Ouderenzorg (incl. ouderenhuisvesting)

[0:00:00] Ik open de vergadering. Ik heet u van harte welkom bij het commissiedebat ouderenzorg inclusief onderwijshuisvesting.

[0:00:10] Van harte welkom aan alle Kamerleden, iedereen hier op de tribune, iedereen die het op afstand volgt.

[0:00:16] Twee bewindspersonen, ook een bewindsperson die niet vaak in de commissie VWIS te gast is, van harte welkom.

[0:00:23] En ik ga beginnen met het introduceren van de Kamerleden. Het zijn er heel wat, heel goed. Fijn dat u er allemaal bent.

[0:00:30] Om te beginnen bij mevrouw Van Brenk, als eerste spreker straks, mevrouw Wendel, 50 plus moet ik zeggen, mevrouw Van Brenk, mevrouw Wendel, VVD-fractie, mevrouw Vervliegend Hart, GroenLinks PvdA, nog steeds toch?

[0:00:44] Ik las gisteren iets in een krant, dus bijna heet het anders.

[0:00:50] En dan kom ik bij mevrouw Seinhaven D60, de heer Diederik van Dijk, SGP-fractie, mevrouw Tijmstra, CDA, mevrouw Koeradi, ja 21, mevrouw Ten Hovengroep, Marksauw, mevrouw Dobbe, SP-fractie.

[0:01:02] En nog geen naamwoordje voor mevrouw, maar ze heet echt mevrouw Meijer en ze is van de PVV.

[0:01:08] En ik ga als voorzitter u helpen door dit debat.

[0:01:11] We hebben maximaal vijf uur, maar u kent mij, dat hoeft niet.

[0:01:14] Het ligt er een beetje aan of u ook naar elkaar luistert als Kamerleden.

[0:01:17] samenleden, dan kan het heel fluently en effectief. Ik geef als eerste het woord, we hebben vijf

[0:01:23] minuten per fractie en we hebben maximaal vier interrupties eerste termijn. Mevrouw Dobben,

[0:01:28] over de orde. Ja, sorry, ik wilde alleen even zeggen dat ik na anderhalf uur weg moet en dat

[0:01:32] is niet vanwege desinteresse, maar omdat er een ander debat is dan. Desinteresse en dit onderwerp,

[0:01:37] dat ga ik niet aan u koppelen, dus lijkt me iets wat heel geloofwaardig is. Nee, goed dat u dat

[0:01:45] Ik ga gewoon beginnen. Mevrouw van Brenk, uw spreektijd gaat in.

[0:01:49] Dank voorzitter. We worden ouder en dat is fantastisch, want daarmee bieden ouderen onze maatschappij veel.

[0:01:56] De verenigingen, de kleinkinderen, de mantelzorg varen er wel bij.

[0:02:00] Maar als het op latere leeftijd niet meer gaat, dan moet er zorg beschikbaar zijn.

[0:02:06] En het akkoord van deze coalitie heet aan de slag.

[0:02:09] En dat is voor wat betreft de ouderenzorg wel de meest passende titel mogelijk.

[0:02:14] Aan de slag, want er is werk te doen, veel werk.

[0:02:18] Dit is het moment om te stoppen met praten en door te pakken.

[0:02:22] En prioriteit heeft absoluut het bouwen voor senioren.

[0:02:25] Meer thuisplusflits, seniorenwoningen, hofjes, zorgbuurthuizen.

[0:02:30] Dit is niet het moment om te beknibbelen op passende woonvormen voor ouderen.

[0:02:35] Je pakt er twee van de grootste maatschappelijke problemen tegelijk mee bij de kop.

[0:02:40] De vastzittende woningmarkt en het toekomstbestendig organiseren van de ouderenzorg.

[0:02:46] Wanneer komt de minister van ruimtelijke ordening met haar brief?

[0:02:49] En op dit moment neemt het aantal mensen met dementie nog steeds exponentieel toe.

[0:02:55] De inzet van case managers stagneert.

[0:02:58] Niet alleen vanwege de krappe arbeidsmarkt, maar ook vanwege het feit dat ze binnen het integraal tarief vaak te duur worden bevonden.

[0:03:05] We maken het stelsel eerst zo ingewikkeld dat we een professional nodig hebben om de weg te vinden.

[0:03:11] En vervolgens laten we toe dat zorgverzekeraars hier verschillend mee omgaan, zoals de minister in een brief schrijft.

[0:03:19] 50PLUS vraagt de minister met klem om verder te gaan dan een indringende oproep aan zorgverzekeraars om hun rol te pakken.

[0:03:27] Haal de vrijblijvend eraf en zorg dat zij voldoende case management organiseren en vergoeden.

[0:03:34] En ik wil u eraan herinneren dat Mantelzorg NL het hoofdlijnenakkoord ouderen niet tekende, omdat ze een grotere druk op de mantelzorg voorzagen.

[0:03:44] En het is duidelijk dat er steeds meer van mantelzorgers gevraagd gaat worden.

[0:03:48] Er komt een apart debat, maar ik vraag de minister nu al te kijken naar het voorstel van Mantelzorg NL om iedere mantelzorger recht te geven op een adempauze.

[0:03:58] Door acute respijtzorg binnen een wettelijk vastgelegde termijn.

[0:04:03] Kan de minister toezeggen dat zij dit meeneemt in haar reactie op de rapporten van de SER en de SCP?

[0:04:11] Ook wil ik weten hoe de veranderingen in de huishoudelijke hulp en de wijkverpleging georganiseerd gaan worden.

[0:04:17] De huishoudelijke hulp wordt inkomensafhankelijk, maar hoe wordt dat georganiseerd?

[0:04:22] Ik zei het al eerder, dit is de goedkoopste ondersteuning en zorgt ervoor dat mensen langer thuis kunnen blijven wonen.

[0:04:30] Hoe ziet de minister dit nu voor zich?

[0:04:32] En wat wil de minister nu met de wijkverpleging?

[0:04:36] U werpt een drempel op door middel van een eigen bijdrage en wat ons betreft is dit echt een cruciale fout nu ook de toegang tot de intramurale zorg is beperkt.

[0:04:46] Hoe gaan we nu verder?

[0:04:49] Voorzitter, we geven jaarlijks 20 miljard uit aan oudere zorg.

[0:04:52] Maar wie heeft zicht op de kwaliteit?

[0:04:55] Wat is de minimale norm voor goede zorg?

[0:04:58] Het generiekompas in de huidige vorm schiet wat ons betreft tekort.

[0:05:03] Ziet de minister dit?

[0:05:05] Mensen kunnen geen goede keuze maken als de kwaliteit nergens terug te vinden is.

[0:05:09] De zorg is gebaat bij transparantie.

[0:05:12] Wat gaat de minister doen?

[0:05:14] En ziet de minister voordelen in een eenduidige laagdrempelige toegang tot spoedzorg via de WMO?

[0:05:20] Bijvoorbeeld een regionaal loket met snelle besluitvorming zodat mensen niet onnodig lang in het ziekenhuis hoeven te blijven.

[0:05:27] Of dat mensen thuiskomen zonder hulp waardoor er onveilige situaties ontstaan.

[0:05:32] Kan de minister daarop reageren?

[0:05:36] En voorzitter, het begint ons vaandelwoord te worden gordelroos.

[0:05:43] Gordelroos laat zien waarom preventie ook in de ouderenzorg onmisbaar is.

[0:05:48] Het gaat hier namelijk niet om een onschuldige vervelende ziekte, maar om chronische zenuwpijn voor de rest van je leven.

[0:05:55] Als we willen dat ouderen langer gezond en zelfstandig blijven, moet bescherming niet afhangen van het geboortejaar of de mogelijkheid om de dure vaccinatie zelf te betalen.

[0:06:07] En dit gaat bovenin tegen het oorspronkelijke advies in van de Gezondheidsraad.

[0:06:13] En wij vragen de minister opnieuw om de regeling te verruimen voor kwetsbare ouderen boven de 60 jaar met een verhoogd risico op gorderoos.

[0:06:20] Zorg nu voor een samenhangend vaccinatiebeleid voor ouderen.

[0:06:24] En tot slot, aandacht voor goede voeding.

[0:06:28] Die zorgt voor goede gezondheid en levensvreugde.

[0:06:31] De kwaliteit van maaltijden in verpleeghuizen, dat zou het hoogtepunt van de dag moeten zijn.

[0:06:37] Een goed gesprek aan tafel, een voedzame, lekkere maaltijd.

[0:06:40] Maar dat wisselt enorm.

[0:06:43] Soms komt het in bulk binnen en wordt het opgewarmd en op andere plekken wordt er vers gekookt.

[0:06:48] Soms zelfs samen met bewoners, dat gun je iedereen.

[0:06:52] Ik vraag ook aan de minister, wat zou zij zelf het lekkerste vinden?

[0:06:56] Deelt de minister onze zorg? Het bezuinigen op het koekje bij de koffie?

[0:07:00] Gezeur over appelmoes? Een toetje dat er niet meer af kan?

[0:07:04] Dat zou toch niet moeten?

[0:07:06] En voorzitter, ik baal eigenlijk heel erg dat de antwoorden van afgelopen maandag er nog niet zijn.

[0:07:13] Die zijn toegezegd. Ik hoop dat die wel komen.

[0:07:16] Nou, dan is het goed, want er was niets zo onbevredigend als een debat zoals afgelopen maandag,

[0:07:24] waar we gewoon veel en veel te weinig tijd hadden.

[0:07:27] Dank u wel.

[0:07:30] En mister maakte een gebaar?

[0:07:32] Dat? Misschien helpt dat ook.

[0:07:33] Ja, voorzitter, inderdaad, ik had toegezegd dat we ze zouden betrekken bij die debat.

[0:07:37] Dus ik begin dadelijk met de beantwoording van de vragen die over zijn gebleven van afgelopen maandag.

[0:07:43] Nee, dat is fijn. Ik kan mij voorstellen dat ook andere collega's nog wachten op antwoorden.

[0:07:51] Dus dan neemt u dat gewoon ook allemaal mee.

[0:07:52] Fijn. Ik dank mevrouw Van Breng voor haar inbreng.

[0:07:55] De volgende fractie, VVD, mevrouw Wendel.

[0:07:59] Voorzitter, we hebben te maken met vergrijzing in Nederland.

[0:08:02] En dat is heel goed nieuws.

[0:08:03] Want dat betekent dat mensen steeds ouder worden.

[0:08:06] Dat komt door betere hygiëne, hogere welvaart, gezondere leefomstandigheden.

[0:08:10] en ook grote vooruitgangen in de medische technologie.

[0:08:15] En daar is de VVD trots op, want mensen kunnen steeds langer genieten van hun leven

[0:08:18] en kinderen en kleinkinderen kunnen steeds langer genieten van hun vader, moeder, opa of oma.

[0:08:24] Maar tegelijkertijd brengt dit natuurlijk ook een grote uitdaging met zich mee.

[0:08:28] Want hoe zorgen we voor goede zorg voor onze ouderen als steeds meer mensen zorg nodig hebben

[0:08:33] en er steeds minder personeel is?

[0:08:35] Want ook in de toekomst moeten ouderen erop kunnen rekenen dat zorg voor hen klaarstaat als zij dat nodig hebben.

[0:08:40] Maar het eerlijke verhaal is dat het niet meer haalbaar is om de zorg en ondersteuning van ouderen te blijven leveren zoals we dat gewend waren.

[0:08:47] En daarom moeten we op een andere manier kijken naar de ouderenzorg.

[0:08:50] De VVD is van mening dat we ouderen in hun kracht moeten zetten.

[0:08:53] We moeten niet naar ze kijken als mensen waar we meeleiden mee moeten hebben,

[0:08:57] maar we moeten kijken naar wat ouderen kunnen of wat ze kunnen leren om zo zelfstandig mogelijk te kunnen leven.

[0:09:03] Zo kunnen ze regie houden op hun eigen leven.

[0:09:05] Een uitgangspunt is daarbij zelf als het kan, thuis als het kan en digitaal als het kan.

[0:09:11] De meeste ouderen willen zo lang mogelijk lekker in hun eigen huis blijven, in vertrouwde omgeving, dicht bij familie en vrienden.

[0:09:17] En door meer zelfredzaamheid ervaren ouderen ook meer eigenwaarde en zelfvertrouwen.

[0:09:21] Wat gaat een minister doen om te zorgen dat digitale zorg voor thuiswonende ouderen waar mogelijk de norm wordt?

[0:09:27] Dat is namelijk prettiger voor de cliënt en het scheelt ook personeel.

[0:09:30] En hoe zorgt de minister van Vro ervoor dat er meer wordt gebouwd in waar vraag naar is, zoals bijvoorbeeld knarrenhofjes?

[0:09:37] Als senioren verhuizen is dat ook goed voor de doorstroming op de woningmarkt.

[0:09:41] Gemiddeld komen er namelijk 4 à 5 verhuisbewegingen op gang als een ouderen verhuisd.

[0:09:46] De conclusie van de monitor van het CBS is dat het niet duidelijk genoeg geclusterde woonvormen kan definiëren momenteel.

[0:09:52] Hoe kan de minister van Vro dit verbeteren?

[0:09:55] Want om genoeg te bouwen moeten we natuurlijk wel weten hoeveel we dan bouwen in dat segment.

[0:10:01] Zelfredzaamheid en kijken naar wat iemand wel kan, zorgt ervoor dat ouderen meer bewegen.

[0:10:05] En dat moeten we ook stimuleren wat de VVD betreft.

[0:10:07] Dat kan bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk, spelletjes, maar ook door lekker te wandelen, fietsen of te tuinieren.

[0:10:14] Veel ouderen genieten ervan om een steentje bij te dragen aan een maatschappij als vrijwilliger.

[0:10:18] Welke mogelijkheden ziet de minister om ouderen nog meer te laten helpen in de zorg en welzijn?

[0:10:23] Hoe wil de minister ervoor zorgen dat ouderen meer bewegen?

[0:10:25] En hoe zorgt de minister ervoor dat ouderen het nut van valpreventie inzien?

[0:10:29] Want veel ouderen vinden zichzelf of te jong of te oud.

[0:10:34] Vervolgens, voorzitter, we hebben heel veel mantelzorgers die zich uit de naad werken om voor hun dierbaren te zijn.

[0:10:39] En die moeten we ontlasten.

[0:10:41] Daarom pleit de VVD onder andere voor één loket om zorg te regelen en willen we mensen niet meer onnodig herindiceren.

[0:10:47] De VVD wil ook dat mantelzorg en familiewoningen vergunningvrij op eigen erf mogen worden gebouwd.

[0:10:54] De minister van Vrouwen heeft aangegeven ernaar te streven dat dit op 1 juli 2026 in werking treedt.

[0:10:59] Loopt de minister op schema? Gaat dit lukken?

[0:11:02] Dan dementie.

[0:11:04] De afgelopen jaren is er al veel bereikt door de nationale dementiestrategie.

[0:11:07] Er zijn stappen gezet om de samenleving dementievriendelijker te maken,

[0:11:11] om wetenschappelijk onderzoek een impuls te geven en om zorg en ondersteuning beter op elkaar af te stemmen.

[0:11:17] De VVD vindt het belangrijk dat we blijven inzetten op wetenschappelijk onderzoek naar oorzaken,

[0:11:21] preventie, vroeg diagnostiek en behandeling van symptomen van dementie.

[0:11:25] De VVD is zeer gecharmeerd van de case manager dementie.

[0:11:29] Hoe ziet de minister de toekomst van deze beroepsgroep?

[0:11:31] Eind 2024 werd een tekort verwacht van professionals die dit kunnen leveren.

[0:11:38] Ziet zij ook andere zorgverleners die vergelijkbare zorg kunnen leveren?

[0:11:42] Tot slot, palliatieve zorg.

[0:11:44] Het is heel belangrijk dat ouderen aan het eind van hun leven op een fijne manier,

[0:11:48] onder eigen regie, zeg ik daarbij, de laatste momenten kunnen doorbrengen.

[0:11:53] Recent hebben we schriftelijk overleg gevoerd over het rapport Hospices in Nederland.

[0:11:57] En daar heeft de VVD een aantal vragen gesteld waarop het antwoord toch vooral was

[0:12:00] we zijn in gesprek met betrokken partijen en we werken aan een plan van aanpak.

[0:12:04] Kan de minister inmiddels al meer vertellen?

[0:12:06] Want ik lees ook dat partijen aangeven behoefte te hebben aan minder vrijblijvendheid,

[0:12:11] gelijke toegang, gelijke bekostiging, een goede balans en uitwisseling tussen informele en formele zorg, etc.

[0:12:18] De VVD wil dat de ruimte en het vertrouwen van hospicezorg in Nederland behouden blijft.

[0:12:24] Want wij willen echt niet toe naar hospicezorg waar ook geen advocaatje meer genuttigd mag worden.

[0:12:29] En kan de minister toezeggen dat de vrijheid van hospicezorg niet ingeperkt wordt?

[0:12:34] Dank u wel.

[0:12:36] Vraag van mevrouw Van Brenk richting de VVD.

[0:12:40] Ja voorzitter, ik vind het mooi inderdaad over ouderen in hun kracht zetten en zo lang mogelijk zelfstandig en dat digitale zorg daarbij kan helpen.

[0:12:53] Ik heb inderdaad prachtige voorbeelden gezien waar lampen al kunnen zien als iemand een tijd stil ligt of wat dan ook.

[0:13:02] En dat er beweging is. Dus dat is mooi.

[0:13:05] Maar een van de punten is, wie betaalt het?

[0:13:09] Wie betaalt nou dat al die voorzieningen die er zijn, digitaal, wie moet dat nou gaan betalen?

[0:13:19] Nou voorzitter, ik denk dat digitale zorg vaak goedkoper is dan fysieke zorg.

[0:13:24] Omdat het natuurlijk ook juist spreekkamers ontlast, als ik het even mag zeggen, of scheelt.

[0:13:31] Ik denk dat het tijd scheelt.

[0:13:33] Maar wat we vooral ook belangrijk vinden is dat juist mensen met de chronische ziekte nu heel veel heen en weer aan het racen zijn naar een ziekenhuis.

[0:13:40] Wat zeker voor mensen met een verminderde gezondheid heel veel energie kost.

[0:13:46] Wij vinden het belangrijk dat dat verminderd wordt.

[0:13:49] Want wat is er nou fijner dan gewoon in een vertrouwde omgeving om daar in ieder geval het gesprek met je arts te kunnen voeren?

[0:14:00] Ja voorzitter, het vergoeden van allerlei voorzieningen.

[0:14:06] Dus ik neem aan dat mensen dat niet zelf hoeven te betalen in het idee van de VVD.

[0:14:13] En dat als je wil dat er steeds meer digitaal gemaakt wordt, dat daar zo in ieder geval mensen geholpen worden om daarmee om te gaan.

[0:14:22] Maar dat zij niet zelf ook nog allerlei dingen zelf moeten bekostigen.

[0:14:27] Ik ben wel benieuwd hoe de VVD dat ziet.

[0:14:32] Voorzitter, vandaag debatteren we natuurlijk over de oudere zorgen.

[0:14:35] En ik moet zeggen, toen ik dit debat ging voorbereiden, had ik een heel lijstje met zaken waar ik naar wilde vragen vandaag.

[0:14:40] En een daarvan die uiteindelijk eerlijk gezegd mijn spreektekst niet gehaald heeft, maar die ik gelukkig hierbij dan alsnog kan stellen,

[0:14:46] is hoe zorgen we er nou voor dat ouderen ook voldoende kunnen omgaan.

[0:14:51] Dat ze digivaardig genoeg zijn om op een fijne manier die digitale zorg te kunnen leveren.

[0:14:56] Dus via deze weg wil ik dat dan toch nog even aan de minister vragen.

[0:15:00] En als het gaat om bekostiging, ik ga er even van uit dat mevrouw Van Brenk dan doelt op bijvoorbeeld computers, iPads, telefoons.

[0:15:11] Ik ben zelf van mening dat het niet aan de overheid is om computers, iPads en telefoons te faciliteren.

[0:15:20] Mevrouw Dobben.

[0:15:22] Ja, en dank u wel voor de inbreng en dank u wel ook voor het aandachtsvragen voor de hospicezorg.

[0:15:27] Want dat is inderdaad heel belangrijk, denk ik, om daar in dit debat ook over te spreken.

[0:15:31] Ik heb een vraag over de visie van de VVD over de zorg.

[0:15:35] Als het gaat over, ik hoor de VVD spreken over mensen moeten langer thuis blijven wonen.

[0:15:39] Dat willen ze ook graag.

[0:15:41] Is in veel gevallen ook zo, soms ook niet.

[0:15:44] En dan zien we de uitingsvormen daarvan in het beleid.

[0:15:47] En dat is dat er 990 miljoen worden bezuinigd op de langdurige zorg, dus ook intramurale zorg, want mensen moeten langer thuis blijven wonen.

[0:15:57] Maar thuis zie je dan de bezuinigingen op de huishoudelijke zorg en de wijkverpleging.

[0:16:03] En ja, ik snap dat sommige technologische ontwikkelingen en innovatie daarbij kan helpen om mensen langer thuis te blijven wonen, maar die zijn er nu nog niet of onvoldoende.

[0:16:12] En die bezuinigingen op de huishoudelijke, op de zorg thuis, huishoudelijke zorg en de wijkverpleering gaan wel snel in.

[0:16:18] Dus hoe kijkt de VVD daar dan naar? Want daar gaat dan toch iets mis in de redenering?

[0:16:24] Mevrouw Wendel.

[0:16:27] Nou, ik denk niet dat er wat mis gaat in de redenering van de VVD.

[0:16:30] Ik denk alleen dat de VVD en de SP op dit vlak nogal van mening verschillen.

[0:16:34] Maar ik denk, we weten met z'n allen dat we een tekort hebben aan personeel.

[0:16:39] En wat natuurlijk het ideale scenario zou zijn, is dat we een overvloed hebben aan personeel die juist in alle rust voor iedereen zouden kunnen zorgen.

[0:16:48] Maar de realiteit is dat we zien dat dat niet het geval is.

[0:16:51] Afgelopen maandag hebben mevrouw Dobb en ik daar ook een interruptiedebatje over gevoerd.

[0:16:55] Als we niets doen, dan moet één op de drie mensen in Nederland in de zorg werken en dat is gewoon niet realistisch.

[0:17:02] En dat betekent dat we voor de uitdaging staan.

[0:17:03] Hoe zorgen we ervoor dat ook in de toekomst ouderen zorg van goede kwaliteit kunnen blijven krijgen?

[0:17:09] En dat juist ook ouderen die dat het hardste nodig hebben in de toekomst nog kunnen rekenen op goede zorg.

[0:17:14] En de VVD denkt dat we dan keuzes moeten maken.

[0:17:16] Keuzes moeten maken over wat doen we wel, wat doen we niet.

[0:17:19] Om enerzijds de schaarste in personeel te verdelen.

[0:17:22] Maar anderzijds, dat is ook het eerlijke verhaal, ook de schaarste in geld.

[0:17:26] Want we zien dat ieder jaar er weer miljarden extra naar de zorg gaan.

[0:17:29] En op een gegeven moment is dat niet meer houdbaar.

[0:17:31] Dat is het eerlijke verhaal.

[0:17:34] SP.

[0:17:35] Ja, dat vind ik toch moeilijk te volgen.

[0:17:37] Op het moment dat de VVD zegt, ja, ouderen willen langer thuis blijven wonen.

[0:17:40] En daarom bezuinigen we dus op de intramurale zorg.

[0:17:43] De verpleeghuizen, want die krijgen allemaal bezuinigingen voor hun kiezen.

[0:17:48] Want ouderen willen langer thuis blijven wonen.

[0:17:50] Maar op de zorg thuis en alle mogelijkheden die mensen hebben om thuis te kunnen blijven wonen.

[0:17:54] De huishoudelijke zorg en de wijkverpleging.

[0:17:56] Daar wordt ook bezuinigd.

[0:17:58] En dan zegt de VVD, ja, er is personeelstekort.

[0:18:01] Maar hoe helpt dan het bezuinigen op de huishoudelijke zorg en de wijkverpleging op het oplossen van dat personeelstekort?

[0:18:10] Want daarmee creëer je geen oplossing, maar breng je eigenlijk alleen maar ouderen toch in de knel die dan niet thuis kunnen blijven wonen.

[0:18:15] Wat klopt er nou niet aan deze redenering?

[0:18:17] VVD.

[0:18:19] Allereerst mevrouw Dobben noemt het natuurlijk heel slim, deze huishoudelijke zorg, maar het is huishoudelijke hulp.

[0:18:24] En dat is exact ons punt.

[0:18:26] Wij vinden dat we kritisch moeten kijken naar wat is zorg en wat is dat niet.

[0:18:29] En wat kunnen mensen zelf doen en wat kunnen ze niet zelf doen?

[0:18:33] En wat we zien is dat met de huishoudelijke hulp in de WMO het echt uit zijn voegen barst, als ik dat even zo mag zeggen.

[0:18:40] En ook daar weer, juist om ervoor te zorgen dat we er in de zorg in brede zin kunnen zijn voor de mensen die dat het hardste nodig hebben.

[0:18:47] Voel ik in ieder geval de verantwoordelijkheid om te hervormen.

[0:18:51] Juist omdat ik niet over 10, 20, 30 jaar aan ouderen die op dat moment zorg nodig hebben, wil uitleggen dat ik hier niet de verantwoordelijkheid heb genomen om het impopulaire verhaal misschien voor de korte termijn te vertellen.

[0:19:04] En dat zij daardoor niet meer kunnen rekenen op zorg.

[0:19:06] Dus de ouderen van de toekomst kunnen wel rekenen op de VVD.

[0:19:09] We willen de rekening ook niet bij de toekomstige generatie neerleggen.

[0:19:12] En dat is de reden dat we nu keuzes maken om er te kunnen zijn voor de mensen die dat het hardste nodig hebben.

[0:19:18] Tot slot, mevrouw Doepen.

[0:19:19] Ja, dank u wel. Ja, voorzitter. Wat de VVD nu doet, is het onmogelijk maken voor mensen om langer thuis te blijven wonen, door de huishoudelijke zorg af te breken en de wijkverpleging af te breken.

[0:19:31] En mensen kunnen dan ook geen kant meer op, want als ze dan in een intramurale instelling terecht moeten, ja, dan is daar geen plek meer, want daar wordt ook door de VVD op bezuinigd.

[0:19:41] Dat zijn wel de gevolgen, met heel veel woorden van de VVD, dat zijn de gevolgen van dit beleid.

[0:19:46] En ik hoor daar geen reflectie op, behalve dat het voor de toekomst dan behouden zou moeten blijven of zo, maar dan is het al weg.

[0:19:52] En ik zou de VVD toch echt willen vragen om met meer respect over de huishoudelijke zorg te praten.

[0:19:57] Als je met huishoudelijke verzorgenden praat, zijn geen schoonmakers.

[0:20:00] Het zijn ook geen schoonmaakbedrijven die dat doen, die bij mensen thuiskomen.

[0:20:04] Het zijn geen schoonmaakbedrijven, dat zijn zorginstellingen die dat doen.

[0:20:08] En waarom is dat? Omdat ze thuis komen bij kwetsbare ouderen en een signalerende functie daar ook hebben.

[0:20:14] Om te kijken hoe gaat het met mensen. Dat is niet normaal schoonmaakwerk.

[0:20:18] En we gaan met elke huishoudelijk verzorgende praten. Die zal dit beamen.

[0:20:21] Ze hebben ervoor actie gevoerd. Zo is het ook afgesproken en omschreven, hun functie.

[0:20:26] Dus daar moet echt met meer respect over worden gesproken. Dank u wel.

[0:20:32] Mevrouw Wendel mag reageren, maar ik zit even te kijken.

[0:20:35] Het wordt een beetje een herhaling van zetten, voorzitter. Volgens mij is de visie duidelijk.

[0:20:39] Nee, als de herhaling valt niet. Dus dan ga ik door naar mevrouw Ten Hoven.

[0:20:43] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:20:44] Ja, ik ben het volledig met het verhaal van collega Dobbe eens.

[0:20:48] En daarnaast, afgelopen vrijdag hebben wij over die 42 miljard van de Alzheimer Nederland een online meeting gehad, een uitleg.

[0:20:58] Van die 32 miljard komt 16 miljard te liggen bij de samenleving, onder andere bij de werkgevers.

[0:21:06] En nou ken ik de VVD natuurlijk als een partij die goed voor de werkgevers opkomt.

[0:21:09] Hoe ruimt de VVD dit met het oog op de werkgevers?

[0:21:18] Ja voorzitter, ik denk dat u doelt op het rapport van Alzheimer Nederland over het belang van mantelzorgers bij mensen met dementie.

[0:21:27] Nou dat zien we natuurlijk ook volledig.

[0:21:29] Ik ben niet voor niets ook ingegaan op mantelzorgers en ook daarbij overigens weer het verhaal dat ik een heleboel vragen en opmerkingen heb moeten overslaan.

[0:21:37] Maar ik denk dat het ook hier weer het eerlijke verhaal is.

[0:21:40] En het is niet leuk, want het liefst vertel ik hier nu dat ik iedere ouderen alle zorg geef, alle hulp geef die mensen nu op dit moment willen hebben.

[0:21:51] Maar ik voel wel de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat mensen in de toekomst ook nog zorg kunnen hebben.

[0:21:55] En nu overigens ook, want die personeelstekorten zijn nu ook al aan de hand.

[0:21:59] En dan is wel het verhaal dat we dat met z'n allen moeten doen.

[0:22:02] Dus we moeten dat doen met mantelzorgers.

[0:22:04] Ik hoop dat werkgevers, werknemers een beetje ruimte willen bieden.

[0:22:09] We moeten dat doen door met zorgverleners het gesprek aan te gaan.

[0:22:13] We moeten dat echt met z'n allen doen.

[0:22:17] Dan zal ik de vraag nog iets concreter stellen.

[0:22:20] Want het kan toch niet zo zijn dat werkgevers, die mantelzorgers hebben we zo keihard nodig op de arbeidsmarkt.

[0:22:25] Die kunnen we niet missen.

[0:22:27] Dus werkgevers missen al die mensen, maar moeten daarnaast ook nog bijdragen in een stukje financiering.

[0:22:33] Dat vind ik niet passen bij het verhaal waar de VVD altijd voor pleit.

[0:22:37] Dus daarop graag reactie.

[0:22:40] Ik denk dat mevrouw Ten Hoove alvast een voorschot neemt op een debat die we later gaan voeren.

[0:22:44] En die ik ook heel graag voer, zeg ik via de voorzitter tegen mevrouw Ten Hoove.

[0:22:49] Omdat juist in de zorg van de toekomst mantelzorgers een hele belangrijke verantwoordelijkheid hebben.

[0:22:54] En hoe nemen wij dan de verantwoordelijkheid om er met elkaar voor te zorgen dat die mantelzorgers dat ook kunnen doen?

[0:22:59] En daarover heeft het CERN net een rapport uitgebracht.

[0:23:03] En we wachten nu natuurlijk nog de kabinetsreactie daarop af.

[0:23:06] En de VVD ziet er echt naar uit om dat debat te voeren.

[0:23:09] Omdat dat volgens mij heel belangrijk is, juist als we het hebben over de zorg in de toekomst.

[0:23:16] Eerst mevrouw Meijer en dan kom ik bij de... Ik heb het om te houden.

[0:23:19] Eerst mevrouw Meijer, interruptie richting VVD.

[0:23:22] Ja, dank u voorzitter.

[0:23:25] De VVD begon het verhaal over de groep ouderen die graag thuis blijft wonen.

[0:23:31] En die is er, die is er zeer zeker.

[0:23:33] En die moeten we daarbij zoveel mogelijk ondersteunen om dat te kunnen doen.

[0:23:36] Maar er is ook een groep ouderen die nu al thuis woont met heel veel hulp.

[0:23:43] Huishoudelijke hulp, wijkverpleging, hulp van naasten.

[0:23:47] En waar dat nu al eigenlijk bijna niet meer gaat.

[0:23:50] En deze groep, deze ongelofelijke kwetsbare groep, die krijgt straks de rekening van het beleid wat de VVD voorstaat.

[0:23:59] Want voor een deel van die mensen zal straks die huishoudelijke hulp wegvallen.

[0:24:04] Want dat kunnen ze niet zelf regelen of betalen.

[0:24:06] Voor een deel van die mensen zal de wijkverpleging wegvallen, want dat kunnen ze zich ook niet veroorloven.

[0:24:11] Dus ik zou eigenlijk graag van mevrouw Wendel willen weten, wie gaat dit gat wat ontstaat voor deze mensen eigenlijk opvullen?

[0:24:23] Ja voorzitter, daarom is het ook belangrijk dat we goed kijken naar de zorgzame buurten waar we het over hebben.

[0:24:29] Ik verwacht dat verschillende collega's hier na mij, die daar nog allerlei vragen over zullen stellen.

[0:24:35] Ook daarom heb ik ook dit onderdeel uit mijn spreektekst gelaten.

[0:24:39] Want de oudere zorg in zijn totaliteit omvat nogal wat, zeg ik via de voorzitter.

[0:24:45] Hoe gaan we dat doen? Allereerst hebben we natuurlijk ook een tegemoetkoming chronisch zieken afgesproken.

[0:24:49] En daarbij is het ook heel belangrijk, hoe zorgen we er nou voor dat het ook juist terechtkomt bij de mensen die dat het hardste nodig hebben.

[0:24:55] Dus dat is ook hetgeen wat we natuurlijk aan het kabinet vragen, is werkt dat nou uit op een manier dat dat ook daadwerkelijk bij de juiste mensen terechtkomt.

[0:25:03] En wat de huishoudelijke hulp betreft staat in het coalitieakkoord inderdaad dat we de huishoudelijke hulp uit de WMO halen.

[0:25:10] Wat volgens mij een heel belangrijk besluit is, juist ook om de WMO houdbaar te houden.

[0:25:16] aangezien mensen die huishoudelijke hulp zelf kunnen regelen

[0:25:21] dat ze dat zelf gaan doen

[0:25:23] maar ook daar staat bij dat we dat met een vangnet gaan doen

[0:25:27] en dat is de minister volgens mij nu aan het uitwerken

[0:25:30] en dat wacht ik dan ook vol spanning af

[0:25:32] ja voorzitter, dit is eigenlijk nog geen beginnen van een antwoord

[0:25:39] want ik denk niet dat deze groep mensen geholpen is

[0:25:42] met een tegemoetkoming in hun ziektekosten

[0:25:46] Zeker niet gelet op alle andere maatregelen die aan de andere kant van ze worden afgepakt.

[0:25:51] Volgens mij is het eerlijke verhaal van de VVD dan gewoon dat of niemand dit gat opvult en de ouderen dan thuis moeten blijven zonder hulp.

[0:26:01] Of dat gat moet worden opgevuld door die mantelzorgers en die naasten die misschien nu al aan hun tak zitten.

[0:26:08] Ik denk dat dat wel ver is als mevrouw Wendel dat deel van het verhaal er dan ook bij vertelt.

[0:26:18] Voorzitter, mevrouw Maaier heeft het over wat de VVD afpakt van ouderen.

[0:26:22] En ik zou echt via de voorzitter tegen mevrouw Maaier willen zeggen dat als wij nu niet de verantwoordelijkheid zouden nemen om de zorg te hervormen,

[0:26:28] dan zouden we inderdaad in de toekomst zorg van ouderen afpakken.

[0:26:33] Maar juist door nu die stap vooruit te zetten en te zeggen het is niet leuk, want we zouden het liefst natuurlijk alle vormen van zorg op iedere manier willen leveren met een onbeperkte hoeveelheid aan personeel.

[0:26:46] Nee, we moeten ervoor zorgen dat ook in de toekomst mensen die het nodig hebben die zorg krijgen.

[0:26:52] Want doen we dat niet, dan zijn juist de mensen waar mevrouw Maaier het nu over heeft, die zijn uiteindelijk de dupe.

[0:26:56] En dat wil ik niet om het geweten hebben.

[0:26:58] Oké, de heer Van Dijk.

[0:27:02] Dank voorzitter. Ik wil gaan nog even doorgaan op het geld.

[0:27:05] Ik weet dat de VVD daar graag over spreekt en ook wel met recht.

[0:27:10] Kijken hoeveel geld er naar de zorg moet of kan, dat is natuurlijk een politieke discussie.

[0:27:15] Maar als het gaat over het wegzetten ervan, als wij die beweging willen maken naar toekomstgerichte zorg,

[0:27:20] bijvoorbeeld naar zorgzame buurten, zoals mijn collega ook net zei,

[0:27:25] dat soort projecten worden nu, in mijn beleving, heel vaak ter beschikking gesteld via akkoorden en tijdelijke potjes.

[0:27:32] En moeten we daar ook niet eigenlijk vanaf?

[0:27:35] Want dat geeft gemeenten, het geeft zorgaanbieders onvoldoende zekerheid voor de lange termijn.

[0:27:40] kan de VVD daar nog op reflecteren van hoe zouden we in die zin echt kunnen werken aan lange termijn projecten

[0:27:46] met ook structurele langdurige financiering anders dan al via al die tijdelijke akkoorden waar we het nu vaak over hebben.

[0:27:54] VVD.

[0:27:55] Voorzitter, ik zie die worsteling van de heer Van Dijk wel, die deel ik ook wel met hem.

[0:28:00] Want hoe zorgen we er nou voor dat we het voor de toekomst, daar spreekt de VVD overigens liever over,

[0:28:05] het liefst niet over geld, maar de realiteit is dat we dat wel moeten doen.

[0:28:10] Maar, ja, hoe zorgen we ervoor dat het ook dus voor de lange termijn geborgd wordt?

[0:28:18] Enerzijds denk ik dat het ten dele inderdaad incidentele impulsen kunnen zijn om een grote stap te zetten.

[0:28:24] Maar ik denk dat de vraag vooral is, hoe richten we die zorgzame buurten met elkaar in?

[0:28:28] Hoe zorgen we dat we niet spreken over zorgzame buurten, maar dat uiteindelijk daar weinig van terecht komt?

[0:28:34] Maar hoe zorgen we dat het ook daadwerkelijk gebeurt?

[0:28:36] En enerzijds zit het dan denk ik in een stukje Noordberschap, wat ik als Drent waar ik het graag over heb.

[0:28:42] Dus het zit ook al heel veel in wat mensen zelf al doen, omdat we met elkaar weten dat we niet alleen op de wereld zijn, maar het met elkaar doen.

[0:28:50] Maar anderzijds zit het dan ook in, bijvoorbeeld de mantelzorgwoningen in de tuin kunnen plaatsen, waar ik de minister ook een vraag over heb gesteld in mijn bijdrage.

[0:28:59] Maar ook in bijvoorbeeld de knarrenhofjes, de langleven thuisflats. Dat moeten we wel realiseren.

[0:29:07] Mijn collega geeft een aantal hele mooie voorbeelden waar we naartoe moeten, maar mijn diepste punt is natuurlijk vooral, gaan we dat redden met al die tijdelijke potjes, zoals nu toch vaak, met kortlopende akkoorden neerzetten?

[0:29:19] Dat is eigenlijk mijn punt, omdat we daardoor ook zien dat zorgaanbieders en gemeenten, en ik snap dat, ook best wel huiverig zijn om zich te commenteren aan afspraken.

[0:29:26] Dus hoe gaan we dat waarborgen, dat we inderdaad langdurige akkoorden kunnen maken met ook langdurige structurele financiering?

[0:29:33] Dat is daar niet een uitdaging.

[0:29:36] Ja voorzitter, persoonlijk ben ik ook meer fan van langetermijnplannen en hoe werken we nou daar op een juiste manier naartoe.

[0:29:44] Ik zou wel via deze weg de minister willen vragen, de incidentele financieringen die we hebben, is dat voldoende om op de langetermijn daar naartoe te werken?

[0:29:53] Of denkt de minister dat we dat op een andere manier moeten inrichten?

[0:29:56] Want als dat het geval is, dan kunt u daar natuurlijk met ons over spreken.

[0:30:00] Volgens mij hebben we ook die verantwoordelijkheid.

[0:30:05] Mevrouw Vliegenthart.

[0:30:07] Ja voorzitter, ik hoor mevrouw Wendel zeggen

[0:30:09] Hoe zorgen we over die zorgzame buurten

[0:30:11] Dat we niet spreken, maar dat het ook daadwerkelijk gebeurt

[0:30:13] Nou voorzitter, daar hebben we hele mooie voorbeelden van

[0:30:15] Bijvoorbeeld het langleven thuisflat

[0:30:17] Die echt laten zien met samenwerking

[0:30:19] Van de bewoners, van de corporaties

[0:30:22] Van het zorgveld, welzijnsorganisaties

[0:30:24] Dat we ouderen langer

[0:30:26] In goede conditie, goede gezondheid

[0:30:28] Welzijn kunnen thuis laten wonen

[0:30:29] Maar die organisaties zeggen ook

[0:30:31] Wat we nu doen, dat doen wij

[0:30:33] Met elke keer incidentele middelen

[0:30:35] Elk jaar moeten we weer sprokkelen en zoeken naar die middelen om dat overeind te houden.

[0:30:40] En hun oproep is, en ook VWS heeft daar al een berekening naar gemaakt,

[0:30:43] investeer naar 100 miljoen.

[0:30:45] En ik wil duidelijk zeggen investeer, maar het is vooral het geld anders besteden.

[0:30:48] En zorg dat er structurele middelen voor deze langleven thuisflats.

[0:30:52] Dus het antwoord eigenlijk op de vraag van mevrouw Wendel, die is er al.

[0:30:55] En ik ben benieuwd hoe mevrouw Wendel naar kijkt en of de VVD bereid is om die investeringen te doen,

[0:30:59] maar ook echt het veld zo omvraagt.

[0:31:03] voorzitter ik wil eigenlijk weer terug naar de reactie

[0:31:04] die ik net ook gaf

[0:31:06] ik ben benieuwd hoe de minister naar kijkt

[0:31:07] zijn de incidentele middelen nu voldoende

[0:31:09] om ook voor de langer termijn

[0:31:11] dit soort prachtige initiatieven

[0:31:15] te realiseren

[0:31:16] en zo niet

[0:31:17] wat is daar dan voor nodig

[0:31:19] dan zijn we gekomen bij de volgende spreek van de kamer

[0:31:24] dat is mevrouw Vliegendhart

[0:31:27] maar voordat ik haar het woord geef

[0:31:28] de heer Alabasi schoof nog aan

[0:31:31] namens de fractie van Denk

[0:31:33] En mevrouw Keijzer namens de fractie van Groep Keijzer.

[0:31:35] Ik geef even aan dat u ook onderdeel bent van het debat.

[0:31:39] De volgende spreker, Vliegend Hart, GroenLinks, Partij van Arbeid.

[0:31:53] Voorzitter, dit is mijn eerste debat over de oudere zorg sinds ik ben begonnen als Kamerlid.

[0:31:57] En hoewel ik uit de zorg kom, was voor mij ook de oudere zorg relatief nieuw, gezien ik vooral aan het begin van het leven heb gewerkt.

[0:32:03] Maar in korte tijd is voor mij gauw duidelijk geworden hoe groot de problemen zijn binnen de oudere zorg.

[0:32:08] Het systeem loopt vast en er bestaat een weerwaar aan regelingen met als gevolg dat veel ouderen niet de zorg krijgen die ze verdienen en waar ze recht op hebben.

[0:32:16] Het knelt aan alle kanten.

[0:32:17] En met dit kabinet ziet GroenLinks-PVDA het niet beter worden.

[0:32:21] Er staan mega bezuinigingen op de planning, niet alleen op de WLZ, maar ook op de AOW, de WW en de WIA.

[0:32:26] Juist nu we verantwoordelijke politiek nodig hebben, zien we dat het veld en ouderen in staat van permanente onzekerheid worden achtergelaten.

[0:32:32] Want waar kunnen zij nu op rekenen en waar komt die volgende bezuiniging nou weer te landen?

[0:32:37] En bij de presentatie van het coalitieakkoord werd namelijk al aangekondigd dat er bezuinigingen zouden gaan zijn op de WLZ en dat er een bestuurlijk akkoord zou komen.

[0:32:44] Maar de invulling van die bezuiniging is nog steeds onduidelijk.

[0:32:47] Dus mijn vraag is waar landt welk deel en wanneer kunnen we van deze minister antwoord verwachten op deze vraag.

[0:32:54] En GroenLinks-PVDA maakt zich ook zorgen dat de zorg straks onbetaalbaar en onbereikbaar zal worden voor degene die het juist het hardst nodig hebben.

[0:33:01] En we lezen daarnaast ook in het coalitieakkoord dat er ingezet zal gaan worden op het scheiden van wonen en zorg.

[0:33:07] Maar tegelijkertijd zien we dat andere vormen van huisvesting, zoals geklusterde woonvormen, onvoldoende van de grond komen.

[0:33:12] Dus hoe gaat de minister zorgen dat de woonvormen die gebouwd gaan worden ook daadwerkelijk betaalbaar zijn voor alle ouderen en niet alleen maar voor hen met een hoog inkomen?

[0:33:20] En welke knelpunten zien de beide ministers hiervoor en hoe willen zij deze gaan wegnemen?

[0:33:25] En voorzitter, hoewel we heel blij waren om te lezen in het coalitieakkoord over de zorgzame buurten, waar mijn voorganger mevrouw Slachtigelman uitgebreid over heeft geschreven naar initiatiefnota,

[0:33:35] vrezen wij dat de investeringen uit zullen blijven.

[0:33:38] In april was ik bij een lang leven thuisflat in Amsterdam.

[0:33:41] En zij laten zien dat met een hechte samenwerking tussen bewoners, woningcoöperaties,

[0:33:45] zorg en welzijnorganisaties het echt mogelijk is voor ouderen

[0:33:48] om veilig en comfortabel in een hechte gemeenschap met zorg op maat thuis te wonen.

[0:33:54] Ook als de zorgbehoefte toeneemt.

[0:33:56] En dat niet alleen, we zien ook nog eens dat een kwart minder doorstroom naar intensievere zorgvormen

[0:34:01] waar de wachtlijsten het groot zijn.

[0:34:03] Minder zorguren per bewoner, vaker een vast zorgteam met minder administratieve lasten en minder reistijd voor personeel,

[0:34:09] waardoor druk op de zorg en de zorgkosten significant afnemen.

[0:34:13] Kortom, alleen maar voordelen.

[0:34:15] Maar, daar is wel structurele financiering voor nodig.

[0:34:18] Want op dit moment worden initiatieven gefinanceerd met tijdelijke middelen die jaarlijks bij elkaar gezocht moeten worden.

[0:34:24] En helaas wordt het vinden van deze middelen steeds lastiger.

[0:34:27] Mevrouw Vliegentoort, ik heb een interruptie.

[0:34:29] Mevrouw ten Hoven.

[0:34:30] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:34:32] Ik zit met verbazing te luisteren naar het mooie betoog van mevrouw Vliegendhart.

[0:34:37] En over bezuinigingen en investeren in de lang leven thuisflats, 100 miljoen.

[0:34:42] U maakt zich zorgen dat de zorg onbetaalbaar wordt.

[0:34:45] Maar waar wil GroenLinks, Partij van de Arbeid, dit geld vandaan halen?

[0:34:50] Vraag ik mevrouw Vliegendhart.

[0:34:53] Dat is eigenlijk heel duidelijk.

[0:34:54] Dat hebben we ook in onze doorrekening van ons verkiezingsprogramma laten zien.

[0:34:58] Bij GroenLinks-PVDA dragen de schouders de sterkste lasten.

[0:35:01] Dus dat zijn de mensen die het kunnen betalen.

[0:35:04] Dus wij zien het in belastingverhoging, zware belastingverzwaring voor degenen die het meest kunnen betalen, zoals de bedrijven.

[0:35:09] En daarmee kunnen we zorgen dat dit soort dingen ook betaald kunnen worden.

[0:35:13] En daarnaast wil ik ook even duidelijk maken, als ik zo verder ga met mijn verhaal ook over de langleef thuisflats.

[0:35:19] Dit gaat niet alleen maar om investering.

[0:35:21] Dit gaat vooral ook om besteding van een andere manier van het geld.

[0:35:25] Dus we vragen niet alleen maar om investeringen, maar ook juist om ga nou met dat geld en de financiering die hier vrij is, ga er beter mee om.

[0:35:31] Zodat we dit soort initiatieven veel beter kunnen steunen.

[0:35:37] Ja, dus ook de bedrijven zijn zowel bij de VVD als bij GroenLinks Partij van de Arbeid niet meer aan het goede adres.

[0:35:45] Maar wat me het meest verbaast, want uw partij heeft wel de begroting rondgekregen op ontwikkelingshulp.

[0:35:52] 380 miljoen extra naar ontwikkelingshulp.

[0:35:55] En we kunnen elke euro maar één keer uitgeven.

[0:35:57] En nu heeft hij de mond vol van bezuinigingen.

[0:36:00] Die mooie woorden zijn voor mij niks waard.

[0:36:03] Had dat gewoon in de zorg gestopt.

[0:36:06] En volgens mij hadden we dan een veel betere oplossing gehad.

[0:36:11] Voorzitter, ik kan nogmaals verwijzen naar ons doorgerekende verkiezingsprogramma.

[0:36:15] Die staat wat ons betreft nog steeds.

[0:36:17] En daar zijn zowel investeringen in ontwikkelingssamenwerking als de zorg mogelijk.

[0:36:22] Mevrouw Koenradi.

[0:36:23] Of niet? Oh, sorry, dan heb ik het verkeerd te onthouden.

[0:36:26] Mevrouw Tenhove, u was tevens uw laatste introductie, zodat het gewoon even weet, heeft de vier gehad.

[0:36:31] Mevrouw Tijmstra.

[0:36:32] Ja, dank u wel, voorzitter. Ik hoorde mevrouw Vliegenthart zeggen, het kan ook gaan om een andere besteding van geld.

[0:36:38] Bedoelt zij daarmee dat PvdA GroenLinks openstaat om geld wat nu in de WLZ zit te verschuiven naar het welzijnsdomein?

[0:36:47] Dus dat betekent dat het bedrag van de WLZ omlaag gaat.

[0:36:53] Vliegenthart.

[0:36:54] Ja voorzitter, wat wij vooral weer erg belangrijk vinden.

[0:36:57] Het is nu een ontzettende weerwaar aan allemaal weelzet, ontzettend zorgverzekering.

[0:37:03] Het is ontzettend ingewikkeld geworden.

[0:37:04] Dus waar GroenLinks-PVDA voor staat, is dat we de zorg willen verbeteren.

[0:37:08] En we geloven ook dat dat kan.

[0:37:09] En als daar, zoals bij de langleven thuisflat, ook bij komt.

[0:37:12] Omdat de zorgkosten worden gedrukt, dan is dat een hele mooie bijkomstigheid.

[0:37:16] Want wij delen natuurlijk ook de zorgen.

[0:37:17] Hoe houden we de zorgkosten? Hoe houden we die?

[0:37:21] Hoe blijft iedereen zorg houden?

[0:37:22] Dus ja, we zouden kunnen kijken, we zijn altijd open hoe we zorg verbeteren.

[0:37:25] En als daar inderdaad demp van zorgkosten bij komt, dan is dat mooi meegenomen.

[0:37:29] Maar we zien echt de basis. Hoe verbeteren we zorg?

[0:37:31] En dan kan daar potentieel altijd een verbetering of een verlaging of een verschuiving van de zorgkosten bij komen.

[0:37:37] Maar altijd als tweede, als de zorg staat voorop.

[0:37:41] Dank u wel. Mevrouw Wendel, richting GroenLinks PvdA.

[0:37:46] Ja, voorzitter, ik ben wel concreet benieuwd.

[0:37:48] Mevrouw Vliegendhart zegt, we moeten geld binnen de zorg anders besteden.

[0:37:51] Ik heb een deel van het antwoord gehoord, maar kan mevrouw Vliegendhart dan concreet aangeven waar dat geld binnen de zorg dan vandaan komt die we hierin gaan besteden?

[0:38:03] Ik heb niet gezegd dat wij al direct zeggen waar het vandaan moet komen.

[0:38:07] Volgens mij is er een coalitie en ik ben heel benieuwd hoe deze coalitie dit wil gaan doen.

[0:38:11] GroenLinks-PVD heeft heel duidelijk in onze plannen gezegd, in onze doorrekening van onze plannen, dat wij zeggen de zwaarste schouders dragen de zwaarste lasten.

[0:38:21] Daar komt wat ons betreft de investering vandaan.

[0:38:23] Maar dit is een voorbeeld dat je ziet, ik kan het opnoemen, er is in Amsterdam 30 langleven thuisflats, het is 6 miljoen investering, maar het levert 39 miljoen op.

[0:38:33] Nou, dat is ontzettend mooi, dan verbeteren we de zorg daarmee, maar het levert het ook weer op en dan kunnen we dat weer ergens anders investeren.

[0:38:40] Dus wij zeggen nog niet, meteen daar moet het vandaan komen, want ik wacht ook maar af, dat is een coalitie.

[0:38:47] VVD.

[0:38:48] Voorzitter, dat is wat de VVD betreft precies het punt.

[0:38:50] Ik hoor vooral waar het geld naartoe moet, maar waar het geld vandaan moet komen.

[0:38:54] Ja, die voorstellen heeft de coalitie natuurlijk gedaan in het coalitieakkoord.

[0:38:57] En daarvan hoor ik van GroenLinks, Partij voor de Arbeid, maar ook van een aantal andere partijen.

[0:39:02] Dat mag niet.

[0:39:03] Oké, maar dan als er voorstellen worden gedaan over waar het geld naartoe moet,

[0:39:06] dan nodig ik toch een partij zoals GroenLinks, PvdA ook uit.

[0:39:11] Vertel dan ook, als u zegt geld anders besteden, waaruit de zorg haalt u dat geld dan om dat te verschuiven?

[0:39:18] Vliegendhard.

[0:39:19] Ik kan het nogmaals herhalen, maar dat is denk ik het hele probleem waar we zitten.

[0:39:22] Waarom moet het uit de zorg gehaald worden?

[0:39:24] Wij hebben volgens mij alle heel duidelijk gezegd, dat kunnen we ook uit andere dingen halen.

[0:39:27] Het financiële kader van deze coalitie is niet het financiële kader die GroenLinks PvdA heeft.

[0:39:32] En ja, dat is mijn antwoord.

[0:39:35] Ik zit even nu... Ja, de eerste heer Van Dijk.

[0:39:38] Ja, de heer Van Dijk.

[0:39:39] Dank u wel.

[0:39:41] Graag ook de volgende vraag.

[0:39:42] Mevrouw Vliegend Hart schetst in vrij stevige bewoordingen de uitdagingen voor de zorg.

[0:39:49] De uitdagingen rond vergrijzing.

[0:39:53] Wat er op de achtergrond ook een rol bij speelt, is de scheve bevolkingsopbouw.

[0:39:58] Zoals die inmiddels gegroeid is.

[0:39:59] Heel veel ouder, steeds meer ouderen.

[0:40:01] En steeds minder jonge aanwas die voor ons moeten gaan zorgen, zogezegd.

[0:40:06] En het viel me op dat het begin van deze week, juist ook mevrouw Vliegert-Hart, het wel vrij hardgrondig afwees om daarover ook een debat te voeren met elkaar.

[0:40:15] Kan ze daar nog op reflecteren?

[0:40:17] Nou voorzitter, waarom ik dat debat afwees?

[0:40:19] Omdat in al die artikelen waar die debatten op aangevraagd worden, de vrouwen de schuld krijgen.

[0:40:23] En dat is waarom ik het afwijs.

[0:40:25] Want de verantwoordelijkheid voor het minder kinderen wordt in de schoenen geschoven van vrouwen.

[0:40:29] En daar kan ik ontzettend boos van worden.

[0:40:31] Dus ik wil best een debat met elkaar voeren.

[0:40:32] Hoe kan het zijn dat mensen later kiezen voor kinderen?

[0:40:37] Want daar kunnen best dingen achter zitten.

[0:40:39] De woning, stress, geldzorgen.

[0:40:41] Maar als we je al insteken bij een debat aanvraag dat de vrouwen de schuld gaan.

[0:40:45] Ja, dan ga ik pertinent, principieel, ga ik er geen debat over voeren.

[0:40:49] Nou, ik zou zeggen, super.

[0:40:51] Want dan moeten we hieruit kunnen komen dat vrouwen de schuld geven, complete nonsens inderdaad.

[0:40:56] Maar ik wil, ik reageer er graag positief op.

[0:40:59] Ik begrijp dus ook GroenLinks, PvdA, wel degelijk dat achterliggende probleem,

[0:41:04] ja, die scheefbevolkingsopbouw, rijpacht voor hun debat.

[0:41:06] En heeft helemaal niet dat over schuld geven.

[0:41:08] Want dat dat eigenlijk wel de grote vraagstukken zijn achter wat we nu bespreken.

[0:41:12] Want we kunnen niet allemaal met geld oplossen, et cetera.

[0:41:14] Het heeft ook rond te maken met de bevolkingsopbouw die om wat voor reden dan ook,

[0:41:18] daar heb ik ook wel verdacht over verschillen, heel scheef is geraakt.

[0:41:22] Is dat correct, zoals ik het nu samenvat in de ogen van GroenLinks?

[0:41:26] Wat ik vooral zou willen zeggen is dat allereerst, als het gaat om het kiezen wanneer of en hoeveel kinderen iemand krijgt,

[0:41:34] is aan de vrouw en haar partner.

[0:41:36] Is het het geval, en daar zijn helaas inderdaad voorbeelden van, van mensen die inderdaad kinderen willen,

[0:41:40] maar vanwege woningnood, financiële problemen, hun kinderwens moeten uitzelen,

[0:41:45] ja, dat vinden wij wel natuurlijk problematisch,

[0:41:47] want dat heeft te maken met, nou, ook een stuk waar we het al over sociale zekerheid,

[0:41:51] en daar wil ik best een debat over voeren, een gesprek over voeren, daar zijn we hier voor.

[0:41:55] Maar nogmaals, hoe in de media en hoe er ook bij die debataanvraag werd gesproken

[0:42:01] over de vrouwen die de schuld ervan zijn, daar wil ik niet in meegaan.

[0:42:06] Meneer Van Dijk, u bent tevens ook door de interrupties heen,

[0:42:08] maar dat even voor de administratie, mevrouw Keijzer.

[0:42:12] Ja, dank voorzitter. Ik hoorde net een interessante rekensom, waarin een aantal appartementen 36 miljoen opleveren.

[0:42:22] Waar bestaat die uit? Want als dat zo werkt, dan hebben we de oplossing te pakken met z'n allen.

[0:42:28] Ja, daarom zou ik ook zeggen, laten we investeren in je langleven thuisflats.

[0:42:31] Want die hebben een hele mooie berekening gemaakt.

[0:42:33] Dus die langleven thuisflats zorgen er dus voor dat ouderen die daar wonen minder zorg gaan vragen.

[0:42:39] Dus het gaat echt om, ik kan het er allemaal bij pakken, maar in een week per oudere vijf uur minder zorg hebben.

[0:42:46] Er zijn vaak één zorgpartij is er in zo'n lang leven thuisflat, waardoor zorgverleners ook niet alle kanten op hoeven te rijden.

[0:42:52] De zorgkosten, administratieve last, wordt minder als een hele berekensom achter dat het inderdaad geld oplevert en ook nog eens die zorg verbetert.

[0:43:00] En dan is er ook een oproep vanuit heel veel organisaties geweest, nou zorg nou dat we daar structurele middelen voor vrijmaken.

[0:43:06] Want nu gebeurt dat. Met allemaal middelen wordt er gezocht in die gemeens om die voorinvesteringen te doen.

[0:43:12] Ja, daarom die brede oproep. En steunen wij die ook.

[0:43:14] Het is bereikt door VBS dat dat 100 miljoen is.

[0:43:16] En wij steunen daarom dat initiatief, want het is prachtig.

[0:43:19] En daarom heeft ook mijn voorganger, mevrouw Slacht, daar een prachtige initiatiefnoten over geschreven.

[0:43:23] En het staat in het coalitieakkoord, deels.

[0:43:26] Keizer.

[0:43:26] Dus voorzitter, dat is echt alleen, maar daadwerkelijk minder zorg afnemen.

[0:43:31] Want ik ken ook wel eens van dat soort rekensommen waarbij aan meer welzijn een bedrag wordt gehangen.

[0:43:37] Maar dat is hier dus niet het geval.

[0:43:39] Als dat zo is, dan moeten wij met z'n tweeën even gaan kijken hoe we dit voor elkaar gaan boksen.

[0:43:46] Want in mijn inbreng zal ik direct voorrekenen dat de 120 miljoen eenmalig, die voor al die prachtige wooninitiatieven zijn,

[0:43:54] met een gigantische bezuiniging op de bijna 500 miljoen van het vorige kabinet, dit dus niet meer mogelijk.

[0:44:01] maakt. Dus wij

[0:44:03] komen te spreken met elkaar.

[0:44:05] Kijk ernaar uit, naar deze samenwerking.

[0:44:07] En ik denk, ja, prachtig, want het wordt nu gedaan,

[0:44:09] lokale initiatieven in gemeentes, waar dat

[0:44:11] mogelijk is, die vooruit kunnen investeren. Maar daarmee

[0:44:13] maak je ook weer verschillen tussen je verschillende gemeentes, want niet

[0:44:15] in elke gemeente kan het. Dus kijk ernaar uit.

[0:44:18] Nou, er ontstaat hier iets

[0:44:20] moois. Ik constateer het wel.

[0:44:24] Ik moest

[0:44:25] even checken, mevrouw Vliegendhart.

[0:44:27] U zat midden in de inbreng, volgens mij

[0:44:29] nog. Anderen,

[0:44:31] heb ik niemand overgeslagen? Nee, u mag

[0:44:32] weer verder. Ja, ik was volgens mij

[0:44:36] dus bij mijn betoog voor die structurele financiering

[0:44:38] voor nodig. Want op dit moment worden

[0:44:39] initiatieven gefinanceerd met tijdelijke midden die

[0:44:41] jaarlijks bij elkaar gezocht moeten worden. En helaas

[0:44:43] wordt het vinden van deze midden steeds lastiger.

[0:44:46] En daarnaast hebben zorgkantoren

[0:44:47] onvoldoende wettelijke ruimte om structureel in

[0:44:49] zorgzame woongemeenschap te investeren.

[0:44:51] En vorige maand deed ook een enorme brede

[0:44:53] coalitie aan partijen van Alzheimer Nederland

[0:44:55] en Zorgverzekeraars Nederland tot aan de VNG

[0:44:57] een heldere oproep. Investeer

[0:44:59] 100 miljoen in zorgzame gemeenschappen.

[0:45:01] En hierbij gaat het niet om meer geld uitgeven.

[0:45:03] ...maar om geld op een andere manier uit te geven.

[0:45:06] En juist op deze manier houden we ouderenzorg ook in de toekomst betaalbaar en toegankelijk.

[0:45:10] Voor iedereen, ongeacht de grootte van je portemonnee.

[0:45:13] Dus mijn vraag was dus ook aan de minister.

[0:45:15] Hoe wil de minister verder invulling gaan geven aan die zorgzame buurt...

[0:45:18] ...en ook gaan zorgen dat dat landelijk uitgerold kan gaan worden?

[0:45:21] En is de minister bereid om in lijn met het coalitieakkoord...

[0:45:24] ...deze hoognodige investering in de zorgzame buurt te doen?

[0:45:27] En dan, voorzitter, ik noem het ook in mijn inleiding, een weerwaaraan regelingen.

[0:45:31] De complexiteit lijkt alleen maar toe te nemen...

[0:45:33] En de zorgwetgeving sluit simpelweg steeds minder goed aan bij de dagelijkse praktijk.

[0:45:37] Dus hoe ziet de minister dit voor zich?

[0:45:39] En welke mogelijkheden ziet zij om het systeem te versimpelen,

[0:45:42] zodat het ook toegankelijk blijft en beter aanzet op de dagelijkse praktijk van ouderen en zorgverleners?

[0:45:47] En als we het dan hebben over de dagelijkse praktijk,

[0:45:50] dit kabinet zegt vol in te willen zetten op preventie.

[0:45:53] En al jaren zien we een zorgwekkende stijging van het aantal SOA's in Nederland,

[0:45:57] maar met name ook onder ouderen.

[0:45:58] En tegelijkertijd zien we dat het condoomgebruik afneemt,

[0:46:01] de risico van SOA's ondergeschat worden en zorgverleners ook steeds terughoudender zijn om met ouderen te spreken over seksuele gezondheid.

[0:46:08] Dus herkent de minister dit en hoe wil zij werken aan betere bewustwording en voorlichting?

[0:46:12] Niet alleen aan ouderen zelf, maar ook aan zorgprofessionals, zodat zij zeker beter weten hoe zij het gesprek aan kunnen gaan en dit ook durven.

[0:46:20] En tenslotte, voorzitter, zou ik graag willen afsluiten met een hartekreet.

[0:46:23] Niets doen is geen optie, maar plat bezuinigen zonder visie is dat ook niet.

[0:46:28] Dank u wel.

[0:46:30] Dank u wel.

[0:46:31] Zijn we gekomen met de volgende spreker.

[0:46:33] Dat is mevrouw Seinhaven namens D66.

[0:46:37] Dank u wel, voorzitter.

[0:46:39] Voorzitter, dit is een belangrijk moment.

[0:46:42] Want we hebben dit jaar ooit...

[0:46:44] We hebben voor het eerst ooit meer 65-plussers dan 20-minners.

[0:46:49] En het aandeel ouderen zal de komende jaren alleen maar toenemen.

[0:46:52] En dat biedt fantastische kansen.

[0:46:54] Want heel veel ouderen staan midden in het leven, zijn actief, zelfstandig...

[0:46:58] en dragen op heel veel verschillende manieren bij aan onze samenleving.

[0:47:02] Maar het betekent ook dat we onze samenleving daarop moeten inrichten.

[0:47:05] En dat vraagt om een aantal grote keuzes.

[0:47:08] Grote keuzes op het terrein van wonen, ontmoeten, gezondheid.

[0:47:12] Ten eerste wonen.

[0:47:13] We moeten voldoende woningen hebben voor ouderen.

[0:47:16] En daar moeten we heel wat grotere stappen in zitten dan we de afgelopen jaren hebben laten zien.

[0:47:22] Ik zie in de voortgangsrapportage oudere huisvesting van 2025, dus van het vorige kabinet,

[0:47:27] dat ongeveer de helft van de opgave aan geclusterde en zorggeschikte woningen gedekt is door de plannen van het toenmalige kabinet.

[0:47:36] Dat is te weinig.

[0:47:37] Mijn vraag aan dit kabinet is, wat is er voor nodig om hier echt een doorbraak in te krijgen en op te schalen naar die 100%?

[0:47:44] En welke stappen heeft dit kabinet daar ook al in gezet?

[0:47:48] Dan een ander punt. Dit kabinet heeft 120 miljoen vrijgemaakt om meer oudere woningen te realiseren.

[0:47:54] 80 miljoen voor meer zorggeschikte woningen, dus voor ouderen met een zwaardere zorgvraag.

[0:47:59] En 40 miljoen voor meer ontmoetingsruimtes.

[0:48:02] En volgens mij is dit juist de fase waarin woningcorporaties en zorgaanbieders deze subsidie kunnen aanvragen.

[0:48:08] Kan de minister aangeven wat de reacties hierop zijn?

[0:48:11] En of zou ik verwachten dat dat bedrag volledig uitgeput zal worden?

[0:48:14] Want dat hopen we natuurlijk.

[0:48:16] Dan ten tweede, ontmoeten.

[0:48:18] Het gaat natuurlijk niet alleen om de vraag, heb je een woning en is die woning goed en passend?

[0:48:23] Maar ook om de vraag, wie woont er verder om me heen?

[0:48:27] En die samenleving hebben we op heel veel plekken heel verkokerd georganiseerd.

[0:48:31] Jonge mensen bij elkaar, oudere mensen bij elkaar, jonge gezinnen bij elkaar.

[0:48:35] Terwijl we weten dat als we willen bouwen aan die zorgzame buurten, dat we dan juist gemixte groepen nodig hebben.

[0:48:42] Ik was afgelopen maandag heel blij met het voorstel van collega Tijmstra.

[0:48:46] Die aangaf van, we zien dat in die verpleeghuizen veel bedden vrij staan.

[0:48:50] Zouden we nou kunnen kijken of die vrijstaande bedden ook gebruikt kunnen worden om een stukje opvang te bieden aan ouderen tijdelijk, dus om montelzorgers te ondersteunen?

[0:48:59] Dat lijkt me uitstekend.

[0:49:00] Maar ik zou daarnaast ook richting de minister willen vragen, zouden we ook kunnen kijken of daar misschien studenten tijdelijk in gehuisvest kunnen worden?

[0:49:07] Want dan krijgen we ook een soort van variant op die lang leven thuisflats en we weten dat dat heel positieve resultaat heeft.

[0:49:15] Dus de vraag is, zou de minister dat mee kunnen nemen in het uitzoeken?

[0:49:21] Dan ten derde, gezondheid.

[0:49:24] Twee weken geleden was de Nationale Beweegweek voor Ouderen.

[0:49:28] Met activiteiten op meer dan duizend locaties in Nederland.

[0:49:31] En ik deed zelf mee aan walking basketball in Nijmegen.

[0:49:35] Bleek overigens dat ik daar niet per se heel veel talent voor had.

[0:49:40] Maar dit soort initiatieven zijn fantastisch.

[0:49:43] Omdat het helemaal niet gaat over of ik wel of niet goed ben in basketball.

[0:49:47] Het gaat erom dat je elkaar ontmoet.

[0:49:49] Het gaat om die koffie voordat je gaat bewegen met elkaar.

[0:49:52] Het gaat om dat drankje achteraf.

[0:49:53] Het gaat om de vraag van deze persoon is nu al twee weken niet aanwezig.

[0:49:56] Zal ik toch nog even langsgaan om te kijken of het goed gaat.

[0:50:01] En we zien in Nederland, ik begon mijn bijdrage heel positief.

[0:50:05] Met al die ouderen die zo midden in het leven staan.

[0:50:07] Maar we moeten ook niet de ogen sluiten voor de eenzaamheid onder heel veel groepen in de samenleving.

[0:50:13] Dus ook onder ouderen.

[0:50:15] En eenzaamheid is geen ziekte, maar het is wel heel erg ziekmakend.

[0:50:18] En we weten dat op het moment dat mensen eenzaam zijn, dat zorgkosten met 40 tot 50 procent kunnen stijgen.

[0:50:25] Dus juist dit soort initiatieven, als waar ik langs ben geweest, die zijn goud waard.

[0:50:29] En zo zijn er veel meer. Allstores in de wijk, de derde helft.

[0:50:33] We weten dat deze initiatieven werken.

[0:50:35] Mijn vraag aan de minister is dan ook, wat doet SAI juist om die initiatieven een extra zetje te geven?

[0:50:40] En hoe relateert ze dat ook tot die 200 miljoen die we juist in dat gemeenschapsfonds hebben benoemd?

[0:50:46] Want ik denk, voorzitter, dat het juist dit soort initiatieven zijn waarmee we de beweging van zorg naar gezondheid maken, de beweging van genezen naar voorkomen.

[0:50:58] En dat is precies wat we graag willen. Dank u wel.

[0:51:04] Mevrouw Van Brenk, interruptie richting D66.

[0:51:07] Ja voorzitter, elkaar ontmoeten, dat kan inderdaad in de langleefd thuisflats, in de thuisplusflats, in het zorgbuurthuis.

[0:51:22] Maar een van de grootste punten die al aangegeven is, is inderdaad de bekostiging.

[0:51:27] Ik begon afgelopen maandag met een spannend voorstel, laten we nou 5% van de WMO, de WLZ, de ZVW pakken om te zorgen dat dat soort initiatieven gaan bloeien.

[0:51:42] Als ik heel simpel een rekensom maak, als je kijkt naar het zorgbuurthuis in Os, daar zijn twee verzorgenden en daarvan zegt Interzorg voor 3 ton,

[0:51:54] kunnen wij een heel jaar lang al deze 15 mensen de zorg geven en de ontmoetingsruimte organiseren.

[0:52:02] Dat kan niet binnen het systeem, want dat past niet.

[0:52:06] Ja, want een deel is van de WMO, een deel is misschien WLZ, een deel is zorgverzekering.

[0:52:11] Dus moeten zij 15 keer, nou, een modulair pakket thuis, 15 keer, nou, kortom, vele malen duurder.

[0:52:19] Dat is die bezuiniging waar volgens mij GroenLinks PvdA het over had.

[0:52:27] Hoe kijkt D66 nou dat we dit nou eindelijk eerst doorbreken?

[0:52:31] Niet zeggen, het past niet binnen het systeem, we gaan het doen wat nodig is.

[0:52:37] Ja, doen wat nodig is, volgens mij is dat precies wat we willen.

[0:52:40] En ik denk, als we die slag willen maken, omdat die samenleving zo aan het veranderen is,

[0:52:44] en nogmaals, dat biedt denk ik echt hele mooie kansen,

[0:52:47] dan moeten we dus datgene wat al in de samenleving ontstaat, vooral heel erg gaan helpen.

[0:52:51] We moeten het niet zelf willen gaan bedenken.

[0:52:53] En ik deel volledig de conclusie dat de manier waarop we nou die bekostiging hebben ingericht,

[0:52:57] dat dat niet per se helpt om die beweging te maken.

[0:53:00] Dus ik kijk graag met u mee, via de voorzitter, van hoe kunnen we die beweging van zorg naar gezondheid maken,

[0:53:06] maar hoe zien we dat ook terug in de manier waarop we dat financieren.

[0:53:13] Ja, dan hebben we, even checken even, mevrouw Meijer, nog twee interrupties.

[0:53:19] Ja, dank u voorzitter.

[0:53:21] Ik heb een vraag over het invullen van de lege plekken in de verpleeghuizen.

[0:53:29] Want ik hoor mevrouw Seinhaven zeggen van er is leegstand op sommige plekken.

[0:53:35] En die zouden we mogelijk in kunnen vullen door daar logeerszorg te laten plaatsvinden.

[0:53:41] Of studenten te laten wonen.

[0:53:45] Nu puzzelt me dat toch een beetje.

[0:53:47] Want voor zover ik weet hebben we ook nog steeds een wachtlijst van zo'n 18.000 wachtende ouderen die wachten op een plek.

[0:53:54] En loopt er ook op dit moment een onderzoek naar hoe het kan dat er leegstand is in bepaalde verpleeghuizen.

[0:54:01] En daarnaast bij sommige verpleeghuizen juist een wachtlijst.

[0:54:05] Zit dat dan in voorkeur of heeft dat andere oorzaken?

[0:54:08] Dus is dit niet enigszins op de troepen vooruitlopen met het gevaar af dat we die plekken straks kwijt zijn?

[0:54:16] Even tussen aanhalingstekens en ook gelet op de golf van vergijzing die er nog aankomt en de noodzaak juist aan die plekken.

[0:54:26] Ik denk dat durven vooruit te denken niet betekent dat je op de troepen vooruit loopt.

[0:54:30] Maar het spreekt natuurlijk voor zich dat we goed moeten kijken van zijn die plekken ook echt beschikbaar of niet.

[0:54:36] En wie staat er nou op de wachtlijst en zouden de leegstaande bedden voor deze mensen ook een optie zijn of niet.

[0:54:42] En als de conclusie is dat dat niet zo is en we hebben die ruimte wel degelijk.

[0:54:46] En dat was ook mijn verzoek richting het kabinet.

[0:54:48] Dan lijkt het me heel mooi om daarin verschillende alternatieven te verkennen.

[0:54:52] En voor de volledigheid het initiatief en ook de credits daarmee komen vanuit het CDA.

[0:54:58] Of zijn richting het CDA.

[0:55:05] Dan vraag ik mevrouw Seinhaven door te gaan met...

[0:55:10] U was al klaar.

[0:55:12] We komen bij de volgende spreek van de Kamer.

[0:55:14] Diederik van Dijk namens de SGP.

[0:55:16] Dank u wel, voorzitter.

[0:55:17] En ik spreek graag mede namens de ChristenUnie.

[0:55:21] Voorzitter, waar gaat dit debat over?

[0:55:24] Soms is het goed om daar even expliciet bij stil te staan.

[0:55:26] Volgens de debatomschrijving hebben we het vandaag over ouderenzorg.

[0:55:31] Tussen haakjes staat erachter, inclusief ouderenhuisvesting.

[0:55:35] Als het echter aan de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, RVS, zou ik vervolgens zeggen, RVS ligt,

[0:55:44] zou de Kamer er goed aan doen om nog veel meer onderwerpen tussen die haakjes toe te voegen.

[0:55:49] De RVS mist namelijk een brede benadering van de impact van veroudering op de samenleving.

[0:55:55] We zouden dus vandaag niet alleen moeten hebben over zorg en wonen,

[0:55:58] maar ook over thema's als sociale samenhang, leefomgeving, publieke basisvoorzieningen, participatie en arbeidsmarkt.

[0:56:07] De RVS noemt in haar advies het rimpel-effect, bijvoorbeeld het beleid om ouderen langer zelfstandig thuis te laten wonen.

[0:56:15] Dit draagt bij haar financiële houdbaarheid en sluit aan bij de behoefte van senioren.

[0:56:20] Tegelijkertijd signaleert de RVS dat de inzet ontbreekt om voorzieningen in de wijk overeind te houden, die thuiswonen aantrekkelijk maken.

[0:56:28] Overal zie je bijvoorbeeld banken, buurthuizen en bibliotheken de deuren sluiten.

[0:56:32] Je zou kunnen zeggen, het verdwijnen van voorzieningen leidt tot het verkwijnen van ouderen.

[0:56:40] Hoe reflecteert de minister hierop?

[0:56:42] Erkent zij dat het nodig is om breder te kijken naar de impact van vergrijzing en hoe pakt het kabinet dit op?

[0:56:48] Concreet voorzitter, het kabinet werkt aan zorgzame woongemeenschappen.

[0:56:52] Heel goed.

[0:56:53] De financiering van zorgzame buurten schiet alleen tekort.

[0:56:57] Bij de begrotingsbehandeling vroeg de SGP hier al aandacht voor.

[0:57:00] En toen was de antwoord, we zijn in gesprek met de veldpartijen.

[0:57:04] Inmiddels geeft een brede coalitie van zorgaanbieders, woningbouwcorporaties en gemeenten aan dat er structureel 100 miljoen nodig is.

[0:57:12] Is de minister bereid om dit beschikbaar te stellen?

[0:57:15] De minister van VRO heeft hierin natuurlijk ook een belangrijke verantwoordelijkheid en heel fijn dat ook zij bij dit debat aanwezig is.

[0:57:23] En hoe zorgt de minister ervoor dat woongemeenschappen voor iedereen toegankelijk zijn.

[0:57:27] En niet alleen voor senioren met heel veel eigen vermogen.

[0:57:31] Een onderliggend probleem, het kwam in interrupties ook al even naar voren.

[0:57:34] Een onderliggend probleem is dat geld voor een lange termijn beweging, zoals die naar zorgzame buurten, altijd via tijdelijke potjes beschikbaar wordt gesteld.

[0:57:44] De zorgakkoorden, ISA, ASWA, GALA, HALO, WOZO, enveloppen en speciale uitkeringen, spuks, die eruit voortvloeien.

[0:57:55] Ook goed voor de afkortingen, bingo. Ik weet niet of ze dat hebben in dergelijke huizen, maar het zou wel goed passen.

[0:58:01] Die hebben een beperkte looptijd en werken op een bepaalde manier als een keurslijf.

[0:58:06] En we zien dat ze geen stabiele basis bieden voor zorgaanbieders en gemeenten om langjarige afspraken te maken.

[0:58:13] Er komen te weinig passende woningen van de grond, letterlijk.

[0:58:17] En niet verwonderlijk dat de effectiviteit van de hele trits aan zorgakkoorden beperkt is.

[0:58:23] De Algemene Rekenkamer wees zich bij Verantwoordingsdag op.

[0:58:26] En al in 2021 kraakte de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving kritische noden over bestuurlijke akkoorden.

[0:58:35] Kan de minister aangeven hoe de beperkte looptijd van de diverse akkoorden zich verhouden

[0:58:40] tot de wens van het kabinet om langjarige veranderingen door te voeren in de oudere zorg.

[0:58:45] Er zou het niet verstandiger zijn om meer te werken met heldere beleidsdoelen

[0:58:50] op de lange termijn gekoppeld aan structurele financiering.

[0:58:54] En kan de minister ook aangeven welke ruimte gemeenten hebben

[0:58:57] om budgetten vanuit de diverse akkoorden flexibel in te kunnen zetten

[0:59:01] tussen verschillende jaren en tussen thema's.

[0:59:05] Voorzitter, dementie wordt de komende jaren doodsoorzaak nummer 1

[0:59:09] en de aandoening met de hoogste maatschappelijke kosten.

[0:59:12] Hoe bereidt het kabinet de samenleving voor op wat dit van ons allemaal vraagt?

[0:59:18] De Gezondheidsraad adviseerde om bestaande maatregelen ter preventie van dementie

[0:59:22] en andere chronische aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten, te versterken en te verbreden.

[0:59:28] Gaat de minister hiermee aan de slag?

[0:59:30] Specifiek het voorkomen en behandelen van hoge bloeddruk.

[0:59:35] De minister werkt aan een toekomstagenda palliatieve zorg.

[0:59:39] Mijn VVD-collega had het hier net ook over.

[0:59:41] Het GUPTA-rapport signaleert een aantal knelpunten en stelt een ingrijpende centralisatie, uniformering en herschikking van het palliatieve zorglandschap voor.

[0:59:53] Wat gaat de minister met dit advies doen?

[0:59:56] Desperre hoopt niet dat de minister dit klakkeloos overneemt, want juist hospices zijn veelal stevig lokaal, regionaal geworteld en ingebed in de samenleving.

[1:00:07] En laten we er alsjeblieft voor waken om hier via de tekentafel een streep doorheen te zetten.

[1:00:12] Nog één puntje als ik nog de ruimte heb, voorzitter.

[1:00:16] Dat betreft het punt van de keuzevrijheid in de zorg.

[1:00:21] We zien als het gaat over wijkverpleging in wijken, in de gemeente, dat er heel vaak gekozen wordt.

[1:00:26] En dat begrijp ik vanuit efficiëntie.

[1:00:28] Maar voor een beperkt aantal grotere zorgaanbieders.

[1:00:32] Dat beperkt echter direct wel dan de mogelijkheden voor identiteitsgebonden zorg.

[1:00:36] Die natuurlijk vaak kleiner zijn. Hoe reflecteert de minister erop en hoe zorgen wij dat ook op dit punt de keuzevrijheid in de zorg overeind blijft?

[1:00:46] Dank u voorzitter.

[1:00:47] Heer Van Dijk, over de tijd, maar u kent mij, dat geldt ook voor andere Kamerleden, dat dat af en toe mag.

[1:00:56] Mevrouw Tijmstra.

[1:00:58] Dank u wel voorzitter.

[1:01:00] De toekomst van de ouderenzorg is niet alleen een zorgvraagstuk, maar vooral een samenlevingsvraagstuk.

[1:01:06] We maken de beweging van zorgen voor naar samenleven met.

[1:01:09] Een beweging die al gaande is in de ouderenzorg en die het CDA van harte ondersteunt.

[1:01:14] Als we meer van de samenleving vragen, moeten we mensen daar ook toe in staat stellen.

[1:01:18] En mijn inbreng voor vandaag gaat over de randvoorwaarden die daarvoor nodig zijn.

[1:01:23] Investeren in gemeenschappen, passende huisvesting en de ondersteuning van mantelzorgers.

[1:01:28] Begin ik bij het eerste punt, het investeren in gemeenschappen.

[1:01:31] Zorgzame gemeenschappen zijn belangrijk voor alle ouderen.

[1:01:34] Met of zonder lichamelijke beperking of dementie, meedoen en onderdeel blijven van de samenleving is ongelooflijk belangrijk.

[1:01:42] Voorzitter, gemeenschap sinds ontstaat niet altijd vanzelf.

[1:01:46] Soms is daar een zetje voor nodig om mensen bij elkaar te brengen die elkaar nog niet kenden.

[1:01:50] Op dat gebied zijn al heel veel mooie initiatieven.

[1:01:53] Denk aan voorzorgcirkels die het welzijnswerk opzet of samenwoonconcepten zoals de langleven thuisflats.

[1:01:59] We hebben er in dit debat al veel over mogen horen.

[1:02:02] Wat we ook zien is dat er tal van regelingen, akkoorden en programma's lopen die allemaal een incidenteel karakter hebben.

[1:02:09] Het CDA vindt dat we na moeten gaan denken hoe we succesvolle initiatieven structureel kunnen borgen.

[1:02:14] Omdat we daarmee ook het vertrouwen geven aan welzijn en zorgorganisaties om langdurige samenwerkingen op te bouwen.

[1:02:21] Voor echte transitie is structureel een verschuiving nodig van zorg naar welzijn.

[1:02:25] Mijn vraag is hoe kijkt de minister hiernaar?

[1:02:27] De wet DOS die dit jaar in werking is getreden kan een belangrijke stap zijn.

[1:02:32] Het is goed dat zorgkantoren hiermee initiatieven binnen het sociaal domein kunnen mede-financieren.

[1:02:37] En tegelijkertijd hoor ik ook terug dat de aanvraag- en verantwoordingslasten buitenproportioneel zijn.

[1:02:43] En ook de financiering van de wet DOS is tot 2028 opgenomen in de begroting.

[1:02:49] Mijn vragen aan de minister zijn, hoe ziet het toekomstperspectief hiervan uit?

[1:02:54] Kunnen aanvraag- en verantwoordingseisen makkelijker gemaakt worden?

[1:02:57] En zit de minister deze wet bijvoorbeeld als een route om langleven thuisflats en voorzorgcirkels een structurele basis te geven?

[1:03:06] Kom ik bij het tweede punt, passende huisvesting.

[1:03:09] Ouderen wonen langer thuis, maar de stap tussen zelfstandig wonen en het verpleeghuis blijft groot.

[1:03:14] Om dit te verbeteren zijn nieuwe woonzorgconcepten nodig, gecombineerd met sterke sociale voorzieningen en ontmoetingsplekken in de wijk.

[1:03:21] We zien gelukkig steeds meer woonvormen en verbinding met de wijk ontstaan.

[1:03:25] Bijvoorbeeld de amandelbloesem in Wormerveer of het woonzorgcentrum van Humanitas in Deventer.

[1:03:30] En hier heb ik een aantal vragen over en bij de ministers.

[1:03:33] Hoe zien zij de verdere opschaling van succesvolle woonvormen?

[1:03:36] Gaat het op dit moment snel genoeg, zodat we op tijd voor het groeiend aantal ouderen een passend aanbod hebben gerealiseerd?

[1:03:43] Bovendien helpt dat ook bij de doorstroming op de woningmarkt.

[1:03:46] Mijn tweede vraag is, is wet en regelgeving rond woningtoewijzing voldoende toegesneden op het realiseren van dit soort woninginitiatieven?

[1:03:53] Of zijn hier nog aanpassingen voor nodig? Want het succes ervan hangt immers vaak sterk samen met een goede evenwichtige mix van bewoners.

[1:04:03] Een derde punt, de ondersteuning van mantelzorgers. Mantelzorgers zijn onmisbaar.

[1:04:08] En volgens de cijfers van het SCP is het aantal mantelzorgers gegroeid naar 5,5 miljoen.

[1:04:13] Tegelijkertijd groeit ook het aantal overbelaste mantelzorgers en daar moeten we wel goed naar blijven kijken.

[1:04:18] Het CDA wil overbelasting voorkomen met betere ondersteuning en meer ruimte voor mantelzorgwoningen.

[1:04:23] En doordat minister van Wonen vandaag aanwezig is, wil ik met name ingaan op die mantelzorgwoningen.

[1:04:29] Een mantelzorgwoning maakt het namelijk mogelijk om zorg dichtbij te organiseren en daardoor het langer vol te houden.

[1:04:35] En toch lopen mensen nu heel vaak vast in vergunningen, gemeentelijke procedures, fiscale regels, verzekeringen en gevolgen voor toeslagen.

[1:04:43] En ook ontbreekt het bij betrokken partijen vaak aan voldoende kennis.

[1:04:48] Vergunningsvrij plaatsen onder de wet Versterking Regie Volkshuisvesting is straks een goede stap.

[1:04:52] Maar het is maar één van de vele stappen die nodig zijn om echt een versnelling voor elkaar te krijgen.

[1:04:58] Zouden we niet de mensen die zelfverantwoordelijkheid willen nemen voor het zorgen voor elkaar,

[1:05:02] meer ruimte moeten geven vanuit de woningbouwregels, is mijn vraag aan de minister.

[1:05:07] We willen meer woningen en we willen meer naar elkaar omzien.

[1:05:10] En dat komt hier volgens mij heel goed samen.

[1:05:12] En tot zover de eerste termijn.

[1:05:23] Mevrouw Dobbe, u heeft nog één interruptie.

[1:05:27] Ja, dank u wel. En dank u wel ook voor het betoog.

[1:05:30] Ik zou graag een vraag willen stellen over palliatieve zorg, omdat ik weet dat CDA dat ook heel belangrijk vindt, net zoals eigenlijk iedereen hier natuurlijk.

[1:05:38] En omdat het ook een hele kwetsbare vorm van zorg is.

[1:05:42] Mensen hebben niet lang de tijd, daarom palliatieve zorg.

[1:05:45] Het gaat over de laatste, echt de laatste fase in het leven, niet alleen belangrijk voor mensen, maar ook voor hun omgeving.

[1:05:52] En het is belangrijk dat mensen dan niet worden geconfronteerd met dingen die niet goed gaan, die onnodig niet goed gaan.

[1:05:58] Zoals of bureaucratie, of dat er vertraging komt op een zorgaanvraag bijvoorbeeld.

[1:06:05] En ik maak me wel een beetje zorgen, en ik weet dat wij van mening verschillen over de bezuinigingen, et cetera.

[1:06:10] Maar ik maak me wel een beetje zorgen over de gevolgen die dit kan hebben voor de palliatieve zorg.

[1:06:15] Omdat als daar wat misgaat, dan kun je niet meer herstellen.

[1:06:20] En ik vroeg mij af, heeft het CDA scherp of er gevolgen zullen zijn als we bezuinigen op de oudere zorg,

[1:06:25] maar ook op instellingen die ook palliatieve zorg verlenen.

[1:06:29] of er dan ook gevolgen kunnen zijn voor de palliatieve zorg...

[1:06:32] en of het niet goed is om dat even heel goed met elkaar of in kaart te laten brengen...

[1:06:37] zodat in ieder geval de palliatieve zorg op geen enkele manier hiervan de gevolgen ondervindt.

[1:06:46] Dank u wel, voorzitter. Het is een mooie vraag.

[1:06:48] En ook gezien de spreektijd die ik heb, is palliatieve zorg er niet in teruggekomen.

[1:06:53] Maar dat is natuurlijk ook een van de randvoorwaarden.

[1:06:55] Op het moment dat er veel meer ouderen komen, zullen er ook meer ouderen overlijden.

[1:06:58] En met name die allerlaatste levensfase is ongelooflijk belangrijk om goed met elkaar door te kunnen brengen.

[1:07:04] En ook voor de ouderen zelf om goed door te brengen.

[1:07:07] En er lopen natuurlijk programma's rondom palitatieve zorg.

[1:07:11] Dat wordt volgens mij ook verlengd.

[1:07:12] En er zijn een aantal punten die het CDA daar in ieder geval heel erg belangrijk in vindt.

[1:07:15] Dat is een goede spreiding over Nederland.

[1:07:17] Maar dat is ook ruimte voor vrijwilligers.

[1:07:20] En dus geen onnodige bureaucratie waardoor zij het werk niet kunnen doen.

[1:07:26] En een goede ondersteuning van vrijwilligers en ook over de palliatieve zorg thuis.

[1:07:31] En we zijn best wel kritisch op het rapport geweest bij de schriftelijke inbreng.

[1:07:36] Met name de ruimte voor de samenleving die hier ook voor gegeven moet worden.

[1:07:40] En dat is ook wat wij in ieder geval kritisch zouden willen volgen.

[1:07:43] Want het is een ongelooflijk belangrijk onderdeel van de oudere zorg.

[1:07:50] Zijn we gekomen bij de volgende spreek?

[1:07:54] Ik check even, mevrouw Tijmster, was u door uw spreek?

[1:07:57] Ja, toch? Ja, zo heb ik het ook al goed geïnterpreteerd.

[1:08:02] Mevrouw Koenradi, namens JA21, uw tijd gaat in.

[1:08:06] Dank u wel, voorzitter.

[1:08:07] Voorzitter, ouderen vormen het fundament van onze samenleving.

[1:08:10] Zij die ons land hebben opgebouwd, verdienen alleen al daarvoor onze waardering en bescherming.

[1:08:14] Ik heb het vaker gezegd en ik zeg het vandaag opnieuw.

[1:08:17] De mate van beschaving van onze samenleving valt af te lezen aan de manier waarop wij met onze ouderen omgaan.

[1:08:23] Maar we moeten ouderen ook niet zien als zwakkere en hulpbehoevende.

[1:08:27] Veel ouderen kunnen en willen nog gewoon meedoen en een bijdrage leveren aan de samenleving.

[1:08:33] Maar voor hen die wel een steuntje in de rug nodig hebben, is goed en concreet beleid nodig voor ondersteuning en passende zorg.

[1:08:40] Voorzitter, als ouderen lang zelfstandig thuis kunnen wonen, willen zij dat vaak ook.

[1:08:45] Maar dan moet het verantwoord kunnen.

[1:08:47] Zorg, ontmoeting en ondersteuning moeten dichtbij zijn.

[1:08:50] Een plek in de buurt waar men laagdrempelig terecht kan, samen kan eten of mee kan doen aan activiteiten.

[1:08:56] Dat maakt het verschil tussen zelfstandig wonen en je oude dag slijten in eenzaamheid.

[1:09:02] Een prachtig voorbeeld hiervan zijn de ThuisPlusflats.

[1:09:05] Een Rotterdams woonzorgconcept waar zelfstandig wonen wordt gecombineerd met mogelijke zorg dichtbij.

[1:09:10] Ook het sociale aspect is daar goed vertegenwoordigd.

[1:09:14] Ouderen kunnen samen eten, een bordje bingo spelen of bijvoorbeeld een les valpreventie krijgen.

[1:09:19] En precies dat sociale aspect is zo belangrijk hierin.

[1:09:23] Een ander mooi voorbeeld zijn de knarrenhofjes.

[1:09:27] Kleinschalig, met privacy en zelfstandigheid, maar ook met nabuurschap en omzien naar elkaar.

[1:09:32] Precies dat is waar veel ouderen behoefte aan hebben.

[1:09:35] Eigen regie, maar ook weer niet alles alleen doen.

[1:09:38] Dus mijn vraag, wat gaat er nu concreet op korte termijn gebeuren qua realisatie van nieuwe woonvormen zoals thuisplusflats en knarrenhofjes?

[1:09:47] Want ook in dit regeerakkoord staat dat de bouw van nieuwe woonvormen voor ouderen wordt gestimuleerd.

[1:09:52] En dat zorgzame buurten binnen de aanpak van eenzaamheid en zorg voor elkaar centraal staan.

[1:09:58] Tijdens de begrotingsbehandeling van VWS gaf de minister aan dat wordt verkend hoe woonvormen meer gestimuleerd kunnen worden.

[1:10:06] Voorzitter, wat jaar 21 betreft is de tijd van onderzoeken wel echt voorbij.

[1:10:10] We hebben het hier niet over een nieuw probleem dat gisteren is ontstaan.

[1:10:13] Er zijn gewoon concrete voorbeelden uit de praktijk die snel kunnen worden ingevoerd.

[1:10:17] Bovendien vraagt de sector om circa 100 miljoen euro per jaar voor zorgzame gemeenschappen.

[1:10:23] En niet eens als extra geld, maar als vaste financiering op de juiste plek.

[1:10:27] Is de minister bereid deze structurele financiering vanaf de begroting 2027 te borgen en zo ja via welke route?

[1:10:35] Want uit eerste analyses blijkt dat bewoners van dit soort gemeenschappen maar liefst 25% minder vaak doorstromen naar een verpleeghuis.

[1:10:43] En dat is niet alleen beter voor onze ouderen, maar ook voor de houdbaarheid van ons gehele zorgstelsel.

[1:10:49] Afgelopen maandag heb ik bij de voorjaarsnoten ook al gesproken over ISA en ASWA afspraken, die maar niet worden ingevuld en nagekomen.

[1:10:56] En nu zal ik dat weer doen en komt daar zelfs nog een extra akkoord bij, het hoofdlijnakkoord ouderenzorg.

[1:11:01] In deze akkoorden staan afspraken over personeel, zorg dichter bij mensen, preventie en mensen helpen om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven en minder administratieve lasten.

[1:11:11] Allemaal bedoeld om zwaardere zorg te voorkomen of uit te stellen.

[1:11:15] Maar plannen die er in Excel leuk uitzien, helpen nog geen enkele ouderen.

[1:11:20] Uiteindelijk moeten de partijen die aan tafel zitten ook daadwerkelijk stuk voor stuk leveren en hun gemaakte afspraken nakomen.

[1:11:27] Daarom vraag ik de minister wederom welke afspraken zijn inmiddels concreet uitgevoerd en wie loopt erachter en met welke afspraken.

[1:11:34] En welke doorzettingsmacht heeft de minister hierin als partijen maar blijven praten en tegelijkertijd niet leveren.

[1:11:41] Voorzitter, zoals het werkveld het zelf pijnlijk, maar o zo treffend samenvat.

[1:11:45] We werken aan de zorg van morgen in het systeem van gisteren.

[1:11:49] Het is daarom nu aan de minister om snel concrete resultaten te leveren, want de tijd van overleggen is voorbij.

[1:11:56] Ja, en de 20 zal haar daarop beoordelen.

[1:11:59] Dank, voorzitter.

[1:12:02] Mevrouw Corradi, dank u zeer. Een interruptie van mevrouw Tijnstra.

[1:12:06] Dank u wel, voorzitter.

[1:12:07] Ik hoor mevrouw Corradi ook zeggen, 100 miljoen voor zorgzame buurten en wijken.

[1:12:12] Dat gaat niet om extra geld, het gaat om een andere besteding van het geld.

[1:12:16] Betekent dat dan ook dat jaar 21 bereid is om de uitgaven voor de WLZ met bijvoorbeeld 100 miljoen te verlagen?

[1:12:22] Om te zeggen, we besteden dat anders, want het zorgt ervoor dat we geen zorguitgaven hebben, of minder zorguitgaven hebben, moet ik zeggen.

[1:12:31] Minder zorguitgaven, denk ik dat u. Oké, check.

[1:12:33] Mevrouw Koenari.

[1:12:34] Voorzitter, nou het is geen geheim dat wij vanuit jaar 21 gewoon überhaupt willen zien wat gaat er gebeuren binnen zorg.

[1:12:40] En dat zorg is breder dan alleen de oudere zorg.

[1:12:43] En dat realiseren we ons.

[1:12:44] Maar het is ook geen geheim dat we heel kritisch zijn op wel de beoogde bezuinigingen.

[1:12:50] En ook als we kijken naar oudere zorg hebben we daar echt ontzettend grote moeite mee.

[1:12:54] Als we aan de ene kant zeggen, we willen dat mensen langer thuis blijven wonen.

[1:12:58] En dat kan.

[1:12:58] En mensen willen dat ook heel erg graag.

[1:13:00] Dan zou je toch ook moeten zeggen, daar horen de juiste voorzieningen bij.

[1:13:03] En als we toch ook alle enquêtes moeten geloven, ouderenfondsen toch ook spreken.

[1:13:08] die ook zeggen van ja, mensen willen het wel, maar zorg dan ook dat het dan goed en mooi geregeld is.

[1:13:13] Ja, dan hebben we daar wel stappen in te gaan.

[1:13:15] Als we het hebben over waar moet het geld vandaan komen, ja, dat is een puzzel die gelegd moet worden.

[1:13:19] Dus we kijken ook naar dit kabinet, waar gaat dit wel vandaan komen.

[1:13:26] Heel eerlijk gezegd denk ik dat dat prima te regelen is, als je maar wil.

[1:13:36] Dank u zeer.

[1:13:38] Volgende spreker, zijde van de Kamer is mevrouw Ten Hoven namens groep Mark Zouwer.

[1:13:42] Uw tijd gaat in.

[1:13:43] Voorzitter, dank u wel. Het is vandaag Opa en Oma dag. Een mooie dag om te spreken over onze oudere zorg.

[1:13:50] Maar voorzitter, daarbij moet mij echt van het hart dat de voorgenomen pijnlijke bezuinigingen op de oudere zorg in schril kontaf staan met de vele miljarden die blijkbaar onbeperkt en zonder limiet uitgegeven kunnen worden aan de asielinstroom en de ontwikkelingshulp.

[1:14:05] Onze ouderen huilen letterlijk om het eten wat ze voorgeschoteld krijgen,

[1:14:09] terwijl asielzoekers dagelijks getrakteerd worden op een lopend buffetje.

[1:14:13] Terwijl er duizenden opvangplekken gerealiseerd worden voor nieuwkomers,

[1:14:17] komt de bouw van oudere woningen, geclusterde voorzieningen,

[1:14:21] woningen waar gemakkelijk zorg thuisgegeven kan worden, maar moeizaam van de grond.

[1:14:27] Wekelijks belanden er verwaarloosde ouderen in het ziekenhuis,

[1:14:30] onderkoeld of soms in hun eigen ontlasting.

[1:14:32] Nu al. En daar komen de nodige bezuinigingen nog bovenop.

[1:14:36] Nu al liggen ouderen onnodig lang in dure ziekenhuisbedden.

[1:14:39] En nu al groeit het aantal ouderen dat naar het ziekenhuis niet naar huis kan en direct naar het verpleeghuis moet.

[1:14:45] Wij houden ons hart vast hoe het straks na de geplande bezuinigingen zal gaan.

[1:14:50] Wat die bezuinigingen betreft, mijn fractie is tegen de eigen bijdrage in de wijkverpleging.

[1:14:55] Dit zorgt voor uitgestelde en uiteindelijk duurdere zorg.

[1:14:59] Ondanks stelt de Buurtzorg Nederland-bestuurder Jos de Blok dat 25% op de wijkverpleging bespaard zou kunnen worden.

[1:15:06] Een bedrag van bijna 1 miljard euro zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van zorg.

[1:15:11] Is de minister bereid om mee te gaan in de zienswijze van Jos de Blok zodat de eigen bijdrage op de wijkverpleging structureel 225 miljoen van tafel kan?

[1:15:22] En zo niet, waarom niet? En hoe gaat deze eigen bijdrage er straks uitzien?

[1:15:28] Voorzitter, de minister schrijft in haar brief van 4 juni dat de vraag naar professionele intramurele zorg daalt en dat zij dit al enigszins terugziet in de vraag naar verpleeghuisplekken en dat er daardoor minder zorgverleners nodig zijn.

[1:15:41] Kan zij dit nader toelichten en waaruit blijkt dit?

[1:15:44] Deze minister zet vol in op mantelzorg, maar wij vinden dit onhoudbaar en naïef.

[1:15:50] Ondanks vele rapporten die laten zien dat de samenleving nu al hypernefeus is.

[1:15:55] Het aantal mantelzorgers dat mantelzorg als zware belasting ervaart is in tien jaar verdubbeld.

[1:16:00] En we kunnen al die mantelzorgers niet missen op de arbeidsmarkt.

[1:16:04] Maar toch zet kabinet Jetten hier volop op in.

[1:16:07] Hoeveel kan je van mantelzorgers en van werkgevers vragen?

[1:16:11] Graag een reactie op dit punt.

[1:16:13] Voorzitter, de bouw van oudere woningen blijft flink achter bij de toenemende vraag.

[1:16:18] Vooral met de zorgwoningen en geclusterde woningen schiet het niet op.

[1:16:22] Terwijl er wel veel behoefte is aan deze zogenaamde levensloopbestendige woningen, want de ouderen van tegenwoordig zitten niet te wachten op het oude verpleeghuis, maar willen nieuwe vormen van geclusterde woningen.

[1:16:33] Het doel van deze minister is dat er tot 2030 290.000 geschikte en levensloopbestendingen woningen voor ouderen gebouwd of omgebouwd worden.

[1:16:43] Voorzitter, 2030 is al over drie en een half jaar.

[1:16:48] Tijdens het debat over de woningbouwopgave in Nederland gaf de minister Van Vrouw aan voor de zomer met een brief te komen die meer duidelijkheid schept over de bouw van de ouderhuisvesting.

[1:16:58] Wordt hierin ook een duidelijke planning en voortgang van de bouw meegenomen?

[1:17:03] Zorgverzekeraars en zorgkantoren geven aan nog geen idee van de planning te hebben, terwijl dit essentieel is voor tijdige inkoop en het vervullen van hun zorgplicht.

[1:17:11] Hoe zorgt het kabinet hierin voor een betere samenwerking die essentieel is om te voorkomen dat ouderen alsnog in dure intramurale zorg belanden?

[1:17:20] Er wonen veel kwetsbare ouderen nog zelfstandig thuis, maar juist op de zorg en ondersteuning thuis wordt bezuinigd.

[1:17:27] Hoe rijmt de minister dit?

[1:17:29] Generatiewoningen maakt mantelzorgen vele malen makkelijker.

[1:17:33] Het vermindert eenzaamheid en maakt de opvang van kinderen bijvoorbeeld gemakkelijker.

[1:17:37] worden deze woningen specifiek meegenomen in de bouwplannen voor ouderen.

[1:17:42] En tot slot, ik begon mijn inbreng met de bezuinigingen op de ouderenzorg en daar wil ik ook mee eindigen.

[1:17:48] Miljarden worden lukraak uitgegeven aan nieuwkomers, mensen die niets voor dit land betekend hebben.

[1:17:54] En voor miljarden wordt er lukraak gesneden op de zorg aan onze ouderen,

[1:17:58] terwijl zij ons mooie land hebben opgebouwd.

[1:18:01] Het is schandalig.

[1:18:02] En daar zijn niet alleen de ouderen de dupe van, maar de gehele Nederlandse maatschappijen.

[1:18:09] Dank u wel.

[1:18:11] De heer Alawassi, interruptie richting Groep Markeshoven.

[1:18:14] Voorzitter, ik heb me geprobeerd in te houden, maar team Markeshoven gaat toch door.

[1:18:21] Voorzitter, ik wil toch de vraag stellen, want Groep Markeshoven lijkt hier te suggereren,

[1:18:32] En dan heb ik het nog zacht geformuleerd dat de schuld van de vergrijzing ligt bij asielzoekers, dat die ligt bij nieuwkomers.

[1:18:39] En voorzitter, ik zou groep Marksover willen vragen wat we ermee oplossen voor de zorg als er een asielzoeker minder is.

[1:18:51] Of wat doet dat met de extra pleegkundigen bijvoorbeeld?

[1:18:56] Wat doet dat met mantelzorgers die ontlast worden?

[1:18:59] Wat doet dat met de wachtlijsten?

[1:19:02] Wat schiet het op?

[1:19:03] Hoe kun je zelfs bij dit onderwerp de nieuwkomers en de asielzoekers de schuld geven van onze vergrijzingsprobleem?

[1:19:13] Mevrouw Tenhove.

[1:19:15] Nou, ik geef niet zozeer de asielzoekers de schuld, maar ik geef het kabinet de schuld in de keuzes die we maken, in de verdeling van het geld.

[1:19:22] We kunnen elke euro maar één keer uitgeven en daar zit mijn pijn.

[1:19:30] Meneer Elabassi, zeker.

[1:19:31] Voorzitter, volgens mij heeft ze mijn vraag niet goed gehoord.

[1:19:35] We hebben te weinig verpleegkundigen.

[1:19:37] We hebben mantelzorgers die overbelast zijn, omdat we te weinig verpleegkundigen hebben, te weinig zorginstellingen hebben.

[1:19:46] We hebben enorme wachtlijsten, die worden niet minder.

[1:19:49] Er komen geen verpleegkundigen bij op het moment dat we asielzoekers het land uitsturen.

[1:19:54] De mantelzorgers worden daar niet mee ontlast.

[1:19:57] De wachtlijsten worden niet korter.

[1:19:59] Dus oprecht ben ik op zoek naar hoe kom je hierbij in dit debat.

[1:20:08] Voorzitter, ik vind het een hele mooie vraag van de heer Ella Basie.

[1:20:14] Als u goed naar mijn betoog heeft geluisterd, het gaat over de geclusterte woning, de generatiewoningen.

[1:20:20] Daar kunnen we de wachtlijsten een heel eind mee opschuiven.

[1:20:24] Die zullen dan echt minder worden.

[1:20:25] Dan kunnen we het personeel beter verdelen.

[1:20:29] En ik kom uit de zorg.

[1:20:30] Ik ben verpleegkundige van beroep op de ambulance.

[1:20:35] Het drukt wel zeker, alle nieuwkomers drukken zeker op de wachtlijsten.

[1:20:39] Maar misschien moet meneer Elabassi een keer een witte jas aandoen en een dagje meegaan en dan kan hij het zelf zien.

[1:20:47] Voorzitter, ik heb genoeg mensen uit de zorg om mij heen die wel deskundig zijn.

[1:20:53] Die zouden met dezelfde vraagteken zitten overigens, die heb ik voldoende gesproken.

[1:20:58] Maar ik hoor nog steeds geen antwoord op mijn vraag.

[1:21:00] En ik kan niet anders concluderen dan dat er echt niks uit de woorden van Groep Markensover hier blijkt, waardoor we enorme wachtlijsten hebben, waardoor onze verpleegkundigen zullen toenemen op het moment dat we alle asielzoekers zullen wegsturen, waardoor onze mantelzorgers ontlast worden.

[1:21:21] Ik zie nergens niks, ik zie helemaal niks naden.

[1:21:23] Ik zie alleen weer een groep die wil afzetten op een bepaalde doelgroep.

[1:21:29] En dat is wat Groep Marcus over constant doet en daar moet ze mee ophouden.

[1:21:34] Mevrouw Tenhove.

[1:21:35] Daar wil ik nog even op reageren, want ik heb helemaal niet gezegd dat we iedereen moeten wegsturen.

[1:21:40] Absoluut niet.

[1:21:41] Ik vind dat we iets moeten doen aan de instroom.

[1:21:43] Dat is heel iets anders en ik wil er geen asieldebat van maken.

[1:21:45] En het is naïef om te ontkennen dat het niet bijdraagt aan de druk op de zorg.

[1:21:57] Ik zie nog een interruptie. Mevrouw Tijmstra, toch? Of niet?

[1:22:00] Heel Albers, u heeft nog wel één interruptie. U mag hem nog afmaken.

[1:22:03] Ja, kijk, u heeft er vier, dus het is aan u.

[1:22:07] Voorzitter, dank. Inderdaad, het is dan goed om het af te maken.

[1:22:11] En voorzitter, nogmaals, ik heb geen goede reden gehoord.

[1:22:15] Ik vind het naïef om te denken dat kamerleden in zo'n bullshit verhaal,

[1:22:21] Sorry dat ik die woorden gebruik, voorzitter.

[1:22:24] Trappen laat staande mensen thuis.

[1:22:26] Voorzitter, we weten dondersgoed waar Groep Marcus over mee bezig is.

[1:22:30] Dat is alle zorgen die spelen in Nederland, waaronder onze ouderen, afzetten en de schuld geven aan een bepaalde groep.

[1:22:38] Dat zie je bij alle soorten debatten terug, bij deze groep.

[1:22:40] En daar heb ik moeite mee.

[1:22:42] En daar spreek ik me tegen uit.

[1:22:45] Uit zich uitgesproken.

[1:22:46] Mevrouw Tijmstra, richting Groep Marcus over.

[1:22:48] Dank u wel, voorzitter.

[1:22:50] Ja, ik hoor mevrouw Tenhove zeggen, even vrij verteld, ik koppel twee beleidsvelden aan elkaar en groepmakers houden kiest voor een andere verdeling of een andere besteding van het geld.

[1:23:00] Maar als je kijkt naar de toekomst van de zorg en alle rapporten die daarover geschreven zijn, onder het IBO, het WMO, houdbaarheidsonderzoek,

[1:23:06] en eigenlijk ook alle brancheorganisaties die zeggen, meer geld en meer personeel is niet meer de oplossing.

[1:23:13] We zullen het met elkaar op een andere manier moeten organiseren. Hoe kijkt mevrouw Tenhove daar dan naar?

[1:23:19] Nou ja, ik heb dat in mijn betoog, voorzitter, ook echt wel aandurven gegeven.

[1:23:22] De zienswijze van bijvoorbeeld Jos de Blok, anders organiseren.

[1:23:27] Wij kijken naar kwaliteit.

[1:23:29] En ik denk dat we meer naar kwaliteit van zorg moeten kijken.

[1:23:32] En wat de uitkomst is, dan naar geld en naar cijfers.

[1:23:36] En vooral de eigen bijdrage in de wijkverpleging, die gaat leiden tot uitgestelde dure zorg.

[1:23:42] En dat is volgens mij het tegenovergestelde van wat we hier allemaal willen.

[1:23:50] Ja, er was het einde gekomen van die betoog, mevrouw Tenoven. Check.

[1:23:53] De volgende spreker zei er aan de Kamer, mevrouw Dobben namens de SP-fractie.

[1:23:58] Dank u wel. En met excuses, want ik moet kort nadat ik mijn inbreng doe, vertrekken naar een ander debat, dat had ik al eerder gemeld.

[1:24:06] We hebben maandag uitgebreid ook met elkaar al gesproken over de zorg.

[1:24:09] En ik heb toen al een heel aantal vragen gesteld, ook over de ouderenzorg.

[1:24:12] En ik wil hier nog een keer zeggen dat de zorg voor onze ouderen nooit ondergeschikt mag zijn aan financiële tabellen en boekhouden met als doel om de NAVO-norm van Trump te betalen en de winsten van de wapenindustrie te financieren van geld wat bedoeld is voor de zorg.

[1:24:27] Het moet altijd leidend zijn en blijven dat ouderen die zorg nodig hebben, die zorg ook kunnen krijgen.

[1:24:33] Dat de kwaliteit goed is, dat zorgverleners hun werk goed en gezond kunnen doen.

[1:24:37] En dat principe staat door de hakbijlbezuinigingen van dit kabinet ernstig onder druk.

[1:24:42] De huishoudelijke zorg, de wijkverpleging, die moeten eraan geloven.

[1:24:45] Extra middelen voor de oudere zorg zijn geschrapt.

[1:24:48] En ook in de langdurige zorg wordt de hakbel gezet.

[1:24:51] Van 990 miljoen uiteindelijk.

[1:24:54] Ja, hoe dan?

[1:24:54] Dit gaat gewoon echt niet.

[1:24:56] En hoe gaan we ervoor zorgen dat er meer zorgbuurthuizen gaan komen in Nederland?

[1:25:01] Plekken waar ouderen op een menswaardige manier oud kunnen worden.

[1:25:04] In hun eigen buurt, in hun eigen vertrouwde omgeving.

[1:25:08] Met een vaste zorgverlener, dus geen wisselende gezichten.

[1:25:10] Met vers eten en heel belangrijk, waar partners niet gescheiden worden.

[1:25:16] Dus waar mensen die al tientallen jaar samen zijn, die samen leven, die samen in één bed slapen,

[1:25:21] dat zij niet gedwongen worden om gescheiden te worden, maar dat zij samen kunnen blijven.

[1:25:27] Dat is gewoon heel belangrijk.

[1:25:28] En een zorgbuurtenhuis dat betaalbaar is voor iedereen.

[1:25:31] Daar moeten we echt meer van komen in Nederland.

[1:25:34] En we hoorden het hier ook al met andere voorbeelden.

[1:25:36] Het bespaart ook nog. Het levert geld op.

[1:25:39] En huizen. Het levert ook huizen op.

[1:25:41] Want al die mensen die niet meer thuis wonen en in een zorghuurthuis wonen, laten een huis achter.

[1:25:46] Dus ik hoor graag de antwoorden van de minister op alle vragen die ik hier over maandag al heb gesteld.

[1:25:50] En vandaag wil ik extra aandacht vragen voor de palliatieve zorg.

[1:25:53] Want volgens recente cijfers verdubbelt het aantal 75-plussers tussen 2023 en 2040 van 1,6 naar 3,2 miljoen.

[1:26:01] En in 2050 overlijden naar verwachting ruim 200.000 mensen per jaar.

[1:26:07] Waarvan ongeveer 80% palliatieve zorg nodig zal hebben.

[1:26:09] En het is hier ook eerder al gezegd, GUPTA voorspelt 15% groei van het aantal hospicebedden dat nodig is.

[1:26:16] 200 tot 450 extra plekken.

[1:26:19] Er is een goed plan nodig voor de palliatieve zorg.

[1:26:22] En mijn zorg zit dat de bezuinigingen op de ouderenzorg ook de toegang en de beschikbaarheid van goede palliatieve zorg zullen raken.

[1:26:30] Dus ik wil vragen welke gevolgen die bezuinigingen van dit kabinet op de ouderenzorg zullen hebben op de palliatieve zorg.

[1:26:37] Wat kan bijvoorbeeld een eigen bijdrage voor de wijkverpleging betekenen voor de wijkverpleegkundigen die ook palliatieve zorg geven?

[1:26:46] En als de minister dat niet weet, wil ze dat dan gaan uitzoeken voordat we die bezuinigingen doorvoeren.

[1:26:53] Omdat we niet willen dat de palliatieve zorg hier ook maar op een of andere manier onderleidt.

[1:26:58] En ik wil ook weten welke investeringen er nodig zijn om ervoor te zorgen dat de palliatieve zorg voor iedereen die dat nodig heeft er zal zijn.

[1:27:04] Zonder wachtlijst, zonder gedoe, zonder vertraging voor de mensen die dat nodig hebben.

[1:27:09] Anderhalf jaar geleden spraken we ook met elkaar over de problemen in de palliatieve zorg.

[1:27:13] En toen bleek ook dat ouderen door budgetplafonds, opgelegd door zorgverzekeraars en zorginstellingen die palliatieve zorg leveren in een instelling of thuis.

[1:27:23] Die zorgverzekeraars zaten dat in de weg met die budgetplafonds.

[1:27:26] En hier is ook een motie van ons aangenomen om dit uit te bannen.

[1:27:29] En ik vraag mij af, kan iedereen die dat wil nu thuis palliatieve zorg krijgen, met goede zorg thuis sterven?

[1:27:36] Kunt u garanderen dat als er plek is, als er wel plek is in een hospice waar mensen naartoe willen,

[1:27:42] dat het nooit voorkomt dat door zorgverzekeraars dit vertraging oploopt of dat mensen daar niet terecht kunnen terwijl er wel plek is?

[1:27:50] En kan de minister garanderen dat ongeacht waar je verzekerd bent, iedereen dezelfde toegang heeft tot palliatieve zorg?

[1:27:57] Dank u wel.

[1:28:00] Ik dank u zeer.

[1:28:01] En een vraag van mevrouw Seinhaven.

[1:28:03] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:28:05] Voorzitter, de SP weet ook heel goed dat we de komende jaren juist ook meer geld gaan uitgeven aan de WLZ, ook aan de ouderenzorg.

[1:28:13] En we weten ook, we hebben nu al tienduizenden vacatures die openstaan.

[1:28:17] En de prognoses geven aan binnen nu en een paar jaar zijn dat er meer dan driehonderdduizend.

[1:28:21] En ik weet wel wat er dan gebeurt als we nu geen keuzes maken.

[1:28:24] Want dat gaat een kosten van de mensen die de zorg het hardst nodig hebben.

[1:28:28] Want zij met genoeg geld, die gaan het wel kunnen betalen.

[1:28:30] Dus is het niet juist aan de SP die aan onze zijde zou moeten staan om te zeggen,

[1:28:34] ja, we moeten juist nu hervormen, want anders gaat het ten koste van de mensen die de zorg het allerhardst nodig hebben.

[1:28:40] Ja, als we zouden hervormen, misschien wel.

[1:28:43] Maar dit is natuurlijk geen hervorming wat dit kabinet doet.

[1:28:45] Het zijn gewoon keiharde bezuinigingen.

[1:28:48] Als je kijkt naar de huishoudelijke zorg, is er geen sprake van de hervorming.

[1:28:51] Het wordt gewoon voor een groot deel wegbezuinigd.

[1:28:54] Ja, dat kun je hervorming noemen.

[1:28:55] Wat je dan krijgt als gevolg daarvan is dat de mensen die het kunnen betalen nog huishoudelijke zorg kunnen inkopen en de mensen die het niet kunnen betalen niet.

[1:29:03] Dat zal nou precies het gevolg zijn van het beleid van ook wat D66 voorstaat.

[1:29:09] En die personeelstekorten, ja we hebben het daar maandag ook over gehad met een collega van mevrouw Seinhaven.

[1:29:13] Waar is dan het plan van dit kabinet om die personeelstekorten op te lossen?

[1:29:17] Ik zie nul initiatieven vanuit dit kabinet om meer personeel te werven, om te zorgen dat er meer personeel komt voor de zorg.

[1:29:24] Wij hebben hier ook voorstellen gedaan bijvoorbeeld om een wervingscampagne te starten.

[1:29:28] Dat wilde het kabinet allemaal niet.

[1:29:30] En tegelijkertijd worden er wel hele brokken uit de zorg weggehaald met als argumentatie.

[1:29:37] Dan houden we het voor de toekomst beschikbaar.

[1:29:39] Maar al die brokken zorg die er straks niet meer zijn, zoals de huishoudelijke zorg, die zijn weg, ook in de toekomst.

[1:29:47] Seinhaven.

[1:29:49] We maken natuurlijk juist keuzes om te zorgen dat die zorg wel degelijk beschikbaar is in de toekomst.

[1:29:54] En dat noemen we hervormingen.

[1:29:55] Het zijn alleen niet de hervormingen waar de ESP voor zou kiezen.

[1:30:02] Nee, dat klopt.

[1:30:04] Want het zijn hervormingen.

[1:30:05] Dan zou je bijvoorbeeld kijken naar hoe we ons stelsel hebben ingericht.

[1:30:08] Dan zou je kijken naar de vermarkting van de zorg.

[1:30:10] Dan zou je kijken naar bureaucratie.

[1:30:12] Hoeveel geld gaat daar naartoe?

[1:30:13] Hoe kunnen we fraude bestrijden?

[1:30:14] Dan maak je daar een plan voor.

[1:30:17] Zeker voor de oudere zorg.

[1:30:18] Want we weten ook, zeker in de gemeente, er zijn zoveel zorgbedrijfjes met allemaal aanbestedingen en aanbestedingsspecialisten en marktconsultaties.

[1:30:26] Daar gaat al dat zorggeld naartoe.

[1:30:27] Ja, dat zou je moeten hervormen.

[1:30:29] Maar dat is allemaal niet wat D66 doet.

[1:30:31] Dus als D66 praat over hervormen en dat is dan in de praktijk gewoon het wegbezuinigen van de huishoudelijke zorg.

[1:30:38] Ja, dat is gewoon een keiharde bezuiniging en noem het dan ook zo.

[1:30:42] Oké, dan zijn we echt aan het einde gekomen van de inbreng van mevrouw Dobbe.

[1:30:48] Want die heeft nu al een andere verplichting.

[1:30:50] En dan gaan we door naar de volgende spreker en dat is mevrouw Meijer namens de PVV.

[1:30:54] Uw tijd gaat in.

[1:30:55] Ja, dank u wel voorzitter.

[1:30:56] Voorzitter, het systeem piept en kraakt nu al.

[1:30:59] Toch vond het kabinet het een goed moment om de rekening voor die bezuinigingsdrift op de zorg bij een hele kwetsbare groep neer te leggen.

[1:31:05] De ouderen.

[1:31:06] Met een nieuwe bezuiniging op de ouderenzorg.

[1:31:08] Het afschaffen van de huishoudelijke hulp, een eigen bijdrage in de wijkverpleging en het wegbezuinigen van de enveloppe ouderenzorg.

[1:31:15] En wij houden ons hard vast.

[1:31:17] En het is niet dat er niet wordt gewaarschuwd.

[1:31:18] Door velen zoals wijkverpleegkundigen en case managers dementie.

[1:31:22] Zij zijn bang dat mensen straks nog vaker zorg zullen mijden of uitstellen.

[1:31:25] Met alle gevolgen van dien.

[1:31:27] Problemen die escaleren, naast die nog meer belast worden, crisisopnames of versnelde verpleeghuisopnames.

[1:31:33] Waar de minister legt de waarschuwen naast zich neer en houdt vast aan haar plannen.

[1:31:37] Hebben al die mensen dan ongelijk? Het is onverstandig en onverantwoord. Graag een reactie.

[1:31:43] Voorzitter, we worden allemaal ouder en dat is natuurlijk mooi.

[1:31:46] En gelukkig zijn er veel ouderen die nog tot de hoge leeftijd vitaal zijn.

[1:31:49] En die ook nog onmisbare rollen vervullen. Die van oppas, opa en oma, vrijwilliger en mantelzorger.

[1:31:55] En daarmee zijn zij van onschatbare waarde voor de samenleving.

[1:31:58] Hoe komt het kabinet tegemoet aan hun wens om midden in de samenleving te kunnen blijven staan?

[1:32:04] Voorzitter, langer thuiswonen is een wens die vele ouderen delen, maar die niet altijd aansluit op de realiteit.

[1:32:09] Een hoop ouderen hebben een steuntje in de rug nodig, zoals huishoudelijke hulp, wijkverpleging en hulp van naasten.

[1:32:16] En wat zegt het kabinet tegen hen als de huishoudelijke hulp straks uit de WMO verdwijnt en als er een eigen bijdrage komt voor de wijkverpleging?

[1:32:23] Niet iedere ouderen zal dat daarna zelf kunnen regelen of betalen.

[1:32:26] Moeten hun naasten straks die taken maar gaan overnemen?

[1:32:29] Veel mantelzorgers zijn nu al overbelast.

[1:32:32] En wat als ze die naasten niet hebben?

[1:32:34] Voor veel ouderen zal straks hulp wegvallen, met alle gevolgen van dien.

[1:32:38] Want niet alleen de hulp verdwijnt, maar ook mensen die achter de voordeur komen

[1:32:41] en die kunnen zien of er eigenlijk nog meer nodig was.

[1:32:45] Voorzitter, nu al vallen er een hoop mensen tussen wal en schip.

[1:32:48] Te goed voor het verpleeghuis, maar thuis gaat het eigenlijk ook niet meer.

[1:32:51] De enveloppe ouderenzorg is door dit kabinet wegbezuinigd, terwijl al lang nog niet altijd passende alternatieven zijn.

[1:32:57] Wat doen deze ministers voor hen? Hoeveel middelen zijn er specifiek voor deze doelgroep?

[1:33:01] En wanneer worden deze plekken gebouwd?

[1:33:04] Edes schrijft dat de stimuleringsregeling zorggeschikte woningen in de praktijk niet stimuleert,

[1:33:08] omdat de meerkosten niet afdoende worden afgedekt. Herkent de minister dit? En wat gaat zij hier aan doen?

[1:33:14] Voor de meest kwetsbare ouderen is er het verpleeghuis. Er zijn wachtlijsten, maar er is ook leegstand.

[1:33:19] Hoe verklaart de minister dit?

[1:33:21] En hoe zorgt zij ervoor dat ouderen op kunnen rekenen dat er een plekje voor hen is, als het thuis echt niet meer gaat?

[1:33:26] Waar zij het liefst ook samen en met hun huisdier de laatste tijd kunnen doorbrengen.

[1:33:32] Voorzitter, de minister zet daarnaast onder andere in en het is essentieel verminderen van de regeldruk.

[1:33:37] Maximaal 20% van de tijd aanzinnige administratie besteden.

[1:33:40] Het afschaffen van herindicaties binnen en buiten de instelling.

[1:33:44] Het versimpelen van die enorm complexe zorgenwetten.

[1:33:46] en een imagocampagne over ouder worden en de ouderenzorg,

[1:33:50] om ook de mooie kanten te laten zien

[1:33:51] en mensen misschien wel te inspireren om in de ouderenzorg te gaan werken.

[1:33:55] En de PVV zou heel graag per punt horen wat de stand van zaken is.

[1:33:58] De minister wil een bestuurlijk akkoord sluiten over de langdurige zorg,

[1:34:01] waaronder de ouderenzorg, met een ingeboekte bezuiniging van een miljard.

[1:34:05] Welk dierf slaat hij van neer bij de ouderenzorg?

[1:34:08] En aan welke maatregelen denkt de minister eigenlijk?

[1:34:11] Voorzitter, de verwachting is dat er in 2040 zo'n 500.000 mensen zijn

[1:34:16] moet ik zeggen, zijn met dementie. Het treft iedereen en de ziekte is keihard. Hoe gaat

[1:34:22] de minister vroeg diagnostiek en de zorg voor mensen met dementie verbeteren? Het case management

[1:34:28] dementie is cruciaal om mensen tijdig te begeleiden en overbelasting van mantelzorgers te voorkomen.

[1:34:33] Juist daarom is het problematisch dat deze ondersteuning in de praktijk niet altijd

[1:34:36] vanzelfsprekend of tijdig beschikbaar is. De PVV krijgt signalen, mevrouw Van Brenk noemde

[1:34:40] ze volgens mij ook, dat de tarief binnen de wijkverpleging voor de case managers niet

[1:34:44] afdoende is. Krijgt de minister deze signalen ook? En zo ja, wat gaat zij daaraan doen?

[1:34:48] Voorzitter, tot slot. Op de agenda vandaag staat ook palliatieve zorg. Het is eigenlijk

[1:34:53] gek dat het een plaats krijgt bij het debat over ouderenzorg. En natuurlijk gaat het om

[1:34:57] ouderen, maar ook om kinderen en mensen die midden in het leven staan. Zij zijn terminaal

[1:35:01] ziek of leven nog jarenlang palliatief. Palliatief is zorg breed. Is dat ook de manier waarop

[1:35:07] de minister palliatieve zorg een plek in het stelsel wil gaan geven? Voorzitter, ik las

[1:35:11] dat een op de drie ziekenhuizen deze week start met een bewustwordingscampagne voor hun zorgverleners

[1:35:15] over proactieve zorgplanning. Want dat is nog niet standaard. Heeft de minister dit ook op haar

[1:35:20] Netflix staan? En wat wil zij hier aan bijdragen? Want mensen moeten in deze levensfase kunnen

[1:35:25] rekenen op rust, op waardigheid en op zorg die bij hen past. Dank u wel.

[1:35:31] Dank u zeer. Volgende sprekerzijde van de Kamer, de heer El Abassi namens de DENK-fractie.

[1:35:36] Voorzitter, Nederland vergrijst. Het aantal ouderen met dementie stijgt de komende jaren

[1:35:42] sterk. Tegelijkertijd zien we dat mantelzorgers overbelast raken, ouderen langer thuis moeten

[1:35:48] wonen en veel mensen verdwalen in een ingewikkeld stelsel van zorg, wonen en inkomen. En hierbij

[1:35:55] staat één vraag centraal. Kunnen ouderen in Nederland waardig oud worden, ongeacht hun achtergrond

[1:36:00] inkomen of gezondheid? En voorzitter, dementie raakt niet alleen degene die ziek wordt, maar ook

[1:36:07] partners, kinderen en kleinkinderen. Juist daarom is het belangrijk dat mensen vroegtijdig ondersteuning

[1:36:12] krijgen. En case management dementie speelt daarin een cruciale rol. Tegelijkertijd zien we dat

[1:36:18] ouderen met de migratieachtergrond vaak later worden gediagnosticeerd en minder snel de juiste

[1:36:24] ondersteuning ontvangen. En de regering erkent inmiddels de cultuursensitiviteit een belangrijke

[1:36:29] rol speelt en moet zijn van dementiezorg. En voorzitter, dat is een stap vooruit. Maar erkenning

[1:36:35] is niet genoeg. Kan de minister aangeven welke concrete maatregelen worden genomen om cultuursensitieve

[1:36:42] dementiezorg daadwerkelijk beschikbaar te maken? Hoe wordt ervoor gezorgd dat zorgverleners beter

[1:36:48] worden toegerust om signalen van dementie te herkennen bij ouderen met verschillende

[1:36:53] culturele achtergronden? En voorzitter, mantelzorgers vormen het fundament van onze ouderenzorg. Maar

[1:37:00] steeds vaker horen wij verhalen van mensen die hun werk verminderen of zelfs opgeven om voor een

[1:37:07] ouder of een partner te zorgen. Mensen die geen logeeropvang kunnen vinden, mensen die vastlopen

[1:37:13] in regels en in loketten. Denk vind dat mantelzorgers niet alleen complimenten verdienen, maar ook

[1:37:19] concrete ondersteuning. Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat respijtzorg en logeeropvang

[1:37:25] daadwerkelijk beschikbaar worden? En hoe voorkomt de minister dat mantelzorgers financieel of sociaal

[1:37:31] vastlopen door de zorgtaken die zij op zich nemen. Voorzitter dan onderwerp discriminatie.

[1:37:39] Discriminatie in de zorg. Ouderen die zich niet gehoord voelen vanwege hun afkomst. Taal of

[1:37:45] religieuze achtergrond. Families die ervaren dat hun wensen rondom zorg, voeding of het

[1:37:50] leefseinde onvoldoende worden begrepen. Of geholpen worden door een ambulancezorgmedewerker met een

[1:37:56] wit jasje die haar patiënt liever ziet vertrekken dan dat ze haar patiënt verzorgt. Kan de minister

[1:38:02] aangeven welke stappen worden gezet om discriminatie in de zorg tegen te gaan en cultuursensitieve

[1:38:06] zorg structureel onderdeel te maken van opleidingen, kwaliteitskades en toezicht.

[1:38:13] Voorzitter, ouderenbeleid gaat niet alleen over zorg, maar ook over bestaanszekerheid.

[1:38:17] Veel ouderen maken zich zorg over hun inkomen, over de betaalbaarheid van hun huur.

[1:38:22] En de kostendelensnorm is zo'n voorbeeld.

[1:38:24] Ouderen die hun kinderen in huis nemen of juist door hun kinderen worden opgevangen,

[1:38:27] mogen daarvoor niet financieel worden gestraft.

[1:38:30] Hoe gaat de minister voorkomen dat ook ouderen de huurtoeslag bijvoorbeeld niet verliezen bij het samenwonen?

[1:38:37] Hoe kijkt de minister naar de gevolgen van de kostendelingsnorm voor ouderen en hun families?

[1:38:43] Is ze bereid binnen het kabinet sterk te maken voor het verder wegnemen van deze belemmeringen?

[1:38:48] En hoe voorkomt de minister dat ouderen uit angst voor gevolgen voor hun AOW afzien van samenwonen?

[1:38:55] Bijvoorbeeld samenwonen met familie of in geclusterde woonvormen.

[1:38:59] En voorzitter, ouderen die hebben inderdaad ons land opgebouwd.

[1:39:02] Ze verdienen meer dan beleid dat vooral draait om tekorten, schaarste en zelfredzaamheid.

[1:39:08] Ze verdienen waardigheid, passende zorg en bestaanszekerheid.

[1:39:12] Dank u wel.

[1:39:14] Ja, een interruptie van mevrouw Ten Hove.

[1:39:17] Ja, ik ben al door mijn interrupties heen, voorzitter.

[1:39:19] Maar ik wil even een punt van orde maken.

[1:39:21] Want dat ambulanceverpleegkundige in het witte jasje die de mensen liever het land uitzet, dat gaat natuurlijk over mij.

[1:39:28] En zo laat ik me hier niet wegzetten.

[1:39:29] Dat wil ik even helder gezegd hebben.

[1:39:31] Ik heb mensen verpleegd en verzorgd uit alle hoeken van de wereld.

[1:39:35] Zelfs in Afghanistan de Taliban.

[1:39:37] En dat heb ik met ere en geweten gedaan.

[1:39:40] Dus laat dat even helder gezegd zijn hier.

[1:39:42] Dat ik me niet zo laat wegzetten.

[1:39:44] En dat de olifant in de kamer gewoon eens benoemd moet worden.

[1:39:48] En dan niet altijd gelijk de discriminatiekaart op tafel komt.

[1:39:51] Want daar heb ik echt de buik vol van.

[1:39:53] U heeft uw punt gemaakt.

[1:39:56] Voorzitter, het gaat over mij dus.

[1:39:58] Dan wil ik daarop kunnen reageren.

[1:40:00] Maar niet helemaal, dus het is gewoon ook...

[1:40:02] Nee, dat snap ik, voorzitter. Maar ik wil het wel toelichten.

[1:40:04] Daar zal mevrouw ten Hoove ook blij mee zijn.

[1:40:06] Als je bij een partij zit waar meer of minder Marokkanen als uitspraken...

[1:40:11] en waar overigens hun fractieleider ook voor veroordeeld is...

[1:40:14] en waar geen Kamerlid afstand van neemt, daar zijn zij een afsplitsing van.

[1:40:18] Voorzitter, dan heb ik het maar over één uitspraak...

[1:40:21] en heb ik het niet over alle andere walgelijke racistische uitspraken...

[1:40:24] die van haar oude partij en ook nu van haar nieuwe partij komen, voorzitter.

[1:40:28] Dus ik hou het daarbij.

[1:40:28] Oké, ik houd het ook hierbij.

[1:40:31] Dus we gaan echt naar de volgende spreker.

[1:40:33] Tevens de laatste spreek van de zijde van de Kamer.

[1:40:35] Dat is mevrouw Keijzer namens de groep Keijzer.

[1:40:37] Dank u wel, voorzitter.

[1:40:40] Na verwachting tellen we in 2040 zo'n 2,6 miljoen 75-plussers.

[1:40:47] En die wonen vaak alleen.

[1:40:49] Hierdoor zijn er dus meer oudere woningen nodig.

[1:40:51] En toch krijgen we beleid alsof die toekomst nog ver weg is.

[1:40:55] Alsof we tijd hebben.

[1:40:56] Alsof goede bedoelingen en warme woorden voldoende zijn om deze omvang te dragen.

[1:41:03] Deze groeiende groep ouderen heeft behoefte aan passende woonvormen.

[1:41:07] Kleinschalig, met woningen die geschikt zijn voor het verlenen van zorg als dat nodig is.

[1:41:11] Woonvormen waarin ouderen niet vereenzamen, maar samen oud kunnen worden.

[1:41:16] En toch blijven we jaar in jaar uit, ook met dit nieuwe kabinet, weer hangen in discussies over vormen, pilots en verkenningen.

[1:41:24] Vorig jaar was er eindelijk een plan.

[1:41:26] Waar er was geld. Daar hebben Fleur Aegema en ik voor gestreden, voorzitter.

[1:41:32] Er gingen honderden miljoenen naar de ontwikkeling van moderne verzorgingshuizen.

[1:41:37] Zelfstandige appartementen, beschut en veilig, waar ruimte voor ontmoeting is en de zorg nabij.

[1:41:42] Precies de woonvorm die past bij ouderen die niet meer thuis kunnen wonen of thuis willen wonen.

[1:41:47] Maar ook nog niet thuishoren in een verpleeghuis.

[1:41:50] En precies de woonvorm waarvan onderzoek laat zien dat tienduizenden houders hier nu al naartoe willen verhuizen.

[1:41:56] Tegen die achtergrond is het onbegrijpelijk wat dit kabinet heeft gedaan.

[1:42:01] De ouderen en verloop, waar dat geld in zat, schrappen.

[1:42:05] Zo'n 500 miljoen euro's zijn verdwenen, structureel verdwenen.

[1:42:10] En alsof dat nog niet genoeg is, wordt ook de subsidieregeling voor juist deze wormvormen stopgezet.

[1:42:16] En ja, we krijgen dan succes, er is geen geld.

[1:42:18] Ja, wat had je verwacht als je het schrapt?

[1:42:21] Ondertussen presenteert dit kabinet met trots 40 miljoen voor ontmoetingsruimte

[1:42:25] en 80 miljoen voor zorggeschikte woningen.

[1:42:28] Maar voorzitter, alleen een leuk Instagram-filmpje van Jan Paternotte van D66

[1:42:35] laat niet duidelijk zien dat dat bij lange na niet het geld vervangt wat ervoor stond.

[1:42:44] Dus voorzitter, ik hoor graag van wie van de twee ministers dan ook

[1:42:48] hoeveel zorggeschikte, nultrede woningen of aangepaste woningen je voor die 120 miljoen kan bouwen.

[1:42:55] Haal je de 290.000 woningen die nodig zijn.

[1:42:58] En of het niet al gênant genoeg is, zegt de minister in een interview bijna trots dat er geen sprake is van een bezuiniging, maar een besparing.

[1:43:07] Voorzitter, woorden veranderen niets aan de werkelijkheid.

[1:43:11] Als geld structureel verdwijnt, dan is het gewoon een bezuiniging.

[1:43:15] Dan zegt de minister ook nog dat de ouderen niet zitten te wachten op een klassiek verzorgingshuis.

[1:43:19] Dat ben ik met haar eens.

[1:43:21] Maar dat is gegogeld met woorden.

[1:43:22] Want de bedoeling was nou juist moderne, op verzorgingshuis lijkende complexen.

[1:43:29] Dus voorzitter, ik hoor graag van de minister hoe zij de unaniem aangenomen motie uit maart van mijn hand serieus gaat nemen.

[1:43:37] Er was een plan, er was geld, op lokaal niveau werd er al gerekend en getekend en alles kan weer opnieuw.

[1:43:45] Tot welke vertraging leidt dit?

[1:43:48] Voorzitter, ik rond af.

[1:43:50] Dit kabinet gooit opnieuw het roer om en keert terug naar de bekende modellenwerkelijkheid.

[1:43:55] Niet omdat de noodzaak is verdwenen.

[1:43:57] Het feit dat wij hier in zo grote getalen zijn vandaag geeft dat alleen maar aan.

[1:44:01] Niet omdat de vraag is afgenomen.

[1:44:04] 2,6 miljoen 75-plussers richting 2040.

[1:44:09] Maar waarom is dit gebeurd?

[1:44:11] Simpel, er was elders geld nodig.

[1:44:13] En dat patroon herkennen we inmiddels.

[1:44:16] Er is een gat in de begroting en dus ga je op zoek naar geld.

[1:44:19] En schrap jij opgaven die de maatschappij gewoon keihard nodig heeft.

[1:44:27] En dan vooral, voorzitter, in oplossingen in ouderenzorg.

[1:44:32] Dat is misschien boekhoudkundig handig, maar noem het dan ook gewoon wat het is.

[1:44:37] Een politieke keuze en verbloem het niet met mooie en warme woorden.

[1:44:42] Voorzitter, ik dacht dat ik vier minuten had, maar ik blijf vijf minuten te hebben.

[1:44:46] Ja, echt. En ik zat precies in het midden de vier minuten. Het is echt geweldig.

[1:44:51] Je moet je eigenlijk kietelen, wil je lachen? Ze heet dat bij ons thuis.

[1:44:54] Maar ik wil deze laatste seconde toch gebruiken om aan te sluiten bij het pleidooi van mevrouw Dobbe.

[1:45:01] Als een samenleving niet meer voor elkaar krijgt dat mensen waardig kunnen sterven, dan doen wij iets ongelooflijk fout.

[1:45:12] Dus ik ondersteun haar pleidooi volledig om ervoor te zorgen dat de hospicezorg en de palliatieve zorg weer op niveau komt en daarop blijft.

[1:45:26] Want wie dat ooit eens een keer meegemaakt heeft, en dat gaan we uiteindelijk allemaal meemaken, of van onze ouders, of wij zelf, dan is het hopen en bidden dat er voldoende zorg voor je is.

[1:45:39] Dank u wel.

[1:45:42] Een interruptie van mevrouw Van Brenk.

[1:45:45] Ja, voorzitter, ik had er nog één.

[1:45:47] En ik dacht, ja, als mevrouw Keizer naast me komt zitten, die weet alles van wonen.

[1:45:54] We hebben hier eigenlijk zo allemaal wel gezegd over de mooie voorbeelden.

[1:45:59] De thuisplusflats, de knarrenhofjes, een zorgbuurthuis.

[1:46:06] Eigenlijk dat waar die 290.000 aan bij zouden moeten dragen.

[1:46:11] Die zouden in 2030 klaar zijn. Het is inmiddels al opgeschoven naar 2036.

[1:46:18] Laat ik wel zeggen, wij houden ons hard vast of ze überhaupt er gaan komen.

[1:46:25] Als mevrouw Keizer nou deze minister een goede raad zou moeten geven, zou ze dat willen doen en wat zou haar advies dan zijn?

[1:46:37] Ja voorzitter, daar ziet ook mijn vraag op, want je kunt prachtige verhalen houden, maar als je het niet kan betalen, dan kom je er niet.

[1:46:48] En daarom, ik heb natuurlijk in het vorige debat al aan de minister voor de ouderenzorg gevraagd, hoe ga je dit nou eigenlijk doen?

[1:46:59] En daarom heb ik nu gewoon gevraagd, oké, nou gaan we gewoon rekenen.

[1:47:04] 120 miljoen incidenteel, want dat is incidenteel geld.

[1:47:08] Hoeveel woningen kan je daarvoor realiseren?

[1:47:12] Nou, ik ken niet de precieze getallen waar ze mee gaan komen, maar 290.000 woningen niet.

[1:47:20] Gewoon niet.

[1:47:22] En dan weten wij wat ons te doen staat, namelijk kijken hoe je dat geld daar weer naartoe terugkrijgt.

[1:47:30] Dat wordt trouwens wel ingewikkeld.

[1:47:32] Ik vlieg vandaag een en weer tussen debatten, voorzitter.

[1:47:35] Dus ik ga direct meteen weer weg naar de plenaire zaal.

[1:47:39] Daar heeft meneer Klaver al gezegd dat er op geen enkele manier getort mag worden aan de miljarden die naar Defensie en Oekraïne gaan.

[1:47:48] En we zullen toch ergens moeten gaan kiezen met elkaar.

[1:47:52] En ik ben niet van de school dat dat allemaal niet nodig is.

[1:47:54] Goede Defensie is nodig, Oekraïne steun is nodig.

[1:47:57] Maar dat kan best wel een beetje minder.

[1:48:00] Zeker als wij hier in dit land onze ouderen niet meer de plek kunnen bieden die ze nodig hebben.

[1:48:05] Of de zorg die ze nodig hebben.

[1:48:08] Dan zijn we echt aan het einde gekomen van de eerste termijn van de zijde van de Kamer.

[1:48:13] Het is afgerond tien voor twee.

[1:48:15] Ik wilde minimaal een half uur schorsen.

[1:48:19] Minimaal. Maar we gaan ook nog lopen. Dus 35 minuut.

[1:48:21] Dus ik stel voor om te vervolgen.

[1:48:24] Veertien uur vijfentwintig.

[1:48:26] Ofwel vijf voor half drie.

[1:48:28] Ik schors de vergadering.

[2:25:45] Ik heropen de vergadering.

[2:25:52] We gaan weer beginnen.

[2:25:54] Ik zie dat er nog mensen binnenkomen.

[2:25:56] Neemt u rustig plaats.

[2:25:59] Kamerleden komen ook zo allemaal binnen druppelen.

[2:26:02] Maar we gaan gewoon beginnen.

[2:26:02] Ik geef zo het woord aan beide bewindspersonen.

[2:26:05] Om te beginnen met minister Sterk.

[2:26:07] Die zal beginnen.

[2:26:08] En die zal ook uiteenzetten wat de blokindeling is.

[2:26:12] En vervolgens zal minister Boekholt O'Sullivan het woord voeren.

[2:26:17] over de onderdelen die dan bij haar portefeuille horen.

[2:26:22] Dan geef ik de minister het woord.

[2:26:24] Misser Sterk, aan u.

[2:26:25] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:26:27] En ook alle Kamerleden, bedankt voor de vragen.

[2:26:30] Mevrouw Ten Hoven zei net dat het opa- en oma-dag is vandaag.

[2:26:34] En toen moest ik onwillekeurig aan mijn oma denken.

[2:26:36] En toen realiseerde ik me dat mijn oma vandaag zo oud zijn geweest als mijn moeder nu is.

[2:26:42] En toen dacht ik van, ja, hoe zag haar leven er nou uit?

[2:26:44] En hoe ziet het leven van mijn moeder er nou uit?

[2:26:46] En dat is echt anders.

[2:26:48] Mijn oma zat in een bejaardentehuis, die hadden we toen nog.

[2:26:51] En mijn moeder reist de hele wereld over en die doet een bridge en die is actief bij allerlei clubs.

[2:26:56] En dat is zo mooi, want ik denk ook, mevrouw Van Brink zei ook, we worden ouder en dat is fantastisch.

[2:27:01] We worden niet alleen ouder, maar we blijven ook veel langer actief.

[2:27:03] En dat is natuurlijk supermooi en heel fijn dat we dat hier met elkaar kunnen doen.

[2:27:07] Maar ik ben het ook eens met mevrouw Wendel, die zegt, het biedt kansen, maar we zullen ook de samenleving daarop moeten gaan inrichten.

[2:27:14] En dat is volgens mij de grote uitdaging waar we op dit moment voor staan.

[2:27:18] En dat zei trouwens overigens ook mevrouw Sienhaven, noemde dat ook.

[2:27:22] En ik denk dat dat een grote uitdaging is, hoe we dat nou gaan doen.

[2:27:24] Want dat betekent wel wat.

[2:27:27] En als we dan kijken waarom is het ook nodig dat we dat gaan doen,

[2:27:30] is het natuurlijk niet alleen omdat mensen langer ouder worden,

[2:27:33] maar ook omdat we, ik heb even gezocht naar een soort van vergelijking,

[2:27:37] maar een stad die groter is dan Eindhoven, nodig hebben aan mensen in de zorg extra in 2035.

[2:27:43] Stel je dat even voor, daar hebben we het over en die hebben we gewoon niet, is ook het eerlijke antwoord.

[2:27:49] Dus dat betekent dat we de zorg zo moeten gaan aanpassen, dat we wel met al die mensen die gelukkig nog met hart en ziel in de zorg werken en daar hele mooie dingen doen,

[2:27:57] dat we die zorg ook kwalitatief goed kunnen houden en dat we ook de beweging kunnen ondersteunen van al die ouderen die langer ook gezond zijn en graag thuis willen blijven wonen.

[2:28:07] En dat is volgens mij nogmaals de grote uitdaging waar we voor staan.

[2:28:11] Dat willen we ook gaan doen natuurlijk door meer passende zorg ook te gaan bieden.

[2:28:15] En door anders te gaan kijken naar werk en ook, en daar heeft u volgens mij allemaal ook wel over gesproken,

[2:28:24] meer welzijn en zorg ook met elkaar te gaan verbinden.

[2:28:27] Dat gaat over zorgzame buurten en een zorgzame samenleving.

[2:28:32] Mantelzorg, die beweging naar de voorkant is heel erg belangrijk.

[2:28:35] We moeten daar heel veel stappen voor gaan zetten.

[2:28:38] Maar het is misschien toch ook even mooi om vandaag een van die stappen die we gezet hebben te onderstrepen.

[2:28:43] En dat is vanaf vandaag het westvoorstel naar de Eerste Kamer is gestuurd.

[2:28:45] Zodat ook de familie een teken bevoegdheid krijgt voor een WLZ-aanvraag.

[2:28:50] En ik denk dat dat heel veel bureaucratie weg kan halen.

[2:28:53] En dat heel veel mensen daarop hebben zitten wachten.

[2:28:54] Dus dat is denk ik heel fijn dat we dat nu gaan doen.

[2:28:57] Voorzitter, dan ga ik nu even naar de indeling in de blokken toe.

[2:29:00] Die mijn ambtenaren voor mij hebben bedacht.

[2:29:05] Als het goed is zitten uw vragen er allemaal bij.

[2:29:07] Het eerste is dat ik even terugkom op het WGO, want dat had ik beloofd.

[2:29:11] Dan ga ik kort in even op de vragen die in het kader van het Halo zijn gekoord.

[2:29:17] Dus dat is het akkoord wat we met de oudere zorginstanties hebben gesproken voor de luisteraars die denken, waar gaat dat over?

[2:29:24] Dan vragen rond mantelzorg en de eigen kracht van ouderen, vrijwilligerswerk.

[2:29:29] Dan een heel klein blokje over de leegstand in de verpleeghuizen op dit moment.

[2:29:34] Het voorstel van mevrouw Tijmstra ook.

[2:29:36] Een blokje over dementie, een blokje over palliatief.

[2:29:41] U ziet, we hebben een beetje het levenslopen aangehouden ook in de blokjes.

[2:29:45] Een blokje over financiën en een blokje varia.

[2:29:50] Dan begin ik bij de vragen die zijn gesteld in het wetgevingsoverleg.

[2:29:54] En dan begin ik bij de vragen van mevrouw Brenk.

[2:30:00] Die een vraag nog had over het CHK en het CIS.

[2:30:05] Die moeten zorgen voor een berekening van de eigen bijdrage.

[2:30:08] En kunnen we nou niet eigenlijk die burger daarbij helpen, zodat het sneller duidelijk is wat die bijdrage zou kunnen zijn.

[2:30:13] Het CRK doet inderdaad de berekening van de eigen bijdrage, maar niet het CIS.

[2:30:17] Maar dat weet mevrouw Van Breng vast wel.

[2:30:20] Het CIS informeert alleen de cliënt over de gevolgen van de WLZ-indicatie in relatie tot een eigen bijdrage.

[2:30:26] En het is gewoon mogelijk voor cliënten om met een rekenhulpmiddel wat op de site van het CRK staat...

[2:30:31] Een eigen berekening te maken van de eigen bijdrage die gemaakt moet worden.

[2:30:37] En ik denk dat het, ja het is gewoon ongelooflijk bureaucratisch om dat ook allemaal door het CK te laten doen.

[2:30:42] Dus omdat het allemaal weer per persoon kan verschillen.

[2:30:45] Dus volgens mij gaat het erom dat die rekentoel gewoon zo vriendelijk mogelijk is.

[2:30:49] Maar mensen dat daar ook zelf kunnen dan berekenen.

[2:30:53] Mevrouw Meijer had een vraag over dementie en hoe ik er naar kijk dat het maar twee keer voorkomt in de begroting.

[2:31:00] Nou, dementie is inderdaad, ik geloof dat de heer Van Dijk dat ook al zei, de grootste veroorzaker van sterfte waarschijnlijk de komende jaren.

[2:31:11] Dus het is een ontzettend belangrijk thema en ook een hele belangrijke prioriteit voor mij.

[2:31:15] En we streven daarbij ook naar zo'n integraal mogelijk beleid en dat doen we door die nationale dementieagenda.

[2:31:21] Die hebben we onlangs herijkt en die bestaat ook uit een onderdeel kennis.

[2:31:26] Maar ook hoe krijgen we die samenleving nou dementievriendelijker en hoe zorgen we ook dat we de goede begeleiding en zorg voor mensen daarin leveren.

[2:31:37] En in het coalitieakkoord is ook aandacht voor mantelzorg en zorgzame buurt.

[2:31:45] En dat draagt juist ook weer bij, denk ik, bij het vraagstuk van die dementievriendelijke samenleving en de zorg die mensen daar nodig hebben.

[2:31:52] In het plan in ieder geval is 23 miljoen beschikbaar.

[2:31:56] Daarvan is 16 miljoen beschikbaar voor kennis en 7 miljoen ook voor die dementievriendelijke samenleving en zorg en ondersteuning.

[2:32:03] Maar er zijn dus meer middelen die uiteindelijk moeten gaan bijdragen aan die zorgzame wijken en buurten.

[2:32:07] Waar hopelijk deze mensen heel lang nog zelfstandig of met hun partner kunnen blijven wonen.

[2:32:14] En in het ASWA is ook afgesproken, was ook nog een vraag van mevrouw Meijer.

[2:32:18] Die vroeg van ja, kunnen we nou niet zorgen dat dat dementalent ook een structureel initiatief wordt wat overal landelijk wordt ingezet.

[2:32:29] We zijn bezig vanuit de ASWA afspraken met het organiseren van de basisfunctionaliteit dementie.

[2:32:36] Daar krijgen gemeentes ook middelen voor.

[2:32:38] En een van de onderdelen die hierin meedoen in de samenleving zou ook zo'n initiatief als dementalent kunnen zijn.

[2:32:45] En die kan daar dus ook gewoon een plek in krijgen.

[2:32:48] Maar dat is wel aan de gemeentes om dat te doen.

[2:32:50] Dat ga ik niet voorschrijven of zo.

[2:32:53] Mevrouw Dobbe had ook bij het wetgevingsoverleg een vraag rond het apart zetten van budgetten voor de WMO en de WLZ.

[2:33:02] Maar daar kom ik dadelijk nog op terug als het gaat over de gemeenschapsvorming waar heel veel van u een vraag over heeft gesteld.

[2:33:08] Ik ben wel benieuwd trouwens waar die vraag zit in.

[2:33:12] En dat geldt eigenlijk voor de andere vraag van mevrouw Dobbel over de zorgbuurthuizen.

[2:33:19] En ze had ook nog expliciet een vraag over de voorgestelde aanjager.

[2:33:25] En op dit moment verken ik de mogelijkheden om te komen tot een opdracht voor een aanjager op het terrein van wonen en zorg voor ouderen.

[2:33:31] En in het najaar zal ik de Kamer daarover informeren.

[2:33:38] Ja, dan had mevrouw Tijmstra en nog een vraag over de gemeenschapsvorming.

[2:33:42] Daar kom ik zo op terug bij mijn volgende blokje.

[2:33:45] En mevrouw Van Brink had een vraag over de gordelroosvaccinatie.

[2:33:50] Daar hebben we volgens mij al vaker, althans u heeft daar vooral vaker met mijn collega over gesproken.

[2:33:54] En nogmaals, we begrijpen de wenst.

[2:33:57] En het liefst zou ik ook de gordelroosvaccinatie aan alle mensen van 60 jaar en ouder aanbieden.

[2:34:02] Maar de werkelijkheid is ook gewoon dat het budget op dit moment niet toereikend is.

[2:34:06] Het vaccin is heel erg duur en de groep mensen van 60 jaar en ouder is ook erg groot.

[2:34:10] Dus dat gaat op dit moment gewoon niet lukken.

[2:34:14] Dat was wat er volgens mij nog resteerde bij het WGO.

[2:34:20] Oké, check. Nee, ik denk even dat we nog heel veel blokken krijgen.

[2:34:23] Maar mevrouw Van Brenk, uw interruptie.

[2:34:26] Ja, voorzitter.

[2:34:28] Laat ik op de twee punten waarop geantwoord is in ieder geval zeggen dat...

[2:34:34] Ja, ik weet dat die rekenhulp er staat, maar we laten de problemen weer bij de burger.

[2:34:41] Die moet het maar uitzoeken wat de vergoeding is.

[2:34:44] Ik vind dat als je een indicatie doet, dat dat eigenlijk daarbij gegeven moet worden.

[2:34:50] Maar ik begrijp hoe de motie geapprecieerd wordt, maar ik stuur hem toch in.

[2:34:55] En datzelfde geldt over vaccinatie, daar ben ik echt gewoon heel teleurgesteld in.

[2:35:02] En er is wel opeens geld gevonden om inderdaad te zorgen dat er in de Eerste Kamer een deal gemaakt is.

[2:35:09] Daar is 380 miljoen voor beschikbaar.

[2:35:13] Dat had ook naar onze ouderen kunnen gaan.

[2:35:15] Maar voorzitter, ik heb geen antwoord gekregen op mijn vragen rondom de zorgfraude.

[2:35:23] En de vragen over dat namestaanden moeten kunnen inkijken in de rapporten bij het overlijden in instellingen, dat zij dossiers moeten kunnen inzien.

[2:35:40] En wij hadden gevraagd of zorginstellingen verplicht kunnen worden bij de intake daar afspraken over te maken, zodat dat probleem opgelost wordt.

[2:35:49] En we hadden een opmerking gemaakt over de WLZ-indicatie.

[2:35:56] Als er één keer toegekend is dat daar een uitspraak van de rechter ligt dat in de wet niet staat dat die ooit weer is ingetrokken kan worden.

[2:36:05] Ook niet bij fraude.

[2:36:07] Dat is echt een foutje in de wet.

[2:36:09] Is het ministerie daar nu mee bezig?

[2:36:12] Want het schijnt dat dat al twee jaar bekend is, maar er gebeurt helemaal niets mee.

[2:36:20] Voorzitter, dank u wel.

[2:36:21] Ik herinner me deze vragen inderdaad.

[2:36:23] Volgens mij heb ik over de zorgfraude gezegd dat volgende week waarschijnlijk ook een brief naar uw kamer komt over zorgfraude.

[2:36:28] Dus ik heb de vragen uit het WGO ook daarnaar verwezen.

[2:36:32] Ik zal de vraag die u stelt over die inzaag, want die ligt volgens mij eigenlijk op het terrein van mijn collega,

[2:36:37] in de schriftelijke beantwoording van de moties die volgens mij eind deze week naar u toe komt, zal ik die ook even meenemen.

[2:36:45] En misschien kan ik dat ook even doen over die WLZ-indicatie.

[2:36:47] Dan heeft hij het gewoon op papier en dan komt dat, het is toch een beetje raar dat die twee debatten zo door elkaar heen lopen, maar dan lossen we dat op die manier op.

[2:36:59] Dan ga ik door naar het volgende blokje en het gaat over de HALO-akkoorden.

[2:37:04] Nou, laat ik beginnen met te zeggen dat die gemeenschapsvorming voor mij als minister ongelooflijk belangrijk is.

[2:37:10] Ik geloof er heel erg in dat dat een belangrijke voorwaarde is om die, wat ik net zei, die transitie in de zorg te kunnen gaan maken.

[2:37:19] En ook ik ken alle initiatieven die u noemt.

[2:37:22] Ik heb nog niet Ousseliet Zorg gehoord.

[2:37:23] Vind ik ook een heel mooi initiatief wat volgens mij ook heel veel oplevert.

[2:37:27] Dus daar ben ik ook van om dat maar even te zeggen.

[2:37:29] Dus volgens mij zijn we er met elkaar van.

[2:37:31] En daarom staat voor mij dat onderwerp ook bovenaan het lijstje om daarover afspraken te gaan maken in een aanvullend hallo-akkoord.

[2:37:38] Dus dat gaan we doen nu in het najaar.

[2:37:40] En ik voer daar ook gewoon kamerbrede steun in.

[2:37:43] En we zijn al best wel ver in de uitwerking van een voorstel samen met heel veel partijen.

[2:37:47] En ik zie dus ook kansen om dat binnen onze budgetaire kaders te gaan realiseren.

[2:37:51] Maar dat vraagt nog wel een paar stappen.

[2:37:52] Ik ben daar gewoon nog over aan het onderhandelen met de partijen.

[2:37:56] En de wet DOS maakt financiering daarvoor ook mogelijk.

[2:37:59] En ook langjarig.

[2:38:00] En ik hoor ook dat op dit moment het allemaal nog best wel wat ingewikkeld lijkt.

[2:38:05] Het is ook van belang dat men ook uit gaat wisselen.

[2:38:07] Van hoe doe je dat nu?

[2:38:09] Dus er moet ook een soort lerende effect van uitgaan.

[2:38:11] En ik hoop ook koplopers zijn natuurlijk vaak degene die het moeilijkst hebben.

[2:38:15] Omdat het veel nieuwigheid is.

[2:38:16] Maar ik hoop ook dat het op een gegeven moment gaat helpen juist om ook te zorgen dat dat langjarig, dat wil ik dus ook inderdaad gaan regelen, mogelijk is.

[2:38:27] Het blijft natuurlijk wel nog steeds bij die dos wel belangrijk dat er wel gewoon een goede business case ligt.

[2:38:32] En dat vraagt denk ik ook wel wat werk.

[2:38:34] Maar je moet natuurlijk ook wel goed kunnen aangeven waar je het dan nodig hebt.

[2:38:37] Want je haalt wel geld uit een WLZ-kader en gebruikt het voor andere zaken.

[2:38:42] Dus daar moet dan echt een goede argumentatie onder liggen om dat ook te kunnen doen.

[2:38:45] Zo is die wet ook ingericht.

[2:38:49] En voorzitter, daar heb ik denk ik een heleboel vragen ook over die 100 miljoen en gemeenschapsvormingen ook beantwoord.

[2:38:55] Ja, een vraag van mevrouw Tijmester.

[2:38:58] Dank u wel, voorzitter.

[2:38:59] Nog een afvullende vraag over die wet, want ik begrijp heel goed wat de minister zegt.

[2:39:03] En ook als je het verplaats van de WL zet, omdat een andere inzet ervoor zorgt dat er minder vraag naar zorgen is, dat je dat goed moet onderbouwen.

[2:39:11] Maar soms is het ook heel moeilijk om welzijnsactiviteiten of inzet op gebied van welzijn te kwalificeren.

[2:39:18] En juist denk ik nu dat de beweging aan alle kanten in de samenleving gemaakt wordt,

[2:39:24] ben ik zo bang dat je dan eigenlijk de regels daar zo beknellend zijn,

[2:39:30] dat het ook geen zetje krijgt wat het juist moet geven, wat het doel is van die wet.

[2:39:36] Dus kan de minister daar misschien nog op reageren?

[2:39:40] Ja, voorzitter, dat staat aan mij een beetje los van de dos, maar dat is wel een hele belangrijke beweging die we ook nu aan het maken zijn vanuit de ASWA om juist ook die sociale basisinfrastructuur aan te leggen.

[2:39:54] Dus ja, dat is wel iets waar we gewoon wel heel hard mee bezig zijn en ook in gesprek zijn ook rond de sterke lokale teams en het sociaal doorverwijzen.

[2:40:03] Dus ik weet niet of u daar nog meer over.

[2:40:08] Dank u wel, voorzitter.

[2:40:09] Wat ik dan graag mee zou willen geven, hou alsjeblieft de proportionaliteit in de gaten,

[2:40:14] zodat de bureaucratie niet het doel van die wet voorbij schiet.

[2:40:17] Want dat zou echt doodzonde zijn.

[2:40:19] Volgens mij is dat het belangrijke aandachtspunt wat we ook meenemen.

[2:40:22] En ik denk dat het ook goed is dat we gaan volgen.

[2:40:24] Het is natuurlijk uiteindelijk een gesprek tussen de zorgkantoren en de zorgaanbieders die het geld vragen, zou ik maar zeggen.

[2:40:31] Dus daar ligt het op tafel, maar het is goed dat we daar ook even op meekijken.

[2:40:35] Ik had nog niet gezegd hoeveel interrupties we hebben in deze termijn.

[2:40:39] Dat is vier.

[2:40:39] En als er tijd is, plus 1. Dus dat hangt een beetje vanaf.

[2:40:43] Dus max 5, minimaal 4. Mevrouw Van Brenk.

[2:40:46] Ja, voorzitter. Ik zuchte even toen ik hoorde dat er weer een akkoord kwam.

[2:40:52] We hebben net verantwoordingsdag gehad waarin de Algemene Rekenkamer toch kritisch is op de akkoorden.

[2:41:00] En de resultaten van de akkoorden.

[2:41:02] En ik denk dan, we hebben voorzorgcirkels, we hebben de buurt als ecosysteem.

[2:41:08] En we hebben allerlei dingen.

[2:41:11] Hoe gaan we nou zorgen dat dit dan wel gaat zorgen dat het werkt?

[2:41:17] Laat ik zo zeggen.

[2:41:18] Dat inderdaad die zorgzame buurten, dat dat gaat bloeien en groeien.

[2:41:26] Voorzitter, daar zet ik me dus juist ook heel hard voor in.

[2:41:29] En uw vraag was van verschillende van u, die honderd miljoenen, die lijkt verdwenen.

[2:41:33] Hoe gaan we dat dan toch voor elkaar krijgen?

[2:41:35] En de weg waarop we dat willen gaan doen is dus via aanvullende aanspraken op dat HALO-akkoord.

[2:41:40] Wat er al ligt, dat kun je een nieuw HALO-akkoord noemen, maar je zou kunnen zeggen het wordt een soort aanscherping of aanvulling op wat we al met elkaar hebben afgesproken.

[2:41:48] Daarmee staan de dingen die we hebben afgesproken in het HALO-akkoord nu natuurlijk ook niet stil.

[2:41:52] Daar wordt ook gewoon aan gewerkt, maar dit komt er wel bij.

[2:41:55] En volgens mij beantwoordt dit ook wel de beweging die ik ook zie en die ik ook bij u aan de kant van de Kamer hoor.

[2:42:01] We zien eigenlijk best wel goede initiatieven nu komen.

[2:42:04] Hoe kunnen we die nou ook verder brengen?

[2:42:06] En volgens mij hebben we daar deze afspraken wel voor nodig.

[2:42:09] Maar ik wil ook niet aan de voorkant alles bepalen.

[2:42:13] Volgens mij kan de samenleving best heel goed in al haar creativiteit die beweging maken.

[2:42:19] En moeten wij dat faciliteren?

[2:42:23] Mevrouw Vliegentoort.

[2:42:25] Voorzitter, het stemt me enigszins positief om te horen dat de minister ook met die zorgzame buurt aan de slag gaat met het akkoord.

[2:42:30] Maar mijn vraag is dan nog wel, al die organisaties, ook die koplopers die zeggen, willen wij die koplopers erop blijven houden?

[2:42:36] Die financieringen worden gewoon steeds ingewikkelder en moeilijker.

[2:42:39] Dus concreet mijn vraag, wanneer komt de minister met die brief en met dat voorstel?

[2:42:44] Is dat rondom de begroting?

[2:42:45] Want volgens mij is de oproep heel duidelijk van organisaties, ga er nou zo snel mogelijk mee aan de slag?

[2:42:50] En kan dat voor de begroting dus komen, die brief?

[2:42:53] Ja voorzitter, ik denk dat ik ook met die, of in ieder geval met vertegenwoordigers van die organisatie op dit moment in gesprek zijn.

[2:42:58] En ik gaf net aan, dat wil ik ook goed doen, dus ik hoop voor het eind van het jaar, dus dat is niet voor de begroting, maar wel voor het eind van het jaar met een concrete afsprake ook naar de Kamer te kunnen komen.

[2:43:10] Voorzitter, kan ik daar dan nu eigenlijk ook al meteen de conclusie trekken dat er dus voor 27 in ieder geval geen stappen en extra financieringen komen voor die zorgzame beurt.

[2:43:19] Want dat is die oproep, het wordt steeds moeilijker en moeilijker.

[2:43:21] Zelfs die bestaande initiatieven, laten we die voortzetten.

[2:43:24] Voorzitter, op dit moment kan het al via de wet DOS.

[2:43:27] Alleen volgens mij is de vraag ook van hoe kunnen we dit structureler gaan doen.

[2:43:30] Hoe kunnen we langdurige financiering hiervoor vinden.

[2:43:32] En dat is de opdracht nu ook om met elkaar in het hallo uit te werken.

[2:43:40] Minister, vervolgt u het ook?

[2:43:41] Ja, dus ik was nog niet klaar met het blokje.

[2:43:44] Mevrouw Conradi had ook een vraag.

[2:43:46] En dat begrijp ik ook.

[2:43:47] En zo ken ik mevrouw Conradi ook.

[2:43:48] Dat ik wel wat graag precies weet.

[2:43:49] Maar wat doen we nu al en wat hebben we bereikt?

[2:43:52] Er komt nog een brief over de ISA als we naar de Kamer.

[2:43:55] omdat we 1 juli nog een debat hebben over de ISA-ASWA.

[2:43:58] Dus ik zou eigenlijk voor die vraag op dat vlak naar de brief willen verwijzen.

[2:44:02] En ik kan u wel een aantal zaken noemen voor wat betreft het hallo, want daar vroeg u ook naar.

[2:44:09] Het hallo is natuurlijk in principe wel gericht op middellange termijnveranderingen.

[2:44:15] Onder meer een wetswijziging om een nieuw afwegingskade voor WLZ-zorg met verblijf

[2:44:19] en een nieuwe leveringsvorm voor WLZ-zorg thuis te kunnen introduceren.

[2:44:24] Nou, u snapt ook dat dat natuurlijk wel even tijd kost voordat je zo'n wetsvoorstel afhebt.

[2:44:28] Maar op de korte termijn zijn er ook al een aantal merkbare verbeteringen doorgevoerd.

[2:44:32] Ik ga er een aantal, maar niet uitputtend benoemen.

[2:44:35] De eerste is dat er op dit moment allemaal gesprekken met ouderen zijn.

[2:44:39] Onder leiding van de seniorencoalitie over de toekomst van de ouderenzorg.

[2:44:43] Dat is ook belangrijk, denk ik, dat een soort bewustzijn ook komt bij ouderen.

[2:44:46] Van ja, maar als ik nou ouder word, wat heb ik dan nodig?

[2:44:49] En eigenlijk zou ik het liefst dat ook breder willen voor de rest van de samenleving ook.

[2:44:52] Dat gaat ook over hoe geven we de samenleving verder vorm.

[2:44:56] Het vereenvoudigen van de herindicatie en het handtekeningenbeleid bij de verpleeghuiszorg.

[2:45:00] Daar heb ik u net ook iets over verteld wat we vandaag daarin hebben bereikt.

[2:45:05] De beschikbaarheid van de interventietool ouderenzorg via freelance.

[2:45:08] Die heb ik gisteren met een druk op de knop mogen activeren.

[2:45:11] En dat maakt dat je dus als zorgverlener, als je wil weten, wat zijn nou echt de effectieve interventies?

[2:45:16] Wat werkt nou echt?

[2:45:18] En wat zou dat voor mij kunnen betekenen?

[2:45:20] En dan kun je gewoon daarin uit 2200, geloof ik, interventies die er zijn opzoeken.

[2:45:25] Dus je tikt een vraag en ik heb het gisteren ook gedaan.

[2:45:27] Ik heb het gisteren gedaan overigens met een vraag die een beetje lijkt op de vraag van de heer Van Dijk over de relatie tussen hoge bloeddruk, zou ik maar zeggen, en mensen met dementie.

[2:45:36] Nou, dat krijg je, ik zou je ook aanraden om dat eens te doen, heel mooi drie voorbeelden van interventies die effectief bewezen zijn en wat die dan doen.

[2:45:43] Dus dat gaat zorgverleners heel erg helpen dat ze niet zelf moeten gaan struinen op het internet.

[2:45:47] En dat ze ook weten dat ze ook de echte effectieve interventies daarmee in beeld krijgen.

[2:45:52] Dus dat is volgens mij heel mooi.

[2:45:55] Dan zijn er ook steeds meer organisaties die met dat voornemen uit het ASWA over die reablement in hun organisaties werken.

[2:46:04] We hebben de nationale dementiestrategie herijkt.

[2:46:07] En we zijn nu bezig dus om op die drie thema's die ik u net ook noemde verder door te gaan.

[2:46:14] En wat we ook doen, en dat komt misschien ook een beetje tegemoet aan de onrust van mevrouw Kouradi, dat je soms wil dat de dingen ook echt gaan gebeuren.

[2:46:24] Dus we zijn ook, mijn collega en ik, ook wel aan het werken dat we toch meer wet- en regelgeving willen gaan naar de Kamer gaan brengen om die passende zorg ook echt wat meer toch te gaan sturen.

[2:46:34] Want het veld wil wel en soms is een zetje denk ik in de zin van weer wet en regelgeving ook nodig om die beweging van die passende zorg ook goed in te kaderen.

[2:46:43] Alleen ja, dat is niet iets wat we natuurlijk morgen hebben gerealiseerd, helaas.

[2:46:47] Maar daar zijn we wel mee aan de slag.

[2:46:52] Dan mevrouw...

[2:46:53] Interruptie van mevrouw Courari.

[2:46:55] Ja, voorzitter, als we dan toch zo lekker concreet bezig zijn, dan zou ik het heel fijn vinden om daar gewoon ook als Kamer goed van op de hoogte te zijn.

[2:47:02] Want dit klinkt gewoon heel erg mooi.

[2:47:05] Maar ja, zes debatten verder en denken, oh ja, hoe was het ook alweer?

[2:47:08] Of wat krijgen we dan en wanneer krijgen we zoiets?

[2:47:10] Dus ja, de bekende woorden die inmiddels ook bij deze minister zijn geland,

[2:47:15] van wanneer, een tijdspad, een brief, wanneer kunnen we wat verwachten?

[2:47:20] Zou ik heel erg graag willen zien.

[2:47:21] Ik kan u verzekeren dat mijn ambtenaren tegen deze vraag,

[2:47:24] wellicht ook bij de andere bewindspersonen, regelmatig ook krijgen dat ik wil weten wanneer dan.

[2:47:27] Dus ik zal ook zorgen dat dat in de brieven, waar mogelijk ook concreet wordt benoemd,

[2:47:33] En dat geldt zowel voor de ISA-ASWA, maar ook als het over de HALO-onderwerpen gaat.

[2:47:39] Voorzitter, mevrouw Van Brenk vroeg wat ik ga doen aan het gebrek aan transparantie over de kwaliteit van zorg in het generieke kompas.

[2:47:48] Ja, dat is eigenlijk aan het veld om dat te doen.

[2:47:52] Ja, ik zie u uw hoofd schudden, maar transparantie is natuurlijk heel erg wezenlijk, voor de patiënt ook, niet in de laatste plaats.

[2:48:02] Maar die deskundigheid daarover, die ligt in het veld.

[2:48:05] En we hebben in 2024 die kwaliteitsstandaard, waar u ook aan refereert, het Generie Kompassen in laten gaan.

[2:48:11] En sindsdien publiceren zorgorganisaties ieder jaar een kwaliteitsbeeld, waarin ze aangeven hoe ze werken aan kwaliteit.

[2:48:18] En daarnaast geven ze ook jaarlijks de ervaringsmeting uit, waarmee we ook inzicht hebben in de kwaliteit op basis van een vragenlijst over ervaringen van mensen met een zorgvraag, mantelzorgers en naasten.

[2:48:30] En het Zorginstituut maakt die data ook openbaar.

[2:48:32] En we zijn ook bezig om die kwaliteitsbeelden ook nog verder aan te scherpen.

[2:48:39] Dus in die zin proberen we daar wel aan te werken.

[2:48:40] Misschien komt dat een beetje tegemoet aan uw zorg.

[2:48:44] Maar dit is het antwoord dat ik u kan geven.

[2:48:49] Mevrouw Van Breng.

[2:48:52] Ja, voorzitter. Het wordt inderdaad aan het veld overgelaten.

[2:48:55] En de een maakt een filmpje en de andere doet even niets.

[2:48:59] En de andere maakt er een mooi boekje van.

[2:49:01] Maar het vergelijken voor de mensen die gewoon denken, waar zou ik het beste terecht kunnen, dat kan je dan niet.

[2:49:13] En eigenlijk zou ik willen dat dat zodanig transparant is, dat ik een bewuste keuze kan maken tussen de ene of de andere zorgaanbieder.

[2:49:23] En als de minister zegt, ja maar dat komt wel, want dat staat daar, dan stelt ze mij gerust.

[2:49:29] Maar in mijn beleving is het nu inderdaad aan de vrije wil van alle instellingen overgeluid.

[2:49:40] Voorzitter, ik denk dat mevrouw Van Breng niet echt recht doet, maar misschien bedoelt ze het ook niet zo.

[2:49:44] Aan de oudere organisaties met wie we echt hierover in gesprek zijn.

[2:49:47] Die doen volgens mij meer dan een filmpje maken, maar zijn ook echt betrokken.

[2:49:50] De patiëntenfederatie heeft inderdaad besloten om niet dat generiekompas te ondertekenen.

[2:49:55] Dat is mij ook bekend.

[2:49:56] Maar de reden dat we nu meer naar die kwaliteit zijn gaan kijken is ook omdat er ongelooflijk veel bureaucratie met zich meebracht.

[2:50:02] En de opbrengst daarvan eigenlijk relatief was.

[2:50:04] En we zijn ook bezig om de regeldruk terug te dringen in de zorg.

[2:50:09] En dit is wel een van de maatregelen die daar in ieder geval ook bij speelt.

[2:50:12] Ik zie dat u het daar niet mee eens bent, maar dit is wel de achtergrond van deze keuze.

[2:50:20] Mevrouw Meijer.

[2:50:22] Ja, dank u voorzitter. Om op dit punt verder te gaan.

[2:50:26] Ik denk dat iedereen in de Kamer de brief heeft gekregen van de patiëntenfederatie die ging over die kwaliteitsbeelden.

[2:50:32] En zij verwijzen naar een onderzoek van bureau Berendschot in opdracht van de partijen die het generiek kompas tekenen.

[2:50:39] En een van de bevindingen, nog los van wat mevrouw Van Brenk schetste, is dat ook de kwaliteitsbeelden niet aantoonbaar maken of cliënten op basis van de geleverde zorg een betere kwaliteit van leven ervaren.

[2:50:50] En ik begrijp op zich dat de minister zegt van dit is aan partijen.

[2:50:55] Maar kan de minister niet iets vinden van de manier waarop het ingericht is en wat zo'n kwaliteitsbeeld dan zou moeten opleveren voor cliënten en patiënten?

[2:51:07] Voorzitter, laat ik beginnen met te zeggen dat de indicatoren dat dus ook niet deden.

[2:51:10] Wat u zegt, wat er nu ontbreekt aan kwaliteitsstandaarden of beelden.

[2:51:15] En dat is ook de reden waarom ze worden doorontwikkeld op dit moment.

[2:51:18] Om dat dus scherper te krijgen.

[2:51:21] En ZN kijkt daar ook op mee.

[2:51:22] En nee, het is niet aan mij om daar per se iets van te vinden, want in het stelsel is het echt iets wat bij de zorgaanbieders en de zorgenverzekeraars en zorgkantoren ligt.

[2:51:36] Minister Sterk, vervolgt uw betoog.

[2:51:38] Ja, voorzitter. Dan ga ik door naar het blokje, de organisatie van al die mapjes is altijd een beetje een opdracht, van de mantelzorg.

[2:51:47] Dag, dan begin ik bij mevrouw Wendel en mevrouw Meijer.

[2:51:57] En dat ging over eigenlijk de vraag hoe we nou kunnen zorgen dat ouderen ook meer en ook vrijwillig kunnen gaan meedoen in die samenleving.

[2:52:05] Ik heb net al aangegeven dat ik echt wil inzetten op die gemeenschapsvorming en hoe ik dat wil doen.

[2:52:10] En dat ik ook wil kijken hoe we dat meer structureel ook kunnen gaan borgen.

[2:52:14] We zijn ook bezig, net ook een voorbeeld van, om die regeldruk naar beneden te brengen.

[2:52:19] Ook bij vrijwilligersorganisaties en filantropische instellingen.

[2:52:22] Want we weten dat natuurlijk ook heel veel vrijwilligers ouderen, zeg maar jongere ouderen zijn.

[2:52:27] Die inmiddels ook tijd hebben natuurlijk om dat vrijwilligerswerk te doen.

[2:52:31] En wij verstrekken ook verschillende subsidies aan organisaties die zich inzetten voor het versterken van vrijwilligerswerk.

[2:52:37] We hebben natuurlijk in de ASWA ook afspraken gemaakt over de sociale basisinfrastructuur.

[2:52:42] En een van de dingen die we daarin ook doen is wat ik net ook al benoemde van het project Praat Vandaag Over Morgen, waarin we ook proberen om ook ouderen te activeren om goed na te denken over hoe kan ik de kwaliteit van leven voor mezelf zo groot en goed mogelijk houden.

[2:53:02] En vrijwilligerswerk en needoen is daarbij natuurlijk ook iets wat daarbij hoort.

[2:53:10] Voorzitter, dan had mevrouw Wendel nog een andere vraag over hoe ik, dat gaat eigenlijk wat specifieker in, hoe we ouderen nog meer kunnen laten helpen in de zorg.

[2:53:23] Ondersteunen professionals, kijk wat je ziet in de zorg is natuurlijk dat ook professionals moeten leren dat ze soms zorg moeten durven loslaten aan het informele netwerk.

[2:53:32] Dus daar werken we ook aan, dat professionals meer zorgen dat in plaats van zorgen voor.

[2:53:37] En dat zorgen, dat kan soms ook via mantelzorgers of vrijwilligers gebeuren.

[2:53:41] Dat is denk ik heel belangrijk. Hoe werk je daarin samen?

[2:53:44] Ik spreek ook veel met verpleeghuizen waarin dat ook echt een van de grote prioriteiten is, hoe je dat doet.

[2:53:53] Wat ik net al zei, we doen dat ook via subsidies.

[2:54:00] En vrijwilligers hebben natuurlijk, en die zijn ook vaak wel weer ouderen, ook een belangrijke rol in de palliatieve zorg.

[2:54:06] En daar hebben we ook 3 miljoen voor beschikbaar gesteld om dat ook te kunnen versterken.

[2:54:13] Dat denk ik voorzitter op deze vraag.

[2:54:18] Mevrouw Wendel en ook mevrouw Zijnhaven hadden ook vragen over hoe we er nou voor gaan zorgen dat ouderen meer gaan bewegen.

[2:54:26] Op zich heb ik goed nieuws.

[2:54:27] Ik vond het heel mooi om te lezen ook dat juist de afgelopen 15 jaar het aandeel ouderen dat voldeed aan de bewegingrichtlijn sterk is toegenomen.

[2:54:34] En meer nog dan alle andere leeftijdsgroepen.

[2:54:36] Dus dat is denk ik heel positief.

[2:54:38] En ik las ook dat maar liefst een kwart van de 65-plussers voldoet aan die bewegingslijnen in 2010.

[2:54:48] En nu inmiddels is dat tot ruim 40% toegenomen.

[2:54:52] Dus van 25 naar 40%.

[2:54:53] Je ziet wel dat ouderen ook steeds actiever blijven, hoop ik eerlijk gezegd, en niet worden.

[2:55:00] Maar het blijft natuurlijk heel erg belangrijk dat we daarop gaan inzetten.

[2:55:03] We doen dat met een actieplan.

[2:55:04] Nederland beweegt. En daar zetten we specifiek in op het creëren van één extra beweegmoment in de week voor groepen die achterblijven in beweeggedrag.

[2:55:12] En ouderen zijn één van die groepen. We doen het ook binnen de regeling combinatiefuncties.

[2:55:18] Daar wordt in 80% van de gemeente inzet gepleegd om ouderen in beweging te krijgen en te houden.

[2:55:24] En ook de Bewegen Alliantie die zet daarop in.

[2:55:28] En die werkte ook aan oplossingen om die doelgroep ook structureel en duurzaam in beweging te krijgen.

[2:55:34] Dus er lopen allerlei initiatieven op dat punt.

[2:55:39] Mevrouw Wendel had ook een vraag over wat we...

[2:55:41] Ik doe het vorige punt, mevrouw Sijnhaven. Sorry, minister. U had nog een interruptie van mevrouw Sijnhaven.

[2:55:47] Ja, dank u wel, voorzitter. En mijn oproep was niet dat wij gaan bedenken hoe ouderen meer kunnen bewegen.

[2:55:52] Dat mogen ze toch echt helemaal zelf bepalen.

[2:55:55] Mijn oproep was veel meer van ik zie dat er al heel veel mooie initiatieven zijn.

[2:55:59] En als ik dan hoor een programma, ik wil vooral dat we gaan kijken hoe we al die lopende initiatieven, waarvan we gewoon weten dat ze heel goed werken, waarvan we weten dat ze grote groepen mensen bereiken, dat we die meer gaan ondersteunen.

[2:56:11] Bijvoorbeeld de initiatieven vanuit het ouderfonds.

[2:56:14] Dus dat was vooral mijn oproep.

[2:56:16] Geen nieuwe dingen bedenken, maar datgene waarvan we al weten dat het werkt, een extra zetje geven.

[2:56:20] En hoe we dat dan doen.

[2:56:24] Op zich ben ik het mee eens dat we alle goede initiatieven moeten ondersteunen.

[2:56:29] Maar ik ben dan nog een beetje op zoek naar welke rol u dan precies voor mij ziet daarin.

[2:56:36] Ja voorzitter, wat ik merk op tal van terreinen.

[2:56:38] Dus dat gaat niet alleen over het gesprek wat we vandaag voeren.

[2:56:40] Maar ook als het gaat over mentale gezondheid.

[2:56:43] Als het gaat over aanpak, jeugd, criminaliteit.

[2:56:45] Dan zijn we heel veel verschillende projecten en programma's aan het ondersteunen.

[2:56:49] En er komt ook weer allemaal nieuwe dingen bij.

[2:56:51] Terwijl ik soms denk, laten we ook gewoon kiezen.

[2:56:52] Als we weten dat dingen heel goed werken.

[2:56:54] Die een extra zetje geven.

[2:56:56] in plaats van dat er weer tien, vijftien nieuwe initiatieven bij komen.

[2:56:59] Dus dat is de oproep die daarachter zit.

[2:57:01] Ja, ik begrijp uw vraag beter nu, maar ik constateer ook dat juist heel veel van dit soort initiatieven uit de lokale samenleving komen.

[2:57:09] Dat is volgens mij heel mooi, want daar zijn ze ook geborgd in de lokale samenleving.

[2:57:13] En soms denk ik om sommige thema's, niet bij alles, maar zou je ook vele bloemen moeten laten bloeien.

[2:57:18] Dus in die zin is het ook wel de vraag of het echt een probleem is dat er zoveel verschillende initiatieven zijn.

[2:57:23] Maar volgens mij is het vooral belangrijk dat er veel mogelijkheden zijn die ouderen oproepen om te laten bewegen.

[2:57:33] Voorzitter, dan ga ik door naar de vraag van mevrouw Wendel over digitale zorg.

[2:57:38] Wat ik ga doen om digitale vaardigheden bij ouderen te bevorderen.

[2:57:42] Nou, ik wil toch even zeggen dat volgens mij niet zozeer digitale zorg de norm is, maar vooral goede passende zorg is de norm.

[2:57:51] En digitale vaardigheden en inzet van digitale middelen is daarbij denk ik heel wezenlijk en moeten we ook zo goed mogelijk gebruiken.

[2:58:01] Een digitale vaardigheid, wat u daarbij noemt, is ook wel primair het terrein van de minister van BZK.

[2:58:07] Ik meen dat ik daar bij het WGO ook al wel iets over heb gezegd, namelijk dat er al meer dan 500 informatiepunten digitale overheid zijn.

[2:58:14] En dat die punten mensen helpen bij publieke dienstverlening.

[2:58:18] En dat er daarnaast ook een telefonische digihulplijn is die ook digitale vragen beantwoordt en die behandelt, begrijp ik uit de cijfers, zo'n 500.000 bellers per maand.

[2:58:30] En dat wij natuurlijk ook cliëntondersteuning hebben op lokaal niveau die ook mensen kan helpen bij digitale apps of zaken die moeten worden gebruikt.

[2:58:45] Mevrouw Van Brenk had een vraag over de mantelzorg en vroeg of ik wil kijken naar het recht op acute respijtzorg.

[2:58:57] En dat wil ik heel graag meenemen in het mantelzorgplan waar ik op dit moment aan werk.

[2:59:03] Mevrouw Ten Hoven zei dat het aantal mantelzorgers dat overbelast is stijgt.

[2:59:10] En hoeveel kan je van mantelzorgers en werkgevers vragen?

[2:59:13] Nou, u bent denk ik ook bekend met het SERRA, wat pas is uitgebracht, juist over de combinatie mantelzorg en werk.

[2:59:19] Dat ligt bij mijn collega bij Sociale Zaken.

[2:59:22] En wij zullen daar, ik dacht ook, voor de zomer met een reactie op komen.

[2:59:26] En ik denk dat we daar ook dieper in zullen gaan op het vraagstuk wat u hier ook aangeeft.

[2:59:31] Namelijk over de combinatie van als je werkt en je moet ook zorgen voor iemand, hoe kun je dat combineren.

[2:59:38] Dan had de heer El Abassi nog een vraag over hoe ik ervoor ga zorgen dat respijtzorg en logeeropvang daadwerkelijk voor mantelzorgers ook beschikbaar is.

[2:59:51] En hoe ik voorkom dat mantelzorgers financieel en sociaal vastlopen door hun zorgtaken.

[2:59:56] Dat tweede van uw vraag, daar kom ik bij de mantelzorgplan, zal ik daar verder op ingaan.

[3:00:02] Uw eerste vraag is dat, het is natuurlijk fantastisch dat er mensen zijn die belangeloos zich inzetten voor een medemens, of dat nou dichtbij is of iets verder weg.

[3:00:14] Maar dat betekent dat we ook al onze samenleving daar omheen moeten gaan organiseren om dat mogelijk te maken.

[3:00:20] Dus er moet ook passende ondersteuning zijn.

[3:00:23] Daarom hebben we ook in het HLO daar afspraken over gemaakt, hebben we ook middelen voor vrijgemaakt.

[3:00:28] En dat is 25 miljoen.

[3:00:29] En een van de dingen die daarbij horen is juist die logeren en die respijtzorg.

[3:00:32] Dus gemeentes hebben daar middelen voor gekregen om dat te organiseren.

[3:00:37] En daarnaast had mevrouw Tijmstra natuurlijk ook een hele interessante suggestie om te kijken wat je kunt doen met die plaatsen die op dit moment, zeg ik dan,

[3:00:44] ik ga er straks even verder op in, maar vrijkomen in verpleeghuis of je die daar niet voor zou kunnen inzetten.

[3:00:50] En daar sta ik op zich ook, want u heeft volgens mij ook een motie daarover ingediend, sta ik daar ook welwillend tegenover om dat eens te onderzoeken.

[3:00:57] om te kijken of je daar even te hulp zou kunnen inzetten.

[3:01:03] Ik krijg nu door, ik heb net gezegd, het SER-advies over mantelzorg en werk,

[3:01:09] dat komt na de zomer, niet ervoor, maar dat zal wel direct na de zomer zijn, volgens mij.

[3:01:14] Dat is het einde van dit blokje, voorzitter.

[3:01:19] Dan ga ik door naar, en dat heb ik niet zo heel veel vragen,

[3:01:23] maar over de leegstand van de verpleeghuizen, waar ik het net eigenlijk al even over had.

[3:01:29] Ik wil eigenlijk vooraf wel zeggen dat, we zien nu dat er leegstand is,

[3:01:33] in de verpleeghuizen.

[3:01:36] Maar als je kijkt naar de demografische ontwikkelingen,

[3:01:38] die heeft u allemaal genoemd, zullen we zien dat er in de toekomst

[3:01:40] eigenlijk weer meer plekken nodig

[3:01:42] zullen zijn. Dus het is een soort

[3:01:44] tijdelijke ruimte

[3:01:46] die we nu hebben.

[3:01:48] Daarom proberen we ook juist om te zorgen

[3:01:50] dat er zo min mogelijk mensen uiteindelijk

[3:01:52] naar die verpleeghuizen moeten. Daarom maken we die

[3:01:54] beweging naar de voorkant. Maar we zullen

[3:01:56] die plekken dus wel beschikbaar moeten houden

[3:01:58] uiteindelijk en ook weer moeten kunnen gebruiken

[3:02:00] voor verpleeghuiszorg.

[3:02:02] Daarom vind ik dat voorstel van mevrouw Tijmschra ook wel interessant om dat eens te bekijken, want dat zou om tijdelijke oplossingen kunnen gaan.

[3:02:12] En dat is een vraag, mevrouw Sinhaven had zich aangesloten bij de vraag van mevrouw Tijmschra, dus die heb ik daarmee beantwoord.

[3:02:18] En mevrouw Ten Hoven en mevrouw Meijer vroegen aan mij dat de vraag naar intramurale zorg daalt en dat er minder zorgverleners nodig zijn of ik kan toelichten waar dit uit blijkt.

[3:02:29] Dit blijkt uit RIVM-onderzoek naar vraag, uitval en leegstand in de verpleeghuizen.

[3:02:37] Het onderzoek betreft zowel de wijkverpleging als de WLZ-verzekerde ouderzorg.

[3:02:42] Het onderzoek wordt begeleid door onder andere de NZA, het CIZ, Actis en ZN.

[3:02:49] Het onderzoek is gereed net na de zomervakanties van 2026, namelijk in september.

[3:03:02] Mevrouw Ten Hoven.

[3:03:04] Ja, dank u wel voorzitter.

[3:03:07] Ik lees in het landelijke rapportage wachtlijsten verpleegzorg in het derde kwartaal van 2025.

[3:03:14] Dat is onder andere gedaan door Zorgverzekeraars Nederland en het Zorginstituut.

[3:03:19] En daarin lees ik dat er nog 675 cliënten wachten op verpleeghuiszorg.

[3:03:24] En als je dat door het hele jaar heen kijkt, is het met oktober 24 en oktober 25, is de wachtende dus niet minder geworden.

[3:03:35] Dus hoe verklaart de minister dan die leegstand?

[3:03:38] Ja, voorzitter, dat komt omdat er mensen op de wachtlijst staan die eigenlijk nog niet op dit moment per se naar een verpleeghuis willen,

[3:03:43] maar al wel vast een plekje hebben, zeg maar, op de wachtlijst.

[3:03:46] Dus die wachtlijst bestaat eigenlijk uit drie onderdelen waarbij er een aantal acuut is.

[3:03:50] Nou, dat zijn volgens mij tientallen of zo.

[3:03:52] Het is echt een hele kleine groep.

[3:03:53] De groep die wel op de wachtlijst staat, maar er nog niet direct morgen een plek nodig heeft, is gewoon veel kleiner.

[3:03:58] En dan heb je nog een groep die erop staat, maar die helemaal nog niet op de korte termijn een plek nodig heeft in verpleeghuizen.

[3:04:04] En dat verklaart waarom er dus wel wachtlijsten zijn, maar dat die wachtlijsten niet wachtlijsten zijn van mensen die per direct een plek nodig hebben in een verpleeghuis.

[3:04:11] En dat zie je dan ook vervolgens aan het feit dat er dus ook lege plekken zijn in verpleeghuizen.

[3:04:17] Want als er mensen direct naartoe zouden moeten, zouden we de lege plekken ook niet hebben.

[3:04:20] Het scheelt overigens wel per regio, krijg ik ingefluisterd.

[3:04:26] Ja, dat is ook het beeld dat ik heb, voorzitter.

[3:04:28] Maar weet de minister zeker dat die lege plekken niet komen door gebrek aan personeel, onder andere door de nieuwe regels voor de ZZP'ers?

[3:04:38] Nee, dat weten wij vrij zeker, ja.

[3:04:43] En dan heb ik nog een laatste vervolgvraag.

[3:04:45] In de praktijk blijkt het belang van hospicezorg, ook wij vinden dat heel erg belangrijk,

[3:04:50] dat soms mensen in het hospice belanden die eigenlijk in een verpleeghuis hadden moeten liggen.

[3:04:55] Maar omdat we dan de zorg thuis niet goed geregeld hebben, of niet voldoende zorg, dan zijn hospice soms nog zo coulant om die mensen dan van zorg te bieden.

[3:05:05] Dat zijn eigenlijk scheefliggers.

[3:05:07] Heeft de minister daar ook zicht op, om hoeveel mensen dit gaat?

[3:05:11] Ja, voorzitter, het begint bij de vraag of ik dit beeld herken, maar dit beeld herken ik eigenlijk niet.

[3:05:17] Dus wel andersom dat soms de hospice gebruikt worden voor het feit dat de verpleeghuizen worden gebruikt voor de hospicezorg.

[3:05:27] Ik moet het even goed zeggen.

[3:05:29] Dus ja, ik herken het beeld niet.

[3:05:31] Maar als u daar een voorbeeld van heeft, misschien is dat goed om dat dan aan te reiken.

[3:05:34] Want dan kunnen we daar ook naar kijken.

[3:05:35] Dat helpt.

[3:05:36] Doe het mevrouw Tenhove?

[3:05:41] Ja?

[3:05:42] Dan vraag ik de minister om door te gaan.

[3:05:44] Ja, voorzitter.

[3:05:45] Dan kom ik bij het volgende blokje.

[3:05:47] En dat gaat over dementie.

[3:05:49] En wat ik doe om de vroegdiagnostiek bij dementie te verbeteren, dat is een vraag van mevrouw Meijer.

[3:05:55] En dat doen we via het onderzoeksprogramma Dementie van de Nationale Dementiestrategie.

[3:06:00] En ik gaf u net al aan, daar hebben we opnieuw besloten om goed te investeren ook in die kennis.

[3:06:09] En daarin blijven we dan ook investeren in een tijdige en accurate diagnostiek.

[3:06:13] Zoals via het TAP Dementie Consortium.

[3:06:16] Ik hoop niet dat u aan mij vraagt wat dat dan precies is, want dat moet ik in de tweede termijn nu dan melden.

[3:06:22] Dit is essentieel voor eventuele toekomstige behandelingen die wel voldoen, maar vooral ook om patiënten en naast de nu al passende zorg en ondersteuning en toekomstplanning te kunnen bieden.

[3:06:33] Mevrouw Meijer vroeg ook, en ook meer mensen hadden daar overigens vragen over, ook mevrouw Wendel, over het case management dementie en wat ik doe om dat goed te regelen.

[3:06:44] De case management dementie is een basisverzekerde zorg op grond van de zorgverzekeringswet.

[3:06:52] En valt daarmee dus ook onder de zorgplicht van de zorgverzekeraar.

[3:06:56] De zorgverzekeraars zijn dus ook verplicht om voldoende case management dementie in te kopen voor hun verzekerde.

[3:07:02] En over de volle breedte, dus vanaf het moment dat die niet-pluis fase, dat je het idee hebt, er lijkt iets te ontstaan wat op dementie lijkt, tot en met de eindfase.

[3:07:19] En ook wanneer case management dementie wordt geleverd door case managers met een sociaal werkachtergrond.

[3:07:25] En het is ook belangrijk dat dat ook wordt ingekocht, want dat maakt ook dat we voldoende case managers zouden moeten hebben, ook voor de toekomst.

[3:07:34] Want dat was volgens mij ook een vraag die ergens werd gesteld.

[3:07:37] En wij verwachten dan ook dat in overeenstemming met de duiding van het zorginstituut in elke regio voldoende case management wordt ingekocht, zodat er ook voldaan wordt aan de zorgplicht.

[3:07:51] En dan had mevrouw Wendel, even kijken of ik die vraag net ook al niet heb meegenomen.

[3:07:58] of hoe ik de toekomst zie van de beroepsgroep case manager daar heb ik denk net iets over gezegd

[3:08:03] maar ook of ik zie dat zorgverleners die vergelijkbare zorg kunnen leveren

[3:08:09] en dat heb ik inderdaad net benoemd omdat ook vanuit sociaal werk wij zien dat mensen ook deze zorg zouden kunnen verlenen

[3:08:16] het is ook belangrijk om inderdaad voldoende mensen te hebben

[3:08:18] en tenslotte ook op case management dimensie nog een vraag van mevrouw van Brenk

[3:08:24] Waarom volstaat de minister met een oproep aan de zorgverzekeraars?

[3:08:27] En welke stappen neemt de minister om af te dwingen dat zij voldoende case management dementie organiseren en vergoeden?

[3:08:34] Nou, ik heb net inderdaad, u zegt ook terecht, dat is een zorgplicht die bij de zorgverzekeraars ligt.

[3:08:39] Maar we hebben natuurlijk de NZA die daarop toe moet zien.

[3:08:41] Dus die moet het toezien dat inderdaad aan die zorgplicht wordt voldaan.

[3:08:44] Dat is niet in eerste instantie de rol die ik heb.

[3:08:47] En wij verwachten gewoon dat dat goed gaat.

[3:08:49] En als dat niet goed gaat, dan is de eerste die daar aan de bel moet gaan trekken, de NZA.

[3:08:56] Ik stel voor, ik kijk even naar de Kamerleden, omdat er best wel veel vragen gesteld zijn over dementie.

[3:09:01] Ja, ik heb er nog twee en dan ben ik klaar.

[3:09:02] Dat weet ik, maar omdat er ook overlap zit, wacht even tot het blokje klaar is en dan de vraag stellen.

[3:09:08] Dat scheelt misschien een interruptie, omdat u misschien antwoord krijgt op basis van het antwoord dat door een ander Kamerlid is gesteld.

[3:09:14] De minister.

[3:09:16] Voorzitter, ik heb nog twee vragen op het punt van dementie.

[3:09:19] Een van de heer Van Dijk, of ik aan de slag ga met het advies van de gezondheidsraad.

[3:09:27] En dan specifiek het voorkomen en behandelen van hoge bloeddruk.

[3:09:30] Nou, ik zei u net al, die had ik gisteren ook al ingevoerd in het systeem.

[3:09:33] Maar het is denk ik heel erg belangrijk dat er aandacht is voor de risico's op dementie bij bepaalde risicocategorieën.

[3:09:39] En hoge bloeddruk is er daar een van.

[3:09:40] En ik zal met het Nederlands huisartsengenootschap in gesprek gaan over de mogelijke gevolgen.

[3:09:49] Het advies van de gezondheidsraad voor de behandeling van mensen met een hoge bloeddruk.

[3:09:54] En of dit ook leidt tot andere afwegingen of een herziening van de richtlijnen is uiteindelijk aan de beroepsgroep om te bepalen.

[3:10:03] Want zij gaan over wat goede zorgen.

[3:10:04] Ze mag zelf in ieder geval in het gesprek inbrengen.

[3:10:08] En dan tenslotte de heer Elra Bassi die vroeg welke maatregelen ik neem om cultuursensitieve dementiezorg te bevorderen.

[3:10:15] Het is ook een van de aandachtspunten in de nationale dementiestrategie.

[3:10:21] Daarnaast bijvoorbeeld ook jonge mantelzorgers, maar ook die cultuursensitieve dementiezorg.

[3:10:26] En er gebeurt gewoon al heel veel op dit moment als het daarom gaat.

[3:10:28] Er zijn ontmoetingsplekken zoals Alzheimercafés, er is Opella, er zijn reizende theehuizen, lotgenotengroepen voor mantelzorgers.

[3:10:35] U Centraal bijvoorbeeld.

[3:10:38] Ook binnen de campagne Samen Dementie Vriendelijk worden trainers met een migratieachtergrond en aandacht in beeldvorming gecoacht om zo meer aan te sluiten bij kennis en beelden van de doelgroep.

[3:10:48] Er zijn brochures in verschillende talen beschikbaar.

[3:10:51] In de zorgstandaard dementie is opgenomen dat zorg en ondersteuning cultuur divers moet zijn.

[3:10:57] Daarnaast deelt het dementienetwerk Nederland kennis over deze doelgroep in de dementienetwerken.

[3:11:03] Ook Dementalent, het kenniscentrum Jonge Mensen met Dementie.

[3:11:07] En er is ook aandacht voor het bereiken van mensen met een andere culturele achtergrond daarin.

[3:11:13] En in vier onderzoeksconsortia binnen het onderzoeksprogramma Dementie zijn mensen met een migratieachtergrond één van de doelgroepen.

[3:11:19] En VAROS zit in drie van deze consortia als samenwerkingspartner.

[3:11:30] Ja, mevrouw Correa, ik had mevrouw Meijer al laten wachten.

[3:11:33] Had u nog een vraag?

[3:11:35] Ja, mevrouw Meijer eerst.

[3:11:37] Ja, dank voorzitter.

[3:11:38] Ik heb nog een vraag over de case managers.

[3:11:41] Ik begon er ook al over in eerste termijn.

[3:11:44] Het gaat dan over de signalen die in ieder geval wij krijgen.

[3:11:47] En van mij, mevrouw Van Brink begon er ook over dat het tarief niet afdoende is.

[3:11:52] De minister heeft er net een en ander over gezegd, over de zorgplicht.

[3:11:57] Maar eigenlijk, het is wat afwachtend met alle respect.

[3:12:01] En de signalen komen nu binnen met mogelijk gevolgen voor mensen die heel veel baat zouden hebben bij de inzet van zo'n case manager dementie bij hun thuis.

[3:12:13] Dus ik zou eigenlijk de minister willen vragen, kan er niet iets proactiever met die signalen die wij bijvoorbeeld van Alzheimer in Nederland krijgen worden gedaan

[3:12:20] om ze in ieder geval te inventariseren en dan de partijen die daar iets mee moeten is bij elkaar te brengen of ze daar dan al op kunnen handelen

[3:12:26] Voordat we gaan zitten afwachten en misschien wel op erger aflopen uiteindelijk.

[3:12:34] Ja voorzitter, deze signalen heb ik niet zo gehoord.

[3:12:37] Maar ik denk dat het goed is dat ik het even bijzet en onder de aandacht breng als we met hen spreken hierover.

[3:12:47] Mevrouw Kouradi.

[3:12:50] Ja voorzitter, in de eerdere beantwoording hoorde ik ook op een gegeven moment 2200 initiatieven die er bestaan.

[3:12:58] Ik hoor nu ook echt heel veel instanties voorbij komen.

[3:13:01] En ik ben dan even benieuwd in hoeverre dat allemaal particuliere instanties zijn of dat daar ook of een volledig of een deels subsidierelatie mee is.

[3:13:10] En als dat zo is, dan vind ik dat nogal best wel veel.

[3:13:14] En dan zou ik toch wel eens graag zo'n overzicht willen hebben met welke partijen wij dan allemaal zo'n subsidierelatie hebben en welke kosten daaraan verbonden zijn.

[3:13:21] En of dat niet op een andere manier ingericht kan worden.

[3:13:27] Wat betreft, u vraagt naar subsidies, die zijn er in het overzicht van de Rijksoverheid.

[3:13:33] Die 2200 gaat over interventies, dus over manieren waarop je in de zorg iemand kunt helpen.

[3:13:39] Die bestaan gewoon.

[3:13:40] Het enige wat die interventietool doet, is als je een vraag hebt, welke interventie zou passen bij het probleem wat ik heb in de zorg.

[3:13:48] Bijvoorbeeld, ik wil voorkomen dat mensen een hoge bloeddruk krijgen, om te voorkomen dat ze dementie zouden kunnen krijgen.

[3:13:54] Dan kun je die vragen invoeren, dan krijg je gewoon de interventies die er bestaan.

[3:13:57] Maar die krijg je, vooral de effectief bewezen interventies komen dan omhoog.

[3:14:02] En dan kun je zelf besluiten of je dat ook wilt toepassen in jouw eigen werk of bij jouw eigen zorginstelling.

[3:14:10] Dus dat heeft niets te maken over allemaal organisaties en subsidierelaties.

[3:14:14] Dit is gewoon een soort digitale tool die er is, waarbij een heleboel eigenlijk via AI uit allerlei data's wordt getrokken.

[3:14:22] Waar je zorgverleners gewoon heel erg mee kunt helpen.

[3:14:24] omdat ze heel snel een beeld hebben van dit zou ik dus inderdaad voor deze hulpvraag of deze zorgvraag kunnen inzetten.

[3:14:31] Allemaal op basis van wetenschappelijk onderzoek.

[3:14:35] Oké, helder. En dan zou ik toch wel heel erg graag, want natuurlijk ik kan zelf gaan zitten zoeken,

[3:14:40] maar ik zou wel heel erg graag eigenlijk willen zien waar wij dan precies die subsidierelatie mee hebben.

[3:14:47] Ik hoor heel veel voorbeelden, ik hoor heel veel, maar waar hebben wij dan allemaal subsidierelatie mee

[3:14:54] en welke kosten zijn daarmee gemoeid en kan daar eventueel ook een efficiënslag in gemaakt worden?

[3:15:02] Nou, we hebben al best wel, kan ik u vertellen, en dat doet ook best wel een beetje pijn op verschillende plekken in mijn organisatie,

[3:15:08] maar ook daarbuiten een taakstelling doorgevoerd op een heleboel subsidies op dit moment.

[3:15:12] Dus we zijn echt ook al wel aan het kijken, daar wordt al echt op teruggesnoeid.

[3:15:17] We hebben ook de minister en ik, minister Hermans en ik, ook in onze eigen organisatie ook gezegd,

[3:15:22] Welke dingen, waar zouden we ook echt van af kunnen?

[3:15:25] Want we kijken vaak hoe krijgen we er geld bij.

[3:15:28] Maar soms moet je ook dan afscheid nemen van dingen die er dan misschien niet meer meer doen.

[3:15:31] Daar zijn we ook naar aan het kijken, ook in het kader van taakstellingen.

[3:15:35] Dus daar doen we al best wel veel aan.

[3:15:37] En het overzicht wat u vraagt, ik weet niet of het zo makkelijk is.

[3:15:40] Behalve dan wat we al hebben op de site, om dat zomaar te geven.

[3:15:44] Dus ik zit even te zoeken wat we daarop zouden kunnen toezeggen.

[3:15:50] Kom ik in het tweede termijn nog even op terug?

[3:15:57] Daarmee echt aan het einde gekomen van het blok dementie.

[3:15:59] Eenmaal andermaal gaan we door naar het volgende blok en dat is op mijn lijstje palliatieve zorg.

[3:16:04] Klopt, voorzitter.

[3:16:06] Mevrouw Meijer had een vraag over de palliatieve zorg.

[3:16:10] Zegt zij is zorgbreed.

[3:16:11] En is dat ook de manier waarop de minister dit een plek en de zorg wil geven?

[3:16:14] Ja, het korte antwoord is ja.

[3:16:16] Dat ben ik helemaal met u eens.

[3:16:17] Het gaat niet alleen over ouderen, maar het gaat ook over jongeren en ook over kinderen.

[3:16:22] Dus dat is breed.

[3:16:24] Dan hadden de heer Van Dijken, mevrouw Wendel en ook mevrouw Dobben vragen over hospices.

[3:16:29] En met name over dat, ik weet niet of ik dat dan goed zeg, het GUPTA-rapport.

[3:16:34] Want dat signaleert inderdaad een aantal knelpunten en stelt ook een ingrijpende centralisatie.

[3:16:39] En uw vraag is van ja, maar dat is best wel een beetje omstreden.

[3:16:43] Want willen we niet juist ook die lokale worteling?

[3:16:47] En wat mij betreft is het antwoord ja.

[3:16:48] Ik vind het ook belangrijk dat die lokale worteling inderdaad ook...

[3:16:52] En daarom zijn we nu ook wel aan het kijken wat doen we nou precies met dit advies.

[3:16:56] Daarover zijn we ook in gesprekken.

[3:16:57] Sommige aanbevelingen die kunnen we overnemen wellicht en andere ook niet.

[3:17:01] Omdat ik vind die lokale worteling ook heel belangrijk.

[3:17:05] En daarbij, en dat is even nog een antwoord op de vraag van mevrouw Wendel, is het ook niet de bedoeling om die vrijheid te beperken.

[3:17:12] Dus dat heeft ook met die lokale worteling te maken.

[3:17:14] En dat geldt overigens ook voor de identiteitsgebonden zorg zoals de heer Van Dijk ook benoemde.

[3:17:20] Mevrouw Dolbel had ook een vraag over de palliatieve zorg.

[3:17:24] En zij zei dat er een toename zal zijn.

[3:17:27] Nou, dat is denk ik, daar hoef je geen wiskunde voor gestudeerd te hebben, zou ik willen zeggen.

[3:17:32] En wat nou precies de gevolgen zijn van de bezuiniging op de ouderenzorg.

[3:17:37] Ook ik ben met haar eens dat bij de uitvoering van de plannen toegankelijkheid natuurlijk een hele belangrijke publieke waarde is.

[3:17:44] De toegankelijkheid ook voor palliatieve zorg is natuurlijk wezenlijk.

[3:17:48] Dus daar heb ik ook echt oog voor.

[3:17:49] We bezuinigen ook niet voor de palliatieve zorg.

[3:17:52] De komende jaren hebben we echt miljoenen ter beschikking om die palliatieve zorg goed te organiseren.

[3:17:57] We zijn nu ook bezig met een toekomstagenda.

[3:18:02] Het nationale plan palliatieve zorg loopt af.

[3:18:05] We zijn nu ook aan het kijken naar een toekomstagenda, maar vooral ook een actieagenda om het ook echt te integreren in de reguliere zorg.

[3:18:12] Het moet niet iets apart zijn, maar het moet ook echt horen bij het aanbod wat er is op lokaal niveau.

[3:18:18] En dan had mevrouw Meijer tenslotte nog een vraag over de proactieve zorgplanning.

[3:18:23] Wat de minister gaat bijdragen aan een campagne over de progressieve zorgplanning in ziekenhuizen.

[3:18:29] Het is in ieder geval heel mooi dat op dit moment één op de drie ziekenhuizen een campagne is gestart hierover.

[3:18:34] En uw vraag is wat ik dan precies daaraan bijdraag.

[3:18:37] En via het nationaal programma Palliatieve Zorg 2 is middels een stimuleringsimpuls financiering beschikbaar gesteld voor deze campagne.

[3:18:44] En daarnaast is Proactieve Zorgplanning ook nadrukkelijk onderdeel van de toekomstagenda Palliatieve Zorg en Ondersteuning.

[3:18:50] En die zal ik u voor de zomer ook delen.

[3:18:54] Dus dat is de opvolging van de eerdere.

[3:19:01] Mevrouw Meijer.

[3:19:03] Voorzitter, dank.

[3:19:05] De minister onderstreept het belang van toegankelijk blijven van de palliatieve zorg.

[3:19:09] Alleen de praktijk met het invoeren van de eigen bijdrage in de wijkverpleging zou als een andere kunnen zijn.

[3:19:16] Want volgens mij geldt die ook voor de wijkverpleegkundigen die bij mensen thuis komt om palliatieve zorg te verlenen.

[3:19:22] Dus hoe toegankelijk blijft dat dan als dat ook voor dit specifieke type zorg geldt?

[3:19:29] Voorzitter, dat is volgens mij iets wat we mee moeten nemen als we het gaan hebben over die eigen bijdrage in de wijkverpleging.

[3:19:34] Ik gaf het net al aan en nu voor mij blijft wel uitgangspunt toegankelijkheid.

[3:19:37] Dat vind ik ook een belangrijke publieke waarde.

[3:19:40] Dus dat zullen we ook mee moeten nemen in de weging hoe we dat gaan invullen.

[3:19:49] Zijn we het einde gekomen van het blok?

[3:19:52] Dan ben ik bij het blokje Financiën. Ik krijg inmiddels overigens al een antwoord op de vraag van mevrouw Conradi over die subsidies.

[3:20:02] Dat in de begroting is jaarlijks een bijlage opgenomen met subsidies per beleidsdoel en per artikel, meerjarig.

[3:20:09] En op Prinsjesdag wordt dat opnieuw weer gepresenteerd. Dus u moet nog even wachten tot Prinsjesdag.

[3:20:16] Dan had mevrouw Vliegendhart en mevrouw Meijer een vraag over de onzekerheid en de bezuinigingen van het coalitieakkoord.

[3:20:25] Ik begrijp dat u wilt weten hoe we nou precies dat WLZ-kader, hoe we dat nou gaan toedelen naar de verschillende sectoren.

[3:20:31] Of die besparingen die daarvoor zijn.

[3:20:33] En ik heb u toegezegd om dat voor de zomer te doen.

[3:20:36] En dat doe ik via de voorlopige kaderbrief WLZ.

[3:20:40] U zegt voor de zomer of voor het zomereces?

[3:20:43] Ja, daar bedoel ik het zomereces mee.

[3:20:46] Nee, dat is een verschil.

[3:20:47] Is dat zo? Ja, anders zou het 21 juni zijn bedoelt u.

[3:20:51] Heel scherp gaan zitten, maar voor het zomere ses.

[3:20:53] Oké, voor het zomere ses. Genoteerd. Gaat u door.

[3:20:56] Dan de heer Van Dijk over de flexibiliteit, welke ruimte gemeentes hebben om budgetten vanuit de diverse akkoorden flexibel in te kunnen zetten tussen verschillende jaren en tussen thema's.

[3:21:08] Voor de uitvoering van de ASWA afspraak is voor de jaren 2027 tot en met 2029 een nieuwe ontschotte specifieke uitkering beoogd.

[3:21:18] En de exacte vorm daar wordt nog aan gewerkt.

[3:21:20] Maar wat het in ieder geval doet is dat er ruimte ontstaat voor gemeentes om in te zetten voor mantelzorgondersteuning en respijtzorg.

[3:21:31] En dat er ook geen harde budgetgrenzen meer zijn per thema.

[3:21:34] En dat geeft dus gemeenten ook meer flexibiliteit in de uitvoering.

[3:21:38] Maar ze kunnen dan wel zelf ook lokale accenten leggen binnen de brede doelen van de akkoorden op gezondheid, welzijn en het medisch domein.

[3:21:46] En er wordt ook rekening mee gehouden dat gemeentes middelen mee moeten kunnen nemen naar een volgend kalenderjaar.

[3:21:54] Mevrouw Tijmstra vroeg hoe we nou succesvolle initiatieven structureel kunnen borgen en niet alleen met incidentele programma's bezig kunnen zijn.

[3:22:03] Binnen het ASWA ben ik ook bezig om bewezen en effectieve interventies te verankeren in het aanbod van gemeentes.

[3:22:10] Zoals sociaal verwijzen of laagdrimpelige steunpunten.

[3:22:14] En ik heb met de gemeentes ook afspraken gemaakt over het aanbieden van deze basisfunctionaliteiten.

[3:22:19] Er is ook structureel geld voor beschikbaar.

[3:22:22] En daar werken we ook aan door middel van een toolkit medisch sociaal.

[3:22:26] En in die toolkit kunnen ze dan vinden wat werkt nou ook echt.

[3:22:28] Dat lijkt een beetje op wat ik net ook noemde van die interventietool.

[3:22:32] De heer Van Dijk vroeg of ik kan aangeven hoe de korte looptijd van akkoorden zich verhoudt tot de wens voor langdurige verandering.

[3:22:40] En moeten de doelen niet voor lange termijn en moet het budget niet flexibeler tussen jaren en thema's?

[3:22:45] De akkoorden die we hebben gesloten met HLO en ASWA zijn voor de middellange termijn, maar gaan natuurlijk wel uit van een visie voor de lange termijn.

[3:22:52] En u bent vast ook bekend dat we in dit huis altijd voor een aantal jaren ergens geld voor vrijmaken.

[3:22:57] Maar dat betekent niet dat er daarna ook niet weer opnieuw geld bij kan komen.

[3:23:02] En op dit moment zijn de financiële budgetten zoals het WLZ-kader ook tot en met 2031 beschikbaar gesteld.

[3:23:09] Dus in die zin is dat ook al best wel structureel.

[3:23:14] Mevrouw van Brenk stelt eigenlijk dat de huishoudelijke hulp inkomensafhankelijk wordt en hoe we dat dan gaan organiseren.

[3:23:22] Maar dat klopt niet helemaal met wat er in het coalitieakkoord staat, want daarin staat natuurlijk dat het wordt geschrapt.

[3:23:27] Maar ik denk dat u vraagt, tenminste dat de vraag erachter is, hoe zorgen we nou dat mensen die het niet kunnen betalen als je het afschaft, toch ook toegang houden tot die huishoudelijke hulp.

[3:23:38] Nou, dat ben ik allemaal aan het uitwerken. En daarover staat ook iets in het coalitieakkoord.

[3:23:48] Ja, dat is eigenlijk denk ik ook een antwoord op de vraag van mevrouw Meijer over de huishoudelijke zorg.

[3:23:54] En we hebben net ook al denk ik een interruptiedebatje gehad over de wijkverpleging.

[3:24:00] Nogmaals, daarbij blijft voor mij ook belangrijk dat die toegankelijkheid wel blijft, ook voor de wijkverpleging.

[3:24:05] En ik zal er ook rekening mee houden in de uitwerking van die maatregel.

[3:24:09] Mevrouw Brink had ook een interessante vraag over maaltijden in verpleeghuizen.

[3:24:12] U vroeg aan mij waar ik van hield.

[3:24:15] Een teleurstellende antwoord is wel, ik heb geen koekje bij de koffie.

[3:24:18] Ik eet nooit een toetje.

[3:24:20] En wat was het nog meer? Ik eet ook geen appelmoes.

[3:24:23] Helaas, maar ik heb toch een leuk leven hoor.

[3:24:25] En ik hou ook wel van lekker eten.

[3:24:27] Maar ik vind, dus die maaltijden en verpleeghuizen zijn natuurlijk ook heel erg belangrijk.

[3:24:31] Maar ik vind dat eerlijk gezegd wel echt iets voor een cliëntenraad en voor een zorginstelling en een verpleeghuis om daar zelf ook met elkaar over in gesprek te gaan.

[3:24:42] En ik heb in de algemene zin ook geen signalen dat er wordt bezuinigd op de kwaliteit van de maaltijden.

[3:24:47] Dus als u daar hele concrete signalen voor hebt en dat is op een grote geschaal, dan hoor ik ze ook graag.

[3:24:55] Mevrouw Van Blink.

[3:24:56] Ja voorzitter, het ging mij erom dat je kan het leven ook heel erg leuk maken door bijvoorbeeld met elkaar samen te gaan koken.

[3:25:07] En dat je met de cliënten die er zitten, dat die daar ook een onderdeel van maken.

[3:25:12] Dat is ook een vorm van bezigheidstherapie.

[3:25:15] De maaltijd is een stuk lekkerder dan dat die uit de gaarkeuken komt.

[3:25:19] En nou ja, als een prutje wordt opgedrinkt.

[3:25:23] En wij zouden dat meer moeten stimuleren, denk ik.

[3:25:26] En alles waar de minister aan kan bijdragen, en ik gun haar ook een toetje, moet ik eerlijk zeggen.

[3:25:34] Het is voor mij ook het hoogtepunt van de maaltijd, maar goed.

[3:25:37] Maar dat is het advocaatje.

[3:25:39] Nee, niet het advocaatje.

[3:25:40] Maar als de minister daar iets in kan betekenen, zeg maar om een goede gezonde maaltijd,

[3:25:48] die ook vers bereid is om daar te kunnen stimuleren, dan zou ik dat toejuichen.

[3:25:56] Voorzitter, ik zie op dat punt wel kansen.

[3:25:58] Juist als we die gemeenschapsvorming goed organiseren,

[3:26:00] ik denk dat dat nou juist de plekken zijn waar je met elkaar kunt gaan koken

[3:26:03] en waar je juist zo kunt werken aan die gezonde maaltijden.

[3:26:06] Ik denk dat we elkaar op zich best vinden.

[3:26:08] Ik ben nog een beetje aan het zoeken hoe ik daar meer op zou kunnen sturen,

[3:26:10] maar uw signaal is helder.

[3:26:14] Voorzitter, dan had mevrouw Tijmstra nog een vraag over de wet DOS.

[3:26:19] hoe ik dat toekomstperspectief zie

[3:26:23] daar heb ik iets opgeschreven

[3:26:24] wat ik eigenlijk niet meer helemaal

[3:26:27] nou ja wat ik volgens mij net al

[3:26:28] in het grotere geheel heb aangeven

[3:26:29] dat we daar wel naar eens aan het kijken zijn

[3:26:31] en dat we dat ook structureel willen gaan

[3:26:35] structurele financiering willen gaan organiseren

[3:26:41] ik denk dat dit een vraag voor

[3:26:43] de andere minister is

[3:26:46] ja mevrouw Vliegendhard

[3:26:47] had ook een vraag over de complexiteit

[3:26:49] van de zorgwetten

[3:26:51] Dat hij alleen maar lijkt toe te nemen en dat hij steeds minder aansluit bij de dagelijkse praktijk.

[3:26:56] Dan laat ik beginnen met dat we natuurlijk onlangs de staatscommissie zorg, of tenminste, ik weet niet of we hem nu inmiddels al hebben ingesteld, maar dat gaat in ieder geval wel binnenkort gebeuren.

[3:27:05] Die gaat natuurlijk ook over het langetermijnperspectief van hoe we die zorg met elkaar willen organiseren.

[3:27:10] En ik begrijp ook wel dat het zorgsysteem best heel complex is.

[3:27:14] Daarom bieden we ook natuurlijk cliëntondersteuning aan voor mensen voor wie het echt ook moeilijk te vatten is.

[3:27:21] En ik probeer ook wel het systeem te vereenvoudigen door bijvoorbeeld, wat ik aan het begin van dit gesprek al zei, dat ook familieleden nu een WLZ-aanvraag kunnen doen, zodat dat mogelijk ook daarbij helpt.

[3:27:33] En een ander goed voorbeeld is denk ik ook het vereenvoudigen en het versnellen van het erindicatieproces voor de wet langdurige zorg.

[3:27:40] Dus we proberen daar wel aan te werken, maar ik denk dat de grotere vraagstuk eigenlijk meer thuis wordt bij de staatscommissie.

[3:27:46] Ja, en dan had de heer Van Dijk, die ging eigenlijk in op het RVS-advies over het rimpel-effect.

[3:27:53] Ik vind dat wel een mooi woord.

[3:27:58] En natuurlijk heeft meneer Van Dijk ontzettend gelijk dat als het gaat over de vergrijzing,

[3:28:03] dat zich dat natuurlijk niet beperkt tot de vraag naar zorg, maar dat dat een veel breder vraagstuk is.

[3:28:09] En ik denk dat het wel heel goed is dat wij in ieder geval laten zien, de minister van Vroo zit hier al bij,

[3:28:12] Maar ik werk ook met de minister van BZK samen.

[3:28:15] Als het gaat over die zorgzame wijk en buurt, als het over mantelzorg gaat, werk ik samen met sociale zaken.

[3:28:21] En het is uiteraard een vraagstuk wat op heel veel tafels hoort.

[3:28:23] Maar ik zie u ook prima in staat om het ook daar elke keer weer aan te brengen.

[3:28:27] En ik zal mij vooral concentreren op het perspectief vanuit de zorg.

[3:28:31] Want daarvoor zit ik hier.

[3:28:33] En dan had ten slotte mevrouw Ten Hoven nog een vraag over de eigen bijdrage wijkvlecht.

[3:28:38] Maar ik denk dat ik daar net eigenlijk ook al iets over heb gezegd in de antwoord op mevrouw Meijer.

[3:28:43] Dan ben ik toe aan het laatste blokje.

[3:28:48] En dat heet Varia.

[3:28:51] Altijd spannend wat daar dan nog in zit.

[3:28:52] Zeker, dat is altijd een verrassing.

[3:28:54] Maar gaat u vooral beginnen?

[3:28:56] Dat was een vraag van mevrouw Meijer in ieder geval.

[3:28:59] Waar het gaat over, ze zegt, u zet in op het verminderen van regeldruk.

[3:29:03] Zoals het afschaffen van herindicaties.

[3:29:05] Nou, daar heb ik net aangegeven, dat is inmiddels ook geregeld.

[3:29:09] Ja, u vroeg naar de stand van zaken daarover.

[3:29:11] Nou, volgens mij heb ik dat net aangegeven.

[3:29:14] En na de zomer gaan we van start.

[3:29:16] Wordt mij nog ingefluisterd.

[3:29:18] Mevrouw Wendel vroeg hoe ik ervoor ga zorgen dat ouderen het nut van valpreventie inzien.

[3:29:26] Omdat veel ouderen, zegt zij in ieder geval, zichzelf te oud of te jong vinden om daar aan deel te nemen.

[3:29:31] Ik denk dat het heel erg belangrijk is, want je kunt met valpreventie natuurlijk veel zwaardere zorgen voorkomen.

[3:29:36] Dus voorlichting is uitermate belangrijk.

[3:29:39] Met de ketenaanpak valpreventie zet ik samen met professionals ook in op voorlichting voor ouderen.

[3:29:44] En dat doe ik bijvoorbeeld, en ik heb niet de titel zelf verzonnen, via de landelijke publiekscampagne Ik sta sterk.

[3:29:50] Dus dat doen we op die manier.

[3:29:52] En het Kenniscentrum Veiligheid NL heeft een handige communicatietoolkit ook voor gemeenten ontwikkeld.

[3:29:58] Gemeenten maken daarvan gebruik voor publiciteit en informatie.

[3:30:02] En 28 september tot en met 4 oktober vindt ook de valpreventieweek plaats.

[3:30:08] Dan geven we er ook extra aandacht aan.

[3:30:12] Mevrouw van Brenk vroeg of ik opties zie voor spoedzorg in de WMO, bijvoorbeeld via een lokaal loket.

[3:30:20] Maar dat is er al, beter eigenlijk dan de optie van de WMO spoedzorg.

[3:30:25] En dat heet het eerste lijnsverblijf ELV vanuit de ZVW.

[3:30:30] En die heeft ook een hele lage drempel.

[3:30:32] En bij twijfel wordt eigenlijk altijd gekozen voor een ELV, omdat daarvoor bestaande contracten en structuren zijn.

[3:30:40] En dan tenslotte mevrouw Vliegendhard met een vraag die volgens mij eigenlijk alleen maar onderstreept dat ouderen steeds actiever worden.

[3:30:45] Namelijk over een stijging van SOA's en een daling van condoomgebruik bij ouderen.

[3:30:50] En hoe wij willen werken aan betere bewustwording en voorlichting, zowel aan ouderen als aan zorgprofessionals.

[3:30:57] Het is mij in ieder geval niet bekend dat er sprake zou zijn van een zorgelijke SOA-stijging of dalend condoomgebruik.

[3:31:03] Ik zie wel een zorgelijke stijging onder een jongere doelgroep.

[3:31:07] En daarom werkt, maar ik vermoed dat het mijn collega is, dat er wordt gewerkt aan een meerjarige publiekscommunicatie ter condoompromotie onder jongeren.

[3:31:15] Dat wil overigens niet zeggen dat we ouderen niet in het vizier hebben, want er zijn al plekken waar ouderen terecht kunnen.

[3:31:20] Ze kunnen naar de huisarts, maar ouderen met HIV kunnen voor ondersteuning en lotgenotencontact aansluiten bij de HIV-vereniging.

[3:31:29] En er zijn ook verschillende websites waar ouderen informatie kunnen vinden.

[3:31:31] En voor wat betreft voorlichting aan zorgprofessionals biedt SOA AIDS Nederland e-learnings aan over SOA's en condoomgebruik.

[3:31:39] En Rutgers informatie op de website seksindepraktijk.nl

[3:31:44] En dan tenslotte nog een vraag van de heer Al Abassi die overigens denk ik naar een ander debat is.

[3:31:51] Of ik kan aangeven welke stappen ik zet om discriminatie in de zorg tegen te gaan en cultuursensitieve zorg te borgen.

[3:31:58] En wat mij betreft hebben discriminatie en racisme nergens een plek.

[3:32:03] En dat geldt dus ook voor de zorg.

[3:32:06] En binnen het bestaande beleid tegen discriminatie en ongewenst gedrag in zorg en welzijn wordt steeds aandacht ook besteed aan het signaleren en bespreekbaar maken van discriminatie.

[3:32:16] Het vormt ook onderdeel van goed werkgeverschap.

[3:32:18] En daar zijn zorgorganisaties natuurlijk in eerste instantie zelf voor verantwoordelijk.

[3:32:22] En in 2024 is de kwaliteitsstandaard het Genericompas, we hadden daar net ook al even over, van start gegaan.

[3:32:28] Het bestaat uit verschillende bouwstenen, waarvan er meerdere ingaan op het kennen van een rekening houden met de culturele achtergrond van cliënten.

[3:32:36] Dus dat gaat om persoonsgerichte zorg.

[3:32:38] En het is ook een doorsnijdend thema, zoals ik al zei, in de nationale dementiestrategie.

[3:32:44] Dat waren de vragen, voorzitter.

[3:32:47] Veel dank. Ik geef zo wat Kamerleden het woord.

[3:32:51] Daarna krijgen we dus nog een andere minister. Dan weet u dat.

[3:32:55] Dus als u denkt, hé, er zijn nog niet alle vragen zijn beantwoord, er komt nog een stukje.

[3:33:00] Voor minister Sterk, ik zag eerst de hand van de SGP-fractie en dan loop ik het af.

[3:33:06] Dank u wel, voorzitter.

[3:33:08] De minister weide een paar warme woorden aan identiteitsgebonden zorg onder het kopje palliatieve zorg.

[3:33:14] Ik kan nog één specifieke vraag die ook hier aanraakte, ook aan het halen van keuzevrijheid in de zorg,

[3:33:20] de druk op het beperken van wijkverpleging in wijk en gemeenten tot een beperkt aantal grote zorginbieders.

[3:33:28] Waardoor we eigenlijk als vanzelf identiteitsgebonden organisaties natuurlijk een stuk kleiner doorgaan zijn.

[3:33:32] Buiten de boot vallen zogezegd.

[3:33:35] En dat doet ook iets met de keuzevrijheid van de zorg.

[3:33:38] Heeft de minister dat op het netvlies?

[3:33:40] En hoe borgen wij ook de keuzevrijheid op dat terrein?

[3:33:44] Voorzitter, het eerlijke antwoord is dat hij dit nog niet zo heel scherp op mijn netvlies heeft.

[3:33:48] Maar dat heeft u nu gedaan.

[3:33:49] Dus ik ga het ook even meenemen om daarnaar te kijken.

[3:33:54] Ik check nog even.

[3:33:55] Mevrouw Meijer had u nog.

[3:33:56] Ja, dank voorzitter.

[3:33:59] De minister kwam net even terug op mijn vraag inderdaad over het afschaffen van de herindicaties.

[3:34:04] Ik begrijp dat dat dan na de zomer gebeurt en dat is hartstikke mooi.

[3:34:08] Dat is dan neem ik aan binnen de instellingen.

[3:34:10] Er is ook een aangenomen motie waarin er gevraagd wordt voor het afschaffen van herindiceren buiten instellingen.

[3:34:17] Dus ik vroeg me eigenlijk af wat de stand van zaken daarvan is.

[3:34:21] En daarnaast was mijn vraag die ik in eerste termijn stelde wat breder.

[3:34:23] Dat ging ook over vermindering van de regeldruk in zijn algemeenheid.

[3:34:28] En het streefdoel van die 20 procent.

[3:34:32] Ik voel me eigenlijk af, kan de minister vertellen hoe het er specifiek in de ouderenzorg daarmee voor staat.

[3:34:36] Ik kreeg laatst zo'n poster van Actis.

[3:34:38] Ik weet niet of u hem heeft met de wet en regelgeving in de ouderenzorg.

[3:34:41] Nou, die spreekt voor zich, denk ik dan.

[3:34:44] Dus volgens mij is er nog een hoop werk te doen op dat gebied.

[3:34:48] Ja, voor wat betreft de eerste vraag.

[3:34:50] Die vereenvoudiging geldt zowel voor binnen als voor buiten de zorg.

[3:34:53] Dus dat is het eerste antwoord.

[3:34:56] Zoals verpleeghuiszorg moet ik zeggen, excuus.

[3:34:59] En het tweede is, wij zijn bezig met, we noemen dat de regiegroep regeldruk ouderenzorg.

[3:35:08] Zo heet die volgens mij.

[3:35:11] En daar hebben we twee gezanten van die er heel hard mee aan het werk zijn.

[3:35:15] Maar wat we zien is dat voor een deel wordt die veroorzaakt soms door wet en regelgeving.

[3:35:18] Maar voor een heel groot deel wordt die ook gewoon veroorzaakt door wat zorginstellingen zelf aan elkaar opleggen.

[3:35:23] Of waarvan men denkt dat het moet.

[3:35:25] Nou, we zijn daar heel hard mee aan de slag.

[3:35:27] En met name deze gezanten, ik kom ze regelmatig tegen om dat terug te dringen.

[3:35:31] Dus ja, dat is wat we er op dit moment aan doen.

[3:35:38] Tevens uw allerlaatste.

[3:35:40] U heeft er vier en ik zei een vijfde als afhankelijk van de tijd.

[3:35:45] Een soort bonus en hoe kort de vraag is.

[3:35:48] Ja, dan wacht ik nog even, voorzitter.

[3:35:49] Andere nog, dan gaan we door naar de andere minister die hier ook aanwezig is in deze commissie.

[3:35:56] Niet altijd, maar zeer welkom.

[3:35:58] Mevrouw Boekholt O'Sullivan, aan u het woord.

[3:36:00] Dank u wel voorzitter en inderdaad niet altijd maar wel soms en ik denk dat het ook wel bij de opgave hoort van ruimtelijke ordening en huisvesting want dat raakt bijna iedereen en elke commissie dat ik langzaam kennis maak met de verschillende commissies en zo ook met u.

[3:36:16] Want wonen raakt ons allemaal en ook eigenlijk alle portefeuilles.

[3:36:21] En de afgelopen iets meer dan 100 dagen geloof ik inmiddels heb ik een aantal bezoeken gemaakt die direct raken aan de portefeuille waar we vandaag over spreken.

[3:36:31] Dus ik ben bij een knarrehofje in Gouda geweest.

[3:36:35] En wat me het meeste bijblijft van dat bezoek is een 74-jarige dame die daar haar eerste huis heeft gekocht.

[3:36:43] En ik dacht, dat is wel bijzonder dat dat op deze leeftijd nog lukt en past.

[3:36:47] Dat is toch een mooie ontwikkeling voor deze mevrouw.

[3:36:50] Maar ook de nul trede woningen, ben ik in Rotterdam gaan kijken, dat ziet er echt hartstikke goed uit.

[3:36:58] De woningen heb ik dan niet over de aantallen, daar kom ik zo op terug.

[3:37:02] Ik ben ook bij een verbouwd verzorgingshuis geweest in Zoetermeer.

[3:37:09] En wat me daar vooral trof, was dat de mevrouw die ik daar sprak, die was daar gaan wonen met haar echtgenoot.

[3:37:17] Omdat ze meer zorgen ook nodig hebben.

[3:37:20] En eigenlijk een week nadat ze daar waren ingetrokken is haar man overleden.

[3:37:24] En is zij daar nu alleen.

[3:37:25] En zij is van de ene wijk naar de andere wijk verhuisd.

[3:37:28] En wat mij het meeste trof was haar verhaal over eenzaamheid.

[3:37:33] En dat ze erg uitkijkt, want bij deze verbouwing komt er een gemeenschappelijke ruimte.

[3:37:37] Die was gewoon nog niet klaar toen ik op bezoek ging, ik was gewoon net te vroeg.

[3:37:40] Maar daar keek ze erg naar uit om daar dan samen met andere alleenstaande en tweegaande nog iets van haar verdere leven in samenhang met andere mensen te maken.

[3:37:52] Dus of dit een belangrijk onderwerp is, als u mij dat vraagt dan ja.

[3:37:56] En ben ik ook blij dat ik mag aansluiten bij uw debat om daar iets over te vertellen, want uw zorgen zijn geheel terecht.

[3:38:03] Want er moeten 290.000 extra woningen voor ouderen gerealiseerd worden in 2030.

[3:38:08] Minister, zorg ik in ieder geval. Heeft u ook een blokindeling of is het gewoon de vraag?

[3:38:13] Ik heb één groot blok.

[3:38:13] Dat is goed. Nee, dat is prima. Maar dan weten we ook voor de leden wel fijn dat er één blok is.

[3:38:21] Normaal in de debatten waar ik zelf aan de lead ben heb ik veel verschillende blokjes.

[3:38:26] Maar nu heb ik er één blok van gemaakt omdat ik denk dat in essentie de onderwerpen elkaar allemaal raken.

[3:38:31] Dus we moeten inderdaad 290.000 extra woningen voor ouderen realiseren in 2030.

[3:38:36] En dat is wat we te doen hebben.

[3:38:38] Dat is iets anders over wat je realiseert.

[3:38:41] Dus die ambitie kun je niet opschuiven, want dit gaat niet over metaforen.

[3:38:44] Het gaat over mensen die een woning nodig hebben om dat te doen.

[3:38:47] Maar we realiseren dit onvoldoende.

[3:38:50] En dat weet u, want dat heeft u net ook gezegd en dat weet ik ook.

[3:38:53] Het gaat goed met de nultrede woningen.

[3:38:55] Het gaat minder goed met de geclusterde woningen en de zorggeschikte woningen.

[3:38:59] En er is wel echt al heel hard de afgelopen jaren aangewerkt en we komen op stoom, maar het is niet genoeg.

[3:39:05] En dat betekent ook dat de goede plannen van papier moeten worden omgezet in harde bouwplannen.

[3:39:12] En we sturen op die opgave, ik stuur op die opgave via de woondeals en via de wet versterking en regie,

[3:39:19] waarvan ik hoop dat als ik die aan het einde van deze maand langs de Eerste Kamer krijg, dat die ook in werking gaat.

[3:39:27] En als die in werking gaat, komen de volkshuisvestingsprogramma's, daar wordt het allemaal veel specifieker en ontstaat er ook een instrument waarmee we ook veel beter kunnen monitoren en kunnen sturen.

[3:39:38] Daar heb je ook nog geld nodig, want je kan goede plannen hebben, maar er moet ook geld zijn om dit te ondersteunen.

[3:39:46] Zoals uw Kamer weet is daar 40 miljoen voor de geclusterde wonen en 80 miljoen voor zorggeschikte woningen beschikbaar gesteld in 2026.

[3:39:54] En ook in de komende jaren gaan we daar deze middelen voor inzetten en afspraken maken om dit ook gewoon voor te kunnen zetten.

[3:40:01] Want die extra impuls is natuurlijk ook gewoon nodig.

[3:40:04] Dus het moet, het kan, het heeft de volle aandacht nodig.

[3:40:08] Dan de vragen.

[3:40:10] Begin ik met mevrouw Wendel van de VVD die een vraag stelde over bouwen naar behoeften.

[3:40:18] De samenstelling van het woningbouwprogramma moet aansluiten op de woonbehoeften.

[3:40:23] En dat is onder meer gebaseerd op de woonwensen van mensen, maar ook op de inkomensontwikkeling.

[3:40:29] En dan maak ik gebruik van de ABF Research daarvoor.

[3:40:32] Dus dat geldt ook voor deze 290.000 woningen die gebouwd moeten worden voor ouderen in de jaren tot en met 2030.

[3:40:41] En dat is snel.

[3:40:42] Een onderdeel daarvan zijn de 80.000 geclusterde woningen, waaronder ook de knarrenhofjes vallen.

[3:40:48] Gemeentes brengen verder in beeld wat voor woonconcepten en marktsegmenten behoefte is onder de ouderen.

[3:40:54] En voor betaalbaarheid geldt wel de ambitie om twee derde betaalbaar te bouwen, aansluitend bij de woningbehoefte van alle woningzoekenden.

[3:41:02] En dat gaat over huur- en koopwoningen.

[3:41:04] En daar gaat de wetregie ook gewoon bij kunnen helpen, want daarin staan deze cijfers ook geborgd.

[3:41:09] En ik roep de gemeente en de ontwikkelaars ook op om nadrukkelijk met de ouderen zelf te spreken en hen te betrekken in wat hun woonbehoeftes en wensen zijn.

[3:41:19] Om ervoor te zorgen dat we ook iets bouwen wat passend is.

[3:41:22] Want er zit hier nog iets heel positiefs achter.

[3:41:25] Op het moment dat deze oudere mensen bereid zijn te verhuizen, omdat ze het nodig hebben of omdat ze het willen, dan blijft daar een woning achter.

[3:41:33] En daar zitten verschillende verhuisbewegingen weer achter.

[3:41:35] Dus ik heb wel inderdaad nog een extra motivatie om dit voor elkaar te krijgen.

[3:41:39] Maar wat ik wel uit de gesprekken met de oudere mensen terugkrijg is dat wat ze moeilijk vinden is als ze daardoor hun regio, hun wijk, hun straat uit moeten.

[3:41:49] Dus we moeten heel goed door de gemeentes ook laten kijken waar wordt iets gebouwd om ervoor te zorgen dat mensen in hun eigen sociale omgeving zoveel als mogelijk kunnen blijven wonen.

[3:41:59] En dat als ze met meerdere willen verhuizen naar wel iets verder buiten de eigen wijk, dat we dat dan ook accommoderen.

[3:42:09] Dan is er een vraag die door heel veel van u gesteld is.

[3:42:17] Even kijken, mevrouw Koenra, mevrouw Vliegendhard, mevrouw Tijmstra, mevrouw Seinhoven en mevrouw Tenhove.

[3:42:27] Sorry dat ik jullie namen nog niet allemaal uit mijn hoofd ken.

[3:42:31] En dat gaat over de schaalvergroting en de realisatie.

[3:42:35] Het gaat over zorgzame gemeenschappen en passende huizen.

[3:42:38] Dat is belangrijk voor ouderen.

[3:42:39] Dat heb ik u horen zeggen, dat heb ik collega minister horen zeggen.

[3:42:42] Dat zal ik ook zeggen.

[3:42:44] En ik zie dat die nul tredewoningen, dat die voldoende in de planvoorraden voorkomen.

[3:42:50] En toch, voor geclusterd en zorggeschikt hebben we een flinke schaalvergroting en ook een schaalsprong nodig.

[3:42:56] We moeten van afspraken naar uitvoering en dat kan alleen als we het samen doen met de corporaties, met de gemeenten, met de provincies, met de zorgaanbieders en met de verschillende marktpartijen.

[3:43:08] En daarvoor is een brede aanpak nodig van nieuwbouw, maar ook bestaande bouw, waarin we kijken hoe we die beter kunnen benutten.

[3:43:19] Om dit aan te jagen hebben we natuurlijk financiële regelingen nodig.

[3:43:23] Want iedereen wil wel, maar vervolgens is het natuurlijk hoe krijg je de business case ook rond.

[3:43:28] En daarvoor hebben we de verschillende regelingen opnieuw geopend.

[3:43:32] We sturen het daarop via de woondeals.

[3:43:35] En de woondeals worden in dit najaar geactualiseerd.

[3:43:39] En dan nemen we dit onderwerp natuurlijk ook weer mee.

[3:43:42] En wat gaat helpen is als die wetregie door de Eerste Kamer komt,

[3:43:46] dat ik dan ook op basis van de wetregie elementen heb om hier nog sterker op te kunnen sturen.

[3:43:52] En voor de zomer stuur ik uw kamer een brief waarbij ik ook nog uitgebreid inga op de voortgang van de oudere huisvesting.

[3:43:59] Dan de vraag van mevrouw Vliegendhard over oudere woningen die daadwerkelijk betaalbaar zijn.

[3:44:06] Dat ben ik hardgrondig met u eens, niet alleen voor ouderen.

[3:44:09] Dat geldt voor iedereen die een woning zoekt in dat segment.

[3:44:11] En vandaar ook dat ik zo benadruk dat de wetregie ons hierbij gaat helpen, omdat daarin staat dat wat we bouwen twee derde betaalbaar moet zijn, waarvan 30% sociale huurwoningen.

[3:44:25] Dat geldt niet alleen voor ouderen, dat geldt voor allemaal, maar dus ook voor ouderen, want die vallen ten slotte onder ons allemaal.

[3:44:31] Ik hoop dat, nogmaals, die wet 1 juli in werking kan laten treden.

[3:44:37] 50% van de geclusterde en de zorggeschikte woningen in de sociale huur zou dan gerealiseerd moeten kunnen worden.

[3:44:46] En die andere 50% moet middenhuur en koop zijn.

[3:44:52] Dus op die manier zorgen we ervoor dat ook afhankelijk van de inkomen van deze mensen er een gebalanceerde voorraad is.

[3:45:00] Dan de vraag van mevrouw Wendel, mevrouw Meijer, mevrouw Keijzer en mevrouw Sinhaven over financiële middelen voor de bouwopgave.

[3:45:16] Zoals ik net al zei en zoals eerder ook al is genoemd, er is 80 miljoen voor de zorggeschikte en 40 miljoen voor de ontmoetingsruimte bij de geklusserde woningen en dat is voor 2026.

[3:45:27] In de vorige tranches van de regelingen, dat was echt een succes.

[3:45:31] De eerste tranches helemaal uitbenutten, de tweede niet helemaal.

[3:45:36] Maar we verwachten met het openzetten van de regeling dat het nog beter gevonden gaat worden.

[3:45:41] En dat zien we al.

[3:45:42] Want op de eerste dag dat die open stond, hadden we al direct een enorme uitvraag.

[3:45:47] En wat we beter hebben gemaakt, is dat er voorwaarden zijn waaronder je van meerdere regelingen gebruik mag maken.

[3:45:54] En dat was in het verleden niet, maar dat is ingezet.

[3:45:56] En dat is nu ook tot stand gekomen.

[3:45:58] Dus in theorie hebben we voldoende middelen gereserveerd voor de benodigde, geclusterde en zorggeschikte woningen.

[3:46:06] Bij elke nieuwe tranche nemen we natuurlijk de signalen van de koepels en de aanvragers mee om ervoor te zorgen dat die regelingen altijd daadwerkelijk doen wat ze moeten doen.

[3:46:14] En dat is bijdragen aan deze realisatie.

[3:46:17] Dan de vraag van mevrouw Keijzer of over 120 miljoen voldoende is voor 290.000 woningen.

[3:46:23] Die 120 miljoen is voor 2026.

[3:46:26] En in het coalitieakkoord is afgesproken dat dat ook elk jaar wordt voortgezet.

[3:46:32] Dus in theorie, als je het doorrekent, dan zou het genoeg moeten zijn voor die 290.000 woningen.

[3:46:39] Maar ik zeg heel nadrukkelijk theorie.

[3:46:41] Want dat is op meer antwoorden, of op meer vragen zo.

[3:46:44] Dat iets in theorie uitgerekend kan worden en dat je dan een sluitende business case hebt.

[3:46:49] Maar dat je tegelijkertijd weet dat in de realiteit er nog een aantal andere elementen een rol spelen ook.

[3:46:55] Want dat betekent dat er genoeg plannen moeten zijn.

[3:46:58] Zoals ik al eerder zei, dat doen we met de woondeals, dat doen we via de wet regie, dat doen we via de volkshuisvestingsprogramma's.

[3:47:04] En op die manier willen we hier sturing en regie op gaan voeren en monitoren we dat ook met onze monitor.

[3:47:15] Dan de vragen van mevrouw Keijzer en mevrouw Meijer.

[3:47:18] Tot welke vertraging leidt het schrappen van de envelop?

[3:47:21] We nemen de bouwopgave voor de doelgroep van de verzorgingshuizen mee in de herrijking van de woondeals.

[3:47:28] En daarmee wordt het onderdeel van de opgave tot en met 2036.

[3:47:32] En ik verwacht daarmee geen grote vertraging.

[3:47:34] En ik begrijp heus als daar een vervolgvraag op zou komen.

[3:47:38] Ja, maar van 32 naar 36 was toch al een vertraging.

[3:47:41] En dat is zo, maar daarom zeg ik, ik verwacht alleen dat dit geen extra vertraging gaat geven.

[3:47:47] Dan de vraag van mevrouw Wendel over de inwerkingtreding van de wetregie.

[3:47:52] Ik streef ernaar dat dat dus 1 juli kan zijn.

[3:47:55] Alleen, niet alle elementen uit de wetregie kunnen ook daadwerkelijk direct geïmplementeerd worden.

[3:48:02] Voor een aantal elementen uit de wetregie moet ik nog een advies halen bij de Raad van State.

[3:48:07] Of ik moet nog via Koninklijk Besluit een aantal zaken gaan regelen.

[3:48:10] En zelfs mogelijk dat er nog iets via een langer traject moet.

[3:48:14] Maar als het gaat over wanneer kunnen dan de vergunningsvrije mantelzorg en familiewoningen daadwerkelijk vergunningsvrij neergezet worden.

[3:48:22] Daar moet ik dus nog voor.

[3:48:23] Dit is het geval van dat ik nog een advies bij de Raad van State moet ophalen.

[3:48:27] Dus mijn streefdatum hierbij is dat ik dit 1 januari 27 in werking kan laten treden.

[3:48:32] Dat is een half jaar later dan dat ik zelf zou willen.

[3:48:34] Maar daar zitten nu eenmaal stappen tussen die we met elkaar hebben afgesproken dat ik die moet nemen.

[3:48:39] Dus een half jaar, 1 januari 27.

[3:48:42] Dan de vraag van mevrouw Tijmstra en mevrouw Ten Hoven.

[3:48:49] Hoe je kijkt naar het bieden van ondersteuning aan mantelzorgers en ruimte daarvoor geven vanuit de woningbouwregels.

[3:48:56] Ik zou mantelzorgers, ik vind die mensen echt seens.

[3:49:01] Ik weet even niet zo snel wat het Nederlands woord heiligen hoor ik net.

[3:49:06] Dank daarvoor.

[3:49:07] Je kunt zien dat wij een goed duo zijn.

[3:49:10] En daar moeten we zoveel mogelijk voor faciliteren, zodat ze dit, als ze het kunnen doen, dat ze het ook willen blijven doen, omdat we dat voor hen faciliteren.

[3:49:21] Dus vandaar ook dat ik zo blij was dat we met de wetregie, dat het erin stond en dat we dat nu ook voortzetten.

[3:49:28] En we schrappen het verplicht aantonen van een mantelzorgverklaring.

[3:49:33] Dat is niet genoeg, dus we moeten bij de bouw ook kijken naar hoe we dat kunnen vereenvoudigen zonder onder het ijs te zakken als het gaat over veiligheid.

[3:49:43] Dus we kijken naar alleen noodzakelijke bouwtechnische regels, dit gaat over veiligheid.

[3:49:48] En dan met name de brandveiligheid, want we zien vaak dat mensen die zorg nodig hebben, dat ze iets minder mobiel zijn, dat het iets meer tijd kost om.

[3:49:55] Nou, daar moeten we natuurlijk in de bouw van deze woningen, moeten we daar wel rekening mee houden.

[3:50:01] Verder werken we aan een vereenvoudiging op het gebied van wonen, doorstroom en bouwen via de jaarlijkse vereenvoudigingswet.

[3:50:07] Dus wat doen we? We werken aan die vereenvoudiging van het algehele bouwregelgeving en het versnellen van procedures.

[3:50:13] We werken aan de vereenvoudiging van het partnerbegrip in de AOW, zodat mantelzorgers duidelijkheid hebben over de impact van samenwonen op hun AOW-uitkering.

[3:50:22] En ik onderzoek samen met de hypotheeksector of we de financiering van woningen voor ouderen kunnen vereenvoudigen of ondersteunen.

[3:50:28] Dan nog een vraag van mevrouw Vliegendhart.

[3:50:33] Dat nieuwe woonvormen onvoldoende van de grond komen en hoe de minister en ik daarnaar kijken.

[3:50:42] Knelpunten die de woningbouw raken, raken ook de woningbouw voor ouderen.

[3:50:47] Daar is geen onderscheid. Stikstof, netcongestie.

[3:50:50] Dus de problematiek waar de hele woningbouwopgave mee te maken heeft, daar hebben ouderen helaas geen uitzondering in.

[3:51:00] Amtelijke capaciteit om daarbij te ondersteunen.

[3:51:03] Dat is de reden waarom die taskforce is ingezet.

[3:51:06] Onder leiding van de minister-president over de versnellen van de woningbouw.

[3:51:10] En wat mooi is aan deze taskforce is dat de verschillende departementen daar samen aan tafel zitten.

[3:51:15] Dus de onderwerpen die we daar bespreken, die worden multidisciplinair, onmiddellijk interdepartementaal bekeken.

[3:51:21] Dus netcongestie wordt meegenomen, stikstof wordt meegenomen, andere eventuele bezwaren.

[3:51:29] En de minister die zit aan tafel bij deze taskforce als hoeder van het sociale domein.

[3:51:36] Dus niet alleen namens haar eigen portefeuille, maar namens het hele sociale domein.

[3:51:40] En ik kan u verzekeren dat als ik het niet heb opgeschreven, dat ik het daarna wel opschrijf, omdat de minister mij daar dan op attendeert.

[3:51:49] Nou, waar zitten de knelpunten? Het vinden van voldoende geschikte locaties.

[3:51:52] En dat is niet alleen wat ik geschikt vind, dat is ook waar we met elkaar vinden dat deze woningen dan gebouwd zouden moeten worden.

[3:52:00] De exploitatie van de ontmoetingsruimte en de hogere kosten voor zorggeschikte woningen en onduidelijkheid over de brandveiligheidsmaatregelen.

[3:52:08] Dat zijn de zaken die we moeten oplossen om voor die versnelling te zorgen.

[3:52:12] Dat doen wij samen. We kijken ook hoe we subsidies langjarig kunnen inzetten en duidelijkheid verschaffen rondom de brandveiligheid en de normeringen die daar dan bij horen.

[3:52:23] En ik stuur uw kamer daar een voortgangsbrief over voor dit reces.

[3:52:29] Dan wilt u vast weten hoeveel heeft u er nog. Vier.

[3:52:34] Mevrouw Wendel, de monitoring van de woningbouw.

[3:52:37] Het begint met inzicht, anders heb je geen idee waar je het over hebt.

[3:52:40] Je kunt ook niet sturen als je geen inzicht hebt.

[3:52:43] Dat betekent dat woningtypes ook geregistreerd moeten worden.

[3:52:48] En dat werd het niet.

[3:52:50] Dus we hebben een beetje een achterstand om ervoor te zorgen dat we dat goed in beeld krijgen.

[3:52:55] Dat betekent ook dat we met dezelfde definities moeten werken.

[3:52:58] Want als we met verschillende definities werken, en dat zie ik met name op de nul-tredenwoningen,

[3:53:03] dan kan het zijn dat de een op een hoger of een lager aantal komt dan de ander.

[3:53:08] Dus het is belangrijk dat we ook daar een zelfde beeld bij hebben.

[3:53:13] Dus die definities ga ik vastleggen in het besluit bouwwerk en leefomgeving, want daarmee hebben we een afgesproken definitie.

[3:53:20] En dan gaan we via de landelijke monitor voortgang woningbouw de gemeentes inzicht geven in hun plannen en in de realisatie daarvan.

[3:53:28] De kwaliteit van de data is nu nog onvoldoende om een volledig en betrouwbaar beeld te geven, maar daar werken we hard aan.

[3:53:35] En ook dat is onderdeel van die brief die ik zojuist al zei, dat u die in de voortgang krijgt voor de zomer.

[3:53:41] Dan de vraag van mevrouw Tijmstra over wet- en regelgeving rond de toewijzing en gemengd wonen voldoende toegesneden op realiseren van.

[3:53:51] We hebben een goede mix nodig en die passend is voor corporaties en in de huurmarkt zijn er genoeg mogelijkheden om te sturen op toewijzen.

[3:54:02] Want zij kunnen bijvoorbeeld woningen huizen, labelen als oudere woning.

[3:54:07] Of ze kunnen huidige bewoners inspraak geven, zoals dat in het Knarrenhofje in Gouda.

[3:54:16] Daar bepalen de mensen met elkaar wie dan daar nog meer bij komt wonen.

[3:54:22] Dat is veel moeilijker als het koop is.

[3:54:25] Bij koop verkoopt op een gegeven moment iemand iets.

[3:54:28] Dus de eerste bewoner, daar zou je nog iets mee kunnen doen.

[3:54:30] Maar na de eerste bewoner zou dat een andere invulling kunnen krijgen.

[3:54:34] Platform 31 heeft in april alle instrumenten voor woningtoewijzing voor ouderen overzichtelijk op een rij gezet.

[3:54:40] En dat is ook gewoon behulpzaam.

[3:54:43] Dan de vraag van de heer El Abassi.

[3:54:47] Hoe ik voorkom dat ouderen niet gaan samenwonen uit angstverkorting op het huurtoeslag AOW in kostendelenorm.

[3:54:53] Daar heb ik net al iets over gezegd.

[3:54:54] Ik deel deze zorg ook om twee redenen.

[3:54:57] Eén, het lijkt me echt heel vervelend om in een situatie te zitten dat je eigenlijk anders wil wonen dan dat je doet om dat.

[3:55:03] En twee, het heeft een negatieve impact op de woningvoorraad.

[3:55:07] Want als deze mensen gewoon samen gaan wonen, spelen ze daarmee een huis vrij.

[3:55:10] Dus ik zit hier wel met een iets wat dubbele pet op het antwoord op deze vraag.

[3:55:15] Nou, aanpassingen in de regelingen hebben wel echt flinke budgetaire gevolgen.

[3:55:20] Want voor de huurtoeslag, en dat weet u waarschijnlijk, geldt dat mensen die op het toeslagadres staan ingeschreven, meetellen als medebewoner.

[3:55:26] omdat ze geacht worden bij te dragen in de huurlasten.

[3:55:30] En dat geldt natuurlijk niet alleen voor ouderen, dat geldt voor iedereen.

[3:55:33] In de Kamerbrief over beter benutten ga ik in op de leefvormbeoordeling in de AOW

[3:55:39] en op de relatie tussen de kostendelennorm en woningdelen.

[3:55:42] En ook deze brief wordt voor de zomer aan uw Kamer verstuurd.

[3:55:46] Specifiek voor de AOW geldt dat het kabinet opties uitwerkt

[3:55:49] voor harmonisering van het partnerbegrip, inclusief bijpassende dekking.

[3:55:53] En hier kom ik na de zomer terug in het actieplan van de taskforce waar ik u zojuist iets over vertelde wat dat is en wat we daar doen.

[3:56:01] En dat minister Sterk daar ook bij aan tafel zit namens het sociale domein.

[3:56:06] En dan tot slot de vraag van mevrouw Van Brenk.

[3:56:11] Wanneer ik met de brief over de oudere huisvesting kom.

[3:56:18] Ik ben het natuurlijk helemaal met u eens dat we voldoende passe woningen moeten hebben voor ouderen.

[3:56:24] Ik weet soms de dagen niet meer, maar ik heb u deze week nog gezien waarin u samen met CDA mij iets heeft overhandigd van hoe u ook nog kijkt naar andere oplossingen.

[3:56:35] Met interesse lees ik dat en ga ik daar verder over in gesprek.

[3:56:39] Op dit onderwerp, samen met minister Sterre, kijken we echt naar wat we kunnen doen.

[3:56:46] Ben ik blij dat ik aanwezig mocht zijn bij dit debat.

[3:56:50] Maar concreet uw vraag, wanneer krijg ik nou mijn brief?

[3:56:52] Die krijgt u voor de start van het zomerreces.

[3:56:55] Want dan sturen wij samen een brief over de voortgang op de oudere huisvesting.

[3:56:59] Waarin we ook ingaan op de voortgang van de bouwopgave en de aanpak van de doorstroming.

[3:57:05] Voorzitter.

[3:57:09] Veel dank.

[3:57:11] Minister Boekholt of Zulven.

[3:57:12] Ik had twee.

[3:57:13] Eerst mevrouw ten Hoven en dan mevrouw Tijmstra.

[3:57:16] Twee vragen.

[3:57:17] Ja, dank u wel.

[3:57:18] Ik had nog specifiek gevraagd naar de generatiewoningen.

[3:57:21] Want het is mij nog steeds niet helemaal duidelijk hoe die er dan uit komen te zien.

[3:57:25] En zeker in Nederland, waar we toch met z'n allen leven op best wel een klein oppervlak, is het wat mij betreft heel logisch dat we de lucht in gaan.

[3:57:33] En nou heb je op de balkan een model, generatiewoningen, waar bijvoorbeeld, dat is twee of drie lagen, waar op de beneden laag, die gelijk vloers is, daar wonen de oudste generatie, dus opa en oma.

[3:57:46] En daarboven zit de generatie, de jongere generatie.

[3:57:50] Nou vraag ik me af of we daar in Nederland ook op in gaan zetten.

[3:57:53] Of de minister hier mee bezig is en of ze hier naar wil kijken.

[3:57:57] En ook bij een veranderde situatie is het ideaal.

[3:58:00] Want dan zou je nog een deel kunnen verhuren.

[3:58:03] Dan kun je die woningen uit elkaar trekken.

[3:58:06] Dus als ze daar nog niet mee bezig is, misschien kan ze daar dan in de brief op terugkomen.

[3:58:12] De minister.

[3:58:13] Ja, dank u wel voorzitter.

[3:58:18] Als ik op vakantie ben in Italië, dat gebeurt niet heel vaak overigens.

[3:58:21] Maar dan kijk ik ook altijd naar die grote huizen waar die hele families uitkomen.

[3:58:26] En enerzijds denk ik dan, goh, dat is mooi.

[3:58:29] Heel eerlijk gezegd denk ik ook wel eens, oeh, als ik daar mijzelf met mijn hele familie zie wonen, weet ik niet of iedereen dat zou willen.

[3:58:37] Van mijn familie met mij dan, hè.

[3:58:39] Maar goed, u moet nog misschien wennen aan mijn gevoel van humor.

[3:58:45] Antwoord op uw vraag, want het is een serieuze vraag.

[3:58:47] Dit gaat voor mij over optoppen en beter benutten van de bestaande bouw.

[3:58:51] Als we in Nederland het voor elkaar krijgen om daar waar het mogelijk is er verdiepingen op te zetten,

[3:58:57] dan is het mogelijk als families ervoor kiezen op die manier met elkaar samen gaan wonen.

[3:59:03] Het zit nadrukkelijk nu niet in de plannen om daar een specifieke categorie van te maken,

[3:59:08] maar door het beter benutten is dit onderdeel van.

[3:59:16] Ik heb jou, mevrouw Van Breenkel, mag ook. Eerst mevrouw Tijmstra, dan mevrouw Van Breenkel.

[3:59:21] Dank u wel, voorzitter. Ik heb nog een aanvullende vraag over die mantelzorgwoningen.

[3:59:24] Kijk, het is heel mooi dat er nu vergunningvrije bouwen van mantelzorgwoningen en familiewoningen aankomt.

[3:59:29] Maar we komen natuurlijk van een tijdperk waar in eerste instantie echt helemaal niks mocht op gebied van ruimtelijk vlak.

[3:59:36] Naar een tijdperk waarbij mondjesmaat iets werd toegestaan, vooral tijdelijk.

[3:59:40] En op het moment dat iemand overleden was, je het ook weer weg moest halen.

[3:59:43] Naar eigenlijk de stap die we nu maken, dat we ruimte aan de samenleving geven om daar waar het kan.

[3:59:49] Want natuurlijk toetsen op leefbaarheid of een aantal dingen, veiligheid natuurlijk, dat is heel logisch.

[3:59:54] Maar waarbij we het eigenlijk willen stimuleren, juist omdat er woningen te kort zijn, maar ook omdat je voor elkaar wil zorgen.

[3:59:59] En wat we zien is dat die wetgeving er ruimte voor gaat geven, maar dat heel veel partijen die hiermee bezig zijn, gemeenten, hypotheekverstrekkers, verzekeraars, eigenlijk gewoon nog niet zo goed weten wat de bedoeling is.

[4:00:12] En daar zou ik graag nog een keer aandacht voor willen vragen.

[4:00:15] Kunnen we ook iets doen op het gebied van communicatie?

[4:00:17] Of kunnen we ook echt uitstralen dat dit echt een beweging is die we heel graag willen met elkaar?

[4:00:28] Soms kijk ik gewoon aan.

[4:00:30] Helemaal goed, voorzitter.

[4:00:33] Ik probeer te wennen aan alle regimes van de verschillende commissiedebatten.

[4:00:38] Ja, die aanmoedigingen die neem ik graag aan.

[4:00:42] En als we duidelijkheid hebben over of we door de Eerste Kamer zijn gekomen.

[4:00:46] en dus 1 januari een realistische tijdslijn is,

[4:00:49] dan zullen we zeker in de communicatie hier ook heel enthousiast over uitdragen

[4:00:54] dat dit inderdaad iets is wat je zou moeten willen.

[4:00:56] Want dat vind ik ook echt, dat vond mijn voorganger ook.

[4:00:59] Dus we gaan daar gewoon mee door om hier volop in te zetten.

[4:01:06] Tim Strea, u mag nog.

[4:01:07] Ik heb netjes mijn laatste interruptie bewaard over een andere vraag.

[4:01:11] Ik zou u graag nog een vraag willen stellen over de Task Force Versnelling Woningbouwopgave.

[4:01:16] die juist bedoeld is om meerdere ministeries en departementen te werken aan de opgave die er ligt.

[4:01:21] En voor ons is het ook heel erg belangrijk dat die oudere huisvesting daar expliciet in meegenomen wordt.

[4:01:26] En kunt u daar misschien nog een reactie op geven?

[4:01:29] Ja, zeker voorzitter.

[4:01:31] Nee, ik heb u gehoord. Ik kijk gewoon of u mij aankijkt en dan is het goed.

[4:01:36] Dit is nadrukkelijk antwoord.

[4:01:39] Dit wordt nadrukkelijk geagendeerd binnen de taskforce.

[4:01:42] Dat is wat ik probeerde te zeggen. Minister Sterk zit in die taskforce om precies dit, en dat heeft ze ook al een paar keer gedaan, om er precies voor te zorgen dat dit onderwerp niet verloren gaat in de grotere opgave.

[4:01:56] Ja, mevrouw Keijs, u mag zo. Ik ga het lijstje gewoon rustig af. Mevrouw, breng u alle laatste interruptie.

[4:02:05] Ja, ik weet het. En misschien kan ik de minister en de collega's adviseren om een bezoek te brengen in Rochel.

[4:02:15] Daar ben ik tweede pinkste dag geweest. Daar is een heel mooi parkje waar je allerlei mantelzorgwoningen kan zien en ook beleven.

[4:02:24] En die staan keurig in de grond geplaatst, zodat je precies ziet hoe ziet straks mijn achtertuin eruit aan aanrader.

[4:02:32] Maar mijn vraag gaat over de 120 miljoen die er beschikbaar is.

[4:02:41] Wij weten dat met name Edus is gekomen en die zegt ja, we zitten toch echt als we zorggeschikte woningen moeten bouwen met een onrendabele top.

[4:02:56] Wat gaat nou deze minister doen om te zorgen dat het ook echt gaat vliegen?

[4:03:01] Want dat moet, er moet dus geld bij, want anders is het gewoon ook echt helemaal niet te doen.

[4:03:07] En we willen ook nog een deel daarvan sociale huur, dus ja, dan wordt het helemaal moeilijk.

[4:03:12] Dus de vraag is, wat kunnen we nou met die centen doen en hoe gaan we zorgen dat de woningstichtingen ook echt geholpen worden om dit te realiseren?

[4:03:25] Ja, voorzitter, goede vraag van mevrouw Brenk, of het is Van Brenk, hè? Van Brenk, mijn excuses.

[4:03:37] Ik ben het met u eens.

[4:03:39] Daarom zei ik net ook, in theorie rekent het zichzelf rond.

[4:03:42] Maar ik ben niet doof voor de geluiden van Edes en van anderen dat dat een theoretische exercitie is.

[4:03:48] En dat er meer nodig is dan alleen maar geld, maar ook in de procedures.

[4:03:52] Voor mij is het belangrijkste dat we zorgen dat we dit geld goed besteden.

[4:03:55] Dat er voldoende harde plannen komen.

[4:03:58] Dus dat zijn plannen die ook daadwerkelijk gebouwd gaan worden.

[4:04:01] en dat het uit de fase van het erover nadenken komt.

[4:04:06] Dus ik ben niet doof voor dat er wellicht meer nodig is.

[4:04:09] Dat denk ik ook, anders zou ik niet zeggen.

[4:04:11] In theorie rekent het zichzelf rond.

[4:04:13] Tegelijkertijd vind ik wel dat we eerst moeten laten zien

[4:04:15] dat we dit geld wat er nu is toebedeeld,

[4:04:18] dat we dat dan ook echt met elkaar goed wegzetten.

[4:04:20] Wat ik kan toezeggen is dat ik met Edes in gesprek blijf

[4:04:24] om te kijken hoe kunnen we elkaar helpen binnen deze opgave.

[4:04:28] Maar ik hoop ook dat de wetregie hier toch bij gaat helpen

[4:04:31] doordat we dan wat meer richting die normering van die woningmarkt gaan komen.

[4:04:40] Mevrouw Keijzer.

[4:04:42] Ja, dank voorzitter.

[4:04:44] Schaefer, wel bekend, die zei altijd, en dat mag ik eigenlijk niet zeggen,

[4:04:51] oh, mijn buurvrouw zegt het gewoon, dus dan mag ik het herhalen,

[4:04:54] in Gelul kan je niet wonen.

[4:04:56] En dat gevoel bekruipt mij toch een klein beetje bij de discussie

[4:05:00] over het realiseren van oudere woningen.

[4:05:04] In het regeerakkoord stond drie keer 40 miljoen voor zorgzame buurten,

[4:05:08] dat was voor allerlei leuke sociale dingen,

[4:05:11] en één keer 80 miljoen voor ontmoetingsruimte.

[4:05:15] De 470 miljoen die bij de vorige regering gereserveerd stond

[4:05:21] voor het realiseren van oudere woningen, is wegbezuinigd.

[4:05:24] En in de voorjaarsnota trof ik alleen 40 miljoen eenmalig voor 2027, uit mijn hoofd gezegd, voor die onrendabele toppen.

[4:05:38] Ja, dan kan je praten tot morgenochtend met Edes.

[4:05:42] Maar conclusie is dat het gewoon tekort is en dat die oudere woningen niet gerealiseerd worden.

[4:05:47] Hoe kan dit?

[4:05:55] Voorzitter, ik heb een iets andere lezing dan mevrouw Keijzer over welke gelden er beschikbaar zijn en wat er in het coalitieakkoord is afgesproken.

[4:06:04] En dus hoe de gelden die nu beschikbaar zijn, dat die ook volgend jaar en het jaar daarna en dat die wat langjariger beschikbaar gaan komen.

[4:06:13] Ik heb daar nog werk voor te doen. Het staat nog niet op mijn eigen begroting, maar in het coalitieakkoord zijn er afspraken over gemaakt.

[4:06:20] Er staat ook in het coalitieakkoord, in de rekentabellen, hoeveel geld er uiteindelijk naar de begroting gaat.

[4:06:27] Dus wij nemen dit gewoon mee in de nieuwe regeling.

[4:06:30] En wat mij betreft hou ik vast aan wat ik hier zojuist over heb gezegd.

[4:06:38] Ja, voorzitter. Ik heb uiteraard het regeerakkoord en het tabel uitgespit.

[4:06:46] En daar vond ik echt niet meer dan drie reedsen van 40 miljoen voor sociale cohesie en één bedrag van 80 miljoen voor ontmoetingsruimte.

[4:06:56] Dat moet dan in de voorjaarsnota worden uitgewerkt.

[4:06:59] En daar vond ik 40 miljoen.

[4:07:01] En dan heb ik nieuws voor de minister.

[4:07:04] Als in de tekst staat dat er oudere woningen moeten worden gerealiseerd, maar er is geen geld bij, dan komt dat niet.

[4:07:13] niet? Realiseert de minister zich dat? En kan ze dan niet veel beter zeggen van ja, ik heb

[4:07:18] het nog niet geregeld, ik moet dit nog onderhandelen en ik weet niet of het me gaat lukken?

[4:07:29] Ik heb het coalitieakkoord ook gelezen in de financiële tabellen. Daarin staat dat er

[4:07:34] ook nog zeven keer een miljard beschikbaar is. Dat staat nog niet gepinpoint op deze

[4:07:41] woningen. Maar als ik daar dan uitspraken over doe hier, dan moet u mij er ook op kunnen

[4:07:48] vertrouwen dat ik dat daar ook voor ga besteden. Dus Schäfer mag zeggen wat Schäfer wil. Ik

[4:07:57] geef u hier antwoord op de manier waarop ik met de begroting omga en welke gelden er toegezegd

[4:08:02] zijn vanuit het coalitieakkoord. En die zijn ook voor dit onderwerp te besteden. En dat

[4:08:10] Dat is wat ik ook ga doen.

[4:08:13] Voorzitter, tot slot.

[4:08:14] Ik wil het nu niet op de spits drijven.

[4:08:16] Maar ik wil wel aan de minister vragen of zij in de brief die zij heeft gezegd aan mevrouw Van der Brenk...

[4:08:22] ...precies uitlegt waar dat geld dan staat, waarvoor het bedoeld is.

[4:08:29] En, want dat was mijn vraag in eerste termijn, hoeveel geld je nodig hebt als je 290.000 verschillende zorgwoningen...

[4:08:38] Ik weet dat er verschillende soorten zijn.

[4:08:39] Hoeveel geld je nodig hebt en of de minister dat heeft.

[4:08:44] Want ik ben er nog niet gerust op.

[4:08:47] Dus als de minister dat wil toezeggen, dan is voor mij dan voor dit moment de kous af.

[4:08:53] Dus uw verzoek is aanvullend op het eerder op de reeds toegezegde brief of of u dit daarin kunt betrekken.

[4:08:59] Minister.

[4:08:59] Ja, voorzitter. Het verzoek is mij helder.

[4:09:01] Ik kan in de brief voor de zomer in ieder geval iets toezeggen tot en met 2030.

[4:09:05] En ik kan dit toevoegen aan de brief van de taskforce die dus in september komt, hoe dat daarna eruit ziet.

[4:09:15] Tot slot.

[4:09:16] Dat was mijn vraag niet.

[4:09:17] Ik wil dat gewoon graag bij de brief hebben die mevrouw van der Brenk geeft.

[4:09:21] En het is geen ingewikkeld verzoek, want het is gewoon een vraag naar de feitelijke hoeveelheid geld die de minister daadwerkelijk al op haar begroting heeft.

[4:09:30] En een feitelijke vraag naar hoeveel geld heb je de komende jaren nodig om die 290.000 woningen voor ouderen te gaan bouwen.

[4:09:38] De minister.

[4:09:42] Voorzitter, dank.

[4:09:45] Ik denk wel dat er twee verschillende vragen zijn.

[4:09:48] De ene vraag gaat over hoeveel heb je nodig om 290.000 extra woningen te bouwen.

[4:09:54] Dat kan ik prima in diezelfde brief meenemen.

[4:09:57] Want we weten wat er nodig is om dat te kunnen doen.

[4:10:02] De eerdere vraag van mevrouw Keijzer was over, u heeft dat geld helemaal niet.

[4:10:08] En daarvan zeg ik, in het coalitieakkoord is gezegd, we hebben zeven keer een miljard.

[4:10:13] We zijn bezig met die bestedingsplannen en daarvan zeg ik wat ik daarmee ga doen en waar ik mee bezig ben.

[4:10:20] Daar kan u en mag u van vinden wat u wil.

[4:10:23] Ik geef antwoord wat ik aan het doen ben en daar sta ik voor.

[4:10:29] Tot slot.

[4:10:29] Als de minister dan op wil nemen in de brief waar dat geld dan staat en in welke mate dat voor oudere huisvesting beschikbaar is, dan geeft ze antwoord op mijn vraag.

[4:10:40] En dan zal ik mij uiteraard verdiepen in de brief en de kennis die daarin staat.

[4:10:46] Is het mogelijk om de coalitiekoordplannen na te specificeren in de brief? Voor zover dat kan. Ik zit gewoon even mee te denken.

[4:10:52] Ik waardeer dat de voorzitter meedenkt, maar ik hou vast aan mijn eigen lijn.

[4:10:56] Voor de zomer stuur ik een brief.

[4:10:57] Daarin kan ik iets zeggen over die 290 tot aan 2030.

[4:11:01] De bestedingsplannen, daar ga ik niet op vooruit lopen.

[4:11:04] Die brief kan in september volgen.

[4:11:06] Nee, oké, in september zegt u dan.

[4:11:08] Dat is dan die andere.

[4:11:09] Nee, maar dat wilde ik even checken.

[4:11:11] Mevrouw Keijzer, tot slot.

[4:11:12] Ik vind het echt heel jammer dit, want 7 miljard, ik weet niet waar die dan staan.

[4:11:17] Maar ik ga dan wel gewoon schriftelijke vragen stellen.

[4:11:21] En dan heeft ze drie weken om ze te beantwoorden.

[4:11:24] Doen we het zo?

[4:11:25] Vind je jammer?

[4:11:26] Dat is ook een route. Ik kan me ook voorstellen dat straks in de tweede ronde er wellicht behoeftes aan een twee minuten debat en dergelijke.

[4:11:33] Dat bij deze aangevraagd, voorzitter.

[4:11:35] Nou, nee, want de volgorde doen we iets anders, maar ik begrijp je punt.

[4:11:42] Ik ga eerst kijken of we echt aan het einde zijn gekomen van de vragen.

[4:11:48] Mevrouw Meijer, nou, wacht even, dan ga ik even checken.

[4:11:52] Ja, dat is de bonus, de allerlaatste.

[4:11:57] Dan wil iedereen een bonus, of niet?

[4:11:59] Vol verwachting klopt mijn hart nu. Kom op met die vraag.

[4:12:02] Nou ja, ik heb op zich nog wel een aantal vragen, maar ik weet niet hoeveel bonus...

[4:12:05] Nee, echt een soort vragen.

[4:12:07] Op die miljard, ik heb hier die tabel voor me.

[4:12:10] En dat is dan puntje 7, investeren in betaalbare woningen, 2029 tot 2035.

[4:12:16] En dan staat er dus dat er inderdaad 1 miljard beschikbaar is.

[4:12:21] Maar dat is ten eerste vanaf 2029.

[4:12:23] Dus dat is ook niet nu of volgend jaar.

[4:12:28] Dus ik zou de minister wel echt willen vragen in het antwoord wat zij net gaf.

[4:12:33] Werd wel in ieder geval voor mijn beeld een iets andere suggestie gewekt.

[4:12:37] Dus ik hoop dat u daar wel concreet over kunt zijn.

[4:12:40] Of nu, of in tweede termijn, of in een brief.

[4:12:42] Wanneer dat geld er dan is.

[4:12:44] En ook waarvoor dat dan exact is bedoeld.

[4:12:46] Als dat deze post is waar ik nu aan refereer.

[4:12:51] Ja, dank u wel.

[4:12:52] Wel, het is helemaal niet erg dat dat in 2029 pas op de rekening zou staan.

[4:12:59] Want ik heb net aangegeven dat er tot 2030 een financiële reeks voor is.

[4:13:06] En wat ik zal doen is, wat ik net heb gezegd, tot 2030.

[4:13:10] Dat zal ik in de brief meenemen van voor de zomer.

[4:13:12] En na 2030 neem ik mee in de brief van september.

[4:13:20] Ja, we zijn echt aan het einde gekomen van de eerste termijn van de zijde van het kabinet.

[4:13:26] Ik kijk naar de leden. Kunnen we gelijk door? Ja, dat kunnen we.

[4:13:28] We houden dezelfde volgorde aan als in de eerste termijn.

[4:13:31] Als eerste het woord aan mevrouw Brenk.

[4:13:33] Heel kort nog gewoon een tweede termijn. Dus uw tijd gaat in.

[4:13:38] Ja, u neemt ook Brenk over. Het is echt van Brenk.

[4:13:41] Excuus, heb ik dat gezegd? Nee, ik probeer.

[4:13:43] De duurdere versie is dat van ons.

[4:13:46] Het was, is en blijft van Brenk bij deze.

[4:13:49] Voorzitter, ik zou inderdaad graag twee minuten debat aanvragen.

[4:13:55] Ik ben onvoldoende tevreden over het onderdeel generiek compas, over case management en over langjarige financiering voor actuele initiatieven.

[4:14:11] En ik ben wat verrast dat de minister van Volkshuisvesting zo vast blijft houden aan die 2030.

[4:14:20] Omdat ik sterk de indruk heb gekregen dat inmiddels de 290.000 al doorgeschoven waren naar 2036.

[4:14:31] Dus ik ben blij verrast dat we 2030 gaan halen van 290.000, maar ik maak me daar zorgen over.

[4:14:41] U heeft een twee-minuten-debat aangevraagd en dat geleiden we door naar Gredivie Plenaire.

[4:14:46] VVD ziet af van tweede termijn. Mevrouw Vliegendhard.

[4:14:51] Ja, voorzitter, ik zal het kort houden. Allereerst dank aan de ministers voor de beantwoording, voordat het nog niet gezegd was.

[4:14:55] En ik ben vooral heel erg blij dat ik zag dat er best wel veel animo was hier aan deze zijde van de Kamer voor de zorgzame buurten en gemeenschappen.

[4:15:04] Dus ik kijk ernaar uit om samen op te trekken om te gaan zorgen dat er structurele financiering voor komt.

[4:15:07] Want daar heb ik nog onvoldoende antwoorden van gekregen of heb ik nog geen afwachting van de ministers.

[4:15:13] En datzelfde geldt eigenlijk ben ik nog helemaal niet gerustgesteld.

[4:15:15] Want laten we heel duidelijk zijn, er staan gewoon gigantische bezuinigingen te wachten.

[4:15:19] En dat is nog heel onduidelijk waar die terecht gaan komen.

[4:15:21] Hoe en ik merk eigenlijk, ik mis ook nog de visie, hoe er nou gaat gezorgd worden dat in een sector waar al gigantische tekorten zijn.

[4:15:28] Dat er dat werk gezorgd wordt dat ouderen de zorg krijgen waar ze recht op hebben.

[4:15:31] Dus ik ben blij dat mevrouw Van Breng een twee minuten debat heeft aangevraagd.

[4:15:37] Dank u zeer.

[4:15:38] Mevrouw Seinhaven, niet de heer Van Dijk.

[4:15:42] Dank voorzitter.

[4:15:43] Dank aan de beide ministers voor de gegeven antwoorden.

[4:15:46] Heel kort, lange termijn bewegingen zijn nodig in de zorg.

[4:15:49] Daar zijn we denk ik allemaal over eens in die verre akkoorden met de lange termijn en met structurele financiering.

[4:15:55] De gemeente, zorg, verzekeraars hebben die stabiele basis nodig.

[4:15:58] En daar zullen ook van de SGP alert op blijven in de toekomst.

[4:16:01] Ik dank de minister ook voor de warme woorden over het werk van hospices, onmisbaar.

[4:16:05] En ik zie nog graag de reactie tegemoet op de wijkverpleging, identiteitsgebonden zorg en dat gemeenten steeds vaker kiezen dus voor een beperkt aantal grote aanbieders, waardoor identiteitsgebonden zorg vaak over de rand vallen.

[4:16:18] Tweede termijn, dan wel op een ander moment hoor ik graag nog hoe de minister daar naar kijkt en hoe we die keuzevrijheid en de zorg ook op dit terrein kunnen borgen.

[4:16:26] Dank u.

[4:16:31] u heeft geen nieuwe vraag gesteld in de tweede termijn

[4:16:33] het zijn eigenlijk zaken waar u nog meer antwoord op wil

[4:16:37] volgens u openstaan

[4:16:38] de minister zei ik kom daar later op terug

[4:16:41] maar ik weet niet of het tweede termijn was of überhaupt later

[4:16:44] goed dat u dat nog even toevoegt

[4:16:46] mevrouw Tijmstra

[4:16:47] dank u wel voorzitter

[4:16:48] ik wil ook beide ministers bedanken voor de beantwoording

[4:16:51] en wij zullen alle toezeggingen en procesrichtingen die geschetst zijn

[4:16:54] rondom passende huisvestingen en mantelzorgwoningen nou volgen

[4:16:59] Ja, mevrouw Kurnari.

[4:17:01] Voorzitter, ook aan beide ministers heel erg veel dank.

[4:17:05] En ik deel wel ook een beetje de zorgen van mijn collega mevrouw Vliegenthart van GroenLinks BVDA.

[4:17:12] Dat de vraagstukken rondom die bezuinigingen, de financiering.

[4:17:16] Maar hoe gaan we dan die gewenste woonvorm, hoe gaan we dat dan realiseren?

[4:17:20] Ja, dat mis ik ook nog wel.

[4:17:23] Dus ik kijk ook gewoon uit dan naar deze brieven.

[4:17:25] En waarin dan ook net even iets meer concreetere informatie staat, hopelijk.

[4:17:33] En dan wil ik eventjes toch ook van de gelegenheid gebruik maken om een compliment te geven aan de minister die is aangeschoven in een debat waar ze normaal gesproken niet bij zit.

[4:17:41] Want ik zat in ieder geval heel erg geboeid te luisteren.

[4:17:45] En dat had ook alles te maken met de hele sprekende werkbezoeken die volgens mij gedaan zijn de afgelopen periode.

[4:17:50] En dat spreekt enorm tot de verbeelding.

[4:17:53] Er is echt de afgelopen tijd enorm veel gezeik over deze minister heen gegaan.

[4:17:59] Als het gaat over debatvaardigheden, terwijl je ook gewoon de tijd nodig hebt om echt even op stoom te komen.

[4:18:04] Dus echt een compliment, want dit is gewoon hartstikke goed.

[4:18:07] Zonder nu als een beoordelingsmevrouw hier te zitten.

[4:18:13] Maar dit was gewoon hartstikke goed sprekend.

[4:18:15] En wat mij betreft veel meer welkom bij dit soort debatten.

[4:18:20] Nou, wat een warme commissie toch, minister?

[4:18:24] Kijk, dank mevrouw Kurari, ook mooie woorden gesproken, zeker.

[4:18:27] Mevrouw Ten Hoven.

[4:18:28] Dank voorzitter, van mijn zijde ook dank aan beide ministers.

[4:18:32] Ik wil toch nog heel even een klein puntje over die generatiewoningen maken,

[4:18:35] om echt daar werk van te maken om daar naar te kijken.

[4:18:38] Omdat we een transitie willen, het maakt echt als je voor mensen die dat wel willen bij elkaar woont,

[4:18:45] mantelzorg makkelijker, kinderopvang, de eenzaamheid vermindert enorm.

[4:18:49] Dus ik zie daar echt kansen voor mensen die dat wel zouden willen.

[4:18:52] Verder ben ik blij met het twee minuten debat en wil ik mijn collega's Kamerleden vragen nog eens goed naar de gevolgen van het afschaffen van de eigen bijdrage in de wijkverpleging te kijken en het kabinet erop te wijzen dat het een minderheidskabinet is.

[4:19:06] Dus misschien liggen daar toch nog wat kansen voor de oppositie. Dank u wel.

[4:19:14] Mevrouw Meijer. Nee, ik hoor nu een soort discussie buiten de microfoon om.

[4:19:19] Het lijkt me een prima discussie als we eerder klaar zijn dan gepland was. Dus heb dat debat vooral straks.

[4:19:25] Mevrouw Meijer.

[4:19:27] Dank, voorzitter.

[4:19:29] Voorzitter, ik heb in eerste termijn ook al uitgesproken dat mijn fractie grote zorg maakt om de plannen van het kabinet.

[4:19:35] Ik zou eigenlijk nog wel zullen vragen, doe dit nou gewoon niet?

[4:19:37] Volgens mij helpen ze helemaal niemand.

[4:19:39] En dan, voorzitter, heb ik nog twee punten.

[4:19:42] De groep ouderen die nu nog net thuis kunnen wonen met huishoudelijke hulp, misschien met wijkverpleging, maar ook met veel hulp van naasten.

[4:19:51] Straks valt voor hen mogelijk een deel van die hulp weg.

[4:19:53] De huishoudelijke hulp of de wijkverpleging waar een financiële drempel komt.

[4:19:59] En er is eigenlijk ook niet echt een plek voor hun om ergens anders te gaan wonen.

[4:20:04] Dus ik zou toch nog eens de vraag willen stellen die ik in eerste termijn ook stelde.

[4:20:07] Wie mag dat gat wat dan ontstaat straks gaan opvullen?

[4:20:12] En voorzitter, dan had ik ook nog een punt waar ik net te weinig interrupties voor had.

[4:20:17] Dat was toch die maximaal 20% administratietijd in 2030.

[4:20:22] Dat zou natuurlijk enorm veel ruimte bieden voor al die zorgverleners.

[4:20:26] Dat is ook keihard nodig.

[4:20:27] Maar ik krijg toch een beetje het gevoel bij deze discussie dat we dan vaak allemaal naar elkaar kijken.

[4:20:32] De aanbieders maken regels, de minister maakt regels, de Kamer legt er nog wat bovenop.

[4:20:36] Maar hoe zorgen we nou eigenlijk dat we daar uiteindelijk wel gaan komen?

[4:20:41] Het actieplan wat de regelgroep heeft opgeleverd heeft bijvoorbeeld een uitvraag gedaan voor zinnige administratie.

[4:20:47] Maar hoe wordt daar nu concreet opvolging aan gegeven?

[4:20:50] Waar borgt de minister nou dat we die 20% in 2030 ook echt gaan halen?

[4:20:58] En tot slot, mevrouw Keijzer.

[4:21:00] Ja, dank voorzitter.

[4:21:03] Ik vind het toch een beetje vervelend hoe net de minister mijn vragen beantwoordde.

[4:21:08] We zijn het allemaal met elkaar eens dat er 290.000 geschikte woningen moeten worden gebouwd.

[4:21:13] We weten allemaal dat er geld in de begroting zit voor het betalen van de 30% sociaal tweederde betaalbaar.

[4:21:19] Maar je kunt een euro maar één keer uitgeven.

[4:21:22] En als jij een oudere woning bouwt, dan zit je sowieso al met de onrendabele top, omdat je de huurregulering hebt.

[4:21:29] En als je daar bovenop dan ook nog extra geld moet investeren om ze geschikt te maken voor ouderen, dan kom je geld tekort.

[4:21:36] Dus ik doe toch nog een keer een poging, en ik snap dat de minister het hier niet paraat heeft.

[4:21:40] Wil zij in die brief aan mevrouw Van der Brink gewoon duidelijkheid geven hoe ze dat nou gaat doen?

[4:21:46] Want er was 470 miljoen, dat is er niet meer.

[4:21:51] De 40 miljoen lijkt incidenteel te zijn in de voorjaarsnoten.

[4:21:55] En dan kom je gewoon geld tekort.

[4:21:58] En ik zou toch aan de minister willen vragen of ze dat in die brief over oudere huisvesting toegezegd aan mevrouw Van der Breenk op wil nemen.

[4:22:04] Want anders hebben we direct een jubelbrief die niet duidelijk maakt over hoe daadwerkelijk geld er is om de oudere woningen te realiseren.

[4:22:14] Zijn we aan het einde gekomen van de tweede termijn van de zijde van de Kamer.

[4:22:18] Ik kijk even of de bewindspersonen gelijk door willen kunnen of toch behoefte hebben aan schorsing.

[4:22:25] We gaan door. Wat goed. Mevrouw Sterk.

[4:22:28] Ja, voorzitter. Dank u wel.

[4:22:30] Ook dank voor de vragen die zijn gemaakt.

[4:22:33] Ik sluit me overigens ook graag aan bij de complimenten die zijn gemaakt richting mijn collega.

[4:22:37] Toch maar even vanaf deze kant.

[4:22:41] Er zijn een aantal vragen gesteld.

[4:22:43] De eerste die ik even wil bespreken is de vraag van Van Dijk.

[4:22:50] Over wanneer die reactie tegemoet kan zien rondom die levensbeschouwelijke of meer identiteits.

[4:22:56] En ik zou willen zeggen dat we dat meenemen met de uitwerking van de ongecontracteerde zorg.

[4:23:00] En ik denk dat dit eigenlijk bij die discussie hoort.

[4:23:03] Dan had mevrouw Meijer een vraag over wie mag het gat gaan opvullen.

[4:23:09] Kijk, de beweging, en u zegt steeds, wat is nou precies de visie?

[4:23:12] De beweging die we aan het maken zijn, en overigens is die volgens mij onder het vorige kabinet ook al ingezet.

[4:23:16] Juist door middel ook van die akkoorden.

[4:23:18] is dat we enerzijds een beweging naar de voorkant willen maken en anderzijds dat we toe willen naar passende zorg.

[4:23:23] Omdat we zien dat er nu te veel mensen zorg krijgen die eigenlijk niet past bij wat zij zouden nodig hebben voor de kwaliteit van het bestaan.

[4:23:32] En omdat we ook gewoon zien, ik noemde u net, een stad groter dan Eindhoven hebben we anders nodig in de zorg.

[4:23:37] En die hebben we gewoon niet aan zorgmedewerkers.

[4:23:40] En juist door die richting in te zetten, die beweging in te zetten, willen we ruimte creëren zodat mensen die het echt nodig hebben,

[4:23:45] en u noemde daar een voorbeeld van, dat die het ook gaan krijgen.

[4:23:48] En die inzet zit ook juist in het ouderenakkoord wat we met elkaar hebben afgesproken.

[4:23:52] Dus het is niet alleen een wens vanuit het ministerie, maar dat is een breed gedragen wens.

[4:23:55] En inzet ook juist vanuit de ouderenzorg.

[4:23:58] En we gaan daar nu ook op doorbouwen.

[4:24:00] En dat is wat ik zei in de aanpassingen die we nog willen doen.

[4:24:02] En dat is een mooi haakje misschien even naar wat mevrouw...

[4:24:06] En dan moet ik even zeggen, ik ben zo gewend om uw collega te doen, maar vliegend hard.

[4:24:11] Als het gaat over die zorgzame samenleving.

[4:24:13] U zegt er zit een draagvlak hier aan deze kant, maar er zit ook echt een draagvlak aan deze kant van de Kamer.

[4:24:18] Bij het kabinet, juist, en ik denk dat mijn collega daar net ook mooie woorden over heeft gesproken, die zorgzame samenleving is heel erg belangrijk en moeten we met elkaar gaan creëren.

[4:24:27] En mijn inzet is echt, en daar zijn we echt al stappen aan het zetten op dit moment, om ook met alle partijen daar ook tot afspraken te komen.

[4:24:34] Daar horen dan ook wel financiële middelen bij, zeg maar, om dat te kunnen doen.

[4:24:38] En we hopen eind dit jaar dat ook naar de Kamer te kunnen sturen.

[4:24:42] En dan tenslotte was er nog een vraag van mevrouw Meijer over de regeldruk.

[4:24:47] Nou ja, ik heb net inderdaad iets gezegd over de regiergroep regeldruk.

[4:24:50] Dat is inderdaad vooral wat er in de sector ook moet gebeuren.

[4:24:53] En in de sector zit ook veel aan regels die volgens mij kunnen worden opgeruimd.

[4:24:56] Maar ook wij, en misschien ook wel u zeg ik dan, aan die kant van de Kamer,

[4:25:00] hebben natuurlijk ook een verantwoordelijkheid in het terugdringen van regels.

[4:25:03] En wij zijn op dit moment heel hard bezig met wet Zorg en Dwang.

[4:25:06] Daar komt heel veel regeldruk uit om die ook te bekijken en daar een heleboel dingen te schrappen,

[4:25:12] zodat dat ook beter werkbaar wordt voor zorgverleners.

[4:25:14] En bij elke wet kijken we opnieuw, zijn de regels echt nodig?

[4:25:18] Soms zijn ze wel nodig, maar soms kunnen we ook prima zonder.

[4:25:21] En ik denk dat het met een verantwoordelijkheid is voor ons allemaal om daaraan te werken.

[4:25:26] Dat was het, voorzitter.

[4:25:29] Ja, ga ik gelijk door. Dank, voorzitter.

[4:25:31] Ik heb drie misschien niet per se vragen, maar wel opmerkingen dan geïnterpreteerd als daar kan ik nog iets op zeggen.

[4:25:41] De eerste van mevrouw Ten Hoven.

[4:25:43] Ik zal de generatiewoningen een plek in beter benutten geven.

[4:25:46] Omdat het dan een breder perspectief heeft dan alleen voor ouderen.

[4:25:52] Dan de vraag van mevrouw Van Brenk.

[4:25:54] Of het was niet echt een vraag, het was uw aanloop naar dat u daar nog meer van wil weten.

[4:26:00] Wat ik heb geprobeerd te duiden is dat we achterlopen op de 290.000.

[4:26:08] En wat ik alleen probeer te doen en zo probeer ik ook te werken is niet alleen maar de ambitie naar voren schuiven.

[4:26:14] Want het gaat over mensen.

[4:26:16] En het gaat over mensen hun leven van de pauzestand afhalen.

[4:26:20] Dus we gaan alles op alles zetten om ervoor te zorgen dat we het zoveel mogelijk inlopen.

[4:26:26] Maar het zou zomaar kunnen dat we dat dan niet gaan halen.

[4:26:30] Dan is het in ieder geval goed als het geld langer duurt dan het ambitieniveau in de eerste instantie daar zat.

[4:26:36] Dus ik hoorde u even zeggen wat fijn als 290.000 toch in 2030 gaat lukken.

[4:26:41] Dat ben ik met u eens. Dat zou echt heel fijn zijn.

[4:26:43] En ik ga mijn stinkende best doen. Ik kan dat alleen niet beloven.

[4:26:48] Maar daar gaan we het ongetwijfeld nog vaker over hebben.

[4:26:51] En dan tot slot de vraag van mevrouw Keijzer.

[4:26:54] Wat ik kan doen in de brief voor de zomer is hoe het een en ander zich rondrekent tot 2030.

[4:27:00] Er is een onrendabele top. Dat weet mevrouw Keijzer, dat weet ik ook.

[4:27:04] En ik kan inzichtelijk maken hoe de middelen die we nu hebben, hoe die bijdragen aan die onrendabele top.

[4:27:11] Dan is er nog een deel voor daarna.

[4:27:14] Dat is het geld uit het coalitieakkoord.

[4:27:16] Daar moet ik het nodige werk nog voor doen.

[4:27:20] Daar ga ik ook niet op vooruit lopen.

[4:27:22] Maar ik kan u toezeggen dat ik het wel wil meenemen in de brief van de taskforce in september.

[4:27:27] Dat is wat ik kan doen.

[4:27:31] Even kijken.

[4:27:33] U was aan het einde gekomen.

[4:27:34] Ja, checken.

[4:27:35] Ja, mevrouw Keijzer, tot slot.

[4:27:36] Tot slot.

[4:27:37] Ja, nou, we zijn er bijna.

[4:27:39] Dank met de toezeging op het eerste deel.

[4:27:42] Ik zou het op prijs stellen om in ieder geval wel de bedragen te noemen.

[4:27:46] die dan voor komende jaren in het regeerakkoord staan.

[4:27:50] Want dan hebben we gewoon een beetje een beeld.

[4:27:52] En waarom blijf ik zo doordrukken, voorzitter?

[4:27:56] Omdat ook edes en actes zich zorgen maken over voldoende budget voor oudere woningen.

[4:28:02] Dus er is gewoon een reële zorg hierover.

[4:28:05] Dus als de minister toe wil zeggen dat ze in ieder geval die doorkijk ging geven van...

[4:28:08] want ik kan het gewoon niet vinden namelijk in het regeerakkoord, dat is het hele punt.

[4:28:11] Want als ik het kon vinden zou ik de vraag stellen.

[4:28:13] Want als ze gewoon zou zeggen van, nou, dit staat er dan ook nog in voor komende jaren voor de oudere zorgwoningen, dan zijn we er.

[4:28:20] En dan heb ik een compleet beeld.

[4:28:22] De minister.

[4:28:24] Ik denk dat ik begin met, ik denk dat mevrouw Keijzer en ik aan dezelfde kant van de touw staan te trekken.

[4:28:31] En dat we uiteindelijk hetzelfde willen.

[4:28:33] Maar ik kan niet toezeggen dat ik in een brief voor de zomer iets ga opnemen, dat weet mevrouw Keijzer ook, van een proces wat daarna nog moet plaatsvinden.

[4:28:41] In het coalitieakkoord staat zeven keer een miljard.

[4:28:44] Die is voor de volkshuisvesting.

[4:28:47] Zoals mevrouw Keijzer weet kun je dan als minister daar een beschrijving van maken wat je daarmee wil doen.

[4:28:55] Ik heb een groot hart voor het onderwerp waar we het vandaag over hebben gehad.

[4:28:59] Ik moet dat schrijfwerk nog doen.

[4:29:01] Dat ga ik ook doen.

[4:29:02] Dat zit in de regeling.

[4:29:04] Maar ik kan daar niet voor de zomer op terugkomen.

[4:29:08] En u kent die, mevrouw Keijzer, kent die processen net zo goed als ik die ken.

[4:29:13] Oké, dit is wat het is.

[4:29:15] Daar gaan we het mee doen, in ieder geval voor nu.

[4:29:17] Ik dank alle aanwezigen, iedereen die dit op afstand heeft gevolgd, alle Kamerleden, beide ministers.

[4:29:24] Maar voordat ik afhamer nog even de toezeggingen.

[4:29:29] Die lees ik voor dus Kamerleden en bewindsprand, luistert u even mee of dit klopt.

[4:29:35] De minister stuurt voor het einde...

[4:29:37] Nee, ik begin even met, dat had ik eigenlijk al gezegd, twee minuten,

[4:29:39] wat is reeds aangevraagd, is doorgeleid naar Griffie Plenair door mevrouw Van Brenk.

[4:29:45] Ja, heel goed.

[4:29:46] En dan komen we bij de toezeggingen.

[4:29:48] De minister stuurt voor het einde van dit jaar...

[4:29:50] Voorzitter, het helpt als u even zegt om welke minister het gaat.

[4:29:54] Is de heer sterk en de laatste?

[4:29:56] Ja, meestal bent u dat.

[4:29:59] Nou, bijna altijd.

[4:30:02] Goed om te weten als het niet voor mij is.

[4:30:03] Nee, ik begin even.

[4:30:08] Minister Sterk stuurt voor het einde van dit jaar een brief over het aanvullend hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg, hallo.

[4:30:18] En gaat daar onder andere in op de financiering van zorgzame buurten.

[4:30:26] Gemeenschapsvormen.

[4:30:27] Oké, vorming.

[4:30:28] Oké, alles wat u zegt als onderdeel van het verslag.

[4:30:33] Dus de toezegging wordt mooi aangepast.

[4:30:35] Maar het einde komen er wel.

[4:30:36] Punt 2. De minister stuurt na de zomer een kabinetsreactie op het SER-rapport mantelzorg en werk in een zorgzame samenleving.

[4:30:45] Ja voorzitter, of ik dat doe of de minister van Sociale Zaken, want het ligt in principe bij de minister van Sociale Zaken,

[4:30:50] maar er komt in ieder geval een reactie ook mede namens mij in ieder geval.

[4:30:53] Dus als er een brief komt, komt hij van SC2 en aanvullend deze minister van Zorg.

[4:31:00] Dan komen we bij punt 3. De minister stuurt de Kamer voor de zomer. Zal ik er een keer zomer recess van maken?

[4:31:09] De minister stuurt voor het zomer zes een brief over de toekomstagenda palliatieve zorg.

[4:31:17] Dan heb ik het over minister Sterk, hè? Nog steeds.

[4:31:19] Minister Sterk zal de Kamer voor het zomer zes de voorlopige kaderbrief WLZ sturen.

[4:31:24] En gaat dan ook specifiek op de uitwerking van de taakstelling.

[4:31:28] CQ-ombuigingen.

[4:31:29] De verdeling binnen het WLZ-kader van de besparing, zeg maar.

[4:31:34] Ja, zeker. De taakstelling en dan uitgesplitst.

[4:31:37] Of de besparingen, ombuigingen. Geeft u het een naam.

[4:31:41] Het blijft altijd hetzelfde, maar iedereen noemt het soms anders.

[4:31:45] Dan komen we bij... Deze is van de minister van Wonen.

[4:31:50] Stuurt de Kamer voor de zomer een brief over de voortgang van de Oudere Huisvesting.

[4:31:56] Hier wordt onder meer ingegaan op de bouwopgave en de aanpak doorstroom.

[4:32:00] En dat stukje wat u heeft toegevoegd op basis van het interruptiedebatje wat u had met mevrouw Keijzer.

[4:32:06] Waar mevrouw Keijzer nog niet helemaal tevreden mee was, maar doe zoveel als u kunt, zou ik zeggen.

[4:32:10] En dan kan mevrouw Keijzer bepalen of dat voldoende was.

[4:32:13] Volgens mij komen we dan steeds dichterbij.

[4:32:16] Dan komen we bij het laatste, dat is ook de minister van Wonen, stuurt voor de zomer, voor het zomereces, een voortgangsbrief over de landelijke aanpak beter benutten.

[4:32:24] Of was dat? Ja, dat is ook de minister van Wonen.

[4:32:27] En gaat hier onder andere in op het onderwerp generatiewoningen.

[4:32:30] Daar waar dat kan.

[4:32:32] Dan heb ik nog de laatste.

[4:32:34] En dit is ook de minister van Wonen stuurt in september een brief over de voortgang van de taskforce versnelling woningbouwopgave.

[4:32:42] En dan ben ik gekomen aan het einde van mijn lijstje toezegging.

[4:32:44] En dan heeft de minister vast nog een extra toezegging.

[4:32:46] Ja, volgens mij heb ik nog een toezegging gedaan in de richting van de heer Van Dijk.

[4:32:49] Om bij de ongecontracteerde zorg terug te komen op de identiteit.

[4:32:54] Dus toezegging tegen de heer Van Dijk.

[4:32:56] Je is bij deze toegevoegd.

[4:32:58] Ja?

[4:32:59] Nou, heel veel dank.

[4:33:01] Fijn dat u allemaal heeft meegeluisterd.

[4:33:03] Ik sluit de vergadering. Dank u wel.