Vooral ambulancemedewerkers hebben het gebrek aan geduld juist met geweld te maken.

[0:45:48] Daarom pleit de VVD al langer voor een taakstrafverbod bij agressie tegen ambulancemedewerkers waar collega Martens mee bezig is.

[0:45:54] De tijd voor cursussen agressiebeheersing is wat de VVD betreft echt voorbij.

[0:45:59] Het is niet normaal dat vele zorgmedewerkers in aanraking komen met agressie.

[0:46:03] Ik wil de minister vragen in welke mate werkgevers in de zorg nu aangifte doen na agressie.

[0:46:07] en hoe de minister ervoor kan zorgen dat dit altijd gebeurt, zodat we de daders kunnen vervolgen.

[0:46:12] Wat de VVD betreft moet de werkgever altijd aangifte doen.

[0:46:16] Het is tijd voor een duidelijke norm.

[0:46:17] Als een zorgverlener agressief benaderd wordt, moeten we dat niet tolereren en moeten aangifte gedaan worden.

[0:46:23] Tot slot, voorzitter, wat zijn de plannen van de minister om agressie in de zorg tegen te gaan?

[0:46:30] Ik zie één interruptie van de heer Bushoff.

[0:46:35] Volgens mij zijn we het er allemaal over eens dat agressie tegen hulpverleners uit de boze is.

[0:46:40] En dat moeten we kost wat kost gewoon voorkomen.

[0:46:43] En mensen die zich daar zichzelf willen gaan maken, moeten zichzelf echt diep schamen eigenlijk.

[0:46:48] En ik denk dat mevrouw Wendel een terecht punt aanstipte.

[0:46:51] Namelijk dat er nog best wel vaak geen aangifte wordt gedaan op het moment dat er inderdaad sprake is van agressie tegen zorgverleners.

[0:46:58] En nou heb ik volgens mij met een oud-collega van mevrouw Wendel, was mevrouw Van der Heel nog een voorstel gedaan om dat inderdaad ten norm te maken.

[0:47:04] En inderdaad is mijn vraag dan ook of mevrouw Wendel nog steeds van mening is dat inderdaad werkgevers altijd gewoon aangifte moeten doen namens de werknemer op het moment dat er sprake is van geweld.

[0:47:17] En als dat blijkbaar nog niet het geval is, of we dan samen kunnen optrekken om daar toch die norm waar we eerder samen voor hebben gepleit ook echt zo te bewerkstelligen.

[0:47:25] Dat dat echt de norm wordt.

[0:47:29] Ja voorzitter, ik vind het eigenlijk een hele mooie handreiking die de heer Bushoff hier doet.

[0:47:33] Want dat klopt inderdaad dat dat voorstel is ingediend en daar borduur ik ook op voort.

[0:47:37] En ik trek graag samen op met GroenLinks PvdA de komende periode om daarmee verder te gaan.

[0:47:46] Een interruptie van mevrouw Van Brenk.

[0:47:49] Ik kijk even wie er als eerste was, maar mevrouw Van Brenk, oké.

[0:47:53] Ja voorzitter, ik was een beetje teleurgesteld dat de VVD in de bijdrage niets zegt over iets waar wij ons allebei druk over maken.

[0:48:05] En dat gaat over zorgfraude.

[0:48:07] En in mijn betoog kom ik daar zeker op terug.

[0:48:13] En de bekostiging van de wet langdurige zorg, dat varieert tussen de 60.000 en 190.000 per jaar.

[0:48:22] Als die indicatie afgegeven wordt.

[0:48:26] Dat is dus zeer interessant om zo'n cliënt te hebben.

[0:48:30] En wij zien dat daar zo ook fraude gepleegd wordt.

[0:48:34] Maar als een indicatie eenmaal afgegeven wordt, kan die nooit meer teruggedraaid worden, omdat het niet in de wet staat.

[0:48:41] Dat moet echt veranderd worden, daar zal ik ook de minister zeker op bevragen, een foutje in de wet.

[0:48:49] En hoe kijkt de VVD daarnaar?

[0:48:55] Ja, voorzitter, zorgfraude is iets wat mevrouw Van Brenk en mij duidelijk verbindt.

[0:49:00] We hebben met elkaar ook vaak over spreken, welke voorstellen kunnen we doen om dat aan te pakken.

[0:49:05] Ik ben er inderdaad vandaag niet op ingegaan, omdat ik dacht, ja, u zal maar ook wel eens zat zijn met mij gepraat over zorgfraude.

[0:49:11] Dus ik kies een keer een ander onderwerp, aangezien ik twee maanden geleden bij de begrotingsbehandeling daar natuurlijk nog uitgebreid over gesproken heb.

[0:49:19] Maar dat betekent uiteraard niet dat ik zorgfraude loslaat.

[0:49:22] Sterker nog, ik ben bezig met allerlei voorstellen uit te werken om dat beter te maken.

[0:49:28] Mevrouw van Brenk geeft aan dat we WLZ-indicaties niet kunnen terugdraaien als dat is afgegeven.

[0:49:34] Kijk, wat de VVD belangrijk vindt, is dat we stoppen met het indicatiecircus, wat ik net schetste.

[0:49:39] Dus dat mensen met een chronische ziekte keer op keer weer moeten aantonen dat zij ziek zijn.

[0:49:47] Maar dat betekent natuurlijk heel wat anders dan mensen die een WLZ-indicatie gekregen hebben, waar misbruik van wordt gemaakt.

[0:49:55] Vaak door de aanbieder, wil ik toch nog maar even zeggen.

[0:49:59] En dat dat dan in stand moet blijven.

[0:50:01] Dus mevrouw Van Breng kan mij zeker aan haar zijde verwachten als we daarmee aan de slag gaan.

[0:50:10] Ik kijk even rond of er nog meer interrupties waren.

[0:50:13] Mevrouw Dobben van de SP.

[0:50:15] Ja, dank u wel.

[0:50:16] En we hebben het net ook gehad, kort over de bezuiniging op de gehandicaptenzorg.

[0:50:20] Die zijn nu voor het derde jaar op rij eigenlijk zijn die weer uitgesteld.

[0:50:26] Omdat ook deze Kamer heeft ingezien, want het komt allemaal vanuit de Kamer ook, dat initiatief om het uit te stellen.

[0:50:31] Omdat deze Kamer ook heeft ingezien, ja, er zitten of de besparingen die onder die bezuinigingen lagen, die gaan niet door.

[0:50:38] Of de bezuinigingen zijn niet realistisch.

[0:50:40] Dus die besparingen zijn niet realistisch.

[0:50:42] Dus die bezuinigingen zijn telkens uitgesteld.

[0:50:44] Omdat ze niet goed zijn voor de gehandicaptenzorg.

[0:50:45] Dat is heel logisch.

[0:50:46] Maar dan hangen ze nog steeds boven de markt na 2027.

[0:50:50] En is de VVD dan niet bereid om samen met, ik denk een heleboel andere partijen hier in de Kamer,

[0:50:55] ervoor te gaan zorgen om ook gewoon die bezuinigingen te schrappen.

[0:50:58] Ook structureel, voor de lange termijn, zodat we niet elk jaar deze discussie hoeven te voeren over de bezuinigingen die niemand wil.

[0:51:07] Ja, voorzitter, dat is een verschil van mening die mevrouw Dobben en ik hebben.

[0:51:11] Kijk, mevrouw Dobben schetst dat die bezuinigingen niet goed zouden zijn voor de gehandicaptenzorg.

[0:51:15] Maar ja, daar hebben wij echt een verschil van mening in.

[0:51:18] Omdat ik ervan overtuigd ben dat als we ervoor willen zorgen dat ook mensen met een beperking in de toekomst nog kwalitatief goede zorg moeten...

[0:51:26] Als we daarvoor willen zorgen, dan zullen we nu maatregelen moeten nemen.

[0:51:30] Juist omdat we er anders voor die mensen in de toekomst niet meer zijn.

[0:51:33] Dus daarom sta ik nog steeds achter het coalitieakkoord.

[0:51:36] Ik sta er ook nog steeds achter dat ik het belangrijk vind dat er een bestuurlijk akkoord gesloten wordt binnen de WLZ.

[0:51:43] Omdat ik vind dat dit geen taboe is die we uit de weg zouden moeten gaan.

[0:51:46] Maar dat we juist met elkaar hier in de Kamer de verantwoordelijkheid hebben om ook de toekomstige generaties kwalitatief goede zorgen te bieden.

[0:51:55] Het was tevens de laatste interruptie van mevrouw Dobbe.

[0:51:58] Ik zag twee handen, maar mevrouw...

[0:52:02] Oké, mevrouw Becker.

[0:52:04] Ja, voorzitter, en dank dat ik dan eerst mag, want ik zou graag op dit punt doorgaan.

[0:52:10] Dat de zorg ook weer toekomstbestendig moet zijn, dat delen wij.

[0:52:14] En ook dat de demografie, vergrijzing bijvoorbeeld, dat dat impact heeft op hoe je de zorg goed inricht, dat delen wij.

[0:52:21] Ik vind het belangrijk dat de zorg ook dichtbij blijft, dat je gemeenschappen kan vormen voor iedereen met welke behoefte van zorg ook.

[0:52:27] Maar mijn grote onrust zit op het feit dat ik nu keer op keer meemaak dat de financiële plaat leidend is in het vormgeven van de langdurige zorg.

[0:52:40] Dat we bij de gehandicaptenzorg keer op keer hebben gezien dat dat niet haalbaar is.

[0:52:45] En dat die dreiging toch daarboven blijft hangen.

[0:52:48] Hetgeen verlammend werkt om vooruit te kijken wat is nou goede zorg ook voor de toekomst, ook voor deze mensen.

[0:52:54] Onderkent collega Wendel voor de VVD dat het sturen op financiën en het al aangeven welke bezuinigingen er moeten worden geboekt,

[0:53:03] dat het ook voor sommige sectoren ook als een zwaard van damocles hangt,

[0:53:08] dat alle bereidheid en ruimte ook beneemt waar al zoveel zuurstofgebrek was in de afgelopen jaren.

[0:53:14] Ziet u dat en welke consequenties verbindt de VVD daar dan aan?

[0:53:18] Ja, voorzitter. Mevrouw Bikker stelt dat de bezuinigingen in de gehandicaptenzorg niet haalbaar zijn.

[0:53:29] Ja, ik denk dat die conclusie wel erg snel getrokken is, aangezien de bezuinigingen al van tafel zijn voordat de gesprekken daarover überhaupt gestart zijn.

[0:53:38] Want het nieuwe kabinet zat een aantal weken en toen werd het natuurlijk al van tafel gehaald.

[0:53:43] En dat is een besluit van de Kamer en ik begrijp dat dat zo werkt.

[0:53:48] Alleen de VVD vindt nog steeds dat wij met elkaar die verantwoordelijkheid hebben om ook in de toekomst ervoor mensen te zijn.

[0:53:55] En dan is ook het eerlijke verhaal dat wij ook keuzes moeten maken en maatregelen moeten nemen.

[0:54:01] Want anders zijn juist die mensen waar mevrouw Bikker zich ook zo hard voor maakt in de toekomst te dupen.

[0:54:05] En ik vind echt dat ik die verantwoordelijkheid heb om daarvoor te staan.

[0:54:10] Mevrouw Bikker voor een vervolgvraag.

[0:54:13] Ja, voorzitter. Oh, alles nog heel? Er valt een glaasje water om voor de vele kijkers van dit debat. En er wordt nu heel hard gerend met z'n vetten. Dan toch mijn vraag, voorzitter.

[0:54:27] Want collega Wendel doet eigenlijk een soort tegenstelling alsof je alleen gezond naar de toekomst kijkt als je open staat voor bezuinigingen op gehandicaptenzorg.

[0:54:38] en dat weerspreek ik

[0:54:39] want ja, we kunnen inderdaad ook op de zorg

[0:54:41] echt wel een omslag voor elkaar krijgen

[0:54:43] op een aantal punten waar ik zie dat de uitgaven steeds harder groeien

[0:54:47] en zelfs als we een beetje zouden bezuinigen

[0:54:49] dat de uitgaven minder groeien, vinden we elkaar ook nog

[0:54:51] alleen het gaat erom

[0:54:53] welke sectoren en op wie

[0:54:55] hou je daar dan het geld op

[0:54:57] en ik zeg

[0:54:58] en met een hele krappe meerderheid van de Kamer

[0:55:01] dat geef ik meteen toe

[0:55:03] bij de gehandicapte zorg

[0:55:05] is in de afgelopen jaren zijn de tarieven onvoldoende geweest.

[0:55:09] En dat heeft ze prijs gehad voor deze sector.

[0:55:11] En natuurlijk kan je kijken hoe je kunt vernieuwen naar de toekomst toe.

[0:55:14] En als dat ooit geld oplevert, nou fantastisch, tot uw dienst.

[0:55:17] Maar het is de omgekeerde volgorde bij een sector waar we vast hebben gesteld

[0:55:21] dat de NZA te lage tarieven had.

[0:55:23] Om daar nu te gaan zeggen, laten we daar het eens op gaan halen.

[0:55:25] Terwijl we allebei weten dat er op andere fronten echt wel mogelijkheden zijn.

[0:55:30] Daar liggen ook allerlei studies voor.

[0:55:32] Begin niet bij deze groep meest kwetsbare mensen, zou ik willen zeggen.

[0:55:35] Ja, voorzitter, mevrouw Bikker gaat in, in welke sectoren haal je het geld op.

[0:55:45] En dat is precies mijn punt.

[0:55:46] We hebben natuurlijk in het coalitieakkoord afgesproken dat we toewerken naar een bestuurlijk akkoord in de WLZ.

[0:55:51] En de WLZ gaat ook over bijvoorbeeld de ouderenzorg.

[0:55:55] En wat de VVD vindt, is dat we nu dus niet een stap vooruit moeten zetten en zeggen van god, deze doelgroep, daar bezuinigen we totaal niet op.

[0:56:04] Nee, wij zeggen we moeten juist de ruimte bieden aan de ministers, aan het veld om met elkaar in gesprek te gaan om te kijken waar kan het slimmer.

[0:56:11] Want ik ben er echt van overtuigd, ook in de gehandicaptenzorg kunnen er zaken slimmer.

[0:56:15] Kunnen er dingen efficiënter die er uiteindelijk ook juist voor zorgen dat mensen met een beperking betere zorg krijgen.

[0:56:21] En ik zou dus juist nu niet bij voorbaat al willen zeggen, nou bij deze doelgroep halen we het van tafel.

[0:56:27] Nee, ik vind juist dat we er met open versier in moeten gaan en met het veld in gesprek moeten gaan om tot een akkoord te komen.

[0:56:34] Mevrouw Bikker heeft nog een vervolgvraag.

[0:56:36] Dan is het even uw laatste interruptie.

[0:56:38] Ja, voorzitter.

[0:56:39] Want dan is toch mijn vervolgvraag.

[0:56:40] Betekent dat dat voor de VVD koetke koet de cijfers moeten worden gehaald...

[0:56:44] zoals die in de financiële tabel staan bij het regeerakkoord?

[0:56:47] Dus dat de ministers een bestuursakkoord moeten sluiten...

[0:56:50] met een opgave van wat ze moeten bezuinigen?

[0:56:56] Ja, voorzitter.

[0:56:57] En ook hier het impopulaire verhaal sta ik dan maar weer voor vandaag.

[0:57:00] Maar dat is wel iets als jij bestuurt, als je verantwoordelijkheid neemt...

[0:57:04] Als je afspraken maakt met elkaar om te kijken hoe we ervoor zorgen dat we de zorg toekomst bestendig maken,

[0:57:11] dan hoort daar ook bij dat je de budgettaire tabel klaarzet.

[0:57:14] En ik moet zeggen, het voelt koud om dat op die manier te zeggen, want zeker in de zorg spreek je niet graag over financiën.

[0:57:21] Maar de enige manier om die verantwoordelijkheid te nemen, om ervoor te zorgen dat ook in de toekomst mensen met een beperking goede zorg kunnen krijgen,

[0:57:29] de enige manier om dat te doen is ervoor zorgen dat we nu hervormen.

[0:57:34] Dank u. Kijk nog even rond. Ik dacht dat mevrouw Maaier van de PVV nog een vraag had. Mevrouw Maaier.

[0:57:41] Ja, die had ik. Ik vind echt tenenkorrend dit. Echt ongelofelijk. De gehandicaptensectors bij uitstek is het mensenwerk.

[0:57:49] Dus ik begrijp helemaal niets van dit verhaal. Maar voorzitter, ik had eigenlijk een andere vraag over die andere groep mensen waar mevrouw Wendel over sprak, namelijk de chronisch zieken.

[0:57:59] En ik begon mijn betoog met een aantal citaten.

[0:58:02] En die kwamen van iedereen in de patiëntenfederatie.

[0:58:04] En zij komen op voor mensen met een beperking, mensen met een chronische ziekte die aanlopen tegen die stapeling van zorgkosten.

[0:58:12] En ik hoor mevrouw Wendel in uw betoogroekje zeggen dat het toch zo mooi is dat ook mensen met een chronische ziekte straks langer thuis kunnen wonen met innovatieve zorg.

[0:58:22] En op zich is dat ook mooi.

[0:58:24] Alleen in de citaten die ik net heb uitgesproken is vooral het probleem dat ze straks ergens wonen zonder geld.

[0:58:31] En telt dat ook nog mee?

[0:58:36] Voorzitter, mevrouw Maaier stelt terecht, denk ik, dat de gehandicaptenzorg bij uitstek mensenwerk is.

[0:58:42] Mevrouw Maaier koppelt er dan aan dat mijn antwoorden tenenkrommend zouden zijn.

[0:58:47] Maar ik zou juist willen stellen, als wij het er dan met elkaar over eens zijn dat het werk in de gehandicaptenzorg bij uitstek mensenwerk is,

[0:58:54] Dan moeten we er dus ook voor zorgen dat we de gehandicaptenzorg toekomstbestendig maken.

[0:58:58] Om ervoor te zorgen dat de mensen met een beperking in de toekomst ook die zorg krijgen.

[0:59:04] En of we het nou leuk vinden of niet, we weten gewoon dat we te weinig mensen hebben om in de toekomst goede zorg te leveren.

[0:59:12] Als wij geen keuzes maken nu.

[0:59:14] Dus ik begrijp dat mevrouw Maaier het schetst alsof ik hier heel koud zit te zijn en een tenenkrom het verhaal hou.

[0:59:20] Maar hoe ik erin sta is dat juist wij ervoor zorgen dat mensen met een beperking in de toekomst nog goede zorg krijgen.

[0:59:29] Juist omdat het mensenwerk is.

[0:59:34] Ik kijk nog even naar mevrouw Meijer.

[0:59:36] Ik wilde niet mijn laatste interruptie aan besteden, maar mijn vraag was een hele andere.

[0:59:39] U geeft antwoord op mijn inleiding en dat mag op zich ook.

[0:59:42] Maar ik stelde een vraag over de chronische zieken.

[0:59:50] Nee, maar ik zie mevrouw Wendel eigenlijk min of meer kijken.

[0:59:54] Dit is het antwoord waar u het mee heeft te doen.

[0:59:59] Ja, dan moet ik hem wel een interruptie toewijzen als we nog een keer de vragen.

[1:00:03] Maar als dit het antwoord is waarop u blijft, dan blijven we anders cirkeltjes draaien.

[1:00:07] Ja, ik vind het vervelend.

[1:00:08] Ja, dan geef ik de volgende interruptie aan de heer Bushoff.

[1:00:14] Ja, voorzitter. Ik sloeg toch even aan op het punt dat besturen soms ook een moeilijke verhaal vertellen is.

[1:00:21] Wat mevrouw Wendel van de VVD net zei.

[1:00:23] Want besturen of regeren is ook vooruitzien.

[1:00:25] En als je nou vooruitkijkt en ziet dat de plannen die je voor de zorg hebt de zorg wellicht niet beter maken, dat is één.

[1:00:31] En twee, dat voor die besparingen die je wel alvast inboekt ook niet per se een meerderheid in beide kamers is.

[1:00:39] Zou dan besturen slash regeren is vooruitzien niet ook zijn dat je bereid bent om je financiële plaatje en je financiële tabel aan te passen?

[1:00:50] Voorzitter, regeren is vooruitzien, ben ik het volkomen mee eens.

[1:00:54] En juist daarom hebben we ook de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat ook in 2040, 2050, 2060 we ervoor zorgen dat er nog kwalitatief goede zorg is.

[1:01:04] Want laten we wel wezen, er is eigenlijk nergens op de wereld zulke goede zorg als hier in Nederland.

[1:01:08] En dat moeten we zien te behouden.

[1:01:09] En dat is waarom dit de inzet is van de VVD.

[1:01:12] Het realistische verhaal is natuurlijk ook dat we 66 zetels hebben in het minderheidskabinet.

[1:01:18] En dat we natuurlijk ook met elkaar het gesprek aan moeten gaan over hoe kijken andere partijen dan naar de toekomst van de zorg.

[1:01:26] Maar voor de VVD blijft wel overeind dat wij er echt in geloven dat we nu keuzes moeten maken.

[1:01:32] Juist om ervoor te zorgen dat we in de toekomst niet kunnen zeggen, joh, hadden we maar hervormd.

[1:01:37] Want nu kunnen we er niet zijn, juist voor de mensen die dat het hardste nodig hebben.

[1:01:40] Want als wij niet hervormen, dan is dat juist het geval.

[1:01:43] Dan zijn juist de mensen die ons het allerhardste nodig hebben, die zijn de dupe.

[1:01:46] En die verantwoordelijkheid wil ik niet dragen.

[1:01:49] Dan geef ik nog een keer het woord aan de heer Bushoff tevens voor de laatste interruptie.

[1:01:54] Ja voorzitter, ik denk dat op zich vrijwel iedereen in de Kamer de zorg altijd beter wil maken.

[1:01:59] Want ik denk dat er vrijwel niemand is die ontkent dat er uitdagingen zijn waar de zorg voor staat.

[1:02:03] Zeker als we kijken naar de toekomst.

[1:02:05] Tegelijkertijd verschilt de route naar hoe je die zorg beter maakt wel sterk in de Kamer.

[1:02:10] En is natuurlijk de vraag, begin je met een besparing inboeken wat je sowieso moet realiseren.

[1:02:15] nog zonder dat je weet of de plannen die je daarvoor hebt goed uitpakken en de zorg beter maken.

[1:02:20] Of zeg je we gaan samen de zorg beter maken en dan zien we wel of dat eventueel geld oplevert.

[1:02:25] En dat is een heel andere benadering.

[1:02:27] En ik proef dat er in de Kamer een meerderheid is voor die tweede benadering,

[1:02:30] maar dat de VVD vasthoudt aan die eerste benadering.

[1:02:33] En de vraag is uiteindelijk hoe lang blijft de VVD er natuurlijk aan vasthouden

[1:02:37] en hoeveel ruimte geeft zij ook de coalitiepartners om eventueel een andere afweging daarin te maken.

[1:02:44] Voorzitter, om bij het eind van het pleidooi van de heer Bushoff te beginnen.

[1:02:49] Hoeveel ruimte geeft de VVD haar coalitiepartners?

[1:02:53] Kijk, we zijn met z'n drieën in het minderheidskabinet en daarom overleggen we ook met z'n drieën hoe staan wij hierin.

[1:02:59] En we zijn ook samen met het CDA en met D60 tot dit akkoord gekomen.

[1:03:03] Omdat wij er alle drie in geloven dat we de zorg toekomstbestendig moeten maken.

[1:03:07] En ik zeg via de voorzitter, ik ben er ook oprecht trots op dat deze partijen de ballen tonen om deze hervormingen te nemen.

[1:03:16] Want wat de heer Bushoff net ook al zegt, er zijn verschillende mensen natuurlijk die dit vervelend vinden.

[1:03:24] Want de boodschap op korte termijn is natuurlijk vervelend.

[1:03:27] Op korte termijn is de boodschap, we moeten dingen veranderen, we moeten keuzes maken.

[1:03:31] Maar juist om er op lange termijn voor mensen te kunnen zijn.

[1:03:35] En de VVD is een partij die als geen ander denk ik door heeft dat we iedere euro maar één keer kunnen uitgeven.

[1:03:41] Dus als wij de keuze maken om het uit te geven aan de langdurige zorg, kunnen we het niet uitgeven aan iets anders.

[1:03:48] En daarom zullen we het op deze manier moeten doen.

[1:03:54] Ik kijk nog even of er vervolgvragen zijn. Die zijn er niet.

[1:03:58] Dan zou ik graag het woord willen geven aan de volgende spreker.

[1:04:01] Dat is mevrouw Bikker van de ChristenUnie.

[1:04:05] we zijn voor de mensen die hier zitten te kijken

[1:04:08] iedereen is goed voorbereid

[1:04:09] alleen de willekeur lijkt nu een beetje aanwezig

[1:04:12] van sprekers

[1:04:12] maar dit is normaal gesproken altijd de bedoeling

[1:04:15] bij het behandelen van een begroting

[1:04:17] dus ja vandaar deze

[1:04:18] en ik zal alvast aangeven

[1:04:20] dat de spreek hier na het CDA is

[1:04:22] dan de SP

[1:04:24] dan 50 plus

[1:04:25] en ik zal hem afsluiten namens ja in de 20

[1:04:28] dan geef ik graag het woord over aan mevrouw Bikker

[1:04:30] ja voorzitter dank u wel

[1:04:31] en er ontbreken een paar partijen

[1:04:32] Dus dan schuif je zomaar op in de volgorde, zeg ik naar de luisteraars thuis. Vandaar.

[1:04:39] Ja, ik groei enorm. Maar goed, ik had graag mijn collega's erbij gehad.

[1:04:43] Voorzitter, tijdens dit WGO wil ik drie onderwerpen aanstippen.

[1:04:47] En ik begin bij de gehandicaptenzorg, de bezuinigingen die daarvoor op tafel lagen.

[1:04:52] Ik heb gezien dat de motie die net aan werd aangenomen van de ChristenUnie om niet te bezuinigen op de gehandicaptenzorg,

[1:04:58] dat er nu een brief van de minister ligt met een duidelijk gebaar.

[1:05:03] Het balletje is een jaar vooruit getrapt en de bezuinigingen zijn voor 2027 van de baan.

[1:05:08] En wat mij betreft gewoon een stap in de goede richting.

[1:05:12] Toch heb ik natuurlijk ook een aantal vragen.

[1:05:14] Want de brief van de minister gaat over drie tariefmaatregelen.

[1:05:17] Maar de bezuinigingen die in het coalitieakkoord genoemd staan, daar wordt in de brief niet op ingegaan.

[1:05:23] Eerder schreef de minister hierover dat ze voor deze maatregel met een alternatieve oplossing zou komen

[1:05:28] en de Kamer hiervoor de zomer over zou informeren.

[1:05:31] Is dat nog steeds het plan? Hoe staat het ermee?

[1:05:33] Of gaat deze bezuiniging ook van tafel?

[1:05:36] En garandeert de minister dat deze bezuiniging op de langdurige zorg

[1:05:39] de gehandicaptenzorg niet meer gaat raken?

[1:05:42] En dan, hoe verder na 2027?

[1:05:45] Want het is duidelijk dat de gehandicaptenzorg de aandacht van de minister blijvend nodig heeft.

[1:05:49] Niet in besparende zin, maar in hoe zorg en kwaliteit voor de cliënten verbeterd kan worden.

[1:05:55] Er is grote personeelskrapte en de cliënten zijn per definitie kwetsbaar.

[1:06:00] Levenslang afhankelijk van zorg van anderen, voor mensen met een zware beperking zelfs 24 uur per dag.

[1:06:06] En daarover vind ik de brief niet duidelijk.

[1:06:09] Er gaan gesprekken gevoerd worden met de sector, maar wat is nu het uitgangspunt van de minister?

[1:06:14] Als ik de VVD hoor, dan lijkt het het beschikbare budget, zoals vastgelegd in het coalitieakkoord, dat dat leidend is.

[1:06:21] Als ik de brief van de minister goedwillend en ruimdenkend lees, dan zou het kwaliteit en toekomstbestendigheid zijn.

[1:06:28] Gaan de bezuinigingen van 2028 wel door, al dan niet met andere maatregelen?

[1:06:33] Is dat de boodschap van de minister of is er een open houding ten aanzien van financiën en tijdpad?

[1:06:38] Graag een reactie.

[1:06:39] Voorzitter, mijn tweede punt is long-covid.

[1:06:42] De subsidie voor C-support dreigt te worden stopgezet na 2026.

[1:06:46] Dan moeten patiënten geholpen worden door het reguliere veld.

[1:06:49] Op lange termijn is dat inderdaad de volstrekt normale en aan te raden weg.

[1:06:54] Dat patiënten een luisterend oor en deskundig oor vinden wanneer zij huisarts of specialist spreken over hun klachten.

[1:07:01] Maar dit is nu nog absoluut onvoldoende, voorzitter.

[1:07:05] En dat hoor ik op zoveel plekken terug.

[1:07:06] Mensen worden niet gehoord, zitten eenzaam thuis of krijgen het verkeerde advies.

[1:07:10] En ja, dan vallen ze terug op zeesupport.

[1:07:13] Met de beperkte energie die ze hebben, vinden ze daar wel een luisterend en deskundig oor.

[1:07:19] Ik vraag me ook af hoe de minister dit besluit rijmt met het advies van de Gezondheidsraad,

[1:07:23] dat er langjarig beleid en onderzoek moet zijn en erkenning nodig is.

[1:07:27] Hoe ziet de minister haar besluit in het licht van dit advies?

[1:07:30] En wanneer komt er trouwens een reactie van het ministerie daarop?

[1:07:33] Deze bezuinigingen kunnen ertoe leiden dat de bestaande ondersteuning voor patiënten wegvalt,

[1:07:38] terwijl de reguliere zorg onvoldoende op niveau is.

[1:07:40] Dat moet voorkomen worden wat mij betreft en de onrust bij de patiëntengroep is groot.

[1:07:45] Ik hoop van harte dat de minister trouwens het ingediende amendement van collega Bushoff, mijzelf en heel veel leuke collega's gaat omarmen.

[1:07:52] Voorzitter, het derde punt is pandemische paraatheid. We hadden het er al over.

[1:07:56] Door mijn amendement op de begroting is er geld vrijgemaakt om onomkeerbare schade te voorkomen.

[1:08:01] En heeft de minister nu structurele investeringen in de begroting staan om fatsoenlijk voorbereid te zijn op een grote infectieuitbraak.

[1:08:07] En dank ook voor de inspanningen van de minister.

[1:08:11] Maar heeft de minister ook laten checken of we nu op orde hebben wat we op orde moeten hebben?

[1:08:15] Is de minister bereid dit te laten doen, bijvoorbeeld door de OVV of een andere instantie een stresstest te laten voeren?

[1:08:21] Tot zover, voorzitter.

[1:08:25] Dank, mevrouw Bikker, voor uw bijdrage.

[1:08:28] En dan wil ik graag het woord geven aan de volgende spreker.

[1:08:30] En dat is mevrouw Tuimstra van het CDA.

[1:08:34] Dank u wel, voorzitter.

[1:08:36] Van ziekte en systemen naar gezondheid, welzijn en gemeenschap.

[1:08:40] Niet alleen kijken welke zorg nodig is, maar vooral wat iemand helpt om prettig, zelfstandig en in verbinding met anderen te leven.

[1:08:48] Soms is dat professionele zorg, maar vaak begint dat met aandacht, een zinvolle invulling van de dag, het gevoel hebben onderdeel uit te maken van een gemeenschap.

[1:08:57] Een voorzitter vanuit deze blik kijkt het CDA naar de voorjaarsnota.

[1:09:01] Mijn inbreng bestaat uit twee delen.

[1:09:04] Eerst zal ik ingangen op de bijstelling 2026 en daarna op de meerjaren doorkijk.

[1:09:10] Over de bijstelling 2026 heb ik een drietal onderwerpen dat ik graag aan wil stippen waar ik een aantal vragen over wil stellen.

[1:09:17] En dat begint bij de pandemische paraatheid.

[1:09:20] Er wordt 138 miljoen extra uitgetrokken en dat is heel positief aan het draagt echt bij aan het weerbaar maken van de samenleving.

[1:09:28] Maar we zouden van de minister graag horen waar deze middelen precies voor zullen worden ingezet.

[1:09:34] Klopt het bijvoorbeeld dat dit ook wordt ingezet voor het aanleggen van strategische voorraden van bepaalde goederen en medicijnen?

[1:09:40] En is dit dan specifiek voor pandemische paraatheid of breder?

[1:09:44] Bijvoorbeeld ten aanzien van de medicijntekorten die we al jaren zien.

[1:09:48] En dan de GGZ.

[1:09:49] Het IBO over de GGZ schetst scenario's voor een toekomstbestendige sector.

[1:09:55] En in het commissiedebat gaf de minister nog aan dat een kabinetsreactie op het IBO voor de zomer niet haalbaar was omdat ze daar zorgvuldig naar wilden kijken.

[1:10:03] En toch lezen we nu in de voorjaarsnota dat lopende GGZ-dossiers naar aanleiding van hetzelfde IBO anders worden ingevuld en dat het budget structureel met 8,4 miljoen wordt verlaagd.

[1:10:14] Als de kabinetsreactie pas bij de begroting komt en er nog geen keuzes gemaakt zijn over het vervolg, wat is er dan inhoudelijk nu al besloten?

[1:10:21] Waarom wordt er 4,8 miljoen structureel afgeraamd terwijl een scenario van investeren vanuit het IBO ook op tafel ligt?

[1:10:29] Graag een toelichting hierop van de minister.

[1:10:31] Dan kom ik bij de BOZA, de Stimuleringsregeling Bouwonderhoud van Sportaccommodaties.

[1:10:38] We zien dat er in deze begroting 3 miljoen structureel wordt weggehaald bij de BOZA, terwijl het coalitieakkoord juist extra geld vrij maakt.

[1:10:46] En de positieve impact die sportverenigingen hebben op de maatschappij is groot.

[1:10:50] Het zijn plekken van verbinding, ontmoeting en ze dragen bij aan een gezonder Nederland.

[1:10:55] Daarom vindt het CDA het belangrijk dat er niet gekort wordt op de BOZA.

[1:10:58] En daar zal mijn collega Inge van Dijk ook een amendement voor indienen.

[1:11:03] Dan kom ik bij het tweede deel, de miljarden doorkijk.

[1:11:05] Daar zal ik ook drie onderwerpen aan halen.

[1:11:08] In de beleidsbrief hebben we de eerste contouren van de uitwerking van het coalitieakkoord kunnen zien.

[1:11:13] En hierover hebben we ook nog een aantal vragen.

[1:11:15] Dan begin ik bij de compensatie van de zorgkosten.

[1:11:18] In het coalitieakkoord is niet alleen afgesproken het eigen risico te verhogen,

[1:11:22] maar ook om daarnaast kwetsbare mensen te compenseren voor stijgende zorgkosten.

[1:11:29] Hiervoor is 350 miljoen beschikbaar.

[1:11:32] Voor het CDA is het belangrijk dat dit geld daadwerkelijk terechtkomt bij de meest kwetsbare groepen,

[1:11:37] zoals chronisch zieken en mensen met een beperking die te maken hebben met een stapeling van zorgkosten.

[1:11:42] We missen nog een concrete uitwerking van het kabinet, terwijl het geld wel al vanaf 2027 beschikbaar moet komen.

[1:11:49] Daarover heb ik de volgende vragen.

[1:11:51] Kan de minister aangeven hoe de toegemoetkoming van 350 miljoen vanaf 2027 vormgegeven wordt

[1:11:57] en wanneer de Kamer over het uitgewerkt voorstel geïnformeerd wordt.

[1:12:02] Hoe zorgt de minister ervoor dat deze middelen terechtkomen bij mensen die te maken hebben met een stapeling van de zorgkosten,

[1:12:08] zoals chronisch zieken en mensen met een beperking?

[1:12:10] Deelt de minister de opvatting dat bij de verdeling van deze middelen de daadwerkelijke zorgkosten leidend moeten zijn

[1:12:16] en niet uitsluitend gekeken moet worden naar inkomen?

[1:12:20] En tot slot is de minister bereid om landelijke afspraken te maken over de uitvoering van deze tegemoetkoming,

[1:12:26] bijvoorbeeld via een spuk, zodat gemeenten de middelen doelgericht en uniform inzetten.

[1:12:31] Ik kom bij het tweede punt, scheiden van wonen en zorg.

[1:12:34] De veranderende behoefte van ouderen, het tekort aan personeel en de dubbele vergrijzing

[1:12:38] onderstrepen de noodzaak van nieuwe woonvormen die ontmoeting en onderlinge hulp mogelijk maken.

[1:12:44] Daarom zijn in het coalitieakkoord middelen uitgetrokken voor sterke wijken en buurten en het gemeenschapsfonds.

[1:12:49] Wanneer kunnen we een uitwerking hiervan verwachten?

[1:12:52] Ik noem ook bewust het gemeenschapsfonds vanwege de relatie met de zorgzame wijken en buurten.

[1:12:58] Als we deze middelen slim koppelen, kunnen we een enorme impuls geven aan alle mooie initiatieven die nu al ontstaan.

[1:13:05] Zoals bijvoorbeeld het kleine Elzendorp in de Peel, waar inwoners het heft in eigen hand namen voor hun eigen zorgteam.

[1:13:12] Persoonlijker en menselijker, maar ook doeltreffender en goedkoper.

[1:13:16] Graag een reactie van de minister hoe zij richting de begrotingsbehandeling dit op wil pakken.

[1:13:22] En tot slot de ondersteuning van mantelzorgers.

[1:13:25] Voorzitter, als we mensen vragen om meer naar elkaar om te zien, moeten we mantelzorgers ook goed ondersteunen.

[1:13:30] In het rapport van het SCP kunnen we lezen dat het aantal mantelzorgers is gegroeid.

[1:13:34] Dat is positief.

[1:13:36] Maar we lezen ook dat het aantal overbelaste mantelzorgers groeit.

[1:13:39] En daar moeten we wel oog voor blijven houden.

[1:13:42] Tijdens alle werkbezoeken en gesprekken hoor ik steeds opnieuw hoe groot de behoefte is aan logeerzorg.

[1:13:47] En dat er onvoldoende passend aanbod is van dit soort plekken op dit moment.

[1:13:51] Op dit moment staan ook op sommige locaties verpleeghuisbedden leeg.

[1:13:55] Dat is een plek waar op dit moment ook al 24 uur zorg aanwezig is.

[1:13:59] En wij zouden heel graag willen kijken of er kansen liggen of mogelijkheden om logeerzorg daar te organiseren of leegstaande bedden daarvoor in te zetten.

[1:14:07] En daarvoor zal ik in de tweede termijn ook een motie indienen.

[1:14:10] Zo ondersteunen we mantelzorgers die dagelijks klaarstaan voor een ander.

[1:14:14] En benutten we ook de kracht en expertise die in onze verpleeghuizen aanwezig is.

[1:14:18] Tot zover mijn inbreng in eerste termijn.

[1:14:21] Ik zie een interruptie van mevrouw Van Brenk en daarna mevrouw Maaier.

[1:14:26] Ja, dan geef ik eerst het woord aan mevrouw Van Brenk.

[1:14:30] Ja voorzitter, scheiden wonen en zorg.

[1:14:33] En het is heel mooi dat er mooie voorbeelden naar voren gebracht worden over initiatieven die inwoners in dorpen zelf doen.

[1:14:43] Maar ik hoor ook, laat ik zo zeggen, dat ik voorbeelden zie waar de huur 1245 euro is en 100 euro servicekosten en dat daarna ook nog volledig pakket thuis.

[1:15:00] En dat door één aanbieder.

[1:15:04] Dus die ontvangt zowel de huur als dat bedrag tussen de 60.000 en 190.000 voor de cliënt afhankelijk van de indicatie.

[1:15:17] Ik vind dat dat de verkeerde kant op gaat.

[1:15:19] Want niet iedereen, als je alleen AOW hebt, kan die 1245 betalen.

[1:15:25] En dan krijg je maar een tegemoetkoming voor sociale huur.

[1:15:29] Dus kortom, hoe kijkt CDA aan tegen dat soort initiatieven en hoe kunnen we voorkomen dat zorg voor iedereen toegankelijk is, ook als je geen dikke portemonnee hebt?

[1:15:43] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:15:46] Kijk, ik denk dat het heel erg belangrijk is dat er een groot divers aanbod aan verschillende woonvormen in Nederland ontstaat.

[1:15:52] En daar gebeurt ook al heel erg veel op, ook omdat de behoeften van ouderen niet allemaal hetzelfde zijn.

[1:15:57] Het voorbeeld wat mevrouw Van Brenken aanhaalt, ik ken een voorbeeld, dat is een private equity partij waarbij ik dan ook wel twijfels heb of dat met de juiste intentie wordt gedaan, zeg ik er eerlijkheidshalve achter.

[1:16:09] Dus een verdienmodel aan de beweging, schijnen, verwonen en zorg, dat is volgens mij niet de bedoeling.

[1:16:14] Wat wel de bedoeling is, is dat ook als je ouder wordt of zorg nodig hebt, je heel graag autonomie wil houden over de manier waarop je leeft, over de manier waarop je woont.

[1:16:21] En daar ziet het CDA vooral de grote kansen.

[1:16:26] En natuurlijk is het zo dat het voor mensen betaalbaar moet blijven.

[1:16:29] Ik denk dat het heel erg belangrijk is dat woningbouwcorporaties een grote rol in spelen.

[1:16:33] Daar ken ik ook veel voorbeelden van.

[1:16:36] De combinatie gemeentecorporatie-zorgaanbieder.

[1:16:39] Dus het hoeft niet altijd zo te zijn dat alles bij een aanbieder in eigen hand zit.

[1:16:44] Dus volgens mij is het heel belangrijk en dat we oog houden dat het voor iedereen mogelijk is.

[1:16:48] Het liefst dicht bij huis, dicht bij je eigen gemeenschap, bij vrienden en familie en dat er een grote diversiteit blijft.

[1:16:57] Dat was tevens de laatste interruptie van mevrouw Van Brenk en ik kom dan nu ook bij de laatste interruptie van mevrouw Meijer.

[1:17:04] Die geef ik dan graag het woord.

[1:17:06] Ja, dank u voorzitter.

[1:17:10] Mevrouw Bikker hiernaast me had net een discussie met mevrouw Wendel over de financiële kaders van het bestuurlijk akkoord.

[1:17:16] En zij stelde de VVD toen de vraag, blijven de financiële kaders van het akkoord hetzelfde, ondanks de uitspraak van de Kamer, zoals die bij motie is aangenomen.

[1:17:27] Ik zou die vraag eigenlijk heel graag aan mevrouw Tijmscha ook voor willen leggen. Hoe kijkt het CDA daarnaar?

[1:17:33] Dank u wel, voorzitter. Volgens mij hebben we het met elkaar zo afgesproken dat er een coalitieakkoord ligt waar het kabinet mee aan de slag gaat.

[1:17:39] En op heel veel onderdelen moet er gewoon invulling voor komen.

[1:17:42] Dat geldt ook voor de uitvoering van de wijkverpleging.

[1:17:46] Dat gaat ook voor hulp bij het huishouden en dat gaat ook voor die bestuurlijke akkoorden.

[1:17:50] Dus wat mij betreft laten we het echt bij het kabinet om met een voorstel terug te komen naar de Kamer.

[1:17:58] Dan kwamen we volgens mij ook aan het einde van de bijdrage van mevrouw Tuijmstra.

[1:18:03] Dan geef ik nu graag het woord aan de volgende spreker en dat is mevrouw Dobbe van de SP.

[1:18:11] Dank u wel voorzitter.

[1:18:13] Bezuinigen, ook op zorg, is makkelijk als je dat doet vanachter een spreadsheet.

[1:18:17] Of als de budgetaire tabel maar op orde is, zoals ik hier al heb gehoord in dit debat.

[1:18:23] Als je gaat schuiven met nummertjes en cijfertjes in een papieren werkelijkheid,

[1:18:26] wil ik hier wel zeggen, dat vind ik niet ballen tonen of verantwoordelijkheid nemen.

[1:18:30] Dat vind ik wegkijken van de gevolgen die je beleid zullen hebben.

[1:18:34] Dit kabinet wil 10 miljard euro bezuinigen op de zorg.

[1:18:38] En dat wordt in deze suppletorenbegroting niet hersteld, niet bijgesteld.

[1:18:42] op geen enkele manier de goede richting ingezet.

[1:18:46] En het doel daarvan is niet de beste zorg geven.

[1:18:49] Het doel is niet om te zorgen dat mensen menselijke zorg krijgen.

[1:18:52] Het doel is niet de kwaliteit van zorg op orde houden.

[1:18:55] Nee, het doel is ook niet om de zorg ook voor de toekomst beschikbaar te houden,

[1:18:59] zoals hier telkens wordt gezegd.

[1:19:01] Want alles wat je nu afschaft en afpakt,

[1:19:03] is in de toekomst net zo goed niet meer beschikbaar

[1:19:06] voor de mensen die het nodig hebben.

[1:19:08] En het is in de toekomst net zo goed onbetaalbaar voor mensen.

[1:19:10] Dus daar heeft het gewoon niks mee te maken.

[1:19:13] Altijd kapot bezuinigen van de zorg wat dit kabinet nu doet.

[1:19:16] Nee, het doel hiervan is om geld weg te halen bij de zorg, zodat het ministerie van Defensie volgestopt kan worden.

[1:19:22] Zodat er tientallen miljarden van ons geld niet naar de zorg, maar naar Defensie gaan.

[1:19:26] En dus ook naar de winsten van de Amerikaanse wapenindustrie.

[1:19:28] En dat is wat hier gebeurt.

[1:19:30] Om Trump te pleasen, om Rutte te pleasen, dat is de reden.

[1:19:33] En dat doet heel veel mensen pijn.

[1:19:35] Brengt ook heel veel mensen in de problemen.

[1:19:37] En dat is wat D66, CDA en VVD hier doen.

[1:19:40] Erkent deze minister dat?

[1:19:43] Mevrouw Dobben, u heeft een interruptie, dus ik wacht heel eventjes op een beetje een organische punt.

[1:19:47] Maar ik geef dan graag het woord aan mevrouw Tijmstra voor haar interruptie.

[1:19:52] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:19:53] Ik hoor mevrouw Dobben vooral inzoomen op de financiële kant.

[1:19:56] Maar als je kijkt naar de zorg en het aantal beschikbare mensen in Nederland wat zorg verleent,

[1:20:02] dan zie ik voor de toekomst daar met namelijk de grootste uitdaging en de grootste beperking,

[1:20:06] waarbij ook alle brancheverenigingen in Nederland zeggen

[1:20:11] de problemen in de zorg die nu al er zijn

[1:20:14] zijn niet meer op te lossen met meer geld of meer mankracht

[1:20:17] we zullen het met elkaar op een andere manier moeten organiseren

[1:20:20] dus dat betekent dat het volume omlaag moet

[1:20:22] en ja, dan dus ook natuurlijk de financiën omlaag

[1:20:25] hoe kijkt mevrouw Dobbe daarnaar?

[1:20:28] mevrouw Dobbe vindt sowieso dat je op het moment dat zorg nodig is

[1:20:31] dat ze zorg moet zijn

[1:20:32] omdat mensen die zorg nodig hebben

[1:20:34] en dat dan maar net doen alsof dat niet zo is

[1:20:36] Dat is geen oplossing, want die mensen die komen uiteindelijk terug met een hogere zorgvraag of met problemen binnen de samenleving.

[1:20:42] Dat is wat je ziet.

[1:20:43] En ik hoor hier telkens de argumenten voor deze kaalslag in de zorg.

[1:20:46] Dat is namelijk, we moeten de zorg toekomstbestendig houden.

[1:20:49] Dat zijn de woorden van de coalitie, we moeten de zorg toekomstbestendig houden.

[1:20:52] Nou daarvan heb ik net gezegd, op het moment dat je gewoon rukzichtloos stukken uit de zorg wegsnijdt,

[1:20:58] dan heeft dat niks met toekomstbestendig houden van de zorg te maken, want die zorg verdwijnt voor mensen.

[1:21:02] Dus in de toekomst kunnen mensen daar ook geen gebruik meer van maken.

[1:21:05] En als je het hebt over het personeelstekort, ja, waar zijn dan de plannen om die op te lossen?

[1:21:10] Als je kijkt naar bijvoorbeeld Defensie.

[1:21:11] En ik heb het hier al meermalen gezegd.

[1:21:13] Er is een wervingscampagne voor Defensie.

[1:21:16] De mensen rammelen aan de poorten, want die wervingscampagne die werkt.

[1:21:20] Waar is dan die wervingscampagne voor de zorg?

[1:21:22] Wat doen we dan om dat op te lossen?

[1:21:24] Maar daar wordt niet in geïnvesteerd, daar wordt niets aan gedaan.

[1:21:27] Nee, de oplossing wordt gezorgd.

[1:21:29] Gezocht ook niet in het hervormen van de zorg, maar in het wegslaan en het afpakken van zorg van mensen.

[1:21:34] En dat vind ik dus onmenselijk, onverstandig en op termijn ook duurder.

[1:21:40] Volgende interruptie van mevrouw Tuijmstra.

[1:21:41] Dank u wel, voorzitter.

[1:21:43] Ja, over het wegslaan van de zorg, daar heb ik toch nog een vraag over.

[1:21:46] Als je bijvoorbeeld kijkt naar de hulp bij het huishouden, voordat het abonnementstarief is ingevoerd,

[1:21:50] hebben heel veel mensen met een wat hoger inkomen, regelde die zorg zelf.

[1:21:54] Dus die zorg was er wel, alleen mensen regelden het zelf en ze betaalden het zelf.

[1:21:58] Toen de invoering van het abonnementstarief kwam, zag je de enorme stijging van de zorgvraag.

[1:22:04] En eigenlijk heeft dat ervoor gezorgd dat we zeggen dat het hele systeem niet behoudbaar is.

[1:22:08] Het drukte enorm op de gemeentebegrotingen, waardoor je de welzijnskant wegdrukte, wat juist heel erg nodig was.

[1:22:14] Dus op het moment dat we dat nu terugdraaien, dan betekent het niet automatisch dat de zorg er niet meer is.

[1:22:19] Dat betekent dat je aan mensen die dat zelf kunnen vragen om de zorg weer opnieuw zelf te regelen.

[1:22:26] Hoe kijkt u dan naar dit specifieke voorbeeld?

[1:22:29] Nou, maar dat is natuurlijk niet wat het CDA doet met deze plannen.

[1:22:32] Met de CDA, met deze plannen van dit kabinet, haalt gewoon 455 miljoen weg bij de huishoudelijke zorg.

[1:22:38] En door de huishoudelijke zorg uit de WMO te halen, weten we allemaal wat er gebeurt.

[1:22:42] Omdat nu op dit moment algemeent, en dat doen ze al jaren, algemeent op alle mogelijke manieren proberen te beknibbelen op de huishoudelijke zorg.

[1:22:49] Niet vanwege onwil, maar omdat de gemeente te weinig geld wordt gegeven om alles te doen wat ze moeten.

[1:22:55] Daardoor gaan gemeenten al kort in uren, in indicaties, et cetera.

[1:22:59] Dat is wat er nu gebeurt.

[1:23:00] En het CDA gaat er niet voor zorgen dat mensen die het wel kunnen betalen, dit nu ook zelf gaan doen.

[1:23:05] Nee, ze halen gewoon de hele huishoudelijke zorg kwijt.

[1:23:07] Het gevolg daarvan is eigenlijk een privatiseringsslag van de zorg.

[1:23:11] Met als gevolg dat alleen de mensen die straks nog geld hebben, de huishoudelijke zorg kunnen krijgen.

[1:23:16] En de mensen die straks geen geld hebben, minder geld hebben, die vallen tussen wal en schip.

[1:23:21] En dat zal het gevolg zijn van dit beleid van het CDA.

[1:23:26] Ik wil u graag erop wijzen dat ook in de beantwoording en in de vraagstelling we echt ons moeten houden aan de tijd.

[1:23:31] Anders komen we echt in de knel en ik voorzien dan problemen, ook straks met de tweede termijn, waar misschien toch ook wel behoefte aan is.

[1:23:38] Ik geef nog een keer het woord aan mevrouw Tijmstra voor uw derde interruptie.

[1:23:43] Dank u wel, voorzitter.

[1:23:44] Ja, er staat natuurlijk heel duidelijk ook in het coalitieakkoord dat er voor die 30% van de mensen die huishoudelijke behulp niet zelf kunnen organiseren, dat de overheid dat blijft doen.

[1:23:53] En dat vindt het CDA ook ongelooflijk belangrijk, evenals de compensatie van de stapeling van die zorgkosten.

[1:24:02] Door uw interventie ben ik ook mijn vraag nu kwijt.

[1:24:06] Ik kan u wel even helpen.

[1:24:10] Nee, ik kan wel antwoord geven hierop.

[1:24:13] Nee, maar heeft u een vraag?

[1:24:16] Dit wordt een heel vreemd gesprek.

[1:24:17] Dit wordt een heel vreemd gesprek in de microfoon.

[1:24:20] Dus ik wil vragen over uw vraag.

[1:24:21] Nee, nee, ik ga mijn vraag opnieuw formuleren.

[1:24:23] Excuse, excuse voorzitter.

[1:24:24] Het gaat erom dat vangnet, dat zit natuurlijk wel in dit coalitieakkoord.

[1:24:28] En mijn vraag is, hoe kijkt mevrouw Dobber daarnaar dat we aan de mensen,

[1:24:31] aan de hoogste inkomens een hogere eigen bijdrage vragen op het moment dat zij gebruik maken van

[1:24:36] de zorg? Even om te beginnen, dat vangnet zit er natuurlijk niet in. Want door de huishoudelijke

[1:24:42] zorg uit de WMO te halen, zal de facto betekenen dat gemeenten gaan doen wat ze al jaren proberen,

[1:24:48] waar ze alleen vaak in worden gestopt via rechtszaken, et cetera, om de huishoudelijke

[1:24:54] zorg af te schalen. Door het uit de WMO te halen en dus niet meer een verplichting te laten zijn,

[1:24:59] zullen in een heleboel gemeenten de hele huishoudelijke zorg simpelweg verdwijnen.

[1:25:03] Dat is wat het gevolg zal zijn.

[1:25:05] Daarvoor zal het CDA ook gewaarschuwd zijn, neem ik aan.

[1:25:08] Daarvoor zal de hele coalitie gewaarschuwd zijn en ze besluiten om dat te negeren.

[1:25:12] Wat er nu gebeurt is het tegenovergestelde van wat het CDA zegt dat ze wil.

[1:25:17] Namelijk, je vraagt van de mensen met een hoger inkomen een grotere bijdrage.

[1:25:21] Nee, wat er in de realiteit zal gebeuren is dat de mensen met hogere inkomens

[1:25:24] de enigen zijn die dit nog kunnen betalen.

[1:25:27] en de mensen met een lager inkomen niks meer krijgen.

[1:25:30] Want dat is het gevolg.

[1:25:33] Ik zie nog een interruptie van mevrouw Wendel, maar ik wil ook de leden er even op wijzen

[1:25:37] dat mevrouw Dobben nog maar net was begonnen met haar bijdrage.

[1:25:41] Dus wie weet beantwoordt toch ook wel, en er staat aardig wat tijd voor de bijdrage,

[1:25:45] dus wie weet komen daar al wat antwoorden.

[1:25:50] Desondanks zie ik toch dat mevrouw Wendel graag een interruptie.

[1:25:53] Jazeker, want ik voorzie alvast dat mijn vraag niet beantwoord wordt in de rest van de bijdrage.

[1:25:57] Maar wellicht wordt mijn ongelijk bewezen.

[1:26:01] Want ik wil graag mevrouw Dobben en de SP even uitdagen om ook even een blik vooruit te geven.

[1:26:06] Dus om te kijken naar de zorg in, ik zeg maar even iets heel wilds, 2050, 2060.

[1:26:12] Als mevrouw Dobben dan naar de toekomst van de zorg kijkt, is haar ideaalbeeld dan dat 1 op de 3 mensen in Nederland in de zorg werkt?

[1:26:23] Ja, het ideaalbeeld van mevrouw Dobben is dat wij een systeem hebben in de zorg wat niet meer om het systeem draait, maar om mensen.

[1:26:29] Daarmee kun je ontzettend veel geld besparen.

[1:26:32] Dus ik zeg niet dat er niet bespaard kan worden, alleen niet op de manier zoals dit kabinet het doet.

[1:26:37] Namelijk gewoon hakken in de zorgen en zorgen dat de zorg verdwijnt.

[1:26:40] Dat we een zorgsysteem hebben zonder markt, dus zonder bureaucratie, zonder concurrentie,

[1:26:46] zonder al dat zorggeld wat verdwijnt naar andere plekken behalve naar de mensen die het nodig hebben.

[1:26:52] In mijn ideaalbeeld hebben wij een nationaal zorgfonds, hebben wij een nationaal geneesmiddelenfonds,

[1:26:57] loopt de farmaceutische industrie niet weg met allerlei winsten.

[1:27:00] Het is allemaal geld dat wij kunnen besteden in ons zorgstelsel.

[1:27:04] In het Nederland van de SP in 2050, wat was het, dan heeft iedereen toegang tot zorg.

[1:27:11] En niet alleen de mensen die het kunnen betalen.

[1:27:13] Want naar aanleiding van de plannen van dit kabinet zal betekenen dat een deel van de zorg wordt geprivatiseerd.

[1:27:18] Want het wordt afgeschaft.

[1:27:19] En alleen de mensen die het nog kunnen betalen, die hebben straks toegang tot zorg.

[1:27:23] Dat is ons ideaalbeeld voor 2050.

[1:27:27] Ja voorzitter, dan constateer ik toch dat mevrouw Dobben zegt dat ze niet wil dat het systeem en het geld centraal staan, maar dat als ik vraag, is het ideaalbeeld van mevrouw Dobben dat een op de drie mensen in de zorg werkt, dat ik daarop geen antwoord krijg en dat ik alleen maar ideeën op het gebied van systeem en op het gebied van geld krijg.

[1:27:48] Dus als ik nogmaals de vraag aan mevrouw Dobben mag stellen, is het ideaalbeeld van mevrouw Dobben dat in 2050, 2060 één op de drie mensen in de zorg werkt?

[1:27:58] Nee, natuurlijk niet. Maar dat is ook helemaal niet aan de orde.

[1:28:02] Maar daarvoor gaan deze plannen van dit kabinet ook helemaal niet oplossen als dat het probleem is wat de VVD hier ziet.

[1:28:11] Als de VVD zorg belangrijk vindt, dan schaft ze die zorg niet af. Maar dat doen ze wel.

[1:28:17] En het enige wat nu leidend is voor de VVD, dat is die budgettaire tabel.

[1:28:21] Daar zijn we nu al achtergekomen.

[1:28:22] Mensen die zorg nodig hebben, die komen straks in de knel.

[1:28:26] En daar zou de VVD verantwoordelijkheid voor moeten nemen.

[1:28:28] Want verantwoordelijkheid nemen is niet de zorg wegbezuinigen, afpakken van mensen.

[1:28:33] Verantwoordelijkheid nemen is zorgen dat mensen die zorg krijgen, nodig hebben.

[1:28:37] Die zorg ook krijgen.

[1:28:38] En dat zorggeld niet wegvloeit naar allerlei commerciële bureautjes, zoals nu gebeurt.

[1:28:42] En dat zorggeld niet wegvloeit naar het systeem.

[1:28:45] En dat als personeelstekort het probleem is dat we dan gaan investeren in het werven van personeel.

[1:28:51] En dat doet de VWD ook allemaal niet.

[1:28:57] Voorzitter, mevrouw Dobben staat ervoor dat ze niet wil dat mensen in de knel komen.

[1:29:02] En ik moet zeggen wat me dan wel teleurstelt is, ik dacht eigenlijk dat we één overeenkomst hadden.

[1:29:07] En dat was dan dat we met elkaar het erover eens zijn dat als we niets veranderen dat dan in de toekomst één op de drie mensen in de zorg moet werken om dat aan te kunnen.

[1:29:16] Ik hoor zelfs mevrouw Dobben zeggen, iedereen moet zorg krijgen.

[1:29:18] Dan moet misschien iedereen in de zorg ook gaan werken of zo.

[1:29:21] Anders zie ik dat niet voor me.

[1:29:23] Maar wat ik nou lastig vind, is dat ik mevrouw Dobben vooral heel veel kritiek hoor uiten.

[1:29:28] Ik hoor waarom anderen de zorg afbreken.

[1:29:30] Maar ik hoor tegelijkertijd ook geen enkele oplossing.

[1:29:33] Ik hoor alleen maar, ja, we hebben mensen nodig.

[1:29:37] Maar ja, we weten met elkaar dat in de toekomst die mensen er niet zijn.

[1:29:41] En wat zijn dan die mensen die er in de knel komen?

[1:29:42] Dat zijn juist de mensen die dat het hardste nodig hebben.

[1:29:46] Dus ik wil toch mevrouw Dobben vragen hoe gaat mevrouw Dobben er dan voor zorgen dat er in de toekomst voldoende zorgmedewerkers zijn.

[1:29:54] Om te voldoen aan de zorg met de kwaliteit van nu.

[1:29:57] Want als een op de drie mensen in de zorg moet werken, hoe dan?

[1:30:02] Nou mevrouw Dobben heeft niet gezegd hopelijk en anders dan crogeer ik dat bij deze dat iedereen zorg moet krijgen.

[1:30:07] Maar ik heb wel gezegd dat iedereen die zorg nodig heeft zorg moet krijgen.

[1:30:10] Daar klopt en daar sta ik achter en daar sta ik voor.

[1:30:12] Dat is overigens ook de meest goedkope manier en de beste manier om met zorg om te gaan.

[1:30:17] Want als je mensen die zorg nodig hebben geen zorg geeft, dan wordt de vraag alleen maar duurder.

[1:30:22] Want die vraag verdwijnt niet. Mensen verdwijnen misschien, maar die vraag verdwijnt niet.

[1:30:26] Als het gaat over de alternatieven, volgens mij heb ik net een heel mooi perspectief geschetst waar we in 2050 naartoe willen.

[1:30:33] En ik zou de VVD willen uitdagen, als we het dan toch over uitdagen hebben,

[1:30:37] om eens te kijken naar hoeveel mensen nu aan de zorg werken in plaats van in de zorg.

[1:30:41] Onder andere door het beleid wat de VVD heeft gevoerd, waardoor het zorgsysteem zodanig is uitgedijd dat er nu net zoveel mensen die ook meer verdienen,

[1:30:52] wat een enorme irritatiebron is van al die bijvoorbeeld verpleeghuismedewerkers of mensen in de thuiszorg die elke dag keihard werken.

[1:30:58] En er zijn hele cordons aan mensen daarboven die zitten op kantoor, die verdienen ook nog eens een stuk meer.

[1:31:03] Volgens mij kan dat een stuk minder.

[1:31:05] Als die mensen in de zorg gaan werken, ga eens even mensen werven en dan komen we al een heel eind.

[1:31:12] Oké, ik stel voor dat we naar het vervolg van uw betoog gaan, mevrouw Dobben.

[1:31:18] Voor nu wel.

[1:31:25] Voorzitter, jarenlang heb ik gewerkt met zorgverleners in de verpleeghuizen, maar ook met huishoudelijk verzorgenden als onderdeel van de thuiszorg.

[1:31:31] En zij zorgen ervoor dat ouderen, mensen met een beperking, mensen die ziek zijn en ondersteuning thuis nodig hebben,

[1:31:37] zij zorgen ervoor dat ze op een menswaardige manier thuis kunnen blijven wonen.

[1:31:42] Zij signaleren ook als het niet goed gaat met iemand.

[1:31:45] Ze zijn echt onmisbaar en mensen gaan in de knel komen als deze mensen verdwijnen.

[1:31:50] In 2015, na het desastreuze besluit om de verzorgingshuizen te sluiten, wilde dat kabinet ook een groot deel van de huishoudelijke zorg afschaffen.

[1:31:58] Dus ouderen konden niet meer naar een verzorgingshuis, maar thuis kunnen blijven wonen werd ook moeilijk gemaakt.

[1:32:04] En samen met thuiszorgmedewerkers kwamen we in actie op verschillende plekken in Nederland.

[1:32:08] Misschien weten we het nog wel, in 2015.

[1:32:10] Ze kwamen in actie bij gemeentehuizen, zochten de media op, ze kwamen naar Den Haag.

[1:32:15] En ik weet nog heel goed de strijdbaarheid van die huishoudelijk zorgmedewerkers om op te komen voor hun werk,

[1:32:20] omdat ze trots zijn op het werk dat ze doen, omdat ze daarmee een verschil kunnen maken in de levens van mensen.

[1:32:26] En ze kwamen ook op voor de mensen voor wie ze werken en die niet goed op kunnen komen voor zichzelf.

[1:32:31] Voor de 600.000 ouderen, mensen met een beperking en zieken die nu huishoudelijke zorg krijgen.

[1:32:37] En er werd ook geluisterd naar hun verzet. Ze wonnen, een groot deel van de huishoudelijke zorg bleef behouden.

[1:32:42] De verzorgingshuizen gingen wel dicht, achteraf gezien, want iedereen daar weer spijt van.

[1:32:47] Ja, er was een fout, werd toegegeven, die fout werd gemaakt, ondanks alle waarschuwingen.

[1:32:52] Zitten nu nog steeds met de gevolgen daarvan.

[1:32:55] Maar die waarschuwingen zijn er nu weer over de plannen om op de zorg te bezuinigen.

[1:33:00] Gemeenten, zorgverzekeraars, zorgkantoren proberen ouderen van de ene wet naar de andere te duwen om geld te besparen.

[1:33:05] Dat gebeurt nu ook.

[1:33:07] Proberen uren te korten, niemand neemt verantwoordelijkheid en ouderen zijn de dupe.

[1:33:10] Dat is wat er nu gebeurt.

[1:33:12] En dit zullen de gevolgen zijn.

[1:33:14] Want er komen wekelijks nu al ouderen verwaarloosd in de ziekenhuizen terecht.

[1:33:18] Het is echt heel schrijnend.

[1:33:20] Ouderen die naar urine ruiken.

[1:33:21] Ouderen met vliegjes in hun haar.

[1:33:24] Ouderen die urenlang in hun eigen ontlasting hebben gezeten.

[1:33:28] Mensen met doorlichtwonden.

[1:33:29] Mensen met vervuilde nagels.

[1:33:31] Dit zijn de verhalen die we horen.

[1:33:33] Deze ouderen kunnen niet altijd meer naar huis.

[1:33:35] Maar er is ook heel vaak niet altijd een andere plek voor deze mensen.

[1:33:40] Naar schatting één op de vier ouderen op de geriatrieafdelingen en ziekenhuizen is daar niet omdat ze daar zouden moeten zijn, maar omdat er geen andere plek is.

[1:33:48] En ook uit ons eigen meldpunt ouderenzorg komen er verhalen over zorg die niet meer geleverd kan worden, ondanks hoe hard zorgverleners ook hun best doen.

[1:33:57] Zorgverleners vertellen ons dat het niet meer om de zorgende mensen gaat, maar om de centen.

[1:34:03] Dat ze het niet volhouden. Dat ze huilend naar huis gaan.

[1:34:07] Ruim een derde van de mensen die thuiszorg ontvangen krijgen minder zorg dan nodig is.

[1:34:12] Bijna een kwart is het afgelopen jaar gekort op uren zorg of ondersteuning.

[1:34:16] Of krijgt daar binnenkort al mee te maken.

[1:34:18] En juist op dat moment, terwijl dit allemaal gebeurt, kiest dit kabinet ervoor om nog meer te bezuinigen.

[1:34:24] Het geld dat was vrijgemaakt voor een extra investering in de oudere zorg is geschrapt.

[1:34:29] Naast het weghalen van 435 miljoen euro voor de huishoudelijke zorg, wordt 225 miljoen opgehaald door een eigen bijdrage in de wijkverpleging.

[1:34:37] Ondanks alle waarschuwingen van de huishoudelijk verzorgenden en ondanks alle waarschuwingen en noodsignalen van de wijkverpleegkundigen, die zeggen doe dit niet.

[1:34:44] En dit kabinet wil de zorg nog verder privatiseren, want dat is wat het is.

[1:34:49] Omdat mensen die zorg nodig hebben, dat zelf zullen moeten gaan regelen via zorgbedrijfjes.

[1:34:53] En de mensen die het niet kunnen betalen, die worden in de steek gelaten.

[1:34:57] Dat is wat er gebeurt.

[1:34:58] En ik vraag aan dit kabinet en aan CDA, D66, waarom doen jullie dit?

[1:35:03] Waarom volgen jullie dit harde neoliberale beleid?

[1:35:07] Laten jullie de ouderen en de zorgverleners zo in de steek?

[1:35:10] En waarom luisteren jullie niet naar de waarschuwingen van mensen?

[1:35:14] En waarom willen jullie ook niks leren van wat er is gebeurd in 2015 toen de verzorgingshuizen werden afgeschaft?

[1:35:20] En de ouderenzorg is al geprivatiseerd overgelaten aan de markt, aan gemeenten, aan zorgverzekeraars.

[1:35:24] Het is al aan stukjes gehakt, verdeeld over verschillende potjes, wetten.

[1:35:28] Niemand is meer verantwoordelijk voor de ouderen waar het om gaat.

[1:35:31] En ondertussen vindt iedereen de zorg te duur.

[1:35:33] Ja, me dunkt.

[1:35:34] Weet deze minister hoeveel geld dat bedoeld is voor ouderenzorg daar niet voor wordt gebruikt?

[1:35:39] Hoeveel gaat naar winsten?

[1:35:40] Hoeveel geld bedoeld voor de ouderenzorg gaat naar het aanbestedingsspecialisten?

[1:35:44] Hoeveel gaat naar marktconsultaties?

[1:35:46] Naar marketing, naar concurrentie?

[1:35:48] Hoeveel gaat er naar schimmige bv-constructies?

[1:35:50] En als deze minister dat niet weet, vindt ze dat dan zelf niet een probleem?

[1:35:54] En is ze dan niet bereid om dat heel snel uit te gaan zoeken.

[1:35:57] En ja, ook voor dat deel waar de gemeenten verantwoordelijk voor zijn.

[1:36:01] Want ook voor dat deel in de zorgverzekeringswet, maar ook voor het deel in de wet langdurige zorg.

[1:36:07] Voor al die dingen is deze minister verantwoordelijk voor het stelsel.

[1:36:12] Het budget voor de WLZ wordt in 2026 met ruim 600 miljoen verlaagd.

[1:36:18] Waarvan 250 miljoen structureel wordt weggehaald.

[1:36:21] Dit wordt gepresenteerd als een technische correctie.

[1:36:23] Maar het blijft een politieke keuze.

[1:36:26] Dat geld kan ook worden gebruikt om niet te bezuinigen, maar om te investeren in langdurige zorgen en om andere bezuinigingen terug te draaien.

[1:36:32] Waarom doet de minister dan niet?

[1:36:34] En waarom maakt de minister geen werk van zorgbuurthuizen?

[1:36:37] Als die verschillende wetten en potjes, mevrouw Van Brink zei het net ook al, al die verschillende wetten, potjes, stukjes van het systeem,

[1:36:44] maken het zo ontzettend onnodig ingewikkeld om dat te doen.

[1:36:47] Los dat op.

[1:36:49] Want het zorgbuurthuis is op zichzelf helemaal geen ingewikkeld iets.

[1:36:52] Het is juist heel erg simpel.

[1:36:53] Het is heel goed in haar eenvoud.

[1:36:56] Het is een prachtig initiatief, ontwikkeld door Lilian Marijnissen in 2017.

[1:37:01] Ik weet het nog goed, samen met zorgverleners, ouderen, architecten, zorgbestuurders.

[1:37:06] Ondanks het tegenwerken van het zorgsysteem en na heel veel werk en heel veel moeite,

[1:37:11] is er in OS een voorbeeld van, die met de boeken open alles laat zien hoe het wel of niet moet en kan.

[1:37:17] Dus het voorbeeld ligt er gewoon.

[1:37:19] En ik heb de minister ook eerder het boek daarover al overhandigd.

[1:37:22] Dus wat is er dan nog nodig om te zorgen dat er meer zorgbuurthuizen komen?

[1:37:26] En hoe staat het met de aanjager zorgbuurthuizen waarvoor eerder ons amendement is aangenomen?

[1:37:32] Dan voorzitter de gehandicaptenzorg, hebben we het ook al over gehad.

[1:37:35] Dezelfde bezuinigingen zijn voor de derde keer weer voor een jaar geschrapt.

[1:37:38] Na inzet van zorgverleners en al ruim twee jaar lang moties, voorstellen, aandringen uit de kamers van ons, van Pro, van de ChristenUnie.

[1:37:46] En nu worden deze onderdachte en ongedekte bezuinigingen voor het komende jaar weer uitgesteld.

[1:37:51] Dat is heel goed nieuws, heel erg nodig.

[1:37:54] Maar is de minister dan ook bereid om de bezuinigingen van de gehandicaptenzorg nu definitief van tafel te halen?

[1:38:01] Dan, naast een statement van deze coalitie over dat de zorg voor de toekomst behouden moet blijven,

[1:38:08] daarom nu moet worden afgebroken,

[1:38:10] wordt er ook als reden voor de afbraak gezegd dat er niet genoeg personeel is.

[1:38:13] Dat hoorden we hier net ook alweer.

[1:38:15] Maar waar is dan de aanpak van dat personeelstekort?

[1:38:18] Het programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn met een budget van 130 miljoen euro per jaar wordt vanaf 2026 geschrapt.

[1:38:26] De loonkloof tussen zorg en andere sectoren blijft bestaan.

[1:38:30] Een deel van de zorgverleners verdient nog steeds 6 tot 7 procent minder dan werknemers in vergelijkbare functies buiten de zorg.

[1:38:37] En ondertussen zien we bij Defensie wel een wervingscampagne met overweldigend succes.

[1:38:40] Mensen rammelen aan de poorten.

[1:38:42] Er is een wachtlijst van geïnteresseerden.

[1:38:45] En de Kamer nam een motie aan om een wervingscampagne ook voor de zorg op te zetten.

[1:38:49] Als het dan niet net zo groot als Defensie kan, doe in ieder geval iets.

[1:38:52] Zet een campagne op, doe iets.

[1:38:54] Ik zie geen sportjes, ik hoor geen radioreclames, ik zie niks online.

[1:38:57] Helemaal niets.

[1:38:59] En ik vind dat onbegrijpelijk.

[1:39:01] Want als personeelstekorten zo ontzettend urgent zijn,

[1:39:04] waarom wordt dan niet alles op alles gezet om mensen voor de zorg te behouden en nieuwe mensen aan te trekken?

[1:39:09] Waarom doet de minister niets aan werving?

[1:39:11] Is de minister bereid om alsnog deze motie uit te voeren en een wervingscampagne voor de zorg op te zetten?

[1:39:17] Dan het eigen risico. Boete op ziek zijn.

[1:39:20] Mensen die ziek zijn moeten van dit kabinet per se een hogere boete betalen.

[1:39:26] De plannen om het eigen risico te verlagen worden van tafel geveegd.

[1:39:29] Er komt een extra verhoging van 60 euro volgend jaar al en de stop op het automatisch indexeren wordt er ook afgehaald.

[1:39:35] Waardoor het eigen risico in 2027 stijgt naar 455 euro.

[1:39:39] En volgens onderzoek van Nivelle van twee weken geleden, een recent onderzoek, zal het aandeel mensen dat noodzakelijke zorg uitstelt vanwege het stijgen van het eigen risico toenemen van 7% naar 16% van de mensen.

[1:39:53] En dit laat zien wat wij al jaren zeggen, namelijk financiële drempels houden mensen weg van zorg.

[1:39:58] Het hele eigen risico moet worden afgeschaft.

[1:40:01] En dat kan ook via een inkomensafhankelijke zorgpremie waarmee het eigen risico kan worden afgeschaft, inclusief het circus van zorgtoeslagen waar zoveel mee misgaat en waarmee zo'n 80% van de mensen er op vooruit gaat, dus minder betaald, terwijl de 20% hoogste inkomens er een paar procent op inlevert.

[1:40:20] Waarom kiest de minister hier niet voor?

[1:40:22] Heeft de minister dit plan voor een inkomensafhankelijke zorgpremie serieus bekeken?

[1:40:26] Zo niet gaat ze dit dan doen.

[1:40:28] En heeft deze minister het plan voor een nationaal zorgfonds zonder eigen risico bekeken?

[1:40:32] En zo niet gaat ze dat dan doen.

[1:40:34] De zorg beter en eerlijker maken.

[1:40:36] Het kan wel, zou ik willen zeggen tegen dit kabinet.

[1:40:41] En het is ook een oplossing voor het feit dat steeds meer mensen de tandarts mijden vanwege de kosten.

[1:40:46] Want onder de lage inkomens gaat het inmiddels om ongeveer 1 op de 3 mensen.

[1:40:51] 1 op de 3 mensen die de tandarts meidt vanwege de kosten.

[1:40:55] Mensen lopen rond met pijn, met ontstekingen, met ernstige gebitsproblemen.

[1:41:00] Niet omdat behandeling onmogelijk is, maar omdat behandeling onbetaalbaar voor hen is geworden.

[1:41:05] Twee moties om jaarlijkse controles vanuit het basispakket te vergoeden werden aangenomen.

[1:41:09] En toch worden ze niet uitgevoerd.

[1:41:11] En in plaats daarvan krijgen we telkens opnieuw onderzoeken, nieuwe verkenningen.

[1:41:15] Waarom eigenlijk?

[1:41:16] Nog los van dat je de gezondheid en het leven van mensen enorm kan verbeteren,

[1:41:21] berekende het Radboudumc dat het meer dan 3 miljard euro kan opleveren.

[1:41:26] Per jaar.

[1:41:27] Doordat productiviteitsverlies door tandziekten wordt tegengegaan.

[1:41:31] Laat het kabinet ook deze winst liggen.

[1:41:34] Organisaties en tandartsen vragen ook om een noodfonds.

[1:41:36] We hebben het hier eerder over gehad.

[1:41:37] Gupta heeft verschillende opties berekend en een rapport gemaakt.

[1:41:40] En dat rapport ligt nu op de plank.

[1:41:42] We willen dat hier ook daadwerkelijk wat mee gebeurt.

[1:41:44] En hebben hier ook een amendement voor.

[1:41:46] De vraag is niet of het kan.

[1:41:47] De vraag is waarom het kabinet hier telkens maar mee blijft wachten.

[1:41:52] Dan, ook de positie van mensen die geen zorgverzekering hebben is belangrijk.

[1:41:57] Meerdere moties van ons zijn aangenomen om de toegang tot zorg voor onverzekerden te verbeteren.

[1:42:02] Om samen met straatartsen, met maatschappelijke organisaties een plan te maken om de toegang van onverzekerde mensen tot de zorg te verbeteren.

[1:42:10] Om de zorg voor kinderen zonder zorgverzekering.

[1:42:13] Hoe schrijnend is dat?

[1:42:14] Om die zorg te verbeteren en zorgen dat zij ook toegang hebben tot het Rijksvaccinatieprogramma bijvoorbeeld.

[1:42:20] Want die worden vaak vergeten bijvoorbeeld, omdat ze geen huis hebben, geen vaste verblijfplek.

[1:42:26] En een motie om de basis te regelen dat iedereen toegang houdt tot medisch noodzakelijke zorg.

[1:42:31] Lijkt me toch wel het allerminste.

[1:42:33] Wat gaat de minister hier nu mee doen?

[1:42:35] Want mensen blijven tussen wal en schip vallen.

[1:42:38] Mensen wordt zorg geweigerd.

[1:42:40] Een huisarts wordt geweigerd als je geen zorgverzekering hebt.

[1:42:44] Ik heb het zelf gezien dat het wordt gedaan.

[1:42:46] Op de eerste hulp worden mensen weggestuurd en patiënten worden ontslagen naar de straat.

[1:42:51] En wegkijken als de aller kwetsbaarste mensen in de problemen komen en hopen dat straatartsen het maar blijven oppakken.

[1:42:58] Of dat maatschappelijke organisaties het met dit gat blijven opvullen.

[1:43:02] Dat is toch geen oplossing.

[1:43:03] Is de minister het daarmee eens?

[1:43:06] Dan, we hebben allemaal gezien wat een pandemie kan aanrichten.

[1:43:09] Het vorige kabinet bezuinigde flink op pandemische paraatheid.

[1:43:12] En we hoorden het ook al, best wel jubelend, dit kabinet draait een deel van de bezuiniging terug.

[1:43:17] Ja, dat is echt heel goed.

[1:43:19] Maar er blijft nog wel 123 miljoen van de bezuiniging op pandemische paraatheid staan.

[1:43:25] En deze bezuiniging betekent ook bijvoorbeeld dat GGD'en veel werk om voorbereid te zijn op een pandemie,

[1:43:30] maar ook in de bestrijding van infectieziekten, dat werk niet meer kunnen doen.

[1:43:33] En we zagen de recente uitbraak van het Hanta-virus dat, godzijdank, beperkt bleef.

[1:43:40] En we zien de uitbraak van Ebola nu door de WHO bestempeld als een internationale noodsituatie.

[1:43:45] En vindt de minister deze bezuinigingen op pandemische paraatheid nog steeds verantwoord en een goed idee?

[1:43:50] En is de minister bereid om ook de resterende bezuinigingen van tafel te halen?

[1:43:54] En zo nee, waarom eigenlijk niet?

[1:43:57] Nou, veel mensen leven nog steeds met de gevolgen van pandemieën en epidemieën.

[1:44:02] Dus coronapandemie, Q-coorts.

[1:44:04] Bijna iedereen hier kent wel iemand die nog steeds kampt met de gevolgen van COVID of van Q-coorts.

[1:44:09] En ook jongeren die door corona hun toekomst totaal anders hebben zien worden.

[1:44:14] Ondersteuning voor patiënten met long-covid en andere vormen van PAIS blijft belangrijk.

[1:44:18] En daarom dienen we samen met Pro en ook een heleboel andere, hoe noemde jij dat ook alweer, bevrienden, vrolijke woordvoerders, dienen wij daarvoor een amendement in.

[1:44:29] Dan tot slot de gezondheid van vrouwen.

[1:44:33] Er is een nationale strategie vrouwengezondheid.

[1:44:36] En daar zijn we heel erg blij mee, omdat aandacht voor vrouwgezondheid en investeren in vrouwgezondheid ontzettend hard nodig is.

[1:44:42] En het is een begin, maar we zijn het dus nog niet.

[1:44:45] Want er is meer onderzoek nodig, meer aandacht voor medicijnen en bijwerkingen, meer onderwijs, meer bijscholing, meer erkenning.

[1:44:51] En vooral meer middelen voor die nationale strategie vrouwgezondheid.

[1:44:55] En daarom hebben we ook daarvoor weer een amendement ingediend.

[1:44:57] En ik hoop echt dat de collega's daar serieus naar willen kijken.

[1:45:01] Dan borstkankeronderzoek.

[1:45:02] Eén op de zeven vrouwen krijgt ooit borstkanker.

[1:45:05] Nou, bevolkingsonderzoek en vroegtijdige opsporing redt levens.

[1:45:08] En het is goed om te horen dat de minister serieus aan de slag gaat met de aangenomen motie...

[1:45:13] om ervoor te zorgen dat vrouwen ook kunnen weten of zij dicht borstklierweefsel hebben of niet.

[1:45:18] Want daar hebben we het eerder uitgebreid over gehad.

[1:45:20] Dat is ontzettend belangrijk.

[1:45:22] In de brief aan de Kamer schrijft de minister dat vrouwen zelf wel actief moeten aangeven...

[1:45:26] of zij terugkoppeling willen of zij dicht borstklierweefsel hebben.

[1:45:30] En dat kan ik wel begrijpen.

[1:45:31] Maar krijgen zij wel informatie over die mogelijkheid?

[1:45:35] Of ze dit kunnen aangeven.

[1:45:37] Krijgen ze die keuze dan ook wel actief voorgelegd?

[1:45:40] Of moeten ze dat toevallig weten?

[1:45:42] Dan nog twee dingen die volgens mij beter moeten.

[1:45:45] Begin 2028 zouden vrouwen weten of ze dicht borstklierweefsel hebben of niet.

[1:45:49] En dus of een MRI nodig is.

[1:45:51] Maar pas in 2030 is dat MRI-aanbod beschikbaar.

[1:45:55] Maar als ik nu, en dat heb ik gisteren geprobeerd, een afspraak wil maken voor een MRI voor mijn borsten.

[1:46:00] Dan kan ik binnen enkele werkdagen terecht bij talloze klinieken.

[1:46:04] Het zijn privé-klinieken, daar ben ik geen fan van.

[1:46:06] Dat weet deze minister ook.

[1:46:07] Maar de capaciteit is er wel.

[1:46:09] En inderdaad, dat moet ik dan zelf betalen.

[1:46:12] Dus vrouwen die dit zelf kunnen betalen, die doen dat.

[1:46:15] En vrouwen die dat niet kunnen, die doen dat niet.

[1:46:17] En die zorg deelt de minister ook.

[1:46:19] Dat las ik in de laatste brief die ze hierover stuurde.

[1:46:22] En dat is ook terecht.

[1:46:23] Maar in plaats van deze situatie te laten voortbestaan,

[1:46:26] dat er wel capaciteit is waar alleen vrouwen met geld van gebruik kunnen maken,

[1:46:29] zorgt dan in de tussentijd dat elke vrouw dat kan.

[1:46:33] Maak dan gebruik van die capaciteit die er wel is, totdat het is geregeld in 2030 zoals de minister het wil regelen.

[1:46:39] Zodat in de tussentijd ook vrouwen die niet het geld hebben gebruik kunnen maken van die MRI capaciteit.

[1:46:44] En de klinieken die er dus nu gewoon al is.

[1:46:45] En waarom doet de minister dat niet?

[1:46:47] Zeker nu een vertraging dreigt te komen op de beschikbaarheid van die MRI's.

[1:46:52] En waarom laat deze minister locaties voor bevolkingsonderzoek verdwijnen?

[1:46:56] Zoals de borstenbus.

[1:46:58] In Zutphen weten we dat daardoor de deelname van vrouwen in bevolkingsonderzoek met 10% is gedaald.

[1:47:05] En ik vind dat echt onbegrijpelijk, want we weten hoe belangrijk bevolkingsonderzoek is voor de gezondheid van vrouwen.

[1:47:09] Dan neem je toch geen besluiten die deelname aan dat onderzoek aantoonbaar slechter maken.

[1:47:14] En hoe voert u dus onze aangenomen motie uit om samen met Bevolkingsonderzoek Nederland in kaart te brengen hoe we op meer plekken testlocaties gaan krijgen voor bevolkingsonderzoek, voor borstkanker en dit ook echt gaan doen.

[1:47:26] Dan tot slot, echt tot slot, de kraamzorg.

[1:47:29] Daar hebben we het eerder uitgebreid over gehad.

[1:47:31] Staat onder druk.

[1:47:33] En ik zag ook dat deze minister met een kraamverzorger is meegelopen.

[1:47:36] Dat zag ik op haar sociale media.

[1:47:40] En iedereen hier vindt kraamzorg ontzettend belangrijk.

[1:47:43] En toch dreigt het te verdwijnen.

[1:47:45] En er komen toch niet heel veel plannen vanuit dit kabinet om te zorgen dat de kraamzorg behouden blijft.

[1:47:51] Want met woorden van waardering, ja, daar redden we toch niet mee.

[1:47:55] Daar merken kraamverzorgen op dit moment niks van en daar merken de gezinnen die kraamzorg nodig hebben ook niks van.

[1:48:01] De enige die wat heeft aan de huidige situatie is private equity.

[1:48:06] Want private equity heeft inmiddels 20 tot 25 procent van de kraamzorg in Nederland in handen.

[1:48:12] Die verdienen er geld mee, geld dat bedoeld is voor zorg, dus gaat wel naar aandeelhouders van springkaancapitalisten.

[1:48:19] En vindt de minister nu dat ze genoeg doet om de kraamzorg in Nederland te behouden voor de gezinnen die dat nodig hebben?

[1:48:25] En hoe staat het met de uitvoering van de aangenomen motie Dobben en Van Dijk om in ieder geval maatregelen te nemen om de schaarste in de kraamzorg te verdwijnen?

[1:48:34] We krijgen dan tot slot nog steeds signalen dat door budgetplafonds van zorgverzekeraars er nu behandeld en opnames stopt zijn in de GGZ.

[1:48:42] met onbegrijpelijk honderdduizend wachtplekken, onbegrijpelijk omdat mensen echt het heel erg hard nodig hebben

[1:48:49] en onbegrijpelijk omdat het dan blijkbaar uitmaakt waar je verzekerd bent.

[1:48:52] Dus met de ene verzekering krijg je het wel, met de andere verzekering krijg je het niet.

[1:48:56] Wat gaat de minister hier nu aan doen? Dank u wel, voorzitter.

[1:48:59] Ik zie nog één interruptie van mevrouw Wendel en ik wil haar daarop wijzen dat dat haar laatste interruptie is.

[1:49:06] Ja, dat klopt. Dat is mijn laatste en daarom hoop ik ook dat u alvast in mijn vraag hoort wat ik ervan vind.

[1:49:11] wat de VVD ervan vindt.

[1:49:13] Maar ik ben wel benieuwd.

[1:49:15] De VVD is heel trots op ons zorgsysteem in Nederland.

[1:49:17] Het is kwalitatief erg goed.

[1:49:18] Het is ook nergens zo solidair als in Nederland.

[1:49:21] Dat vind ik ook heel belangrijk.

[1:49:23] Omdat zorg beschikbaar moet zijn voor de mensen die dat het hardste nodig hebben.

[1:49:27] In de bijdrage van mevrouw Dobben hoor ik wel dat zij hier anders naar kijkt.

[1:49:31] Maar als de zorg hier dan zo slecht is, niet goed, deugt niet, dat soort zaken.

[1:49:37] Kan mevrouw Dobben dan drie landen noemen waar het beter is dan hier?

[1:49:40] En in het beeld van mevrouw Dobben, bungelt Nederland dan ergens onderaan?

[1:49:44] Of hoe ziet mevrouw Dobben dit? Drie landen.

[1:49:47] Ja, daar gaat het er helemaal niet om.

[1:49:48] Dit soort debattrucjes helpen de zorg toch niet?

[1:49:50] Het gaat er toch om dat wij constateren dat wij, van ons belastinggeld,

[1:49:54] heel veel geld in ons systeem pompen wat niet terechtkomt bij waar het voor bedoeld is.

[1:49:59] Vanwege het systeem zoals het is ingericht naar het ideaalbeeld van de VVD.

[1:50:03] Namelijk dat het is uitverkocht aan de markt, bijvoorbeeld.

[1:50:06] We zien toch dat het op heel veel punten beter kan.

[1:50:09] En we zien toch ook dat dit systeem zou moeten draaien om mensen.

[1:50:12] En op momenten je ziet dat mensen in de knel komen door het systeem.

[1:50:16] Bijvoorbeeld ouderen die langer thuis moeten blijven wonen.

[1:50:18] En we zien dat die de zorg wordt afgepakt of niet de zorg krijgen die ze nodig hebben.

[1:50:22] Daar zou dit debat toch over moeten gaan, voorzitter.

[1:50:25] Dus dit soort trucjes, ja daar ga ik niet meer mee, daar wordt de zorg niet beter van.

[1:50:28] En het slaat ook gewoon echt helemaal nergens op.

[1:50:30] De VVD zou in moeten gaan op wat dit betekent voor mensen.

[1:50:33] Graag afronden.

[1:50:36] Goed, dan ga ik naar de volgende spreken.

[1:50:38] Dat is mevrouw Van Brenk.

[1:50:39] Ja, dank voorzitter.

[1:50:41] Ik wil dit wetgevingsoverleg gebruiken om aan te tonen dat we echt zaken moeten verbeteren en op moeten houden.

[1:50:48] Om in hokjes of financiële schotten te denken en om maar meteen een schot voor de boeg,

[1:50:53] zullen we 5% van het budget van de WMO, van de Zorgverzekeringswet en van de wet langdurige zorg samenvoegen

[1:51:01] voor initiatieven van zorgcoöperatie, zorgzame buurten, zorgbuurthuizen,

[1:51:06] waar deze budgetten door elkaar lopen en waar constant gedoe is over geld en mogelijkheden.

[1:51:13] Moet echt slimmer, minister.

[1:51:15] Want vaak, voorzitter, horen we schrijnende voorbeelden waarbij we mensen uit elkaar halen na vele jaren huwelijk.

[1:51:21] In ons land is het systeem de baas en verdwijnt de menselijke maat.

[1:51:27] Ik geef u een voorbeeld.

[1:51:28] Er is een mevrouw van 68 jaar, ze heeft MS.

[1:51:32] Haar partner is ernstig ziek en heeft kanker.

[1:51:35] Hij kan zijn vrouw onvoldoende zorg bieden.

[1:51:38] Mevrouw is verhuisd naar een zorgboerderij.

[1:51:40] Woont daar met een indicatie wet langdurige zorg.

[1:51:44] Volledig pakket thuis en betaalt 1000 euro huur.

[1:51:47] Zij betaalt ook een eigen bijdrage voor de wet langdurige zorg.

[1:51:51] Meneer woont op bestaand adres.

[1:51:53] Meneer mag van de eigenaar van de zorgboerderij bij zijn vrouw wonen.

[1:51:57] maar moet de woning verlaten wanneer mevrouw om welke reden dan ook de woonboerderij verlaat.

[1:52:04] En dat risico is te groot, want dan wordt die dakloos.

[1:52:08] Twee keer alleenstaande AOW, twee keer huursubsidie,

[1:52:12] één keer wet langdurige zorg, één keer zorgverzekeringswet en twee woningen bezet.

[1:52:18] Kan dat nou niet simpel?

[1:52:20] Want als dit voorbeeld, zo zijn er nog velen.

[1:52:23] En de verhoudingen zijn zoek. Ik zou zeggen, laat mensen met zeker in die laatste levensfase bij elkaar blijven.

[1:52:32] Kan het anders? Ja, het is net al gezegd, in een zorgbuurthuis zoals het Hageltje in Os,

[1:52:39] waar echtparen samen kunnen wonen in een sociaal huurappartement, dus zonder huursubsidie,

[1:52:44] en waar Interzorg de zorg levert met twee vaste gezichten, totale kosten drie ton per jaar.

[1:52:52] Niemand hoeft het appartement uit als de partner overlijdt.

[1:52:56] Maar ja, die bekostiging geeft gedoe, want het past niet in het systeem.

[1:53:00] En dus moet er overgegaan worden naar zoveel appartementen, maal modulair pakket thuis of zoveel maal volledig pakket thuis.

[1:53:10] Wat vele maal duurder is.

[1:53:15] Populatiebekostiging is dus nodig.

[1:53:18] Het hageltje laat zien hoe je efficiënt met zorggeld kan worden omgegaan.

[1:53:23] Alleen de systemen trekken dat niet.

[1:53:25] En hoe is het mogelijk dat we geld kunnen besparen, maar dat de systemen het niet aankunnen en dat we dat schijnbaar met z'n allen een legitieme reden vinden om dan maar duurdere en een ingewikkelde optie te nemen.

[1:53:40] Ik vind dat onbegrijpelijk.

[1:53:42] En dan een ander irritatiepuntje.

[1:53:46] Correcte en volledige informatie geven is wat ons betreft een eis die noodzakelijk is.

[1:53:52] En dat zal ik onderstrepen met een voorbeeld.

[1:53:55] Een meneer is somatisch ziek en heeft een traplift en een tillift.

[1:53:58] Hij slaapt in de woonkamer in een hooglaagbed.

[1:54:01] Kan niet douchen, meneer wil thuis blijven wonen, gaat twee dagen per week na dagbesteding in een woonzorgcentrum.

[1:54:08] Dat is allemaal betaald vanuit de WMO.

[1:54:10] En de case manager meent dat meneer beter kan overstappen naar de wet langdurige zorg, want stel dat er ooit een spoedplaatsing volgt, dan moet hij misschien wel naar Groningen omdat een plekje lastig te vinden is.

[1:54:24] Is dit nou bangmakerij? Of stuurt men aan op verschuiving van kosten?

[1:54:31] Want wat niet verteld wordt, en dat zou wat 50PLUS echt moeten, is dat als meneer naar de wet langdurige zorg overgaat, er een duidend hogere eigen bijdrage mee gemoeid is dan bij de WMO.

[1:54:44] Wij stellen voor dat Centrum Indicatiestelling die indicatie verleent ook echt de berekening maakt.

[1:54:51] Het kan nogal wat schelen.

[1:54:54] 50PLUS wil dat de eigen bijdrage voor iedere overstap van WMO-zorgverzekeringswet

[1:54:59] naar de wet langdurige zorg bij de cliënt bekend is.

[1:55:03] Het CAK en het CIS moeten zorgen voor een berekening van de eigen bijdrage vooraf.

[1:55:09] En dat is ingewikkeld.

[1:55:10] Omdat je rekening moet houden met de gezinssamenstelling, eigen vermogen, inkomen.

[1:55:16] Maar nu leggen we dit bij de burger neer.

[1:55:21] En wat ons betreft moet dat niet.

[1:55:23] Wat gaat de minister hier aan doen?

[1:55:26] Wij zullen hier zonder een toezegging een motie over indienen.

[1:55:30] En de antwoorden van de minister op mijn schriftelijke vragen over de meldingen van niet-natuurlijke dood zijn wat ons betreft ronduit teleurstellend.

[1:55:41] De minister verschuilt zich achter het verminderen van administratieve lasten van zorgverleners.

[1:55:46] Zij zouden zich vooral bezig moeten houden met zorgverlenen.

[1:55:50] Ja, dat is waar.

[1:55:52] Maar je moet toch kunnen controleren op kwaliteit.

[1:55:55] Het kan toch niet zo zijn dat een zorginstelling zegt wij leveren 24 uur zorg,

[1:56:01] maar dat het niet duidelijk is om wat voor zorg en om hoeveel zorg het gaat.

[1:56:06] De kwaliteit van zorg is gebaat bij het afleggen van verantwoording.

[1:56:11] Graag een reactie.

[1:56:13] En het beste zou zijn als zorginstellingen verplicht zijn bij intake afspraken te maken

[1:56:19] over de inzage van dossier van anderen, ook na hun dood.

[1:56:23] En dat zorginstellingen verplicht worden om het rapport na het onderzoek te delen met nabestaanden.

[1:56:31] Ik zag dat de SP daar vragen over gesteld heeft.

[1:56:35] Ik vond de antwoorden echt onvoldoende.

[1:56:38] En wat mij betreft zouden we echt moeten willen dat hier zo ook echt actie op ondernemen wordt.

[1:56:44] Ik wil graag een reactie hierop van de minister.

[1:56:47] Ja voorzitter, ik noemde het al bij mijn collega van de VVD, naar schatting 10 miljard zorgfraude en we slapen lekker verder.

[1:56:54] Actie wil 50 plus en een besef van urgentie.

[1:56:57] Ook het feit, inderdaad ik noemde het net al, dat als een WLZ-indicatie eenmaal is toegekend, dat dat nooit meer teruggedraagd kan worden.

[1:57:07] Er zijn gerechtelijke afspraken over, ook bij fraude en kwaadwillenden kan hier dus actief misbruik van gemaakt worden.

[1:57:17] Ze doen zich voor als familie, indicatie wordt toegekend, cliënt gaat wonen in de instelling van deze persoon.

[1:57:23] Nou ja, ik noemde al, laten we uitgaan van een budget van gemiddeld 90.000 euro per jaar, tel uit je winst.

[1:57:30] Dit is echt een fout in de wet.

[1:57:33] De rechter zegt, staat niet in dat het teruggedraaid kan worden, dus moet het toegekend blijven.

[1:57:39] Wij horen dat een correctie hierop al twee jaar bij het ministerie ligt.

[1:57:43] Is de minister hiermee bezig terugdraaien bij fraude, moet wat ons betreft kunnen.

[1:57:50] Voorzitter, op 28 mei zijn de resultaten gepresenteerd van de proeftuinaanpak zorgfraude regio's Twente en Hart van Brabant.

[1:57:58] Goede screening middels de wet BBOB helpt.

[1:58:01] Wat kan de minister vertellen over de lessen die geleerd zijn uit deze proeftuin en wat zit er in de toolbox voor alle gemeentes in Nederland om zorgfraude te voorkomen?

[1:58:11] En wat gaat de minister nog meer doen?

[1:58:14] Denk alleen maar aan de schandalen in de tandartszorg.

[1:58:17] De signalen van dental care blijven bij ons nog steeds binnenkomen.

[1:58:21] Zit de minister er wel bovenop?

[1:58:23] En in hoeverre zorgen we dat kwaadwillende zorgcriminelen niet meer een zorgbedrijf kunnen starten?

[1:58:30] De minister is stellig in haar antwoorden op mijn schriftelijke vragen.

[1:58:34] Maar waarom gaat het dan zo vaak mis?

[1:58:38] Ik wil echt dat de minister daar nog een keer op ingaat, want ik heb echt niet het vertrouwen in dat de antwoorden van de minister volledig correct zijn en dat we de voordeur helemaal dicht hebben.

[1:58:51] Op 20 mei hadden we een ronde tafel over vaccinatie en daar zullen we zeker nog op terugkomen.

[1:58:56] Maar wat niet kan wachten, de tender voor het vernieuwde griepvaccin.

[1:59:00] Is die al gestart? Zo niet. Wanneer wel? Voelt de minister de urgentie.

[1:59:05] Gaat de minister de wet BIG aanpassen zodat apothekers mits goed geschoold kunnen gaan vaccineren?

[1:59:12] Kan er begin 2027 gestart worden met het gordelroosvaccin?

[1:59:17] Is de opdracht al verstrekt aan de fabrikant?

[1:59:20] En het griepvaccin wordt verstrekt aan 70-plussers en aan mensen met de medische indicatie?

[1:59:27] Wat vindt de minister van het idee om een dergelijke constructie ook te maken voor mensen met een wetlangdurige zorgindicatie voor het vaccin van de gordelroos?

[1:59:43] We hebben ook vragen gesteld over de gezondheidsrisico's van mensen op Bonaire die te dicht bij de afvalverwerking Celibon wonen.

[1:59:51] Is de minister bereid om gehoor te geven aan de oproep van de mensen van ProLagun om vijftig mensen die het dichtstbij wonen te testen op hun gezondheid en de komende paar jaar te blijven volgen om te kijken of zij gezondheidsklachten hebben?

[2:00:08] Ik hoor graag een reactie van de minister.

[2:00:10] En het zal u niet verwonderen dat wij absoluut geen voorstander zijn van het invoeren van een eigen bijdrage van de wijkverpleging.

[2:00:19] En inderdaad ook niet van die inkomensafhankelijke bijdrage van de WO.

[2:00:24] Alhoewel wij wel het punt zien wat het CDA gemaakt heeft.

[2:00:28] Wij vinden inderdaad dat we gezien hebben sinds het abonnementstarief dat mensen met een hoge inkomen die eerst een persoonlijk werkster hadden, dat die nu overgestapt zijn.

[2:00:41] En dat zou inderdaad niet moeten.

[2:00:43] Maar ik ben wel benieuwd hoe het minister dit nu gaat uitvoeren met ingang van 2028.

[2:00:49] En dan long covid. Inderdaad hebben we daar voldoende oog voor.

[2:00:54] Wij hebben het amendement van Pro mede ondertekend omdat het van groot belang is dat we dit blijven volgen en dat we mensen een perspectief blijven bieden.

[2:01:04] En dan inderdaad covid, hanta, ebola uitbraken. We kunnen niet wegkijken.

[2:01:09] Het is goed dat op aandringen van de Kamer een deel van de pandemische paraatheid is gerealiseerd.

[2:01:17] Ziet de minister inmiddels ook het belang van het in stand houden?

[2:01:21] En ik vind de opmerking van de ChristenUnie ten aanzien van een stresstest heel erg zinvol.

[2:01:27] Hoe kijkt de minister daarnaar?

[2:01:29] En voorzitter, er werken fantastische mensen in de zorg.

[2:01:34] Die keer op keer het leven van mensen een stukje prettiger en beter maken.

[2:01:38] Zij verdienen goed werkklimaat, goede arbeidsomstandigen en ook zij willen dat de rotte appels uit de mand gehaald worden.

[2:01:46] Want ieder schandaal in de zorg raakt hun reputatie in goede naam.

[2:01:51] En voorzitter, hiermee rond ik af. Geld voor zorg moet naar de zorg.

[2:01:59] Dank voor de bijdrage. Ik zie geen interrupties.

[2:02:03] En dan ga ik als voorzitter mezelf het woord geven als afsluiter van deze eerste termijn.

[2:02:09] En daarna gaan we met elkaar kijken hoe we verder gaan.

[2:02:15] We spreken vandaag over miljarden euro's, tabellen en heel veel cijfertjes.

[2:02:19] Maar achter die cijfers zit iets heel concreets.

[2:02:21] De vraag of mensen straks nog kunnen rekenen op zorg wanneer het er echt toe doet.

[2:02:26] Een huisarts die bereikbaar is.

[2:02:28] Een plek voor een ouder die niet meer thuis kan wonen.

[2:02:30] Hulp voor een kind dat vastloopt.

[2:02:32] Medicijnen die er gewoon zijn.

[2:02:34] Maar juist omdat die zorg zo belangrijk is, moeten we ook eerlijk zijn.

[2:02:37] Het systeem, zoals het nu is, is niet onbeperkt houdbaar.

[2:02:41] De zorgvraag stijgt, de personeelstekorten lopen op, de kosten drukken zwaarder op de mensen die dit allemaal moeten betalen.

[2:02:48] En dan is het aan de politiek om niet te blijven doen alsof alles altijd maar kan en alsof er geen grenzen zijn.

[2:02:55] Ja, 21 ziet dat er hervormingen nodig zijn.

[2:02:58] Maar dat betekent niet dat elke ingreep vanzelf verstandig is.

[2:03:04] Zeker als het gaat om ouderen, gehandicapten, mensen in de langdurige zorg en mensen met zware psychische problemen,

[2:03:11] kijken wij met grote zorg naar wat er op tafel ligt.

[2:03:15] Dit type zorg raakt aan de kern van fatsoen.

[2:03:18] Hoe wij omgaan met mensen die afhankelijk zijn van zorg, zegt iets over wie wij zijn als samenleving.

[2:03:25] Wij zien graag de invulling van de beoogde bezuiniging naar de Kamer komen,

[2:03:29] zodat duidelijk wordt waar de ingrepen landen en wat ze betekenen voor al die patiënten en zorgverleners.

[2:03:36] Tegelijkertijd zeggen wij tegen dit kabinet, hervormen is iets anders dan boekhouden.

[2:03:41] Hervormen is niet alleen taakstellingen opschrijven, bedragen verschuiven en hopen dat het later allemaal wel goed komt.

[2:03:48] Hervormen betekent concreet verspilling en fraude aanpakken, bureaucratie verminderen en de zorg beter organiseren.

[2:03:55] En daar begint het eigenlijk al meteen te wringen.

[2:03:57] Het kabinet schrijft dat VWS structureel 143,8 miljoen euro minder gaat uitgeven door efficiënter te werken en de rijksdienst te vernieuwen.

[2:04:07] En op papier klinkt dat goed.

[2:04:09] Minder bureaucratie, minder overheid, meer doelmatigheid.

[2:04:13] En daar is jaar 21 altijd voorstander van.

[2:04:16] Maar wat blijkt? Het kabinet heeft nog niet eens ingevuld waar die besparing vandaan moet komen.

[2:04:21] Voorlopig is het bedrag gewoon verdeeld over het ministerie.

[2:04:24] Maar welke taken daadwerkelijk verdwijnen, welke regels worden geschrapt en waar de bureaucratie echt minder wordt, blijft compleet onduidelijk.

[2:04:32] En ondertussen stijgen de apparaatskosten in 2026 met ruim 21,2 miljoen euro.

[2:04:39] Vooral de externe inhuur springt eruit. Die stijgt met 22,8 miljoen euro.

[2:04:44] Voorzitter, en dat is toch lastig uit te leggen.

[2:04:47] Het kabinet zegt geld te willen besparen door efficiënter te werken, maar huurt tegelijk meer consultants in.

[2:04:53] En ik vraag de minister daarom heel concreet hoe wordt deze besparing nou echt ingevuld.

[2:04:58] En kan zij reflecteren op deze discrepantie.

[2:05:02] Ook in de ziekenhuiszorg moeten we eerlijk kijken naar de prikkels in het systeem.

[2:05:05] Nederland heeft goede ziekenhuizen.

[2:05:07] Maar het systeem beloont nog te vaak productie en schaal.

[2:05:10] En te weinig oog voor wat de patiënt echt nodig heeft.

[2:05:15] Ja, N21 is niet tegen concentratie aan zich.

[2:05:18] Voor hoogcomplexe zorg is dat zelfs noodzakelijk.

[2:05:20] Maar voor veel voorkomende zorg zijn bereikbaarheid en spreiding juist essentieel.

[2:05:26] Streekziekenhuizen kunnen, door bijvoorbeeld minder overhead, die zorg vaak doelmatiger en dus goedkoper leveren.

[2:05:32] En daar vringt het. Concentratie gaat door terwijl spreiding achterblijft.

[2:05:37] Zorg verschuift naar bijvoorbeeld de UMC's terwijl streekziekenhuizen kennis verliezen en onnodig financieel verzwakken.

[2:05:43] In het vorige VWS-debat heb ik dit ook aangekaart.

[2:05:46] De minister verweest toen maar weer eens naar de ISA-afspraken en de goede gesprekken.

[2:05:50] Die nog steeds lopen hierover.

[2:05:53] Voorzitter, dit is zo ontzettend vrijblijvend allemaal.

[2:05:55] Men heeft niets aan overlegtafels als ondertussen de zorg verdwijnt.

[2:05:59] Dus wanneer liggen die spreidingsafspraken er?

[2:06:02] Welke regio's lopen achter?

[2:06:04] En het belangrijkste, welke doorzettingsmacht heeft de minister als partijen maar blijven praten en niet leveren?

[2:06:11] Ook in de zorg in koop komen die machtsverhoudingen scherp naar voren.

[2:06:14] Kleinere ziekenhuizen en kleinschalige zorgaanbieders staan vaak zwak tegenover zorgverzekeraars.

[2:06:21] Tegelijk kunnen grote UMC's en grote ziekenhuisorganisaties door hun schaal juist een machtspositie hebben tegenover zorgverzekeraars.

[2:06:29] En dat is precies het probleem. Het stelsel is op papier een markt, maar in de praktijk vaak een machtsveld.

[2:06:35] Wij hebben twijfels of de patiënt en de zorgverlener daarin nog wel voldoende centraal staan.

[2:06:40] Als we praten over houdbare zorg moeten we ook praten over geld dat niet naar zorg gaat.

[2:06:47] De antwoorden van de minister op de feitelijke vragen over zorgfraude zijn allerminst geruststellend.

[2:06:52] De NZH houdt niet specifiek bij hoeveel onderzoeken naar zorgfraude zijn uitgevoerd.

[2:06:58] Er bestaat geen totaaloverzicht van maatregelen uitgesplitst naar zorgfraude of zorgwinsten.

[2:07:03] En voor spookzorg, dus gedeclareerde maar niet geleverde zorg, heeft de NZA momenteel nog geen handhavingsbevoegdheid.

[2:07:12] Dat is toch ongelofelijk. We weten dat publiek geld weglekt.

[2:07:17] We weten dat malefiede aanbieders kwetsbare mensen als verdienmodel kunnen gebruiken.

[2:07:22] Maar ondertussen ontbreekt nog steeds het basale overzicht en ontbreken bij spookzorg nog steeds de juiste bevoegdheden.

[2:07:29] Daar komt bij dat de aanpak van zorgfraude versnipperd is over allerlei partijen.

[2:07:34] NZA, IGJ, IKZ, zorgverzekeraars, gemeenten, zorgkantoren, de arbeidsinspectie, het strafrecht.

[2:07:40] En ik kan het wel even doorgaan, want er komt geen einde aan.

[2:07:43] Iedereen heeft een stukje.

[2:07:45] En daarom wil ik de minister vragen of zij echt denkt dat deze versnippering dé oplossing is voor de aanpak van zorgfraude.

[2:07:52] Of vindt ze ook dat er iets moet veranderen en daarmee de regie ergens geconcentreerd moet worden.

[2:07:57] En op welke termijn gaat de minister ervoor zorgen dat de NZA die handhaversbevoegdheid voor spookzorg krijgt.

[2:08:04] Dit is ook nauw verweven met de regeling voor medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerde en onverzekbare vreemdelingen, de zogeheten SOV en de OVV.

[2:08:13] In de voorjaarsnota lezen we dat die kosten flink stijgen.

[2:08:16] De minister geeft zelf aan dat het bij de regeling voor onverzekerbare vreemdelingen met name gaat om vreemdelingen van wie de asielaanvraag is afgewezen en die op straat zijn beland.

[2:08:26] Met andere woorden uitgeprocedeerde asielzoekers.

[2:08:29] En natuurlijk laten we in Nederland niemand creperen.

[2:08:32] Acute medische noodzakelijke zorg moet beschikbaar zijn.

[2:08:36] Maar het kan niet zo zijn dat mensen zonder verblijfsrecht jarenlang in Nederland blijven,

[2:08:41] buiten het normale systeem vallen en dat de Nederlandse belastingbetaler

[2:08:44] vervolgens deze steeds hogere zorgkosten mag blijven ophoesten.

[2:08:48] De kernoplossing is dan niet alleen een zorgregeling aanpassen.

[2:08:52] De kernoplossing is dat mensen die hier niet mogen blijven ook daadwerkelijk vertrekken.

[2:08:56] Anders bouwen we een parallel systeem waarin illegaliteit, bestuurlijk en financieel worden gefaciliteerd.

[2:09:04] Daarbovenop is er ook fraude vastgesteld bij deze regelingen.

[2:09:07] Ongeveer 4% bij de SOV en 5% bij de OVV.

[2:09:11] En dat gaat om in totaal 16 miljoen euro.

[2:09:14] Toch wordt voor 2027 slechts 5 miljoen aan fraudebestrijding ingeboekt.

[2:09:19] Terwijl een doelstelling van 40 miljoen ligt.

[2:09:22] De rest wordt niet gehaald en maar weer eens doorgeschoven.

[2:09:26] Uitstel lijkt op afstel.

[2:09:28] Vraag aan de minister welke extra maatregelen neemt zij om fraude binnen de SOV en OVV sneller en harder aan te pakken dan nu al gebeurt.

[2:09:35] En is zij bereid de toegang tot deze regelingen scherper af te bakenen, zodat de kosten niet jaar op jaar blijven oplopen zonder duidelijke grens.

[2:09:44] Ook, je voorzitter, in de jeugdzorg moeten we het eerlijke gesprek voeren.

[2:09:48] Het systeem is uit zijn voegen gegroeid en tegelijkertijd zien we een enorme versnippering.

[2:09:52] In sommige gezinnen komen talloze instanties over de vloer, allemaal met hun eigen deelopdracht, hun eigen dossier en hun eigen blik op het probleem.

[2:10:02] Maar daarom vraag ik wie er momenteel integraal naar het gezin kijkt.

[2:10:06] Wie zet het kind echt centraal? En hoe kan dit beter geborgd worden?

[2:10:10] We moeten ook kritisch kijken naar de prikkels voor lichte jeugdzorg.

[2:10:13] Als lichte hulp te breed, te gemakkelijk en te lucratief wordt georganiseerd, groeit de consumptie vanzelf.

[2:10:19] En ja, dan eindigen we in een systeem waarin één op de zeven kinderen jeugdzorg krijgt, wat simpelweg onderhoudbaar is.

[2:10:26] En dan trekken we kinderen een zorgsysteem in, terwijl zij misschien vooral duidelijkheid, grenzen of steun thuis nodig hebben.

[2:10:33] En dan blijft er dus minder capaciteit over voor kinderen die zware specialistische hulp nodig hebben.

[2:10:40] Daarom vraag ik de minister, is zij bereid om fundamenteel te kijken hoe de indicaties tot stand komen

[2:10:47] en welke financiële prikkels aanbieders hebben en dit ook te gaan herzien.

[2:10:51] Zodat zware problematiek, veiligheid en bescherming weer echt voorin krijgen.

[2:10:57] Voorzitter, ook in de GGZ zien we dat het systeem kraakt.

[2:11:00] In een vorig debat heb ik de minister gevraagd naar mensen met verward of onbegrepen gedrag

[2:11:05] die nu tussen straat, GGZ en strafrechtketen vallen.

[2:11:09] Twee moties van ons werden aangenomen en inmiddels zijn we weer een tijd verder.

[2:11:13] Ik zou graag van de minister willen horen wat er sindsdien concreet gebeurd is,

[2:11:16] hoe ze uitvoering geeft aan deze moties.

[2:11:19] Kan zij een tijdspad schetsen?

[2:11:21] Voorzitter, tot slot Filomena.

[2:11:23] Ik breng dit inmiddels voor de ik weet niet hoeveelste keer bij de minister onder aandacht.

[2:11:27] De minister is zelf met mij op werkbezoek geweest.

[2:11:30] Het belang is haar dus meer dan duidelijk.

[2:11:32] En het werkveld vraagt al langer om landelijke regie en structurele financiering.

[2:11:37] Maar de minister blijft verwijzen naar gemeenten.

[2:11:40] Daarmee doet ze feitelijk niets met de oproep uit het veld.

[2:11:43] Dat begrijp ik gewoon echt niet.

[2:11:45] Hoe vaak moet de keten nog zeggen dat landelijke regie nodig is voordat de minister in beweging komt?

[2:11:51] Waar een wil is, is een weg.

[2:11:53] En dit kan echt, als de minister het politiek zou willen.

[2:11:57] Daarom vraag ik haar, is zij bereid om te stoppen met wijzen en voor het herfstreces uit te werken hoe Filomena landelijk kan worden geborgd?

[2:12:08] Daar komt bij dat de Kamer mijn motie heeft aangenomen over de vraag of een eigen wettelijke grondslag nodig is voor gegevensdeling tussen Filomena en soortgelijke organisaties, het OM en de rechtspraak.

[2:12:20] Dat is cruciaal, want bescherming faalt als zorg, veiligheid en justitie langs elkaar heen werken.

[2:12:27] Daarom vraag ik de minister concreet, welke stappen zijn sinds het aannemen van die motie gezet?

[2:12:33] wanneer ontvangt de Kamer de verkenning

[2:12:35] en gaat ze dit nu eindelijk niet meer laten verzanden

[2:12:37] in simpelweg verwijzen naar gemeente

[2:12:40] tot zover

[2:12:41] ik moet ook naar de wc

[2:12:49] en dat moet ik al een hele tijd

[2:12:50] dus we delen daarin

[2:12:51] maar voordat we dat gaan doen

[2:12:55] heb ik al even kort overleg gehad

[2:12:57] een half uur schorsing

[2:12:58] is de wens vanuit de minister

[2:13:01] ministers, excuus

[2:13:02] maar daar wil ik even het volgende aan toevoegen

[2:13:05] gelet op de tijd

[2:13:06] Want dit debat duurt tot vijf uur.

[2:13:09] Ik heb als voorzitter ook echt enkel de tijd tot vijf uur.

[2:13:12] Nou, dat hangt nog niet op vijf minuten, maar heel veel meer heb ik niet.

[2:13:15] Dus mijn voorstel zou zijn om de ministers, gezien de hoeveelheid vragen,

[2:13:20] een schifting te maken wat eventueel aan technische vragen schriftelijk deze week nog beantwoord kan worden.

[2:13:26] Ik kijk eventjes naar de Kamer.

[2:13:28] Is dat goed? Zodat we om uiterlijk half vijf naar de tweede ronde kunnen gaan, tweede termijn, waarin moties uitgesproken kunnen worden en appreciaties gedaan kunnen worden.

[2:13:41] En ik kijk ook naar de ministers om de appreciaties op de amendementen wel gelijk in de eerste termijn te doen.

[2:13:48] Ik kijk even rond. Is dat voor iedereen akkoord? En ik zie een twijfel non-verbaal bij mevrouw Wikker.

[2:13:55] Ja, kijk voorzitter, ik vind het sowieso fijn dat u even meedenkt hoe we die vijf uur gaan halen.

[2:13:59] En ook de bereidheid van de ministeries.

[2:14:02] Zorg zit natuurlijk dat in datgene wat technisch beantwoord wordt, dat je in je tweede termijn al ingaat op datgene wat je wel weet.

[2:14:09] Dus daar zit even de zoektocht.

[2:14:11] Dat kan er dan, laten we dan wel afspreken, dat we een beetje coulance hebben in het aanpassen en wijzigen van moties indien nodig.

[2:14:18] Want dat kan dan het gevolg zijn voor mij.

[2:14:21] Als we dat van elkaar weten, dan zijn we net.

[2:14:23] Ja, ik denk eerlijk gezegd dat dat prima is.

[2:14:25] En alles heeft ook te maken met het stemmen volgende week.

[2:14:28] Dus zodoende zit er even vaart achter.

[2:14:31] Dus als we even allemaal meedenken en meewerken en die klok is goed in de gaten houden.

[2:14:35] Kort voor vier zie ik iedereen hier weer terug.

[2:14:37] En dan kan iedereen naar de wc.

[2:45:18] Oké, gelet op de tijd gaan wij verder met de eerste termijn van de beide ministers.

[2:45:23] Ik kijk even de Kamer rond.

[2:45:25] Gegeven het feit dat er echt beperkt tijd is.

[2:45:29] stel ik voor dat er geen ruimte is voor interrupties.

[2:45:33] De interrupties zijn er nogal uitgebreid geweest in de eerste termijn.

[2:45:38] Ik heb er ook vier per persoon toegekend.

[2:45:40] Maar er is gewoon geen ruimte voor voor twee ministers

[2:45:43] die ook nog eens de amendementen moeten appreciëren.

[2:45:45] En om half vijf moeten we overgaan tot het indienen van de moties

[2:45:49] of in ieder geval de tweede termijn.

[2:45:53] Voorzitter, ik vind u altijd fantastisch, maar dit voorstel niet.

[2:45:58] Want volgens mij controleren we het kabinet.

[2:46:00] Dus daar moet gewoon ruimte zijn voor interrupties.

[2:46:02] Als dat in de tijd niet past, dan moeten we onze afspraken maar herzien.

[2:46:07] Of op een later moment deze week bijeenkomen of plenair afronden.

[2:46:10] Ik sta open voor alle opties.

[2:46:14] Maar geen interrupties, dat vind ik niet zo passend bij de verhoudingen.

[2:46:22] Ja, ik begrijp dat en ik voel ook een beetje dat ongemak.

[2:46:25] Er is geen garantie dat het deze week verder nog ingepland kan worden, begrijp ik nu net van de GV.

[2:46:30] Dus we kunnen kijken wat we kunnen doen.

[2:46:34] Maar of het plenaire nog deze week ingeruimd kan worden, dat is überhaupt nog de vraag.

[2:46:40] We kunnen kijken wat we kunnen doen, maar deze toezegging kan in ieder geval niet gedaan worden gedurende dit overleg.

[2:46:47] Als we nu allemaal een interruptie gaan doen, dan wordt het sowieso heel snel half vijf.

[2:46:51] Maar voorzitter, kunnen we niet gewoon kijken hoe ver we komen tot half vijf?

[2:47:05] Dat klopt, maar om te voorkomen, want regeren is vooruitzien, dat was een wijze opmerking vandaag.

[2:47:10] En om te voorkomen dat we om half vijf of om vijf uur denken, oh ja, we hadden misschien iets anders kunnen doen, was dit een voorstel.

[2:47:17] En ik snap dat dat ongemakkelijk voelt, maar als iedereen dan toch weer die ruimte pakt om te interruperen en dat vrij uitgebreid te doen zoals we hebben kunnen zien in de eerste termijn.

[2:47:25] Evenals de beantwoording, ja op een gegeven moment is er gewoon niet meer tijd dan het is.

[2:47:29] Dus technische vragen worden inhoudelijk deze week nog beantwoord.

[2:47:33] Bij de minister kijk ik aan voor de beantwoording waarin ik zou willen vragen om bij het begin van de beantwoording even de appreciatie van de amendementen te doen.

[2:47:41] De antwoord is al kort, bondig mogelijk.

[2:47:45] En dan hopelijk komen we eruit.

[2:47:47] Voorzitter, punt van orde.

[2:47:48] Mag ik proberen één voorstel te doen waar u gelukkig van wordt...

[2:47:51] ...maar de rest van de Kamer ook iets gelukkiger?

[2:47:53] Als we nou de minister laten beantwoorden en dan een rondje doen...

[2:47:57] ...dan hebben we in ieder geval iets terug kunnen geven.

[2:48:00] We gaan proberen of we dat gaan rennen.

[2:48:02] Inmiddels is het tien voor vier.

[2:48:03] We gaan starten met de eerste minister.

[2:48:05] Er is ook nog een commissie die beelt ouderenzorg donderdag.

[2:48:08] Daar kunnen een aantal van de vragen gewoon ook beantwoord worden.

[2:48:11] Ja, dat geldt voor heel veel vragen die vandaag gesteld zijn, is mij opgevallen.

[2:48:16] Maar goed, we gaan in ieder geval over naar, denk ik, minister Hermans of minister Sterk?

[2:48:21] Minister Hermans voor de eerste termijn.

[2:48:23] En graag rust in de ruimte.

[2:48:26] Ja, voorzitter.

[2:48:28] En dan op uw verzoek om te beginnen met de amendementen, begin ik met het amendement van de heer Bushoff.

[2:48:36] en een aantal andere begreep ik zojuist uit de inbreng over PICE en C-support.

[2:48:43] En in mijn oordeel op dit amendement zal ik ook de beantwoording op een aantal vragen dat gesteld is meenemen.

[2:48:49] Ik denk dat de heer Bussof het heel treffend, pijnlijk treffend moet ik zeggen, verwoorde

[2:48:57] of eigenlijk citeerde wat er op het spandoek stond van de ouders van Mout,

[2:49:02] was het als ik het me goed herinner uit zijn inbreng.

[2:49:06] Voorzitter, ik besta, maar ik leef niet.

[2:49:09] En ik denk dat die honderdduizenden PAIS-patiënten die wij in Nederland hebben,

[2:49:16] eerst kennen we ze natuurlijk uit de Q-coorts, ME-CVS,

[2:49:21] en inmiddels ook door post-COVID is daar een hele grote groep bijgekomen.

[2:49:25] En wat we zien is dat, en ik geloof dat een aantal van u dat ook zei,

[2:49:30] We weten dat dit vraagstuk voor deze patiënten niet zomaar opgelost is, want het vinden van een effectieve werkende behandeling, dat is er nog niet.

[2:49:43] En daar zal veel in geïnvesteerd moeten worden in onderzoek en in tijd in de komende jaren.

[2:49:49] En tot die tijd moeten we alles doen wat we kunnen doen om het leven zo draaglijk mogelijk te maken.

[2:49:57] En de stille stem waar de heer Bushoff het over had, moet niet leiden tot in stilte leiden.

[2:50:02] Maar dat wij er in het volle licht alles aan doen wat wij eraan kunnen doen.

[2:50:07] Voorzitter, dat gezegd hebbende, begrijp ik het amendement van de heer Bushoff en een aantal collega's van de heer Bushoff heel goed.

[2:50:16] Ik hecht er wel aan, en mevrouw Bikker zei dat ook terecht.

[2:50:20] Kijk, wij hebben ooit gezegd, we gaan dit tijdelijk doen via deze constructie met QNC-support.

[2:50:28] Maar die zorg en die ondersteuning moet op termijn wel echt in de reguliere zorg zijn plek vinden.

[2:50:33] Want dat is hoe ons zorgstelsel werkt en zo wil je mensen helpen.

[2:50:38] Maar dat lukt, dat zie ik ook.

[2:50:39] Dat lukt nu in heel veel gevallen nog niet of nog onvoldoende.

[2:50:42] Die kennisoverdracht waar mevrouw Mayer ook naar vroeg, van hoe staat het daar nu mee, daar wordt hard aan gewerkt.

[2:50:49] Maar ik snap ook dat bij ouders van patiënten de zorg bestaat.

[2:50:54] Is dat nou allemaal aan het einde van dit jaar overgedragen?

[2:50:57] Dat gezegd hebben de voorzitter.

[2:50:59] Snap ik goed het amendement.

[2:51:01] Wil ik het dus ook graag oordeel Kamer geven.

[2:51:04] Wel met de opmerking dat ik graag even goed zou willen kijken.

[2:51:08] Die ruimte zie ik ook in het amendement.

[2:51:10] Hoe zorgen we nou dat we dat geld zo goed mogelijk inzetten?

[2:51:13] Juist om duurzaam beleid voor die PAIS-groep patiënten in Nederland vorm te kunnen geven.

[2:51:23] Ook in het licht van de opmerking van de heer Bushoff.

[2:51:25] Het zit echt in onderzoek, in kennisvergaring.

[2:51:27] Dus hoe doen we dat op een goede manier?

[2:51:30] Maar daarmee oordeelkamer voor dit amendement.

[2:51:33] Volgens mij is dat amendement nummer vijf.

[2:51:35] Nee, dat zeg ik niet goed.

[2:51:36] Zeven.

[2:51:38] Amendement zeven, oordeelkamer.

[2:51:40] Ja, dan is er nog een ander amendement op mijn terrein.

[2:51:46] En dat is het amendement van mevrouw Dobbe voor het noodfonds Mondzorg.

[2:51:52] Ik spring even naar dit onderwerp.

[2:51:54] En ik heb hier al vaker met mevrouw Dobbe over gedebatteerd.

[2:51:59] Dus ik begrijp heel goed waar dit vandaan komt.

[2:52:01] Ik zie ook, ik heb ook de verschillende onderzoeken gezien.

[2:52:04] En het eerlijke antwoord is ook, er is op dit moment geen geld.

[2:52:09] maken we dus ook niet die keuze

[2:52:10] om de mondzorg onderdeel te maken

[2:52:12] van het basispakket

[2:52:14] dit is ook niet wat het amendement vraagt

[2:52:16] die vraagt om een noodfonds

[2:52:19] en toch ga ik dit amendement

[2:52:21] ontraden om financiële

[2:52:22] redenen, maar dat is niet mijn hoofdreden

[2:52:24] belangrijkste reden is dat met het bedrag

[2:52:26] wat mevrouw Dobbel zegt en het probleem

[2:52:28] wat zij schetst, denk ik dat we die groep

[2:52:31] met de gemeentepolissen

[2:52:32] die er zijn, we heel gericht kunnen

[2:52:34] kunnen helpen en kunnen ondersteunen

[2:52:36] ...in het toegang vinden en krijgen tot de mondzorg.

[2:52:40] Dat vraagt wel dat we die gemeentepolissen ook echt gericht bij die mensen...

[2:52:45] ...dat die mensen ze ook vinden en de steun daaruit krijgen.

[2:52:48] Daar is echt nog wel werk in te verzetten.

[2:52:50] Maar dit amendement, voorzitter, dus amendement nummer 7 ontraden.

[2:52:54] Dit is amendement nummer 8 en die wordt ontraden.

[2:52:57] Ja, amendement 8.

[2:52:59] Ja, 7 heb ik dus net oordeelkamer gegeven. Excuus.

[2:53:03] Dus even kijken. Dan kijk ik even bij de PAIS en QNC-support.

[2:53:08] Ik hoop dat ik met de reactie op het amendement een deel van de zorgen die doorklonken in de vragen heb kunnen adresseren.

[2:53:17] En ik zeg daarbij nog toe dat ik voor de zomer nog kom met een brief over PAIS.

[2:53:24] Wat er allemaal speelt waar we mee bezig zijn.

[2:53:27] En voorzitter, daarin zal ook de reactie op het gezondheidsraadadvies worden betrokken.

[2:53:31] wat ik dacht vorige week of twee weken geleden van de Gezondheidsraad in ontvangst heb genomen.

[2:53:38] Voorzitter, dan kom ik bij de pandemische paraatheid.

[2:53:43] En er zijn al veel complimenten in de richting van mevrouw Bikker gegaan, maar dat zal ik ook nog een keer doen.

[2:53:50] Maar ik denk dat dit een goed voorbeeld was van een goede samenwerking tussen Kamer en Kabinet op een onderwerp

[2:53:56] waar we elkaar opgezocht hebben en juist versterkt in plaats van de verschillen uitgemeten.

[2:54:03] En ik denk op zo'n onderwerp van heel groot belang.

[2:54:09] Mevrouw Tijmstra vroeg mij naar die 138 miljoen. Hoe hebben we die nou precies ingezet?

[2:54:15] Heel heel kortheidshalve kan ik verwijzen naar de brief die we op de dag van de voorjaarsnoten aan de Kamer hebben gestuurd.

[2:54:20] Daarin staat dat uitgewerkt.

[2:54:21] Wel belangrijk te vermelden, die 138 miljoen gaat dus naar een aantal posten van zorgcapaciteit, patiëntenspreiding, landelijke functieopschaling, infectieziektebestrijding, zo'n aantal functies bij GGD en RIVM.

[2:54:38] Maar daar komt nog bij en daarom gaat het ook vaak over 177 miljoen structureel, middelen die we eerder al hadden vrijgemaakt voor de informatieuitwisseling en ook voor de uitbreiding van de medische teams.

[2:54:53] Voorzitter, dan vroeg mevrouw Tijmstra mij ook nog, klopt dat een deel van het geld ook ingezet wordt voor strategische voorraden van bepaalde goeder en medicijnen?

[2:55:02] Ja, kort en goed is dat het antwoord.

[2:55:05] Dat zijn de zogenaamde weerbaarheidsvoorraden van geneesmiddelen en medische hulpmiddelen.

[2:55:10] We brengen op dit moment in kaart welke geneesmiddelen zijn nou precies nodig voor die weerbaarheidsvoorraden.

[2:55:17] Dat is wat anders.

[2:55:19] Dat is ook een vraag van mevrouw Tijmstra dan de voorraden waar we mee bezig zijn voor de reguliere geneesmiddelen tekorten.

[2:55:29] En daar werken we aan een extra voorraad kritieke geneesmiddelen zoals pijnstilling en antibiotica.

[2:55:35] Ja, voorzitter, dan vroeg mevrouw Bikker mij, hebben we hier nou een stresstest op laten doen?

[2:55:51] En misschien mag ik in het verlengde van die vraag ook de vraag van mevrouw Dobben meenemen.

[2:55:57] Die zei, ja, er wordt nu wel 177 miljoen structureel geïnvesteerd, maar dat is minder dan wat er oorspronkelijk structureel in de boeken stond.

[2:56:06] Wat wij gedaan hebben is in kaart gebracht wat is er nou, die 300 miljoen bezuiniging werd ingeboekt, kabinet liet dat in schoof 1, dit kabinet liet dat overeind en daar kwam terecht nogal wat kritiek op.

[2:56:25] Dus we hebben in kaart gebracht van wat moet er nou overeind blijven om die structuren overeind te houden.

[2:56:32] Om de surveillance, de monitoring van bijvoorbeeld rioolwater te kunnen blijven doen.

[2:56:37] En zo een aantal essentiële elementen in die aanpak van de pandemische paraatheid.

[2:56:42] Weerbare zorg moet ik eigenlijk zeggen.

[2:56:44] Want we kunnen deze kennis en deze structuren ook gebruiken in het geval van andersoortige crisis.

[2:56:52] En daar is uitgekomen dit bedrag en ook de besteding zoals ik in die brief van half april of eind april uiteen heb gezet.

[2:57:05] Wat wij de afgelopen weken hebben gezien rondom de uitbraak van het hantavirus, mevrouw Dobbe refereerde daar ook aan.

[2:57:14] Die laat zien dat de lessen die we in corona geleerd hebben, dat we die ook in de praktijk hebben kunnen toepassen.

[2:57:22] En hoe belangrijk een aantal van de investeringen is die we hebben kunnen doorzetten.

[2:57:26] Bijvoorbeeld waar het gaat om het uitwisselen van gegevens en kennis tussen GGD'en en überhaupt het snel kunnen schakelen tussen GGD'en.

[2:57:34] Dat klinkt vaak een beetje saai. Ik hoorde vandaag ook weer het woord overlegtafels moeten we niet te veel doen.

[2:57:41] En dat begrijp ik vanuit een bepaalde invashoek.

[2:57:44] En aan de andere kant, op dit soort momenten is het cruciaal dat directeuren publieke gezondheid elkaar weten te vinden.

[2:57:51] Het RIVM, het ministerie, de link ook met het Europese RIVM, de ICDC.

[2:57:56] En dat heeft rondom dat Hanta-virus heel goed gewerkt.

[2:58:00] En dat is dus ook, zou je kunnen zeggen, was een onderdeel van de stresstest die we in de afgelopen periode gezien of gedaan hebben.

[2:58:08] In reactie op de vraag van mevrouw Bikker, we hebben meerdere checks eigenlijk plaatsgevonden.

[2:58:18] Vorig jaar heeft er een uitgebreide evaluatie plaatsgevonden door de WHO en de ECDC, dus dat Europese RIVM.

[2:58:27] En dat heeft eigenlijk een heel doorvroeg beeld opgeleverd van hoe we ervoor staan.

[2:58:32] Ook een aantal verbeterpunten is daar uitgekomen.

[2:58:35] En die evaluatie wordt elke drie jaar herhaald.

[2:58:38] Dan oefenen we. Afgelopen jaar heeft er een grootschalige oefening plaatsgevonden.

[2:58:42] En de Hanta-casus wordt nu natuurlijk ook weer geëvalueerd.

[2:58:45] Dus zo wordt er op heel veel plekken geëvalueerd.

[2:58:51] Ik weet niet of ik hier het woord stresstest op die manier op mag plakken.

[2:58:55] Maar daar zit wel een continu leren en evalueren in.

[2:58:57] Dus daarom is mijn gevoel niet dat er nu een aanvullende stresstest gedaan moet worden.

[2:59:06] Indien daar behoefte aan is, wil ik best nog een keer de inzichten uit die gedane evaluaties en ook die oefening van vorig jaar op een rijtje zetten.

[2:59:17] Om te laten zien van waar staan we nu, wat weten we nu en wat is dat ongoing doorgaande leerproces.

[2:59:24] proces. Voorzitter, dat wat betreft de pandemische paraatheid. Maar ik denk dat daar zo nog wel een

[2:59:35] vraag overkomt van mevrouw Bikker. Dan de passende zorg, voorzitter. En de vragen die in dat kader

[2:59:44] gesteld zijn. Voorzitter, de heer Vervuurt stelde een aantal vragen. Ik wilde beginnen met zijn

[2:59:51] Een laatste vraag. Hoe zorgen we nou dat die beweging leidt tot betere en prettigere zorg voor mensen in plaats van dat het SEC een financiële besparing is?

[3:00:02] En daar zit de crux. Want passende zorg is in de kern zorgen dat we die zorg leveren die echt zichtbaar bewezen effectief leidt tot een verbetering van de kwaliteit van leven.

[3:00:16] En dat je ook als patiënt daar samen met de arts over beslist.

[3:00:21] En juist in dat samen beslissen zit natuurlijk ook het gevoel zelf de regie te hebben en dat moet aan die betere en prettigere zorg bijdragen.

[3:00:31] Dus dat is de kern, de inhoudelijke overtuiging van waarom we doen wat we willen doen of afgesproken hebben te doen in het coalitieakkoord.

[3:00:41] Dat betekent, dat heb ik de afgelopen weken ook gezien met een heel aantal werkbezoeken.

[3:00:46] Je ziet al een heleboel gebeuren en plaatsvinden in de praktijk, maar nog niet overal.

[3:00:52] Of nog niet overal is iedereen even ver.

[3:00:55] Dus wij willen, dat staat ook in het coalitieakkoord, dat die passende zorg altijd en overal de norm wordt.

[3:01:02] Daarom werken de minister van langdurige zorg en ik aan een aantal wetsvoorstellen om dat ook in de wet te verankeren.

[3:01:10] Om de voorlopers eigenlijk een duwtje in de rug te geven en de achterlopers verder te stimuleren.

[3:01:16] Dat zullen we doen op verschillende plekken in wetgeving.

[3:01:20] Dat hebben we ook in de beleidsbrief aangekondigd.

[3:01:25] En later dit jaar zal ik bijvoorbeeld over hoe gaan we dat nou, dat passende zorglandschap, organiseren.

[3:01:33] En hoe gaan we dat ook in wet- en regelgeving verder vormgeven.

[3:01:36] Daar zal ik later dit jaar nog verder inhoudelijk op ingaan voordat het hele wetstraject in 27 natuurlijk ook van start zal gaan, voorzitter.

[3:01:47] Nou, voorzitter, in dat kader, omdat ik zei al iets over het zorglandschap, ga ik even in op de vraag van mevrouw Meijer over de spoedeisende hulp en de budgetbekostiging.

[3:02:04] En dat werken we nou in gezamenlijkheid aan het einddoel.

[3:02:08] Nou, voorzitter, het primair, laat ik beginnen.

[3:02:11] Er komt op hele, hele, hele korte termijn een brief naar de Kamer, want die had ik toegezegd in een eerder debat over hoe ziet dat proces er nu verder uit.

[3:02:22] Dus daar kunnen we sowieso ook volgende week in het debat over de zorgverzekeringswet natuurlijk nog uitgebreid op doorgaan.

[3:02:29] Maar er is al een artikel verschenen. Naar aanleiding daarvan stelde mevrouw Meijer mij, vermoed ik maar zo, de vraag.

[3:02:35] We geven dit proces in gezamenlijkheid vorm. Ik vind het ook belangrijk dat partijen betrokken zijn.

[3:02:41] Dus via de medisch specialisten zijn natuurlijk ook de spoedeisende hulpartsen aangehaakt.

[3:02:47] Als daar een gevoel is dat dat onvoldoende is, ga ik daar natuurlijk naar kijken of we daar nog iets aan kunnen of moeten doen.

[3:02:54] En het doel hier is het ondersteunen van de passende acute zorg in de regio en zorgen dat we dat op een goede manier organiseren.

[3:03:08] Voorzitter, dan de spreidingsafspraken over de ziekenhuiszorg.

[3:03:12] Een vraag van mevrouw Konradi.

[3:03:14] Dus de deadline was in de akkoorden gesteld op 1 december 2026, maar inmiddels hebben we afgesproken dat sommige regio's wat meer tijd krijgen, omdat het gewoon echt wat meer tijd nodig heeft.

[3:03:32] Want het zijn afspraken die hebben direct gevolgen voor het aanbod, toegankelijkheid, capaciteit, patiëntenstromen.

[3:03:41] Dus dat vraagt echt wel een zorgvuldige analyse en onderbouwing.

[3:03:46] Dus we hebben daar wat meer tijd voor gegeven.

[3:03:49] En in het najaar zal ik de stand van zaken met de Kamer delen.

[3:03:54] Vroeg mevrouw voorzitter, mevrouw Konradie mij nog specifiek naar welke regio's lopen achter.

[3:04:01] Laat ik het zo zeggen, de regio West heeft de samenwerkingsafspraken klaar of gereed.

[3:04:06] En de overige regio's zijn met elkaar in gesprek om tot die definitieve afspraken te komen.

[3:04:12] En nogmaals, in het najaar zal ik daar op terugkomen.

[3:04:16] Voorzitter, dan nog een vraag over de doorzettingsmacht, ook van mevrouw Konradie.

[3:04:22] welke doorzetselmacht heb je als partijen blijven praten en niet leveren.

[3:04:28] We hebben in het ISA die afspraken gemaakt en volumenormen zijn bindend.

[3:04:36] Je hoopt natuurlijk, en dat is ook waarom we die bestuurlijke afspraken maken,

[3:04:40] dat je daar in vrijwilligheid en in goed overleg samen uitkomt.

[3:04:45] Want de reden dat wij in het regeerakkoord hebben gezegd, wij gaan die passende zorg tot norm maken, daar zit wel achter.

[3:04:52] Uiteindelijk wil je ook wel, een stok achter de deur klinkt altijd gelijk zo heel onvriendelijk, maar wel iets hebben.

[3:04:59] Dat als die vrijwilligheid ertoe leidt dat het niet overal de norm is, dan zullen we moeten ingrijpen.

[3:05:07] En hoe dat er precies uitziet, dat zijn die wetstrajecten waar we in de beleidsbrief ook naar verwijzen.

[3:05:12] En waar ik in elk geval over dat zorglandschap nog dit jaar verdere invulling zal geven.

[3:05:18] Voorzitter, dan in het verlengde een vraag van mevrouw Dobbe over de bezuinigingen.

[3:05:33] En komen mensen hierdoor in de problemen?

[3:05:37] Ik vat even de vraag vrij kort samen.

[3:05:41] Voorzitter, mevrouw Mayer vroeg mij naar het eigen risico en een aantal andere maatregelen stapelen die nou niet.

[3:05:50] Of ik deze bezuiniging van tafel wil halen, dat ga ik niet doen.

[3:05:54] Maar wel een paar woorden over waarom wij maatregelen nemen aan die eigen bijdrage kant, maar ook op het gebied van de zorgplicht, het afschaffen van de ongecontracteerde zorg.

[3:06:05] We zien dat de toegankelijkheid en de kwaliteit van onze zorg onder druk staat.

[3:06:14] Ja, ik ben trots op de zorg die we in Nederland hebben, maar we moeten een aantal ingrepen doen om dat ook in de toekomst zo te houden.

[3:06:20] De solidariteit in ons stelsel, een ongelooflijk groot goed en die wil ik ook overeind houden.

[3:06:25] In die context, in dat kader nemen wij een aantal maatregelen en daarom sta ik ook achter die maatregelen

[3:06:33] En ook die bezuinigingen, waarvan ik me ook realiseer dat ze pijnlijk zijn.

[3:06:36] Maar ik sta er wel achter, juist voor die toekomst.

[3:06:40] Voorzitter, dan kom ik bij een aantal overige vragen.

[3:06:50] De eerste een vraag over preventie van de heer Vervuurt, het investeringsmodel preventie.

[3:07:01] En er is een belangrijke stap gezet met de publicatie van de richtlijn passend bewijs, want dat passende bewijs, die onderbouwing, is heel hard nodig om dat investeringsmodel te kunnen maken, te kunnen concretiseren.

[3:07:19] En we hebben in het ASFA ook afspraken gemaakt om kansrijke interventies met betrekking tot medische preventie verder te onderzoeken.

[3:07:27] En een van de maatregelen is ook de screening waar de heer Vervuurt naar verwees in zijn bijdrage, voorzitter.

[3:07:33] In het najaar zal ik een update geven over hoe het gaat met die ontwikkeling van dat investeringsmodel.

[3:07:41] Ik denk wel dat het eerlijk is om erbij te zeggen dat dat wel iets is wat meer tijd, wat een langere adem gaat vragen.

[3:07:47] Het is echt een ingewikkeld vraagstuk wat we goed willen doen, juist omdat het potentie heeft.

[3:07:53] Maar dat vraagt echt samen met het RIVM, natuurlijk ook met de collega's van Financiën, een goede vormgeving van dat model.

[3:08:03] Voorzitter, dan een vraag van mevrouw Tijmstra over de GGZ.

[3:08:13] Dat de kabinetsreactie nog moet komen, maar dat uit de suppletorenbegroting van de voorziennoten,

[3:08:18] het lijkt alsof er al geld met geld geschoven is, of geld wordt weggehaald bij de GGZ.

[3:08:24] Het klopt dat die beleidsreactie op het IBO nog moet komen.

[3:08:28] Ik heb die toegezegd voor de komende begrotingsbehandeling.

[3:08:32] Volgens mij toezegging aan mevrouw Dobbe bij de begrotingsbehandeling van 2026.

[3:08:38] Waarin ik ook inga op twee van de hervormingsmodellen.

[3:08:45] En dus schuif in middelen waar mevrouw Tuijmschap bedoelt.

[3:08:51] Het is niet dat we ergens iets weg hebben gehaald.

[3:08:52] We hebben het alleen op andere artikelen gezet, omdat het daar dan tot besteding kan komen.

[3:08:58] Maar als ik de vraag goed begrijp en wij het over dezelfde middelen hebben, dan is er geen geld weggehaald.

[3:09:07] Voorzitter, dan mevrouw Conradi over verwart en onbegrepen gedrag en een tweetal moties wat de stand is.

[3:09:18] Ik begin even met de motie waar wij het al vaker over hebben gehad.

[3:09:21] Het plan van aanpak voor de pilot met de lichte GGZ-interventies.

[3:09:26] Zoals toegezegd heeft het gesprek inmiddels plaatsgevonden met de gemeente Rotterdam en Zonnewee over hoe de pilot het beste kan worden ingeregeld.

[3:09:36] Dat kan ook binnen de bestaande subsidie van Zonnewee.

[3:09:39] En nu moet er gezocht worden naar een goede locatie voor de time-out voorziening.

[3:09:45] En er komt nog een GGZ-brief voor het zomerreces.

[3:09:48] En daarin zal ik de allerlaatste stand ook opnemen.

[3:09:52] En dat zal ik dan ook doen met de motie van de heer Eerdmans en mevrouw Mutluwer over hoe de GGZ een vaste plek kan krijgen in de meldkamers van de politie.

[3:10:03] Daar hebben we ook al eerder wat informatie over gegeven.

[3:10:07] dat we met een aantal experimenten hebben gezien dat het altijd iemand in de meldkamer hebben met een GGZ-achtergrond

[3:10:16] eigenlijk niet de beste inzet is van de schaarse capaciteit, laat ik het zo zeggen,

[3:10:20] maar dat we wel heel precies met een aantal proeven nu kijken hoe je de zorgcoördinatie zo kan inrichten

[3:10:27] dat er wel altijd een directe lijn met de GGZ is, omdat ik de onderliggende vraag heel goed begrijp.

[3:10:35] En ook daarop, de allerlaatste stand, zal ik in diezelfde brief terugkomen.

[3:10:42] Voorzitter, dan nog een paar vragen over de begroting van 26 en de suppletorenbegroting.

[3:10:50] Ja, dat zijn de laatste vragen.

[3:10:52] Nou, ik heb nog een paar vragen over borstkankeronderzoek, gordelroosvaccinatie.

[3:10:58] Die komen of nu binnen of ik ga dat uit mijn hoofd doen.

[3:11:01] Maar ik begin even met de vragen over de besparing van 143 miljoen op VWS door efficiënter werk.

[3:11:15] Hoe we dat concreet gaan invullen van mevrouw Conradi, voorzitter, die vraag.

[3:11:20] We zijn daar nu op dit moment mee bezig en dat wordt in de ontwerpbegroting voor 2027 concreet ingevuld.

[3:11:26] Dus dan ziet de Kamer hoe we die keuzes maken.

[3:11:32] Dan mevrouw Meijer over de meevaller van 1,2 miljard.

[3:11:38] Wat is daar precies mee gebeurd?

[3:11:40] Voorzitter, zoals mevrouw Meijer weet zijn de begrotingsregels dat je meevallers op je eigen begroting mag gebruiken om tegenvallers op te vangen.

[3:11:50] Dat is gebeurd bij VWS, bijvoorbeeld door een deel van de middelen in te zetten om de uitstel van de onafhankelijke indicatiestellingen in de WMO te dekken.

[3:12:02] En los van deze tegenvaller viel het overal beeld aan tegenvallers bij VWS mee.

[3:12:08] En dan is de afspraak dat wij die middelen inzetten voor het algemene beeld,

[3:12:14] Omdat er natuurlijk op andere plekken op de rijksbegroting wel sprake was van de tegenvallers.

[3:12:21] Ik zei WMO, dat was de eigen bijdrage om het heel precies te zijn. Dank.

[3:12:28] Voorzitter dan, mevrouw Conradi, nog over de bezuiniging op efficiëntie en tegelijkertijd stijgende apparaatskosten en externe inhuur.

[3:12:39] Misschien even heel precies op die externe inhuur

[3:12:41] Want die was zichtbaar in die eerste sublitaire begroting

[3:12:46] En dat is een incidentele verhoging voor middelen die naar de begroting van VWS zijn overgeheveld

[3:12:52] Die bedoeld zijn voor gegevensuitwisseling in de zorg

[3:12:57] Als mevrouw Conradia er nog wat preciezer meer over wil weten

[3:13:00] Dan ben ik altijd bereid daarop in te gaan

[3:13:01] Maar dit is de achtergrond van die verhoging

[3:13:06] De voortgang van de taakstelling, ook al eerder de taakstelling, die monitoren we natuurlijk.

[3:13:10] En als we daarop bij moeten sturen, dan gebeurt dat uiteraard.

[3:13:15] Voorzitter, dan de vragen over borstkanker, de borstdensiteit.

[3:13:24] Daar heb ik inderdaad vorige week een brief over gestuurd naar aanleiding van de aangenomen motie.

[3:13:32] en een van de elementen waar nu aan gewerkt wordt

[3:13:35] is hoe ziet de informatievoorziening en de voorlichting aan de deelnemende vrouwen eruit

[3:13:42] en over die mogelijkheid dat je dat moet aangeven van het wel of niet meedoen

[3:13:47] worden vrouwen dus ook actief geïnformeerd

[3:13:50] dus dat hoef je niet zelf ergens op te duiken

[3:13:55] om het maar even zo te zeggen

[3:13:57] Maar die keuze is dan wel aan vrouwen zelf of je daarover wil worden geïnformeerd.

[3:14:04] Ja voorzitter, mevrouw Dobben schetste de ruimte voor MRI's in de zelfstandige behandelcentra, de privé klinieken.

[3:14:13] Dat is precies de reden waarom ik terughoudend was of geschetst heb.

[3:14:19] Wat ook de consequenties zijn van als we dit gaan doen.

[3:14:21] Waarom wij in eerste instantie zeiden dat we vanaf 2030 gaan doen.

[3:14:25] Dan kun je ook gelijk een handelingsperspectief erbij bieden of een MRI aanbieden.

[3:14:31] En de route die mevrouw Dobbes schetst, maak dan nu die ruimte vrij, dat is precies wat ik niet kan doen.

[3:14:38] En waar ik niet de mogelijkheden voor heb.

[3:14:42] En waarom ik geschetst heb hoe we het kunnen doen, maar waar dat ook consequenties heeft.

[3:14:50] Maar ik onderschrijf en sta volledig achter de inzet en de insteek van de motie, zoals ook nog een keer benadrukt in de brief.

[3:14:59] De Gezondheidsraad brengt nu opnieuw een advies uit.

[3:15:02] Dat wordt een belangrijk moment om weer een vervolgstap te zetten.

[3:15:06] En de voorbereiding gaat natuurlijk intussen gewoon door.

[3:15:11] Voorzitter, dan nog over de borstkankerbevolkingsonderzoeken en het verdwijnen van de bus.

[3:15:18] en de daling van participatie.

[3:15:20] Mevrouw Dobben verwees naar Zutphen.

[3:15:23] Ik heb daar online volgens mij ook een bericht over voorbij zien komen.

[3:15:30] Ik deel dat het natuurlijk niet fijn is dat onder andere door personeelstekort

[3:15:39] wij BVO en NL besluiten moeten nemen om minder bussen in te zetten.

[3:15:44] Dat is natuurlijk een laagdrempelige vorm om dat onderzoek te kunnen doen.

[3:15:52] En bevolkingsonderzoek Nederland kijkt steeds hoe ze die mobiele units, die bussen, zo effectief mogelijk kunnen inzetten.

[3:16:00] Met als doel om die toegankelijkheid zo groot mogelijk te houden.

[3:16:08] Het zomaar, ik ga er niet over, over dat inzet van die bussen.

[3:16:11] Maar mevrouw Dobben vroeg mij, kun je nou niet dat eigenlijk terugdraaien om die bussen weer gewoon in te zetten?

[3:16:18] Ik wil daar echt heel terughoudend in zijn, juist omdat BVO-NL zo precies kijkt, hoe doen we dit nou op een zo goed mogelijke manier, om die toegankelijkheid zo goed mogelijk te borgen.

[3:16:32] Ik deel wel de zorg over die teruglopende deelname aan het onderzoek.

[3:16:38] Dat heeft wel meerdere oorzaken.

[3:16:41] Dus die houden we heel goed in de gaten.

[3:16:43] En wat we daaraan kunnen doen, daar zal ik uiteraard een bijdrage aan leveren.

[3:16:46] En dat is in elk geval bij herhaling blijven benadrukken.

[3:16:50] Dus dat doe ik ook nu heel graag, voorzitter, hoe belangrijk het is om deel te nemen aan die bevolkingsonderzoeken.

[3:16:57] Goed, dank voor de beantwoording.

[3:16:59] Ik kijk naar de tijd.

[3:17:00] We hebben nog tien minuten over voor minister Sterk.

[3:17:02] Dus ik kijk ook even kritisch de Kamer rond of er nog vragen zijn die nu gesteld moeten worden.

[3:17:07] Eén vraag van mevrouw Van Brenk.

[3:17:10] Ja, meer. Ik had een aantal punten ten aanzien van vaccineren en wanneer iets starten enzovoort.

[3:17:17] En als dat schriftelijk kan, is dat ook goed.

[3:17:20] Als dat schriftelijk kan, heel graag.

[3:17:22] Dat is goed, dat is goed.

[3:17:23] Mevrouw Maaier?

[3:17:25] Voorzitter, ik vroeg naar die meevaller van 1,2 miljard.

[3:17:28] En de minister geeft naar een antwoord aan dat daarvan geld is gebruikt om uitstel van de wet invoering, inkomensafhankelijk maken aan de mensendrieven, om die een jaar verder uit te stellen.

[3:17:40] Volgens mij uit mijn hoofd is dat 225 miljoen.

[3:17:43] Dus dan blijft er nog een heel groot bedrag over.

[3:17:47] Wat is verdwenen? Is dat nog ingezet voor premieverlaging?

[3:17:51] Waar is dat dan aan uitgegeven?

[3:17:54] Voorzitter, dat geld is natuurlijk niet verdwenen.

[3:17:56] Dus daar even heel duidelijk over.

[3:17:59] Ik gaf dit als voorbeeld, onder andere naar die eigen bijdrage WMO.

[3:18:03] Er is ook geld gegaan naar covid-vaccinaties voor volgend jaar, 2027.

[3:18:09] En ja, dan is daarmee nog niet 1,2 miljard uitgegeven, maar conform begrotingsregels is dat ingezet voor tegenvallers in het algemene uitgravenbeeld.

[3:18:20] Goed, dan ga ik nu over naar minister Sterk met de vriendelijke, de opdringende opdracht om het met 10 minuten zo'n beetje te doen.

[3:18:28] Dus ja, ik weet het, dat hebben we denk ik ook een beetje allemaal aan onszelf te danken.

[3:18:35] Dit kan echt helaas niet anders. Dus ik kijk de minister aan.

[3:18:39] Als we dan in ieder geval beginnen bij de amendementen, voorzitter, dat is denk ik belangrijk.

[3:18:43] Mevrouw Dolle had een amendement voor een wervingscampagne.

[3:18:47] Ik ben het op zich met haar eens dat het natuurlijk belangrijk is om zoveel mogelijk mensen in de zorg te werken,

[3:18:53] want personeelstekorten is een groot probleem.

[3:18:55] Maar zo'n wervingsactie zoals u die voorstelt, als je dat ook vergelijkt met hoe de Defensie dat heeft gedaan,

[3:19:00] dat vraagt gewoon tientallen miljoenen euro's en kost minstens acht tot twaalf maanden voorbereidingstijd.

[3:19:06] En met één miljoen kom je echt nergens.

[3:19:08] Bovendien denk ik dat het overbodig is, want we werken op dit moment met de sector aan een alternatief instrument

[3:19:13] dat juist ook bijdraagt aan de instroom en dat is het landelijk loopbaanplatform Zowie.

[3:19:18] En dit najaar volgt daarvan de officiële lancering met ook allemaal publieksgerichte communicatie

[3:19:25] voor de verschillende doelgroepen die we willen beïnvloeden op hun studiekeuze...

[3:19:32] en om te komen werken in de zorg.

[3:19:35] Dus ik wil dat amendement ontraden.

[3:19:38] Amendement 5 ontraden.

[3:19:41] Dan was een amendement nummer 9 en een amendement nummer...

[3:19:47] Even kijken, is dit nou ingedinkt of niet?

[3:19:50] Is er nou...

[3:19:51] Nou, ik ga amendement 9 in ieder geval even, ja sorry, ik heb onduidelijkheid over, dat is dan nummer 11 denk ik hè, is er een amendement nummer 11, klopt dat?

[3:20:03] Ja, amendement 11 is net toegevoegd van lid Dobben.

[3:20:07] Oh, nee. Oké, dan is er een amendement ingediend door lid Mohandis op de BOZA-regeling.

[3:20:22] Dat herken ik als een amendement wat volgens mij ook al bij de begroting is ingediend eerder.

[3:20:26] Met de vraag om een kasschuif.

[3:20:28] Kijk, ik vind het super vervelend wat er is gebeurd bij die boza.

[3:20:31] Dus dat dat systeem is geklapt en dat we nu toe moeten naar een loting.

[3:20:35] En dat dat heel veel onduidelijkheid geeft in de sector.

[3:20:41] En tegelijkertijd ga ik dit amendement ontraden.

[3:20:44] Om de reden die ik eerder ook al heb gegeven.

[3:20:46] Amendement 9, ontraden.

[3:20:47] Omdat het ook geen oplossing is.

[3:20:49] Want je schuift het geld van komend jaar, 2027, naar dit jaar.

[3:20:55] En bovendien mag dit eigenlijk ook niet volgens de financiële spelregels die we met elkaar hebben afgesproken.

[3:21:00] Graag toch korter de toelichting.

[3:21:04] Dan amendement nummer 10 van mevrouw Meijer.

[3:21:06] Dat ga ik ook ontraden, omdat dit gewoon een uitvoering is van de taakstellingen van het vorige kabinet.

[3:21:12] En ik ga volgend jaar kijken of ik daar iets aan kan doen.

[3:21:14] Amendement 10 ontraden.

[3:21:15] En dan is er nog een amendement van mevrouw Van Dijk.

[3:21:19] Sorry, nee, van mevrouw Dobbe, lid amendement 11.

[3:21:23] En dat ga ik ook ontraden.

[3:21:26] Amendement 11, ontraden.

[3:21:27] Omdat het eigenlijk tegen de lijn in gaat die wij als kabinet nu juist willen.

[3:21:32] Namelijk dat mensen langer thuis kunnen blijven wonen.

[3:21:35] Dat willen we ook faciliteren.

[3:21:36] Bovendien, de manier waarop je dit amendement dekt is ook ondeugdelijk.

[3:21:39] Omdat in ieder geval de begrotingsregels waar wij ons aan houden je een meevaller enkel kan benutten voor tegenvallers elders op de begroting.

[3:21:45] En dat is niet wat u doet met dit amendement.

[3:21:48] Dan hebben we nog één abonnement over, abonnement 6.

[3:21:56] Ja, net aan het kijken, ik ben er namelijk even gegeten.

[3:21:58] Van mevrouw Dobben over vrouwengezondheid.

[3:22:02] Voorzitter, en ook hier hebben wij al eerder over van gedachten gewisseld.

[3:22:06] Ik deel het belang voor aandacht voor vrouwengezondheid.

[3:22:10] Ik vind het ook heel goed dat die strategie er nu ligt.

[3:22:12] We zijn druk bezig met de uitvoeringsagenda of de werkagenda.

[3:22:16] Die komt nog voor de zomer.

[3:22:18] Daar zit ook geld aan gekoppeld.

[3:22:20] Als ik het goed zeg uit mijn hoofd, 15 miljoen.

[3:22:23] En we moeten nog beginnen met dat uitgeven.

[3:22:26] Dus daar nu geld bij doen.

[3:22:28] Ik zeg helemaal niet dat dit voor altijd, voor eeuwig het bedrag is.

[3:22:32] Maar ik vind dat nu vooruitloopt, voordat ik überhaupt begonnen ben, echt te voorbarig.

[3:22:37] Dus daarom ontraad ik het amendement.

[3:22:40] Want ik zou het dan ook nog dit jaar moeten uitgeven.

[3:22:43] Ik weet gewoon even niet...

[3:22:44] Amendement 6, ontraden.

[3:22:46] Dan ga ik weer het woord aan de minister.

[3:22:48] Ja, voorzitter, er is ook nog een concept-abonnement, begrijp ik.

[3:22:52] Dat kan? Van mevrouw Van Dijk? Nee.

[3:22:56] Nee, dan is er geen amendement van mevrouw Van Dijk, van de BOZA.

[3:23:01] Dan gaan we naar de gehandicaptenzorg.

[3:23:03] Er waren een aantal vragen van mevrouw Meijer, mevrouw Bikker, de heer Bussoff en mevrouw Dobbe.

[3:23:12] Wat gebeurt er hier nou eigenlijk precies?

[3:23:14] Wat we hier doen is dat er een dekking voor de motie komt uit een reservering die wij als kabinet bij de voorjaarsnota hebben gedaan vanaf 2027 binnen de WLZ.

[3:23:27] En die hangt samen die reservering met mogelijk hogere uitgaven op grond van de lopende kostenonderzoeken die de NZA uitvoert.

[3:23:36] En die reservering volgde uit een meevaller op grond van de februaribrief van de NZA.

[3:23:41] Dus op basis daarvan hebben we die reservering gedaan.

[3:23:44] En die reservering dekt nu de eenmalige opschorten van de bezuinigingen.

[3:23:50] En daarmee is de dekking dus geen bezuiniging.

[3:23:53] Dus dat betekent niet dat we ergens anders nog weer moeten gaan bezuinigen.

[3:23:56] Maar het is een inzet van de reserve die we daarvoor hadden opgenomen voor het onderzoek.

[3:24:05] Dan was er nog een vraag van mevrouw Bikker.

[3:24:09] Wat is nou precies het doel van wat u gaat doen met de geelicaptensector?

[3:24:13] Volgens mij heb ik dat ook al bij het WGO aangegeven.

[3:24:15] Ik wil heel graag vanuit de inhoud het gesprek gaan voeren.

[3:24:18] Overigens doen we dat voor een deel ook al wel hoor.

[3:24:20] We praten natuurlijk met de gehandicaptensector, maar juist ook met het oog op een akkoord.

[3:24:24] En dan gaat het om dat we het belangrijk vinden dat die zorg natuurlijk ook op de lange duur toegankelijk blijft en betaalbaar en ook van goede kwaliteit.

[3:24:33] En wat ik eerder ook al noemde bij het WGO, dat het ook niet moet gaan leiden tot langere wachtlijsten.

[3:24:37] En dat we natuurlijk zoveel mogelijk het personeel ook kunnen behouden.

[3:24:41] Maar tegelijkertijd zijn we ook geconfronteerd met ook een zorg of een krapte in het aantal arbeidskrachten wat er is en oplopende kosten.

[3:24:48] Dus ja, daar zullen we toch ook naar moeten kijken met elkaar.

[3:24:51] Dus in die zin staat de opgave voor volgend jaar nog wel gewoon voor 2028 in de begroting.

[3:24:57] Ik zeg daarbij ook de motie die u heeft ingeniet gaf natuurlijk ook geen dekking voor mij om te kijken waar zouden we dat geld er vandaan kunnen houden.

[3:25:03] Maar ik wil in ieder geval nu de rust en de kalmte met elkaar voor aankomend jaar.

[3:25:08] Zodat we met elkaar inhoudelijk nu het gesprek kunnen gaan voeren over de toekomst van de gehandicaptensector.

[3:25:13] En daaruit volgt dan wat we dan met de andere kaders gaan doen.

[3:25:22] Dan ga ik door naar het kopje van zorgfraude.

[3:25:27] Daar was een vraag van mevrouw Conradi.

[3:25:30] Op welke termijn de NZA die handhavers en bevoegdheid krijgt voor de spookzorg?

[3:25:33] In de tweede helft van dit jaar sturen wij het wetvoorstel modernisering van de WMG in internetconsultatie.

[3:25:41] En een onderdeel van het wetvoorstel is de bevoegdheid van de NZA om bestuursrechtelijk op te treden tegen spookzorg.

[3:25:46] En we hopen dat het wetvoorstel in 2027 ook bij de Tweede Kamer kan worden ingediend.

[3:25:52] Dan had mevrouw Kolradi ook een vraag over welke extra maatregelen de minister neemt om fraude binnen de SOV en de OVV sneller en harder aan te pakken.

[3:26:01] Nou, we hebben een werkgroep en die heeft een aantal analyses en aanbevelingen gedaan.

[3:26:06] Het heeft inmiddels al geleid tot extra controles en verificatieverplichtingen in de uitvoering bij het CHK.

[3:26:12] Daarna worden ook de SOV en de OVV per 1 juli van dit jaar gewijzigd, waardoor het CHK extra bewijsstukken mag opvragen bij nieuwe zorgaanbieders.

[3:26:20] En voor de langere termijn werken we aan een uitbreiding van contractering van zorg, het inregelen van toezicht en het mogelijk maken van materiële controles.

[3:26:29] En dan ga ik een aantal vragen even afdoen omwille van de tijd door te verwijzen dat er zeer binnenkort een zorgfraudebrief naar de Kamer komt,

[3:26:36] waar een aantal van uw vragen ook in zullen worden beantwoord.

[3:26:40] Dan ga ik door naar het kopje innovatie.

[3:26:43] Mevrouw Wendel had daar een aantal vragen gesteld.

[3:26:46] De eerste was wat ik ga doen om een stimulans te bieden aan zorgaanbieders om over te stappen op slimmere vormen van zorg.

[3:26:53] Nou, vanuit het ISA en ASWA hebben we daarvoor een aantal instrumenten die die overstap kan ondersteunen.

[3:27:01] Bijvoorbeeld de DigiZo.nu, maar ook de stimuleringsregeling Technologie in Ondersteuning en Zorg.

[3:27:09] En we hebben een coalitie Digivaardig in de Zorg.

[3:27:12] Daarnaast moet je natuurlijk ook aan de opleidingen werken, want je wilt ook dat de zorg- en welzijnsmedewerkers op dat gebied voldoende ook onderlegd worden om die slimmere vormen te gebruiken en te kunnen hanteren.

[3:27:23] En we zijn ook, en dat is het derde, bezig met een missiegedreven innovatiebeleid.

[3:27:27] En dan specifieke thema gezondheid en zorg.

[3:27:31] En daarmee is ook het bedrijfsleven gebonden aan onze opgaves.

[3:27:34] En daarbij zet ik met name heel erg in op het thema arbeidsbesparing.

[3:27:39] Want dat zou enorm helpen als daar de innovaties kunnen worden ingezet.

[3:27:44] Ik vroeg ook hoe het minister ervoor gaat zorgen dat ondernemers en zorginstellingen gemotiveerd worden om te investeren in innovatie.

[3:27:51] Ik denk dat het superbelangrijk is wat u ook zegt, dat we die innovaties echt goed gaan gebruiken.

[3:27:57] Juist met het oog op de krapte.

[3:27:59] De centrale missie is dat we in 2040 alle mensen in Nederland tenminste vijf jaar langer in goed gezondheid willen hebben leven.

[3:28:06] En dat de gezondheidsverschillen afnemen met 30%.

[3:28:09] En daarom is het ook zo belangrijk dat we dus inzetten in dat innovatiebeleid wat ik u net benoemde.

[3:28:17] en proberen we ook de publiek-private samenwerking binnen dit beleid te stimuleren

[3:28:22] door onder andere aan te sluiten bij de prioriteiten die het kabinet stelt via de nationale technologiestrategie

[3:28:28] en ik noemde u net al de stimuleringsregeling technologie en ondersteuning en zorg

[3:28:32] die helpt zorginstellingen om in hun organisaties ook daadwerkelijk over te gaan

[3:28:37] tot implementatie en opschaling van waardevolle innovaties

[3:28:41] Ik vroeg ook nog op dit punt hoe we regels rondom bekostiging van innovaties kunnen versimpelen en hoe we ervoor kunnen zorgen dat het financieringssysteem niet alleen werkt voor bestaande zorgprocessen.

[3:28:54] Die bekostiging is natuurlijk ook een van de belangrijke factoren om innovaties ook verder op te kunnen schalen en onderdeel te maken van die reguliere zorgprocessen.

[3:29:03] Dus vanuit de akkoorden van ISA-ASWA wordt ook gewerkt aan het wegnemen van onnodige belemmeringen die dat in de weg staan.

[3:29:11] En daar werken we ook aan een intensiveringsagenda digitaal en hybride zorg.

[3:29:17] En daar zitten een aantal acties in die ook gericht zijn op financiële prikkels vanuit bekostiging, contractering en financiering.

[3:29:27] En dan hebben we tenslotte ook nog de doorbraakmiddelen vanuit het ASWA die ook een extra impuls moeten geven aan specifieke toepassingsgebieden met passende inzet van AI, digitale zorg en technologie.

[3:29:38] Zodat ook dat helpt om te komen tot een landelijke opschaling van concrete en bewezen innovaties.

[3:29:47] Dan kom ik aan het kopje jeugd.

[3:29:53] Hoeveel mapjes heeft u nog?

[3:29:54] Ja, één, twee, drie, vier. Vier mapjes nog.

[3:29:59] Waarvan de laatste twee, langdurige zorg en oudere zorg.

[3:30:03] En ik deed u net al de suggestie om die in het commissiedebat terug te laten komen.

[3:30:07] Oké, ik zie ook een paar mensen die geen tweede termijn hebben.

[3:30:10] Eventueel stel ik voor, om maar even weer vooruit te lopen, dat de appreciatie van de moties die zijn ingediend, dat die schriftelijk deze week worden gedaan.

[3:30:20] Ja, daar gaan we nu over verder naar de beantwoording.

[3:30:24] Kopje jeugd.

[3:30:25] Over het excuustraject had de heer Bushoff een vraag.

[3:30:29] Ik ben op dit moment in overleg met jongeren, ervaringsdeskundigen en andere departementen die hierbij betrokken zijn, VNG en de jeugdzorg.

[3:30:36] Er is voor de komende vier jaar een incidenteel budget van in totaal 12 miljoen beschikbaar, gericht op herstelactiviteiten, waarvan u ook terecht zegt, ik weet niet of u dat nou zei, maar dat dat niet moet verdwijnen in de managementlagen, maar vooral natuurlijk ten gunste moet komen voor de jongeren.

[3:30:53] En het is ook bedoeld voor activiteiten, voor erkenning en herstel en het bieden van steun voor deze jongeren en jongvolwassenen.

[3:31:00] Daar vervoegen we dus ook met hen het gesprek over.

[3:31:03] De precieze invulling loopt nu en we streven ernaar om ermee te starten met het meerjarige erkenning- en hersteltraject vanaf het najaar van 2026.

[3:31:18] Mevrouw Conradi had ook een vraag over hoe we nou integraal gaan kijken naar de problemen van de jeugdzorg, waarbij we het hele gezin erbij pakken.

[3:31:29] Volgens mij is dat precies waar we ook mee bezig zijn.

[3:31:32] We proberen die stevige lokale teams daar natuurlijk een hele belangrijke plek te geven.

[3:31:36] Dat heb ik met de NVNG ook in een confinant nu afgesloten.

[3:31:39] Daar willen we ook meer voorwaarden aan gaan stellen, zodat daar eigenlijk al de integrale blik plaatsvindt.

[3:31:43] En we willen ook, en dat debat had ik vorige week natuurlijk voorkomen,

[3:31:46] dat elk pakketje als een soort SDV-stokje wordt doorgegeven en iedereen er weer opnieuw naar gaat kijken.

[3:31:51] Maar we willen juist aan de voorkant zorgen dat alle partijen daar goed met elkaar dezelfde analyse maken,

[3:31:55] zodat ook als het nodig is, ook goed kan worden ingegrepen.

[3:32:00] En daarnaast ben ik natuurlijk ook bezig met de Rijkwijde Jeugdwet die ook moet helpen om, en dat was volgens mij een andere vraag die u had, over hoe we nou kunnen kijken, hoe geven we nou die indicaties in de jeugdzorg, hoe zorgen we nou dat de financiële prikkels ook goed staan, zodat we ook echt alleen maar die jongeren in de jeugdzorg krijgen die daar ook horen en die niet op een andere manier geholpen zouden moeten worden.

[3:32:23] Dus daar werk ik ook hard aan op dit moment.

[3:32:28] Dan had mevrouw Coradi ook nog een vraag over de wettelijke grondslag voor de gegevensdeling tussen Filomena en wanneer de Kamer die verkenning ontvangt.

[3:32:38] Ik werk er op dit moment hard aan en ik wil eigenlijk eind dit jaar u die verkenning daarover doen toekomen.

[3:32:47] En daarbij kijken we ook welke oplossingsrichtingen er bestaan voor die gegevensdeling.

[3:32:54] En u had volgens mij ook vragen over hoe we gaan zorgen dat Filomena over het hele land wordt uitgerold.

[3:33:00] U weet dat ik op zich heel erg fan ben van de manier waarop zij werken.

[3:33:03] Dat heb ik ook gezien.

[3:33:05] En ik heb in het vorige debat ook aangegeven dat het natuurlijk slecht verhoudt tot de WMO dat ik nu ga zeggen dat het er overal moet komen.

[3:33:13] Maar ik wil me wel inzetten om te kijken hoe ver we het kunnen inzetten om het zoveel mogelijk ook uit te rollen.

[3:33:19] Ik heb ook wel gezien dat er ook regio's zijn die het eigenlijk niet willen of waar het gewoon niet zo passend is.

[3:33:22] Dus volgens mij heeft het niet zoveel zin om het dan daar te doen.

[3:33:25] En daarom wil ik vooral ook heel goed kijken, wat werkt nou zo goed in Filomena?

[3:33:28] Hoe krijgen we die gegevensdelingen op orde?

[3:33:30] Dus daar wil ik me ook echt voor inzetten de komende tijd.

[3:33:34] Dan agressie in de zorg, voorzitter.

[3:33:37] Dat was een vraag van mevrouw Wendel.

[3:33:41] Laat ik beginnen te zeggen wat ik dat echt zorgelijk vind.

[3:33:44] Ik ben natuurlijk ook veel op werkbezoek.

[3:33:46] Dit is ook altijd het onderwerp dat daar aan de orde komt.

[3:33:49] Dat kan zijn soms onderling, maar heel vaak natuurlijk ook van mensen, van bewoners of van mensen die bij de bewoners horen.

[3:33:57] En dat moeten we natuurlijk gewoon niet willen met elkaar.

[3:34:00] Ja, er is geen zicht op de mate waarin werkgevers en zorg en welzijn aangifte doen naar agressieincidenten.

[3:34:05] Dat is niet iets wat we registreren, maar het is natuurlijk wel belangrijk dat het gebeurt.

[3:34:09] In eerste instantie zijn werkgevers natuurlijk zelf ook verantwoordelijk om ten eerste te voorkomen dat er agressie kan ontstaan.

[3:34:14] Maar ook als het er dan is, ook aangifte te doen en ook zorg te dragen voor een goede nazorg.

[3:34:21] Daarbij wil ik ook die werkgevers ondersteunen.

[3:34:25] En daarom hebben wij KNMG een subsidie gegeven om samen met andere beroepsverenigingen een soort handelingskade te ontwikkelen.

[3:34:32] Voor wat iemand kan doen als er sprake is van agressie.

[3:34:35] En dat handelingskade wordt voor de zomer gepubliceerd.

[3:34:40] En ik help natuurlijk verder met relevante informatie.

[3:34:43] En u zei ook van, je zou het niet kunnen helpen om een bezoekverbod op te leggen voor alle zorginstellingen als bezoekers agressief zijn.

[3:34:50] Ik vind het op zich een hele interessante gedachte, alleen de wet AVG verhoudt zich daar heel slecht toe.

[3:34:55] Want dan moet je wel echt een hele ernstige, zeg maar, agressieve daad hebben gepleegd om dat zwaarder te laten wegen dan de privacy van betrokkenen.

[3:35:03] En om overal, zeg maar, een verbod op te leggen, moet je dus ook wel weten om wie het gaat.

[3:35:08] En dat maakt het ingewikkeld om overal een bezoekverbod op te leggen.

[3:35:14] Ik ga het op en snel weer voorzitten, want dit was het blokje agressie en de zorg.

[3:35:19] Dan haalde ik een kort blokje ouderenzorg en een lang blokje nog langdurige zorg.

[3:35:31] Eventueel ouderenzorg naar donderdag?

[3:35:33] Ja, dat vind ik prima, maar ik heb het een paar keer voorgesteld.

[3:35:36] Als dat zou kunnen, dan is dat heel erg fijn.

[3:35:39] En dan het laatste blokje?

[3:35:41] Ja, dan zal ik de vragen die daar misschien ook nog enigszins aan relateren, daar uittrekken.

[3:35:44] Maar wat ik wel wil zeggen is, ik hecht er echt aan om dat misverstand weg te nemen.

[3:35:48] Dat was mevrouw Meijer die zegt, ja, het lijkt erop dat het PGB afgeschaft gaat worden door dit kabinet.

[3:35:55] Nou, dat is absoluut niet het geval. Het PGB wordt niet afgeschaft.

[3:36:00] Alleen, we hebben wel gezegd dat we willen kijken naar die voorliggendheid.

[3:36:05] Maar de bewuste keuze voor eigen regie blijft gewoon voorop staan.

[3:36:09] En daarmee dus ook de uitwerking van de motie die daarover is ingediend rond keuzevrijheid voor het PGB.

[3:36:14] We hebben ook overigens binnenkort een debat over het PGB en voor dat debat komt ook nog een brief uw kant op.

[3:36:20] Mevrouw Tijmstra had een vraag of ik kan aangeven hoe de regeling compensatie zorgkostenhoek dat wil gaan vormgeven.

[3:36:27] Dat is door mijn collega net denk ik ook al iets gezegd over de stapelings waar we mee bezig zijn.

[3:36:32] Maar ik kan in ieder geval zeggen dat wij inderdaad, er is een envelop van 350 miljoen euro structureel gereserveerd om chronisch zieken tegemoet te komen in hun zorgkosten.

[3:36:42] En deze middelen worden beschikbaar gesteld aan gemeentes.

[3:36:44] Dat wat in het coalitieakkoord staat.

[3:36:46] En dat is ook van waaruit wij zullen kijken hoe we het kunnen inzetten in de stapeling van de kosten die worden gemaakt.

[3:36:52] U vroeg ook nog of wij zouden kunnen kijken naar een specifieke uitkering.

[3:36:56] Om dat op die manier via gemeentes te organiseren.

[3:36:59] Ja, dat staat eigenlijk een beetje haaks op de beweging die we juist aan het maken zijn.

[3:37:03] Om niet zoveel van die specifieke uitkeringen meer te doen naar gemeentes.

[3:37:08] Want er is best wel een grote diversiteit in al die spuksen ontstaan.

[3:37:11] En we willen kijken hoe we dat nou beter en effectiever kunnen gaan doen.

[3:37:15] Dus een specifieke uitkering lijkt daarmee op voorhand niet het meest aangewezen instrument.

[3:37:20] Maar de keuze voor het uiteindelijke financieringsinstrument wordt natuurlijk bepaald aan de hand van de uitkomsten van de inhoudelijke analyses en gesprekken met stakeholders.

[3:37:27] En ik zou zeggen ook met de uitkomsten van het onderzoek wat er nu is naar de stapeling.

[3:37:33] Mevrouw Wendel, zeg ik, geen nodige herindicaties voor mensen met een chronische ziekte.

[3:37:39] Nou, volgens mij is dat ook een opdracht die ik heb meegekregen vanuit het coalitieakkoord.

[3:37:42] Dus daar werken we ook aan op dit moment.

[3:37:45] Overigens is het ook zo dat er, en dat is wat soms wat onduidelijk lijkt, de WMO biedt gewoon alle ruimte om gewoon langdurige indicaties af te geven.

[3:37:56] Alleen gemeentes doen het niet altijd.

[3:37:58] Maar de ruimte is er dus al wel om dat te doen.

[3:38:00] En als ze dat vaker zouden doen, dan zou dat toch ook minder bureaucratie opleveren voor de afnemers, zeg maar, daarvan.

[3:38:07] En ik ben het ook met u eens dat het niet nodig zou moeten zijn om als je een chronische ziekte of beperking hebt, om dat elke keer weer te moeten bewijzen.

[3:38:14] Dus ik ben daar nu ook over in gesprek met de VNG.

[3:38:20] En we kijken daar ook hoe we dan een langere beschikkingsduur voor de WMO en de jeugdwert wat passend ook kunnen stimuleren.

[3:38:32] mevrouw Tijmstra had ook een vraag over het gemeenschapsfonds

[3:38:36] en wanneer we de uitwerking daarvan verwachten

[3:38:38] nou daar werk ik op dit moment aan samen met ook mijn collega van BZK

[3:38:43] zijn we aan het kijken of we die in elkaar kunnen schuiven

[3:38:45] en ik zit ook te kijken of we de financiering van

[3:38:50] want we ogen natuurlijk eigenlijk zorgzame buurten en wijken

[3:38:53] of we die ook mee kunnen nemen in de aanvullende hallo afspraken

[3:38:58] Maar dat loopt eigenlijk op dit moment.

[3:39:00] En ja goed, daar kan ik nog niet heel veel meer op dit moment over zeggen.

[3:39:03] Maar uw link naar BZK, die maken wij ook.

[3:39:08] En dan had de VVD, mevrouw Wendel, die wil graag één aanspreekpunt voor mensen om hun zorg te regelen.

[3:39:13] We werken op dit moment met het ministerie van BZK en andere betrokken partijen aan de uitbreiding van overheid brede loketten.

[3:39:20] Zodat mensen in één keer goed geholpen zijn.

[3:39:22] En ik werk ook aan een digitaal informatiepunt, waar mensen betrouwbare informatie kunnen vinden over de zorg en ondersteuning die zij nodig hebben.

[3:39:33] Ik heb hier nog een heel mapje met vragen gekregen die misschien nu nog niet beantwoord zijn.

[3:39:40] Maar ik zal die even van de langdurige zorg erbij pakken.

[3:39:42] En dan stop ik daarmee hoor, daarna.

[3:39:45] Nou ja, nu eigenlijk.

[3:39:50] We gaan dit echt gewoon schriftelijk doen.

[3:39:53] Ik kijk eventjes naar de Kamer voor het tweede termijn.

[3:39:57] Het is helaas niet anders dan op deze kort door de bocht manier.

[3:40:05] Meneer Bussel van GroenLinks-PVDA moet ik nog steeds zeggen, begrijp ik.

[3:40:11] De microfoon mag uiten, minister Sterk.

[3:40:15] Dank u wel, voorzitter.

[3:40:18] Aan welke kant staat de politiek?

[3:40:20] Aan de kant van de zachte stem en gewone mensen?

[3:40:23] Of aan de kant van schreeuwers en de allerrijkste?

[3:40:26] En PRO maakt zich consequent sterk voor die zachte stem en kiest altijd de kant van gewone mensen.

[3:40:32] En precies daarom heb ik vandaag ook dat concrete voorstel ingediend om te voorkomen dat er bezuinigd wordt op mensen zoals Mout.

[3:40:40] En juist er zorg en extra ondersteuning beschikbaar is voor gewone mensen die te maken krijgen met een tegenslag.

[3:40:46] Omdat je dat succes van onze samenleving niet kan afmeten aan hoe we omgaan met die allerrijkste en mensen die alles al hebben.

[3:40:52] Maar juist aan hoe we omgaan met gewone mensen die een tegenslag hebben.

[3:40:56] Mensen zoals Mout.

[3:40:58] En voorzitter, ik dank ook de minister dat zij dit voorstel heeft omarmd.

[3:41:01] En ik reken op mijn collega's.

[3:41:05] Ik kijk nog even verder rond mevrouw Tijmstra.

[3:41:09] Dank u wel, voorzitter.

[3:41:10] Eén vraag en één motie.

[3:41:12] In de beantwoording van de minister heb ik niet gehoord wanneer de Kamer geïnformeerd wordt over een uitgewerkt voorstel.

[3:41:17] Dus misschien kan dat meegenomen worden in de uitgewerkt voorstel van de compensatie van de 350 miljoen voor chronisch zieken en kwetsbare mensen die te maken hebben met de stapeling van zorgkosten.

[3:41:29] Dus als dat meegenomen kan worden in de schriftelijke beantwoording heel graag.

[3:41:32] E-motie voorzitter, de Kamer, gehoord over raadslagingen.

[3:41:36] Overwegende dat steeds meer mensen met een zorgvraag langer thuis wonen en dit vraagt om een samenleving waarin mensen meer naar elkaar omzien en voor elkaar zorgen.

[3:41:43] Overwegende dat het recente rapport van het SCP aangeeft dat het aantal mantelzorgers gestegen is, maar daarmee ook het aantal overbelaste mantelzorgers stijgt.

[3:41:52] Overwegende dat logeerzorg een belangrijke respijtvoorziening is, dat overbelasting helpt voorkomen en helpt met het volhouden van zorg voor de naasten.

[3:42:00] Overwegende dat alle partijen in het veld aangeven dat een aantal logeerplekken te weinig is op dit moment.

[3:42:05] Overwegende dat op verschillende plekken in verpleeghuizen bedden leegstaan en dat deze plekken mogelijk goed benut kunnen worden voor logeerzorg,

[3:42:12] Omdat hier al 24 uur zorg aanwezig is.

[3:42:15] Constaterende dat zorgkantoren op dit moment geen bekostiging kunnen geven voor de beschikbaarheid van een logeerbed in een verpleeghuis.

[3:42:21] Omdat bekostiging via de indicatie op de persoon verloopt.

[3:42:24] Verzoekt de regering de mogelijkheden in beeld te brengen om leegstaande bedden in verpleeghuizen in te zetten voor logeerzorg.

[3:42:30] Ter ondersteuning en het ontlasten van de mantelzorgers.

[3:42:33] En de Kamer hierover gelijktijdig met de resultaten van het lopende onderzoek over leegstand bij verpleeghuizen te informeren.

[3:42:39] En gaat over tot het orde van de dag.

[3:42:40] En deze motie is mede ingediend door de leden van Brenk, Wendel en Vervlakt.

[3:42:45] Goed, mevrouw van Brenk.

[3:42:47] Ja, voorzitter. De Kamer gehoort de beraadslaging overwegende dat gordelroos een aandoening is met zeer pijnlijke restverschijningsselen, niet in de laatste plaats voor kwetsbare ouderen, overwegende het feit dat de minister besloten heeft alleen 60-jarigen in 2027 te laten vaccineren, overwegende de besmettelijke aard van de gordelroosvirus,

[3:43:07] Dus verzoekt de regering te onderzoeken hoe het mogelijk gemaakt kan worden dat verpleeghuisbewoners met hun WLZ-indicatie aanspraak maken op een gorderoos vaccinatie.

[3:43:18] Op basis van een medische indicatie, analoog aan de gripvaccin, die ook beschikbaar is voor mensen met een medische indicatie en gaat over tot de orde van de dag, mede ingediend door de heer Bussoff.

[3:43:30] Of de Kamer overwegende, of de Kamer gehoort de beraadslaging overwegende dat de eigen bijdrage in de wet langdurige zorg substantieel hoger is dan die in de WMO- of zorgverzekeringswet,

[3:43:43] overwegen het feit dat mensen dat vaak niet weten en dat rondom de indicatiestelling niet altijd expliciet vermeld wordt,

[3:43:52] verzoekt de regering in samenspraak met CIS en CAK te bewerkstelligen dat mensen,

[3:43:58] voordat zij een WLZ-indicatie aanvragen, weten hoe hoog de eigen bijdrage is die zij moeten betalen

[3:44:04] zodra zij een indicatie hebben en gaat over tot de orde van de dag.

[3:44:08] En de Kamer gehoort de beraadslaging overwegende dat een WLZ-indicatie onherroepelijk is,

[3:44:15] overwegende dat het CIS die de indicatie stelt aangeeft dat de gevallen bekend zijn

[3:44:21] waarin een WLZ-indicatie op valse gronden wordt aangevraagd, bijvoorbeeld wanneer kwaadwillende zich voordoet als familie,

[3:44:29] verzoekt de regering het mogelijk te maken dat een WLZ-indicatie wordt ingetrokken en gaat over tot de orde van de dag.

[3:44:36] En voorzitter, dit voelt niet heel erg plezierig omdat we echt met z'n allen heel krap in de tijd zitten,

[3:44:45] Maar ik wil echt heel graag een reactie hebben, schriftelijk, maakt me niet uit, over het verplicht worden dat een rapport na een onderzoek over niet-natuurlijke dood beschikbaar moet zijn voor nabestaanden.

[3:45:00] En ik hoop dat dat in ieder geval wel meegenomen wordt.

[3:45:05] Voorzitter, of voorzitter, geef ik het ja aan, nou raak ik zelf aan. Ik geef het woord graag aan mevrouw Dobben.

[3:45:13] Dank u wel, voorzitter.

[3:45:14] Aantal moties.

[3:45:15] De Kamer gehoord de beraadslaag en constaterende dat het eigen risico zonder wijziging van de zorgverzekeringswet automatisch wordt verhoogd per 2027,

[3:45:22] constaterende dat de kosten voor mensen enorm zijn gestegen en een extra verhoging van kosten, zeker voor mensen die zorg nodig hebben, onwenselijk is,

[3:45:27] verzoekt de regering de automatische verhoging van het eigen risico per 2027 niet door te laten gaan en overeenkomstig met een wetswijziging te komen en gaat over tot de orde van de dag.

[3:45:36] De Kamer gehoord de beraadslaging constaterende dat er nog altijd veel zorggeld verloren gaat aan onder andere winstuitkeringen, aanbestedingsprocedures en ontwijking van het winstverbod via BV-constructies.

[3:45:47] Van mening dat geld dat bedoeld is voor zorg naar de zorg moet gaan, verzoekt de regering om te onderzoeken hoeveel zorggeld er jaarlijks wordt uitgegeven aan andere doeleinden dan aan het leveren van zorg en gaat over tot de orde van de dag.

[3:45:58] De Kamer gehoord de beraadslaging constaterende dat er dit jaar 602 miljoen minder wordt uitgegeven aan de WLZ dan begroot.

[3:46:04] constaterende dat de afgelopen jaren regelmatig gedurende het jaar geld wordt weggehaald bij de WLZ,

[3:46:09] overweegende dat er ondertussen ook forse bezuinigingen worden doorgevoerd op de WLZ,

[3:46:12] terwijl de druk op zorgverleners en mantelzorgers toeneemt,

[3:46:15] verzoekt de regering om voortaan niet standaard geld weg te halen uit het WLZ-budget,

[3:46:20] als blijkt dat er geld overblijft, maar dit eerst in te zetten om bezuinigingen op de WLZ te verzachten

[3:46:25] en gaat over tot de orde van de dag.

[3:46:27] De Kamer gehoort de beraadslaar en constaterende dat het kabinet de bezuinigingen op de gehandicaptenzorg

[3:46:31] en de langdurige GGZ die waren gekoppeld aan de maatregelen WLZ-behandeling,

[3:46:34] opschaling, digitale zorg en meerjarig contracteren en budgetafspraken

[3:46:38] heeft geschrapt voor 2027 en dat deze daarvoor al meerdere keren zijn uitgesteld,

[3:46:43] overweegde dat deze bezuinigingen voor de jaren daarna nog steeds staan ingeboekt,

[3:46:46] waardoor deze als een zwaard van Damocles boven de sector blijven hangen,

[3:46:49] verzoekt de regering om deze bezuinigingen definitief te schrappen,

[3:46:52] ook voor de jaren na 2027 en hiervoor een voorstel te doen en gaat over tot orde van de dag.

[3:46:57] Ik ben er bijna hoor.

[3:46:59] De Kamer gehoort de beraadslaging.

[3:47:00] Constaterende dat het kabinet verwacht dat vrouwen met dicht borstweefsel vanaf 2030 een MRI-stikken en scan kunnen krijgen vanuit bevolkingsonderzoek.

[3:47:08] Constaterende dat vrouwen in aanloop daarnaartoe al geïnformeerd zullen worden over de vraag of zij dicht borstweefsel hebben naar aanleiding van motie Paulusma, CS.

[3:47:17] Overwegeende dat het kabinet zelf wijst op het risico op gezondheidsverschillen, omdat sommige vrouwen tijdens deze tussenfase wel op eigen kosten een MRI kunnen ondergaan en dit voor sommige andere vrouwen geen mogelijkheid is.

[3:47:26] verzoekt de regering om tijdens deze fase ervoor te zorgen dat vrouwen met dicht borstweefsel ondersteund worden

[3:47:31] om een MRI te ondergaan wanneer zij dat niet zelf kunnen betalen en gaat over tot de orde van de dag.

[3:47:36] De Kamer gehoort de beraadslijn constaterende dat het personeelstekort in de thuiszorg en de verpleeghuiszorg

[3:47:40] dreigt op te lopen naar 127.000 in 2035 overweging dat het salaris van zorgverleners nog altijd 6 tot 7% achterloopt op de rest van de economie

[3:47:48] verzoekt de regering om extra budget vrij te maken voor het verkleinen van de loonkloof tussen de VVT en de rest van de economie

[3:47:54] zodat dit gebruikt kan worden voor het sluiten van de nieuwe CAO en gaat over tot de orde van de dag.

[3:47:58] En de Kamer hoort de beraadslaring, constaterende dat er voor 300 miljoen aanbezuinigingen waren ingeboekt door het vorige kabinet op pandemische paraatheid,

[3:48:06] overweegende dat het huidige kabinet die bezuiniging met 177 miljoen vermindert,

[3:48:10] maar dat daardoor nog steeds 123 miljoen wordt bezuinigd op pandemische paraatheid,

[3:48:14] verzoekt de regering om de volledige bezuiniging op pandemische paraatheid te schrappen en gaat over tot de orde van de dag.

[3:48:19] Dank u wel.

[3:48:20] Mevrouw Meijer.

[3:48:22] Ja, dank u voorzitter.

[3:48:23] En dank ook aan de ministers.

[3:48:25] Een beetje een vreemde einde zo van het debat.

[3:48:27] Maar goed, dat is niet anders.

[3:48:29] Dan moeten we beter plannen, denk ik, in het vervolg.

[3:48:31] Ik heb nog één openstaande vraag.

[3:48:33] Tenminste, ik heb nog meerdere openstaande vragen.

[3:48:35] Maar één punt wil ik wel naar voren brengen met betrekking tot het PGB.

[3:48:37] Ik dank aan de minister voor de uitspraak dat het PGB niet verdwijnt.

[3:48:41] Dat was niet mijn quote, maar dat zijn de signalen die Persaldo in ieder geval bij ons ter berde brengt.

[3:48:46] En ik vroeg de minister ook of zij opheldering kan geven over de bezuiniging, over wat voor rol het PGB heeft in het bestuurlijk akkoord.

[3:48:56] Want het wordt geplaatst onder het bestuurlijk akkoord, daar wordt het ook genoemd in de voorjaarsnota.

[3:49:00] En het bestuurlijk akkoord moet een bezuiniging opleveren van 1 miljard.

[3:49:03] En er leeft nu onzekerheid bij de budgethouders van zit daar dan voor het PGB ook een of andere bezuiniging.

[3:49:09] Misschien kan de minister daar helderheid over geven in de brief die ze nog voor dat commissiedebat naar de Kamer stuurt.

[3:49:15] en eventueel daarover in overleg treden met Bersaldo en voorzitter.

[3:49:18] En dan heb ik twee moties.

[3:49:20] De Kamer gehoort de beraadslaging, verzoekt het kabinet om de Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulpartsen

[3:49:24] als volwaardig gesprekspartner aan te laten sluiten bij de gesprekken over de budgetbekostiging SCH en het vervolg daarvan.

[3:49:30] Hij gaat over tot de orde van de dag.

[3:49:31] En tot slot, de Kamer gehoort de beraadslaging, verzoekt het kabinet om de mentalent extra te ondersteunen

[3:49:36] om te komen tot een landelijke uitrol en gaat over tot de orde van de dag.

[3:49:40] Dank u wel.

[3:49:44] Mevrouw Bieker.

[3:49:45] Ja, voorzitter, dank u wel.

[3:49:46] Laten we dit evalueren bij de strategische procedurevergadering hoe we dit beter kunnen doen.

[3:49:51] En excuses ook aan alle ambtenaren die keihard hebben gewerkt aan antwoorden die we nu echt heel goed tot ons gaan nemen als ze schriftelijk tot ons komen.

[3:49:58] Zeg ik er maar bij.

[3:50:00] En voorzitter, omdat ik ook nog, ik kon niet goed hierop doorvragen bij de minister.

[3:50:03] Dus ik dien een motie in, ook met de wetenschap, dat we misschien nog even moeten gaan puzzelen hoe we dit beter kunnen doen.

[3:50:08] Maar u raadt het al, het gaat over de pandemische paraatheid.

[3:50:10] de Kamer gehoort de beraadslaging, constaterende dat de eerdere bezuinigingen op de pandemische

[3:50:15] paraatheid in betekenisvolle maanden zijn teruggedraaid en er met deze voorjaarsnoten

[3:50:19] geïnvesteerd wordt in de voorbereiding op toekomstige pandemieën, overwegende dat het

[3:50:23] van groot belang is om tijdig te toetsen of de huidige investeringen, maatregelen en ondersteuning

[3:50:27] van betrokken partijen voldoende zijn om Nederland voldoende weerbaar te maken tegen

[3:50:30] toekomstige grootschalige infectieuitbraken, verzoekt de regering de Onderzoeksraad voor

[3:50:35] de Veiligheid of, zo nodig een ander geschikt onafhankelijk publiek instituut, te verzoeken

[3:50:39] een onafhankelijke beoordeling uit te voeren van de Nederlandse pandemische paraatheid,

[3:50:43] waaronder in ieder geval de vraag of het kabinet voldoende maatregelen treft om de pandemische

[3:50:47] paraatheid te versterken en of betrokken partijen, waaronder veiligheidsregio's, zorginstellingen

[3:50:51] en uitvoeringsorganisaties, voldoende worden ondersteund om hun taken uit te voeren en de

[3:50:55] Kamer hierover te informeren.

[3:50:57] Het gaat over tot de orde van de dag, mede ondertekend door collega's Bushof van Brenk,

[3:51:01] Koenradi en Dobben.

[3:51:02] En voorzitter, over de andere punten die we hebben gewisseld zullen we op een later moment

[3:51:05] vervolgen.

[3:51:08] Ik heb drie moties gehoord te beraadslagen en constateren dat kabinet meer regie wil nemen op spreiding en concentratie van zorg, terwijl bereikbaarheid, regionale spreiding en continuïteit van streekziekenhuis van groot belang blijven.

[3:51:17] Overweegende dat concentratie van ziekenhuiszorg vaak wordt onderbouwd met verwachte doelmatigheid, personeels- en kwaliteitswind, terwijl daarbij nog altijd wordt verwezen naar onder meer het IPSE-onderzoek naar schaal- en synergie-effecten bij de spoedeisende hulp uit 2013.

[3:51:30] overweegende dat aannames over de financiële, personele en kwalitatieve effecten van concentratie

[3:51:34] actueel toetsbaar, domeinoverstijgend en niet vrijblijvend moeten zijn

[3:51:37] verzoekt de regering om uit te werken hoe de minister meer regie neemt op spreiding en concentratie van ziekenhuiszorg

[3:51:41] welke bestuurlijke of wettelijke instrumenten daarvoor nodig zijn en daarbij concreet

[3:51:45] concreet, cijfermatig en actueel te onderbouwen of en in hoeverre concentratie daadwerkelijk leidt

[3:51:49] tot lagere kosten, personeelswinst en betere kwaliteit van zorg

[3:51:52] gaat over tot orde van de dag

[3:51:53] gehoord. De beraadslaging constaterende dat VWS

[3:51:55] structureel 143,8 miljoen euro

[3:51:58] wil besparen door efficiënt te werken, terwijl

[3:51:59] onduidelijk is hoe deze besparing concreet wordt ingevuld,

[3:52:02] constaterende dat de apparaatskosten van

[3:52:03] VWS in 2026 stijgen en met name

[3:52:05] de externe inhuur voorstoeneemt, overweegende dat

[3:52:07] structurele afhankelijkheid van externe consults

[3:52:09] kan leiden tot hogere kosten en verlies van kennis binnen het

[3:52:11] ministerie, verzoekt de regering voor het

[3:52:13] herfstreces een concreet afbouwpad voor externe

[3:52:15] inhuur binnen VWS aan de Kamer te sturen, inclusief

[3:52:17] een plan om structurele kennis binnen de

[3:52:19] eigen organisatie op te bouwen en gaat over tot orde van de dag, gehoord de beraadslaging

[3:52:23] constaterende dat de kosten van de OVV oplopen, dat binnen deze regeling fraude is vastgesteld

[3:52:27] en dat het hierbij voornamelijk gaat om uitgeprocedeerde vreemdelingen, overwegende dat acute medische

[3:52:31] noodzakelijke zorg beschikbaar moet blijven, maar zorggeld niet mag weglekken door fraude,

[3:52:35] oneigelijk gebruik of langdurige afhankelijkheid van de regeling, overwegende dat de OVV niet

[3:52:39] mag uitgroeien tot een structureel parallel systeem voor mensen zonder verblijfsrecht,

[3:52:42] verzoekt de regering om met behoud van toegang tot acute medische noodzakelijke zorg de OVV

[3:52:46] scherper af te bakenen en maatregelen uit te werken om fraude oneindelijk gebruiken langdurige

[3:52:50] afhankelijkheid van de regeling tegen te gaan en gaat over de orde van de dag.

[3:52:53] Goed.

[3:52:55] Ja, en dan daarover gesproken over de orde van de dag met veel excuus inderdaad richting

[3:53:00] de ambtenaren, maar ook richting de ministers voor het moeten afraffelen terwijl er gewoon

[3:53:06] ontiegelijk veel vragen zijn gesteld.

[3:53:08] En dat vraagt zeker om een heel goede evaluatie en denk ik ook ontzettend veel reflectie op

[3:53:14] ...op ons als Kamer en als Kamercommissie, laat ik het daar maar eventjes ophouden.

[3:53:19] En in mijn rol ook als voorzitter, zoals ik die vandaag heb willen bekleden.

[3:53:25] We hebben een paar zaken, er worden brieven gestuurd.

[3:53:28] Ik zit even gelijk ook te kijken naar de griffie, want er is een toezegging gedaan.

[3:53:32] En voor de zomer komt er een brede brief over PAIS.

[3:53:35] En in het najaar meer informatie over het efficiëntie.

[3:53:39] De toezeggingen worden later nog rondgestuurd.

[3:53:43] Oh, er komt nog een brief met alle toezeggingen.

[3:53:49] Nee, die zal ik dan maken.

[3:53:52] Hoe dan nou komt er een brief?

[3:53:55] En vragen die nog niet beantwoord zijn, die worden deze week beantwoord.

[3:53:58] Net zoals de appreciaties op de moties, zodat we in ieder geval aankomende dinsdag weten hoe het ervoor staat.

[3:54:04] En we kunnen gaan stemmen als Kamer.

[3:54:06] Dat was hem.

[3:54:08] Niet klokslag vijf uur.

[3:54:09] Maar we hebben het gered.

[3:54:12] Ik wens iedereen een heel prettige avond.