Arbeidsmigratie

[0:00:00] Ik heet de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van harte welkom, ook zijn ondersteuning, ook de leden die aanwezig zijn, dat is de heer Vlag van de SGP, de heer Boon van de PVV, de heer Van den Brink van de CDA, de heer Nobel van de VVD, mevrouw Partijvergoedingspartij van de Arbeid en mevrouw Wiersma van BBB.

[0:00:19] Oké, ik stel voor dat we in eerste termijn de onderlinge interrupties in eerste instantie tot 4 beperken.

[0:00:27] En dan zien we wel vervolgens ook bij de termijn van de minister of er misschien iets meer ruimte is.

[0:00:33] En ja, ik ga als eerste het woord geven aan de heer Vlag, die zijn inbreng doet namens de SGB-fractie. Gaat u gaan.

[0:00:38] Ja, dank u wel, voorzitter. En ik kan, denk ik, net als nog een aantal woordvoerders niet het hele debat aanwezig zijn, omdat het samenvalt met het verantwoordingsdebat.

[0:00:45] me dat gezegd hebben. Voorzitter, overheid neem de controle over migratie terug. Dat

[0:00:53] was de boodschap van de staatscommissie demografische ontwikkelingen 2050. Maar de regie bleef uit

[0:00:58] en de ongecontroleerde instroom, of het nu gaat over asiel of arbeidsmigratie, ging

[0:01:03] voort. Het kabinet lijkt geen prioriteit te geven aan de enorme gevolgen van de demografische

[0:01:09] ontwikkeling in ons land, terwijl veel Nederlanders nu al geen woning of huisarts meer kunnen

[0:01:13] vinden. Sterker nog, het rapport lijkt in de ijskast verdwenen te zijn. Ik kom in het

[0:01:18] coalitieakkoord term demografie of een variant daarvan welgeteld nul keer tegen. Is deze

[0:01:24] coalitie en dit kabinet dat spraakmakende advies uit 2024 vergeten? En wanneer kunnen

[0:01:29] we eindelijk opvolging hiervan verwachten? Voor de SGP is het helder. Het migratiesaldo

[0:01:35] moet zo ver mogelijk naar beneden. Er moet een sturend richtgetal komen voorzien van

[0:01:40] specifieke bandbreedtes met onder- en bovengrenzen voor arbeidsmigratie en de andere migratietypen.

[0:01:46] Bij overschrijding moet het kabinet verplicht worden maatregelen te nemen.

[0:01:49] Er ligt een aangenomen motie Stoffer CS die hierom vroeg.

[0:01:54] Hoe geeft het kabinet uitvoeringen hieraan en welke concrete maatregelen gaat de minister nemen om de regie terug te pakken?

[0:02:02] Laat ik nog één gratis suggestie doen.

[0:02:04] Zet in de EU in op de mogelijkheid woon- en werkvergunningen voor EU-arbeidsmigranten in te voeren.

[0:02:11] Voorzitter, maatregelen om de instroom qua arbeidsmigratie te beperken blijven tot op heden uit.

[0:02:16] Wel zet het kabinet alvast de deur open voor arbeidsmigranten van buiten de EU.

[0:02:20] Weliswaar onder strenge voorwaarden, maar toch worden mensen actief hierheen gehaald.

[0:02:24] Wat is het kabinet van plan en wanneer ontvangen we de uitgewerkte plannen van de Taskforce Asiel en Migratie?

[0:02:30] Wat de SGP betreft zetten we eerst in op het effectief verminderen van het aantal arbeidsmigranten in Nederland voordat we nog meer mensen hierheen halen.

[0:02:37] Vervolgens kijken we naar mensen binnen de EU en in het laatste geval zouden we kunnen kijken naar mensen van buiten de EU,

[0:02:43] maar dan wel alleen voor die sectoren die cruciaal zijn voor onze toekomstige economie.

[0:02:48] Deelt de minister dat standpunt?

[0:02:51] Voorzitter, ik heb eerder gezegd, Nederland is verslaafd aan arbeidsmigratie.

[0:02:54] En een verslaving gaat over het algemeen niet vanzelf over.

[0:02:58] Dat vraagt een intensief behandeling, maar ook heldere keuzes.

[0:03:01] Dit doe ik niet meer en daar ga ik wel voor.

[0:03:03] Nederland moet kiezen welke economie het wil zijn.

[0:03:07] Ook de SER onderstreept het belang hiervan.

[0:03:09] Volgens de Raad sluit de huidige inzet nog onvoldoende aan bij de grote maatschappelijke opgaven en transities van Nederland.

[0:03:15] Welke gerichte keuzes maakt het kabinet ten aanzien van de economie van de toekomst?

[0:03:19] De SGP ziet een economie van waarden voor zich die robuust, sociaal, duurzaam en innovatief is.

[0:03:26] IBO en SER adviseren een sterkere inzet op arbeidsbesparende innovaties met oog voor sociale innovatie en hoogwaardig werk.

[0:03:35] In plaats daarvan wordt nu gekozen voor laagbetaalde arbeidsmigranten.

[0:03:39] Dat is onwenselijk.

[0:03:41] En wat doet het kabinet met de aanbevelingen van de SER op dit punt?

[0:03:45] Laten we naast innovatie inzetten op het zo goed mogelijk benutten van de arbeidsmigranten die al in Nederland zijn en hier mogen blijven.

[0:03:52] Zo kan de commerciële visserij geen gebruik maken van de tewerkstellingsvergunning,

[0:03:56] terwijl andere maritieme sectoren dat wel mogen en het tekort aan personeel er niet minder groot is.

[0:04:01] Dit soort kromme regels moeten overboord.

[0:04:04] Wil de minister hiernaar kijken.

[0:04:07] Voorzitter, eerder vroeg ik aandacht voor frauderende Oost-Europeanen die een WW-uitkering ontvangen terwijl ze in een thuisland verblijven.

[0:04:13] Zo zijn er Bulgaren die in het winterseizoen in Nederland werken en zomers terugkeren om daar op onze kosten van de zon te genieten.

[0:04:20] Minister Van Heijem zei dat de signalen bekend waren en dat gekeken werd hoe dit beter kan worden aangepakt.

[0:04:26] Wat is er intussen gebeurd?

[0:04:28] Ik vraag de minister hierin te duiken en een brief aan de Kamer te sturen met extra informatie.

[0:04:32] Hoe vaak gebeurt dit en welke middelen heeft de URV om dit aan te pakken?

[0:04:36] En hoe wordt ervoor gezorgd dat de URV meer zicht krijgt op verblijf in het herkomstland?

[0:04:41] Wordt bijvoorbeeld samengewerkt met overheidsinstanties in het land van herkomst?

[0:04:46] Dan een vraag annexie eraan.

[0:04:47] De SGP vindt het onwenselijk dat jaarlijks miljoenen aan kinderbijslag en kindgebonden budget over de grens verdwijnen,

[0:04:53] omdat nog altijd het woonlandbeginsel niet kan worden toegepast bij kindregelingen.

[0:04:59] Wil het kabinet en de coalitie van gelijkgezinde landen prioriteit geven aan aanpassing van EU-regelgeving op dit punt?

[0:05:06] Dank u wel.

[0:05:08] Hartelijk dank. Dan gaan we door naar de heer Boon.

[0:05:12] Maar voordat ik hem echt het woord geef wil ik nog even melden dat de heer Nijhuis aanwezig is namens D66,

[0:05:18] de heer Keulemans namens jaar 21 en de heer Jimmy Dijk namens de SP.

[0:05:22] Voor alle duidelijkheid hebben we afgesproken vier interrupties in de eerste termijn onderling.

[0:05:25] De heer Boon, gaat u gang.

[0:05:27] Ja, dank u wel, voorzitter. De PVV wil fors minder arbeidsmigratie.

[0:05:30] Nederland is te afhankelijk geworden van goedkope buitenlandse arbeid,

[0:05:34] terwijl de druk op onze woningen, zorg, infrastructuur en leverbaarheid steeds verder toeneemt.

[0:05:39] Ook zijn er steeds meer problemen rond dakloze arbeidsmigranten, met overlast en criminaliteit als gevolg.

[0:05:45] En voorzitter, telkens wordt gezegd dat Nederland niet zonder arbeidsmigranten kan.

[0:05:50] Maar als het aantal laagbetaalde banen drie keer zo hard groeit als het aantal andere banen,

[0:05:55] dan creëren we die afhankelijkheid van arbeidsmigratie zelf.

[0:05:59] Daarbij blijven megadistributiecentra en arbeidsmigrantencomplexen als paddenstoelen uit de grond schieten.

[0:06:06] Het zijn letterlijk migratiemagneten die steeds nieuwe arbeidsmigratie aantrekken.

[0:06:11] Nederland moet geen lage lonenland worden.

[0:06:14] Dat draait op voortdurende aanvoer van goedkope arbeidskrachten uit het buitenland.

[0:06:18] Het resultaat zien we terug in de cijfers.

[0:06:21] Inmiddels werken er ongeveer 1,7 miljoen arbeidsimmigranten in ons land.

[0:06:26] Dit kabinet zit inmiddels meer de honderd dagen.

[0:06:29] En heeft zelfs speciale taskforce asiel en migratie ingesteld om meer grip te krijgen, ook op arbeidsmigratie.

[0:06:37] Dus de vraag aan de minister is simpel.

[0:06:39] Wat heeft dit tot nu toe concreet opgeleverd?

[0:06:41] En wanneer gaat de instroom nu echt omlaag?

[0:06:44] Want voorzitter, Nederland beschikt zelf altijd nog over meer dan 1 miljoen aan onbenut arbeidspotentieel.

[0:06:51] Waarom slaagt het kabinet er niet in om veel meer van deze mensen aan het werk te krijgen voordat er opnieuw naar arbeidsmigratie wordt gegrepen?

[0:06:59] Dit is echt jammer.

[0:07:01] De PVV vindt dat eerst het onbenutte arbeidspotentieel binnen Nederland moet worden ingezet.

[0:07:06] Niet steeds meer arbeidsmigratie, maar Nederlanders aan het werk.

[0:07:12] Innovatie, automatisering en een hogere productiviteit.

[0:07:16] En voorzitter, dan kom je bij de vraag.

[0:07:18] Wie profiteert van deze vorm van arbeidsmigratie?

[0:07:21] Kijk naar mijn Brabant. Daar bezitten Luxemburgse bedrijven alleen al bijna 1,6 miljoen vierkante meter aan distributiecentra.

[0:07:31] Goed voor ongeveer 318 voetbalvelden aan XXL blokkendozen.

[0:07:37] Terwijl deze distributiecentra enorme druk leggen op ruimte, woningen en voorzieningen,

[0:07:43] blijken via buitenlandse constructies ook nog eens miljoenen aan belasting te worden ontweken.

[0:07:48] De winsten verdwijnen naar buitenlandse investeerders.

[0:07:51] Terwijl de Nederlanders met de gevolgen zitten.

[0:07:54] Kan de minister uitleggen wat Nederland hier per saldo eigenlijk mee wint?

[0:07:59] En voorzitter de PV wil daarnaast harde maatregelen tegen dubieuze detacheringconstructies.

[0:08:05] Via zulke sluiproeptes worden arbeidsmigranten, ook uit derde landen, onder buitenlandse voorwaarden hier aan het werk gezet.

[0:08:13] Wat leidt tot oneerlijke concurrentie, verdringing van Nederlandse werknemers en verdere druk op lonen en voorzieningen.

[0:08:20] De vorige minister trok hier samen met meerdere Europese landen aan de bel in Europa.

[0:08:26] Gaat de minister door met deze inzet en wanneer wordt die nu eindelijk echt aangepakt?

[0:08:31] Ook wij willen tewerkstellingsvergunningen voor werknemers uit andere EU-landen, zodat Nederland weer meer grip krijgt op arbeidsmigratie binnen Europa.

[0:08:40] Verder wil de PVV strengere eisen voor kennismigranten, waaronder hogere looncriteria, zodat de regeling alleen bedoeld blijft voor schaars en echt hoogwaardig talent met echt toegevoegde waarde voor onze economie.

[0:08:55] De regeling mag niet weer opnieuw worden misbruikt om via een achterdeur goedkope buitenlandse arbeidskrachten binnen te halen.

[0:09:03] Daarnaast zijn we kritisch op nieuwe afspraken en samenwerkingen, zoals met India, om actief buitenlandse kenniswerkers naar Nederland te halen.

[0:09:11] Voorzitter, de keuze is heel simpel.

[0:09:13] Blijven we kiezen voor steeds meer arbeidsmigratie, steeds meer distributiecentra en nog meer afhankelijkheid van goedkope arbeid,

[0:09:21] terwijl de winsten verdwijnen naar buitenlandse investeerders en de rekening bij de Nederlandse samenleving wordt neergelegd.

[0:09:28] Of kiezen we eindelijk voor Nederlandse werknemers, voor innovatie, voor hogere productiviteit en een economie die niet draait op massa-arbeidsmigratie?

[0:09:40] De PVV kiest voor de laatste. De PVV kiest voor de Nederlanders.

[0:09:44] Voorzitter, tot zover.

[0:09:46] Dank u wel. U krijgt een interruptie van de heer Vlag.

[0:09:49] Ja, voorzitter, dank u wel.

[0:09:51] Met instemming luister ik naar de afkeer van de heer Boon tegen de niet aflatende stroom van nieuwe distributiecentra.

[0:09:59] Mijn vraag is wel, wat zouden we daaraan kunnen doen?

[0:10:01] Ik ben vorig jaar samen met mevrouw Patijn op werkbezoek geweest in Waalwijk bij bol.com.

[0:10:06] We hebben er onder andere met de wethouder gesproken.

[0:10:09] En die was echt nog van plan om nog tientallen hectare toe te gaan voegen.

[0:10:13] Terwijl de arbeidspotentieel er eigenlijk niet is.

[0:10:17] En de huisvesting ook een probleem is.

[0:10:18] Wat zouden we er vanuit de Rijksoverheid aan kunnen doen om dit af te remmen?

[0:10:22] Heer Boon.

[0:10:24] Ja, we moeten deze vragen, dit antwoord ga ik verschillende punten uitsplitsen.

[0:10:27] Met nieuwe distributiecentra kun je heel planologisch natuurlijk eisen stellen aan provincies en gemeentes.

[0:10:33] Bij uitbreiding moet je zorgen dat je voldoende werknemers hebt, voldoende huisvesting.

[0:10:37] Maar we moeten ons ook de vraag stellen, die distributiecentra die er nu staan werken die echt eigenlijk wel allemaal van Nederland.

[0:10:44] Er wordt heel veel met dozen geschoven, die dozen gaan door en weer buiten Nederland.

[0:10:48] Ze komen alleen hier naar Nederland toe, omdat wij bewaalde voorwaarden hebben, omdat we heel goedkope arbeid kunnen aanbieden.

[0:10:54] Eigenlijk horen deze distributiecentra niet in Nederland te staan.

[0:10:58] En de distributiecentren die wel Nederlands staan, daar moeten we ook gewoon echt goed gaan kijken wat kunnen we aan innovatie doen.

[0:11:04] Wat kunnen we zorgen dat geautomatiseerd wordt, dat we niet een toenemende stroom arbeidsbegrante telkens nodig hebben om dat aan te vullen.

[0:11:11] Dus ik denk dat dat de facetten zijn we naar moeten kijken.

[0:11:14] Die maatregelen kunnen we ook inzetten vanuit het kabinet.

[0:11:17] Dus ja, dat zijn ook mijn vragen aan de regering van zet dat in.

[0:11:23] Ja, dan gaan we door naar de heer Van den Brink en hij voert het woord namens de CDA-fractie.

[0:11:27] Dank u wel, voorzitter.

[0:11:29] Sinds de komst van het nieuwe kabinet is er al veel gesproken over asielbeleid, zowel in de Kamer als in de samenleving.

[0:11:34] Inmiddels zijn er diverse wetten door de Eerste en Tweede Kamer geloodst.

[0:11:37] Vorige week werd het Europese Migratiepact in de Eerste Kamer goedgekeurd.

[0:11:41] Vandaag spreken we pas voor het eerst echt over arbeidsmigratie.

[0:11:45] Dat is vreemd, want het grote aantal arbeidsmigranten gaat op veel plekken de draagkracht van de samenleving teboven.

[0:11:51] We kennen de verhalen allemaal.

[0:11:53] Arbeidsmigranten die bij gebrek aan woonruimte buiten slapen, vooral in grote steden.

[0:11:57] Wijken die uitpuilen van intensief bewoonde huizen met alle gevolgen van dien.

[0:12:01] Scholen die hun best doen kinderen van arbeidsmigranten op te vangen, maar bijna bezwijken onder de aantallen.

[0:12:07] Voorzitter, arbeidsmigratie is nodig, maar de aantallen moeten omlaag.

[0:12:10] Volgens het CBS kwamen er in 2023 bijna 70.000 arbeidsmigranten naar Nederland.

[0:12:15] In dat jaar kwamen er ook 48.000 asielzoekers.

[0:12:18] Na aftrek van de arbeidsmigranten die ons land verlieten, kom je dan op zo'n 100.000.

[0:12:22] Dat is ver boven de bandbreedte van de Staatscommissie demografie voor gematigde groei tussen de 40.000 en de 68.000.

[0:12:29] En daar reken ik studiemigratie nog niet mee.

[0:12:32] Opgeteld is het teveel.

[0:12:34] Het CDA is niet tegen mensen die hier komen werken.

[0:12:36] Zij verdienen respect en doen vaak zwaar werk.

[0:12:39] Maar een economie die blijft draaien op steeds meer goedkope arbeid van elders is geen sterke economie.

[0:12:44] Dat is een economie die problemen doorschuift.

[0:12:47] De vraag moet niet alleen zijn waar we nieuwe mensen vandaan halen, maar waarom we voortdurend nieuwe mensen nodig hebben.

[0:12:52] Waarom investeren bedrijven niet meer in automatisering en betere arbeidsvoorwaarden?

[0:12:57] Waarom loont het soms meer om mensen van ver te halen dan om werk hier aantrekkelijker te maken?

[0:13:02] Arbeidsmigratie moet selectief, fatsoenlijk en beheersbaar zijn.

[0:13:05] Voor vakmensen die Nederland nodig heeft, moeten we ruimte houden.

[0:13:09] Maar voor laag betaald werk, onder slechte omstandigheden, moeten we de afhankelijkheid afbouwen.

[0:13:13] De SER zegt terecht dat dit gepaard moet gaan met beter werk, betere voorwaarden en meer inzet van technologie en mensen die hier al zijn.

[0:13:22] Daarom wil het CDA dat misstanden steviger worden aangepakt.

[0:13:26] Maar liefst 200.000 arbeidsmigranten bevinden zich in een kwetsbare positie.

[0:13:30] Dat kan echt niet.

[0:13:32] Kan de minister voor de zomer met een concreet plan komen per sector?

[0:13:35] In welke sectoren willen we minder afhankelijk worden van laagbetaalde arbeidsmigratie?

[0:13:39] Welke stappen kunnen er worden gezegd bij robotisering?

[0:13:42] En in welke sectoren kunnen betere arbeidsvoorwaarden helpen?

[0:13:45] Dan de WTTA. Het toelatingstelsel moet malafide uitzendbureaus weren.

[0:13:49] Vanaf 2028 mogen bedrijven alleen nog met toegelaten uitleners werken.

[0:13:54] Wordt dit geen papieren werkelijkheid, heeft de arbeidsinspectie voldoende capaciteit

[0:13:58] en worden inleners net zo stevig aangepakt als uitzendbureaus.

[0:14:02] Want wie goedkope arbeid inkoopt, draagt ook verantwoordelijkheid.

[0:14:06] Een ander probleem, derde landen.

[0:14:07] Mensen van buiten de EU met een werkvergunning in een ander EU-land, Litouwen of zo,

[0:14:12] die doorreizen naar Nederland, inmiddels een kleine 30.000 per jaar.

[0:14:16] Ze zijn vaak zeer kwetsbaar.

[0:14:17] Wat doet de minister om deze constructie te stoppen?

[0:14:21] Voorzitter, bedrijven die arbeidsmigranten inzetten moeten vooraf zorgen voor fatsoenlijke huisvesting.

[0:14:26] Niet eerst groeien en daarna de gemeente opzadelen met problemen.

[0:14:29] Gaat de minister regelen dat gemeenten en provincies bedrijven kunnen afremmen als voorzieningen en leefbaarheid niet op orde zijn?

[0:14:36] Scholen met veel kinderen van arbeidsmigranten krijgen minder steun dan vergelijkbare scholen met asielzoekers, terwijl de opgave vergelijkbaar is.

[0:14:43] Is de minister bereid met staatssecretaris Tiele te kijken naar betere ondersteuning?

[0:14:47] Sommige van deze scholen staat het water echt aan de lippen.

[0:14:50] Want dat blijft natuurlijk brang.

[0:14:52] De lusten van arbeidsmigratie zijn vaak voor werkgevers en consumenten de lasten voor de samenleving.

[0:14:58] Wat het CDA betreft is het redelijk om te proberen om kosten, zoals de opvang van dakloze arbeidsmigranten, te verhalen op malafide werkgevers.

[0:15:05] Wat vindt de minister van het idee dat in het IBO-rapport staat om tot een vrijwillig werkgeversfonds te komen?

[0:15:10] En ziet u andere mogelijkheden om slechte werkgevers mee te laten betalen aan maatschappelijke kosten?

[0:15:15] Fijn trouwens dat u die opvang voor dakloze arbeidsmigranten heeft verdubbeld, zeg ik tegen de minister.

[0:15:21] Voorzitter, het CDA wil af van de koppeling tussen baan en bed.

[0:15:24] Niemand mag op straat belanden als het werk stopt.

[0:15:26] Wanneer komt er betere huurbescherming, zodat de inhoudingen op het minimumloon verboden kunnen worden,

[0:15:31] zoals collega Nijenhuis en ik in een aangenomen motie hebben gevraagd?

[0:15:35] Ogenblik.

[0:15:36] De heer Cullemans heeft een interruptie.

[0:15:39] Ja, voorzitter, dank.

[0:15:39] Een interruptie hierover aan de heer Van der Brink, want wat hij nu bepleit, dat lag gewoon op tafel.

[0:15:44] De minister van Heijen had het traject ingezet om de mogelijkheid om het tekort op het minimumloon voor huisvesting af te bouwen.

[0:15:53] Minister Paul heeft besloten de dag na de verkiezingen om dat weer terug te trekken.

[0:15:56] Die zei dat het voorlopig blijft bestaan.

[0:15:58] En het CDA is daar gewoon in meegegaan.

[0:16:01] Hij heeft weliswaar een motie ingediend om daar later op een andere manier op terug te komen.

[0:16:04] Maar als hij dit zo belangrijk vindt, waarom heeft hij dan het plan dat klaar lag van tafel geveegd?

[0:16:08] De heer Van den Brink.

[0:16:09] Omdat de huurbescherming voor arbeidsmigranten op dat moment niet op orde was.

[0:16:13] We hebben het niet van tafel geveegd.

[0:16:14] In het voorstel van mevrouw Pauw en meneer Van Heijm zat een afbouw, een geleidelijke afbouw.

[0:16:20] Die hebben we eruit gehaald, maar we willen zo snel mogelijk dat zodra die huurbescherming op orde is, dat het alsnog wordt gestopt.

[0:16:26] Meneer Gerlemans.

[0:16:27] Het voorstel dat op tafel lag, zou meteen begonnen worden met die afbouw.

[0:16:31] En dat begin is nu van tafel gehaald.

[0:16:32] Het is nu maar wachten wanneer dat wel gaat gebeuren.

[0:16:35] En ik begrijp gewoon niet, en ik weet dat de heer Van der Brink dit ook aan het hart gaat.

[0:16:39] We zijn samen op werkbezoek naar Utrecht geweest en dit onderwerp gaat hem aan het hart.

[0:16:42] Maar ik zie altijd een reflex dat als het dan echt op concrete maatregelen aankomt die voor uitzendbureaus, die voor werkgevers pijnlijk zijn, dat het dan vaak toch op de rem getrapt wordt, dat het toch getraineerd wordt.

[0:16:53] Dus ik vraag de heer Van der Brink dit toch echt te heroverwegen, ook omdat de arbeidsinspectie zet, juist deze regeling is een prikkel om buitenlands personeel in dienst te nemen in plaats van Nederlands personeel ten koste van de samenleving.

[0:17:06] We zijn het erover eens dat die regeling afgebouwd moet worden.

[0:17:09] We hebben kennelijk verschil van mening over het tempo.

[0:17:10] Wat mij betreft mag het snel, maar dan moet de huurbescherming echt op orde zijn.

[0:17:13] Anders krijg je nog grotere problemen.

[0:17:16] De heer Van der Brink vervolgens de bedoel.

[0:17:21] Mevrouw Partijn, interruptie.

[0:17:23] Ik heb daar toch één vraag voor het CDA over.

[0:17:26] Want de huurbescherming telt nu ook niet.

[0:17:29] En op dit moment zie je gewoon mensen elke dag op straat gezet worden.

[0:17:33] Dus die huurbescherming heeft geen enkele zin.

[0:17:35] en dus op dit moment

[0:17:38] doet het er helemaal niet toe

[0:17:39] wat gaat dat nou veranderen

[0:17:41] als de huurbescherming wel geregeld is

[0:17:44] en als we nu

[0:17:45] die inhoudingen gewoon op dit moment zouden

[0:17:47] afschaffen, dan is in ieder geval die loskoppeling

[0:17:49] en ook als mensen dan geen huurbescherming

[0:17:51] hebben, kan het zijn dat ze op straat gezet worden

[0:17:53] maar dan hebben ze in ieder geval niet meer die afhankelijkheid

[0:17:55] van die werkgever, dus ik begrijp de redenering

[0:17:57] de koppeling van die huurbescherming

[0:17:59] die begrijp ik helemaal niet

[0:18:02] die huurbescherming moet beter

[0:18:03] er wordt gewerkt aan voorstellen, mevrouw Keijzer heeft daar

[0:18:05] een voorstel over aangekondigd. Ik vraag

[0:18:07] de minister hoe staat dat daarmee? En zodra

[0:18:09] die op orde is, kan je die

[0:18:11] koppeling losmaken. Tot slot,

[0:18:17] registratie en taal. Je kunt mensen niet

[0:18:19] beschermen als je niet weet waar ze zijn. En wie hier

[0:18:21] langer blijft, moet Nederlands leren. Dat is

[0:18:23] nodig voor veiligheid en integratie.

[0:18:25] Gaat de minister werkgevers verplichten hun verantwoordelijkheid

[0:18:27] te nemen bij de registratie van

[0:18:29] arbeidsmigranten? Nederland heeft

[0:18:31] vakmensen nodig. Dat moet gericht en

[0:18:33] onder duidelijke voorwaarden. De pilot

[0:18:35] voor vakkrachten steunen we, maar die mag

[0:18:37] geen achterdeur worden voor nieuwe arbeidsmigratie

[0:18:39] waar we geen grip op hebben. Kan de minister

[0:18:41] garanderen dat vooraf helder is welke

[0:18:43] sectoren, eisen en voorwaarden gelden?

[0:18:46] Voorzitter, het CDA wil dat het kabinet

[0:18:47] keuzes maakt en uitvoert,

[0:18:49] zodat minder mensen op straat slapen, minder

[0:18:51] wijken verloederen en de druk op het onderwijs

[0:18:53] afneemt. Dank u wel.

[0:18:56] Hartelijk dank. De heer Vlag.

[0:18:59] Voorzitter, ik hoorde in het betoog

[0:19:00] van de heer Van der Brink ook het besef dat als we

[0:19:02] arbeidsmigratie moeten afremmen, dat het iets betekent voor

[0:19:04] onze economie. En als

[0:19:06] Als SGP hebben we al meer gepleit voor een economie van waarden, verder dan alleen geld.

[0:19:11] Sociaal, duurzaam, innovatief en robuust.

[0:19:14] Wat is de visie van het CDA op onze economie als we met minder arbeidsmigranten toe zullen moeten?

[0:19:21] Ik vind dat u er mooie woorden voor reserveert, die onderschrijven wij.

[0:19:25] En wij moeten daar, dat zei ik ook tegen de minister, meer keuzes in maken.

[0:19:28] Welke economie willen we hier? Welke activiteiten willen we hier wel en willen we hier niet?

[0:19:32] En dan heeft de CDA een voorkeur voor activiteiten waarmee hogere opgeleide migranten uit het buitenland hier naartoe komen en die iets toevoegen aan onze economie.

[0:19:40] Dan sectoren waar veel minder toegevoegd wordt aan de economie, maar het vooral een plek is waar het dan wordt afgewerkt allemaal.

[0:19:49] Heer Vlaag.

[0:19:51] Lopen we daarmee dan ook niet het risico dat onze economie in een soort opwaartse spiraal wordt geduwd?

[0:19:56] Want het zal toch altijd op alle niveaus ook werk moeten blijven.

[0:19:59] is er tegelijkertijd ook niet een beweging nodig om onze jongelui op scholen

[0:20:03] al vroeger te interesseren in banen die nu nog worden ingevuld door arbeidsmigranten.

[0:20:08] In de techniek, al jaren een schreeuwend tekort,

[0:20:11] zouden we niet iets sturender ook in het onderwijsaanbod moeten zijn?

[0:20:15] Meneer Van der Brink.

[0:20:16] Ik ben heel erg voor jonge mensen die met hun handen gaan werken en daar goed in zijn.

[0:20:20] Die kunnen we heel goed gebruiken.

[0:20:21] En we hebben nog best wel veel mensen die niet deelnemen aan het arbeidsproces,

[0:20:25] die daar misschien ook een rol in kunnen spelen.

[0:20:27] Dus daar ben ik voor, zeker.

[0:20:29] De heer Boom.

[0:20:31] Ja, het gaat een beetje door op de vraag van de heer Vlag, maar net iets anders, denk ik.

[0:20:36] Ik had aangegeven dat u gaf aan in het tekst van bedrijven moeten ze eerst zorgen dat ze woonruimte hebben.

[0:20:41] Maar daar heb ik bijvoorbeeld het voorbeeld aangegeven van Brabant de distributiecentra van de Luxemburgse brievenbusmaatschappijen.

[0:20:48] Die bouwen gigantische wooncomplexen, ook voor deze arbeidsmigranten.

[0:20:53] Maar ze voegen eigenlijk niks toe om onze economie.

[0:20:56] Nederlanders hebben echt puur de lasten

[0:20:58] alle geld verdwijnt naar buitenlandse investeerders

[0:21:00] moeten wij dan niet zeggen

[0:21:01] ook als overheid zijn van het is goed dat u

[0:21:03] woonruimte aanbiedt, maar uw bedrijf

[0:21:05] voegt eigenlijk niks toe aan onze economie

[0:21:08] niks toe aan onze maatschappij

[0:21:10] we gaan vanuit het kabinet

[0:21:11] hier geen toestemming voor geven, we gaan regels

[0:21:13] maken zodat dit soort bedrijven

[0:21:15] die helemaal niks toevoegen, niet meer in Nederland

[0:21:17] gebouwd worden

[0:21:19] ik ben al heel blij als alle werkgevers

[0:21:21] zorgen voor fatsoenlijke huisvesting

[0:21:23] dan zijn we in ieder geval aan de stap verder dan we nu zijn

[0:21:26] En daarnaast wordt het gewoon heel moeilijk om sectoren echt te verbieden om hier te komen.

[0:21:31] Zorg dat het goed is ingebed in de samenleving, waarin zorg dat de draagkracht van de samenleving op die plek het aan kan.

[0:21:36] En als het niet zo is, dan kan de gemeente wel degelijk voorwaarden stellen en provincies.

[0:21:39] En ik zou het fijn vinden als ze dat doen.

[0:21:42] Helemaal verbieden wordt volgens mij in een Europese Unie, waar je vrij verkeer hebt van goederen en diensten, echt ingewikkeld.

[0:21:49] Dan mevrouw Weersma.

[0:21:51] Ja, dank u voorzitter.

[0:21:53] Ik heb ook een vraag aan de heer Van der Brink.

[0:21:55] En de heer Van der Brink die stelt dat het CDA eigenlijk kiest voor de wat hoogwaardige kennismigranten en eigenlijk min of meer afscheid wil nemen van de wat laagwaardige migranten waarvan de sectoren minder toevoegen aan de economie.

[0:22:13] En dat is natuurlijk best wel abstract. Kan de heer Van der Brink expliciteren of uitleggen welke sectoren hij daarmee bedoelt?

[0:22:22] In alle literatuur die ik hierover heb gelezen komen een aantal sectoren steeds terug.

[0:22:27] Ik vraag aan het kabinet om met concrete voorstellen te komen, liefst voor de zomer nog, in welke sector het kabinet denkt dat dat mogelijk is.

[0:22:36] Nee, voorzitter. Kijk, de heer Van der Brink zet net zijn standpunt uiteen waarbij hij aangeeft dat een aantal sectoren daarin minder belangrijk zijn, althans voor het CDA.

[0:22:50] ik wil gewoon antwoord op mijn vraag

[0:22:53] welke sectoren zijn dat

[0:22:57] die ga ik u niet geven

[0:22:58] omdat ik dat een taak vind van de regering

[0:23:01] er worden diverse sectoren genoemd

[0:23:04] we hebben net de distributiecentra genoemd

[0:23:06] u doet ongetwijfeld het de vleessector

[0:23:08] die wordt genoemd

[0:23:08] ik vraag aan de regering om met een aantal

[0:23:10] concrete plannen te komen per sector

[0:23:12] waar de regering denkt dat het beter is

[0:23:14] voor onze economie als we daar

[0:23:15] laagwaardige arbeid afbouwen

[0:23:18] Mevrouw Wiesma.

[0:23:20] Ja, ik stel een vraag niet aan de regering hier.

[0:23:24] We voeren hier het debat ook onderling.

[0:23:26] En ik vraag dus naar het standpunt van het CDA ten aanzien van welke sectoren zij,

[0:23:31] zojuist in de bijdrage van de heer Van der Brink, minder belangrijk achten.

[0:23:35] Dus ik kom tot de conclusie dat de heer Van der Brink dat gewoon niet expliciet wil uitspreken hier.

[0:23:41] De heer Van der Brink.

[0:23:42] Dat klopt, omdat ik dat een taak van de regering vind.

[0:23:48] Heer Seder.

[0:23:50] Het is geen taak van het kabinet Jetten om te bepalen wat de CDA-fractie vindt.

[0:23:56] Jawel.

[0:23:57] Of misschien wel, maar dan hoor ik dat graag.

[0:24:01] Ik ben nu vijf jaar Kamerlid en al vijf jaar valt mij op dat de discussie,

[0:24:05] dat er vaak gezegd wordt dat we naar een andere economie toe moeten,

[0:24:08] maar als dan vervolgens gevraagd wordt aan welke dan,

[0:24:11] dat CDA dat moeilijk vindt om aan te geven.

[0:24:15] En zo komen we niet veel verder.

[0:24:19] En dus ik val mevrouw Wiersma wel bij dat als wij hier een discussie voeren,

[0:24:24] voor mij de eerste belangrijke tijdens het kabinet Jetten,

[0:24:27] om te kijken welke richting we willen op.

[0:24:29] En de heer Van den Brink geeft aan, we moeten naar een hoogwaardige economie,

[0:24:36] waarbij een aantal arbeidsmigranten die nu in lage lonensectoren werken,

[0:24:40] uiteindelijk gewoon geen plek meer hier hebben.

[0:24:42] Dan heeft CDA toch een beeld hoe die economie eruit ziet en om welke sectoren dat gaat.

[0:24:47] Dus ik ben het met mij eens dat het niet altijd het kabinet is om het standpunt van het CDA daarin in te vullen.

[0:24:53] En wat heeft het CDA voor ogen?

[0:24:55] De heer Van Brink.

[0:24:56] Een economie waarin minder laagwaardige arbeid hier naartoe gehaald wordt en meer hoogwaardige arbeid.

[0:25:02] En ik vraag aan het kabinet om een schets te geven van in welke statoren dat zou kunnen.

[0:25:06] En waar het kabinet dat ziet gebeuren en waar niet.

[0:25:11] De heer Duik.

[0:25:14] Voorzitter, volgens mij kennen we allemaal Tom en Jerry wel.

[0:25:16] De kat die de hele tijd achter die muis aan het aanrennen is en die hem eigenlijk nooit te pakken krijgt.

[0:25:22] En die muis is altijd net iets te slim.

[0:25:24] En in dit geval zijn het vaak uitzendbureaus en werkgevers die net iets te slim zijn en verhuurders ook.

[0:25:30] En dan is de overheid, het kabinet, een beetje de dommige kat Tom die muis probeert te vangen.

[0:25:39] En dan zie je steeds dat die muis, wanneer het erop aankomt, dat holletje in rent.

[0:25:43] En dat die kat tegen die muur aan loopt.

[0:25:46] ik vind dat de perfecte metafoor

[0:25:48] voor iedere bijdrage die ik de afgelopen

[0:25:50] tijd heb gehoord van verschillende partijen

[0:25:52] hier, de hele tijd achter de feiten

[0:25:54] aanrennen, zou het niet heel erg goed zijn

[0:25:56] om in plaats van de hele tijd achter die muis

[0:25:58] aan te rennen

[0:25:59] een schot voor dat holletje waar die muis in rent

[0:26:02] te zetten en gewoon weer

[0:26:04] met werkvergunningen te gaan werken

[0:26:05] dat mag volgens de Europese Unie als het

[0:26:07] door sociaal ontrichting

[0:26:09] in midden- en oost-Europese landen

[0:26:12] leidt en hier, dan kunnen we een schot

[0:26:14] voor die deur neerleggen en dan is de overheid

[0:26:16] niet steeds die kat die tegen die muur

[0:26:18] aanbeukt terwijl het muisje het holletje al is

[0:26:20] ingerend. Dus is het CDA met de SP-fractie

[0:26:22] eens dat we met werkvergunningen

[0:26:24] kunnen gaan werken voor mensen uit Oost- en

[0:26:26] Midden-Europese landen, zodat we goede controle

[0:26:28] hebben, grip hebben,

[0:26:30] en dat we de arbeidsmigranten beschrijven.

[0:26:34] Mooie vergelijking.

[0:26:35] Ik denk dat het voor een deel klopt.

[0:26:36] De overheid is bezig om te proberen

[0:26:38] om het netter te doen en het beter te doen

[0:26:40] en telkens zie je dat werkgevers of

[0:26:42] lelijke uitzendbureaus toch weer manieren

[0:26:45] vinden om het te omzeilen. Ik vind dat we alles moeten doen om dat te voorkomen. En tegelijkertijd

[0:26:49] hecht mijn partij aan de vrijheid van goederen en diensten en personen in Europa. Dus het dingetje

[0:26:54] helemaal dicht doen, het gaatje helemaal als het schot tevoor zetten, daar is mijn partij op dit

[0:26:58] moment niet voor. Jair Dijk. Maar voorzitter, dan vind ik het echt naïeve gedachtes. Want u heeft het

[0:27:04] net over een nieuwe economie. En wat voor economie u wilt. Als u een andere economie wil, waarbij we

[0:27:10] geen uitbuiting hebben van kwetsbare

[0:27:12] personen, die het

[0:27:15] slachtoffer zijn van uw gedachte van

[0:27:17] vrij verkeer van goederen en kapitaal en

[0:27:19] personen, dan blijft dit

[0:27:21] gebeuren. Dan blijven er altijd

[0:27:22] machtige of malafide

[0:27:24] bureaus die mensen blijven uitbuiten.

[0:27:27] En we zien het steeds. We zien het op huisvesting,

[0:27:29] we zien het op werk. Het kan

[0:27:31] toch niet waar zijn dat het CDA na

[0:27:32] 60 jaar misstanden

[0:27:36] met arbeidsmigratie nog steeds

[0:27:37] denkt dat door controle

[0:27:39] achteraf het probleem vooraf

[0:27:41] verholpen wordt. U loopt toch voortdurend achter de feiten aan, ook nu weer?

[0:27:45] Ja, de heer Van den Brink.

[0:27:46] Ik ben nog niet eens 60 jaar, dus ik ben hier nou een half jaar, dus ik probeer grip te

[0:27:52] krijgen op deze materie. En ik ben niet zo optimistischer dan u. Ik denk dat er al veel

[0:27:56] verbeterd is in de afgelopen jaren. Het is absoluut niet af, dat ben ik met u eens. Ik

[0:28:00] ben op allerlei plekken geweest waar wij zien dat het misgaan. We moeten ons uiterste best

[0:28:04] doen om dat te beperken en te repareren. En tegelijkertijd moeten we ook onze economie

[0:28:09] aan de gang houden en gebruik blijven maken van goede arbeidsmigranten die hier onder

[0:28:13] fatsoenlijke omstandigheden hun werk doen.

[0:28:15] Dat is het standpunt van de CDA en dat klopt, dat wijkt af van het standpunt van de SP.

[0:28:20] We gaan verder met de volgende spreker, dat is de heer Nobel en die doet dat namens de

[0:28:24] VVD-fractie.

[0:28:26] Ja voorzitter, dank u wel.

[0:28:27] Het is ook voor de VVD belangrijk om grip op migratie te krijgen en arbeidsmigratie

[0:28:32] speelt daar een belangrijke rol in.

[0:28:34] Een deel van onze economie die is gebouwd op arbeidsmigranten in de tuinbouw, de vleessector

[0:28:39] en bijvoorbeeld de logistiek.

[0:28:40] zijn de arbeidsmigranten zelfs onmisbaar geworden.

[0:28:43] En hoewel ze daar essentieel werk leveren, moeten we voorkomen dat sectoren volledig afhankelijk zijn of worden.

[0:28:49] En ook omdat de innovatie en concurrentiekracht uiteindelijk daarmee in de weg worden gezeten.

[0:28:53] We moeten ook kijken naar de andere kant van het verhaal, want hoewel arbeidsmigranten essentieel zijn,

[0:28:58] brengt het ook een maatschappelijke druk met zich mee.

[0:29:00] Onder andere op de zorg, de sociale zekerheid, maar ook de woningmarkt.

[0:29:03] En we moeten uiteindelijk denk ik wel keuzes durven te maken.

[0:29:06] Hoe organiseren we de arbeidsmigratie beter en hoe beschermen we tegelijkertijd de arbeidsmigranten tegen misstanden?

[0:29:12] Want voorst, er zijn nog te veel voorbeelden van uitbuiting van slechte woon- en werkomstandigheden.

[0:29:17] En wat de VVD betreft moet dat harder worden aangepakt.

[0:29:20] Zodat de arbeidsmigrant een normaal en goed salaris kan verdienen, maar ondernemers tegelijkertijd ook eerlijk behandeld worden en niet benadeeld worden.

[0:29:28] Want ondernemers die zich wel aan de regels houden, die worden nu heel erg benadeeld tegenover partijen die zich niet aan de regels houden.

[0:29:36] En dat werkt dan uiteindelijk weer misbruik in de hand.

[0:29:39] Het zet deze eerlijke bedrijven onder druk en verstoort ook de markt.

[0:29:43] En als een arbeidsmigrant geen degelijk salaris kan verdienen, heeft dat ook weer impact op onze economie en faciliteit.

[0:29:49] En daarom vraag ik de minister hoe hij van plan is om het melden van misstanden laagdrempeliger te maken en ook veiliger te maken.

[0:29:57] Hoe is de minister van plan om ervoor te zorgen dat malafide bedrijven zich toch aan die WTTA gaan houden?

[0:30:02] De VVD maakt zich grote zorgen dat welwillende bedrijven straks te duper worden van extra wet- en regelgeving,

[0:30:08] terwijl malefieden bedrijven gewoon overal lak aan hebben.

[0:30:12] Want als het resultaat van deze praktijken zien we ook dat bijvoorbeeld arbeidsmigranten dakloos raken

[0:30:17] of kampen met een verslaving in onder meer grote steden als Amsterdam en Rotterdam.

[0:30:21] Er zijn gelukkig wel mooie initiatieven bijvoorbeeld voor repatriëring.

[0:30:25] Bijvoorbeeld door organisaties zoals Stichting Barka in Rotterdam die arbeidsmigranten begeleiden bij het vinden van werk

[0:30:32] Of met het vinden van een passende plek in het land van herkomst om zo te re-integreren en terug te gaan naar het land van herkomst.

[0:30:39] Voorzitter, dat is een mooi voorbeeld van hoe het wel kan.

[0:30:41] En is de minister van plan om bijvoorbeeld deze Rotterdamse aanpak breder uit te rollen in Nederland?

[0:30:47] En hoe is hij van plan om bijvoorbeeld de samenwerking tussen gemeenten beter tot stand te laten komen?

[0:30:53] Als een arbeidsmigrant bijvoorbeeld uitwijkt naar een andere gemeente, dan is misschien de gemeente Rotterdam van het probleem af.

[0:31:00] Maar als vervolgens in Heerlen datzelfde probleem namelijk weer opduikt, dan zijn we per sal dan niet zoveel met elkaar opgeschoten.

[0:31:06] Dus ik hoop dat de minister daarover na wil denken hoe hij dat zou kunnen begeleiden en die goede voorbeelden eigenlijk over het hele land kan uitrollen.

[0:31:14] Dan de kennismigrantenregeling, want deze speelt een belangrijke rol in het aantrekken van hoogopgeleide arbeidskrachten.

[0:31:19] En volgens het advies van de ZER zijn we op dit moment al te afhankelijk geworden van arbeidsmigranten en moeten we ons meer richten op het potentieel van kennismigratie.

[0:31:28] Voor de VVD is het dan ook helder dat we de adviezen van de ZER moeten opvolgen door ons te richten op het potentieel van hoogwaardige arbeidskrachten.

[0:31:35] En wat de VVD betreft moet de kennismigrantenregeling dan ook worden behouden, het liefst ook worden versterkt.

[0:31:40] Hoe is de minister dit van plan en hoe neemt hij regie op de groei en afhankelijkheid van laagbetaalde arbeidsmigratie?

[0:31:49] Is de minister bereid om de adviezen van de ZER te volgen? Mijn collega van het CDA vroeg daar ook al naar.

[0:31:54] En tot slot, voorzitter, in 2025 staan er nog steeds meer dan 400.000 mensen langs de kant, ook in Nederland.

[0:32:03] En hoe zou de minister deze mensen meer kunnen betrekken bij de banen die nu veelal worden opgevuld door arbeidsmigranten?

[0:32:10] Dank voor je inbreng.

[0:32:12] Nou, ik was nog niet klaar, maar ik zou het nog wel even afmaken.

[0:32:16] Dus daarom stel ik zelf in ieder geval ook voor om ook naar het binnenlands potentieel te kijken van die 400.000 mensen die nu aan de kant staan.

[0:32:22] Ik ben ook benieuwd hoe de minister dat ziet en hoe hij dat arbeidspotentieel beter wil benutten.

[0:32:27] Met welke maatregelen zou de minister het aantrekkelijker kunnen maken om voor deze groep ook aan het werk te gaan en minder afhankelijk te worden van buitenlandse arbeidskrachten.

[0:32:36] Dank u wel. Ik was vorige week bij een bijeenkomst van Amerikaanse bedrijven in Nederland.

[0:32:44] En die kaart ook wel de noodzaak aan dat de komende jaren er een wereldwijde race is om de beste krachten wereldwijd.

[0:32:50] En als Nederland niet meegaat, dat was in ieder geval het verhaal van hen, daar lopen we achter en zoek het dan maar uit.

[0:32:59] Daar werd ook bepleit voor de belastingvoordelen, bijvoorbeeld op woning.

[0:33:03] En de heer Nobel heeft volgens mij de unieke positie om ook woningwoordvoerder te zijn en ook op arbeidsmigratie.

[0:33:09] We hebben de discussie gehad dat de belastingvrijstelling rondom expats, dat de huurprijzen opdrijft.

[0:33:16] Met name ook in de Randstad. Je ziet het dat daar zij veel meer kunnen betalen, vaak ook vergoed door de werkgever, dat de huurprijzen de pan uit zijn gegaan.

[0:33:26] Dus het is een pleidooi geweest om die vrijstellingen dus ook af te schaffen, omdat we ook een huur- of een woningbouwprobleem hebben.

[0:33:33] En volgens mij proefde ik dat de heer Nobel eigenlijk wel pleit voor het behoud van die regelingen.

[0:33:37] Ik vroeg me af hoe hij dat ook in het licht ziet van een ander probleem dat we hebben, namelijk de woningbouwopgave.

[0:33:41] Want volgens mij hebben die twee dingen wel, in ieder geval voor een deel, als het gaat om prijzen op bedrijven en wat dingen met elkaar te maken.

[0:33:47] Heer Nobel.

[0:33:49] Voorzitter, ik denk dat Christen nu daar een punt heeft.

[0:33:53] Op het moment dat je hoogwaardig personeel naar Nederland wilt krijgen, dan zul je ook de arbeidsvoorwaarden zo moeten inrichten dat ze willen komen.

[0:34:03] U gaf zelf ook al aan dat toen u in gesprek was met die Amerikaanse bedrijven, dat we mogelijk de slag verliezen.

[0:34:08] En dit kan een regeling zijn waarom mensen denken, ja, ik wil naar Nederland toe, want ik weet in ieder geval dat ik een dak boven mijn hoofd heb,

[0:34:14] doordat zij door die regeling uiteindelijk in die krappe woningmarkt een woning kunnen vinden.

[0:34:19] Maar ja, dat heeft wel een effect op de woningmarkt, dat zie ik ook.

[0:34:22] En tegelijkertijd denk ik wel dat we moeten kijken naar het speelveld van landen om ons heen.

[0:34:26] En de VVD wil in ieder geval niet de concurrentieslag om kennismigranten te verliezen.

[0:34:32] Meneer Sede.

[0:34:33] Ja, dank u wel.

[0:34:34] Het is hetzelfde dat de VVD dat uiteens heeft, daar de voorkeur aan te geven.

[0:34:37] Maar herkende VVD daarmee ook dat Nederlanders die hier wonen, daarmee dus wel op de tweede plaats staan.

[0:34:43] Dat er misschien ook zelf een gerechtvaardigd, maar wel een discriminatoire karakter in de belastingvoordelen zit.

[0:34:50] Want voor mensen die hier wonen is het gewoon duurder, tegen de belastingen, om een woning te kunnen huren dan iemand die uit het buitenland komt door een bedrijf gehaald.

[0:34:58] Dus dat is gewoon een constatering.

[0:35:00] En mijn vraag is of het voor de VVD inderdaad zo is dat in de weging de balans uitslaat naar die vakkrachten

[0:35:06] ten opzichte van de woningnood die we in Nederland ervaren, ten aanzien van mensen die hier al wonen.

[0:35:12] Ja, Nobel.

[0:35:13] Ik denk dat we het nu te veel plat slaan. Ja, er zal een effect zijn.

[0:35:18] En in tegenstelling tot bijvoorbeeld andere fiscale maatregelen, zoals bijvoorbeeld de hypotheekrenteaftrek,

[0:35:22] waar het EIB heel duidelijk even zegt, nou, dit is ongeveer het effect.

[0:35:27] kan ik niet schetsen wat precies dat effect is voor de kennismigranten, ook omdat het om veel minder mensen gaat.

[0:35:32] Dus ja, er zal een effect zijn, ongetwijfeld.

[0:35:35] Maar hoe groot dat effect is, ik denk dat we dat ook niet met elkaar moeten overdrijven.

[0:35:38] Het effect gaat wel heel groot zijn als die kennismigranten hier niet komen.

[0:35:41] Want vorige week was ik zelf op werkbezoek bij bol.com en zij gaven aan dat een bedrijf van ongeveer 3000 mensen werken,

[0:35:47] dat de helft daarvan in de IT of de ICT zit en dat ze voor het heel groot deel afhankelijk zijn van die kennismigranten.

[0:35:53] Dus als die mensen hier niet naartoe komen, we willen in een robuuste economie zijn, ook naar de toekomst toe, dan hebben we deze mensen echt nodig.

[0:35:59] Want er zijn eigenlijk in alle sectoren tekorten, dus we zullen echt die hoogwaardige kennismigranten wel naar Nederland toe moeten halen.

[0:36:05] Dus ik zou niet zomaar een fiscale maatregel willen afschaffen, terwijl ik niet eens exact het effect weet op de woningmarkt, dat is één.

[0:36:11] En twee, er zal een effect zijn, maar ik denk dat om de robuustheid van de economie ook naar de toekomst te garanderen,

[0:36:17] dat we heel voorzichtig moeten zijn met de mensen die hier nog naartoe willen komen,

[0:36:22] om dat niet aantrekkelijk te laten zijn.

[0:36:25] De heer Van den Merink.

[0:36:28] Ik ben het voor een groot deel eens met het verhaal van meneer Nobel.

[0:36:31] Alleen ik hoor weinig over aantallen arbeidsmigranten.

[0:36:34] Uw partij heeft het veel over asielmigranten, waarvan er hier minder naar Nederland moeten komen wat uw bedrijf betreft.

[0:36:38] Geldt dat wat u betreft ook voor arbeidsmigranten?

[0:36:42] Ja, voorzitter, ik begon ook mijn betoog dat we de migratie willen beteugelen

[0:36:46] En dat arbeidsmigratie daar ook een belangrijke rol in speelt.

[0:36:51] Er zit natuurlijk een verschil in arbeidsmigratie en asielmigratie.

[0:36:55] Ook denk ik in de duur, maar ook de landen van herkomst.

[0:37:00] Dus cultureel, hoe passen mensen binnen de Nederlandse samenleving?

[0:37:05] Voor de ene groep gaat dat makkelijker dan de andere groep.

[0:37:08] Een Spanjaard zal zich waarschijnlijk wat makkelijker bewegen in Nederland.

[0:37:12] Ondanks het slechte weer.

[0:37:14] En nou ja, misschien de middelmatige stamppot dan iemand die aan de andere kant van de wereld woont met hele andere culturen en gebruiken.

[0:37:22] Dus er zit ook, los van aantallen, zit er ook cultureel wel echt een verschil in.

[0:37:27] Maar ja, arbeidsmigratie is zeker belangrijk en daar moeten we iets mee.

[0:37:30] En ik gaf ook in mijn betoog al aan dat bepaalde sectoren te afhankelijk zijn geworden van arbeidsmigratie.

[0:37:35] En dat zit gewoon innovatie uiteindelijk ook in de weg.

[0:37:38] De heer Van der Breek.

[0:37:39] Ja, en dan nogmaals mijn vraag. Betekent het ook dat u vindt dat het aantal omlaag moet?

[0:37:43] Oké, Nobel.

[0:37:43] Ja, uiteindelijk zullen we ook dat aantal omlaag moeten brengen.

[0:37:46] Want als we grip willen krijgen op migratie, dan kan je niet alleen naar de asielmigratie kijken.

[0:37:51] Ja, dan gaan we verder met de volgende spreker.

[0:37:53] En dat is mevrouw Partij namens de fractie GroenLinks Partij van Arbeid.

[0:37:57] Ja, dank voorzitter.

[0:37:58] Laat ik eens positief beginnen.

[0:37:59] Ik was blij te lezen dat er een wetswijziging komt voor het omkeren van de bewijslast.

[0:38:03] Ik wil de minister dan ook aansporen om haast te maken met deze wet.

[0:38:07] Want dagelijks zien we dat de arbeidsmigranten hun buren en de lokale overheid te dupen zijn van werkgevers die onvoldoende verantwoordelijkheid nemen voor de mensen die ze naar Nederland halen.

[0:38:17] Ik ben benieuwd naar de visie, de plannen en het ambitieniveau van deze minister om deze problemen op te lussen.

[0:38:23] Hoe moedig gaat deze minister zijn?

[0:38:25] Worden er vooral weer informatiecampagnes gestart of komen er nu eindelijk echte maatregelen die arbeidsmigranten gaan beschermen?

[0:38:32] Wat gaat de minister bijvoorbeeld doen met de inhouding op minimumloon?

[0:38:36] Zijn voorganger besloot deze maatregel de dag voor de verkiezingen in te trekken, waardoor de dag na de verkiezingen dit onderdeel van Roemer met de vingerknip van de VVD weg was.

[0:38:47] Kunnen we alsnog wetgeving tegemoet zien die bed en werk gaan scheiden.

[0:38:52] Hoe gaat de minister verder aan de slag met dakloosheid en de ambitie om dakloosheid in 2030 te beëindigen?

[0:38:57] Hoe denkt dit kabinet dat te gaan halen specifiek voor arbeidsmigranten?

[0:39:01] En wat worden de eisen die gesteld worden aan werkgevers van derde landers?

[0:39:05] We krijgen brieven van werkgevers die zeggen dat het aantrekken van talent voor innovatie ontzettend belangrijk is.

[0:39:10] Maar als deze mensen zo hard nodig zijn, kunnen ze dan ook direct in dienst komen.

[0:39:15] Is de minister bereid om in een voorwaarde voor werkvergunningen op te nemen, zodat dit onmisbare talent ook zekerheid krijgt.

[0:39:24] En er is een mooi actieplan van verschillende gemeenten en provincies.

[0:39:29] Zo werkt arbeidsmigratie voor iedereen.

[0:39:31] Wat gaat de minister daarmee doen?

[0:39:32] Ik zou graag daar van de minister een schriftelijk reactie krijgen op dat actieplan.

[0:39:37] Deze minister is na minister van Gennep, minister van Heijen, minister Paul en minister Keijzer, de vijfde minister die ik op dit dossier tegenkom.

[0:39:46] Let wel, ik ben 2,5 jaar Kamerlid.

[0:39:49] En vanaf minister van Gennep wachten we op het uitzendverbod in de vleessector.

[0:39:55] Want neem het verhaal van de twee mannen die via een uitzendbureau in de vleessector in Zomeren werkte en op een camping in Baco woonden.

[0:40:02] Ze werkten vijf dagen per week van half zes, ochtends tot acht uur s'avonds, zonder arbeidscontract, loonstroken en vaak zonder salaris.

[0:40:11] Hun identiteitsbewijs werd aanvankelijk ingenomen.

[0:40:15] Na twee maanden werden zij onder bedreiging van de coördinator van het Duitsland Bureau hun huisvesting uitgezet, zonder tijd om hun spullen te pakken.

[0:40:23] Drie maanden later werden zij door een medewerker van het Duitsland Bureau in elkaar geslagen.

[0:40:28] En ik zeg het zo omdat dit best vaker voorkomt.

[0:40:31] Het laatste bekende signaal was dat zij dakloos in Utrecht verblijven.

[0:40:37] Voorzitter, dit verhaal is geen incident in de vleessector. Het is een trend.

[0:40:42] Tijdens de coronapandemie werd al pijnlijk duidelijk dat in de vleessector uitbuiting van uitzendkrachten eerder regel is dan uitzondering.

[0:40:51] Door aangenomen moties werden gesprekken gevoerd en de rapporten bleven zich opstapelen van de Nederlandse Arbeidsinspectie tot SOMO.

[0:40:58] In 2023 meldde minister van Genwijk aan de Kamer, de tijd is voorbij, van geven we de sector nog een keer de kans.

[0:41:06] Minister van Heijem wilde opnieuw binnen een jaar voldoende voortgang, anders zou er een uitzendverbod komen.

[0:41:12] En ook vlak voor het debat hoorden we nog van de arbeidsinspectie die maar geen griep krijgt op de misstanden in de vleessector, dweilen met de kraan open.

[0:41:19] En de Nationaal Rapporteer Mensenhandel zei dat in kwetsbare sectoren rechtstreeks dienstverbanden nodig zijn en benadrukte het belang van een uitzendverbod.

[0:41:28] Wat kunnen van deze ministeren nu tweeënhalf jaar later verwachten?

[0:41:33] Krijgt de sector weer een jaar? Komen er weer gesprekken? Of kunnen we een uitzendverbod snel verwachten?

[0:41:39] Want voorzitter, het uitzendverbod als stok achter de deur, zoals in het Raccougereerakkoord staat, gaat alleen werken als die stok nu eindelijk eens achter die deur vandaan gehaald wordt.

[0:41:49] om de uitzendkracht te beschermen tegen uitbuiting.

[0:41:52] Mag ik even onderbreken?

[0:41:54] Want op dit punt heeft de heer Nobel een interruptie voor u.

[0:41:57] Ja, voorzitter, ik denk een heel schrijnend voorbeeld wat mevrouw Partijn aanhaalt.

[0:42:01] En volgens mij willen we daar allebei een einde aan maken.

[0:42:04] En tegelijkertijd, de vleessector is natuurlijk ontzettend groot.

[0:42:08] Er zijn ook partijen die dat heel professioneel proberen te doen.

[0:42:14] Dus kan ik mevrouw Partijn in die zin dan aan mijn zijde vinden

[0:42:17] dat we ons met name gaan richten op die malafide praktijk om dat te verkopen.

[0:42:20] In plaats van dat we straks de hele logistieke sector of de hele vleessector

[0:42:25] of de gehele tuinbouwsector wegzetten als sectoren die het allemaal niet goed voor hebben

[0:42:32] met mensen die uit een ander land komen om hier te werken.

[0:42:35] Mevrouw Partij.

[0:42:37] De vleessector is niet zo groot. Het zijn een paar hele grote bedrijven, dat klopt.

[0:42:40] En er worden heel veel beesten geslacht en verwerkt.

[0:42:43] Maar het is niet zo dat er heel veel bedrijven zijn.

[0:42:46] En het is zo dat uit heel veel van die onderzoeken blijkt dat het in al die bedrijven voorkomt.

[0:42:50] Dus in de vleessector vind ik het logisch dat je de hele sector daarop aan zou schrijven.

[0:42:54] Ik vind het heel logisch dat op het moment dat er iets geconstateerd wordt in één distributiecentrum,

[0:43:02] dat je ook de mogelijkheid geeft aan de arbeidsinspectie om als maatregel op te leggen

[0:43:07] dat je daar zegt, hier gaan we bezig specifiek tijdelijk of langdurig een uitzendverbod opleggen.

[0:43:13] Maar voor de vleessector, en daarom heb ik ook zo uitgebreid toegelicht waarom het zo fout gaat, vind ik keer op keer gaat het daar fout.

[0:43:20] Het is structureel het laag inhuren.

[0:43:23] De vleessector, een van de grote problemen in de industrie is dat er gewoon geen winst gemaakt wordt.

[0:43:27] En dat betekent dat er op de prijs van de arbeid enorm gedrukt wordt.

[0:43:33] Dus hier is het gewoon logisch om deze stap te zetten.

[0:43:36] En ik ben ook van overtuigd, het is niet zo dat je geen mensen meer mag krijgen.

[0:43:41] Het is niet zo dat je het bedrijf helemaal kapotmaakt. Je krijgt ze gewoon inhuren, je kan ze zelfs tijdelijke contracten aanbieden, maar er is een rechtstreekse verantwoordelijkheid voor het bedrijf wat ergens staat, waar de gemeente kan aanbellen, hallo, je gooit al je mensen zomaar op straat en er is niet de een of andere duistere constructie met een uitzendbureau dat heel ver weg zit in Litouwen en waar je geen grip op hebt. Dus nee, ik ben het niet eens met de meneer Melbo.

[0:44:05] Ja, mevrouw Weersma.

[0:44:07] Ja, dank u voorzitter.

[0:44:09] Ja, ik moet hier toch even op reageren natuurlijk, want ik denk dat een exemplaar niet exemplarisch kan zijn voor zo'n hele sector.

[0:44:17] Ik vind het verschil wat mevrouw Patijn maakt tussen de distributiecentra waar ze wel in wil zoomen op een incident ten opzichte van deze sector waar incidenten als exemplarisch voor zo'n hele sector worden weggezet.

[0:44:30] is mevrouw Patijn ook bekend met de brancheorganisatie van de vleessector

[0:44:35] waar 150 bedrijven zijn aangesloten die eigenlijk concrete actiepunten hebben opgepakt

[0:44:43] en daar opvolging aan gegeven hebben, hebben laten zien dat ze daar grote stappen opgezet hebben

[0:44:48] het heet het actieplan gezond, veilig en eerlijk werk

[0:44:52] de voortgangsrapportage daarvoor is recent opgeleverd

[0:44:56] en wat vindt mevrouw Patijn daarvan

[0:44:58] Want die sector neemt dus wel degelijk verantwoordelijkheid, gaat echt lang niet bij alle bedrijven fout zoals mevrouw Partijn stelt.

[0:45:07] Dus eigenlijk concrete vraag wat ze van dat plan vindt en of zij, waarom zij dat onderscheid maakt tussen een incident in de ene sector en het incident in de andere sector.

[0:45:19] Mevrouw Partijn.

[0:45:21] Omdat het incident in de vleesindustrie geen incident is, maar een trend, dat zei ik ook net.

[0:45:26] En het is vooral de uitzendbureaus die leveren aan die vleessector waar het fout gaat.

[0:45:33] En dus zeg ik, haal nou dat uitzendbureau er tussenuit.

[0:45:37] Geef nou mensen directe contracten.

[0:45:38] En ik ken het actieplan, ik ken de vleessector, ik heb ze niet gesproken.

[0:45:43] Ik krijg ze regelmatig op de lijn of ik met ze wil praten.

[0:45:46] Maar ik ben wel een beetje klaar met die sector.

[0:45:49] Omdat ze gewoon die stappen niet willen zetten om die mensen ook daadwerkelijk goed te behandelen.

[0:45:53] Omdat ze die stappen niet willen zetten om de verantwoordelijkheid te nemen van het werkgeverschap. Omdat ze die stappen niet willen zetten om te zorgen dat die mensen wel goed behandeld worden, niet in elkaar geslecht worden, niet op straat komen te staan, niet de overlast in het boeksel veroorzaken waardoor allemaal mensen dakloos zijn.

[0:46:09] Niet de rekening neerleggen bij de burgers en bij de arbeidsmigranten en bij de staat, maar gewoon wegkijken van het feit en zeggen wij zijn uiteindelijk niet de werkgever, wij kunnen er ook niks aan doen dat die uitzendbureaus die mensen zo behandelen.

[0:46:29] Ja, nee, maar mevrouw Wiesma heeft daar vier interrupties gehad. Buiten de microfoon gaan we niet debatteren. Mevrouw Partijn vervolgd hebben we toch?

[0:46:40] Voorzitter, ik heb nog een ander punt.

[0:46:43] Ik lees dat er afspraken zijn gemaakt over de gegevensuitwisseling tussen de NAL, de NLA en de Belastingdienst.

[0:46:50] Dat lijkt me belangrijk, maar ik mis hier de betrokkenheid van de gemeente in.

[0:46:53] Kan de minister ervoor zorgen dat ook zij aan tafel komt bij de gesprek in de gegevensdeling?

[0:46:59] Niet alleen als het gaat over de WTTA, maar breder in de aanpak van misstanden.

[0:47:03] Tot slot. Uiteindelijk gaat het steeds over het wegorganiseren van verantwoordelijkheid naar uitzendbureaus.

[0:47:10] Uiteindelijk is daar maar één echte oplossing.

[0:47:12] Maak de hoofdopdachtgever aansprakelijk niet het slappe ketenaansprakelijkheid van de wet aanpak schijnconstructies,

[0:47:20] maar een regel waar mensen echt aan het zorgen dat hulpverleners, gemeenten, handhavers en arbeidsmigranten direct de hoofdopdachtgever kunnen aanspreken,

[0:47:31] Zodat ook daar een verantwoordelijkheid komt voor wat zij doen als werkgever.

[0:47:36] Dank u wel voor inbreng. De heer Van den Brink heeft nog een interruptie.

[0:47:40] Mevrouw Partijn en ik zijn het eens dat de omstandigheden voor arbeidsmigranten beter moeten.

[0:47:45] Bent u het ook mee eens dat het aantal arbeidsmigranten dat naar ons land komt naar mijn leden zou moeten?

[0:47:49] Mevrouw Partijn.

[0:47:51] Ja, absoluut. En naar mijn idee kan dat op twee manieren.

[0:47:54] Door te kijken naar je vestigingsbeleid en dus ook echt industriepolitiek te gaan voeren.

[0:47:59] Dat betekent sturen, dat is niet heel erg liberaal, ik kijk maar even naar rechts, maar het is wel het meest voor de hand liggende.

[0:48:05] Dus dat is het ene.

[0:48:07] En het tweede deel is, op het moment dat je veel meer kijkt naar duurzame arbeidsovereenkomsten met de mensen, is dat rondpoppen van mensen niet zo groot.

[0:48:16] En wat opvalt, is dat heel veel van de arbeidsovereenkomsten die uitzendkrachten krijgen, niet meer zijn dan voor 28 uur.

[0:48:22] Dat is dat fulltimescontract, willen die mensen graag, zouden zijn, heb je ook veel minder mensen nodig.

[0:48:26] Dus veel meer nadenken over wat zijn ook de voordelen als je mensen veel structureler hier een positie geeft en dus ook veel structureler inkomen geeft, zou veel effectiever zijn.

[0:48:39] Ja, dat triggert me, want in de bijdrage van mevrouw Patijn hoorde ik nog niet heel erg het sturende karakter waar haar partij heel erg in geloofde bij de markt.

[0:48:51] Mijn partij, de VVD, gelooft daar ook veel minder in, omdat uiteindelijk de sectoren die zojuist al voorbij kwamen ontzettend van economisch toegevoegde waarde zijn.

[0:48:59] Dus mijn vraag aan mevrouw Partijn is, in welke van de sectoren buiten de vleessector, de tuinbouw en de logistiek, zijn voorbijgekomen, zou u dan willen sturen?

[0:49:09] Mevrouw Partijn.

[0:49:10] Ik denk dat je heel erg sterk moet gaan kijken naar laagproductieve arbeid.

[0:49:13] En je ziet bijvoorbeeld in de tuinbouw dat de innovatiekracht op dit moment echt heel groot aan het worden is.

[0:49:18] Dus je ziet dat bedrijven daar heel erg aan het zoeken zijn.

[0:49:22] Hoe kunnen we minder mensen nodig hebben?

[0:49:24] Onder druk van het feit dat ze die mensen ook niet meer kunnen krijgen.

[0:49:27] Dus ik denk dat je sterk moet gaan richten en focussen op de sectoren waar zeer veel laag betaalde arbeid is.

[0:49:35] Heer Nobel.

[0:49:36] Ja, voor de VVD ziet ook de toegevoegde waarde van de tuinbouw.

[0:49:41] En als mevrouw Patijn dan wil gaan sturen, is ze niet bang dat straks de tuinbouw, die nu van heel grote economisch toegevoegde waarde is, misschien kopje ondergaat of niet meer zo innovatief is als ze nu zijn.

[0:49:55] En mijn vraag zou ook zijn, weet u überhaupt de economisch toegevoegde waarde van onze tuinbouwsector in de Nederlandse economie?

[0:50:01] Mevrouw Patijn.

[0:50:03] Ik geloof niet dat je hoeft te zeggen, sectoren moeten weg.

[0:50:08] Ik denk dat je juist moet zeggen, hoe kun je die sectoren helpen om te innoveren, om productiever te zijn en om te zorgen dat ze veel minder mensen nodig hebben en veel minder arbeidskrachten nodig hebben.

[0:50:17] Dat willen ze ook heel graag.

[0:50:18] Want ik heb veel tuinbouwbedrijven gesproken, ben ook veel langs geweest.

[0:50:23] En daar valt ook echt op dat die bedrijven allemaal hetzelfde zeggen.

[0:50:27] Wij zijn enorm aan het investeren op dit moment.

[0:50:30] We zijn heel erg aan het zoeken naar de innovatie.

[0:50:32] Dat zie je ook trouwens, u heeft ze ook vast teruggezien.

[0:50:36] Dus ik ben niet bezorgd dat die tuinbouwsector hier aan onderdoor zou gaan.

[0:50:40] Ik denk juist dat je, als je stuurt, dat je het ook positief kan doen en kan helpen met die innovatie.

[0:50:46] Tot slot, dat is ook uw laatste interruptie.

[0:50:49] Ja, voorzitter, dan niet zozeer een vraag, maar wel even een constatering waarom de VVD hier heel voorzichtig mee is.

[0:50:55] De tuinbouw voegt ongeveer 30 miljard toe, de tuinbouwsector.

[0:50:59] De logistieke sector, waar u ook van zegt, nou, daar moeten we ook dan maar in gaan sturen.

[0:51:03] Dat is ongeveer 5% van de BBP.

[0:51:04] En dan breng ik toch maar in herinnering dat de partij van mevrouw Partij Pro ontzettend veel geld wil uitgeven, maar we zullen het wel eerst met elkaar moeten verdienen.

[0:51:14] Dus als we in dit soort topsectoren heel hard gaan sturen en uiteindelijk het verdienvermogen van Nederland aantasten, dan kunnen we met elkaar niet meer zoveel geld uitgeven aan bijvoorbeeld de sociale zekerheid of de zorg.

[0:51:25] Dus ik zou u willen vragen, voordat u met al die rigoureuze maatregelen komt,

[0:51:30] denk goed na wat dit voor economische impact heeft,

[0:51:32] bijvoorbeeld op die tuinbouwsector en de logistiek.

[0:51:35] Mevrouw Partijn.

[0:51:37] Ja, ik ben echt heel verbaasd, want volgens mij zeg ik juist precies

[0:51:40] hoe je zorgt dat die bedrijven wel kunnen blijven.

[0:51:45] Want ze kunnen op dit moment ook geen arbeidskrachten krijgen.

[0:51:48] Dus de oplossing zit niet in meer arbeidsmigratie,

[0:51:51] de oplossing zit in innovatie en het helpen van innoveren.

[0:51:54] Zo kan die sector alleen maar sterker worden, hoger productiever worden, veel meer verdienvermogen creëren.

[0:52:00] Ik denk dat dat juist de kern is en ik word hier beschuldigd van dat wij dat niet zouden willen.

[0:52:05] Ik zeg nou juist wel dat dat wel moet.

[0:52:07] Het staat nog los van de logistieke sectoren waarvan ik wel vind dat je ook moet kijken naar de ruimte die het kost,

[0:52:13] naar of je daar ook daadwerkelijk kan innoveren en op wat de toegevoegde waarde is daar.

[0:52:18] Dus ik vind wel dat je ook serieus moet kijken naar de toegevoegde waarde van bedrijven.

[0:52:22] Ja, dan gaan we verder met de volgende spreken.

[0:52:24] Oh, sorry, ik had u even niet gezien.

[0:52:27] De heer Dijk.

[0:52:29] Ik zit ook aan de rechterkant voor u, voorzitter. Ik snap dat.

[0:52:31] Heel onverwachte hoek.

[0:52:33] Dat is verwarrend.

[0:52:36] Voorzitter, mevrouw Petijnen had net zeer terecht over sturen.

[0:52:40] En ook sturen op aantallen, als het dan gaat over de arbeidsmigranten die naar Nederland worden gehaald.

[0:52:47] Een van de manieren om echt goed te sturen is wel zo'n werkvergunning.

[0:52:51] En ik vraag me af hoe de fractie van GroenLinks, Partij van de Arbeid, over het herinvoeren van werkvergunningen, met name als het gaat om midden- en oost-Europese landen gaat.

[0:53:00] Want die mogelijkheid is er.

[0:53:01] Het is misschien niet heel liberaal, maar het is wel degelijk een mogelijkheid.

[0:53:05] Mevrouw Partij.

[0:53:06] Oh, sorry, ik had de microfoon aan het staan.

[0:53:08] Sorry, voorzitter.

[0:53:10] Ja, het is inderdaad niet heel liberaal.

[0:53:12] Kijk, wij zijn, en dat weet de heer Dijk ook, wij zijn altijd voorstander van het vrij verkeer.

[0:53:17] Want dat geeft mensen ook een bepaalde vrijheid die we ook allemaal waarderen, ook vanuit Nederland naar andere landen.

[0:53:23] Dus daar blijven we wel voorstander van.

[0:53:28] Maar laat ik het zo zeggen, ik denk niet dat het onverstandig is om te kijken van wat voor afspraken zou je met sommige landen kunnen maken daarover.

[0:53:36] En ik ben ook echt wel geïnteresseerd in het onderzoek wat daarover naar gedaan wordt.

[0:53:39] Dus ik zeg niet van laten we dat nou eens even ingaan voeren, dat vindt onze partij ook echt niet.

[0:53:45] Maar ik ben wel geïnteresseerd in welke instrumenten er nou om te sturen zijn en is dit er dan één van.

[0:53:52] En zo moet je dat per land doen of moet je dat binnen Europa doen, daar ben ik wel benieuwd naar.

[0:53:56] Uw laatste introductie, de heer Dijk.

[0:53:58] Voorzitter, mevrouw Bertijn had misschien kunnen verwachten dat ik deze vraag zou gaan stellen.

[0:54:03] Ik had net de metafoor over Tom en Jerry.

[0:54:07] En ik stel die vraag ook aan mevrouw Bertijn, omdat zij, als ik ga tellen, degene is die het verschil kan maken hierin.

[0:54:15] Dat als de GroenLinks Partij van de Arbeid met de SP zegt, goh laten we wel kijken naar het herinvoeren van werkvergunningen om echt te kunnen sturen ten behoeven van de arbeidsmigrant en ten behoeven van onze gemeenschappen hier en daar.

[0:54:28] Dan kunnen we echt sturen veel beter op arbeidsmigratie in plaats van wat we steeds achter de feiten aanlopen.

[0:54:33] Dus ik hoop komende weken mevrouw Partijn nog of te kunnen overtuigen of in ieder geval een stap te kunnen laten zetten.

[0:54:39] Want het kan toch niet zo zijn dat van oudsher een sociaaldemocratische partij zegt, laten we de vrije markt in Europa zijn gang gaan.

[0:54:48] Want die vrijheid betekent namelijk de vrijheid voor de wolven en de lammeren zijn aan het slachtoffer voor.

[0:54:53] En dat zijn in dit verband, zijn het de lammeren die in de parken en in de portiek aan het slapen, zijn de arbeidsmigranten die uitgebuit worden.

[0:54:58] Mevrouw Partij.

[0:54:59] Ik hoop niet dat we hier een wolvendiscussie gaan voeren, maar...

[0:55:06] Nee, kijk, de vrije markt is wat mij betreft, het hardste deel van de vrije markt is het vrij verkeer van diensten, waarbij de uitzendbureaus de positie hebben om die mensen zo te behandelen.

[0:55:21] En ik ben, en dat is dan weer niet zo liberaal, u heeft geen interrupties meer, dus dat kan ik nu rustig zeggen.

[0:55:28] Ik ben wel echt voorstander om uitzendbureaus eigenlijk niet meer een rol te laten vervullen in de omgeving van arbeidsmigratie.

[0:55:39] Maar dat kan niet op dit moment.

[0:55:41] En dus ben ik vooral voorstander van hele strenge regels om die uitzendbureaus aan te pakken en die ketens te verkorten bijvoorbeeld.

[0:55:48] Dus ik heb het meeste moeite met die marktwerking.

[0:55:52] Ik vind het ook leuk om te zien dat mijn buurman uit Polen hier nu aan het werk is en het naar zijn zin heeft.

[0:55:59] En die doet dat niet op een werkvergunning.

[0:56:02] Die is hier ook gekomen zonder werkvergunning en die was gewoon nieuwsgierig.

[0:56:06] Dat heeft ook iets bijzonders dat we dat hebben.

[0:56:08] Dus ik ben het niet met u eens dat dit per definitie de oplossing is voor de uitbuiting.

[0:56:15] De oplossing zit hem in de ketens verkorten, wat mij betreft, die uitzendbureaus er tussenuit, directe dienstverbanden, en zorgen dat we daar oplossingen vinden.

[0:56:24] Heer Keulemans.

[0:56:26] Ja, voorzitter, toch even hierop doorgaan. Wat gebeurt niet vaak, maar mevrouw Partijn haalt mij rechts in op dit onderwerp.

[0:56:31] Want kijk, alles wat we hier aan het doen zijn, en ook de dingen die zij zegt over uitzendbureaus, dat zijn natuurlijk allemaal maatregelen die iets kunnen helpen, maar wat wel symptoombestrijding blijft.

[0:56:40] Het grote probleem is natuurlijk dat die ongereguleerd enorme aantallen personen naartoe kunnen komen waar al het zicht op verloren raakt en wat gewoon misstanden inherent in de hand werkt.

[0:56:49] Dus wat is er op tegen om te gaan proberen?

[0:56:52] En ik weet dat het allemaal moeilijk is en dat we allemaal beren op de weg zien.

[0:56:57] Maar wat is er op tegen om te proberen dat pad van die werkvergunningen te bewandelen?

[0:57:02] Mevrouw Bertlijn.

[0:57:04] Voor mij is, volgens mij heb ik net uitgelegd dat ik nieuwsgierig ben naar wat je landelijk bijvoorbeeld zou kunnen.

[0:57:12] En welke maatregelen daarvan.

[0:57:14] Ik zie gewoon verschil tussen de arbeidsmigratie vanuit het ene land en de kwetsbaarheid van de ene groep ten opzichte van de andere groep.

[0:57:20] Dus daar ben ik nieuwsgierig naar.

[0:57:22] Daar wil ik ook meer over weten.

[0:57:24] Maar voor mij gaat het erom dat je in die keten ook daadwerkelijk wat gaat doen als je die uitzendbureaus aanpakt.

[0:57:31] En dat vrij verkeer van diensten veel meer benadert dan dat je het vrij verkeer van personen in gaat perken.

[0:57:37] Ja, dan gaan we door naar de volgende spreekstuk.

[0:57:39] En dat is mevrouw Viersma namens BPP.

[0:57:42] Ja, dank. En ik vervang mevrouw Van der Plas hier, want dit is eigenlijk haar onderwerp.

[0:57:47] En ik wil alvast melden dat ik om kwart over elf even ertussenuit moet voor een procedurevergating waar ik bij moet zijn.

[0:57:54] En dan wil ik nog zeggen, het laatste deel van de VVD was ik het hard grondig mee eens.

[0:57:59] maar de middelmatige stamppot was wel een beetje jammer.

[0:58:03] Voorzitter, een belangrijk en voor velen ook een controversieel onderwerp, arbeidsmigratie.

[0:58:10] En dat is ook ingewikkeld, want het klinkt als migratie, alsof mensen hier blijven,

[0:58:14] maar in veel gevallen gaat het om tijdelijk verblijf om hier te kunnen werken.

[0:58:19] Na vijf jaar is naar schatting tot 70% alweer vertrokken.

[0:58:24] En dat moeten we niet vergeten.

[0:58:26] In de tijd dat deze mensen hier zijn, doen ze werk in Nederland,

[0:58:30] waarvoor wij simpelweg op dit moment niet genoeg mensen kunnen vinden.

[0:58:34] Sectoren als de industrie, de logistiek, akkerbouw, de bouw en de vleessector hebben deze mensen gewoon nodig.

[0:58:41] Dus nee, arbeidsmigratie kun je niet zomaar hardhandig stopzetten of wegdenken,

[0:58:46] want als we dat doen, dan loopt de economie vast.

[0:58:49] En dat moeten we niet willen.

[0:58:51] BBB kiest voor een andere route.

[0:58:53] Het stimuleren van innovatie en automatisering in plaats van verboden in bepaalde sectoren.

[0:58:59] Door de snelle economische ontwikkeling en stijgende welvaart ook in Oost-Europa neemt het aanbod van arbeidsmigranten naar ons land nu al af in bepaalde sectoren.

[0:59:09] Deze ontwikkeling zet werkgevers steeds meer onder druk om te automatiseren en te innoveren.

[0:59:14] En dat maakt de afhankelijkheid van laagbetaalde arbeidsmigratie op termijn kleiner.

[0:59:20] Laagbetaalde arbeidsmigratie is op sommige punten nu simpelweg noodzakelijk voor onze samenleving.

[0:59:25] Op termijn zullen innovaties dit overnemen.

[0:59:29] Ik sprak een tijd geleden nog een aardbeienteler en die onderstreepte dit ook.

[0:59:33] En hij vertelde me dat het op dit moment al heel moeilijk is om Polen te krijgen.

[0:59:39] En ook steeds minder Roemenen.

[0:59:41] Inmiddels werkt hij vooral met Oekraïnse mensen.

[0:59:44] En dat laat exact zien wat er speelt.

[0:59:47] De vijver droogt op.

[0:59:48] Maar waar BBB pal tegen blijft, is het scenario Spanje.

[0:59:52] Het massaal toelaten van grote groepen laagbetaalde migranten van buiten de EU om dat gat op te vullen.

[0:59:58] Want dat lossen we uiteindelijk op met innovatie en niet door arbeidskrachten van buiten Europa te halen.

[1:00:05] Echter, met arbeidskrachten vanuit de Europese Unie die de komende jaren nog op Nederlandse grond willen werken,

[1:00:12] is in de basis wat ons betreft helemaal niets mis.

[1:00:15] En ik wil dan vragen aan de minister of hij ook ziet dat het aanbod van goedkope arbeid verschuift van binnen de EU naar buiten de EU en deelt hij ook de visie dat een rem op ongeschoold personeel van buiten de EU de sleutel vormt tot lagere instroom op de lange termijn, mits we belangrijke sectoren in het heden de overgangsruimte bieden om te innoveren, zolang er nu nog aanbod vanuit Oost-Europa is.

[1:00:40] Voorzitter, en dan de discussie rondom...

[1:00:42] Ja, ik wil graag interrumperen omdat mevrouw Isma net ook in de interruptiedebatten en ook nu zegt van ja, we willen eigenlijk niet zoveel beperkingen op die arbeidsmigratie vanuit de EU en ook niet zo heel veel doen aan verboden en zo, want we moeten gewoon stimuleren van innovatie, dat is de oplossing.

[1:01:04] Maar die innovatie gaat toch niet gestimuleerd worden in al die sectoren, zolang we niks doen aan al die misstanden die plaatsvinden, bijvoorbeeld in de vleessector, en we het allemaal maar gewoon op zijn beloop laten.

[1:01:15] Want dan blijft arbeidsmigratie een manier om gewoon goedkoopst het werk te laten doen, goedkoper dan het investeren in een nieuwe machine.

[1:01:24] Mevrouw Wiesma.

[1:01:25] Nou ja, daar ben ik het hartgrondig mee oneens.

[1:01:29] Sterker nog, die innovaties, dat is nu al volop bezig.

[1:01:33] Ook in de tuinbouwsector.

[1:01:35] Daar is een robotiseringsprogramma.

[1:01:38] En ik zie dat heel veel ondernemers juist in de toekomst ook zien.

[1:01:42] Juist ook omdat de arbeidsmigranten vanuit Oost-Europa.

[1:01:45] Dat dat nu steeds moeilijker wordt om ze binnen te halen.

[1:01:49] Dat dat lastiger wordt.

[1:01:51] En dat heel veel bedrijven juist overstappen op innovatieve technieken.

[1:01:56] Om de afhankelijkheid van migranten in de toekomst te voorkomen.

[1:02:00] En ik zie dat dat eigenlijk in alle sectoren waar arbeidsmigranten een rol spelen, dat die ontwikkeling al gaande is.

[1:02:08] Alleen om dat hele gat op te vullen, heeft dat wel tijd nodig.

[1:02:13] Ik heb heel veel partijen in het verleden altijd horen zeggen, die nu best wel een stellig standpunt innemen.

[1:02:19] Je moet geen oude schoenen weggooien voordat je nieuwe hebt.

[1:02:23] En volgens mij is dat wat arbeidsmigranten in relatie tot innovatie betreft ook het geval.

[1:02:30] De heer Nijhuis, even de microfoon uitzetten.

[1:02:33] Dan kan de heer Nijhuis een interruptie plaatsen, ja.

[1:02:35] Ja, het zijn toch een beetje twee verschillende realiteiten.

[1:02:38] Omdat alle onderzoeken en ook veel gesprekken die ik voerde, juist laten zien.

[1:02:43] Ik kom uit de Veluwe, waar een heel groot deel van die vleessector gevestigd is.

[1:02:49] Dat die innovaties dus juist niet plaatsvinden.

[1:02:51] Die investeringen gebeuren niet.

[1:02:52] Op het moment dat zij gewoon nog, juist ook door onderbetaling, door slechte omstandigheden,

[1:02:58] Omdat arbeidsmigranten vaak niet op de hoogte zijn van hun rechten.

[1:03:02] Ja, kunnen ze gewoon veel goedkoper met die arbeidsmigranten werken.

[1:03:05] Ja, dan denk ik toch ook een beetje, ook als je, ik zie om me heen gewoon die mensen in de bosjes slapen.

[1:03:11] Die gewoon op straat worden gezet.

[1:03:12] Omdat ze na drie maanden er weer uitgezet worden.

[1:03:14] Omdat ze een uitgezend contract hebben.

[1:03:16] Ja, dan denk ik van ja, ik denk mevrouw Wiersma dat ik gek ben of zo.

[1:03:20] Omdat ik, ik zie dat gebeuren in mijn buurt.

[1:03:22] En volgens mevrouw Wiersma zijn dat allemaal incidenten.

[1:03:24] Hoe kan dat?

[1:03:26] Mevrouw Wiersma.

[1:03:27] Ja, voorzitter. Nou ja, dat komt omdat in tegenstelling tot een aantal mensen hier die van alles vinden, maar zelf niet in gesprek gaan met de bedrijven die daarmee bezig zijn, ik wel in gesprek ga met die bedrijven.

[1:03:42] En ik zie dus wel degelijk dat daar grote stappen gezet worden.

[1:03:46] En dat is natuurlijk een hele andere discussie als wat er gebeurt als zo'n arbeidsmigrant op straat komt te staan.

[1:03:52] Ik vind ook dat wij daar een zorgplicht, maar ook de bedrijven die arbeidsmigranten inhuren, die moeten daar gewoon op leveren.

[1:04:00] Ik ben het hartgrondig mee eens dat waar misstanden zijn, die moeten gewoon aangepakt worden, punt.

[1:04:05] We moeten goed zorgen voor die mensen die dat belangrijke werk doen hier in Nederland.

[1:04:10] Maar om te stellen dat er geen innovaties, ik zou zeggen, ik zou mijn buurman uit willen nodig om op werkbezoek te gaan bij die bedrijven.

[1:04:19] om samen te kijken wat voor stappen daar in al die sectoren gezet worden.

[1:04:24] Ja, de heer Nijers-Napmaus.

[1:04:26] Ja, voorzitter, ik ben niet van wat mevrouw Partij net zei,

[1:04:30] van ja, ik ben wel klaar met die sector.

[1:04:31] Ik ben juist heel erg bereid om in gesprek te gaan.

[1:04:34] Ik ga ook binnenkort ook langs en ik heb ook al veel gesprekken gevoerd,

[1:04:37] juist ook omdat het bij mij in de omgeving gebeurt.

[1:04:40] Ik zie het gewoon om me heen gebeuren.

[1:04:41] Mensen die in de bosjes slapen.

[1:04:43] Ik spreek met de mensen bij wie die arbeidsmigranten aankloppen

[1:04:46] omdat ze geïntimideerd zijn, agressief bejegend zijn, onderbetaald worden en die dan juridische hulp nodig hebben.

[1:04:53] Dat zie ik allemaal om me heen gebeuren.

[1:04:55] En dan denk ik, als mevrouw Wiersma dan zegt, we moeten de misstanden aanpakken, punt.

[1:05:01] Dat is natuurlijk wel erg gratu als je vervolgens bij de concrete maatregelen die nu op tafel liggen,

[1:05:07] bijvoorbeeld zo'n uitzendverbod, daar dan van zegt, dat moeten we sowieso niet doen.

[1:05:11] Wat heeft mevrouw Wiersma dan te bieden?

[1:05:15] ik kan mezelf herhalen

[1:05:17] want volgens mij heb ik dat antwoord al gegeven

[1:05:19] dat je geen oude schoenen weg moet gooien

[1:05:21] voordat je nieuwe hebt

[1:05:22] en innovaties zijn wel degelijk gaande

[1:05:25] ik zie in

[1:05:27] heel veel van die sectoren

[1:05:28] echt dat er innovatieve technieken

[1:05:30] ingezet worden

[1:05:31] om juist de lichte werk

[1:05:34] en werk te vervangen

[1:05:37] maar tegelijkertijd

[1:05:38] kunnen we op dit moment niet zonder migranten

[1:05:40] en zullen we dus met elkaar moeten zorgen

[1:05:42] dat er goed voor gezorgd wordt

[1:05:44] Dus ja, een uitzendverbod is wat mij betreft, is dat echt, ja, daarmee zadel je zo'n sector direct met een heel groot probleem op.

[1:05:54] Als ik kijk naar bijvoorbeeld de vleessector die hier juist een aantal malen besproken werd.

[1:05:59] Ik heb de voortgangsrapportage van hun aanpak om juist op al die punten die hier belangrijk gevonden werden, om daar ook op te leveren.

[1:06:06] En dat is volgens mij ook de weg die we moeten gaan.

[1:06:09] En natuurlijk moeten boter bij de vis komen, dus ja, ik ben ook benieuwd naar de stappen die de sector de komende tijd gaat zetten, want dit is een beginpunt en ik zie dat er geleverd wordt.

[1:06:21] En volgens mij moeten we daarin samen ook naar de toekomst toe voor verbetering blijven zorgen.

[1:06:27] Laatste interruptie van de heer Nijhuis.

[1:06:29] Ja, voorzitter, dan als laatste. Ik vraag niet van mevrouw Wiesma om de schoenen weg te gooien, ik vraag ze om de schoenen te repareren.

[1:06:35] Pak het nou aan. Laat die mensen die die misstanden doen niet wegkomen.

[1:06:39] En dan vraag ik haar toch te heroverwegen.

[1:06:43] Ga dan niet in de weg lopen op het moment dat er stevige maatregelen aan voorgesteld worden.

[1:06:49] Tegen gewoon de boeven die op dit moment zoveel misstanden veroorzaken die ik gewoon om me heen zie gebeuren.

[1:06:56] Mevrouw Weersma nog.

[1:06:59] Ik hoor daar geen vraag in voorzitter. Dus ik vervolg mijn betoog.

[1:07:03] Nee, dan begrijp ik dat u dat wil, maar mevrouw Partijn heeft ook nog een interruptie.

[1:07:08] Ja, dank voorzitter.

[1:07:11] Even los van het feit dat we het niet eens zullen zijn over wel of niet, is het structureel misstanden zijn.

[1:07:18] Ik ben op heel veel plekken geweest rond de slachtrijen.

[1:07:23] En daar heb ik met heel veel bewoners gesproken, met arbeidsmigranten, met de gemeente zelf.

[1:07:28] En daar is enorm veel overlast.

[1:07:30] En ik begrijp niet, en er wordt steeds gezegd, we komen enorm in de knel als er geen uitzendbureaus meer ingehuurd zouden kunnen worden.

[1:07:40] Ik kan erbij uitleggen wat nou dat knelpunt dan is.

[1:07:45] Ik denk dat de structuur met die uitzendbureaus, dat is gewoon hoe dat hele systeem op dit moment is ingericht.

[1:07:54] Ook in deze sectoren, zeker in de voedselindustrie, is het soms nodig om op korte termijn te kunnen opschalen met arbeid en ook op korte termijn te kunnen afschalen met arbeid.

[1:08:05] Ja, dat zijn de specifieke kenmerken die in zo'n sector gelden.

[1:08:09] Dus een uitzendverbod, ja, ik vind dat echt rigide.

[1:08:13] Dat doen we ook niet in andere sectoren waar ook misstanden spelen.

[1:08:17] Dus dat het als stok achter de deur dat dat er is.

[1:08:20] Maar ik zou de minister eigenlijk willen vragen dat als blijkt dat er in al die sectoren ook goede stappen gezet worden, juist om die misstanden aan te pakken, ja, dan hoeven we die stok achter de deur gewoon niet te gebruiken.

[1:08:32] En wat mij betreft, ik zie dat die sectoren de handschoen opgepakt hebben, dat er op hele concrete punten echt geleverd wordt om die misstanden te voorkomen in de toekomst.

[1:08:42] En volgens mij moeten we in dat kader dan ook dat belonen, dat dat zo voortvarend wordt opgepakt.

[1:08:49] en niet hier gaan lopen dreigen met, maar we doen het alsnog.

[1:08:54] We lopen niet te dreigen.

[1:08:57] Volgens mij is dit gewoon misstanden die niet alleen al 2,5 jaar, maar al die jaren daarvoor ook in coronatijd al gaande zijn.

[1:09:05] Het grote probleem zijn de uitzendbureaus waar ook nauwelijks handhaving plaatsvindt

[1:09:09] en het begebrek aan verantwoordelijkheid in het werkgeverschap van de vleessector zelf.

[1:09:14] En ik heb geen antwoord gekregen op het vraag waarom moet het nou via een uitzendbureau.

[1:09:20] Je kunt ook werven via het uitzendbureau, maar wel mensen zelf direct in dienst nemen.

[1:09:24] 90% van de mensen die werken in de vleessector werken via een uitzendbureau.

[1:09:30] Dat is niet opschalen. Dat is niet piekziek weet ik veel wat.

[1:09:34] Het is gewoon structureel werk wat ingevuld wordt met mensen die geen structurele arbeidsovereenkomsten krijgen.

[1:09:42] met mensen die zo op straat gezet kunnen worden en met mensen die nauwelijks rechten hebben.

[1:09:48] Dus wat is nou het bezwaar om die mensen gewoon wel direct in dienst te nemen?

[1:09:55] Dat kan met tijdelijke contracten, dat kan ook nog steeds met flexibele contracten.

[1:09:59] Wat is nou daarop tegen om te zorgen dat er gewone werkgever is

[1:10:03] die door de gemeente, door de bewoners en door de arbeidsmigranten aangesproken kunnen worden?

[1:10:08] Mevrouw Wiesma.

[1:10:09] Volgens mij heb ik dat juist ook al gezegd.

[1:10:12] Dit is hoe deze sector is ingericht en hoe dat ook werkt.

[1:10:16] En sterker, er wordt gedeeltelijk ook wel gewerkt met vaste contracten of tijdelijke contracten.

[1:10:22] En ik zie ook wel dat er een beweging is om dat meer te doen in de toekomst.

[1:10:27] En tegelijkertijd zijn er ook heel veel arbeidsmigranten die op deze manier hier wel vrede mee hebben.

[1:10:34] En die uiteindelijk ook niet definitief zich in Nederland vestigen.

[1:10:38] Maar hier bijvoorbeeld een gedeelte van het jaar werken.

[1:10:41] En dan vervolgens weer een aantal maanden terug naar huis gaan om daar een aantal maanden weer door te brengen.

[1:10:48] En dat is op dit moment, wat we in de akkerbouw bijvoorbeeld zien en in de tuinbouw,

[1:10:54] is dat er heel vaak van wel dezelfde mensen die komen dan ieder seizoen gewoon weer terug.

[1:11:01] Dat is heel erg seizoensgerelateerd, dat is wel iets anders dan in de vleessector.

[1:11:05] Maar zo heeft iedere sector, en dat geldt ook weer voor de distributiecentren, weer zijn eigen kenmerken.

[1:11:12] Ja, ik vind een uitzendverbod, dat vind ik gewoon rigide.

[1:11:15] Er zijn meerdere sectoren met misstanden.

[1:11:17] Als die misstanden door zo'n sector worden aangepakt en als daar een concreet plan ligt om daarop te leveren en dat te verbeteren,

[1:11:25] dan snap ik gewoon niet waarom mevrouw Partijn zo vast blijft houden aan zo'n verbod.

[1:11:31] Uw laatste interruptie mevrouw Partijn.

[1:11:33] Ja, voorzitter. Ik hou er zo aan vast.

[1:11:35] Omdat we gezien hebben in de coronatijd hoe het misgaat.

[1:11:39] Omdat we gezien hebben dat de arbeidsdienstpactie jaar op jaar op jaar de problemen aankaart in de vleessector.

[1:11:44] Omdat we gezien hebben dat ZOMO al een rapport heeft gezegd van de problemen.

[1:11:47] Omdat we gezien hebben dat Fair Work alleen maar zaken krijgt uit die vleessector.

[1:11:52] Omdat we gezien hebben dat de Nationaal Rapporteur Mensenhandel ook zegt,

[1:11:55] dit is een probleem en dat kan je eigenlijk alleen maar oplossen met rechtstreeks en dienstverbanden.

[1:12:00] Dat is waar het over gaat.

[1:12:02] En dat de arbeidsmigrant blij is, blij zou zijn met die rottige arbeidscontracten, nee.

[1:12:09] Ik ben er nog niet één tegengekomen die zegt, nou dat is fijn, ik heb de flexibiliteit van de werkgever georganiseerd via het uitzendbureau, daar word ik beter van.

[1:12:18] Nee, ik word er alleen maar slechter van. Het is niet hoe het werkt, het werkt gewoon niet zo.

[1:12:22] 90% van de mensen zouden niet via een uitzendbureau moeten werken, maar rechtstreeks in dienst zijn.

[1:12:29] Mevrouw Wiesma.

[1:12:29] Ja, als mevrouw Partijn geen één uitzendkracht in deze sector gesproken heeft die wel tevreden is over de aard en schaal van zijn werk, dan vraag ik me oprecht weer af hoeveel mensen mevrouw Partijn daarin dan gesproken heeft.

[1:12:47] Want die zijn er wel degelijk.

[1:12:50] Ik hoorde verder ook geen vraag, dus dan met toestemming van de voorzitter vervolg ik dan nu het einde van mijn betoog.

[1:12:58] want dat ging ook over de discussie rondom de misstanden

[1:13:01] want we hadden daar ook een aantal vragen over gesteld aan de minister

[1:13:05] en die zei ook dat de gesprekken liepen met de vleessector

[1:13:09] en de voortgang van de aanpak van de misstanden

[1:13:14] die is opgeleverd in de rapportage die door de sector is opgeleverd

[1:13:19] door de brancheorganisatie

[1:13:20] en we zien dat dus die 16 punten al gerealiseerd zijn

[1:13:24] of in ieder geval in gang gezet zijn

[1:13:26] Ik ga ze hier niet weer herhalen, want ik ga er vanuit dat deze minister dat rapport ook gezien heeft.

[1:13:32] En ik wil één voorbeeld noemen, want één van de discussiepunten was bijvoorbeeld ook het grote aandeel ontslag op staande voet.

[1:13:42] Want dat zat op zo'n 70% van een aantal jaren geleden.

[1:13:46] Mevrouw Partijn had het zojuist over de COVID-periode.

[1:13:48] Maar laten we wel hier ook even vaststellen dat dat inmiddels alweer jaren geleden is en er sindsdien echt stappen gezet zijn.

[1:13:55] Want van 70% is dat nu onder de 10% gebracht in 2026.

[1:14:01] En ik wil de minister vragen of hij ook vooruitgang ziet op basis van die voortgangsrapportage.

[1:14:06] En of de arbeidsinspectie die verbeteringen ook al teruggezien heeft in de praktijk.

[1:14:11] Kijk, als de sector, zei ik net ook, aantoonbaar stappen zet, misstanden effectief worden uitgebannen.

[1:14:17] Kan dat zwaard van Damocles, namelijk het sectoraal uitzendverbod, dan van tafel?

[1:14:22] Of is de minister bereid dat in ieder geval in de spreekwoordelijke ijskast te zetten?

[1:14:28] Tot slot de handhaving en de cijfers van de Nederlandse Arbeidsinspectie.

[1:14:33] De inspectie zou werken op basis van meldingen en risicoanalyses.

[1:14:37] En dat betekent dat er vooral geïnspecteerd wordt daar waar al problemen worden vermoed.

[1:14:43] En ik vraag de minister of dat ook klopt.

[1:14:48] Want zo ja, dan geeft dat een vertekend beeld.

[1:14:51] Want ja, wie zoekt en wie een vergrootglas ergens op zit, die vindt altijd wat.

[1:14:57] En door de enorme politieke en maatschappelijke schijnwerpen juist op de vleessector wordt het extra toezichtcapaciteit juist daarin gezet.

[1:15:05] En dat maakt de kans dat overtredingen in de vleessector of andere sectoren die als probleemsector worden aangemerkt, ook maakt de kans groter dat die daardoor ook zichtbaar worden.

[1:15:16] Niet dat daar iets mee mis is, maar dat is wel hoe zo'n systeem werkt.

[1:15:20] Ja, de uitkomsten zeggen dus vooral iets ook over de plekken waar intensief gezocht wordt, maar zijn niet automatisch representatief voor de hele sector in kwestie.

[1:15:31] Klopt die analyse wat de minister betreft? En ik zou daar graag een heldere reactie op willen.

[1:15:36] Dank voor u. Inbreng. We gaan door naar de heer Nijenhuis die zijn inbreng doet namens D66.

[1:15:42] Ja, dank u voorzitter. Dit debat over arbeidsmigratie gaat vooral ook over wat voor economie we willen zijn met elkaar.

[1:15:49] Een economie met hoge productiviteit, innovatie en werknemers die hard werken maar al goed betaald en behandeld worden.

[1:15:55] Of kiezen we voor een economie dat het geld zoekt in laagproductieve sectoren waar we geld verdienen door telkens net wat goedkoper te zijn.

[1:16:02] De waarheid is dat je voor allebei die economieën arbeidsmigratie nodig hebt.

[1:16:07] In het eerste om de strijd om talent te winnen en te zorgen dat economische vooruitgang hier plaatsvindt.

[1:16:12] En in het tweede omdat arbeidsmigranten die laagproductieve sectoren concurrerend houden.

[1:16:17] Wij willen het eerste, D66 wel in ieder geval.

[1:16:21] Maar door het vooruitschuiven van keuzes hebben we nu het tweede.

[1:16:24] Met alle gevolgen van dien.

[1:16:26] Zoals een buitenlandse werknemer in Nederland aan ons de commissie Sociale Zaken schreef in februari.

[1:16:31] Het is moeilijk te begrijpen dat in een land dat bekend staat om rechtsbescherming en sociale zekerheid,

[1:16:36] mensen die komen werken zo snel in volledige onzekerheid kunnen raken.

[1:16:41] Onder de regels uitkomen is gewoon een verdienmodel.

[1:16:44] Zo simpel is het.

[1:16:45] Dat moeten we aanpakken.

[1:16:45] En daarom goed dat het kabinet eindelijk de stilstand doorbreekt.

[1:16:49] En het wettelijk aanpakken van onderbetaling zoals deze week aangekondigd, snelle invoering van de WTTA en meer opvangplekken voor dakloze arbeidsmigranten.

[1:16:57] Misschien wel het meest schrijnende gevolg van falend beleid.

[1:17:01] Nou voorzitter, er is meer nodig.

[1:17:03] Want het gaat ook om arbeidsmigratie die we hard nodig hebben voor de economie waar we heen willen.

[1:17:08] Sinds jaar en dag schakelen Nederlandse bedrijven buitenlandse werknemers in om hier te kunnen floreren.

[1:17:12] En in onze krappe arbeidsmarkt staan veel werkgevers te springen om buitenlands talent.

[1:17:16] En voor D66 is de pilot voor internationale vakkrachten dan ook een belangrijke maatregel.

[1:17:21] Door actief en vooral gericht naar Nederland halen van goed geschoolde krachten kunnen we zelf de controle over de toekomst van arbeidsmigratie in Nederland houden.

[1:17:29] Hoe staat het met de uitwerking van deze pilot?

[1:17:31] Hoe gaat de pilot zich verhouden tot Europese initiatieven zoals de EU Talent Pool?

[1:17:36] En hoe staat het met de opvolging van de motie Nijnaas-Martens over de kennismigrantenregeling?

[1:17:42] Structurele oplossingen voor arbeidsmigratie betekent ook beter gebruik maken van de mensen die naar ons land toekomen.

[1:17:47] Als ik de cijfers erbij pak, valt het op dat slechts een klein deel van de uitzendmigranten voltijds werkt.

[1:17:53] Dat is ontzettend zonde, zeker als je realiseert dat veel arbeidsmigranten juist veel willen werken en verdienen.

[1:17:59] Maar opeens worden hun uren na een werkpiek flink verminderd.

[1:18:02] De CAO voor uitzendkrachten kent een inkomensgarantie, precies om dit te ondervangen.

[1:18:08] arbeidsmigranten krijgen dan de eerste twee maanden in ieder geval het minimumloon ongeacht de arbeidsduur

[1:18:12] maar het regelen bij cao heeft dan wel weer als nadeel dat sommige uitzendbureaus zich aan het onttrekken zijn van deze plicht

[1:18:18] en dat handhaving lastig is

[1:18:19] kan de minister uitzoeken of zo'n inkomensgarantie ook wettelijk te verankeren is

[1:18:24] en hoe gaat hij ervoor zorgen dat bij de implementatie van de wet meer zekerheid flexwerkers

[1:18:28] plotse bijstelling van de arbeidsduur worden aangepakt

[1:18:31] ten slotte voorzitter

[1:18:32] als we het hebben over misstanden rond arbeidsmigratie

[1:18:35] Dan hebben we inmiddels al usual suspects.

[1:18:38] De vleesindustrie komt net al aan de orde, distributiecentra, logistiek.

[1:18:42] Maar recent heeft de European Labour Authority aandacht gevraagd voor de arbeidsomstandigheden van arbeidsmigranten in de langdurige zorg.

[1:18:48] En dan met name de intensieve zorg aan huis.

[1:18:50] De ELA constateert dat bij particuliere werkgevers, dus huishoudens, echt veel onder de radar verkeerd gaat.

[1:18:57] Terwijl met name hier een risico is op onderbetaling en overtreding van de arbeidstijdenwet.

[1:19:02] Is het kabinet bereid om serieus te kijken of er beter zicht kan komen op die situatie van arbeidsmigranten die werken in zorg aan huis?

[1:19:09] En hoe we zorgen dat mensen zich melden als zij niet goed behandeld worden?

[1:19:13] Dank u voorzitter.

[1:19:15] Dank u wel.

[1:19:16] Dan gaan we door naar de heer Keulemans en hij spreekt zijn bijdrage uit namens 2021.

[1:19:21] Klopt voorzitter, dank u wel.

[1:19:23] De visie van 2021 op arbeidsmigratie is helder.

[1:19:26] Een bepaalde mate van arbeidsmigratie zal altijd nodig zijn en kan ook van grote meerwaarde zijn voor onze economie.

[1:19:31] Maar dan wel gereguleerd in behapbare aantallen, zonder verdringing van potentieel Nederlands personeel en bedoeld om aantoonbare tekorten op de Nederlandse arbeidsmarkt in te vullen.

[1:19:41] En hoe anders is het nu? Nederland is iedere grip op EU-arbeidsmigratie compleet verloren.

[1:19:47] Het is een compleet ongereguleerde vorm van massale immigratie naar ons land.

[1:19:52] Het aantal arbeidsmigranten in Nederland is na 1,7 miljoen opgelopen, zo stelt recent onderzoek van de Intelligence Group.

[1:19:59] Uitbuiting, oneerlijke concurrentie, verloedering, woonmisstanden, dakloosheid, laagwaardig werk en complete bedrijfstakken die vrijwel volledig op arbeidsmigratie drijven zijn aan de orde van de dag.

[1:20:11] Een verdienmodel voor malafide uitzendbureaus en bedrijven die simpelweg voor een dubbeltje op de eerste rij willen zitten en de negatieve gevolgen afwendelen op de samenleving.

[1:20:20] Ik ben iedere dag in de wijk Karnisse op Rotterdam-Zuid en zie daar wat ongereguleerde arbeidsmigratie in de praktijk betekent.

[1:20:27] Een verloedende wijk waar iedere vorm van sociale cohesie verdwenen is.

[1:20:31] Waar het straatbeeld wordt gedomineerd door Oost-Europese slijterijen om in de verslaving van vereenzame arbeidsmigranten te voorzien.

[1:20:38] En waar een anarchistische cultuur van malafide praktijken heerst.

[1:20:41] Onlangs was het in het NRC een ontluisterende reportage te lezen over wanpraktijken, tot mensenhandel aan toe,

[1:20:47] die jarenlang in karnissen en ondanks vele meldingen vanuit dezelfde woningen konden voortduren.

[1:20:52] Controleurs worden uitgelachen.

[1:20:54] Een situatie die ook haakt staat op alle positieve voortgangsrapportages over arbeidsmigranten en het woonbeleid die ik als raadslid ontving van de verantwoordelijke VVD en D66-wethouders.

[1:21:05] Vraag aan de minister. Hij heeft de reportage in NRC ongetwijfeld gelezen. Wat is nu zijn reactie daarop?

[1:21:10] In hoeverre faalt de lokale overheid hier en in hoeverre is de lokale overheid gewoon niet toegerust op misstanden van een dergelijke ernst en omvang?

[1:21:19] Hoe kan hierop bijgestuurd worden vanuit het Rijk?

[1:21:22] Een instrument om enige sturing te kunnen uitoefenen was het afbouwen en afschaffen van de mogelijkheid om 25% van het minimumloon in te houden voor huisvesting.

[1:21:31] Minister Van Heijem heeft dit ingevoerd, maar op verkiezingsdag liet zijn opvolger, minister Paul, weet hier toch maar vanaf te zien.

[1:21:37] Dit zeer tegen de zin van onder andere de arbeidsinspectie, die terecht over de inhoudingsmogelijkheid spreekt als een prikkel om buitenlands personeel in dienst te nemen in plaats van Nederlands personeel.

[1:21:47] Onlangs werd dit opnieuw bevestigd tijdens de technische briefing hierover.

[1:21:51] Hoe kijkt deze minister hiernaar?

[1:21:52] En is hij bereid alsnog direct over te gaan tot afbouw van deze regeling als zelfstandige maatregel?

[1:21:58] We zien dat het aantal opvangplekken voor dakloze arbeidsmigranten fors wordt uitgebreid.

[1:22:03] En ik begrijp dat hier op pragmatische gronden toe overgegaan wordt.

[1:22:06] De overlast door dakloze arbeidsmigranten, die je zelf ook niet zo'n leven toewenst,

[1:22:11] is simpelweg te groot en kan inwoners en ondernemers in onze steden gewoon niet langer worden aangedaan.

[1:22:16] In Rotterdam heb ik gezien dat de opvang voor niet-rechthebbende EU-arbeidsmigranten kan werken.

[1:22:21] De situatie op straat is nog altijd zeer zorgelijk, maar de verdere achteruitgang wordt gestuid en de terugkeer naar werk, of nog beter, naar het land van herkomst, is hoog.

[1:22:30] Vindt u minister ook dat opvang altijd gekoppeld moet zijn aan intensieve inzet gericht op terugkeer?

[1:22:35] Maar voorzitter, dat blijft natuurlijk in de kern symptoombestrijding.

[1:22:38] We weten dat dakloze EU-migranten door het feit dat het EU-ingezetenen zijn moeilijk terug te sturen zijn.

[1:22:44] Hiervoor is eerst een flink aantal registraties of boetes nodig voordat het dossier kan worden overgedragen aan de IND,

[1:22:51] waarna er nog steeds strenge voorwaarden gelden.

[1:22:54] Ziet de minister mogelijkheden om deze lat te verlagen?

[1:22:56] En deelt hij de mening dat tevens zo actief mogelijk moet worden ingezet op het stimuleren van vrijwillige terugkeer?

[1:23:02] Welke contacten heeft hij erover met landen van herkomst?

[1:23:06] Dan de NAU, die is een oprichting om de WTTA te handhaven, maar die staat pas op poot in 2028.

[1:23:13] Bureau Gateway benoemt de personeelstekorten en ICT als concrete risico's voor tijdige implementatie.

[1:23:19] Tot die tijd kunnen malafide uitzenders gewoon doorwerken, terwijl bona fide partijen wel aan de nieuwe eisen moeten voldoen.

[1:23:24] Een scheve concurrentiepositie die eerlijk ondernemerschap bestraft.

[1:23:28] Vraag aan de minister, wanneer ligt er nu een concreet versnellingsplan voor de NAU, inclusief halfjaarlijkse voortgangsrapportages aan de Kamer?

[1:23:36] De Europese Commissie heeft een aanbeveling gepubliceerd voor het aantrekken van innovatief talent.

[1:23:41] De commissie wil met 38 voorstellen toelatingsprocedures voor talent versimpelen, maar werkt bescherming tegen misstanden en de toename van ongewenste migranten nauwelijks uit.

[1:23:51] Het kabinet zegt dit in Brussel te zullen aankaarten en kondigt tegelijkertijd zelf een nationale talentpilot aan, waarvan de hoofdlijnen al in het voorjaar van 2026 op tafel hadden moeten liggen.

[1:24:01] Waar blijven deze?

[1:24:02] En wordt hierin in ieder geval opgenomen hoe misbruik wordt voorkomen en hoe een en ander zich verhoudt tot de Europese regelgeving.

[1:24:08] Tot slot voorzitter ik rondaf.

[1:24:10] uiteindelijk zijn alle maatregelen die we vandaag bespreken

[1:24:13] kleine pleisters op een gapende wond.

[1:24:15] We moeten toe naar zo fundamenteel mogelijke hervormingen

[1:24:18] wat ons betreft in de vorm van invoering van werkvergunningen.

[1:24:21] Is het kabinet bereid hier eindelijk eens serieus naar te kijken

[1:24:24] in plaats van te vervallen in de reflex om bij voorpaar te zeggen

[1:24:27] dat iets niet kan.

[1:24:29] En tot slot kijk ik uit naar het vervolg van het kennisthema

[1:24:32] arbeidsmigratie in deze commissie waarvan ik in de voorbereidingsgroep

[1:24:35] heb mogen zitten en waarin we in kaart brengen hoe andere Europese landen

[1:24:38] restrictief arbeidsmigratiebeleid uitvoeren, met name ten aanzien van de detacheringsrichtlijn

[1:24:43] binnen de Europese wet en regelgeving en wat we kunnen leren van andere landen op het terrein

[1:24:47] van huisvesting van arbeidsmigranten.

[1:24:50] Dank u wel.

[1:24:50] Dank u voor je inbreng.

[1:24:51] Dan ga ik nu door naar de heer Dijk, die was toch wat eerder dan de heer Zede.

[1:24:58] De heer Dijk spreekt namens de Socialistische Partij.

[1:25:01] Dank u wel, voorzitter.

[1:25:03] Het was twintig jaar geleden dat de heer Rutte sprak over arbeidsmigratie en zei dat

[1:25:08] dat er een bovengrens zou zijn van 25.000 arbeidsmigranten in Nederland.

[1:25:13] En ondertussen zitten we op 850.000 tot 1,7 miljoen arbeidsmigranten.

[1:25:19] Een totaal ongereguleerde markt waarbij mensen de dupe zijn.

[1:25:25] Arbeidsmigranten, omwonende, buurtbewoners en ook overigens kleine bedrijven en ondernemers in de buurt en wijk waar we het over hebben.

[1:25:33] Al 60 jaar lang of meer is het voor werkgevers een goedkope manier om arbeidskrachten naar Nederland te halen.

[1:25:41] Mensen worden in slechte woningen weggestopt, zonder de taal te leren, zonder enige zekerheid en vaak met een hele slechte woonomstandigheid en ook slechte werkgezondheid.

[1:25:50] Het verlies van werk wordt en werd vaak gebruikt om mensen letterlijk op straat te zetten.

[1:25:56] En dan is het goed dat er nu extra opvang plaatsvindt, maar ook dit is een symptoombespreiding.

[1:26:01] Deze vorm van arbeidsmigratie, totaal ongereguleerd, zorgt voor ontwrichting van gemeenschappen in land van herkomst en in onze eigen gemeenschappen, dorpen en wijken in Nederland.

[1:26:12] We zien dagelijks de misstanden. Ik had ook het voorbeeld van de wijk Karnisse, waarbij we inderdaad zien dat één op de vier bewoner arbeidsmigrant is.

[1:26:21] Er is sprake van uitbuiting, intimidatie, onderdrukking en het is slechts één slecht voorbeeld over wat er kan gebeuren als je dit ongereguleerd laat.

[1:26:29] Verhuurders lappen de regels aan hun laars.

[1:26:31] Arbeidsmigranten zijn bang en klagen niet.

[1:26:33] De gemeente heeft geen doorzettingsmacht.

[1:26:35] En dan is de vraag heel gerechtvaardigd.

[1:26:37] Wat gaat deze minister doen omdat op dit moment alleen werkgevers, uitzendbureaus en verhuurders hier beter van worden?

[1:26:44] Het was een genante vertoning dat minister Paul de dag na de verkiezingen, gewoon strategisch gekozen moment,

[1:26:51] de dag na de verkiezingen de inhoudingsmogelijkheid van loonverhuisvesting introk.

[1:26:59] En dat zou worden afgebouwd en dan is de vraag meteen van de SP, wanneer wordt dit weer ingevoerd?

[1:27:04] Kan dat vanaf 1 januari 2027? Zo niet, dan zullen we met een voorstel komen.

[1:27:09] En we willen veilige werkplaatsen, zonder illegale tewerkstelling en zonder onderbetaling.

[1:27:13] Met een bouwplaatsidee is iedereen op de werkplaats geregistreerd en geïdentificeerd.

[1:27:18] En de SP dringt hier al vanaf 2021 op aan.

[1:27:21] Vakbonden en aannemersfederatie Nederland Bouw dringen hier ook op aan in hun brief.

[1:27:26] En stellen dat er geen gesprek is gevoerd met hen, terwijl ze dat wel graag willen.

[1:27:30] Ik wil graag een reactie van de minister waarom de bouwplaatsidee als onproportioneel wordt genoemd.

[1:27:37] Terwijl het een hele goede maatregel is, waarbij iedereen zich aan de regel houdt.

[1:27:40] En we weten wie er op de werkvloer is, of diegene de taal spreekt.

[1:27:44] Want dat betekent namelijk zowel voor de arbeidsmigrant, voor de onderaannemers,

[1:27:48] dat iedereen een veilige werkplek heeft.

[1:27:49] Als de minister er niet aan wil, zal de SP met een voorstel komen.

[1:27:52] En het registreren van arbeidsmigranten moet wat de SP betreft vanaf dag één.

[1:27:57] Als we grip willen hebben op migratie, als we grip willen hebben op arbeidsmigratie, dan kan dat op twee manieren.

[1:28:03] De eerste keer dat een arbeidsmigrant in Nederland komt, moet er minimaal twee maanden fulltime aan loon betaald worden.

[1:28:10] Maar dat betekent ook dat er verplichting moet komen voor arbeidsmigranten om zich binnen vijf dagen als ingezetene te melden.

[1:28:16] Dat is een stuk sneller en eerder dan nu. Dan hebben we eerder zicht op mensen, dan hebben we ook eerder zicht als het misgaat.

[1:28:21] Is de minister dit met de SP eens? Zo niet, dan komt de SP met een voorstel.

[1:28:25] Voor mensen uit landen van Midden- en Oost-Europa is er de mogelijkheid om vierde Europese Unie weer te gaan werken met werkvergunningen.

[1:28:31] Dat is geen beperking van de vrijheid, dat is een vooruitgang van de vrijheid.

[1:28:36] Dat betekent namelijk meer zekerheid, meer rechten, meer vastigheid voor mensen die bijvoorbeeld uit Polen of Roemenië of Hongarije in Nederland willen gaan werken.

[1:28:45] Meer zekerheid, dat is echte vrijheid voor mensen die voor hun werk van heine en verre naar een andere plek moeten verhuizen.

[1:28:52] Ik vind het daarom ook heel erg bijzonder dat er partijen zijn die zichzelf progressief of links noemen, die dat niet vinden.

[1:28:58] Ook christendemocraten die dat niet doen.

[1:29:01] Je zou toch verwachten dat deze partijen vinden dat vrijheid is, dat mensen de zekerheid hebben en dat je niet de vrijheid geeft aan uitbuiting.

[1:29:07] Wat gewoon nu het geval is.

[1:29:09] En ik ben het daarom enorm eens met jaar 21.

[1:29:12] Ik vond dat u een goed verhaal had.

[1:29:13] U heeft namelijk een verhaal wat grenst, wat gewoon de realiteit is van mensen in buurten zoals Karnissen.

[1:29:19] Het verhaal wat de SP eigenlijk al vijftig jaar vertelt als het gaat over arbeidsmigratie.

[1:29:23] En dat doe ik niet om mezelf op de borst te kloppen.

[1:29:25] Ik doe ook niet dat ik werkvergunningen wil invoeren om mensen de vrijheid te ontnemen.

[1:29:29] En nogmaals, zekerheid is vrijheid voor mensen, zeker van mensen uit de werkende klasse waar zij ook vandaan komen.

[1:29:36] Voorzitter, tot slot, er is nog geen enkel debat over gevoerd.

[1:29:39] Maar toch heeft premier Jette een verdrag gesloten met India.

[1:29:42] Voor snellere en flexibelere visa.

[1:29:44] voor meer kansen om hier te studeren en te werken.

[1:29:46] Gevolgen hiervan kunnen heel groot zijn.

[1:29:49] Hoe past dit in het doel om meer grip te krijgen op migratie?

[1:29:52] Ik begrijp dat niet.

[1:29:53] Wat is er afgesproken over de taalleren, over werk, over huisvesting,

[1:29:57] over de verantwoordelijkheid voor werkgevers hoe om te gaan met mensen?

[1:30:00] En waarom heeft het kabinet hier niet eerst een debat over gevoerd met de Kamer?

[1:30:04] Voorzitter, alleen symptoombestrijding zal leiden en blijven leiden

[1:30:07] tot, ik zei het net al, de mooie cartoon van Tom en Jerry.

[1:30:11] Een overheid die achter de feiten aan het aanlopen is

[1:30:13] en het muisje wat steeds te slim af is

[1:30:16] wat in het holletje kruipt met een stukje kaas

[1:30:18] en die stuk kaas dat is voor meeste werkgevers

[1:30:21] en uit hun bureaus

[1:30:22] een hele grote brok kaas

[1:30:23] zij worden hier beter van de samenleving niet

[1:30:25] zonder echte aanpassing aan de structuur

[1:30:27] het fundament komt er geen einde aan de uitbuiting van mensen

[1:30:30] dank u wel

[1:30:31] dan gaan we tot slot in deze eerste termijn

[1:30:34] naar de heer Seder

[1:30:35] hij spreekt namens de ChristenUnie

[1:30:37] dank u wel voorzitter

[1:30:40] arbeidsmigraties van alle tijden

[1:30:41] maar de mate en afhankelijkheid daarvan

[1:30:43] hangt ook samen met de inrichting van de economie.

[1:30:47] Maar collega Dijk gaf het al aan toen de premier Rutte een aantal stappen zette

[1:30:50] ten aanzien van arbeidsmigratie, zagen we ook dat er een explosieve toename ontstond.

[1:30:54] Dat was politiek sturen.

[1:30:56] En voorzitter, de staatscommissie wijst ook hierop.

[1:30:59] En ik quote, de toekomstige arbeidsmigratie naar Nederland hangt direct samen

[1:31:04] met urgente keuzes die Nederland moet maken over onze gewenste toekomstige economische structuur.

[1:31:09] Voor die discussie over wat voor economie we willen zijn, laat ik niet erg van de grond te komen.

[1:31:13] En er wordt vooral wezen naar het kabinet.

[1:31:16] Ik zie ook mijn interruptie met de heer Van den Brink, waarvan de CDA-fractie ook niet nogal duidelijke keuzes wil maken.

[1:31:22] Maar wat de ChristenUnie betreft is het wel een urgente discussie.

[1:31:27] Wanneer kunnen we hier een beleidsbrief over verwachten?

[1:31:29] Is die in de maak en wat is het pand van het kabinet Jetten?

[1:31:32] En ik vraag het ook dat we hier plenair een debat over daarna voeren.

[1:31:36] Is dat ook het uitgangspunt van de minister?

[1:31:39] Wat de ChristenUnie betreft is arbeidsmigratie welkom.

[1:31:42] Maar het is wel een sluitstuk.

[1:31:44] En dat is het nu niet.

[1:31:46] Arbeidsmigratie is nu vaak voor velen een eerste keuze en niet de laatste.

[1:31:49] En dat zal het wel moeten zijn.

[1:31:51] Daarnaast zijn er lusten voor bedrijven, maar de lasten voor kwetsbare wijken, bijvoorbeeld in Rotterdam, maar ook op andere plekken.

[1:31:57] Daarnaast moeten mensen die niet terug kunnen en hun werk verliezen door een werkgever die onfatsoenlijk met hen omgaat,

[1:32:04] die moeten volwaardig en goed worden opgevangen.

[1:32:07] Ook dat gebeurt nu nog onvoldoende.

[1:32:09] Voor de Christus Unie heeft arbeidsmigratie, kan het ook alleen werken als je een overheid hebt die grip heeft op uiteindelijk wie er binnenkomt en wie bedrijven binnenhaalt.

[1:32:20] En dat vraagt wat ons betreft, en dat zeggen we al langer, ook samen met de SP overigens, om een modernisering van de EU-regels.

[1:32:27] Want nu heeft de overheid gewoon daar te weinig voor het zeggen en te weinig grip.

[1:32:31] Voorzitter, de overheid moet ook kunnen aangeven welke toegevoegde waarde een bedrijf heeft wanneer dat zich vestigt.

[1:32:36] Ook gezien de discussie rondom datacentra en de bol.com-vestigingen.

[1:32:41] En voorzitter, er moet ook een economie zijn dat voorbereid is op razendsnelle ontwikkeling op AI.

[1:32:46] Want heel veel bedrijven maken nu al stappen.

[1:32:48] En die discussie voeren we eigenlijk nog te weinig hier in de Kamer.

[1:32:52] En dan lopen we achter als we niet uitkijken.

[1:32:56] Voordat ik ga een paar punten uitlichten.

[1:32:59] Allereerst de pilot internationale vakkrachten.

[1:33:01] Want ik hoor dat het ministerie van SHW wel al in gesprek is over een pilot gericht op het inzetten van internationale vakkrachten.

[1:33:08] Ja, voorzitter, inderdaad, de krapte op de arbeidsmarkt is groot, maar arbeidsmigratie is niet vanzelf het juiste antwoord op structurele tekorten.

[1:33:15] En Nederland zal eerlijke keuzes moeten maken over hoe we werk organiseren, hoe we arbeid verdelen en welke sectoren we willen versterken.

[1:33:22] En ik ben het al eens met de heer Nijenhuis, wie te snel naar goedkope arbeid grijpt, die stelt daarmee ook noodzakelijke vernieuwingen uit.

[1:33:28] En hebben we door ons beleid de afgelopen jaren innovatie tegengehouden, is mijn vraag aan de minister.

[1:33:35] Ziet de minister dit zo ook?

[1:33:36] En is de minister bereid om juist in te zetten op juist innovatie, ook gezien de razende ontwikkeling van AI en robotisering,

[1:33:44] in plaats van weer mensen uit het buitenland halen.

[1:33:47] Waarvan we weten dat daar waar we de mond vol hebben van dat de circulaire migratiestroom zou zijn, dat dat natuurlijk niet werkt.

[1:33:55] Mensen raken verliefd, mensen raken arbeidsongeschikt, mensen raken verliefd op Amsterdam, die willen hier blijven.

[1:34:00] Dus het is helemaal niet zo maakbaar als dat we vaak of anderen dat verkopen.

[1:34:06] Dus hoe ziet de minister dat?

[1:34:07] Voorzitter dan de commissie Roemer.

[1:34:09] Die denkt aan arbeidsmigratie, denkt aan de commissie Roemer.

[1:34:12] Onder andere de nationale rapporteur Mensenhandel roept op tot de volledige uitvoering.

[1:34:15] Hoe staat het nu voor met de uitvoering van de aanbeveling die nog niet is uitgevoerd?

[1:34:19] En wanneer kunnen we de volgende rapportage verwachten?

[1:34:22] Dan voorzitter het uitzendverbod.

[1:34:23] Want in het coalitieakkoord lees ik dat het kabinet de verantwoordelijkheid voor arbeidsmigranten in de eerste plaats bij werkgevers legt.

[1:34:31] Maar, ik citeer uit het coalitieakkoord, als stok achter de deur zetten we uitzend verboden in als sectoren misstanden met tijdelijke, laagbetaalde arbeidsmigranten hardnekkig blijven bestaan.

[1:34:41] Voorzitter, wanneer is het voor de minister de laatste druppel, zodat hij ook een beroep doet op die stok achter de deur die de coalitiepartijen hebben opgeschreven?

[1:34:51] Ik zie de minister verbeteringen na eerder de dreigingen van een uitzend verbod.

[1:34:55] De conclusie van de Algemene Rekenkamer bij het verantwoordingsonderzoek is dat pogingen van de minister om arbeidsuitbuitingen te bestrijden niet veel effect hebben.

[1:35:03] En dat er weinig zicht is op de slachtoffers.

[1:35:05] Is wat de minister nu doet voldoende, zodat de Algemene Rekenkamer volgend jaar met een andere conclusie komt?

[1:35:11] Zo nee, wat gaat de minister anders doen?

[1:35:13] Voorzitter, ik las in de voorgangsbrief over de WTTA en ik ben blij dat mijn motie tot uitvoering is gebracht.

[1:35:19] dat de gegevensdeling nu geen belemmeringen meer kent.

[1:35:22] Maar hoe worden gemeenten voorbereid om dat te gebruiken?

[1:35:24] Voorzitter, mijn collega zei het al, de minister-president van India was op bezoek

[1:35:28] en er werd ook gevierd dat er iets van migratieafspraken zouden zijn gemaakt.

[1:35:33] En voorzitter, de Kamer is hier gewoon niet in gekend.

[1:35:35] En ik vraag me ook af wat de impact daarvan is, wat de inhoud daarvan is,

[1:35:39] hoe dat zich verhaalt tot Europa, maar ook tot de algehele visie van deze coalitie

[1:35:44] en hoe dat daarin past.

[1:35:46] Er wordt ook geschreven over het ondertekenen van de Memorandum of Understanding on Migration and Mobibility.

[1:35:54] Wat betekent dit concreet?

[1:35:55] Wordt dit ook nog behandeld in de Kamer, alvorens dat definitief is?

[1:35:59] En hoe zie je dat?

[1:36:00] Tot slot, voorzitter.

[1:36:01] Ik heb al eerder uitgelaten over een groep jongeren die in Nederland geboren en getogen is.

[1:36:06] Niet de juiste papier heeft, wel de taalspreek, de ooropleiding heeft, maar volgens het huidige blijk nooit hier zal mogen werken.

[1:36:11] Terwijl wel mensen uit het buitenland halen die de taal niet spreken en de cultuur niet kennen.

[1:36:14] Daar zijn ook meerdere moties over aangenomen.

[1:36:17] Ik vroeg me af, ik weet dat de minister binnenkort in gesprek gaat over startbanen rondom integratie en nieuwkomers.

[1:36:25] Mijn vraag is of in ieder geval in die verkenning met VNO en andere partijen ook deze groep daar in ieder geval in gesprek meegenomen zou kunnen worden.

[1:36:32] Daar wil ik het bij laten. Dank u wel.

[1:36:34] Oké, dat was de eerste termijn.

[1:36:36] We gaan een half uur schorsen, dan gaan we om tien over twaalf verder.

[1:36:39] Ik meld wel dat we echt strikt moeten vasthouden aan de eittijd, twee uur.

[1:36:44] Dat geldt namelijk ook voor mijzelf, want ik moet het commissiedebat over Oekraïne voorzitten.

[1:36:48] En dat begint om twee uur.

[1:36:49] Dus dat kondig ik alvast aan, maar ik denk ook dat andere verplichtingen hebben.

[1:36:54] Maar we gaan om tien over twaalf verder.

[2:10:24] Ik heropen de vergadering van de Vaste Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

[2:10:28] We gaan door met het commissiedebat arbeidsmigratie.

[2:10:32] We zijn toe aan de termijn van de zijde van de regering.

[2:10:35] En ik geef het woord aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

[2:10:39] Vier interrupties kunnen de leden in deze termijn plaatsen.

[2:10:45] Hou even rekening mee dat dat waarschijnlijk in de tweede termijn

[2:10:47] niet meer het geval zal zijn.

[2:10:50] Maar misschien gaat het sneller dan we nu denken.

[2:10:53] Ik moedig de minister aan kortbondig, maar wel heel helder te antwoorden.

[2:10:59] Gaat de gang?

[2:11:01] Volgens mij zal het het best doen, maar het valt niet mee bij dit onderwerp.

[2:11:05] Het gaat alle kanten op, heel breed.

[2:11:07] Het is een ongelooflijk interessant onderwerp natuurlijk.

[2:11:11] Kijk, ik zal te denken, hoe begin je nou het beste als je nieuw bent op dit dossier?

[2:11:17] De beantwoording van alle vragen hier en de beste manier om dat te doen is toch om maar terug te gaan naar mijn vak.

[2:11:25] Ik ben econoom en het is nou eenmaal zo dat als je, iemand zei dat net al, ik weet niet wie het was,

[2:11:33] als je een model van een land, een economisch model van een land bouwt op laag betaalde arbeid,

[2:11:40] en dat hebben we een aantal decennia gedaan

[2:11:43] we hebben de loon laag gehouden

[2:11:45] om de werkgelegenheid volledig te maken

[2:11:47] sinds 1982

[2:11:48] met heel veel succes

[2:11:51] ja dan heb je daar ook

[2:11:54] als daar vrije verkeer bij hoort

[2:11:55] en daar hoort vrije verkeer bij

[2:11:56] wat mij betreft blijft dat daar ook bij horen

[2:11:59] heb je daar ook nadelen van

[2:12:00] en die nadelen zijn steeds meer naar buiten gekomen

[2:12:04] betekent gewoon dat de druk op

[2:12:06] dat zie je de hele tijd in dit debat hangen

[2:12:08] je hebt partijen die zeggen

[2:12:09] zet maar vooral een beperking op de instroom.

[2:12:13] Dan heb je partijen die zeggen, nee, we willen de instroom niet beperken,

[2:12:16] maar we willen wel dat er heel hard gecontroleerd wordt.

[2:12:19] En dan komt er als een soort deus ex magina nog iets bij,

[2:12:23] waarvan iedereen denkt, oh, daar zit misschien wel de oplossing.

[2:12:25] Dat is namelijk, laten we ons dan richten op dat werk,

[2:12:30] wat hoog betaald is en kwalitatief goed,

[2:12:32] en laten we de sectorstructuur daar ook op inrichten.

[2:12:34] Dat is natuurlijk sowieso een goed idee, of je nou arbeidsmigratie hebt of niet.

[2:12:37] Het is slimmer om mensen in hoog productieve arbeid te laten werken dan in laag productieve arbeid, dat levert meer op.

[2:12:44] Maar zo kijk ik naar dit debat.

[2:12:48] Dat betekent dat als ik dat vanuit mijn rolsmis van sociale zaken ga bekijken, dan heb ik een aantal rollen te spelen.

[2:12:58] Ik heb de rol te spelen dat ik moet zorgen voor eerlijke beloon, ik heb de rol te spelen dat ik moet zorgen voor gezond en veilig werk.

[2:13:03] Dat geldt voor iedereen, waar je ook vandaan komt in Nederland, dat dat zo moet zijn.

[2:13:10] We hebben natuurlijk enorme misstanden met arbeidsmigranten, die zijn er nog steeds.

[2:13:14] Ik herken niet de verhalen van de heer Keunemans, ik kom niet in die wijk.

[2:13:18] Maar mijn dochter heeft een tijdje hier in de wijk gewoond in Den Haag,

[2:13:21] waar ook veel arbeidsmigranten wonen, daar kwam ik wel eens.

[2:13:23] En dat zag er ongeveer zo uit als hij beschreef.

[2:13:27] En we hebben dan ook, hoe lang is dat geleden, een jaar of zeven geleden inmiddels,

[2:13:30] denk ik, het advies van Roemer gehad, we hebben het SER-advies gehad,

[2:13:35] We hebben een IWA gehad, op z'n Nederlands hebben we iedereen en z'n moeder ernaar laten kijken.

[2:13:41] En dat heeft ook best resultaten opgeleverd.

[2:13:43] Ik was wel eens met iemand die zei je net,

[2:13:45] we zouden net ook niet net doen alsof het allemaal stilstaat.

[2:13:49] We hebben per 1 januari 2027 een toeladingstelsel voor uitleners.

[2:13:54] We krijgen, ik kom straks allemaal meer op detail terug hoor, op al die dingen.

[2:13:58] Maar we hebben de recente opgerichte Nederlandse autoriteit uitleenmarkt.

[2:14:01] Ik ben nog bij de opening geweest op de tweede dag dat ik minister was.

[2:14:06] Ik heb gisteren een brief gestuurd aan wijze mevrouw Patijn op, een manier waarop we de onderbetaling van werknemers gaan aanpakken.

[2:14:14] We proberen mensen zo snel mogelijk aan de slag te krijgen en we proberen mensen die dakloos worden, zoals de heer Keunemant zei, ofwel een dak onder de hoofd aan te bieden, maar ook te helpen met terugkeer.

[2:14:27] We gaan de boetes verhogen van de arbeidsinspecties. Per 1 juli gaan we de regels rondom detachering verduidelijken.

[2:14:35] En we hebben dan ook nog, en die stok achter de deur is natuurlijk een heel belangrijk onderdeel van dit debat geweest,

[2:14:42] we hebben ook nog de stok achter de deur van een uitzendverbod.

[2:14:45] En daar kom ik straks op terug.

[2:14:47] En dan heb ik ook nog, we gaan nog een paar andere dingen doen, we hebben de flexwet,

[2:14:51] een wet behandeld in de Tweede Kamer, ik hoop nog voor de zomer in de Eerste Kamer.

[2:14:56] En dat alles doen we natuurlijk om, zeg maar, de misstanden te beheersen.

[2:15:03] Maar dan komt er natuurlijk de Kamer die zegt, ja, maar je hebt ook nog een andere weg.

[2:15:06] En dat klopt, dat is die weg waar ik het net over had.

[2:15:08] Je kunt ook proberen om je economie gewoon meer te richten op het hoogpolitiek.

[2:15:13] Dan heb je ook minder laagbetaalde werknemers nodig.

[2:15:16] En dan krijg je misschien ook wat minder misstanden.

[2:15:19] Daarom hebben we de talentstrategie, daar vroeg werd om gevraagd.

[2:15:22] We hebben daar een pilot bij, daar ga ik straks ook nog wat over zeggen.

[2:15:24] De kennisbichant training, dat hoort weer allemaal daar.

[2:15:27] En dan heb je ook nog, bij sommige partijen in deze Kamer, niet heel populair, maar je kan ook nog dingen doen in de fiscaliteit.

[2:15:36] Als je bijvoorbeeld de btw, kijk nou mevrouw Wiersma, het is een uitlokking hoor, maar het laag btw-tarief op de siertel afschaft.

[2:15:43] Ja, dan maak je die sector, geef je minder subsidie en dat betekent dat die sector kleiner wordt en dat betekent dat daar minder laag betaalde arbeid gaat werken.

[2:15:49] Zo werkt de economie. Zo gaat dat.

[2:15:53] Dus, dit zijn allemaal dingen die je kunt doen.

[2:15:55] En daarbij zie ik gewoon, je ziet gewoon in zo'n debat waar twaalf partijen aanwezig zijn, zie je het hele spectrum van mensen die zeggen, nou stop met de instroom, geeft verplichte werkstellingsvergunningen over mensen uit Europa, uit de Europese Unie.

[2:16:11] Excuus, dat gaat echt niet.

[2:16:13] Ik wil het zeggen, en ik wil best nog, als de heer Keulemans het gevoel heeft dat ik dat snel zeg,

[2:16:20] dat ongeveer van mijn voorgaars te snel hebben gezegd, kan niet, mag niet,

[2:16:23] dan wil ik daar best nog een keer een uitgebreide brief over schrijven.

[2:16:26] Maar die brief komt er toch op neer, we hebben een interne markt.

[2:16:29] En of ik nou leuk vind of niet, dan horen ook dit soort dingen bij.

[2:16:35] Dus dan heb je partijen, daar ga ik het nu over hebben,

[2:16:38] Het was denk ik de heer Van den Brink vooral, die daarmee begon.

[2:16:42] Die zei, ja, richt je nou toch vooral op de inrichting van je economie.

[2:16:46] En daar ben ik het wel mee eens.

[2:16:47] De Staatscommissie vliegt het ook ongeveer zo aan.

[2:16:52] En die zegt ook, ja, let nou op dat je je economie zo inricht,

[2:16:57] dat je ook niet zo heel veel van die laagtaalde arbeid nodig hebt.

[2:17:01] Dan zeiden de heer Van den Brink en de heer Boon, zeiden allebei,

[2:17:04] waarom investeren bedrijven dan niet meer in automatiseringen?

[2:17:07] Waarom loont het al om mensen wel ver te halen?

[2:17:09] Het simpele antwoord is, als je het bedrijfsmodel met laag betaalde arbeid in stand houdt, loont het niet om te innoveren.

[2:17:14] Ook dat weten we al jaren.

[2:17:17] En ik ben geen voorstander, maar het komt uit mijn politieke bloedgroep van het beperken van het vijf keer.

[2:17:24] Maar ik denk wel, ik dacht de heer Nijhuis dat zei, als je het minder makkelijk maakt om misbruik te maken,

[2:17:37] Zorg je er automatisch voor dat die arbeid relatief minder aantrekkelijk wordt.

[2:17:41] En dat betekent dat je natuurlijk ook de economie met je dwingt naar automatisering en betere arbeidsvoorheids.

[2:17:47] Dus dat kan best, daar kun je best wel aan doen.

[2:17:50] En de heer Nobel was nog weer een andere lijn die ook altijd in al deze debatten al 20 jaar zit.

[2:17:55] Namelijk, ja maar waarom doen we dit eigenlijk?

[2:17:59] We kunnen toch beter onze eigen arbeidspotentieel aan het werk zetten?

[2:18:01] Ja natuurlijk, dat vindt ook iedereen.

[2:18:02] Dit vindt iedereen, alleen het lukt ons blijkbaar niet, zeg toch maar even, dat zei mevrouw Wiersma, wij staan terecht op.

[2:18:09] Ik ben het niet altijd eens met haar conclusie, maar het heeft gelijk dat er bepaalde sectoren draaien, nou eenmaal op dit soort arbeidskrachten.

[2:18:17] En blijkbaar lukt het ons niet om ook niet bij een hele krappe arbeidsmarkt mensen van de bank af te krijgen en in die sectoren aan het werk.

[2:18:26] Ik vind zelf wel, en dat is vooral minister Aertsen, maar hij is vooral bezig met daar wel alles aan te doen om mensen mee te laten doen.

[2:18:37] Dat is natuurlijk uiteindelijk mensen die hier wonen, Nederlanders, mee te laten doen en niet te laten vervangen door anderen.

[2:18:46] Dan vroeg mevrouw Partijn, ik ga nu een paar specifiekere vragen in dit blokje, het grotere macro blokje doen.

[2:18:55] Wat gaat de minister doen met het actieplan voor gemeenten en provincies?

[2:18:59] Het actieplan bevat een aantal maatregelen om arbeidsmigratie eerlijker, veiliger en socialer te organiseren.

[2:19:05] Aan het eind van het jaar zal ik u informeren over de voortgang van de maatregelen die het kabinet neemt.

[2:19:11] Dan zal ik ook die aanbevelingen van gemeenten en provincies daarin meenemen.

[2:19:16] Dan vroeg de heer Van der Brikken.

[2:19:18] Mevrouw Partijnen had een interruptie.

[2:19:21] Ik weet niet of de minister nog echt terugkomt op enige sturing op de economie en dat soort dingen.

[2:19:26] Of in ieder geval de inrichting van het land.

[2:19:28] En anders heb ik daar een vraag over als ik mag.

[2:19:31] Want in de nota ruimte staat de overheid bereidt de bestaande economische inzet op distributie, handel en mainports uit.

[2:19:40] Met het beleid gericht op het versterken van de topsectoren waaronder in de Breenpoort Eindhoven.

[2:19:44] En ik vind het zo verrassend dat dat in de nota ruimte staat.

[2:19:48] Dat is volgens mij een nota ruimte van dit kabinet.

[2:19:53] Die inzet op dat uitbreiden van die distributie.

[2:19:56] Waarom wordt daar nou, er wordt best wel veel gesproken, misschien is de distributiesector juist een van de sectoren waar het ingewikkeld is,

[2:20:05] waar misschien wel erg veel laagbetaalde arbeid is en waar dus veel arbeidsmigranten bijkomen.

[2:20:10] Waarom is de inzet op die distributie?

[2:20:14] Voorzitter, ik ben een beetje in verwarring. Ik denk dat dit de nood aan ruimte van het vorige kabinet is.

[2:20:18] Er is toch nog geen addendum op de nood aan ruimte van dit kabinet gekomen.

[2:20:24] Dus ik denk dat het van het vorige kabinet is.

[2:20:26] En ik ben het wel met mevrouw Patijn eens, het is niet zo heel logisch om in een hoge toegevoegde waardestrategie heel erg op distributie te gaan zitten.

[2:20:35] Dat is niet zo heel logisch, dus ik ben dat met haar eens. Ik vind dat geen logisch.

[2:20:39] Volgens mij moet het huidig kabinet de notenruimte nog aanvullen, nog invullen, is eigenlijk een betere woord, want de ruimte werd ook iets wat overschreven in de notenruimte.

[2:20:52] En het is niet zo heel logisch om deze sector nou te noemen.

[2:20:56] Ik bedoel, wij gaan zelf werken aan, zoals mevrouw Partijen weet, aan de talentenstrategie.

[2:21:02] En daar hoor ik ook die, kom ik straks nog even terug, die pilots en zo bij.

[2:21:06] En dan is het niet logisch dat je zegt, nou distributie is nou het kernpunt van de Nederlandse economie.

[2:21:11] Dus ik ben het alleen.

[2:21:12] Ja, de minister vervolgens.

[2:21:14] Een vrijwillig fonds vroeg de heer Van der Brink.

[2:21:17] Vrijwillige fondsen ben ik nooit tegen, maar ik vrees dat het vrijwillige fonds ook iets vergt van de overheid.

[2:21:26] Wij zijn inmiddels bezig met de zogenaamde alliantie Work in Nederland, daarbij werken publiek, privaat samen aan concrete hulp en ondersteuning voor arbeidsmigranten.

[2:21:35] Dus we doen eigenlijk al een aantal dingen die daar zouden moeten gebeuren.

[2:21:38] Ik ben niet tegen dat vrijwillige fonds, maar ik denk eigenlijk dat als het een vrijwillig fonds is dat dan ook echt vrijwillig moet zijn.

[2:21:45] Dat moet de bedrijfsleven dan vooral doen.

[2:21:47] Maar wij hebben dus onze eigen manier waarop we hiermee omgaan, zegt de heer Van der Breek.

[2:21:53] De gedachte daarachter is dat er gewoon heel veel maatschappelijke kosten zijn en heel veel maatschappelijke lasten zijn,

[2:21:59] terwijl de lusten vooral bij het bedrijfsleven terechtkomen.

[2:22:02] Is daar iets aan te doen om toch ook hem meer mee te laten betalen, bijvoorbeeld hier aan de opvang van arbeidsmigranten?

[2:22:08] Ook in het onderwijs zien we problemen. Is daar iets aan te doen?

[2:22:11] Minister.

[2:22:12] Voorzitter, een econoom zou dat noemen we het internaliseren van externe kosten.

[2:22:15] Om het helemaal ondertrekkelijk te maken om naar dit debat te kijken.

[2:22:18] Maar dit maakt mensen verantwoordelijk voor de kosten die ze zelf veroorzaken.

[2:22:23] En dat zou, ik bedoel, mijn standaardantwoord als minister van Sociale Zaken zou hierop zijn.

[2:22:27] Als je dat wil, moet dat in het overleg tussen werkgevers en werknemers gebeuren.

[2:22:30] Dat is een goed idee. Dat is een logisch idee.

[2:22:33] Maar om daar nou weer zelf een fonds voor te gaan organiseren, als dat de gedachte is.

[2:22:38] Nogmaals, we zijn al bezig met een aantal dingen op dat terrein.

[2:22:41] Dus ik ga er een paar dingen noemen. Bedrijven helpen dan bij beter taalonderwijs.

[2:22:46] En in Noord-Als-Brabant is de samenwerking tussen bedrijven en gemeenten gestart om een betere basisregistratie voor te zorgen.

[2:22:53] In Noord-Limburg hebben gemeenten en huisvesten afgesproken om bedden beschikbaar te hebben voor opvang en noodsituat.

[2:22:58] Dus er zijn van die initiatieven die lijken op dit idee, denk ik toch, uiteindelijk.

[2:23:04] Dan vroeg de heer Vlag, hij is slachtoffer van het verantwoordingsdebat, inmiddels hoe het zit met de pilot voor vakkrachten, wanneer ontvangt de Kamer de uitgewerkte plannen.

[2:23:17] Ik moet daar toch wat over zeggen, want die pilot voor vakkrachten, ik bedoel, we moeten niet alles allemaal bloemen op bloemen gaan bouwen.

[2:23:24] We hebben nog een neig om steeds nieuwe dingen te maken.

[2:23:27] Dus de gedachte is, je hebt een talentstrategie.

[2:23:29] Die talentstrategie is gebaseerd op de gedachte, welke sectoren willen wij nou in Nederland laten groeien en bloeien, want daar zien we toekomst in.

[2:23:37] Daar hoort bijvoorbeeld bij ook de kennisbrigantenregeling, die moet je natuurlijk ook daarop afstemmen.

[2:23:42] En die pilot zou je ook moeten richten op een beperkt aantal beroepen die in specifieke sectoren dan van belang zijn, waar je het tekort verwacht.

[2:23:53] Dat zou de gedachte zijn en daar komt dus, zeg ik tegen de heer Vlag, na de zomer komt daar een voorstel voor naar de Kamer.

[2:24:05] Ik heb daar een ANVB voor nodig en dat zal even duren voordat het echt kan, maar er komt dus een voorstel naar de Kamer.

[2:24:11] Je hebt twee vragen, want ik begon hier ook over.

[2:24:14] Kijk, ik zeg maar dat het goed is om inzichten te maken voor welke sector je vakkrachten nodig hebt.

[2:24:21] Maar volgens mij kan je die discussie niet volledig voeren als je ook niet nadenkt over in welke sectoren je juist wel groei wil,

[2:24:30] maar dat door middel van robotisering, AI en op andere wijzen wil doen groeien.

[2:24:34] Volgens mij is het niet één op één te stellen dat daar waar we de sectoren willen doen groeien,

[2:24:38] we vervolgens ook extra vakkrachten willen, want die zou je ook op andere manieren kunnen doen groeien.

[2:24:42] Mijn vraag is of mijn stelling klopt en zo ja, of dat ook in de brief of wat er naar de Kamer toe komt,

[2:24:48] kan de minister toe zeggen dat die afweging er ook in zit en in de Kamer expliciet wordt opgenomen.

[2:24:54] Ja, de redenering klopt. En ja, we zullen daarbij ingaan, want het klopt inderdaad precies wat de heer Zeden zegt.

[2:24:59] Het kan ook zijn dat zo'n sector kan groeien zonder extra arbeidskrachten.

[2:25:02] Het kan ook zijn dat je sectoren hebt met enorme tekorten die je niet direct tot speerpunt maakt,

[2:25:07] maar waar wel enorme tekort zijn, dan zijn we het gelijk.

[2:25:09] Hij heeft gewoon gelijk.

[2:25:10] De heer Zeden.

[2:25:11] Dank voorzitter. Ik beschouw het volgens mij ook wel concreet als een toezegging,

[2:25:15] dat daar ook specifiek op wordt teruggekomen.

[2:25:16] Want dan is het belangrijk om dat in de geheel gilderingen ook te wegen.

[2:25:21] Het tweede is dat de minister aangeeft dat het via een AMVB komt.

[2:25:26] Naar mij weten hebben wij daar geen voorhang op.

[2:25:31] Dus ik vroeg me even af of de minister kan schetsen wat volgens hem dan de rol van de Kamer nog is.

[2:25:39] De minister.

[2:25:40] Voorzitter, volgens mij zit het aan de Kamer.

[2:25:41] Als de Kamer het prettig vindt dat ik dat ding voor hang, dan doe ik dat.

[2:25:45] Voorzitter, bij deze.

[2:25:47] Ik was er al lang voor.

[2:25:48] Nee, maar dat komt volgens mij omdat het niet wettelijk is vastgelegd.

[2:25:51] Vandaar dat ik dat nu even vraag.

[2:25:52] Want ik heb er wel behoefte, ik denk misschien ook van de Kamer,

[2:25:56] om het te bespreken alvorens er onomkeerbare stappen worden.

[2:26:00] Dus ik vraag of dat ook als toezegging in die mate ook met de Kamer besproken wordt.

[2:26:05] Laat ik gewoon toezeggen dat ik hem voorhang en dat ik hem niet voorhang

[2:26:07] om niks te horen van de Kamer.

[2:26:09] Dus ik bedoel, of we dan een debat gaan voeren en zo, daar moeten we allemaal kijken.

[2:26:12] Er worden veel debatten gevoerd, maar dat laat ik gewoon aan de orde van de Kamer.

[2:26:17] Ja, we zullen dat noteren. Pas op met uw interrupties, u heeft er vier.

[2:26:22] Voorzitter, de dubbelcheck kan ik dat als een toezegging noteren dat er een voorhang komt richting de Kamer.

[2:26:28] En dat uiteraard aan de Kamer binnen vier weken is om te kijken of er een planeer debat over is.

[2:26:31] Ja, dat is een voorhang. Die hebben we genoteerd.

[2:26:35] De minister vervolgens de betoog.

[2:26:39] Voorzitter, de heer Nijhuis vroeg hoe verhoudt nou eigenlijk de pilot die wij gaan houden zich tot de Europese initiatief, zoals de EU Talent Pool.

[2:26:47] Wij hebben nog niet besloten om daar aan deel te nemen.

[2:26:50] We gaan wel kijken in hoeverre die dingen bij elkaar aansluiten.

[2:26:55] En of we er gebruik van kunnen maken.

[2:26:57] Dan vroeg de heer Nobel, wil de minister de kennisbrigantenregeling behouden?

[2:27:01] Jazeker, er komt na de zomer een brief met de uitwerking.

[2:27:08] Dat doe ik samen met de ministers van J en V en Economische Zaken.

[2:27:14] Dan vroeg de heer Vlag, wil de minister kijken naar een vrijsteen voor de tewerkstellingsplicht voor de visserijsector?

[2:27:19] Ja, ik zal de Kamer daarover na de zomer informeren.

[2:27:24] Is de minister bereid om te zorgen dat talent voor innovatie ook in vaste dienst kan kunnen komen van de werkgever?

[2:27:31] Ja, dat kan nu al. Er is niets wat dat tegenhoudt.

[2:27:39] De minister van JV is overigens bezig om uitleidingconstructies uit te zonder van het gebruik van de kennismigrantenregeling.

[2:27:46] Ja, daar is hij aan bezig.

[2:27:50] Ik zal hem aansporen, dat staat hier om niet mee vaart te maken.

[2:27:52] Dat is nog pedant.

[2:27:54] Ik zal hem vragen of hij er een beetje wel opschiet.

[2:27:58] Even kijken.

[2:27:59] Dan hebben we nog de vraag van de heer Stoffer.

[2:28:01] Die heb ik denk ik beantwoord.

[2:28:03] De heer Stoffer heeft niet meer gedaan.

[2:28:05] De heer Vlag.

[2:28:07] Ik raak helemaal naar waar.

[2:28:09] Die heb ik beantwoord in het begin.

[2:28:12] Oh ja, het MOU met India.

[2:28:13] Waarom is de Kamer niet geïnformeerd?

[2:28:15] Het MOU met India is geslozen onderdeel van het strategisch partnerschap.

[2:28:19] Afspraken die breder zijn dan alleen arbeidsmigratie.

[2:28:21] Ook het visumbeleid en terugkeerssamenweg komt aan bod.

[2:28:23] Wat arbeidsmigratie betreft gaan de afspraken in het MOU niet verder dan de bestaande wettelijke kaders.

[2:28:29] Dus het past gewoon binnen het huidige mandaat.

[2:28:32] In het MOU wordt toegelicht welke mogelijkheden voor arbeidsmigratie bestaan binnen de bestaande wettelijke kaders.

[2:28:37] Zowel voor Indiërs om in Nederland te werken als andersom.

[2:28:40] Het kabinet is, ik word dat niet helemaal in de Kamer, maar het kan naar mij gelegen hebben,

[2:28:48] Dan had ik nog een vraag van de heer Nijhuis, hoe staat het met de opvolging van de motie Nijhuis Martens?

[2:28:55] Ja, we kijken zorgvuldig naar de balanskennisbigantenregeling naar het looncriterium.

[2:28:59] Het wil hiervan is om zowel oneigen gebruik en misbruik van de realiteit te gaan,

[2:29:02] als recht te doen aan de belangen van het bedrijfsteven.

[2:29:05] En dat wordt uitgewerkt in samenspraak met degenen die er belangen bij hebben.

[2:29:12] En na de zomer komt hierover een brief, dat had ik al gezegd net.

[2:29:16] Toen vroeg mevrouw Wiersma nog, is het zo dat aanbod van gekope arbeid van binnen de EU naar buiten de EU verschuift?

[2:29:23] Ja, ik denk dat je ziet in de meest recente migratiehandel voor EU-landen een daling.

[2:29:30] Dus dat zou overeen komen met wat mevrouw Wiersma zegt.

[2:29:35] Voor arbeidsmigratie van buiten de EU is een tewerkstelling, is vergunning nodig.

[2:29:40] En voor ongescholde arbeid geven we die niet af.

[2:29:42] Wel zien we dat op detacheringsbasis, dus tijdelijke arbeid en groeiende trend.

[2:29:47] Dus ik denk gewoon puur economisch gesproken dat, mevrouw Wienersma gaf het voorbeeld van Polen,

[2:29:51] de Poolse economie groeit als kool.

[2:29:53] Dat betekent dat de lonen daar snel omhoog gaan, dat betekent dat er andere landen dan daarvoor in de plaats gaan komen.

[2:29:59] Dat is hoe het gaat.

[2:30:02] Voorzitter, daarmee kom ik even op het blokje positie van arbeidsmigranten en misstanden.

[2:30:10] Dan start ik even bij de uitvoering van de aanbevendingen van Roemer.

[2:30:16] We zijn echt wel fors bezig.

[2:30:19] Ik kan daar ook een overzicht van geven als de Kamer dat wens.

[2:30:21] We hebben gewoon een schema aan liggen met kleurtjes hoe ver we zijn.

[2:30:26] Maar per 1 januari 28 komt daar dus nog bij de wet meerzekerheid flexwerkers.

[2:30:30] Dit gaat er even vanuit dat de eerste Kamer daarmee instemt.

[2:30:33] Maar daar gaan we dan maar vanuit.

[2:30:34] In de komende maanden zal ik ook een wetsvoorstel uitwerken bij werknemers.

[2:30:38] Werknemers extra worden beschermd bij onderbetaling, hebben we het over gehad.

[2:30:42] Er wordt een wetsvoorstel voorgelegd voor internetconsultatie om de huurbescherming te verbeteren.

[2:30:46] Daar kom ik zo even op terug, want dat heeft te maken met het andere dossier, wat de warme interesse van de Kamer heeft.

[2:30:52] En er wordt hard gewerkt de opzetten van toelatingstelsel voor uitleners, dat hoef ik u niet te vertellen.

[2:30:56] Dan ligt er nog een wetsvoorstel ter behandeling in de Eerste Kamer, waarmee de schattere rechtelijke aanpak van arbeidsuitbuiting wordt vergemakkelijk.

[2:31:05] En in de loop van het jaar aanbevelingen uit Roemer zullen steeds in steeds meer regio's informatiepunt worden gehouden waarbij arbeidsmigranten informatie krijgen.

[2:31:15] En ik wilde eigenlijk aan het eind van het jaar, als de Kamer dat goed vindt, informeren over hoe staan we ervoor met de aanbevelingen van Roemer.

[2:31:23] En hoe staat het ook, ik dacht de heer Van der Brink, een paar anderen vroegen naar het SHARE-advies, hoe staat het met de aanbevelingen uit het SHARE-advies.

[2:31:33] Dan ga ik verder met de vraag van de heer Vlag.

[2:31:36] Mensen over de Oost-Europese arbeidsmigranten.

[2:31:39] Mensen mogen met een WWI uitkering drie maanden naar werkzoek in een andere EU-lidstaat.

[2:31:43] Er zijn voorwaarden aan verbonden.

[2:31:45] Dat moet worden afgemeld bij UWV.

[2:31:47] En signalen van vrouwen worden onderzocht door UWV.

[2:31:50] En daar wordt in gehandhaafd.

[2:31:51] Ik ben in gesprek met het UWV hoe we ongeoorloofd verblijf buiten Nederland door mensen met een WWI verder kunnen onderzoeken.

[2:31:58] En dit loopt nog tot het einde van het jaar.

[2:32:00] Ik zal u in september op de hoogte brengen via de stand van de uitvoering.

[2:32:08] Hoe wordt het melden van misstanden makkelijker gemaakt, vroeg de heer Nobel.

[2:32:12] We proberen de arbeidsinspectie op verschillende manieren bereikbaar te houden en het nog beter bereikbaar te maken.

[2:32:19] Er kan ook meertalig worden gemeld, 24 uur per dag.

[2:32:22] Om u een indruk te geven, in 2025 werden er bijna 15.000 klachtmeldingen ontvangen.

[2:32:28] Het gaat echt om een hele grote aantal.

[2:32:30] En we doen dus een aantal ondersteuningen voor arbeidsmigranten, wat ik net al aangaf op de vraag van de heer Van der Brink.

[2:32:36] Dan vroeg de heer Van der Brink ook nog gaat de minister werkgevers verplichten hun verantwoordelijkheid te nemen bij de registratie van arbeidsmigranten.

[2:32:43] Op dit moment loopt de internetconsultatie van de zorgplicht voor werkgevers bij de registratie van arbeidsmigranten.

[2:32:49] En die plicht geldt dan voor uitleners, dus uitzendbureaus, detacheerdes, payrollbedrijven.

[2:32:54] Het voorst heeft als doel om onjuist registratie van arbeidsbriganten in de BRTB tegen te gaan.

[2:33:00] En hiermee wordt voor uitleiding zijn zorgplicht geïntroduceerd.

[2:33:03] En de gedachte is er om dat per 1 januari 27 in werking te laten treden.

[2:33:09] Ja, dan komt een van de grotere dingen in het debat, denk ik.

[2:33:15] En dat is het verdienmodel via de inhouding op minimum loon.

[2:33:20] Kunnen we daar direct mee stoppen.

[2:33:22] Ik denk eigenlijk dat ik het eens ben met diegenen die hier een verband leggen met de wet huurbescherming, een betere huurbescherming.

[2:33:30] Ik was het dus niet helemaal eens met mevrouw Partijn hier, ik denk dat dat verband er wel is.

[2:33:34] Maar ik denk wel dat we wel heel veel tempo moeten maken.

[2:33:38] Ik geloof dat we dat, daar kwam denk ik de echte inzet van de Kamer uit voor.

[2:33:42] Kunnen we dit snel gaan doen, omdat het vorige kabinet op de valree besloot om dit niet meer te doen.

[2:33:50] ik wil dus zoveel mogelijk oplopen met die betere huurbescherming

[2:33:54] en dat streven is dit wetsvoorstel voor de zomer in internetconcentratie te laten gaan

[2:34:00] en dan zo snel mogelijk

[2:34:01] maar ik denk dat het verstandig is dat ik de Kamer gewoon toezeg

[2:34:04] dat ik met de minister van Vrouwen even in contact treed

[2:34:07] hoe we deze twee dingen zo snel mogelijk samen kunnen laten oplopen

[2:34:11] want als dit een normaal traject is, duurt dat dan nog wel een jaartje

[2:34:14] maar goed, de Kamer is er zelf bij

[2:34:17] Als de Kamer op zwoord aandringt, kunnen we het heel snel behandelen.

[2:34:20] Dan doen we allebei tegelijk.

[2:34:22] Dus dat zou, als de Kamer dat fijn vindt, kan ik daar even met minister Boekholt over praten.

[2:34:29] Of we daar het tempo op kunnen zetten.

[2:34:31] Dan zouden we misschien moeten samenwerken met de beide commissies, van vrouw en SZW, om dat ook te bereiken.

[2:34:37] Frank Partij.

[2:34:39] Ja, voorzitter. Als dat de enige oplossing is, dat het tegelijk met die wet moet, dan zullen wij daar ook achteraan jagen.

[2:34:45] Maar ik zou het toch wel fijn vinden om goed uitgelegd te krijgen waarom het zo belangrijk is dat die wet er is.

[2:34:53] Waarom moet die wet er eerst zijn?

[2:34:55] Want is het niet zo dat een huurder die niet meer verbonden is aan die werkgever misschien wel meer huurbescherming heeft, ook in de huidige situatie?

[2:35:09] Dit onderwerp heeft grootste deel van de schorsing in mijn hoofd in beslag genomen.

[2:35:13] Ik ben hem nog niet helemaal uit.

[2:35:15] Nu kan ik twee dingen gaan doen, nu kan ik gaan freestylen, dat is een heel slecht idee over het algemeen, zeker in mijn geval, dus ik denk dat ik daar gewoon toezeg dat ik een briefje stuur aan de Kamer waar ik uitleg wat doet het een, wat doet het ander, wat is het verband eigenlijk tussen de twee en ook ingaan op het tijdschema wat ik zou kunnen bereiken.

[2:35:37] zal ik het zo doen, dan doe ik het geheel, want ik kan ook wel, dat was even de discussie die ik met de ambtenaren had,

[2:35:45] was de vraag, wie heeft er nou gelijk eigenlijk van die mensen die hier zitten te praten,

[2:35:49] en intuïtief dacht ik, ja het is logisch om met huurbescherming samen op te laten lopen,

[2:35:54] maar als je er dieper over nadenkt, is het ook nog weer de vraag of als je het een zonder het ander doet,

[2:35:59] of dat dan per definitie tot grotere misstanden leidt, ik had daar ook mijn twijfel over na.

[2:36:03] Zal ik daar een brief over sturen, nu ga ik toch zitten freestylen, dat moet ik dus niet doen,

[2:36:08] Dus zeg nou tegen mij dat ik nu op moet houden en dat ik een brief moet sturen.

[2:36:11] En wat is de datum, zeg maar, van de Kamer die gaat ontvangen?

[2:36:15] Dat kan na de zomer, denk ik. Kort na de zomer.

[2:36:17] Kort na de zomer.

[2:36:18] Want dat ding is, gaan de internetconsultaties, ja, kort na de zomer kan dat.

[2:36:22] Dan noteren we die, de heer Keurlemans.

[2:36:24] Ja, voorzitter, dank. En uiteraard geïnteresseerd in de brief.

[2:36:28] De minister heeft er een dagtaak bij aan brieven sturen de laatste tijd.

[2:36:31] Maar ik ben dan toch wel benieuwd, kijk, deze discussie speelde al een half jaar geleden.

[2:36:35] Een half jaar geleden hebben we dat debat gehad over het besluit van minister Paul om die afbouw terug te draaien.

[2:36:41] Nou, dat lag erg verdeeld.

[2:36:43] En nu zitten we een half jaar later in een commissiedebat.

[2:36:45] En nu zegt de minister van ja, ik ga een brief sturen over waarom eigenlijk,

[2:36:49] want dat moet ik nog goed uitzoeken, waarom het eigenlijk belangrijk is om dit in samenhang met die huurbescherming te doen.

[2:36:53] Maar als dat op dit moment niet helemaal duidelijk is, wat was dan destijds de reden om die afbouw terug te draaien?

[2:36:59] Want dat was het hele argument ook van D60 en CDA geweest.

[2:37:04] De minister.

[2:37:06] Dit is een hele goede vraag, maar daar ga ik dus nu even, dit ga ik dus even, ik slaap me even aan bij de simpel, de simpeler in de neering, de eerste in de neering, en daar hou ik er echt over op, want ik weet het, daarna ga ik het gewoon in de brief opschrijven, maar de simpeler in de neering van D66 en CDA kon ik volgen.

[2:37:22] Je haalt iets weg, daardoor zou het wel eens kunnen dat er meer misstanden ontstaan en dus is het goed als de wethuurbescherming aangescherpt wordt.

[2:37:31] Maar mevrouw Patijn en u zelf net, de heer Keunemans net zelf ook zeggen,

[2:37:36] eigenlijk, ja, maar die redenering klopt eigenlijk gewoon niet.

[2:37:39] En laat mij nou even, nogmaals, dan kunt u zeggen, ja, daar heeft u dan een half jaar over.

[2:37:44] Ik heb in dat half jaar, dat is u misschien opgevallen, ook nog een paar andere dingen gedaan.

[2:37:47] Ik doe ook nog wel eens wat anders tussendoor dan brieven schrijven.

[2:37:50] Dus geef me nou even de kans om dat rustig uit te werken.

[2:37:53] Want anders ga ik nogmaals, ga ik nu een keuze te maken.

[2:37:56] Ik begrijp de redenering van, ja, 21 en pro hier ook, moet ik zeggen.

[2:38:03] Ja, hij gaat toch niet.

[2:38:04] Ja, mevrouw Partijn.

[2:38:06] Ja, mevrouw Partijn.

[2:38:08] Nee, dus gewoon, stel nou dat de conclusie van die brieven is, dat maakt helemaal niks uit.

[2:38:13] Dan zou ik het wel waarderen dat dan, als we bieden weergaan, die wet alsnog naar de Kamer gestuurd wordt.

[2:38:19] De minister.

[2:38:20] Dit is een vrij eenvoudige toezegging.

[2:38:21] Als dat zo is, als mijn conclusie is, eigenlijk maakt het niet uit.

[2:38:25] met de eigen is de route alleen, dan ga ik dat natuurlijk doen.

[2:38:29] Ik ben niet gek, dus ik bedoel, dat ga ik doen.

[2:38:31] Daarom zeg ik ook even de tijd, want als de eerste redenering klopt,

[2:38:35] namelijk het moet samen met de wet huurbescherming,

[2:38:38] dan moet ik die twee wetten zo snel mogelijk samen laten oplopen

[2:38:40] en door de Kamer, anders kan het andere,

[2:38:42] waar mijn rechterhand net van, ja, de ANVB ligt klaar.

[2:38:46] Dus in principe, dat kan heel snel, als je dat zou willen.

[2:38:49] En dat ga ik dan ook doen, dat durf ik u rustig toetsen.

[2:38:53] Ja, de minister volgt zijn betrokken.

[2:38:55] Of toch nog?

[2:38:57] Wat mij betreft, u zei net, als de Kamer wil, dan vind ik het prima om die trajecten het gelijk op te laten lopen.

[2:39:01] Ik zou dat ook graag als toezegging genoteerd willen zien.

[2:39:03] Daar zijn we voor, graag.

[2:39:05] Ja, maar dat is, ja, oké.

[2:39:09] De toezegging is volgens mij dat we een brief krijgen,

[2:39:12] waarin wordt gekeken welk traject gaat het worden, samen oplopen,

[2:39:15] of iets anders als de minister tot een andere conclusie komt.

[2:39:19] En dan krijgt u de brief en dan kunnen we daarna kijken,

[2:39:21] als Kamer, wat doen we verder?

[2:39:23] De heer Keulemans?

[2:39:24] Ja, het is niet een interruptie, maar ik weet ook niet of het een orderpunt is,

[2:39:27] maar even anders blijft het inderdaad boven de markt hangen.

[2:39:29] Kijk, er is een motie ingediend van D66 en CDA.

[2:39:32] Wij waren daar tegen om dit gelijk te laten oplopen.

[2:39:35] Dat is nu dus zeg maar de huidige stand van zaken.

[2:39:37] En ik beoordeel de toezegging van de minister juist,

[2:39:40] van ik ga nu in kaart brengen of dat inderdaad wel de goede rit is.

[2:39:43] En als dat niet zo blijkt te zijn, gaan we het alsnog apart in gang zetten, dat traject.

[2:39:46] Dat is volgens mij de toezegging van de minister.

[2:39:49] Dat is, ja.

[2:39:50] De minister?

[2:39:53] ...cirkelredenering te worden, maar het is uiteindelijk zo, heb ik altijd geleerd dat de Kamer het laatste woord heeft, dus ik stuur u dan een brief, en als u zegt, u direct deze conclusie, maar wij trekken een hele andere conclusie, dat mag ook, en dan, als u de meerderheid heeft, ga ik dat dan doen, dus het blijft allemaal bij u, maar het enige toezegging die ik heb gedaan is, en dat is best wel een toezegging, dat ik even afwijk van het standpunt van het kabinet tot nu toe, het vorige kabinet was dat eigenlijk,

[2:40:19] Maar dat ben ik ook tegelijkertijd van het moet samen oplopen.

[2:40:24] Ik wil er nog een keer goed naar kijken of dat nou echt waar is.

[2:40:27] En daar kom ik op terug.

[2:40:29] Meneer Stelvors.

[2:40:30] Gaat het meestal door met de Europese inzetten met de harde maatregelen tegen dubieuze detacheringsconstructie?

[2:40:35] Ik ga daar zeker mee door.

[2:40:37] De Europese Commissie komt in de tweede helft van 26 met een pakket op dit terrein.

[2:40:42] Het juridisch kader voor detachering van derde landwerknemers moet worden verduidelijkt.

[2:40:47] Ten tweede moet de Europese arbeidsautoriteit worden versterkt.

[2:40:50] En daarnaast doe ik ook op nationaal niveau wat er mogelijk is om die doordetachering tegen te gaan.

[2:41:00] En wanneer het gaat om nationaal zal ik daar de maximale ruimte pakken die Europese regels bieden.

[2:41:07] Rekening houdt met regeldruk, maar dat is altijd.

[2:41:09] Deze zomer gaan de wijzigingen in de internetconsultatie.

[2:41:13] En ik zal het najaar u verder informeren over die wijzigingen.

[2:41:16] De streefdatum voor de nieuwe Nederlandse regelgeving is 1 juli 2027, waar we dus binnen de Europese richtlijnen het maximale proberen te doen.

[2:41:26] Dan vroeg de heer Nobel, gaat de minister de Rotterdamse aanpak rondom dakloosheid landelijke uitrollen?

[2:41:33] U heeft gezien dat ik bezig ben met die dakloosheid, in bijzonder van arbeidsmigranten.

[2:41:39] De terugkeer van EU-burgers is onderdeel van de landelijke aanpak die bestaat sinds 2022.

[2:41:44] En Rotterdam is één van die zes gemeentes.

[2:41:47] Ik heb recent bekendgemaakt dat we van zes naar zeventien gemeentes gaan.

[2:41:52] Dus het antwoord is eigenlijk ja, dat gaan we dus verder uitrollen.

[2:41:57] Is de minister bereid met het Stadsocewee te kijken naar beter ondersteuning voor het heer Van den Brink

[2:42:01] voor schonen met veel kinderen van de arbeidsmigranten?

[2:42:04] Ik zou graag de uitkomst van de hereniging van de indicator voor onderwijsachterstanden van het CBS willen afwachten.

[2:42:10] Die komt heel binnenkort, in ieder geval voor het zomerreces.

[2:42:13] En dan kunnen we kijken wie het meeste aandacht nodig heeft, om het nu maar zo te zeggen, uit die indicator.

[2:42:20] En als blijkt dat dat de groepen zijn die de heer Van der Brink noemde, dan zullen we dat zeker doen.

[2:42:25] Dan hebben we de CO-uitzendkrachten, vraagt de heer Nijhuis, kent een inkomensgarantie van twee maanden voor arbeidsmigranten.

[2:42:32] Kan de minister uitzoeken of een dergelijke inkomensgarantie wettelijk te verankeren is?

[2:42:36] Dat antwoord is ja, dat ben ik op dit moment aan het doen.

[2:42:38] Ik vind dat het sympathiek voorstel met de SER in gesprek moet kijken of die wettelijke verankering dan juridisch houdbaar is.

[2:42:48] Het is ook goed als sectoren er zelf afspraken van zijn, maar de vraag ging over de wettelijke verankering.

[2:42:54] Ja, ogenblik weer naar je huis en de heer Van der Brink willen interroberen.

[2:42:57] De heer naar je huis was het net iets sneller.

[2:42:59] Ja, dank voorzitter en blij om te horen dat de minister daarvoor al aan het kijken is.

[2:43:04] Ik merk wel dat deze signalen, die krijg ik vaak en dat is wel een flink probleem.

[2:43:09] Dus ik wil ook even vragen van wanneer dan toegezegd zou kunnen worden dat we hier ook een reactie op krijgen.

[2:43:14] Wanneer het naar de Kamer gestuurd wordt, wat de resultaten van die gesprekken nu zijn.

[2:43:19] De minister.

[2:43:23] Voor het einde van het jaar zou dat kunnen.

[2:43:26] En dat in de voortgangsrapportage, hoe heet dat niet?

[2:43:29] Oh, dat is de voortgangsrapportage op het rapport Roemer.

[2:43:34] De taskforce.

[2:43:35] Die schrijven we op.

[2:43:36] Top.

[2:43:36] Ja.

[2:43:37] De heer Van der Bremen.

[2:43:39] Ja, even over dat onderwijs.

[2:43:40] U zegt, er komt een herijking van het CBS.

[2:43:42] En als daaruit blijkt dat scholen met arbeidsmigranten meer ondersteuning nodig hebben, dan zullen we dat zeker doen?

[2:43:49] Wat betekent dat?

[2:43:51] Je hebt middelen en die verdeel je aan de hand van wie het het meest nodig heeft.

[2:43:56] En als je kijkt in die indicator waar het het meest nodig is, dan verdeel je de middelen aan de hand van die indicator.

[2:44:02] Zo begrijp ik hoe het systeem is.

[2:44:03] We beginnen nu op het terrein van OCW te bevinden, maar het klinkt ongelooflijk logisch wat ik nu zeg.

[2:44:09] En als ze het nog niet zo doen, moeten ze het zo gaan doen, denk ik.

[2:44:15] De heer Keunemans zegt dat het zo actief mogelijk moet worden ingezet op het stimuleren van vrijwillige terugkeer.

[2:44:19] Ja, daar ben ik het mee eens.

[2:44:22] Dat werkt het beste, daarom werken gemeenten intensief samen.

[2:44:25] Bijvoorbeeld de stichting Barka, het leger des Heils en de stichting de regenboog.

[2:44:29] En praten dan met mensen in hun eigen taal.

[2:44:31] Dus ik ben het daarmee eens.

[2:44:32] Is het kabinet bereid om serieus te kijken of er zich gekomen situatie van arbeidsregelanten die werken in zorg en huis?

[2:44:40] Die arbeidsinspectie herkent de risico's daar, maar een arbeidsinspectie mag niet altijd zonder toestemming zomaar binnentreden.

[2:44:48] Ook medisch geheimen beperken natuurlijk de mogelijkheid hiervoor inspectie.

[2:44:51] Maar als spraakjes van arbeidsuitbuiten kan de opsporingsdienst van de arbeidsinspectie optreden.

[2:44:57] Recent heeft de arbeidsinspectie nog een aanhouding verricht van iemand die werd verdacht van mensenvermokkel aan de arbeidsuitbuiting

[2:45:03] bij de inzet van twee buitenlandse werknemers voor 24 uur zorg.

[2:45:08] De heer Keulemans, nog op het vorige punt, denk ik.

[2:45:11] Ja, klopt. Dank, voorzitter.

[2:45:12] Ja, over de terugkeer, dat is een tweeledig verhaal natuurlijk.

[2:45:15] Op een gegeven moment kunnen dakloze, overlastgevende arbeidsmigranten op een gegeven moment gedwongen teruggestuurd worden.

[2:45:20] Maar die lat daarvoor ligt echt hoog.

[2:45:22] Dat gaat om een aantal registraties dat doorlopen moeten worden.

[2:45:25] Dus ik had eigenlijk een tweeledige vraag aan de minister.

[2:45:27] Welke mogelijkheden ziet hij om, en ik realiseer me dat daar beperkende EU-regelgeving op van toepassing is,

[2:45:32] maar om de lat voor gedwongen terugkeer te verlagen.

[2:45:35] en welke mogelijkheden ziet hij om het pad richting vrijwillige terugkeer te intensiveren.

[2:45:43] Want ik ben bekend met het werk van Barca, maar ziet hij daar nog andere opties,

[2:45:46] onder andere ook in overleg met landen van herkomst?

[2:45:48] De minister.

[2:45:49] Dat moet ik even in tweede termijn doen.

[2:45:51] Als die er niet is dan, dan moeten we toch maar weer de schriftelijke...

[2:45:55] Maar als er nog een tweede termijn is, kom ik er even op terug.

[2:45:57] Ik heb het nu niet bijna had.

[2:45:59] Voorzitter.

[2:46:00] In principe is er wel een tweede termijn.

[2:46:01] Ja, ik ga mijn best doen.

[2:46:05] Ik zit even te kijken of er nog dingen mis.

[2:46:12] De heer Seder vroeg heeft, de Algemene Reenkamer heeft geconcludeerd dat de aanpak om arbeidsuitbuiting tegen het gaan niet afdoende is.

[2:46:20] De Eerste Kamer bespreken dus op 6 juli dat wetsvoorstel waar we het overal hadden, modernisering en uitbuiting strafbaar staan in mensenhandel.

[2:46:27] En dat dient ervoor om daders en misstanden binnen de arbeidssfeer effectiever aan te pakken.

[2:46:31] En in voorbereiding is de capaciteit van de opzorgingsdienst van de arbeidsinspectie met circa 30 FTE vergroot.

[2:46:38] Dan zet het kabinet zich in via het programma Samen tegen de Mensenhandel in het opvolgen van daders.

[2:46:43] Er zijn een aantal acties die we daar ondernemen.

[2:46:48] Dan vroeg de heer Dijk naar de bouwplaats-ID.

[2:46:53] Daar hebben we echt vrij serieus naar gekeken.

[2:46:55] Maar mijn juristen denken dat er onvoldoende juridische grond is om de bouwplaats-ID wettelijk te verplichten, AVG.

[2:47:01] als een van de problemen daar, inmiddels te ongericht om de problemen op de bouwplaatsen op te lossen.

[2:47:07] En dat blijkt uit de juridische analyse die u blijkbaar vorig jaar in november heeft ontvangen.

[2:47:13] Dus die wettelijke grondslag zal een veel stevige rechtvaardiging vragen.

[2:47:19] En er zijn ook een aantal alternatieven die ik er niet, omwille van de tijd, allemaal niet ga voorlezen.

[2:47:23] Maar er zijn alternatieven om hier aan te werken.

[2:47:27] Vroeg de heer Dijk ook eens de minister me eens dat de verplichting moet komen voor arbeidsmigranten om zich binnen vijfdagen zijn ingezeten te melden.

[2:47:33] In de wet BRP is reeds geregeld dat personen, dus ook arbeidsmigranten, binnen vijfdagen moeten registreren als ze de intentie hebben om langer dan vier maanden in Nederland te verblijven.

[2:47:43] En voor verblijf van korte dan drie maanden is het op basis van de EU-burgerschap zijn niet mogelijk om een verplichting tot registratie op te leggen.

[2:47:53] Arbeidsmigranten registreren ze bij kortdurend verblijf meestal in de registratie niet ingezeten.

[2:47:59] Ik probeer wel met de staatssecretaris van BZK het zicht op arbeidsmigranten te verbeteren.

[2:48:04] Dan vroeg de heer Keunen ons nog, hij is ook vertrokken, over het artikel van de huisvesting in Karnisse.

[2:48:10] Ja, ik las dat ook met stijgende verbazing en boosheid.

[2:48:17] Maar op dit moment wordt geëvalueerd hoe de wet goedverheurderschap in de praktijk uitpakt, hoe doeltreffend deze is.

[2:48:22] Dus uw Kamer wordt na de zomer geïnformeerd over de uitkomst van deze evaluatie.

[2:48:26] Ik neem aan dat dat de mist van het verholen is.

[2:48:29] Oké, dat was dit blokje.

[2:48:32] Misstanden brengt me eigenlijk bij het laatste blokje.

[2:48:35] Dat is WTTA en natuurlijk de uitzend en daarmee ook de vreessector als belangrijk aandachtspunt van de Kamer.

[2:48:47] Voorzitter, hoe is het tenminste van plan om te zorgen dat Malafie, de bedrijf, goedheer Nobel, zich toch aan de WTTA aanhouden?

[2:48:54] Ja, dit is een ingroeid model.

[2:48:56] Er zal een overgangsperiode zijn waarin de uitleiders geleidelijk meer gaan controleren.

[2:49:01] Maar binnen dat stelsel gaan we natuurlijk wel al besteekproeven nemen.

[2:49:08] En binnen dat stelsel wordt er al samengerekte informatie uitgekust.

[2:49:11] Dat betekent dus dat inleiders niet zomaar achterover kunnen gaan zitten.

[2:49:16] En dan groeien we langzaam toe naar de situatie dat er gewoon controle is.

[2:49:20] Wordt de WTTA dan niet papieren werkelijkheid?

[2:49:23] Nou, ik zei al, de arbeidsinspectie krijgt 135 FTE erbij.

[2:49:27] En die heeft laten weten in haar uitvoeringstoets dat zij haar niet over de toezichtstaat met de toegezegde FTE zou moeten kunnen uitoefenen.

[2:49:34] Ik ben er ook geweest en ik heb daar ook met hen over zitten praten bij de opening van hun kantoor.

[2:49:41] Welke gegevensdeling is mogelijk, werd er gevraagd met gemeenten.

[2:49:44] en op welke manier worden gemeenten betrokken in de gegevensdeling tussen NAU, NLA en Belastingdienst.

[2:49:50] De gemeenten kunnen op verzoek van de NAU of uit de eigen beweging gegevens uitwisselen met de NAU.

[2:49:55] Het gaat daarbij om gegevens die zien of de nalevingen regelen ten aanzien van de huisvesting.

[2:49:59] De NAU heeft weer contact met de VNG en verschillende gemeenten.

[2:50:04] En dat brengt me eigenlijk bij het laatste punt.

[2:50:08] Dat is het uitzendverbod in de VNES-sector.

[2:50:16] Maar voordat ik dat ga doen, laat ik dat helemaal als uitsmijter doen.

[2:50:20] Vroeg de heer Nijhuis nog, hoe gaat de minister ervoor zorgen dat de implementatie van de wet meerzekerheid flexwerkers plotse bijstelling van de arbeidsduur worden aangepakt?

[2:50:30] De arbeidsduur is een wezenlijke arbeidsvorming, die mag je niet eenzijdig aanpassen als werkgever.

[2:50:35] Werknemers hebben recht om dat te voorkomen, dat zal ik in de informatiecampagne ook aandacht aan schenken.

[2:50:41] En werknemers die dit moeilijk vinden, kunnen dus met vragen terecht bij ondersteuning, juridisch loket, winpunten, de zogenaamde winpunten of bijvoorbeeld vakbond.

[2:50:53] Voor de toekomst brengen we bij de vreesgeten.

[2:50:56] En daar ga ik even apart aandacht aan besteden, omdat het een belangrijk dossier is.

[2:51:05] Er worden sinds 2010 al misstanden geconstateerd bij de behandeling van arbeidskrachten in de vreesgeten.

[2:51:10] En daar zijn heel veel arbeidsmigranten bij. Mevrouw Platijn zei dat en ook anderen.

[2:51:15] En dan gaat het om de volgende misstanden.

[2:51:17] Te lage betaling, juiste arbeidstijden, onveilig werken, intimidatie en geweld.

[2:51:23] En er zijn een paar voorbeelden die ik graag wilde noemen.

[2:51:25] De dakloze opvang waar je mensen ziet die hier door een slachterij of vleeswerk naartoe zijn gehaald, komen we gewoon tegen.

[2:51:31] Volgens de werkgever die niet hard genoeg werkte en dakloos op straat kan.

[2:51:34] En we kennen allemaal de beelden van twee vee van arbeidsmigranten die gewond raken en toch nog moeten doorwerken.

[2:51:40] Een ander voorbeeld van een jaar 50 uur per week werken en alleen 100 euro krijgen per week voor de boodschappen.

[2:51:47] En na de terugkomst in bijvoorbeeld Roemenië dan ook maar je geld krijgt.

[2:51:51] Uiteraardkrachten die moeten doorwerken tijdens ziekte, anders krijg je ze geen salaris.

[2:51:55] Nou, enzovoort, enzovoort, enzovoort.

[2:51:58] En die misstanden worden gewoon heel breed gezien.

[2:52:02] En het is echt zo dat deze sector, ik kom straks terug op wat ik allemaal heb gedaan en de weg voorwaarts hier.

[2:52:09] Maar deze sector zit echt aan de top.

[2:52:13] Ik heb met hen gepraat een aantal weken geleden.

[2:52:17] Toen heb ik me ook even verdiept in hoe zit het dan in andere sectoren.

[2:52:20] En ze zitten overal aan de top.

[2:52:24] Er wordt al heel lang met deze sector gesproken.

[2:52:27] Sinds 2021 zijn er maar liefst 29 gesprekken geweest.

[2:52:31] Hoe zij zelf voor verzekering voor verbetering kunnen zorgen.

[2:52:35] En van die gesprekken waren er dus 12 met het niveau van minister.

[2:52:39] Dus mij of een van mijn voorgangers.

[2:52:41] En op dit moment zien wij niet de noodzakelijke vooruitgang.

[2:52:47] Dus mevrouw Wiersma heeft wel gelijk dat er ligt een plan.

[2:52:51] Ik heb dat plan ook aangeboden gekregen.

[2:52:54] Maar wij zien die vooruitgang niet.

[2:52:58] Ik ben een vrij eenvoudig mens.

[2:53:00] Ik heb het hele vele sector gezegd dat zij tot 15 juni hebben om die vooruitgang wel te tonen.

[2:53:07] en dat ik anders ga werken aan een uitzetverbod.

[2:53:11] Zo simpel is het eigenlijk.

[2:53:15] En daarmee heb ik dus nu een deadline gezet, gewoon een helder punt.

[2:53:20] Dan moeten we het weten met elkaar.

[2:53:23] Dat voorkomt enerzijds, waar mevrouw Wiersma denk ik terecht op wijst,

[2:53:27] namelijk je moet ze wel de kans geven om iets te verbeteren, dat klopt.

[2:53:32] En tegelijkertijd voorkomt het gevaar waar mevrouw Patijn op wijst,

[2:53:36] Namelijk, je kunt met ze blijven praten, als het niet vooruit gaat, gaat het niet vooruit.

[2:53:40] En stok achter de deur betekent dat de stok achter de deur moet je ook bereid zijn om te gebruiken.

[2:53:44] Ik doe dat overigens in het geheel en al niet lichtzinnig.

[2:53:48] Ik heb uitgebreid nogmaals gepraat met ze, een uur lang, met mensen van slagerijen tot aan de grotere feestverwerkers.

[2:53:58] En ik bedoel, ik kom helemaal geen mensen tegen die verkeerd bedoelen, of zoiets.

[2:54:03] Maar ik ben nogmaals, ik ben een simpel mens in dit geval.

[2:54:06] Ik wil gewoon de verbetering zien die nodig is.

[2:54:10] En anders ga ik dus wel deze stokken achter de deur inzetten.

[2:54:15] Mag ik het even afmaken? Dat is het handigste ding.

[2:54:18] We hebben maar twee blaadjes hier.

[2:54:21] Het klopt overigens, daar heeft mevrouw Wiersma gelijk in.

[2:54:28] Als je ergens beter naar gaat kijken, ik herken het wel, het is hetzelfde als als je ergens pijn hebt, ga je letten op waar je pijn hebt en dan voel je veel pijn, dat klopt allemaal.

[2:54:37] Dus we letten goed op die vreestsector, maar ja, daar hebben ze het ook wel een beetje zelf na gemaakt, want ze zitten zelf echt in alle toppen van de misstanden.

[2:54:48] Ten slotte nog 10% ontslag bestaan de voet, mevrouw Wiersma zei terecht.

[2:54:55] Ik kan het cijfer niet controleren, maar ik geloof u als u dat zegt.

[2:54:58] En dat is inderdaad sterk op vooruitgaan.

[2:55:00] Maar ik noem toch maar even een getal.

[2:55:02] Gemiddeld is het bedrag ontslag bestaan de voet 0,65%.

[2:55:06] Dus dat is 20 keer meer.

[2:55:09] Dus het is gewoon om toch te blijven realiseren wat er in die sector gebeurt.

[2:55:13] Daar zit nog een ander aspect aan, dat is het punt van mevrouw Patijn, en dat hou ik erover op.

[2:55:17] Dat is het punt, als je zoveel uitzendarbeid in een sector hebt, hoe logisch is dat eigenlijk?

[2:55:25] En mevrouw Wiersma wees de rechter op dat het best kan in sectoren waar je heel wissende patronen hebt.

[2:55:32] Seizoensarbeid, dat is logisch, maar hier is het niet helemaal logisch.

[2:55:36] Er zei dat zelf ook, trouwens, om maar recht te doen.

[2:55:38] Dus dit is de stand van zaken, dat betekent dat het vandaag de derde is.

[2:55:44] Over twaalf dagen, ik weet niet wat de dag, 15 juni is, maar zal ik hier een besluit over nemen?

[2:55:52] En zal ik dus besluiten of even heel precies wat ik dan besluit?

[2:55:57] Anders krijgen we daar verkeerde ideeën over.

[2:56:00] Ik heb de ANVB in voorbereiding, dan kan ik de ANVB een internetconsultatie geven, zoals dat gaat.

[2:56:07] Dat is dan wat ik formeel kan doen.

[2:56:11] Ik heb hier nog een antwoord op de vraag van de heer Keulemans, maar misschien kan ik beter even stoppen.

[2:56:14] Dan schaak ik twee dingen door elkaar.

[2:56:15] Mevrouw Wiesma.

[2:56:17] Ja, ik heb een aantal vragen voor de minister op basis ook van zijn reactie.

[2:56:23] Want hij geeft aan dat er veelvuldig overleg is.

[2:56:28] En ik vraag me dan af, heeft hij gezien wat de voortgangsrapportage over de gerealiseerde acties vanuit die sector, wat daarin zit.

[2:56:39] Want er zijn 16 actiepunten in opgenomen, waar wel degelijk op geleverd is.

[2:56:43] Dus een deel daarvan is in uitvoering, een deel is gerealiseerd en een deel wordt aan gewerkt.

[2:56:49] Maar kan de minister dan stellen, want hij stelt hier dat daar geen veranderingen zichtbaar zijn, waar zit dat dan concreet in?

[2:56:57] Want als we kijken naar die 16 actiepunten, volgens mij worden daar dan wel degelijk belangrijke stappen gezet.

[2:57:04] Wat is dan exact het punt waarop de minister niet kan zien dat daarop geleverd wordt?

[2:57:11] Hier is het toch het verschil tussen niveau en dynamiek, wijziging, groei.

[2:57:20] Dus ik denk dat mevrouw Wiersma gelijk heeft.

[2:57:22] Ik heb dat actieplan gezien.

[2:57:24] Ik heb hem hier niet voor me liggen.

[2:57:26] Dus ik ga nu niet ook zeggen op dat punt en dat punt.

[2:57:28] Maar ik heb het actieplan gezien.

[2:57:30] En ik constateer dat de sector, ik zei ook, zijn van goede wil proberen actie te ondernemen.

[2:57:35] Maar er is ook een soort minimumniveau wat je moet bereiken.

[2:57:40] En de situatie waar die sector uitkomt was bijzonder slecht, laat ik het nou maar zo formuleren, in ieder geval in de ogen van de arbeidsinspectie en van het departement.

[2:57:51] En dat betekent dat voor hen de lat heel hoog ligt, nogmaals, ik dacht dat het gesprek, maar nu moet ik gaan raden, zes weken of zo geleden heeft plaatsgevonden.

[2:58:01] Dus toen hadden ze om en nabij drie maanden, twee, drie maanden, om nog verdere verbetering te tonen.

[2:58:06] Misschien word ik positief verrast en ga ik aan u rapporteren na 15 juni, want het gaat ongetwijfeld iemand daarmee vragen wat is er nou gebeurd.

[2:58:14] Ga ik aan u rapporteren, nou ik ben verrast en op de punten waar wij nog niet tevreden waren, zijn we nu wel tevreden.

[2:58:23] Maar vooralsnog, als wij gewoon keken naar, en ik ga dat niet per ding doen, want we zitten hier niet in, dat is echt mijn werk.

[2:58:30] Ik maak mijn eigen afweging over hoe ik de boel weeg.

[2:58:35] En dan mag de Kamer mij daarna weer controleren.

[2:58:38] Zo werkt het in het stelsel.

[2:58:41] Maar dat was dus onvoldoende in dat gesprek.

[2:58:46] Overigens, de vleessector zei dat klopt.

[2:58:48] We gaan nog extra dingen doen.

[2:58:50] Ik ben heel benieuwd.

[2:58:51] Maar daarom heb ik maar een heldere deadline gezet.

[2:58:53] Anders hou je dit, er is een woord voor, maar dat ga ik niet gebruiken,

[2:58:57] dit oneindige praat.

[2:59:00] Mevrouw Wiesman.

[2:59:02] Ja, ik vind dit eigenlijk wel een beetje flauw voor de minister, moet ik zeggen.

[2:59:06] Want waar hij net na een ander departement zei, ja, je moet dat langs de maatlat van een indicatorenstelsel houden.

[2:59:13] En dat adviseer ik ze.

[2:59:14] Zou de minister dat zelf natuurlijk ook moeten doen, voorzitter.

[2:59:18] Ik hoor wel in het antwoord dat de minister al enigszins terug beweegt.

[2:59:22] Want in zijn eerste beantwoording gaf hij aan, er is geen beweging zichtbaar.

[2:59:27] Maar volgens mij hoor ik na mijn interruptie dat hij wel degelijk ook beweging ziet.

[2:59:33] En ik denk wel dat je dat ook per punt zou moeten beoordelen.

[2:59:37] Dus nou ja, graag daar uiteindelijk dan toch nog een reactie op.

[2:59:41] Wat ik daarnaast wil aanhalen, kan de minister ook erkennen.

[2:59:45] Want hij vergelijkt zojuist het ontslag op staande voet.

[2:59:49] Daar hebben we concreet een grote beweging gezien.

[2:59:53] Dat is significant gedaald.

[2:59:55] Maar kan de minister ook erkennen dat, zeker in deze sector, dat dat ook echt verschilt van heel veel andere sectoren?

[3:00:04] Omdat in de gevallen waar hier nog van ontslag op staande voet gebruik gemaakt wordt, gaat het vaak om personeelsleden die onbereikbaar zijn.

[3:00:14] Die niet opkomen dagen, vechten of onder invloed op het werk komen.

[3:00:20] Erkent de minister dat dat wel degelijk significant verschilt van een aantal andere sectoren?

[3:00:27] Ja voorzitter dat zal best dat dat verschilt dat kan best maar mevrouw Wiersma geeft nu wel een aantal dingen aan over die sector waarvan ik denk nou ja ik kan nu heel uitgebreid gaan vertellen wat voor misstanden er allemaal zijn.

[3:00:40] Maar vechten, teveel alcohol. Ik heb net de dingen genoemd waar wij naar kijken.

[3:00:46] De betaling, onjuiste arbeidstijden, onveilig werk, intimidatie en geweld.

[3:00:53] Dat waren de dingen. En ik heb bij die, omdat mevrouw Wiersma dat zelf noemde,

[3:00:57] bij het ontzagstaande voet gezegd, ja de beweging is goed, maar het is nog steeds twintig keer meer.

[3:01:02] Ik wil ook best kijken of er verzachtende omstandigheden daarom gaat.

[3:01:08] Maar laat mij dit netjes doen, we hebben een arbeidsinspectie.

[3:01:14] Die zal kijken, straks aan de hand van het rapport, wat is de score.

[3:01:19] Als ik besluit neem om het uitzendverbod voor te hangen,

[3:01:26] krijgt u daar een uitgebreide brief bij waarom we dat doen.

[3:01:30] Als ik besluit om dat niet te doen, krijgt u ook een uitgebreide brief.

[3:01:32] Dan zal ik op al deze dingen ingaan.

[3:01:35] Maar dit is het proces wat volgens mij keurig is.

[3:01:39] Ik heb naar ze geluisterd.

[3:01:40] Zij kunnen nog een poging doen.

[3:01:42] Ik probeer het midden te houden tussen diegenen die zeggen, ik ben er wel klaar mee.

[3:01:46] Na, hoeveel was het, 21 gesprekken, da, da, da, da, da.

[3:01:49] En tegelijkertijd dat ik ook verantwoordelijk ben voor het rijden en zijden van de Nederlandse,

[3:01:53] mede verantwoordelijk voor het rijden en zijden van de Nederlandse economie.

[3:01:55] En mensen die niet moeten veroordelen voordat ze veroordeeld moeten worden.

[3:01:59] Daar voel ik in mee.

[3:02:00] Ik heb ze een kans gegeven, drie maanden, dat was ze, dacht ik.

[3:02:04] En ik ga dat gewoon zien. Ik vind het een keurig proces.

[3:02:07] En ik probeer op geen enkele manier het anders te maken dan het is.

[3:02:11] Zo ga ik het doen.

[3:02:14] Ja, die toezegging wordt genoteerd. Mevrouw Partij.

[3:02:20] En ja, voorzitter, ik hoor het BBB steeds spreiden over het actieplan.

[3:02:25] Dat is het actieplan van de sector zelf.

[3:02:27] En daar zetten ze zelf een oordeel bij.

[3:02:30] Klopt het nou dat ik de minister hoor zeggen?

[3:02:32] Nee, voor mij is het meetpunt wat de arbeidsinspectie aangeeft en dat soort zaken.

[3:02:39] De minister.

[3:02:40] Vanzelfsprekend.

[3:02:42] Ja, dat is, dat is, dat is, dat is, dat is, dat is, dat is volkomen op zijn plaats om deze opmerkingen te maken.

[3:02:49] Dus dat, dat kan hier niet.

[3:02:51] Nee, ik zal echt moeten varen op het orde van de arbeidsinspectie.

[3:02:54] Die zaten ook bij mij aan tafel toen we het gesprek voerden.

[3:02:59] en die gaan mij hierbij natuurlijk adviseren

[3:03:03] maar uiteindelijk maak ik, ik zeg ook wel tegen mevrouw Partijn

[3:03:05] het blijft een politieke weging

[3:03:09] en ze wezen naar al mijn voorgangers die die wegingen uiteindelijk hebben laten uitvallen

[3:03:12] in oké we geven ze nog tijd

[3:03:17] nou ja ik heb ze tijd gegeven

[3:03:19] maar ik heb wel geprobeerd nu om een keer een helder punt te markeren

[3:03:25] van laten we dan kijken

[3:03:27] En dan geldt inderdaad, toch nog één keer richting ook mevrouw Wiersma, dat de beweging goed kan zijn.

[3:03:33] Maar als de niveaus niet goed zijn, dan is het toch, daar kijkt uiteindelijk de arbeidsinspectie naar.

[3:03:38] En dat is wat we in Nederland als standaard hebben en niet of je je best doet.

[3:03:42] Dat is ook fijn, maar het moet uiteindelijk voldoen aan wat de arbeidsinspectie goed vindt.

[3:03:47] De heer Van der Brik.

[3:03:50] Nog even een iets algemene punt, meneer de voorzitter.

[3:03:52] Ik ben mijn verhaal begonnen met te zeggen dat er in Nederland veel gediscussieerd wordt over migratie.

[3:03:56] En dat het dan vooral over asielmigratie gaat.

[3:04:00] Mijn fractie vindt het belangrijk dat ook het aantal arbeidsmigranten echt omlaag gaat.

[3:04:04] En ik heb eigenlijk nog niet echt een reflectie gehoord van de minister daarop, die zou ik graag horen.

[3:04:08] En ook mijn vraag voor een concreet plan voor de zomer, in welke sector u wat voor ogen ziet, zou ik heel graag beantwoord hebben.

[3:04:18] Ik denk dat, even uit elkaar knippen.

[3:04:28] Als je de aanbeveling van de staatscommissie voor gemateld de groei wil volgen, zal ook de hoeveelheid arbeidsmigranten omlaag moeten.

[3:04:35] Ik denk dat dat gewoon een mathematische werkelijkheid is, dat dat zo is.

[3:04:41] Maar de manier waarop ik, het kabinet, naar dit onderwerp kijkt, is niet, zo probeerde ik mijn vrouw, maar dat heb ik dan in het begin niet goed of helder genoeg gedaan.

[3:04:50] We proberen precies te doen op de manier zoals u net dacht ik proberen te zeggen, namelijk in uw eigen inbreng.

[3:04:57] Je probeert dat niet te doen vanuit een kwantitatief getalletje, een Q, dat doet de staatscommissie uiteindelijk wel, maar je probeert dat te doen vanuit het beleid door verstandig beleid te voeren.

[3:05:08] Het verstandige beleid is in mijn ogen dan, probeer dan de sectoren waarin die arbeidsmigranten heel veel gebruikt en misbruikt worden, probeer die nou kleiner te maken en probeer de andere sectoren met hoge productiviteit groter te maken.

[3:05:21] Dat is de gedachte.

[3:05:25] En een van de taskforce van het kabinet, die heet toekomstige welvaart, is bezig met de gedachte, talentstrategie, et cetera.

[3:05:32] En daar hoort ook een soort, het is bijna vloek in de kerk voor een liberale econoom, maar ik ga toch zeggen, een soort gewenste sectorstructuur bij.

[3:05:40] Wat wil je nou wel, wat wil je nou niet?

[3:05:45] En dat gaat sowieso naar de Kamer, want wanneer er precies de resultaten daarvan komen, weet ik niet.

[3:05:50] Dat kan ik nakijken, dat weet ik gewoon nu niet.

[3:05:51] Kan ik in de tweede termijn misschien even antwoorden opgeven.

[3:05:54] Maar dat is wel de gedachte.

[3:05:56] Dus als de heer Van der Brink daarnaar zoekt, is de antwoord ja.

[3:05:59] Zo kijkt het kabinet ernaar.

[3:06:00] Dus ja, als je binnen Van Zol, binnen de staatscommissie wil blijven,

[3:06:04] zal de arbeidsmigratie ook omlaag moeten, ja.

[3:06:08] Maar twee, de manier waarop je dat doet, is in mijn ogen dus niet zozeer harde kwantitatieve grenzen zetten,

[3:06:14] maar een beetje verstandig beleid voeren.

[3:06:16] Ja, u had eigenlijk al vier gebruikt, maar één ging meer over een toezegging.

[3:06:20] Dus ik ben coulant, uw laatste interesse.

[3:06:23] Maar dat betekent dus wel dat dit kabinet ook de uitkomsten van de commissie van Zwol omarmt.

[3:06:27] Ze staan niet in het coalitie-record.

[3:06:28] Daarom vraag ik er even expliciet na.

[3:06:30] En mijn vraag over of u per sector wilt uiteenzetten wat dan waar nodig is.

[3:06:35] Zou u die desnoods in de tweede termijn willen beantwoorden?

[3:06:38] Dat komt dus terug.

[3:06:39] Ja, dat wil ik best beantwoorden.

[3:06:41] Maar dan gaat de minister van Sociale Zaken nu de sectorstructuur van Nederland even heel precies definiëren.

[3:06:48] Dat komt in die taskforce naar de Kamer toe.

[3:06:51] Er staat daarvan, ik zal proberen, voor de zomer.

[3:06:53] Dat komt voor de zomer, dus binnen vier weken toe maar.

[3:06:57] Komt dat naar u toe?

[3:06:59] En daar wordt die vraag over die sectorstructuur beantwoord.

[3:07:01] Niet door mij nu even snel in een debat.

[3:07:03] Dat lijkt me ordelijker.

[3:07:07] Ja, je had nog een laatste vraag die je wilde beantwoorden.

[3:07:13] Mons, kunnen we de drempels voor gedwongen terugkeer verlagen?

[3:07:17] Het antwoord is nee.

[3:07:18] De Europese gerichtlijn geeft hiervoor vrij strikte aanwijzingen.

[3:07:22] En IND beoordeelt op het bedrijfsrecht nog geld.

[3:07:25] En gemeenten geven overigens aan dat zij met de huidige regels wel uit de voeten kunnen.

[3:07:28] Maar de heer Kunnenblad is er niet, maar die hoort in de ongetwijl.

[3:07:30] Dan gaan we door naar de tweede termijn, van de zijde van de Kamer.

[3:07:34] Ja, nou een paar, dat vind ik al heel veel.

[3:07:40] Ja, dat kan ook namelijk.

[3:07:42] Ja, want anders gaan we het toch weer dubbel opdoen.

[3:07:46] Nee, ook omdat de minister heeft die beantwoording niet voor zich.

[3:07:50] Dan moet hij het weer uit zijn hoofd en daar houdt hij niet van, heb ik gehoord.

[3:07:54] Dus, de heer Van den Brink, namens het CDA voor zijn tweede termijn.

[3:07:59] Dank u wel, voorzitter. Ik bedank de minister voor zijn antwoorden.

[3:08:01] Er zijn veel vragen beantwoord, maar inderdaad nog niet allemaal.

[3:08:04] Ik heb nog een paar punten waar ik nog extra verhelding op zou willen.

[3:08:07] We hadden het over het onderwijs en de extra middelen.

[3:08:09] U verweest toen naar een herindexatie door het CBS.

[3:08:11] Yes. Daarnaast zijn er middelen voor nieuwkomersonderwijs.

[3:08:14] En ik heb me laten vertellen dat kinderen van amerikanen daar niet onder vallen.

[3:08:18] Zou u daar ook het gesprek met uw collega van onderwijs over willen voeren om te kijken of dat wel kan?

[3:08:22] Want dat maakt heel veel uit.

[3:08:24] Dat is het eerste.

[3:08:25] Het tweede, ja, toen ik vroeg kunnen bedrijven meer meebetalen en dan met name Malavide bedrijven.

[3:08:30] En dan zegt u, ja, iedereen mag natuurlijk doen wat hij wil.

[3:08:32] Maar ziet u, net als ik, de koppeling tussen de lussen die bij het bedrijfsleven terechtkomen en de lasten die bij de samenleving terechtkomen.

[3:08:39] en is daar toch niet iets vanuit de overheid ook aan te doen om dat dichter bij elkaar te brengen?

[3:08:45] Ik heb een vraag gesteld over de derde landen, dat zijn er inmiddels 30.000, heb ik begrepen.

[3:08:49] Is daar meer tegen te doen? Zou ik graag nog een reactie op hebben.

[3:08:51] En het laatste punt wat ik nog wil maken is, in het Tegereerakkoord hebben we een pilot voor drie jaar afgesproken

[3:08:56] voor een programma dat gericht is op het onder strenge voorwaarden naar Nederland halen van goed gescholde krachten.

[3:09:01] Hoe staat het daar op dit moment mee?

[3:09:02] Of het kan zijn dat u het heeft beantwoord, maar dan heb ik de woorden niet goed gehoord.

[3:09:07] Dan heb ik de verkeerde termen in mijn hoofd.

[3:09:09] Dank u wel.

[3:09:11] Mevrouw Partijn, voor het tweede termijn.

[3:09:13] Ja, om te beginnen, de nota ruimte, ik citeerde uit de conceptnota.

[3:09:17] Dat is de conceptnota van dit kabinet.

[3:09:19] En het is nu nog een concept, maar dit kwam wel uit de conceptnota.

[3:09:24] En ik zou het heel fijn vinden als de minister zich mee gaat bemoeien met wat daarin staat.

[3:09:29] Maar het is natuurlijk aan het kabinet zelf om daarover te beoordelen.

[3:09:33] En wij zullen daar ook ons mee bemoeien vanuit een andere commissie.

[3:09:39] de minister zei ook

[3:09:40] aan het eind van het jaar rapporteer ik

[3:09:41] over voortgang SER en Roemer

[3:09:43] ik zou dat heel graag voor het volgende debat krijgen

[3:09:45] want anders dan zitten we daar weer achteraan

[3:09:50] ik wil even nadrukkelijk zeggen

[3:09:51] dat ik het fijn zou vinden

[3:09:52] ik ben heel blij dat er een brief komt over de inhoudingen

[3:09:55] maar dat het echt een separate brief is

[3:09:57] want ik denk dat het belangrijk is

[3:09:59] dat we daar dan ook apart over eventueel kort over kunnen debatteren

[3:10:04] Ik heb nog geen reactie gekregen op de sterkere ketenaansprakelijkheid en hoe dat zou kunnen dat zou ik fijn vinden als dat kan.

[3:10:14] En nog niet over de gegevensuitwisseling, of iets nog over de gegevensuitwisseling van gemeenten.

[3:10:21] Die heeft u wel genoemd, maar dat is de ene kant op en niet de andere kant op.

[3:10:25] Het gaat er juist om dat die gemeentes wel rustig kunnen delen met een arbeidsinspectie, maar ze kunnen geen terugkoppeling krijgen.

[3:10:31] En weten dus ook niet wat zij daar dan verder mee kunnen.

[3:10:34] Dus eigenlijk is de vraag, kunt u daar actie op ondernemen?

[3:10:37] Want het kan nu wel niet.

[3:10:40] En dan de dakloosheid en de ambitie daarop.

[3:10:44] Want het idee is dat de nota over dakloosheid zegt, 20, 30 einde aan dakloosheid.

[3:10:51] Hoe gaat dat nou ingevuld worden voor de arbeidsmigranten?

[3:10:54] En als allerlaatste, sorry, Carnisse werd genoemd.

[3:10:58] De mensen die dat genoemd hebben zijn er nu niet.

[3:11:01] ik zou het mooi vinden

[3:11:02] daarom zeg ik maar even voor hun

[3:11:04] dat er hulp gegeven wordt

[3:11:06] aan de gemeente, de gemeente kunnen het niet meer aan

[3:11:08] een karnisse is maar een voorbeeld, is maar exemplarisch

[3:11:10] maar hier moet echt

[3:11:12] harde actie ondernomen worden

[3:11:14] niet alleen maar een brief, maar hier moet gewoon harde actie

[3:11:16] ondernomen worden

[3:11:16] we gaan door naar mevrouw Wiersma, namens BBB

[3:11:20] ja, wil de minister ook

[3:11:22] danken voor de beantwoording, wilde nog wel

[3:11:24] even zeggen, voorzitter

[3:11:26] dat ik waardeer het altijd

[3:11:27] wanneer ook bewindspersonen, maar ook kamerleden vanuit hun expertise hier nog het een en ander inbrengen.

[3:11:34] Ik wilde wel even daarbij markeren dat de btw-verhoging in de sierteelt niet per definitie zal leiden tot een kleinere sector,

[3:11:42] zoals de minister aangaf, want ik denk dat dat met name de consumenten, de mensen die graag een bloemetje of een plant in huis hebben, zal raken.

[3:11:51] Omdat de sierteeltsector juist echt heel veel exporteert, 12,5 miljard is dat ongeveer.

[3:11:57] En daar wordt geen btw op gerekend.

[3:12:01] Dus de impact die de voorgestelde maatregel van de minister met name heeft, is het op de consument.

[3:12:08] Mensen die heel graag een bloemetje thuis op tafel hebben.

[3:12:12] Daar waar het gaat om de gewenste sectorstructuur, wil ik de minister toch vragen of daarbij ook oog is.

[3:12:21] Want ik denk in dit debat is wel duidelijk geworden dat een deel van de Kamer hier iets vindt van een deel van de voedselsector als het gaat waar dat leunt op veel arbeidsmigranten.

[3:12:34] In geopolitiek onzekere tijden is denk ik het overeind houden van je hele voedsel, food en agri-infrastructuur ook verantwoordelijk voor 137 miljard export voor de BV Nederland.

[3:12:47] Het hele complex. Is de minister het met me eens dat het overeind houden van fundamentele sectoren die ook iets doen voor de basisbehoeften van de mens, dat je daar misschien met andere ogen naar zou moeten kijken dan andere sectoren.

[3:13:06] En met die vraag wil ik graag afsluiten, voorzitter.

[3:13:10] Dank u wel. De heer Nijenhuis namens DSN 16.

[3:13:13] Voorzitter, dank.

[3:13:15] Mijn medenspeech alweer een tijdje geleden ging over arbeidsmigratie.

[3:13:19] Over het debat dat al een paar keer aan de orde is gekomen bij dit commissiedebat.

[3:13:23] En mijn hoofdmootschap was daar eigenlijk over dit soort vastgelopen dossiers, zoals ook arbeidsmigratie.

[3:13:29] De tijd van je best doen is over het moet nu echt geregeld gaan worden.

[3:13:33] En ik vond het heel mooi om net ook eigenlijk die woorden van de heer Velbrief ook geëchoot te horen worden als het gaat over de misstanden in de vleessector.

[3:13:40] De tijd is voorbij dat het alleen maar gaat om je best doen en de goede beweging.

[3:13:44] Er moet nu ook echt resultaat gaan komen.

[3:13:47] Dus dank voor dat antwoord, maar ook dank voor alle andere antwoorden.

[3:13:50] Dank ook voor de toezegging dat we dit jaar nog uitsluitend gaan krijgen over die wettelijke borging, over de uregarantie.

[3:13:56] Ik miste nog wel het in de beantwoordingspunt over de zorg.

[3:14:00] Daar maak ik me wel echt grote zorgen over.

[3:14:04] Ik denk dat daar echt veel meer aandacht over moet komen, omdat dat nu echt gewoon onder de radar gebeurt.

[3:14:10] En met oog daarop vraag ik ook graag een twee minuten debat aan.

[3:14:14] Ja, dat is ook genoteerd, twee minuten debat.

[3:14:17] En dan tot slot de heer Zeder in deze tweede zomer.

[3:14:20] Dank u wel, ook dank u voor het debat en in ieder geval de toezegging ook van de minister

[3:14:25] om wanneer de beleidsbrief eraan komt, om daarmee ook de ontwikkelingen die we nu om ons heen zien gebeuren

[3:14:30] rond de aanzien van AI en robotisering er ook mee te nemen.

[3:14:33] Ik denk dat het belangrijk is dat we het fundamenteel gesprek over de toekomst van de economie

[3:14:38] ook echt gaan voeren, ook met dit kabinet

[3:14:40] op zeer korte termijn.

[3:14:42] Ik liep even wegwege de stemmingen die ik

[3:14:44] moest doen, maar ik had nog

[3:14:46] één vraag. Ik weet niet of die beantwoord is.

[3:14:48] Dat ging over de groep jongeren

[3:14:50] die geborgen toog is en of dat meegenomen

[3:14:52] zou kunnen worden in de

[3:14:54] gesprekken rondom startbanen

[3:14:56] met VNO en anderen. In ieder geval om te

[3:14:58] verkennen hoe zij daarnaar kijken.

[3:15:00] En de vraag is of ik daar een toestelling op zou kunnen krijgen.

[3:15:02] Dus daarmee ook een terugkoppeling.

[3:15:05] En ik wil ook graag een twee minuten

[3:15:08] Ja, heel goed. Ik kijk even naar de minister.

[3:15:12] Vijf minuten, tien minuten? Vijf minuutjes, even geschorst, vijf minuutjes.

[3:18:12] Ik heropen een vergadering. We gaan door met het debat over arbeidsmigratie

[3:18:16] met de tweede termijn van de minister, die krijgt het woord.

[3:18:19] Ja, voorzitter.

[3:18:23] Middelen kunnen we ook kijken naar de middelen van het nieuwkomersonderwijs,

[3:18:25] hoe die worden herverdeeld. Ik zal daarover met de minister in gesprek gaan.

[3:18:29] Of de staatssecretaris is het, denk ik.

[3:18:31] Dus de lastenbedrijven, daar heb ik een aantal voorbeelden in de eerste termijn

[3:18:40] Ik heb het gevoel dat de heer Van der Brink naar iets institutionelers op zoek is.

[3:18:49] Hij wil hier iets regelen.

[3:18:51] Dan ligt het voor de hand om dit in te brengen bij het overleg tussen

[3:18:57] werkgevers en werknemers.

[3:18:59] Als je het institutionaliseerd wil doen en niet uit vrijwillige basis.

[3:19:04] Dan vroeg hij een aantal derde landers, 30.000, wat doen we daar nou helemaal aan?

[3:19:08] Nou ja, dat is dus onder andere dat binnen de Europese regels zoveel mogelijk die dat doordetacheren aan proberen te pakken.

[3:19:15] Want dat zijn dit vooral. Ja, dat is dit vooral.

[3:19:18] En daar proberen we dus wel de maximale ruimte te zoeken binnen de Europese regels.

[3:19:24] De pilot had ik in de eerste termijn, dacht ik, gezegd, maar ik herhaal het nog een keer,

[3:19:28] dat we na de zomer daar met de internetconsultatie komen.

[3:19:32] Nee, er komt een brief naar de Kamer.

[3:19:33] Ook komt een brief naar de Kamer zelfs.

[3:19:35] We doen de voorhang, dat is volgens mij een toezegging.

[3:19:37] En we doen de voorhang, de toezegging aan Ceder, precies.

[3:19:45] Ja, je bent vijf minuten terug en je krijgt het alweer, dat is fantastisch.

[3:19:52] Voorzitter, dan vroeg mevrouw Partijn of het volgen van de aanvulling van de SER en commissie Roemer, het aanjaagteam, of dat voor het volgende debat kan beantwoorden is ja.

[3:20:05] Inhouding, aparte brief, ja. Sterkere ketenafhankelijkheid, daar moet ik even zoeken.

[3:20:14] die is er nu al voor loon

[3:20:15] de SER adviseert verder te gaan

[3:20:17] en daar ben ik naar aan het kijken

[3:20:19] dus dat kunnen we misschien meenemen in die rapportage

[3:20:21] over de SER

[3:20:22] ja, briefend voor het einde van het jaar

[3:20:26] gemeentese gegevensuitwisseling hebben we daar een antwoord op

[3:20:27] op de andere kant?

[3:20:30] nee, die staan we nog even over

[3:20:32] dakloosheid, ja

[3:20:34] mevrouw Patijn is natuurlijk gelijk, we hebben een doel gezet

[3:20:36] voor 2030

[3:20:37] en dat geldt dan ook voor arbeidsmigranten

[3:20:41] karnissen, steun en hulp

[3:20:42] aan gemeentes, ja en er zijn ook

[3:20:44] Op een gegeven moment is er een hulpstructuur via VNG, maar ik weet niet of dat direct naar gemeenten gaat om gemeenten die extra problemen hebben hier te helpen daarbij.

[3:20:54] Het zijn natuurlijk gewoon gelijk dat daar ook middelen voor nodig zijn.

[3:20:57] Mevrouw Wiersma de Siertelt, waar slaat precies de btw-verhoging neer?

[3:21:01] Dit is een oud probleem in de economie, dat weten we eigenlijk nooit.

[3:21:05] Het hangt af van de markt, maar het zegt gelijk dat als er geëxporteerd wordt, dat dan in ieder geval de hogere btw niet werkt.

[3:21:13] op een lager volume

[3:21:15] voor de interne

[3:21:16] het bloemetje op tafel

[3:21:18] werkte natuurlijk wel

[3:21:19] en daar worden sommigen het helemaal niet vrolijk van

[3:21:21] waaronder mevrouw Wiersma zo te horen

[3:21:24] maar dat is wel wat het effect dan is

[3:21:27] sectorstructuur

[3:21:27] inderdaad een interessante vraag

[3:21:29] moet je daar ook naar kijken vanuit weerbaarheid

[3:21:32] en het antwoord is denk ik gewoon ja

[3:21:33] alleen

[3:21:35] dat wil nog niet zeggen

[3:21:36] ik zeg het maar nu maar even huiselijk

[3:21:39] niet alle

[3:21:40] landen, voedselproductie, laat ik het zo formuleren.

[3:21:43] Onze agrarische sector is zo groot, zo groot, dat je niet kunt volhouden

[3:21:49] dat als daar ietsje afgaat, dat daarmee de weerbaarheid van Nederland

[3:21:51] opeens afnemen. Dat bedoelt zij ook niet, maar ik kan me best voorstellen

[3:21:54] dat er in de agrarische sector, of dan nou landen, tuinbouw of weet

[3:21:57] veel wat, plukken zijn waarvan je zegt ja, dat willen we als land of als

[3:22:03] Europa in ieder geval behouden, in de buurt houden en dat moet niet

[3:22:05] alleen maar uit andere landen komen of uit andere gebiedswerelddelen.

[3:22:09] Dat klopt en ik denk ook dat die weerbeheid, dat moet ik even checken, maar ik denk dat de taskforce toekomstige welvaart, het term geeft het alweer, toekomstige welvaart, het gaat ook over kun je welvaart beschermen, behouden, dat die daar ook naar kijkt en anders zal ik dat zelf inbrengen wat ze op zich aan terecht bent.

[3:22:28] VWS, ik ben met VWS.

[3:22:29] Ogenblik, ogenblik, op dit punt nog een interruptie van mevrouw Wiersma.

[3:22:33] ja voorzitter want ik wil daar natuurlijk wel even op reageren

[3:22:37] wat mij betreft zijn dat geen plukken van die je wilt behouden

[3:22:40] want als we kijken juist naar de geopolitieke ontwikkelingen

[3:22:44] de landen die dat heel goed in de smies hebben

[3:22:46] die zetten vol in op het weerbaar maken

[3:22:49] juist van de voedselvoorziening

[3:22:51] ik denk als econoom dat de minister misschien voorzitter

[3:22:54] zou kunnen zeggen wat er gebeurt

[3:22:57] als je voor fundamentele basisbehoeften afhankelijk wordt van het buitenland

[3:23:01] Ter info, in Nederland produceert de agrarische sector onvoldoende nutriënten om het eigen land in te voorzien.

[3:23:09] Ik zie dat dus export is verkapt ruilhandel.

[3:23:12] We eten hier allerlei producten die niet in Nederland geproduceerd worden.

[3:23:17] Maar we zijn goed in een aantal andere zaken.

[3:23:20] Dus ik zou de minister voorzitter mee willen geven om daar echt goed oog voor te hebben.

[3:23:25] Want ik vraag vanuit zijn achtergrond wat er gebeurt op het moment dat je voor die fundamentele basisbehoeften die we hebben in Nederland als mens, afhankelijk worden van het buitenland.

[3:23:39] Ja, volgens mij heb ik dit beantwoord. Ik zal dat aspect, wat dat noemen we met het modewoord weerbaarheid, gebruiken we op het ogenblik overal voor geloof ik, dus daar gebruiken we hier dan ook maar voor.

[3:23:49] Maar goed, dat heeft iets te maken met politieke achtergrond.

[3:23:53] Ik kijk daar meer vanuit de Europese perspectief naar dan van de Europese Unie perspectief naar dan Nederlandse perspectief.

[3:24:00] Maar het is waar dat landen natuurlijk in toenemende mate dat het nou gaat om energie, voedselproductie, staal, om maar eens iets te noemen,

[3:24:08] anders zijn gaan kijken naar eigen productie in het eigen land of in het eigen werelddeel dan 10, 20 jaar geleden.

[3:24:15] Ja, dat is gewoon waar en dat is iets waar je rekening mee moet haal.

[3:24:18] Ik ben het daar op zich analytisch mee eens wat dat precies betekent, dat is aan die taskforce.

[3:24:24] Ik heb aan de heer Nijhuis beloofd dat ik naar de misstanden in de zorg nog beter zal kijken en daar ook met de minister van VWS of de minister van de langdurige zorg zal spreken.

[3:24:39] En het punt van de startbanen, ook voor nieuwkomers, die de heer Seder aangaf, dat komt terug in het actieplan van mijn collega Aartsen.

[3:24:50] Dat dacht ik voor de zomer en ik denk vrij snel naar de Kamer toe komt, waarin hij helemaal ingaat op überhaupt meer mensen aan het werk krijgen, meer mensen laten meedoen.

[3:25:00] Daar zit dat in, voor zover ik goed geïnformeerd ben.

[3:25:06] Ja, fijn voor de toestelling. Ter dubbelcheck, dit gaat specifiek om, we hebben helder over welke doelgroep het gaat. Daar is een motie over aangenomen. Het gaat niet over Nieuwkort, mensen die al hier geboren en getogen zijn, volgens de huidige arbeids- en migratieregels gewoon niet mogen werken. Dus evengoed dat dat de doelgroep is. En er is ook een motie over aangenomen, maar evengoed dat dat in ieder geval helder is. Anders krijg ik een brief terug waarin...

[3:25:32] Laat mij even checken of het klopt dat dit ook in de aanpak, want het is wel een andere groep dan ik bedoelde.

[3:25:37] Maar of dit ook in de aanpak van de heer Aartsen zit, ik kom maar op terug.

[3:25:40] En we hebben ook nog een twee minuten debat, maar als dat niet zo is, laat ik dat weten.

[3:25:45] Nee, goed, maar dus dan is de toezegging dat de heer felbrief laat weten of het erin zit,

[3:25:51] of is de toezegging dat dat in het plan terugkomt of dat eronder valt of niet?

[3:25:55] Ik stel voor dat de minister dit in een twee minuten debat even op terugkomt,

[3:25:59] Want we krijgen een enorme lijst met brieven elke keer, terwijl er komt een twee minuten, wat is aangevraagd, dan kan de minister, dit is gewoon een antwoord op een vraag, kan hij dat even beantwoorden.

[3:26:10] Ja, dat is goed als het aan de voorbeeld voor gebeurt. Ik probeer er juist te voorkomen dat het een politiek discussie wordt, daarom via de tools zeg ik vind ik het prima.

[3:26:17] Maar ik probeer even gedetailleerd even wel aan te geven waar het over gaat, anders zijn we een paar maanden verder en is er alleen maar teleurstelling over en weer.

[3:26:26] Het voorstel van de voorzitter lijkt mij uitstekend.

[3:26:29] Het betreft de gegevensuitwisseling op basis van het wettelijk besluit.

[3:26:33] Kunnen de gemeenten inderdaad met de NLA en de NAU gegevens uitwisselen.

[3:26:37] En dat kan ook andersom.

[3:26:39] Dus dat was het punt van mevrouw Partijn.

[3:26:40] Dat kan andersom.

[3:26:41] Dus NAU en NLA kan gegevens delen actief met gemeenten.

[3:26:46] Dat was uw vraag.

[3:26:47] Of zitten we nu langs?

[3:26:49] Het is aan het eind van een dwat.

[3:26:53] Ja, ja.

[3:26:54] U krijgt een wedervraag.

[3:26:55] Nou ja, laten we het maar duidelijk maken, anders dan...

[3:26:58] Nee, volgens mij is, wat wij doorkrijgen van de gemeente, is dat de terugkoppeling niet kan, zowel van de NAW als de NNA, onvoldoende kan, om de samenwerking goed vorm te kunnen geven, en dat daar dus een probleem is.

[3:27:10] En ik zou het fijn vinden als de minister daar nog even naar wil kijken.

[3:27:13] Ook daarvoor geldt, als er geen probleem is, hoort mevrouw Partijn niks meer, en anders meld ik dat wel weer in het twee-minuten-debat, of aan de vooraand van het twee-minuten-debat.

[3:27:22] Ja, heel goed. Dat was uw antwoording in het tweede termijn, dank.

[3:27:25] Dan komt er inderdaad een twee minuten debat op verzoek van de heer Nijenhuis.

[3:27:30] En we hebben negen toezeggingen genoteerd.

[3:27:32] Dus die moet ik allemaal even noemen.

[3:27:34] De minister stuurt de Kamer aan het eind van het jaar een voortgangsbrief.

[3:27:38] En neemt daarin een reactie mee op het actieplan van provincies en gemeenten.

[3:27:42] Dat was een toezegging aan mevrouw Partijn.

[3:27:45] Na de zomer informeert de minister de Kamer over de pilot vakkrachten.

[3:27:49] En neemt daarbij de vraag van het lid Ceder over de weging van de sectoren mee.

[3:27:54] Nummer 3. De regeling over de vakkrachten zal te zijnde tijd voorgehangen worden aan de Kamer.

[3:28:03] 4. De Kamer wordt na de zomer geïnformeerd over de werkstellingsvergunningen binnen de visserij

[3:28:09] naar aanleiding van de vraag van het lid Vlag.

[3:28:13] 5. De Kamer wordt aan het eind van het jaar geïnformeerd over de voortgang van de opvolging van het rapport Hoemer en het SER-advies.

[3:28:19] Dat is in de reguliere voortgangsrapportage.

[3:28:23] Nummer 6. De minister stuurt de Kamer een brief over de samenloop tussen de wet huurbescherming en de inhouding op het minimloon, inclusief een tijdpad.

[3:28:31] En deze brief komt kort na de zomer.

[3:28:35] 7. De minister neemt de vraag van het lid Nijenhuis over de wettelijke verankering van de inkomensgarantie uit de CAO-uitzintkrachten mee in de voortgangsrapportage Roemer aan het eind van 2026 weer.

[3:28:48] Nummer acht, de minister stuurt de Kamer na 15 juni een brief over de vleessector, waarin hij aangeeft wat hij besluit ten aanzien van het uitzendverbod.

[3:29:00] En dat gaat eigenlijk om het starten eventueel van een internetconsultatie, dus nog niet het direct invoeren van een verbod.

[3:29:05] Negen, de resultaten van de task voor toekomstige welvaart komen voor de zomer naar de Kamer.

[3:29:10] Dat is eigenlijk meer de informatie, denk ik.

[3:29:13] Maar we noteren het even.

[3:29:16] Dit komt vanuit de taskforce, niet vanuit de minister van SZW.

[3:29:21] Om het even lekker ingewikkeld te maken.

[3:29:24] Een onderdeel van wat de taskforce aan het doen is de talentstrategie.

[3:29:27] En dat is een gezamenlijk project van, als ik het goed heb, mevrouw Letchert en mijzelf, de minister van Onderwijs en ik.

[3:29:32] Ja, en ik heb gehoord dat hij gaat praten met de minister van Onderwijs, of de staatssecretaris van Onderwijs, over de gelden.

[3:29:39] Dat vind ik ook wel een toezegging eigenlijk.

[3:29:42] Ja, maar dan moet er een terugkoppeling zijn, want we noteren alleen maar toezeggingen.

[3:29:45] Ja, maar dan wil ik graag een terugkoppeling van dat gesprek.

[3:29:51] En de minister wil die toegezegging doen?

[3:29:54] Als ik nu nee zeg, dan krijg ik straks een boties van wantrouwen aan mijn broer.

[3:29:58] Dan wordt deze laatste toezegging aan de heer Van der Brink toegevoegd,

[3:30:02] dat we een terugkoppeling krijgen over die overleg met de staatsen.

[3:30:06] Ja, dank. Dank aan de leden, aan de winstpersonenondersteuning.

[3:30:10] De mensen ook op de tribune die het geduld hadden om dit debat te volgen en iedereen die dat vanuit een andere plek deed.

[3:30:15] We zijn gesloten.