Wijziging van de begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)

[0:00:00] Bij de WGO, voorjaarsnota, buitenlandse handel en ontwikkeling, samenwerking.

[0:00:06] Bedankt voor de leden om hierbij aanwezig te zijn.

[0:00:10] De minister is er ook bij.

[0:00:13] Wij zijn eigenlijk in afwachting op een brief die zou moeten komen.

[0:00:19] Dus ik zou eigenlijk aan de leden willen voorstellen om te wachten tot die brief er is.

[0:00:26] Dat we dan eventjes een paar minuten de tijd hebben om die brief door te nemen.

[0:00:30] Om dan te beginnen.

[0:00:32] Maar dat is een voorstel vanuit de voorzitter.

[0:00:34] Maar als er een andere voorstel is, dan hoor ik dat heel graag.

[0:00:37] Dus ik kijk even naar de leden hoe zij erin staan.

[0:00:40] Ik ga gewoon de lijst, iedereen even langs.

[0:00:44] De heer Seeder.

[0:00:45] Ja, dank u wel.

[0:00:46] Ja, graag.

[0:00:47] Ik heb natuurlijk het verzoek aan het samen met mevrouw Dobben van de SP.

[0:00:50] Om het ook echt voor het debat te doen.

[0:00:52] Juist ook omdat het om een forse bedrag gaat.

[0:00:54] En de Kamer vanuit de krant heeft moeten vernemen dat er grote wijzigingen zijn.

[0:00:59] Minder dan 24 uur voor dit debat.

[0:01:02] Mijn vraag is dan wel wanneer die brief komt.

[0:01:03] En ik zou ook graag wat serieuze leestijd willen.

[0:01:06] Zodat we ook gewoon een goed debat met elkaar kunnen voeren.

[0:01:10] Dus ik vraag me af hoe lang dat gaat duren.

[0:01:13] Misschien moeten we gewoon even vooral wat langere tijd schorsen.

[0:01:18] Ik begrijp dat het ieder moment binnen kan komen.

[0:01:22] Dat is wat ik begrijp daarover.

[0:01:23] Dus dan is er een reactie op de heer Seder.

[0:01:27] Dan de heer Dassel zag ik net.

[0:01:29] Voorzitter, ik sluit me aan bij wat de heer Seder net aangeeft.

[0:01:32] Het is wel fijn als we ook even serieuze leestijd krijgen.

[0:01:35] En dat we ook onszelf kunnen verdiepen.

[0:01:36] Wat betekent het nou precies?

[0:01:37] Ook omdat we gisteren in de krant voorbij zagen komen.

[0:01:41] De ene minuut ging het daar naartoe.

[0:01:43] En dan zagen we dat de krant weer gewijzig was dat er ergens anders naartoe ging.

[0:01:45] Dus wellicht dat we even die tijd nodig hebben.

[0:01:48] Dan ga ik naar de heer Hoogveen.

[0:01:51] Ja, voorzitter, dank.

[0:01:52] En steun daarvoor.

[0:01:54] Ik denk dat dat wel noodzakelijk is.

[0:01:55] Wil ik er wel bij melden dat sommigen moeten ook weer door naar een volgend debat.

[0:02:00] Raad Buitenlandse Zaken moet ik dan heen.

[0:02:03] Dus ja, dat het dan niet uren gaat duren.

[0:02:05] Dat het wel binnen een afzienbare tijd.

[0:02:07] En dat we dan ook wel een tijd vaststellen dat we dan ook beginnen.

[0:02:13] Dan ga ik naar de heer Heutink.

[0:02:16] Voorzitter, ik zou gewoon willen voorstellen dat we schossen tot half drie.

[0:02:19] Die brief is er nog niet.

[0:02:20] Die brief hebben we volgens mij lange tijd geleden aangevraagd.

[0:02:23] We hebben echt even de tijd nodig.

[0:02:27] Dus ik wil eigenlijk gewoon een uur schossen dat we gewoon even fatsoenlijk kunnen doornemen.

[0:02:32] Dank. Ik zie verder geen andere handen.

[0:02:35] Ik begrijp dat de brief echt as we speak binnenkomt.

[0:02:40] Eén minuut binnenkomt.

[0:02:42] Dus zullen we gewoon afspreken, ook omdat er duidelijk ook de vraag gesteld is van

[0:02:46] men wil even leestijd hebben dat we om twee uur starten.

[0:02:50] Is dat een optie? Ja, zullen we dat doen?

[0:02:56] De heer Seder.

[0:02:57] Ja, voorzitter, dat lijkt me goed.

[0:02:59] Ook ik moet straks naar de Raad Buitenlandse Zaken.

[0:03:02] Dus ik zou graag, en volgens mij roept de brief misschien ook wel wat vragen op.

[0:03:07] Dus ik zou wel graag een ordentelijk echt goed debat willen hebben.

[0:03:10] Dus ook even in de achterhoofd houden dat als blijkt dat het langer duurt dan dat we misschien voorzien hadden,

[0:03:15] misschien ook wel daar al wat voorstellen in het achterhoofd hebben.

[0:03:18] Want we moeten dit debat gewoon goed kunnen voeren.

[0:03:20] Maar de agenda maakt ook dat we, ik in ieder geval en volgens mij de heer Verhooggeveen ook, straks ook een debat hebben die ook niet uitgesteld kan komen worden.

[0:03:30] Oké, dan zie ik in ieder geval, ik zie nog de heer Verkuijlen.

[0:03:35] Ja voorzitter, misschien dan een ordevoorstel, maar het zou misschien helpen als we voor de collega's die een tweede debat hebben vervroegen in de spreekbeurt die ze hebben.

[0:03:47] Oké, ik zie in ieder geval steun om in ieder geval te wachten tot twee uur, omdat de brief nu as we speak binnenkomt, om dan te starten.

[0:03:57] En verder nog een voorstel vanuit de heer Verkuilen, die zegt dat we daar rekening mee houden in de sprekerslijst, de volgorde van de sprekerslijst.

[0:04:05] Ik zie duimpjes vanuit verschillende leden, dus dat betekent dus dat we daar even rekening mee zullen houden.

[0:04:13] Ja, oké. Dan komen we terug. Ik schors het dan tot twee uur.

[0:34:51] Nou, welkom. Welkom iedereen. Welkom de leden.

[0:34:56] Warmer welkom aan de minister, de mensen in de publieke tribune, mensen thuis, mensen online, ook de media.

[0:35:06] Aan de orde is vandaag de WGO, voorjaarsnota, buitenlandse handel en ontwikkeling, samenwerking.

[0:35:12] En aangezien het de WGO is, dan hanteren wij een sprekerslijst.

[0:35:19] En in principe is de eerste spreker mevrouw Kreuger, hoor ik haar?

[0:35:24] Ja, zij komt nu net binnen.

[0:35:29] Dus ik zou willen voorstellen om die lijst nu even aan te houden.

[0:35:34] We hebben begrepen dat we dan gewoon wel goed uitkomen bij de tijd.

[0:35:39] In ieder geval ook voor de mensen die straks naar een ander debat toe zouden moeten.

[0:35:44] Dus dan wil ik daarmee starten met mevrouw Kreuger.

[0:35:48] Als zij geïnstalleerd is, dan kan ze beginnen.

[0:35:54] Voorzitter, overal ter wereld verkeren veel mensen in nood.

[0:35:58] Van Zodan tot Gaza tot Congo, ongekende vluchtelingenstromen.

[0:36:02] Nog nooit eerder sinds de Tweede Wereldoorlog waren er zoveel mensen op de vlucht voor oorlog en geweld.

[0:36:07] Armoede, honger, seksueel geweld als oorlogswapen, ebola en andere infectieziekten.

[0:36:13] De wereld staat in brand.

[0:36:16] En de gevolgen van immense bezuinigingen door de Verenigde Staten, de Europese landen, door Nederland op ontwikkelingssamenwerking tekenen zich af.

[0:36:24] In Congo grijpt op dit moment ebola om zich heen.

[0:36:27] Eén van de dodelijkste virussen die moeder natuur heeft voortgebracht.

[0:36:31] Congo kan deze uitbraak niet aan.

[0:36:34] Het lokale gezondheidssysteem functioneert niet goed.

[0:36:36] Een door oorlog en geweld getijsterd land krijgt een gruwelijke golf van ziekte over zich heen en er is geen geld voor gezondheidszorg.

[0:36:43] En dankzij mijnbouwbedrijven die hun winsten uit het land wegsluizen en dankzij donorlanden die bezuinigen op hulp.

[0:36:49] In Soudaan wordt seksueel geweld grootschalig ingezet als oorlogswapen. Gruwelijk.

[0:36:54] Jonge meiden die zijn verkracht moeten uren lopen voor medische hulp, want gezondheidsposten zijn wegbezuinigd.

[0:37:00] Het leed is niet te bevatten.

[0:37:03] In Libanon zijn meer dan een miljoen vluchtelingen op drift door de niet aflatende en toenemende bombardementen van Israël met een premier die vorige week nog zei, we gaan het gaspedaal nog harder indrukken.

[0:37:14] En in Gaza sterven kinderen in vluchtelingenkampen die door rattenplagen worden geteisterd.

[0:37:18] In Oekraïne worden onschuldige burgers geteisterd door Russische drones vanochtend nog een drone aanval in de hoofdstad Kiev.

[0:37:26] Voorzitter, in een tijd dat de uitdagingen groter zijn dan ooit, maar wereldwijd de budgetten sneller krimpen dan ooit, is het antwoord helder.

[0:37:34] We moeten meer investeren in ontwikkelingssamenwerking, in humanitaire hulp, in mondiale gezondheid en een wederopbouw van landen die geteisterd worden door oorlog en geweld.

[0:37:44] Want Nederland is geen eiland.

[0:37:47] We zijn niet afgeschermd van de wereld en als er oorlog, honger en ziekte elders is, dan raakt dat ons ook.

[0:37:53] Alleen een stabiele wereld waarin mensen kans hebben op een menswaardig bestaan is uiteindelijk een veilige wereld, ook voor Nederlanders.

[0:38:01] Dank u wel. Er is een interruptie van de heer Heutink. Volgens mij heb ik het net niet aangegeven, maar het voorstel is vier interrupties.

[0:38:09] Dan geef ik nu de heer Heutink het woord.

[0:38:13] Ja, voorzitter. GroenLinks PvdA zegt dat ze meer willen investeren in ontwikkelingshulp.

[0:38:19] Dat hebben we gezien de afgelopen dagen.

[0:38:22] Gisteravond kwam er een of andere vage schimmige deal met de Eerste Kamerfractie.

[0:38:27] Jesse Klaver, geen idee wie het woord heeft gevoerd namens die fractie, kwam naar buiten dat er 320 miljoen extra naar ontwikkelingshulp gaat.

[0:38:35] Dit jaar.

[0:38:36] Dat is gewoon extra geld wat niet naar de Nederlanders gaat.

[0:38:39] We staan hier een paar meter verderop, zitten de Tweede Kamer te debatteren, notabene ook met de partijleider van mevrouw Kreuger voorop,

[0:38:47] voor al die bezuinigingen op sociale zekerheid.

[0:38:49] Mensen die het gewoon straks niet meer kunnen betalen.

[0:38:52] Die twee werelden zijn niet meer te rijmen, zeg ik tegen mevrouw Kreuger, via uw voorzitter.

[0:38:57] Hoe kan het nou dat u aan de ene kant hier pleit voor nog meer miljoenen naar het buitenland,

[0:39:02] gewoon echt heel erg veel geld, terwijl we aan de andere kant debatten voeren over Nederlanders

[0:39:07] die gewoon in een portemonnee gepakt gaan worden.

[0:39:09] Dat valt toch niet meer te rijmen?

[0:39:11] Mevrouw Kreuger.

[0:39:14] Voorzitter, Nederland is geen eiland.

[0:39:16] Het is van een groot belang dat wij investeren in ontwikkelingssamenwerking.

[0:39:19] Dat is belang voor mensen daar, maar dat is uiteindelijk ook in het belang van Nederland.

[0:39:25] En dat laat rapportage naar rapportage zien.

[0:39:27] Het gaat ook over de veiligheid van Nederland, van Europa op de langere termijn.

[0:39:31] En de heer Heutink creëert nu een tegenstelling, terwijl als de heer Heutink naar de plannen kijkt die wij hebben,

[0:39:39] dan is het ongelooflijk duidelijk dat wij zeggen, investeer meer hier in Nederland

[0:39:45] In het zorgen voor echt goede voorzieningen, voor sociale zekerheid, voor eerlijkheid.

[0:39:50] Maar investeer ook elders om te zorgen dat we uiteindelijk zorgen voor een wereld die veilig en stabiel is voor iedereen.

[0:40:01] Dan meneer Heutel.

[0:40:03] Voorzitter, dit is natuurlijk de grootste lager die ik ooit heb gehoord.

[0:40:06] Er wordt gewoon 328 miljoen euro extra dit jaar overgemaakt naar het buitenland.

[0:40:12] En al dat geld kunnen we niet uitgeven aan de Nederlander.

[0:40:14] Het is natuurlijk te gek voor woorden dat we niet kunnen investeren voor mensen die krom liggen aan de pomp, voor mensen die hun boodschappen niet kunnen betalen en dat we hier doodleuk in een of andere achterkamertjes een deal is beklonk omdat de GroenLinks-PVDA-fractie hun zin niet kreeg in de Senaat doordat al die miljoenen maar naar het buitenland gaan overmaken.

[0:40:34] Dat valt niet te rijmen. Als GroenLinks-PVDA echt zegt dat we de mensen met hoge noden moeten helpen in Nederland, hadden ze dit niet gedaan.

[0:40:42] En blijkbaar weer, voorzitter, dit is het bewijs dat de PVDA officieel dood en begraven is.

[0:40:48] Mevrouw Kreuger.

[0:40:50] Voorzitter, in het wereldbeeld van de heer Heutink verschuil je achter de dijken, bezuinig je al de ontwikkelingssamenwerking weg.

[0:40:57] Creëer je situaties zoals we nu zien in Congo, waarbij obola keihard om zich heen grijpt,

[0:41:03] omdat de internationale gezondheidszorg, omdat het allemaal weg is bezuinigd.

[0:41:06] Dat is geen veilige wereld en dat is ook geen veilig Nederland.

[0:41:10] De heer Heutink.

[0:41:12] Voorzitter, weet u wat geen veilig Nederland is?

[0:41:15] Een Eerste Kamer die telkens politiek aan het bedrijven is,

[0:41:17] omdat GroenLinks-PVDA's van orde over links wil regeren en daarom het mandaat van de Eerste Kamer doet omzeilen.

[0:41:23] Dat is gevaarlijk, zeg ik u.

[0:41:25] We hebben een Eerste Kamer die überhaupt het recht van amendement niet heeft.

[0:41:29] En wat doet de fractie van GroenLinks-PVDA?

[0:41:31] Die probeert nu via een slimme route, een slimme omweg, alsnog miljarden te vertimmeren in begrotingen waar de Eerste Kamer eigenlijk niet eens over hoeft te gaan.

[0:41:41] Als er iets gevaarlijk is, is dat de wijze waarop politiek wordt bedreven door de fractie van mevrouw Kreuger en al haar bedrijfspoedels in het Senaat.

[0:41:49] Mevrouw Kreuger.

[0:41:52] Voorzitter, volgens mij hebben we het uitgebreid gehad over een begroting.

[0:41:57] Hebben wij van meet af aan duidelijk gemaakt dat wat ons betreft het herstel van de koppeling en meer investeren in ontwikkelingssamenwerking cruciaal is.

[0:42:04] Dat UNRA weer steunen cruciaal is.

[0:42:08] Dat maatschappelijke organisaties het werk laten doen waarvoor ze zijn, namelijk ook advocacy in Nederland, dat dat cruciaal is.

[0:42:15] En zie ik nu dat het kabinet een stap zet om dat tegemoet te komen.

[0:42:22] Dank u wel. Ik zou het wel fijn vinden dat we dit een mooi inhoudelijk, ordentelijk debat houden.

[0:42:29] Dus laten we ook kijken dat wij dit debat, ook qua toon, dat we dat gewoon inhoudelijk houden.

[0:42:36] Ik wil graag aan de heer Seder het woord geven.

[0:42:40] Dank u wel. Ik heb gisteren uit het nieuws moeten vernemen dat er een deal was.

[0:42:44] En als ik de brief zo lees, dan komt er extra geld voor internationale gerechtigheid.

[0:42:51] Voor mij wordt geld uit de toekomst naar voren gehaald, waardoor er gaten over twee, drie en eentje over vijf jaar volgen.

[0:42:59] Een paar maanden geleden zat ik hier met mevrouw Kreuger en toen kwamen we beide tot de conclusie dat de afspraken uit het coalitieakkoord eigenlijk een voortzetting zijn van PVV-minister Klever.

[0:43:10] En dat D66 en CDA en daarmee ook de VVD een handtekening naar onder hebben gezet.

[0:43:16] door de steun nu te geven

[0:43:18] waarbij er feitelijk geen geld bij komt

[0:43:19] maar geld van de toekomst naar voren wordt gehaald

[0:43:23] steunt GroenLinks

[0:43:23] PvdA daarmee toch ook

[0:43:25] dat beleid wat ingezet is

[0:43:27] door mevrouw Klever

[0:43:28] en ik vraag me af of ik dan nog een bondgenoot heb

[0:43:31] als het gaat om die structurele koppeling

[0:43:33] of dat

[0:43:35] het het waard is om die etalage

[0:43:37] goed neer te zetten

[0:43:39] en dat we dit jaar kunnen vieren

[0:43:40] maar over een paar jaar

[0:43:41] gewoon echt een enorm probleem met elkaar hebben

[0:43:43] Want u en ik weten beide dat de VVD staat te smullen en helemaal niet wil dat dat geld ook wordt opgevuld waar nu gaten zijn gevallen.

[0:43:53] Bent u het met me eens?

[0:43:54] Mevrouw Kruger.

[0:43:56] Voorzitter, laat ik vooropstellen dat wij volkomen samen optrekken in het belang van het herstel van de koppeling.

[0:44:04] En wij hebben altijd gezegd in deze begroting, de begroting van 2026, wij willen in deze begroting zien dat die koppeling hersteld wordt.

[0:44:11] En wat ons betreft is, doordat dat geld wordt vrijgemaakt, wat het geld is wat wegviel doordat het ontkoppeld werd, wordt de koppeling hersteld.

[0:44:22] Dat betekent inderdaad niet dat daarmee, in de begroting 2027, 2028, 2029, dat dat probleem opgelost is.

[0:44:28] En dat deel ik absoluut met de heer Seder.

[0:44:30] En het is voor groot belang dat dat wel opgelost wordt.

[0:44:33] Ik denk, zie ondertussen ook dat de wereld staat in brand.

[0:44:36] We zien ongelofelijke oorlogen, we zien meer vluchtelingen, meer mensen die op de vlucht zijn voor armoede, voor honger, voor geweld dan ooit tevoren.

[0:44:46] En dat het cruciaal is dat er nu echt groot geld wordt uitgetrokken, extra geld wordt uitgetrokken, dit jaar voor humanitaire hulp.

[0:44:56] Voor steun aan een land als Limanon waar gewoon een miljoen mensen op de vlucht zijn.

[0:45:00] Dat is wat mij betreft echt ongelofelijk belangrijk.

[0:45:03] En ik zie ook dat vanuit het veld, vanuit de organisaties wordt gezegd, ja, 2026, er moet nu gewoon iets gebeuren.

[0:45:13] De heer Seder.

[0:45:14] Ja, precies, dank u wel.

[0:45:16] Kijk, volgens mij, weerspreekt mevrouw Kreuger niet dat wij het over eens zijn dat wat er in coalities afgesproken een voortzetting is van het PVV-beleid van het kabinet Schoof.

[0:45:28] voor mij is dat zo

[0:45:30] volgens mij spreekt mevrouw Kreuger ook niet

[0:45:31] dat de middelen

[0:45:34] uit de toekomst zijn gehaald

[0:45:36] het is geen extra gecreëerd geld

[0:45:37] het is geld wat al gereserveerd was

[0:45:38] of op de buitenlandzakenbegroting

[0:45:40] of op de BAA begroting

[0:45:41] wat naar voren is gehaald

[0:45:43] waarbij er de facto geen extra geld is

[0:45:45] maar geld wat we ook over twee jaar nodig hebben

[0:45:47] ik ben een hoopvol mens

[0:45:48] maar ik denk dat de wereld er over twee jaar

[0:45:51] niet heel veel beter uitziet

[0:45:54] dat we daar nu een groter gat creëren

[0:45:57] En mijn conclusie is, en dat vind ik best fors, maar volgens mij is het wel zo, dat Proost zich hiermee wel heeft vereenzelfigd met dat voortzetting van het PVV-beleid.

[0:46:10] Want er komt geen geld bij. Er wordt geld naar voren gehaald en mevrouw Kreuger zegt dat daarmee de koppeling hersteld wordt.

[0:46:16] Nee, er wordt gewoon eenmalig geld naar voren gehaald, maar over een paar maanden zitten we nog in een dieper rafijn eigenlijk dan dat we nu zouden zitten.

[0:46:25] En ik vraag me af wat de motivatie is geweest om die dilemma voor de profa-fractie, om die te wegen dat ze dat beleid toch te steunen.

[0:46:37] Mevrouw Kreger.

[0:46:38] Ja, voorzitter. In de eerste plaats denk ik dat het echt belangrijk is te benadrukken de staat van de wereld 2026 waar we staan.

[0:46:45] Het is nu juni, er is geen goedgekeurde begroting.

[0:46:49] Ondertussen zijn de noden gigantisch hoog en worden de noden alleen maar groter.

[0:46:53] Als ik kijk naar de reactie ook vanuit maatschappelijke organisaties die echt zeggen, ja, we hebben nu dat geld nodig.

[0:47:00] En dat vind ik een ongelooflijk belangrijk signaal.

[0:47:03] En ik denk dat het ook echt ongelooflijk belangrijk is dat met wat er aan de hand is in Soedan, in Gaza, in Libanon, in Afghanistan,

[0:47:10] nou, we kunnen het hele rijtje opnoemen, dat er echt in 2026 gehandeld moet worden.

[0:47:15] Wat ons betreft is het inderdaad geld wat uit de toekomst, uit na 2031, nu naar voren wordt gehaald.

[0:47:26] En dat betekent ook dat wij door zullen blijven strijden voor het herstel van die koppeling voor meer geld voor OS.

[0:47:33] En dat is absoluut waar wij ons keihard voor blijven inzetten.

[0:47:37] Oké, dank u wel. Dan nog een keer de heer Seder.

[0:47:41] Ja, ik begrijp dat dit mijn derde is.

[0:47:43] Ik denk dat GroenLinks PvdA een cruciale factor is, ook voor de begroting die hier aankomt over een paar maanden.

[0:47:50] Ik probeer gewoon goed te begrijpen waar de Kamer, maar ook Nederland, wat ze kunnen verwachten.

[0:48:01] De begroting over een aantal maanden zal alsnog een voortzetting zijn van dat beleid waarvan we eerder samen tegen agerden.

[0:48:07] Betekent deze eenmalige kasschuif nu dat daarmee ook de steun van GroenLinks BVDA voor die begrotingen is verzekerd?

[0:48:17] Is dat niet het geval?

[0:48:20] En zo ja, wat doet u dan op het moment dat het de minister niet lukt om de coalitie bij partijen zover te krijgen,

[0:48:29] om wel echt geld uit andere middelen te halen en geen kasschuiven?

[0:48:35] Wat is dan de standpunt van het Groenings-PVDA?

[0:48:39] Mevrouw Kreuger.

[0:48:40] Voorzitter, om duidelijk te zijn.

[0:48:42] Dit gaat echt over de begroting van 2026.

[0:48:45] En dit gaat om dat in die begroting...

[0:48:48] We hebben het ook al gehad, uitgebreid in een vorige debat over de noodzaak...

[0:48:52] dat UNRWA, dat die gelden hersteld wordt.

[0:48:55] Dat er ook een politiek duidelijk signaal is gegeven van de minister...

[0:48:58] dat dat gaat komen per suppletoe begroting.

[0:49:00] Het gaat om dat er in 2026 meer geld besteed kan worden.

[0:49:04] aan buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking,

[0:49:07] dat we echt dat geld kunnen uittrekken om te zorgen dat we voor humanitaire hulp,

[0:49:12] voor vluchtelingenkampen in Libanon, voor het bestrijden van ebola,

[0:49:16] dat zijn zaken die nu moeten gebeuren.

[0:49:18] Dat zegt voor de rest helemaal niks over hoe wij kijken naar de begroting van verdere jaren.

[0:49:24] Dank u wel. Dan ga ik nu naar de heer Dassen.

[0:49:28] Voorzitter, toen ik gisteravond het nieuwsbericht voorbij zag komen,

[0:49:31] toen moet ik eerlijk bekennen, toen was ik ook wel ergens opgelucht

[0:49:33] Dat er in ieder geval iets van een verschuiving plaatsvond en dat er ook voor dit jaar extra geld is.

[0:49:38] Ik denk dat dat positief is. Ik denk ook dat dat noodzakelijk is.

[0:49:41] Tegelijkertijd als je dan inderdaad verder in de berichtgeving leest en je ziet dat middelen uit de toekomst worden gehaald van dezelfde begroting, dan zijn de zorgen wel groot.

[0:49:50] We zijn er echt keihard tegen ingegaan toen we zagen dat dit kabinet bereid was om de grote bezuinigingen door te zetten.

[0:49:59] En de vraag die ik daar nu ook bij heb, richting mevrouw Kreuger, is er tijdens deze onderhandelingen gesproken over die toekomstige begrotingen?

[0:50:05] Of is er alleen bij 2026 gekeken? Want uiteindelijk nemen we wel een hypotheek op de toekomst op deze manier.

[0:50:12] Mevrouw Kreuger.

[0:50:14] Voorzitter, wat ons betreft draait dit echt om de begroting van 2026.

[0:50:19] En om het feit dat we halverwege het jaar zitten, dat we in een situatie zitten dat er gigantische humanitaire noden zijn.

[0:50:27] Dat maatschappelijke organisaties ook aangeven, we hebben echt meer geld nu nodig om die noden te ledigen.

[0:50:33] Of het nou gaat om Soedan, of het gaat om Gaza, of het gaat om Afghanistan, om Libanon.

[0:50:41] Dus dat is echt waar dit over gaat.

[0:50:44] En een deel is uit de verre toekomst, buiten deze kabinetsperiode.

[0:50:50] En een deel is geld wat bij financiën gereserveerd stond voor Oekraïne.

[0:50:55] Ik ben ook, nou ja, ik lees in de brief dat de steun voor Oekraïne onverminderd is.

[0:51:03] Dus het gaat erom dat we in 2026 meer geld gaan uitgeven aan ontwikkelingshulp.

[0:51:09] De heer Dassen.

[0:51:11] Voorzitter, maar in de afweging die gemaakt is en de onderhandelingen waar Pro zich dus achter heeft geschaard,

[0:51:18] is mevrouw Kreuker akkoord gegaan met dat we dit uit de toekomst op dit moment halen.

[0:51:23] Met wel degelijk ook het risico wat eraan zit, namelijk dat we te maken hebben met een coalitie die bereid was om het beleid van het vorige kabinet hierop door te zetten.

[0:51:34] Heeft mevrouw Kreuger in deze onderhandelingen ook met het kabinet gesproken over dat de middelen ergens anders vandaan moesten komen?

[0:51:42] En waarom is zij niet bereid geweest om daar nog harder in te gaan om te zorgen dat het voor elkaar kwam?

[0:51:47] Mevrouw Kreuger.

[0:51:47] Ja, voorzitter, volgens mij kan de heer Dassen het oorspronkelijke abonnement gezien wat wij hebben ingediend.

[0:51:54] Kijk, uiteindelijk is een afweging dat we echt kijken naar, je hebt een begroting voor 2026, je hebt gigantische noden in de wereld.

[0:52:03] Er is meer geld nodig, er is meer geld nu nodig en het signaal dat de koppeling wordt hersteld, dat wij dat ongelooflijk belangrijk vinden.

[0:52:11] En wij niet alleen, ook een hele hoop maatschappelijke organisaties met ons.

[0:52:15] En ik denk dat het heel belangrijk is dat we in 2026 de koppeling herstellen, meer geld uitgeven, ontwikkelingssamenwerking, ook dat UNRWA weer gesteund gaat worden, ook dat het amendement waarin ik samen met de heer Das heb opgetrokken, dat we echt dat idioot, dat verwerpelijke beleid van het vorige kabinet, waarbij maatschappelijke organisaties geen lobby meer konden voeren, wat echt een ondemocratische inzet was.

[0:52:40] Dus, nou ja, dat we nu een stap zetten richting echt weer het herstel van die koppeling.

[0:52:49] De heer Dassen.

[0:52:50] Ja, voorzitter, over die herstel van die koppeling, want dat is natuurlijk ontzettend belangrijk.

[0:52:54] En er wordt nu aangegeven, hij is nu hersteld, maar dat is natuurlijk alleen maar voor dit jaar.

[0:52:58] Het kabinet heeft eerder ook aangegeven, ja, daar gaan we nog heel lang over doen voordat die koppeling definitief is hersteld.

[0:53:04] En het geld wat we nu in 2026 nodig hebben, wat mevrouw Kreuger terecht zegt,

[0:53:08] Voor het bestrijden van ziekte, voor het bestrijden van armoede in een wereld die steeds verhandiger wordt.

[0:53:12] Dat geld zullen we ook in 2027, 2028 en 2029 nodig hebben.

[0:53:16] Dus ik hoop echt dat mevrouw Kreuger ook dadelijk richting de begroting voor 2027 het niet zal accepteren dat er nog meer geld uit de toekomst naar voren wordt gehaald.

[0:53:25] Maar dat er echt andere middelen worden gevonden.

[0:53:27] Niet alleen dus voor 2027, maar ook voor alle gaten die nu geslagen zijn in de toekomst.

[0:53:32] Die moeten we zo snel mogelijk herstellen.

[0:53:34] Dus ik hoop dat Pro daar aan mijn zijde is.

[0:53:37] Mevrouw Kreuger.

[0:53:38] Ja, voorzitter, ik wil het nog een keer herhalen. We zijn in juni. Er is geen aangenomen begroting. Er zijn belangrijke dingen die gewoon nu gedaan moeten worden. En er ligt natuurlijk, ik bedoel, de optie verdere bezuinigingen, of toch geen UNRWA, die had wellicht misschien, was dat er ook geweest.

[0:54:00] Dus ik denk dat het gewoon heel erg belangrijk is, wat mij betreft, dat wij ontwikkelingssamenwerking versterken.

[0:54:06] Daar zullen wij ons altijd voor blijven inzetten.

[0:54:09] En dat betekent dat het feit dat in 2026 de koppeling hersteld wordt,

[0:54:13] dat er geld uitgetrokken kan worden voor de echte allerergste noden die er zijn,

[0:54:19] ja, dat is wat mij betreft een stap vooruit.

[0:54:22] Dank u wel. Dan ga ik naar mevrouw Dobbe.

[0:54:26] Ja, dank u wel.

[0:54:27] En ik probeer echt te begrijpen waarom GroenLinks PvdA ervoor heeft gekozen om een PVV-begroting op deze manier te steunen.

[0:54:34] En ik snap het oprecht niet.

[0:54:36] Want wij trokken samen op, telkens consequent, omdat deze begroting die er nu lag,

[0:54:42] dat was ongeveer de ergste begroting van tientallen jaren, nog nooit zo uitgekleed geweest.

[0:54:47] Naar aanleiding van een besluit van de PVV, die vond dat de hele ontwikkelingssamenwerking maar moest worden afgeschaft,

[0:54:52] Er moest ontwikkelingshulp worden. Enorm uitgekleed.

[0:54:56] En dan kan ik me voorstellen dat je daar een deel van probeert te herstellen.

[0:54:59] Maar nu geeft Pro gewoon steun aan deze PVV-begroting.

[0:55:04] En wat krijgen ze ervoor terug?

[0:55:05] Wij krijgen nu problemen in de toekomst, omdat het geld uit de toekomst wordt gehaald.

[0:55:09] En de helft van dat extra geld gaat naar Oekraïne.

[0:55:12] Iets waar Pro een tegenstander van was.

[0:55:15] en welke gevolgen heeft dit besluit nu van GroenLinks PvdA om dit te doen

[0:55:23] welke gevolgen heeft dit besluit nu daadwerkelijk voor de toekomst van ontwikkelingssamenwerking

[0:55:27] en helpt GroenLinks PvdA

[0:55:30] en ik weet niet zo goed of we nou pro of GroenLinks PvdA moeten zeggen

[0:55:32] zeg maar gewoon GroenLinks PvdA dan

[0:55:38] welke gevolgen heeft dit besluit nu voor de toekomst van ontwikkelingssamenwerking

[0:55:43] mevrouw Kreuger

[0:55:44] ik denk dat het echt heel belangrijk is

[0:55:48] dat dit gaat over de begroting van 2026

[0:55:51] een begroting waar geen meerderheid in zicht was

[0:55:54] een begroting waarin ongelooflijk belangrijke dingen geregeld moeten worden

[0:55:58] een begroting die draait om het ledige

[0:56:01] en het kunnen inzetten van extra geld in 2026

[0:56:06] terwijl de wereld in brand staat

[0:56:08] terwijl we zien wat er in Sudan gebeurt

[0:56:09] terwijl we zien wat er in Gaza gebeurt

[0:56:11] Terwijl we zien wat er in Libanon gebeurt.

[0:56:13] De noodzaak om nu extra geld in te zetten was met mij betreft echt gigantisch groot.

[0:56:18] Ook overigens met betrekking tot Oekraïne.

[0:56:22] En ik denk ook, het is natuurlijk ook zo dat deze minister een stap wil zetten om de steun aan UNRWA weer te herstellen.

[0:56:32] En wat mij belangrijk is, ook het amendement waar ik met mevrouw Dom in op heb getrokken.

[0:56:36] Om te zorgen dat maatschappelijke organisaties wel weer die lobby en advocacy kunnen doen.

[0:56:41] Een belangrijk amendement wat echt draait om een kentering van dat PVV-beleid.

[0:56:49] Dus wat mij betreft wordt hiermee de koppeling hersteld.

[0:56:56] Krijgen we weer de ruimte voor maatschappelijke organisaties om te doen wat nodig is.

[0:57:00] En kan ook UNRWA weer gesteund worden zoals de bedoeling is.

[0:57:05] Mevrouw Dobben.

[0:57:07] Ja, het is natuurlijk geen kentering van het PVV-beleid.

[0:57:09] En dat kan mevrouw Kreuger toch ook niet serieus hier zo zeggen.

[0:57:13] Want dat is het gewoon niet.

[0:57:15] Want de helft van het geld, wat er extra bij komt voor dit jaar, voor die laatste paar maanden,

[0:57:20] nou, die gaan naar Oekraïne.

[0:57:22] En wat je daar ook van vindt, en je vindt dat Oekraïne gesteund moet worden, vinden wij ook.

[0:57:26] Maar mevrouw Kreuger was degene die een maand geleden nog zei,

[0:57:29] waarom negeert het kabinet een aangenomen motie van GroenLinks PvdA,

[0:57:34] gesteund door onder andere D66 en CDA,

[0:57:36] waarin wordt verzocht om de hulp voor Oekraïne niet uit dit budget te halen.

[0:57:40] Die 419 miljoen euro die voor volgend jaar nog in de boeken staat voor Oekraïne,

[0:57:46] die is er minder voor andere acute crisis.

[0:57:49] En ook mijn fractie wil natuurlijk steun voor Oekraïne, maar niet uit dit potje.

[0:57:52] En nu regelt Pro zelf extra steun voor Oekraïne uit dit potje,

[0:57:58] dat is dus de ODA-middelen, de BHO-begroting,

[0:58:01] waardoor er minder geld is voor al die andere noden die mevrouw Kreuger de hele tijd noemt.

[0:58:05] Dus waar is deze enorme draai vandaan gekomen van GroenLinks PvdA en wat betekent dat dan ook voor die honderden miljoenen euro's die voor volgend jaar nog op de begroting staan, krijgen die dan ook steun van GroenLinks PvdA, want het is gewoon een enorme hap uit het hele ontwikkelingsbudget.

[0:58:22] Mevrouw Kreuger.

[0:58:23] Ja, voorzitter. In eerste plaats gaat het natuurlijk om dat geld uit 2028, 2029, was geld wat gereserveerd was voor Oekraïne, wat nog bij financiën op de aanvullende post staat.

[0:58:34] En dat is geld wat ingezet gaat worden voor geld wat over ODA beschikbaar, wat geldt onder ODA steun, hulp in Oekraïne.

[0:58:44] Dus dat gaat om humanitaire inzet in Oekraïne.

[0:58:48] Kijk, met betrekking tot die kentering, ik vind zelf, en in die context zei ik dat ook over die kentering met betrekking tot het PVV-beleid,

[0:58:57] gaat mij echt om dat waar wij in op hebben getrokken,

[0:59:01] dat maatschappelijke organisaties die mochten opeens niet meer lobby and advocacy doen

[0:59:05] onder leiding van een PVV-minister.

[0:59:09] En dat is wat we inderdaad gekenterd hebben.

[0:59:11] Dan ga ik nog een keer naar mevrouw Dobbe.

[0:59:16] Maar daar staat natuurlijk wel heel wat tegenover, namelijk de steun voor een PVV-begroting.

[0:59:20] Waar een heleboel slechte dingen in staan en waarvoor deze paar maanden in dit jaar

[0:59:23] nu pro de enorme sloop van die PVV-begroting op ontwikkelingssamenwerking

[0:59:28] mee helpt te bewerkstelligen.

[0:59:31] En de vraag is dan, kijk, de helft gaat nu dus gewoon naar Oekraïne en waarschijnlijk

[0:59:35] dan volgend jaar ook, want het is moeilijk om te zeggen, ja, dat steunen we, wat mevrouw

[0:59:40] Kreuger vorige maand nog niet vond, vindt ze blijkbaar nu wel, en dat steunen we dan,

[0:59:43] dus die honderden miljoenen die gaan daar nu ook naartoe, of dat is niet zo.

[0:59:48] Maar mevrouw Kreuger zegt ook telkens vrijstellig, de Palestijnse gebieden, Soudaan, ook UMRA

[0:59:53] noemt ze, in de brief staat daar niks over en uit de media vernemen wij bij de

[0:59:58] Bij Pro leeft zelfs de overtuiging dat het geld ook naar de Palestijnse gebieden en Soudaan gaat, een overtuiging die in kabinetskringen niet wordt herkend.

[1:00:06] Dus is dat geld daar eigenlijk wel voor bedoeld?

[1:00:09] Wat staat er nu eigenlijk in deze deal en weten we wel zeker dat het kleine beetje extra van dit bedrag ook daadwerkelijk daar naartoe kan gaan?

[1:00:18] Mevrouw Kreuger.

[1:00:19] Ja, voorzitter, het gaat om 100 miljoen extra voor humanitaire hulp.

[1:00:23] dat is 100 miljoen extra humanitaire hulp in 2026, naar de regio's waar de crisis het allergrootst is.

[1:00:32] Nou, het lijkt mij dat als je kijkt in de wereld nu waar de crisis het allergrootst zijn,

[1:00:36] dat dan zowel Soudaan maar ook Gaza evident daar een rol in krijgen.

[1:00:42] Maar het is natuurlijk wel zo dat maatschappelijke organisaties, hoe wij noodhulp aanpakken,

[1:00:49] dat we daarop juist ook leunen op de expertise van maatschappelijke organisaties die zeggen,

[1:00:54] oké, dit is waar we noodhulp voor in willen zetten.

[1:00:56] En ook juist wij pleiten, volgens mij samen met mevrouw Dobben, voor ongebonden budget,

[1:01:01] waardoor organisaties heel goed en wendbaar kunnen kiezen waar ze hulp in inzetten.

[1:01:06] Maar ja, ik ga het zo aan de minister ook vragen, maar je zou actief Palestijnse gebieden eruit moeten houden

[1:01:14] en dat lijkt mij absoluut niet wat er aan de hand is.

[1:01:19] Dan ga ik eerst naar de heer Hogeveen

[1:01:23] Ja voorzitter, dank

[1:01:24] En ik ken collega Kreuger nu een aantal maanden

[1:01:27] Ik zit nog niet zo heel lang in de kamer

[1:01:28] Maar ik heb haar wel leren kennen als een principieel politicus

[1:01:32] U staat voor uw zaak

[1:01:33] En u bent altijd kraakhelder

[1:01:35] En als ik nu dit aanhoor, de interrupties van de collega's

[1:01:39] Dan zie ik ineens toch een andere collega

[1:01:40] Ik zie eigenlijk bijna een politicus die onderdeel is van de coalitie

[1:01:46] En iets verdedigd wat zij in het verleden stevig tegen heeft geageerd.

[1:01:49] Ik weet het nog goed, u zei, de minister loopt tegen een muur op.

[1:01:52] We gaan geen millimeter toegeven.

[1:01:54] Die BNI-koppeling moet worden hersteld.

[1:01:56] Er moet meer geld naartoe.

[1:01:58] Ja, en dan lees ik de brief en dan is het zo klip en klaar.

[1:02:01] Er wordt inderdaad wat geld naar voren gehaald, zoals enkele collega's al zeiden.

[1:02:04] Maar er ontstaan nu gaten later.

[1:02:07] Gelden waarvan u echt voor op de zeepkist stond in de Tweede Kamer.

[1:02:11] Daar moest geld naartoe.

[1:02:12] Nou ja, dat is echt nog een hele vage mist.

[1:02:15] Waar dat geld dan vandaan komt, waar het naartoe gaat.

[1:02:17] Dus mijn concrete vraag aan mevrouw Kreuger is, wat is nou het idee van GroenLinks-PVDA achter deze deal?

[1:02:25] En heeft uw partij nou zelf ook een plan hoe u na dit jaar, want u refereert telkens naar dit jaar met de noden,

[1:02:32] maar hoe u in de toekomst die gaten dicht gaat slaan?

[1:02:35] Is daarover gesproken en heeft u daar concreet iets over te zeggen?

[1:02:39] Mevrouw Kreuger.

[1:02:39] Ja, voorzitter. Wij zijn van het begin van deze begroting heel duidelijk geweest wat voor ons de cruciale punten waren.

[1:02:48] Herstel van de koppeling, steun aan UNRWA, herstel aan UNRWA.

[1:02:52] Maatschappelijke organisaties gewoon weer het werk laten doen wat ze willen doen, wat tijdens het PVV-kabinet is afgeschaald.

[1:03:02] Dat zijn allemaal onderdelen die voor ons cruciaal waren in deze begroting.

[1:03:06] Wij zien nu deze stap van het kabinet, waarbij inderdaad in 2026 er 328 miljoen extra uitgegeven kan worden aan ontwikkelingssamenwerking.

[1:03:17] Waardoor de facto de koppeling wordt hersteld.

[1:03:20] Geld wat ingezet gaat worden in de allerheftigste omstandigheden die we hebben.

[1:03:26] Dat is wat ons betreft echt cruciaal wat er moet gebeuren.

[1:03:29] En nogmaals, dit gaat over 2026.

[1:03:33] De heer Hoogveen.

[1:03:34] Voorzitter, dat is geen antwoord op mijn vraag.

[1:03:36] En mevrouw Kreuger zegt nu ook extra. Het is niet extra, het is naar voren gehaald.

[1:03:42] En het is een bijna, ja, Jesse Klaver drinkt nu met de minister een kratje bier van volgende week op.

[1:03:48] Maar volgende week is er geen bier meer. Dus ja, en ook geen geld.

[1:03:54] Dus ja, hoe gaat u dat probleem oplossen? Is er nou een plan van uit GroenLinks PvdA waarvan u zegt,

[1:03:59] nou goed, we hebben het voor dit jaar opgelost, de grote noden die u noemt, kijk, ik sta diametraal tegenover u,

[1:04:03] Maar ik probeer u te begrijpen. De grote noden van dit jaar zijn opgelost, maar we slaan nu flinke gaten in de komende jaren.

[1:04:10] Die worden niet gedicht. We zullen straks horen wat de rest van de coalitiepartijen daarover te zeggen hebben.

[1:04:15] Maar ik vraag me vooral af, wat is nou precies uw plan?

[1:04:18] Want nogmaals, ik ken u zo niet in de korte maanden dat ik u ken als politicus, dat u dit zo als een open einde aan u voorbij laat gaan.

[1:04:26] Mevrouw Kreuger.

[1:04:27] Ja, voorzitter. Wij zijn glashelder over dat wij ons hard inzetten voor het herstel van de koppeling en voor meer ontwikkelingssamenwerking.

[1:04:35] Daar doen we elk jaar voorstellen voor die elk jaar, in ieder geval door de partij van de heer Hogeveen, niet gesteund worden.

[1:04:43] En dat zullen wij ook blijven doen.

[1:04:45] En het is voor mij duidelijk dat het van groot belang is dat we in 2026 echt een stap zetten om die koppeling te herstellen.

[1:04:53] Dat het van belang is dat de noden in de wereld zo groot zijn dat het van belang is.

[1:05:01] Deel ik met u dat ik ook mijn grote zorgen maak.

[1:05:05] De heer Hogeveen maakt zich daar geen zorgen over.

[1:05:09] Maar ik maak me in ieder geval wel zorgen over de BO-begroting voor de volgende jaren.

[1:05:15] Oké, dan gaan we nu naar de heer Seder toe.

[1:05:22] De heer Seder wil geen gebruik maken van zijn interruptie.

[1:05:25] Dan ga ik toch terug naar mevrouw Kreuger voor het vervolg van haar betoog.

[1:05:32] Voorzitter, ja, volgens mij heb ik al heel veel van mijn betoog behandeld in reacties op de interrupties.

[1:05:42] Namelijk het feit dat wij van het begin uitermate kritisch zijn geweest op de begroting die nu nog in de Eerste Kamer voor ligt en de suppletoren op deze begroting die nu hier voor ligt.

[1:05:50] De historische bezuinigingen van het vorige kabinet waren niet eerlijk, maar werden doorgezet.

[1:05:55] En de internationale afspraak om het ontwikkelingsbudget te koppelen aan onze economie was door het vorige kabinet losgelaten.

[1:06:01] En een extra bezuiniging van meer dan 300 miljoen werd niet hersteld.

[1:06:05] En voorzitter, de overgrote meerderheid van Nederland, 92% volgens het SCP, vindt het belangrijk om mensen in nood, mensen in ontwikkelingslanden te helpen.

[1:06:16] En het is dan ook niet gek dat deze sloopbegroting is vastgelopen in het parlement.

[1:06:20] Er was op deze manier geen meerderheid.

[1:06:22] En dat heeft geleid tot maanden van onzekerheid.

[1:06:25] Het is nu juni. Al het werk zal in volle gang moeten zijn.

[1:06:28] De programma's om vrouwenrechten te versterken, om de uithondering van de democratie tegen te gaan, om wat schappelijk verantwoord ondernemen te ondersteunen.

[1:06:35] De steun aan multilaterale instellingen, aan vluchtelingenkampen, voedselhulp, vaccinatieprogramma's en ga zo maar door.

[1:06:42] En wat ons betreft is het belangrijk dat in 2026 er meer geld vrijkomt voor ontwikkelingssamenwerking.

[1:06:49] Dat betekent niet dat dit kabinet uit het probleem is.

[1:06:53] Het is duidelijk dat 2027 en verder dat daar nog steeds grote bezuinigingen in het vooruitzicht staan.

[1:07:00] Daar maken wij ons echt hele grote zorgen over.

[1:07:03] En het is ook duidelijk dat de koppeling langdurig hersteld moet worden.

[1:07:07] Want daar liggen ook aangekomen kamermoties op.

[1:07:12] Ik wil nog een keer benadrukken het belang van ook het amendement om de mogelijkheid voor maatschappelijke organisaties

[1:07:20] om hun belangrijke werk te doen op lobby en advocacy.

[1:07:24] dat dat wat ons betreft ook van groot belang is, dat dat snel wordt ingevoerd,

[1:07:29] omdat ik denk dat dat een cruciaal onderdeel is voor onze democratie.

[1:07:32] Dank u wel, voorzitter.

[1:07:35] Dank u wel, mevrouw Kreuger.

[1:07:37] Dan is de volgende op de lijst de heer Bamenga, dat ben ik zelf.

[1:07:42] Dus ik zou graag de heer Verkuijder vragen of hij het voorzitterschap wil overnemen.

[1:07:46] Dat doe ik graag, meneer.

[1:07:49] En dan wil ik het woord geven aan de heer Bamenga.

[1:07:53] Dank u wel, voorzitter.

[1:07:55] Op diverse plekken in de wereld is de nood hoog.

[1:07:59] Denk aan Soudaan, Congo, Oekraïne en Gaza, waar mensen direct afhankelijk zijn van humanitaire hulp voor water, voedsel en medische hulp.

[1:08:08] Daarom is het fantastisch nieuws dat gisteren eind van de dag naar buiten kwam over 380 miljoen extra voorontwikkelingssamenwerking.

[1:08:17] De minister heeft ons al een brief gestuurd.

[1:08:19] Ik ben heel erg benieuwd naar de details, de technische kasschuivingen die wij later terug zullen krijgen.

[1:08:28] Ik wil in ieder geval voor nu spreken over een aantal onderwerpen.

[1:08:34] Voorzitter, sinds de Tweede Wereldoorlog zijn er niet eerder zoveel gewapende conflicten tegelijkertijd geweest.

[1:08:42] Juist daarom is dit debat van groot belang.

[1:08:45] Want in de Commissie Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking spreken we niet alleen over noodhulp,

[1:08:50] maar ook over het aanpakken van de grondoorzaken van instabiliteit en conflict.

[1:08:55] Over hoe we kunnen bijdragen aan vrede, veiligheid en gedeelde waarde.

[1:09:00] Vandaag wil ik stilstaan bij drie onderwerpen. Om te beginnen ebola.

[1:09:04] In het oosten van Congo en inmiddels nu ook in het westen van Oeganda is een nieuwe ebola-uitbraak gaande.

[1:09:10] Een uitbraak die plaatsvindt in een regio die al jarenlang wordt geteisterd door gewapend conflict, massale ontheemding en een zwak gezondheidssysteem.

[1:09:20] Dat maakt bestrijding buitengewoon ingewikkeld.

[1:09:24] Hulpverleners hebben te maken met onveiligheid.

[1:09:26] Gemeenschappen kampen met diep wantrouwen richting autoriteiten en internationale organisaties.

[1:09:32] En voor deze variant bestaat nog geen goedgekeurd vaccin of effectieve behandeling.

[1:09:37] Juist daarom wil ik de minister vragen.

[1:09:39] Welke extra bijdrage kan Nederland leveren aan een internationale respons?

[1:09:43] Is de minister bereid de oproep van de Wereldgezondheidsorganisatie te ondersteunen

[1:09:48] om veilig humanitaire toegang tot conflictgebieden mogelijk te maken,

[1:09:51] zodat medische teams mensen kunnen bereiken voordat het te laat is?

[1:09:56] Heel concreet gaat het om zaken als persoonlijke beschermingsmiddelen, tenten, motorfietsen en handwasvoorzieningen.

[1:10:03] Welke concrete hulp kan de minister daarin bieden?

[1:10:07] Tijdens de coronapandemie hebben we gezien wat internationale samenwerking kan opleveren.

[1:10:11] Ziet de minister mogelijkheid om ook nu bij te dragen, bijvoorbeeld via onderzoek, kennisuitwisseling, laboratoriumcapaciteit of extra ondersteuning van de WAO en lokale gezondheidsdiensten.

[1:10:22] Voorzitter, bij de bestrijding van ebola zijn vaccins en medicijnen belangrijk.

[1:10:27] Maar vertrouwen is minstens zo belangrijk.

[1:10:30] Gemeenschappen spelen een cruciale rol.

[1:10:33] Mensen moeten weten wat ebola is, hoe het zich verspreidt.

[1:10:36] En hoe zij zichzelf en hun families kunnen beschermen.

[1:10:39] Die informatie komt het beste van mensen die zij kennen en vertrouwen.

[1:10:43] Lokale gezondheidswerkers, religieuze leiders en maatschappelijke organisaties.

[1:10:49] Welke rol ziet de minister voor lokale gemeenschappen in de Nederlandse inzet tegen ebola?

[1:10:54] En hoe zorgen we ervoor dat juist zij de middelen krijgen om vertrouwen op te bouwen en levens te redden?

[1:11:01] Welke lessen uit ebola-uitbraak van 2014-2016 past het kabinet nu concreet toe in het oosten van Congo en het westen van Oeganda?

[1:11:09] Met name als het gaat om vroegtijdig ingrijpen, het opbouwen van vertrouwen in gemeenschappen en het beschermen van hulpverleners.

[1:11:16] Dit is niet alleen een gezondheidscrisis, maar ook een vraagstuk van veiligheid, stabiliteit en internationale samenwerking.

[1:11:22] Daarom mogen we niet wegkijken.

[1:11:26] Voorzitter, dan Soudaan.

[1:11:27] In Soudaan voltrekt zich op dit moment een van de grootste en meest schrijnende humanitaire crisis ter wereld.

[1:11:34] Deze oorlog wordt niet alleen gevoerd door strijdende partijen in Soudaan zelf, maar ook gevoed door externe actoren.

[1:11:41] De Verenigde Arabische Emiraten zijn een belangrijke leverancier van wapens aan de RSF.

[1:11:47] En vorige week heeft Human Rights Watch een rapport gepubliceerd waarin staat dat Colombiaanse huurlingen via Verenigde Arabische Emiraten

[1:11:54] zouden zijn gerecruiteerd, getraind en doorgestuurd naar Soudaan.

[1:11:58] Daarbij werd ook gewezen op betrokkenheid van bedrijven, zoals de Global Security Service Group.

[1:12:04] Eerder heb ik hierover kamervragen gesteld.

[1:12:07] Er worden meer en meer gevochten rondom strategische plekken, zoals vlugthavens, aan de grens van Tjaad.

[1:12:13] Zodat de aanvoer van wapens en de export van goud verder kan worden gefaciliteerd.

[1:12:18] Het conflict komt hierdoor niet dichterbij een oplossing, maar escaleert en verdiept.

[1:12:24] Tegelijkertijd bereikt ons afschuwelijke berichten uit daarvoor.

[1:12:28] Tienduizenden overlevenden van de genocide rond Al-Fashar zouden worden vastgehouden in wat omschreven wordt als een open luchtgevangenis.

[1:12:37] Onschuldige Soedanezen worden mishandeld, afgeperst en beroofd van hun menselijke waardigheid.

[1:12:44] Vrouwen worden uitgebuit, verkracht en ingezet als seksslaven.

[1:12:48] Kinderen worden gerecuteerd door gewapende groepen.

[1:12:52] Mensen worden gedwongen familieleden te bellen om losgeld te betalen, onder dreiging van de dood.

[1:12:58] Voorzitter, dit is werkelijk een hel op aarde.

[1:13:02] En terwijl het regenseizoen in het verleden soms nog zorgde voor een tijdelijke afname van het geweld,

[1:13:08] zien we nu dat de oorlog onverminderd doorgaat.

[1:13:11] Door de inzet van drones en geavanceerde wapens is de terreur permanent geworden.

[1:13:17] Burgers zijn nergens meer veilig.

[1:13:20] Voorzitter, we kunnen niet wegkijken.

[1:13:23] Wat D66 betreft moeten twee dingen gebeuren.

[1:13:26] Er moet een staak te vuren komen, zodat ongehinderde humanitaire hulp kan worden geboden.

[1:13:31] En een vredesproces kan worden ingericht waarin Soedanese burgers regie hebben en hun eigen toekomstagenda kunnen vormgeven.

[1:13:39] En alle partijen die de oorlog voeden moeten daarmee stoppen en hun verantwoordelijkheid nemen om vrede te bevorderen.

[1:13:47] En doen ze dat niet, dan zullen er desnoods via een escalatieladde sancties moeten worden opgelegd.

[1:13:52] Daarom heb ik de volgende vragen aan de minister.

[1:13:55] Is de minister bereid zich binnen de Europese Unie actief in te zetten voor een onmiddellijke staartwetvuren?

[1:14:01] Is de minister bereid zich in te zetten voor ongehinderde en veilige humanitaire toegang tot alle getroffen gebieden in Soudaan?

[1:14:08] Is de minister bereid zich in internationaal verband hard te maken voor een inclusief vredesproces

[1:14:12] waarin de Sudanese beheersbevolking daadwerkelijk een stem krijgt in de toekomst van het land.

[1:14:17] Gaat het kabinet zich in VN- en EU-verband inzet voor maatregelen tegen personen, bedrijven en staten

[1:14:23] die deze oorlog voeden en de VN-wapen-embargo schenden,

[1:14:27] waaronder de VAE, de GSSG en het directeur Mohamed Hamdan al-Zadi.

[1:14:34] Voorzitter, dan handel.

[1:14:37] De minister weet dat het kabinet kan rekenen op onze waardering

[1:14:40] wanneer het de wereld intrekt om nieuwe partnerschappen te sluiten voor Nederland en Europa.

[1:14:45] En hij weet ook dat ik zeer waardeer dat hij daarbij oog houdt voor kwetsbare mensen.

[1:14:50] En ook kwetsbare zaken in een planeet.

[1:14:54] Want precies daar ligt de opdracht voor het Europese handelsbeleid.

[1:14:58] We moeten onafhankelijker worden van China en de Verenigde Staten.

[1:15:02] Maar dan moeten we ook laten zien dat we meer te bieden hebben dan een betere marktoegang, tarieven en contracten.

[1:15:08] Namelijk een waardig gedreven handel.

[1:15:11] Handel die de wereld welvarender, maar ook beter maakt.

[1:15:14] Juist daarom stuitte het bericht dat Nederland meer met Xinjiang is gaan handelen met mij tegen de borst.

[1:15:22] De Nederlandse import uit Xinjiang zou de afgelopen jaren zijn verzesvoudigd.

[1:15:27] Daar schrik ik van.

[1:15:28] Want inmiddels weet iedereen onder welke omstandigheden Oeigoeren daar geforceerd worden vastgehouden.

[1:15:33] Ontmenselijk, gesteriliseerd en tot dwangarbeid worden gedwongen.

[1:15:38] Handel met Xinjiang is bijna in alle gevallen onverantwoord.

[1:15:43] De Europese forced labour regulation is hierin een belangrijk stap.

[1:15:47] Vanaf 2027 mogen producten die met dwangarbeid zijn gemaakt niet meer Europa in.

[1:15:52] Maar de vraag is, wat doen we tot die tijd?

[1:15:55] Hoe zorgt de minister ervoor dat Nederland het komend jaar niet opnieuw meer uit Xinjiang gaat importeren?

[1:16:00] Hoe zorgt hij ervoor dat Nederland vanaf 1 januari 2027 klaarstaat om producten die met dwangarbeid zijn gemaakt ook echt tegen te houden?

[1:16:09] Graag een reactie van de minister.

[1:16:14] Ik zie geen interrupties, dat dank ik.

[1:16:17] Mevrouw Dobber, gaat uw gang.

[1:16:19] Ja, dank u wel. Ik zit een beetje in het hoekje hier, maar ik doe nog steeds mee.

[1:16:25] Dank u wel voor het betoog, de heer Bamenga.

[1:16:27] Ik heb een vraag over de deal. Die is gesloten om deze begroting daardoorheen te loodsen.

[1:16:32] Deze PVV-begroting blijf ik het maar eventjes herhalen, want dat is nog steeds wat het is.

[1:16:38] Er is namelijk wel onduidelijkheid, lezen wij, over waar dat geld nou precies bedoeld voor is.

[1:16:43] En de brief die is gestuurd, die is zo algemeen dat het eigenlijk niet duidelijker wordt.

[1:16:47] Als het gaat over Palestijnse gebieden of Soudaan, waar de heer Bemenga het over heeft, over UMRA.

[1:16:52] Nu hoorden we net mevrouw Kreuger zeggen, ja het lijkt mij dat het daar dan ook voor bedoeld is.

[1:16:57] Zijn daar nu afspraken over gemaakt? Hoe concreet is dit nu?

[1:17:01] Is er ook een kans dat het daar niet naartoe gaat of mag?

[1:17:04] Wat is daar nu over afgesproken?

[1:17:07] Het woord is aan de heer Mamenga.

[1:17:10] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:17:12] Ik denk dat als het gaat om de deal, ben ik net zo geïnformeerd zoals u.

[1:17:18] Maar ik heb zeker ook eigenlijk op dezelfde manier het vertrouwen, zoals GroenLinks, PvdA,

[1:17:24] dat het gelden die er extra bij komen, dat die natuurlijk naar de grootste noden gaan van dit moment.

[1:17:35] Dan zie ik geen interrupties meer en dan geef ik bij deze de voorzitterschap terug aan de heer Bamenga.

[1:17:43] Dank u wel, voorzitter.

[1:17:46] Dan gaan we naar de volgende spreker en de volgende spreker is de heer Verkuilen.

[1:17:53] Dank u wel, voorzitter.

[1:17:57] Even nog in reactie op de heer Zeder.

[1:18:00] De VVD zit nooit te smullen van alles wat er in de wereld fout gaat.

[1:18:04] Daar voelen wij ook een verplichting om te kijken hoe we daar de noden kunnen ledigen.

[1:18:08] Dus ik werp dat verre van mij.

[1:18:12] Voorzitter, de huidige geopolitiek situatie dwingt ons tot het maken van fundamentele keuzes.

[1:18:17] De oorlog in Oekraïne, de toenemende Russische dreiging en de groeiende instabiliteit in verschillende delen van de wereld maken duidelijk dat veiligheid niet vrijblijvend is.

[1:18:27] De VVD vindt het daarom begrijpelijk dat Nederland prioriteit geeft aan de versterking van onze defensie en nationale veiligheid.

[1:18:34] Dat betekent ook dat we kritisch moeten kijken naar de inzet van publieke middelen.

[1:18:39] Ontwikkelingssamenwerking mag wat de VVD betreft geen doel op zich zijn.

[1:18:42] Iedere euro die over de grens wordt uitgegeven moet aantoonbaar bijdragen aan onze veiligheid, economische weerbaarheid of strategische belangen.

[1:18:51] Buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking moeten daarom steeds meer hand in hand gaan.

[1:18:57] Voorzitter, ik wil beginnen met migratie.

[1:19:00] Zeker nu de minister geld binnen zijn begroting naar voren heeft gehaald om de BOS-begroting door de Eerste Kamer te krijgen,

[1:19:06] Geen extra geld, voorzitter, maar eerder geld.

[1:19:09] Daarbij is het voor de VVD belangrijk dat het geld voor niet-militaire steun aan Oekraïne ongewijzig daaraan wordt besteed.

[1:19:17] Kan de minister dit bevestigen?

[1:19:19] Met betrekking tot migratie zijn voor mijn fractie de extra inzet op terugkeer van Syriërs

[1:19:24] en investeringen in opvanghubs buiten de EU onlosmakelijk verbonden met deze kasschuif.

[1:19:30] Ik wil daarom van de minister weten of hij dat ook zo ziet en kan bevestigen.

[1:19:35] De VVD steunt de overheveling van middelen naar terugkeeractiviteiten.

[1:19:41] Tegelijkertijd zien we dat op de BOS-begroting nog altijd honderden miljoenen euro's worden besteed aan migratiepartnerschappen en opvang in de regio.

[1:19:49] Voor 2026 staat hiervoor ruim 324 miljoen euro gereserveerd.

[1:19:54] Dat is een aanzienlijk bedrag.

[1:19:56] De recente kasschuif op de begroting zal ook worden ingezet voor de terugkeer van de Syriërs.

[1:20:01] En dat mag ook verwacht worden dat dat inzichtelijk gemaakt wordt.

[1:20:06] Daarom vraag ik de minister hoe worden deze middelen precies besteed?

[1:20:09] Welke concrete resultaten worden hiermee behaald?

[1:20:12] Welk effect hebben deze uitgaven op het beperken van irreguliere migratie richting Nederland en Europa?

[1:20:19] Daarnaast wil ik weten of deze middelen voldoende strategisch worden ingezet.

[1:20:23] Worden migratiepartnerschappen actief gebruikt om terugkeerafspraken af te dwingen met landen van herkomst?

[1:20:30] Welke landen werken momenteel onvoldoende mee aan terugkeer?

[1:20:33] Welke consequenties verbindt het kabinet aan het uitblijven van samenwerking?

[1:20:37] En voorzitter, meten is weten.

[1:20:39] Daarom vraag ik de minister ook of hij bereid is om duidelijke KPIs te ontwikkelen voor migratieuitgaven.

[1:20:45] Niet alleen op basis van activiteit, maar vooral op basis van resultaten.

[1:20:50] Is de minister bereid jaarlijks inzichtelijk te maken hoeveel migratiestromen daadwerkelijk zijn beïnvloed door deze investeringen?

[1:20:57] Kan de Kamer periodiek worden geïnformeerd over de efficiëntie van deze middelen?

[1:21:04] En dan de middelen voor kritieke grondstoffen en de hulp- en handelagenda.

[1:21:08] U heeft een interruptie van de heer Heutink.

[1:21:14] Voorzitter, ik wil de VVD eigenlijk feliciteren met het huwelijk wat ze sinds gisteravond hebben gesloten met GroenLinks.

[1:21:21] Want ze liggen blijkbaar samen in één bed, zitten deeltjes te sluiten.

[1:21:26] En ondertussen hoor ik hier niet een VVD die zegt, we zijn het er eigenlijk niet mee eens.

[1:21:31] Sterker nog, hij loopt het te bagatelliseren via uw voorzitter.

[1:21:34] Want het was de VVD die tijdens de verkiezingen in de CPB doorrekeningen nog had gesteld dat ze 3,7 miljard wilden bezuinigen op ontwikkelingshulp.

[1:21:43] 3,7 miljard.

[1:21:45] En wat gebeurt er nu?

[1:21:47] De VVD stelt wat vraagjes in plaats van kanttekeningen, maar uiteindelijk gaan ze gewoon door de pomp.

[1:21:54] En wat is dan het resultaat?

[1:21:55] Want wat hadden we van dat extra geld kunnen doen? Want het is dit jaar gewoon extra geld.

[1:21:59] We hadden die tulpentaks van 328 miljoen, hadden we een jaar niet hoeven doen.

[1:22:04] We hadden dus 21 euro per Nederlander.

[1:22:08] We hadden er duizenden sociale huurwoningen van kunnen bouwen.

[1:22:11] We hadden het salaris van 3800 agenten kunnen betalen.

[1:22:15] We hadden 4.000 tot 5.000 verpleegkundigen een jaarsalaris kunnen geven.

[1:22:20] Maar niet, de VVD mikt het gewoon naar het buitenland.

[1:22:24] Mijn vraag is aan de VVD, waarom laat u dat toe?

[1:22:27] Waarom laat u dat gebeuren dat u zich als partij, als VVD, laat gijzelen door de politieke spelletjes van GroenLinks?

[1:22:36] De heer Verkuilen.

[1:22:38] Ja, dank aan de heer Heutink voor deze vraag, want hij is relevant.

[1:22:43] Het betekent, kijk het lijkt even, laat ik het zo zeggen aan de heer Heutink voorzitter,

[1:22:48] alsof dit een begroting is die nu alleen maar over ontwikkelingssamenwerking gaat.

[1:22:52] Er zit ook nog een hele belangrijke component buitenlandse handel in, dat is één.

[1:22:55] Het is belangrijk dat die begroting ook door de Eerste Kamer heen gaat, zodat we een aantal van die actielijnen ook voort kunnen zetten.

[1:23:02] Ik heb net in mijn bijdrage over migratie gezegd welke belangrijke elementen er zitten in dit akkoord.

[1:23:08] En waar ik ook verwacht van deze minister dat hij daar zo meteen antwoord op geeft als het gaat over terugkeerregelingen, opvanghubs in de regio.

[1:23:17] Dat zijn echt elementen die belangrijk zijn, ook voor de mensen hier in Nederland.

[1:23:20] Dus ik herken niet zozeer de hele metafoor van de heer Heutink als hij zegt, dit had ik overal aan uit kunnen geven.

[1:23:28] We doen het wel degelijk in het Nederlands belang.

[1:23:32] Oké, dank u wel. Dan zag ik de hand van de heer Hogeveen.

[1:23:36] Ja, dank voorzitter. Het lot van de minister die hing, kan ik toch wel stellen, aan een zijde draadje.

[1:23:43] En is nu voor de tweede keer gered.

[1:23:45] Eerst nadat hij de unwraaggelden had opgeplust, waarvan de partijleider van de heer Verkuilen nog zeer kritisch was.

[1:23:52] En nu is de BNI-koppeling voor dit jaar hersteld.

[1:23:55] En daarmee redt de VVD eigenlijk de D66-minister weer.

[1:23:59] Nou zegt de heer Verkuilen geen extra geld, maar eerder geld.

[1:24:05] Maar ik hoor D66 zeggen, ik hoor GroenLinks-PVDA zeggen.

[1:24:10] Wij hebben vertrouwen in deze minister en het kabinet dat dat wel goed komt met die BNI-koppeling.

[1:24:17] Hoe staat de VVD in dit verhaal?

[1:24:20] Want blijft u bij het principe wat u zojuist poneerde?

[1:24:24] Geen extra geld, geen extra geld, eerder geld.

[1:24:29] De heer van Kuilen.

[1:24:30] Dank u voorzitter en ook dank voor de vraag.

[1:24:33] Zo staan wij erin.

[1:24:34] En dat betekent ook, er zat al een hele lichte herstel, ook na die koppeling, zat er al in.

[1:24:40] Ik ben ook zeer benieuwd, vragend aan de minister, hoe hij daarnaar kijkt.

[1:24:44] Maar onze lijn daarin is heel erg duidelijk.

[1:24:46] Wij hebben gezegd, dit is de begroting.

[1:24:48] En we hebben gezocht naar een oplossing om in ieder geval de begroting door de Eerste Kamer te krijgen.

[1:24:53] En dat betekent dat we de pijn iets verder opschuiven.

[1:24:57] Uw metafoor van het kratje was wat dat betreft juist.

[1:25:03] De heer Hoogveen.

[1:25:04] Nou voorzitter, dan kan ik u alvast een voorspelling doen wat er gaat gebeuren.

[1:25:08] Want in het coalitieakkoord staat, wij herstellen de BNI-koppeling.

[1:25:12] Structureel.

[1:25:14] En dat gebeurt nu een jaartje eerder, maar de komende jaren niet.

[1:25:19] Dus de partijen waar u zojuist zaken mee hebt gedaan, mee doet, D66, GroenLinks, PvdA, die gaan zich daarop beroepen.

[1:25:27] En die gaan andere middelen schuiven.

[1:25:31] Die gaan begrotingsgewijs kijken waar valt er nog wat te plussen, waar valt er een meevallertje, kunnen we dat daardoor bij doen?

[1:25:39] Dus nogmaals de vraag, hoe is de VVD bestand tegen één, deze politieke druk die gaat ontstaan?

[1:25:45] En twee, houdt zij ook echt voet bij stuk, geen extra geld, eerder geld.

[1:25:52] De heer Van Kuilen.

[1:25:53] Ja, volgens mij, voorzitter, dank u en dank ook voor de vraag.

[1:25:56] Volgens mij herhaal ik mijzelf.

[1:25:58] Ja, dat is zoals wij er op dit moment in zitten.

[1:26:00] Er zat overigens een gefasseerd groeipad in die koppeling.

[1:26:03] Dus dat was ook niet een binair proces van in één keer.

[1:26:08] Dan ga ik naar de heer Seder.

[1:26:12] Ja, voorzitter, de VVD geeft aan dat wat hun betreft er geen extra geld bij zal komen, maar geld naar voren.

[1:26:18] Als dat zo is, dan hebben we een probleem.

[1:26:21] Namelijk dat het beleid wordt voortgezet.

[1:26:24] We zien de heer Van Kuilen blij mee is, want daar zijn ze afspraken over gemaakt.

[1:26:28] Maar dat er nu steun is van een oppositiepartij die er eigenlijk niets over die coalitieperiode voor terugkrijgt.

[1:26:35] En niet alleen dat, ik lees net in een trouwartikel dat de steun helemaal niet rust op afspraken met GroenLinks-PVDA.

[1:26:44] maar dat D66 en VVD een deal hebben gemaakt ten aanzien van de wet terrorismeverheerlijking.

[1:26:50] Sterker nog, als ik naar de tabel kijk, dan als ik hem afbel, vergeet me voor de techniek,

[1:26:55] maar er wordt gezegd dat er 380 miljoen euro naar voren wordt gehaald,

[1:26:58] maar als ik de tweede tabel lees, dan wordt er volgens weer voor 202 miljoen euro geld uit 2026 weer weggehaald

[1:27:06] naar latere jaren, waardoor de persoon dus slechts 178 miljoen euro extra naar voren is gekomen.

[1:27:13] Mijn vraag is of deze analyse van mij op deze punten volgens het VVD klopt.

[1:27:20] De heer van Kuilen.

[1:27:23] Nou kijk, in uw analyse haalt u een aantal berichten aan die ik niet ken.

[1:27:27] Dus ik vind het ook heel moeilijk om dat te volgen.

[1:27:31] En u daarin in uw analyse te volgen.

[1:27:34] Maar ja, we hebben inderdaad wel een uitdaging in de komende jaren.

[1:27:37] Als dat de afdronk van uw analyse is, dan ben ik het wel met u eens.

[1:27:41] Dan ga ik naar de heer Dassen.

[1:27:44] Ja, voorzitter. Ik lees net ook over de schaduwdeal van D66 en de VVD.

[1:27:50] Dus ik heb twee vragen aan de heer Verkuilen.

[1:27:52] Eerst is, klopt het inderdaad dat die schaduwdeal is gemaakt?

[1:27:55] En ten tweede, is de VVD van mening dat er in de komende jaren extra geld van buiten de begroting bij ontwikkelingssamenwerking moet komen?

[1:28:06] De heer Verkuilen.

[1:28:08] Ja, voorzitter. Ik kan meneer Dassen daar slecht antwoord op geven, want ik ken het artikel niet.

[1:28:14] Maar bovendien, ik was niet bij de onderhandelingen betrokken.

[1:28:18] Dus ik vind het ook lastig om daar iets uit te zeggen.

[1:28:20] Misschien is dat een vraag die u aan de minister moet stellen en niet aan mij.

[1:28:24] En of er geld bij moet, ook dat is een vraag.

[1:28:27] Dat ligt even aan welke beleidsintenties je hebt over die lange termijn.

[1:28:31] En als je die wil realiseren.

[1:28:32] Dus op het moment dat, zoals het nu is, en ik deel die analyse wel.

[1:28:36] Kijk, we hebben nu geld naar voren geschoven.

[1:28:38] De uitdagingen die in de komende jaren ligt, die zullen we op een andere manier moeten gaan betalen.

[1:28:49] U heeft helaas geen interruptie meer, meneer Dassen.

[1:28:53] Voorzitter, ik heb een punt van orde.

[1:28:55] Voordat we aan dit WGO begonnen, 24 uur daarvoor, lag de wereld op deze situatie van deze begroting er heel anders uit.

[1:29:03] We hebben een paar minuten geleden een bericht gehad dat er een schaduwduw is gemaakt tussen twee coalitiepartijen,

[1:29:07] waarbij volgens mij pro niet van op de hoogte is.

[1:29:11] Dat wordt hiernaast mij bevestigd.

[1:29:13] En het roept wel vragen op waarvan ik iets van coulantse zou vragen om op een ordentelijke wijze deze extra informatie, en het is best veel, op een goede manier uit te kunnen debatteren met elkaar.

[1:29:24] Dus dat oordevoorstel wil ik ook doen om die vier interrupties los te laten, gezien de hoeveelheid informatie wat te gaan tegen het debat tot ons komt.

[1:29:33] Ja, dank.

[1:29:34] Kijk, volgens mij is er al een enige vorm van coulantse in de spreektijd.

[1:29:40] En de vragen worden vrij uitgebreid gesteld en de antwoorden zijn ook vrij uitgebreid.

[1:29:46] Dus op die manier heb ik daar coulance in willen brengen als voorzitter.

[1:29:51] En er zijn ook mensen, en u zelf ook, en andere leden die zo direct ook snel weg moeten.

[1:29:58] En het lijkt mij denk ik wel van belang dat wij debat volledig voeren.

[1:30:03] Dus dat we gewoon korte vragen, korte antwoorden en vervolgens een afwachting zijn van de antwoorden van de minister.

[1:30:13] Dus dat zou mijn voorstel willen zijn, eerlijk gezegd.

[1:30:17] Dat we dat op die manier doen.

[1:30:19] Ik kijk ook even naar de rest hoor.

[1:30:22] Ik wil prima één extra vraag wellicht toelaten.

[1:30:26] Maar dan moeten de vragen die vanaf nu gesteld worden echt veel korter en de antwoorden ook.

[1:30:37] Ja, mevrouw Dobbe.

[1:30:39] Nou, ik vind het nogal wat wat we allemaal krijgen.

[1:30:42] Gisteravond het bericht over deze deal, super onduidelijk.

[1:30:46] We krijgen vlak voor dit debat een briefje wat het ook niet duidelijker maakt.

[1:30:50] En nu moeten we weer in de krant lezen of er een andere deal ligt, gerelateerd op waar wij het vandaag hier over hebben.

[1:30:55] Kunnen we in ieder geval een brief daarover ontvangen?

[1:30:57] Wat is nou weer deze deal dan? Wat is er afgesproken dan?

[1:31:01] Die zo snel mogelijk ontvangen.

[1:31:02] Ik vind het lastig, want dit is een begrotingsdebat, nota bene.

[1:31:06] Wij moeten dit op een fatsoenlijke manier kunnen voeren.

[1:31:09] We krijgen informatie niet.

[1:31:11] Waar hebben we het nu hier vandaag over?

[1:31:13] Dus ja, ik weet niet wat we nu moeten doen.

[1:31:15] Maar ik weet wel dat als we dit nu voortzetten, dat het een onvolledig debat wordt.

[1:31:19] En ik vind ook dat we ons als Tweede Kamer tekort doen als wij hier niet gewoon echt weten wat hier nu aan de hand is.

[1:31:25] En dat we hier alle informatie over ontvangen.

[1:31:29] Ja, kan ik dit beschouwen als een informatieverzoek naar de minister toe waar de minister zo direct op kan reageren?

[1:31:37] U kunt dat beschouwen als een informatieverzoek.

[1:31:40] En op het moment dat die informatie zo meteen tot ons komt, het liefst zo snel als mogelijk.

[1:31:44] Want het gaat ook over deze begroting.

[1:31:46] Dat we die dan ook even kunnen lezen.

[1:31:48] Want ik zit de hele tijd allemaal berichten te lezen tijdens het debat.

[1:31:51] Het is ook geen manier van debat voeren.

[1:31:53] En ik wil ook aan de leden vragen.

[1:31:54] Ik weet het zelf ook niet zo goed, maar wat moeten wij nu doen?

[1:31:57] Want wij kunnen hier toch niet op deze manier fatsoenlijk het debat voeren met elkaar.

[1:32:00] Moeten we schorsen? Wat moeten we nu doen?

[1:32:02] Wat stelt de rest voor? Ik weet het niet.

[1:32:04] Nou, ik kom zo bij de heer Heutink. Ik heb zojuist een voorstel gedaan. Ik heb gezegd dat ik in ieder geval wat meer coulance heb betracht in de spreektijd, maar ook in de tijd om te antwoorden en noem maar op.

[1:32:21] En aan de hand van wat de heer Seder net zei, wil ik prima een extra interruptie toelaten.

[1:32:28] Maar het lijkt me wel goed om zo direct ook echt de ruimte te laten voor de antwoorden van de minister en het debat op deze manier voort te zetten.

[1:32:36] Ik zie mensen knikken, maar ik ga eerst naar de heer Huttink.

[1:32:40] Voorzitter, echt wat een enorme poppenkast is dit aan het rollen.

[1:32:43] Het is echt ongelooflijk.

[1:32:45] Wat mevrouw Dobben net terecht zegt, er is dus nog veel meer aan deze deal dan wat wij al dachten.

[1:32:51] en wat je ook vindt wat de VVD nu bedongen heeft en welke prijs D66 daar nog voor heeft moeten betalen.

[1:32:57] Ik wil alles ervan weten. Ik wil precies weten hoe die deal eruit ziet.

[1:33:01] Ik wil weten wat de VVD daar precies cadeau voor heeft gekregen, wat D66 daar voor heeft moeten betalen.

[1:33:06] En ik wil die informatie gewoon binnen nu en tien minuten hier hebben.

[1:33:09] Zo simpel is het. En anders kan ik wat mij betreft niet verder met dit debat.

[1:33:13] Ja, dank. Volgens mij is er net een voorstel gedaan om dit verzoek in ieder geval bij de minister neer te leggen

[1:33:20] En dat de minister daar gewoon een antwoord op kan geven, zo direct.

[1:33:24] De heer Dassen nog.

[1:33:28] Voorzitter, het lijkt me goed, want ik weet ook niet of de minister hier zelf de hoed en de rand van weet.

[1:33:33] Maar de vraag is natuurlijk ook van, is dit dan alles?

[1:33:36] Of ligt er nog meer?

[1:33:38] We hebben natuurlijk eigenlijk totdat het debat al had moeten beginnen.

[1:33:41] Daarna pas kregen we de brief.

[1:33:43] Nu krijgen we tijdens het debat dit artikel.

[1:33:46] Pro weet daar niks van.

[1:33:48] Het roept bij mij ook wel allerlei vragen over welke andere dealtjes zijn er nog meer beklonken.

[1:33:53] En het lijkt me wel wenselijk als we hier een begroting bespreken waar zoveel om te doen is geweest.

[1:33:57] Wat ook heel bepalend is voor dit kabinet voor de komende jaren.

[1:34:01] Dat we in ieder geval alles op tafel hebben zodat we ook een fatsoenlijk debat met elkaar kunnen voeren.

[1:34:06] Dank u wel. Dan ga ik daar de heer Lohman.

[1:34:09] Ja, ik zie ook net stukjes uit de media naar voren komen.

[1:34:13] Kijk, als we tijdens een debat moeten reageren op alles wat in de media naar voren komt, dan kunnen we nooit een debat voeren, zou ik zeggen.

[1:34:18] We hebben de minister hier. Misschien kunnen we zeggen dat we onze inbreng wat korter doen, zodat we wat meer ruimte hebben voor de beantwoording van de vragen.

[1:34:25] Ik heb het even gescand, maar volgens mij is dit niet informatie waar we een heel debat voor moeten gaan opschuiven.

[1:34:33] Oké, dan ga ik nog even terug naar de heer Hoving.

[1:34:36] Voorzitter, onze inbreng inkorten. Ik zou hem juist willen uitbreiden. Ik heb meer vragen.

[1:34:42] Ik zou juist willen weten wat hier precies achter zit en wat voor informatie hier aan vooraf zit.

[1:34:47] Ik ben het geheel met collega Dassen eens.

[1:34:50] Ja, dit roept gewoon ontzettend veel vragen op.

[1:34:51] En inderdaad, de minister zit hier.

[1:34:53] Maar ik kan me, ja, ik heb toch, ik spreek even voor mezelf.

[1:34:55] Ik heb toch wel ook de, ik zou dan toch ook wel in mijn inbreng ook concrete vragen willen stellen.

[1:35:00] Gestoeld op de juiste informatie en de volledige informatie.

[1:35:04] Oké, dank u wel.

[1:35:05] Kijk, ik zou als voorzitter graag willen voorstellen dat wij de eerste termijn, dat we dat afronden.

[1:35:11] En dan komen de antwoorden vanuit de minister.

[1:35:14] En dan kunnen we vervolgens kijken hoe we dat in het vervolg gaan doen.

[1:35:22] Ik heb zojuist een voorstel gedaan.

[1:35:24] Ik kijk even rond.

[1:35:33] Kijk, ik heb zojuist een verzoek gedaan.

[1:35:37] En dat verzoek heeft de minister ook gehoord.

[1:35:41] Mijn voorstel is dus nu om de eerste termijn vanuit de Kamer af te maken.

[1:35:46] Vervolgens komen de antwoorden en dan kunnen we daarna kijken naar het vervolg.

[1:35:50] Ja? Oké.

[1:35:53] Volgens mij was de heer Verkuilen nog bezig.

[1:35:56] Sorry.

[1:35:58] ik vind het echt onbevredigend

[1:36:00] want wat er dan gaat gebeuren is

[1:36:02] en dan krijgen wij een paar vage antwoorden

[1:36:03] hebben wij ook een beperkt aantal interrupties

[1:36:05] lopen we uit de tijd, want dan is er geen tijd meer

[1:36:07] we kunnen dan niet meer

[1:36:09] we kunnen dit gewoon niet op deze manier doen

[1:36:11] dus wat mij betreft, en ik weet niet of de rest het steunt

[1:36:13] maar ik wil echt eigenlijk gewoon voorstellen

[1:36:15] ik zit er ook niet op te wachten, want mijn agenda is ook hartstikke vol

[1:36:17] maar dat we gewoon schorst en op een ander moment verder gaan

[1:36:21] dat lijkt mij echt

[1:36:21] want wij moeten dit zorgvuldig kunnen doen

[1:36:24] en ik denk niet dat we dat op deze manier kunnen doen

[1:36:26] Dat denk ik oprecht niet.

[1:36:29] Oké, dat lijkt me een ordevoorstel.

[1:36:32] Maar goed, ik probeer in ieder geval te kijken wat de Kamer vindt.

[1:36:36] Ik heb zojuist een voorstel gedaan.

[1:36:39] Dus dan wil ik eerst eventjes vanuit de Kamer horen hoe de leden erin staan.

[1:36:44] En vervolgens dan kom ik bij uw voorstel. Is dat goed?

[1:36:47] Dan ga ik toch eventjes mensen langs.

[1:36:51] Dus dan ga ik even naar de heer Van Kuijden.

[1:36:55] Ja, het pleidooi van mevrouw Dobbe om een zorgvuldig debat te voeren, dat steun ik.

[1:37:01] Ik zoek alleen wel even naar een manier om het debat wel te kunnen voeren, omdat ik erg benieuwd ben als we deze begroting niet door de Eerste Kamer brengen binnen afzienbare tijd, wat de consequenties daarvan zijn.

[1:37:11] En ik vind tegelijkertijd wel dat we een zorgvuldig debat, maar ik merk ook net in het interruptiedebat met de heer Dassen dat het lastig is om over een artikel dat ik ook op dat moment niet ken om daar een goed antwoord op te geven.

[1:37:24] Oké, volgens mij ligt er een duidelijk, ik vind het belangrijk dat er een duidelijk antwoord komt.

[1:37:30] Er ligt een duidelijk voorstel vanuit de voorzitter die aangeeft, laten we in ieder geval het eerste termijn afwachten, in ieder geval uitspreken.

[1:37:41] En vervolgens, dat is het voorstel, en daar kunt u zo direct op reageren.

[1:37:47] Het voorstel is dus om het eerste termijn om dat te doen en vervolgens antwoorden van de minister.

[1:37:52] En daarna kijken we hoe we verder gaan met het debat.

[1:37:56] Dus dat is het eerste voorstel.

[1:37:58] En dan hoor ik graag...

[1:37:59] Steun.

[1:37:59] Oké, dan ga ik naar de heer Seder.

[1:38:03] Voorzitter, ik moet mijn bijdrage aanpassen.

[1:38:06] Naar alleen van de informatie.

[1:38:07] Dus ik vraag me wel af wat de consequenties zijn.

[1:38:11] Maar ik wil het ook steunen binnen afzienbare tijd.

[1:38:13] Want de bijdrage die ik had, die wil ik aan de aanleiding hiervan.

[1:38:16] Eerst duidelijkheid erover.

[1:38:17] En daar heb ik gewoon vragen over.

[1:38:18] Dus ik steun het voorzoek.

[1:38:21] Oké, dank u wel.

[1:38:23] Sorry, het verzoek van mevrouw Dobbe.

[1:38:27] Mevrouw Kreuger.

[1:38:29] Ja, ik ben ook geschokt door eigenlijk die informatie.

[1:38:34] En ik wil heel graag een reactie hebben.

[1:38:37] En ik snap het verzoek.

[1:38:38] Ik zou alleen wel me afvragen, kan het dan vandaag vervolgd worden?

[1:38:42] Dus kunnen we gewoon kort schorsen, zodat dit duidelijk wordt.

[1:38:46] Maar er ligt een duidelijk verzoek.

[1:38:49] Wat ik zojuist als voorzitter gedaan heb, krijgt u steun daarvoor?

[1:38:55] Ik snap goed dat er even een korte schorsing nodig is, ook met leden die zeggen die hun inbreng nog moeten doen en daar gewoon even op willen kouwen.

[1:39:04] Ik snap wat u zegt over schorsing, maar als voorzitter heb ik zojuist voorgesteld om dit de eerste termijn af te maken.

[1:39:13] Vervolgens wordt er sowieso geschorst, maar vervolgens krijgen we een reactie vanuit de minister en daarna kijken we hoe we verder gaan.

[1:39:21] Dat was wat ik voorgestelde. We zijn eerst even hier bezig, de heer Oetting.

[1:39:30] Voorzitter, ik hoor de heer Seder die nog zijn inbreng moet leveren.

[1:39:34] Mijn inbreng heb ik al gedaan, dus ik kan deze vragen alleen zo direct aan de minister stellen.

[1:39:39] Ik had ook wel vragen gehad over dit artikel.

[1:39:46] En ik hoor de heer Seder zeggen dat hij even ruimte wil om gewoon ook even naar zijn inbreng te kijken.

[1:39:51] Dus dat wil ik steunen. Dus dan steun ik niet het voorstel van de voorzitter.

[1:39:55] Dank je. Dan de heer Dassen.

[1:39:57] Ja, voorzitter, ik heb die behoefte ook wel om, zeker ook omdat ik mijn inbreng nog moet doen, om daar goed naar te kijken.

[1:40:03] Dus ik zou ook graag het voorstel van mevrouw Dobbesten.

[1:40:07] Meneer Hogeveen.

[1:40:09] Ja, voorzitter, ik heb wel meer vragen.

[1:40:13] Tegelijkertijd wil ik ook dat we efficiënt werken.

[1:40:15] Dus ik denk wel, als we gewoon die eerste termijn afmaken, er zijn ook al andere sprekers die zijn ook al geweest,

[1:40:21] dat de minister tekst en uitleg geeft, maar dat er dan wel een tweede termijn duurt over het algemeen,

[1:40:28] wat minder lang dat daar dan wel meer tijd voor wordt gegeven of een ander moment voor wordt geprikt

[1:40:34] om daar echt uitvoerig bij stil te staan. Ja, volgens mij is dat ook het voorstel wat ik had.

[1:40:42] Dan gaan we naar de heer Loman. Ja, ik steun het voorstel wat u doet om nu de eerste termijn af te maken.

[1:40:48] We zouden mogelijk nog een korte schorsing nu kunnen doen om mensen wat tijd te geven,

[1:40:52] maar wat mij betreft gaan we door. De heer Heutink. Ik wil sowieso die brief. Dus ik snap dat de minister

[1:40:58] toelichting wil geven is allemaal leuk. Ik wil die brief. En wat mij betreft gaan we die brief

[1:41:04] gebruiken voor de inbrenging in de tweede termijn. Nemen we meer ruimte voor de tweede termijn.

[1:41:09] En kunnen we dan nu de eerste termijn gewoon vervolgen. Maar ik wil wel die brief gewoon

[1:41:13] kunnen betrekken. En als dat niet vandaag lukt, dan gaan we de tweede termijn op een

[1:41:17] ander moment doen. Maar ik heb wel een beetje genoeg gehad van deze hele popkast hier, als

[1:41:23] Oké, volgens mij is het verzoek doorgekomen.

[1:41:27] En ik hoor in ieder geval een mederheid zeggen dat ze in ieder geval willen dat de eerste termijn nu afgemaakt wordt.

[1:41:33] En dan gaan we daarna verder kijken.

[1:41:35] Dus dan wil ik graag de heer Van Kuijlen vragen om zijn betoog voor te zetten.

[1:41:42] Dank voorzitter.

[1:41:44] In artikel 1-3 wordt 26,5 miljoen extra beschikbaar gesteld voor de inzet op kritieke grondstoffen.

[1:41:50] De VVD onderschrijft het belang hiervan.

[1:41:52] Europa en Nederland zijn voor veel essentiële grondstoffen afhankelijk van een beperkt aantal landen.

[1:41:57] Terwijl deze grondstoffen cruciaal zijn voor onze energietransitie, defensieindustrie en economische concurrentiekrachten.

[1:42:04] Tegelijkertijd moeten we realistisch zijn.

[1:42:06] Wereldwijd gaan er miljarden om in deze sector.

[1:42:09] Daarom vraag ik de minister in welke landen wordt dit extra budget precies uitgezet?

[1:42:14] Welke concrete resultaten verwacht de minister met deze investeringen te behalen?

[1:42:18] En hoe draagt dit bedrag daadwerkelijk bij aan de strategische autonomie van Nederland?

[1:42:23] Daarnaast hoor ik graag hoe de minister de samenwerking met de private sector vormgeeft.

[1:42:28] Uiteindelijk zullen publieke middelen alleen effect hebben als zij private investeringen uitlokken.

[1:42:33] Daarom vraag ik de minister, hoeveel private investeringen verwacht hij met deze middelen aan te trekken?

[1:42:39] Is hij bereid meer gebruik te maken van innovatieve financieringsinstrumenten,

[1:42:43] zoals blended finance, garantstellingen of revolverende fondsen?

[1:42:48] Welke meetbare doelstellingen koppelt hij aan deze investering?

[1:42:52] Een derde onderwerp is internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen, voorzitter, IMFO.

[1:42:58] De VVD is kritisch op de toenemende regeldruk die met IMFO gepaard kan gaan.

[1:43:02] IMFO mag absoluut geen administratieve belemmering worden die onze handel afremt.

[1:43:08] Wel kan het, mits goed en realistisch ingezet, helpen om nieuwe markten te openen

[1:43:12] en te zorgen voor een gelijk internationaal speelveld.

[1:43:15] Maar daarvoor is het wel essentieel dat onze ondernemers hierin maximaal worden ondersteund.

[1:43:20] Binnen de SER zijn afspraken gemaakt om de implementatie van deze regelgeving werkbaar te houden voor ondernemers.

[1:43:26] Dat is belangrijk, want Nederlandse bedrijven mogen niet op achterstand worden gezet ten opzichte van concurrenten die zich niet aan dezelfde regels houden.

[1:43:34] We moeten waken voor nationale koppen op Europese regelgeving.

[1:43:38] Bovendien mogen we onze eigen concurrentiepositie niet benadelen door sneller aan wetgeving te willen voldoen dan de rest van Europa.

[1:43:46] Gelijke monniken, gelijke kappen en vooral in hetzelfde tempo.

[1:43:50] Daarom vraag ik de minister hoe ondersteunt hij Nederlandse ondernemers concreet bij het voldoen aan de infoverplichtingen?

[1:43:56] Welke rol ziet hij hierbij voor brancheorganisaties en sectorale samenwerking?

[1:44:02] Is de minister bereid dit onderwerp actief op de Europese agenda te zetten om te komen tot een gelijk internationaal speelveld?

[1:44:09] En welke stappen zet hij richting andere lidstaten om handhaving en implementatie binnen Europa beter op elkaar af te stemmen?

[1:44:16] Volgens de SER is er nog ruimte voor twee sectoren toe te voegen aan info.

[1:44:20] Ziet de minister mogelijkheden om ook daarna meerdere sectoren toe te voegen?

[1:44:25] Tot slot de overige intensiveringen binnen de begroting.

[1:44:28] Extra middelen worden vrijgemaakt voor humanitaire hulp, veiligheid en stabiliteit, mondiale gezondheid en vrouwenrechten.

[1:44:35] De VVD ziet het belang van deze thema's, zeker in een wereld waarin autocratische regimes toenemende druk uitoefenen op fundamentele vrijheden en mensenrechten.

[1:44:45] Nederland moet blijven investeren op terreinen waar wij daadwerkelijk het verschil kunnen maken.

[1:44:50] Dat vraagt echter om scherpe keuzes en een duidelijke focus op resultaten.

[1:44:55] En daarom vraag ik de minister voorzitter, hoe borgt hij dat deze middelen terechtkomen bij projecten met aantoonbare impact?

[1:45:01] Welke indicatoren worden gebruikt om succes te meten?

[1:45:04] Hoe voorkomt hij dat middelen opgaan in algemene begrotingssteun zonder zichtbare resultaten?

[1:45:11] Specifiek ten aanzien van vrouwenrecht en mondiale gezondheid hoor ik graag, welke regio's hebben prioriteit?

[1:45:17] Hoe sluiten deze investeringen aan bij Nederlands strategische belangen en op welke manier worden resultaten inzichtelijk gemaakt voor de Kamer?

[1:45:24] Tot slot staat er nog 257 miljoen euro op de aanvullende post.

[1:45:29] Ik hoor graag van de minister hoe hij voornemens is deze middelen in te zetten.

[1:45:32] Welke prioriteiten heeft hij daarvoor voor ogen?

[1:45:35] Ziet hij mogelijkheden om deze middelen in te zetten voor de wederopbouw van Oekraïne,

[1:45:39] waarbij ook Nederlandse bedrijven een rol kunnen spelen?

[1:45:42] Wordt gekeken naar projecten die bijdragen aan grondstoffenzekerheid en strategische partnerschappen?

[1:45:48] En hoe zorgt hij ervoor dat deze middelen maximale hefboomwerking krijgen

[1:45:52] voor zowel Nederlandse belangen als internationale stabiliteit.

[1:45:56] Voorzitter, de VVD steunt een buitenlandbeleid dat realistisch, strategisch en resultaatgericht is.

[1:46:02] Juist in een tijd van geopolitieke spanningen moeten we ervoor zorgen dat iedere euro die we uitgeven

[1:46:08] bijdraagt aan veiligheid, welvaart en weerbaarheid van Nederland.

[1:46:12] Ik zie uit naar de beantwoording van de minister. Dank u wel.

[1:46:17] Dank u wel voor uw bijdrage. Dan ga ik nu naar de heer Hoogveen.

[1:46:22] Ja, voorzitter, dank. Het was al een merkwaardig debat om over de voorjaarsnota te spreken, terwijl de jaarbegroting zelf nog niet is aangenomen in de Eerste Kamer.

[1:46:31] Het wordt natuurlijk steeds vreemder met brieven die vlak voor het debat worden gepubliceerd vanuit het kabinet, met nieuwsberichten vanuit trouw die ons tijdens het debat tegemoetkomen.

[1:46:42] Ja, deze timing is natuurlijk de erfenis van het kabinet schoof.

[1:46:46] Maar eerlijk gezegd begint het kabinet met haar bokkensprongen daar steeds meer op te lijken.

[1:46:52] Want gisteravond mochten we uit de vaderlandse pers vernemen dat het probleem in de Eerste Kamer kennelijk al is opgelost.

[1:46:58] Met een tweede opeenvolgende list van minister Suursma.

[1:47:02] Voor jaar in het 20 was de route duidelijk.

[1:47:04] Trek het voornemen van de ophoging van de UNWA-gelden alsnog in.

[1:47:08] Bewaar dat eventueel voor onderhandelingen bij de miljoenennota.

[1:47:10] En dan valt er ook wellicht met andere partijen op rechts weer te onderhandelen.

[1:47:14] Dat was in elk geval 380 miljoen euro goedkoper geweest dan tegemoetkomen aan het wensenlijstje van Pro.

[1:47:21] Na slechts 100 dagen ziet respectievelijk nog maar 42 en een hele magere 25 procent van de CDA- en VVD-stemmers brood in dit kabinet jetten.

[1:47:28] En ik vraag me niet eens meer af waarom.

[1:47:31] Voorzitter, al met al komt de hele sober op neer dat de minister liever 380 miljoen richting Pro beweegt dan een pas op de plaats maakt met de UNRWA-korting.

[1:47:40] Laten we helder zijn, dit is geen deal, dit is geen extra geld, dit is een kasverschuiving.

[1:47:45] Daarom de volgende vraag aan de minister.

[1:47:47] Kan de minister uitleggen hoe deze kaschuif zich verhoudt tot de wens om het ontwikkelingsbudget opnieuw te koppelen aan het BNI?

[1:47:52] Is hier sprake van structureel beleid of van eenmalige verschuivingen om een meerderheid in de Eerste Kamer veilig te stellen

[1:47:59] en om zo het lot te voorkomen wat minister van Oorlog Henry Staal in 1907 voor het laatst in de Senaat wel trof,

[1:48:06] Namelijk dat zijn begroting werd afgeschoten en hij moest aftreden.

[1:48:10] En als het ontwikkelingsbudget structureel aan het BNI wordt gekoppeld, waarom wordt die structurele keuze dan gedekt met een incidentele kasschuif uit 2028, 2029 en zelfs 2031?

[1:48:21] Een gevalletje wie dan leeft, wie dan zorgt.

[1:48:23] En gaat de minister er dan wel vanuit dat zijn kabinet de rit gaat uitzitten?

[1:48:28] De minister drinkt namelijk nu, ik zei het zojuist al, samen met Jesse Klaver zijn kratje bier op van volgend jaar.

[1:48:35] En ze zullen nu dronken zijn van geluk, maar is dat nou deugdelijk begrotingsbeleid?

[1:48:40] Hoe gaat het gat worden gedekt dat nu in latere jaren ontstaat?

[1:48:43] De peperdure BNI-koppeling wordt nu een jaar naar voren gehaald en de minister wordt dus door de VVD dubbel beloond voor zijn gedrag.

[1:48:50] Voorzitter, dit moet me ook nog wel even van het hart.

[1:48:53] Want waarom gaat dit kabinet nou in een tijd waarin mensen schreeuwen om lastenverlichting, schreeuwen om rust in de portemonnee,

[1:49:00] in een handomdraai geld naar voren schuiven om miljoenen aan het buitenland te geven.

[1:49:05] Ik zeg het even plat, maar dat is wel waar het op neerkomt.

[1:49:08] Alles zit vast in begrotingen, iedere euro wordt drie keer omgedraaid,

[1:49:11] behalve als de minister gered moet worden.

[1:49:13] Voorzitter, in eerste instantie had het vandaag moeten gaan over een stukje voorjaarsnota

[1:49:17] van slechts 108 miljoen euro.

[1:49:19] Die gelden verdeeld over bestemmingen als klimaat, vrouwenrechten, gendergelijkheid,

[1:49:22] humanitaire hulp, veiligheid en stabiliteit.

[1:49:24] Voor jaren in 20 weegt bij het ontwikkelingsdossier zwaar of zulke bestedingen überhaupt ten goede

[1:49:30] komen aan de directe belangen van de Nederlandse belastingbetaler. Of in de geest van het plenaire

[1:49:34] verantwoordingsdebat van gisteren, kan de overheid voldoende verantwoorden dat zij dit geld beter

[1:49:39] uitgeeft dan burgers en bedrijven zelf. En daar komt vandaag dus iets wezenlijks bij. Terwijl deze

[1:49:44] Kamer zich buigt over een sublatoire begroting van 108 miljoen euro, blijkt via de krant dat

[1:49:49] de minister achter de schermen een politieke deal sluit van bijna 400 miljoen euro voor

[1:49:53] ontwikkelingshulp. En voor jaar 21 is dat geen deugdelijk begrotingsbeleid. En deze sublatoire

[1:49:57] begroting is niet meer los te zien van de bredere begrotingspolitiek van deze minister.

[1:50:02] Mocht deze Kamer de voorgestelde bestedingen verwerpen, dan blijven deze middelen beschikbaar

[1:50:06] voor andere keuzes. En wat JN20 betreft zijn er in Nederland meer dan genoeg urgente noden

[1:50:11] waar dit geld aan besteed kan worden. Dank u wel.

[1:50:16] Dank u wel, de heer Hoogveen. Dan gaan we nu naar...

[1:50:20] Oh, er is een interruptie vanuit de heer Verkuilen.

[1:50:25] Dank u, voorzitter. Ja, even een vraag aan de heer Hoogveen, want ik ken hem uit de vorige

[1:50:29] debatten als een groot voorvechter ook van het bedrijfsleven en de belangen daarin. Wat bedoelt

[1:50:36] u precies als u zegt als deze begroting niet doorgaat dan vallen middelen vrij? Toch hoop ik

[1:50:41] wel voor die bedrijven die met name zich op die internationale schaal bewegen. De heer Hoogveen.

[1:50:49] Nou voorzitter ik sorteer dan alvast voor op het feit wat ik net al in de interruptiedebat met de

[1:50:53] heer Verkuilen zei dat in het coalitieakkoord staat dat er moet toegewerkt moet worden naar

[1:50:57] een BNI-koppeling

[1:51:00] op niveau.

[1:51:01] En dat

[1:51:03] als je dat geld nu naar voren haalt

[1:51:05] dat de kans

[1:51:08] aan zekerheid grenzende

[1:51:09] waarschijnlijkheid is dat er elders

[1:51:12] meevallertjes

[1:51:13] elders uit begrotingen geplukt gaat worden

[1:51:16] om dat op te toppen.

[1:51:17] En ja, dat zijn dus gelden waarvan

[1:51:19] JN20 zegt, dat hadden we toch echt beter kunnen besteden.

[1:51:22] De heer Verkuilen?

[1:51:24] Nee, geen andere vraag.

[1:51:26] Dan ga ik naar de heer Heutink.

[1:51:28] Nou ja, voorzitter, het wordt nog gekker.

[1:51:32] Want zojuist in de Telegraaf krijgen we een korte samenvatting van wat de minister net bij het inloopje heeft gezegd.

[1:51:39] Namelijk dat deze manier van wielen en dealen precies is hoe het wel moet.

[1:51:46] En wat vind jij in het zin dat daarvan? Is dit nou precies hoe het wel zou moeten?

[1:51:52] De heer Hoogveen.

[1:51:53] Nou, voorzitter, ik denk dat mijn bijdrage klip en klaar was. En dat is nee.

[1:52:01] Dank u wel. Dan zie ik verder geen andere interrupties.

[1:52:04] Dan wil ik graag doorgaan naar de heer Loman.

[1:52:09] Dank u wel, voorzitter.

[1:52:11] Geld voor ontwikkelingssamenwerking moet wat het CDA betreft terechtkomen waar het voor bedoeld is.

[1:52:16] Bij mensen in kwetsbare landen, bij armoedebestrijding, bij noodhulp en bij duurzame ontwikkeling.

[1:52:23] Tegelijkertijd is Europa op zoek naar nieuwe vrienden in een tijd dat oude vrienden niet meer blind te vertrouwen zijn.

[1:52:28] Investeren in landen die wij nodig hebben en die ons nodig hebben op basis van wederzijds belang en wederzijds respect.

[1:52:35] Het CDA steunt de lijn van deze begroting.

[1:52:38] De richting die gisteravond is aangekondigd sluit aan bij het coalitieakkoord en met waar het CDA voor staat.

[1:52:43] Er zijn een aantal punten die ik de minister wil meegeven.

[1:52:47] Voorzitter, Europa heeft nieuwe vrienden nodig.

[1:52:50] En vriendenschappen worden gevormd aan de eettafel.

[1:52:53] Misschien is het idee dat wij ook eens een keer samen gaan eten.

[1:52:56] Europa heeft haar voedselzekerheid gebouwd op grondstofstromen die anderen kunnen afsluiten.

[1:53:02] Dat laat ook het rapport van de AIV over voedselzekerheid zien.

[1:53:06] Heeft de minister kennisgenomen van het rapport over voedselzekerheid?

[1:53:10] En hoe kijkt de minister naar de oproep die daarin gedaan wordt om te komen tot een voedselstrategie waarin mondiale publieke goederen centraal staan?

[1:53:20] Voor fosfaat en kalium zijn we afhankelijk van Marokko, Rusland en Belarus.

[1:53:25] Voor eiwitten in veevoeder van Brazilië en de Verenigde Staten.

[1:53:29] Voor aminozuren en vitamines in diervoeder bijna geheel van China.

[1:53:33] Hoe kwetsbaar dat is zien we nu dagelijks.

[1:53:36] Daarom zouden we een nieuwe Europese kijk op voedselzekerheid moeten ontwikkelen.

[1:53:41] Europa heeft al decennia lang een gemeenschappelijk landbouwbeleid opgebouwd met Amerikaanse Marshallhulp.

[1:53:46] Wat het nog nooit heeft gehad is een gemeenschappelijk voedselzekerheidspact met actoren buiten de EU.

[1:53:51] Nieuwe tafelgenoten kunnen gevonden worden bij wat we middenmachten noemen.

[1:53:57] India, Indonesië, Brazilië, Turkije, Marokko en Australië.

[1:54:02] Dat betekent concreet meststoffenakkoorden met Canada en Marokko als alternatief voor Russisch kalium en fosfaat.

[1:54:10] Eiwitimportakkoorden met Brazilië en Argentinië.

[1:54:13] Gekoppeld aan harde duurzaamheidseisen die we gezamenlijk handhaven via WTO-mechanismen.

[1:54:18] Daarom drie concrete vragen aan de minister.

[1:54:22] Is hij bereid te verkennen welke bilaterale afspraken Nederland, al dan niet in Europees verband, kan maken met middenmachten over voedselgrondstoffen en eiwitketens?

[1:54:32] Wil hij daartoe in overleg treden met zijn collega's op LVVN en BUSA?

[1:54:37] Is hij bereid om de hulphandelagenda te verbinden aan de bredere Europese discussie over het Europese GLB, zodat voedselzekerheid ook kan worden behandeld als buitenlands beleid en niet alleen als landbouwbeleid?

[1:54:51] Voorzitter, tot slot, het CDA steunt deze begroting met inachtneming van de ambities die ik in mijn inbreng naar voren heb gebracht.

[1:54:59] Met een transparantere begroting en middelen die doelmatiger worden ingezet, kunnen we echt iets voor elkaar krijgen voor degene waarvoor wij hier zitten.

[1:55:06] Mensen in kwetsbare landen en mensen in armoede. Dank u wel.

[1:55:12] Dank u wel. Ik zie verder ook geen andere interrupties. Dan zou ik graag het woord willen geven aan de heer Seder.

[1:55:19] Dank u wel voorzitter en ik spreek vandaag ook namens de SGP.

[1:55:30] Voorzitter, ik quote. Ik vind deze deal een voorbeeld van hoe het wel moet.

[1:55:35] Het is een hele belangrijke oplossing.

[1:55:38] Voorzitter, dit zijn niet mijn woorden, maar de woorden van de minister zojuist voor de start van dit debat.

[1:55:44] Maar voorzitter, inmiddels heb ik ook een collega Kamerlid naast mij zitten die zich behoorlijk in het pak genuid voelt.

[1:55:50] Er blijkt namelijk een schaduwdeal tussen twee coalitiepartijen, de VVD en D60, zoals ik net in de krant De Trouw lees.

[1:55:59] Maar voorzitter, dit is niet gedeeld met de Kamer, nog met de partij waarmee deze coalitie zaken wenst te doen.

[1:56:05] Voorzitter, het is opnieuw een warboel rondom de begroting BOS en dat betreur ik ten zeerste.

[1:56:11] Kan de minister duidelijkheid scheppen of de ontvangen kabinetsbrief alles is wat er is afgesproken?

[1:56:17] Of zijn er nog meer afspraken rondom deze begroting en afspraken daarna?

[1:56:23] En is dit dan een voorbeeld van ook hoe het wel moet de komende jaren?

[1:56:28] Voorzitter dan ten aanzien van de deal met Pro.

[1:56:31] Uiteraard is het lovenswaardig dat een oppositiepartij zich inzet en constructief opstelt.

[1:56:36] Die rol hebben wij als ChristenUnie ook geregeld opgepakt.

[1:56:40] Op momenten waarop we denken dat het bijdraagt aan beter beleid.

[1:56:44] Als ik deze casus erbij pak, dan komt er onder de streep geen extra geld voor de internationale inzet van dit kabinet.

[1:56:52] Maar wordt gegogeld met geld wat bedoeld was voor latere jaren.

[1:56:56] Het is een kasschuif.

[1:56:58] En waarvoor?

[1:56:59] Om de begroting nu te redden, maar waarbij op termijn de allerarmste alsnog worden geraakt.

[1:57:07] Vooral als ik de woorden van de heer Verkuilen, mijn collega Kamerwit aan mijn rechterhand, ook serieus neem.

[1:57:12] Dat wat hem betreft er geen extra geld op de begroting komt.

[1:57:17] En mogelijk alleen geschuif.

[1:57:19] Voorzitter, met deze deal die ik uit de krant moest vernemen, krijgt cynische politiek voor ons wel een nieuwe lading.

[1:57:26] Ik heb de brief zojuist gelezen en ik constateer nogmaals, er gaat onder de streep geen cent meer naar de internationale inzet van dit kabinet.

[1:57:34] Er wordt alleen geld uit de toekomst gehaald, waarvan men nog geen idee heeft hoe deze gaten gedicht gaan worden.

[1:57:40] En volgens de VVD worden deze ook niet gedicht.

[1:57:43] Voorzitter, dit is niet alleen het voortzetten van het eerder PVV-beleid onder lijn van minister Klever.

[1:57:49] Dit gaat over een aantal jaar verder dan werd beoogd.

[1:57:52] En ditmaal ook met steun van nota bene GroenLinks-PVDA, waar ik juist mee optrok om dit beleid te verbeteren.

[1:58:01] En ja, voorzitter, ik begrijp dat de minister klem zat met de begroting.

[1:58:04] Maar voordat hij heeft de minister daar zichzelf niet in gemanoeuvreerd.

[1:58:09] Zonder het extra geld voor UNRWA had hij met gemak over rechts in ieder geval een meerderheid voor de begroting kunnen halen.

[1:58:14] Of als de amendementen rondom herstel van de koppeling, waarin ook een motie in de Eerste Kamer verlag, over die route een meerderheid kunnen halen.

[1:58:22] Voordat dit gezegd hebben, denk ik dat het wel belangrijk is dat er een sluitende begroting komt.

[1:58:27] Maar dat we ook geen geld uit de toekomst naar voren halen.

[1:58:31] Voorzitter, ook vanuit het OOS-veld hoor ik dat het moment blij is met het geld erin zit nu, want er gebeurt veel in de wereld.

[1:58:39] Maar voorzitter, over een paar maanden kan het lachen misschien ook wel vergaan.

[1:58:43] Dus ik vraag me af wat nu de strategie is om de komende jaren ervoor te zorgen dat er meerderheden gehaald worden.

[1:58:51] En misschien zelfs de komende weken als om de Eerste Kamer gehaald.

[1:58:54] Voorzitter, het is onze taak nu om deze deal op zijn merites te beoordelen.

[1:58:58] De precies van de ChristenUnie is bekend, die we dit voorjaar nog bevestigen via een oproep met de taal van maatschappelijke organisaties.

[1:59:04] Ze willen een structurele koppeling van de BNI en dat is nu niet geregeld.

[1:59:09] En voortaan als ik de deal afpel, dan heb ik een vraag.

[1:59:13] Want ik heb ze zitten puzzelen uit de tweede tabel uit de brief.

[1:59:18] En vergeef me als ik de techniek inga, maar de techniek is vaak wel van groot belang als het om financiële deals gaat.

[1:59:24] Want er wordt geschermd dat er 380 miljoen euro is vrijgemaakt, 328 miljoen euro.

[1:59:30] Maar als ik de tweede tabel goed lees, wordt er weliswaar allereerst 380 miljoen euro naar voren gehaald, ook zoals Pro stelt.

[1:59:39] Maar vervolgens wordt er weer voor 202 miljoen euro geld uit de rest van 26 en dus van die 380 miljoen euro, na latere jaren verschoven.

[1:59:47] Dit zijn nu de kastschuivingen die onder dekking staan.

[1:59:50] Klopt het dan, vraag ik aan de minister, dat per saudo er dus slechts 178 miljoen euro extra in 2026 beschikbaar wordt gesteld?

[2:00:00] En klopt het dat dit ook niet het herstel is van de BNI-koppeling, al is het maar voor dit jaar?

[2:00:05] De begroting van dit jaar krijgt dus, als mijn analyse klopt, de kosten van latere jaren extra geld, maar wel veel minder dan waarmee wordt geschermd.

[2:00:13] En ook veel minder dan een eenmalige herstel of een bedrag dat op de koppeling lijkt.

[2:00:19] Hoeveel van het extra geld dit jaar wordt nu daadwerkelijk uit te geven aan waar ontwikkelingssamenwerking van houdt voor is bedoeld

[2:00:24] Voor hulp aan de meest kwetsbare en allerarmste wereldwijd

[2:00:28] Dus niet meer dat er geschoven wordt na latere jaren via kasschuiven

[2:00:31] Niet voor opvang in de regio, niet voor terugkeer

[2:00:34] Maar echt specifiek over hulp voor de meest kwetsbare

[2:00:37] Want over het laatste gesproken, hoe verhoudt deze afspraak zich ook tot bijvoorbeeld de aangenomen motie Thijssen van der Lee

[2:00:43] die de regering verzoekt om de financiële steun die wordt verstrekt voor de wederopbouw van Oekraïne

[2:00:47] voor het overgrote deel uit additionele middelen te financieren, wat hier niet lijkt te gebeuren.

[2:00:53] Graag een reactie.

[2:00:54] Voor de desondanks is voor mij het meest fundamentele punt, en dat zal u niet verrassen,

[2:00:59] de BNI-koppeling wordt niet stukje hersteld.

[2:01:02] En er is ook nog geen geloofwaardig pad richting de 0,7-norm.

[2:01:05] En dat blijft wel ophameren.

[2:01:06] En andere partijen ook.

[2:01:08] Ook in lijn met de motie Huizinga in de Eerste Kamer.

[2:01:12] Want deze motie is tot nu toe nog niet uitgevoerd en dat gebeurt ook met deze deal nog niet.

[2:01:17] Sterker nog, doordat er voor de dekking van deze deal geld uit de resten 31 wordt gehaald en er voor de komende jaren niets is afgesproken,

[2:01:23] is het halen van de internationale norm voor een volgend kabinet alleen maar nog moeilijker gemaakt.

[2:01:29] En dan wordt deze deal, vrees ik, een sigaar uit eigen doos.

[2:01:33] Die koppeling voor ons is van groot belang.

[2:01:36] Niet alleen omdat we als rijk land het aan ons stand verplicht zijn om structureel van onze welvaart te delen,

[2:01:41] maar ook omdat we op deze manier zorgen voor een consistent beleid.

[2:01:43] En met deze flippercastbegroting kan voor dit jaar wel de vlag uit,

[2:01:47] maar worden de zorgen voor de jaren alleen maar ernstiger,

[2:01:49] ook omdat de coalitiepartijen niet op één lijn staan.

[2:01:52] Hoe reflect de minister daarop, ook in het licht van de afspraak en het coalitiekkoord,

[2:01:55] om een stap te zetten richting de internationale OESO-norm?

[2:01:58] En ja, voorzitter, voor 2016 komt er meer geld, zeker als het om humanitaire hulp gaat, positief nieuws.

[2:02:04] Maar ik heb nog wel een aantal vragen over de verdeling.

[2:02:07] Maar kan de minister garanderen dat er enkele cent terecht komt bij de Syrische interim-regering.

[2:02:12] Die tot nu toe een barsttrekrecord heeft op het beschermen van de mensenrechten van minderheden.

[2:02:17] Kan de minister concreet met de Kamer delen wat er is afgesproken over noodhulp.

[2:02:21] Wat voor noodhulp en naar welke landen of organisaties gaat het dan?

[2:02:27] De minister kent onze standpunt als het gaat om de diversificatie van hulp aan de Palestijnen.

[2:02:34] En extra budget geeft dan ook kans om juist ook in te zetten op die diversificatie, zoals na mijn weten ook de kabinetslijn is.

[2:02:41] Hoeveel van het extra budget van dit jaar wordt daarom ook juist ingezet voor die diversificatie van noodhulp aan Palestijnen,

[2:02:48] als het al uit de middelen komt, want dat kan ik niet uit de tabel halen.

[2:02:52] En hoeveel van de noodhulp wordt besteed via multilaterale organisaties en hoeveel via het maatschappelijk midden in de veld,

[2:02:58] kan ik in ieder geval toezeggen vandaag om deze extra bestedingen maximaal te doen via lokale partners,

[2:03:03] ook in de lijn met de aangenomen motie Seder.

[2:03:06] Tot slot, investeren in onwinklijke samenwerking is belangrijk.

[2:03:10] Niet alleen voor mensen daar, maar ook voor Nederland hier.

[2:03:12] Dat is verstandig, geopolitiek gezien, maar ook menswaardig.

[2:03:17] En daarom blijven we klonken voor de internationale norm verankeren

[2:03:19] en het hanteren van de gebruikelijke systematiek.

[2:03:22] En daar roep ik ook de coalitiepartijen op om dat te hard te nemen.

[2:03:26] Dank u wel.

[2:03:28] Dank de heer Seder.

[2:03:30] Ik zie verder geen andere interrupties voor de heer Seder.

[2:03:33] Dan wil ik graag doorgaan aan mevrouw Dobbe.

[2:03:38] Dank u wel, voorzitter.

[2:03:40] Ja, dit is niet te doen wat we met elkaar doen hier vandaag.

[2:03:43] En het is niet precies zoals hoe het wel moet, zoals ik blijkbaar de minister heeft gezegd.

[2:03:49] En ik hoop dat hij daarop wil reflecteren, want laten we die niet nog een keer zo doen.

[2:03:53] Want het was al moeizaam dat we vandaag een debat moeten hebben over aanpassingen op een begroting die nog niet eens is aangenomen.

[2:03:59] Maar het werd nog ingewikkelder.

[2:04:01] Gisteravond kregen we via de media het nieuws dat er een deal zou zijn over de begroting.

[2:04:05] die we niet kenden. En dan nu net tijdens het debat zien we de berichten over een schaduwdeal

[2:04:11] tussen de D66 en het VVD. En ik weet niet in hoeverre de rest van de coalitie daarbij

[2:04:16] betrokken was of daarvan wist. Ik ben zelf ook woord voor de justitie. Dus er ligt blijkbaar

[2:04:23] ook daar op die portefeuille een schaduwdeal. Geen idee wat ons nu hier overkomt. Ik vind

[2:04:29] het niet heel erg goed hoe de Kamer hierin wordt meegenomen. Namelijk niet, dit is gewoon een zooitje.

[2:04:36] En ik wil dit ook echt wel teruggeven aan het kabinet, dat je dit niet op zo'n manier moet doen

[2:04:39] en de Kamer gewoon serieus moet nemen en niet met allerlei rare dealtjes, schimmige dealtjes die wij

[2:04:44] dan niet kennen, een loopje moet nemen met de rol van de Kamer. Nou, over die OS-deal, de deal van

[2:04:51] gisteren. Alle kranten hadden informatie over deze deal al wel. En waarom heeft de minister de Kamer

[2:04:58] niet eerder geïnformeerd, zodat wij dit nu ook vandaag serieuzer, zoals het wel zou moeten,

[2:05:02] als Kamer met elkaar zouden kunnen bespreken. En hoe kijkt de minister hierop terug en de

[2:05:06] rol van de Kamer om begrotingen zorgvuldig te kunnen behandelen? Want de informatie was er al

[2:05:11] wel, want die kranten hadden die, was alleen onduidelijk. 202 miljoen wordt uit het budget

[2:05:17] van 231 gehaald. Dat is dus een kasschuif uit een jaar nog na deze kabinetsperiode. Dat wordt

[2:05:25] dus geld daar weggehaald bij ontwikkelingssamenwerking uit 2031 en 178 miljoen wordt uit budget uit

[2:05:33] 2028 en 2029 gehaald en dat geld is voor Oekraïne. Dat was gisteren bekend al en dat is nu bevestigd.

[2:05:40] En toen heeft iemand, ik zat die artikelen te lezen, heeft iemand waarschijnlijk de krant gebeld en werd

[2:05:45] aan het artikel toegevoegd, elders klinkt dat het geld bestemd is voor noodhulp van de Palestijns

[2:05:50] gebieden, Soedan, Libanon, de ebola-uitbraak en wederopbouw van Syrië.

[2:05:54] Nou, dan las ik nog even door, ging terug naar het artikel.

[2:05:56] En de zin met de Palestijnse gebieden, Soedan en de wederopbouw van Syrië

[2:05:59] was weer uit het artikel verwijderd.

[2:06:02] Dus er is in ieder geval gisteren heel veel gebeld, blijkbaar met de media.

[2:06:06] En niemand heeft even gebeld met ons.

[2:06:07] En blijkbaar ging de onderhandeling door.

[2:06:09] Het was een soort live blog van de onderhandelingen die we gisteren konden lezen.

[2:06:13] Ja, echt niet te doen.

[2:06:15] En vanochtend lazen we, bij Pro leeft zelfs de overtuiging

[2:06:18] dat het geld ook naar de Palestijnse gebieden en Soudaan gaat.

[2:06:21] Een overtuiging die in kabinetskringen niet wordt herkend.

[2:06:25] Nou, ik ben wel benieuwd hoe het zit.

[2:06:27] Wat is er nou eigenlijk afgesproken?

[2:06:28] En weten de partijen van deze deal dat zelf eigenlijk wel wat er precies is afgesproken?

[2:06:35] Gaat het naar terugkeerhubs of gaat het naar noodhulp?

[2:06:38] Geen idee.

[2:06:39] En als er al genoeg tijd is geweest om zo uitgebreid kranten te bellen

[2:06:43] en nog een keer te bellen en nog een keer te bellen,

[2:06:45] waarom is er dan niet even de tijd genomen om ons ook te bellen?

[2:06:48] de rest van de Kamer. Want het is kwalijk, ik zei het net ook al, wij stellen hier wel

[2:06:52] samen de begroting vast. Het gaat om veel geld. Het gaat namelijk niet alleen over deze

[2:06:57] deal, het gaat over die hele begroting. En ja, die wordt nu mogelijk gemaakt door deze

[2:07:02] deal. Dan over de inhoud van deze wijziging. Ja, wij zijn ook voor het structureel herstellen

[2:07:08] van de BNI-koppeling. En die BNI-koppeling komt wel elk jaar terug. Die wordt nu voor

[2:07:13] één jaar stelt. Waar komt het geld vandaan om het eenmalig voor dit jaar te betalen? Uit

[2:07:18] 2028, 2029, 2031. Daar ontstaat dus een gat in de begroting van deze minister. Daar ontstaat

[2:07:24] een gat in het geld wat gereserveerd is voor ontwikkelingssamenwerking. En we hoorden net

[2:07:28] al de VVD zeggen, ja, dat gat gaan we niet vullen. Dus dan krijgen we dus een probleem

[2:07:33] met de begrotingen van ontwikkelingssamenwerking in de komende jaren. En hoe kijkt de minister

[2:07:39] Daarna, waar komt dat geld vandaan?

[2:07:41] En geld weghalen uit 2031, als het kabinet er niet eens meer zelf zit,

[2:07:48] betekent dat dan ook niet dat je een toekomstig kabinet opzadelt met problemen

[2:07:52] en daarmee ontwikkelingssamenwerking verder in de knel kan komen.

[2:07:56] Nou, dan kijken we waar gaat het geld dan worden uitgegeven.

[2:07:59] Deel gaat naar terugkeer van Syriërs.

[2:08:01] Ik ben wel benieuwd hoe de minister dat ziet.

[2:08:03] Dat moet dan blijkbaar dit jaar allemaal nog worden uitgegeven.

[2:08:05] Hoe gaat het geld dan worden uitgegeven?

[2:08:07] Welke terugkeerregelingen komen er?

[2:08:09] Komen er inderdaad terugkeerhubs, hoeveel geld uit het budget van ontwikkelingssamenwerking gaat er dan straks naar terugkeerhubs in de regio.

[2:08:18] Wist Pro dat ook, wat ze nu steunen met dit geld, met ontwikkelingsgeld, dat er terugkeerhubs gaan komen, want dat hoorden we net de VVD zeggen.

[2:08:29] Nou, dan gaat er geld naar Oekraïne en dit kabinet koos er al voor om volgend jaar 419 miljoen euro aan niet-militaire steun voor Oekraïne uit ODA-middelen te betalen, waardoor nog minder hulp en steun voor de armste landen overblijft.

[2:08:44] En de Kamer heeft eerder, is ook hier eerder al naar gerefereerd, per motie van GroenLinks-PVNA en met steun van D66 en CDA al in 2022 opgeroepen om dit niet zo te doen.

[2:08:56] En Pro riep vorige maand nog, nota bene, op om geld voor Oekraïne niet uit deze begroting te halen.

[2:09:02] En nu stellen dezelfde partijen dus voor om dit extra te doen.

[2:09:06] Ik snap hier helemaal niks van.

[2:09:08] Dus graag een uitleg daarover.

[2:09:11] Het zou goed zijn als er meer geld beschikbaar komt voor de Palestijnse gebieden, voor Soudaan, voor Libanon en voor de aanpak van Ebola.

[2:09:17] Maar gaat het geld er ook echt daadwerkelijk naartoe?

[2:09:20] Hoeveel van dit bedrag is dat dan?

[2:09:22] Met andere woorden, als wij hiervoor stemmen, waar zeggen wij dan ja tegen?

[2:09:26] En wat kan er in de toekomst straks niet meer, omdat daar geld wordt weggehaald?

[2:09:30] En ik vind dat we dat wel heel duidelijk moeten weten, dus graag een antwoord.

[2:09:34] Dan hebben we op de suppletorenbegroting die voor ligt nog een aantal amendementen ingediend om bezuinigingen terug te draaien, met welendekking.

[2:09:42] Die ga ik ook even kort bespreken.

[2:09:45] Te beginnen met vrouwenrechten, want ondanks dat er op het eerste gezicht in deze suppletorenbegroting geld vrijkomt op de post vrouwenrechten,

[2:09:52] zien we op de lange termijn alleen maar bezuinigingen.

[2:09:55] De postvrouwenrechten wordt zelfs helemaal op termijn geschrapt.

[2:09:59] Ook voor de seksueel reproductieve gezondheid en rechten blijft minder over.

[2:10:03] En de rechten en gezondheid van vrouwen lijken gewoon niet meer zo belangrijk voor dit kabinet.

[2:10:08] En ja, als er dan berichten komen uit landen waar vrouwen zweepslagen krijgen...

[2:10:12] omdat ze de verkeerde kleding dragen bijvoorbeeld, hun mond opentrekken...

[2:10:16] of omdat ze zijn verkracht, ja, dan horen we iedereen wel.

[2:10:19] Dan vinden we het allemaal heel belangrijk, met woorden.

[2:10:21] Maar dat is niet genoeg. Daar is ook geld voor nodig als we die vrouwen willen steunen.

[2:10:25] Overal staan gelijke rechten van vrouwen onder druk.

[2:10:29] Een aantal weken geleden was er in de Kamer ook hier een ronde tafelgesprek waar een aantal van de Kamerleden ook bij was over de sterk groeiende antirechtenbeweging.

[2:10:36] En deze antirechtenbeweging is goed georganiseerd, goed gefinancierd vanuit conservatieve groeperingen in de Verenigde Staten, in Europa en ook uit het Rusland van Poetin.

[2:10:47] En de effecten zijn overal zichtbaar.

[2:10:49] In Afghanistan, in de VS, in Oeganda, in Polen en Hongarije.

[2:10:53] En in Ghana zagen we vorige week bijvoorbeeld dat zwaar conservatieve LHBTQI-wetgeving wordt doorgevoerd.

[2:10:59] Waar LHBTI zijn, betekent jarenlang de cel in.

[2:11:03] En er wordt een meldplicht ingevoerd om LHBTI-personen op te sporen.

[2:11:07] Dat gebeurt nu in Ghana.

[2:11:09] En vorig jaar heeft het Europees Parlement het rapport The Next Wave gepubliceerd.

[2:11:13] waaruit blijkt dat de antirechtenbeweging steeds meer voet aan de grond krijgt.

[2:11:17] Dat is allemaal buitenlandse beïnvloeding.

[2:11:19] En in deze context moet je juist meer doen en zeker niet minder

[2:11:22] als we vrouwenrechten en LHBTI-rechten belangrijk vinden.

[2:11:26] En nee, we komen er ook niet met het mainstreamen van gender in waterprojecten.

[2:11:30] Dat is ook heel belangrijk.

[2:11:31] Maar vrouwen en LHBTI-organisaties die opkomen voor hun rechten,

[2:11:34] die in sommige landen enorm onder druk staan, die verdienen steun.

[2:11:37] Die mogen we niet laten zitten.

[2:11:39] En daarom hebben we hier ook een amendement voor ingediend.

[2:11:41] Wat is de minister bereid om hierin te doen, zodat deze organisaties ook gesteund blijven?

[2:11:46] En is de minister bereid om de postvrouwenrechten niet te schrappen, maar zoals afgelopen jaren hier blijvend in te investeren?

[2:11:53] En ook over de actualiteit gaat de minister deze nieuwe wetgeving in Ghana keihard veroordelen.

[2:12:00] Dan de humanitaire ruimte, voorzitter.

[2:12:02] Het rapport van de AIV en CFV, genaamd Hulp onder vuur uit maart, onderbouwt grotendeels wat we al jaren zien.

[2:12:08] In tien jaar tijd is het aantal hulpverleners dat jaarlijks omkomt door geweld bijna verdrievoudigd.

[2:12:13] En de humanitaire ruimte die we hebben ingericht volgens het internationaal rechtsstaat enorm onder druk, met alle gevolgen van dien.

[2:12:21] Hulp wordt gecriminaliseerd, tot politiek instrument gemaakt, onmogelijk gemaakt.

[2:12:25] We zien het in Gaza, we zien het in Soudaan, we zien het op allerlei andere plekken.

[2:12:29] En we zien rapport na rapport van de meest heftige getuigenissen.

[2:12:33] We zien de aanvallen op hulpverleners, we zien de aanvallen op ambulances, ook in Gaza.

[2:12:37] We weten allemaal nog de hulpverleners die naast hun ambulance zijn begraven door het Israëlse leger.

[2:12:43] En daarover vraag ik de minister, wanneer komt dat onafhankelijk onderzoek daarnaar?

[2:12:47] Wanneer komt de veroordeling vanuit ons kabinet over gedode hulpverleners in Libanon?

[2:12:52] Er komen burgers om, hulpverleners, journalisten.

[2:12:54] Waarom is deze minister zo stil?

[2:12:56] Waarom is het hele kabinet zo stil?

[2:12:58] Wanneer gaat deze minister zich duidelijk uitspreken en deze aanvallen in Libanon, op Libanon, veroordelen?

[2:13:04] Want door stilte sterft de norm, dat zijn de woorden van deze minister, wees dan ook niet stil.

[2:13:09] Omdat geweld tegen hulpverleners onbestraft blijft, is er weinig om anderen tegen te houden om dit ook te doen.

[2:13:15] Door de stilte die nog steeds klinkt, ook vanuit Nederland, is de norm al verschoven.

[2:13:21] In april is onze motie aangenomen voor een speciaal rapporteur voor humanitaire ruimte.

[2:13:26] We dienen ook een amendement in om hier financiële ruimte vrij te maken.

[2:13:29] En er is ook extra capaciteit nodig voor systematische monitoring van en advisering over aanvallen tegen zorg- en hulpverleners in situaties van gewapend conflict.

[2:13:41] Als basis voor versterkte inzet voor normherstel van het internationaal humanitair recht.

[2:13:45] En is de minister bereid zich in te zetten zodat die extra capaciteit erop komt.

[2:13:50] Dan tot slot de medische evacuaties van Palestijnse kinderen die doodziek of zwaar gewond zijn.

[2:13:56] Er sterven kinderen op de wachtlijst.

[2:13:59] Er sterven kinderen uit Gaza die al medisch zijn geëvacueerd naar de regio omdat daar onvoldoende medische capaciteit is.

[2:14:06] Kinderen uit Gaza die zijn geëvacueerd naar een wachtkamer in de regio om daar alsnog te sterven.

[2:14:12] Dat kan toch niet de bedoeling zijn?

[2:14:14] Dat mag toch ook niet de conclusie zijn?

[2:14:17] De minister zou hiermee aan de slag gaan met die kinderen die al medisch zijn geëvacueerd naar de regio om daar in de wachtkamer te gaan blijven zitten totdat ze eindelijk een keer hulp krijgen.

[2:14:25] Totdat het te laat is.

[2:14:27] En dank aan de minister voor de beantwoording van de schriftelijke vragen daarover.

[2:14:30] Die hebben we gisteren ontvangen.

[2:14:31] Maar we wachten al sinds november tot het besluit om zieke of gewonde Gazaanse kinderen medisch te evacueren.

[2:14:37] Wachten tot dat besluit verder wordt uitgevoerd.

[2:14:39] En dat is echt onzorgvuldig en onmenselijk dat het zo lang duurt.

[2:14:44] En waar wacht deze minister nog op? Welke informatie is nog nodig?

[2:14:47] En kunnen we in ieder geval wel voor het reces uitsluitsel hierover krijgen?

[2:14:51] En ik had nog meer voorbereid, maar ik laat het hier, gezien alle actualiteiten en alle deals die we ook moeten bespreken, laat ik het geven bij. Dank u wel.

[2:15:00] Dank u wel, mevrouw Dobben. Ik kijk om me heen. Ik zie geen interrupties. Dan zou ik heel graag door willen naar de heer Dassen.

[2:15:09] Dank, voorzitter. Een rommelig proces. Dat kunnen we niet anders concluderen.

[2:15:13] Gisteren mochten we via de media vernemen dat er een dag voor het uitgestelde WGO een deal bereikt is tussen Bro en het kabinet,

[2:15:20] waarbij er geld gevonden is om de begroting dit jaar met 380 miljoen aan te vullen.

[2:15:24] Dat is natuurlijk goed nieuws in de kern.

[2:15:28] Tenminste, aanvullen is hier wellicht de verkeerde term,

[2:15:30] aangezien het geld niet toegevoegd lijkt te worden, maar een kasschuif plaatsvindt.

[2:15:35] Zelfs uit het jaar 2031 wordt er geld naar voren gehaald,

[2:15:39] waarmee het kabinet dus geld uit het laadje van een volgend kabinet haalt.

[2:15:43] Vandaag het zoet, morgen de gaatjes, maar dan is er geen geld meer voor de vulling.

[2:15:49] En voorzitter, in de deal met GroenLinks PvdA is nog altijd onduidelijk wat naar voren geschoven middelen dit jaar precies betekenen en waar ze moeten landen.

[2:15:56] En in de media waren hier conflicterende berichten over.

[2:15:59] Mevrouw Dobben verwoordde net al heel mooi met de liveblog wat gisteravond bijgehouden werd.

[2:16:04] En ook in de brief van het kabinet van vandaag is daarin nog weinig verduidelijking over waar het geld nou precies uitgegeven wordt.

[2:16:11] En ja, we kregen het ook pas twee minuten nadat eigenlijk het debat had moeten aanvangen.

[2:16:16] Waarom heeft het kabinet zo lang gewacht met een brief naar deze Kamer, aangezien het uiteindelijk twee kantjes besloeg en gisteren alle kranten al op de hoogte waren van deze bedragen?

[2:16:24] Zal de minister tegen de augustusbesluitvorm dit gat weer kunnen dichten?

[2:16:29] Want krijgt hij dan ruimte van de minister van Financiën, aangezien we lezen dat deze begroting gedekt moest worden,

[2:16:36] omdat anders andere ministers in het rijtje zouden staan dat ze ook extra geld zouden willen.

[2:16:40] Dus daar zit wel een zorg voor mijn fractie, dat we nu wat zoet hebben, maar straks kunnen we die gaatjes dus niet vullen.

[2:16:47] En waar gaat dit geld nou naar troe?

[2:16:49] Zal ook een deel van dit geld naar de wederopbouw van Palestina gaan?

[2:16:52] En graag zou ik van de minister willen horen wat voor financiële en logistieke problemen dit de komende jaren zal veroorzaken bij hulporganisaties,

[2:16:59] als dit geld de komende miljoenennota niet aangevuld zal worden.

[2:17:03] En waarom wordt dit probleem doorgeschoven na volgende jaren en zelfs naar een volgend kabinet?

[2:17:07] is de minister van mening dat dit op de lange termijn een goede manier is om een structurele financiële financiering te verzekeren.

[2:17:14] Structureel is hier een kernwoord, want we kunnen niet blijven draaien op dit dossier.

[2:17:18] We leven in een tijd van alarmerende verdeeldheid, niet alleen in ons eigen land, maar wereldwijd.

[2:17:23] Oorlogen, genocide, armoede en ziekte plagen een groot deel van deze planeet, wat een grote verantwoordelijkheid ook op onze schouders legt.

[2:17:30] Want de oude pilaren van de internationale samenwerking hebben hier lang gesteund, maar die zijn er niet meer.

[2:17:35] En dus waar we vandaag over spreken, heeft veel gewicht.

[2:17:38] En vandaar ook dat ik me stoor aan de rommeligheid van dit proces.

[2:17:42] Niet alleen wat er is afgesproken met betrekking tot de begroting, maar ook de afspraken daaromheen.

[2:17:47] Want voorzitter, zoals collega's net al aangaven, tijdens dit debat hebben we vernomen dat de middelen voor het jaar 2026 leunen op een schaduwdeal tussen de VVD en D66.

[2:17:57] En de VVD mag nu een nare wet, strafbaar stelling terrorismeverheerlijking, invoeren.

[2:18:03] En ook al klinkt dat misschien abstract, in Hongarije werden zulke wetten gebruikt om oppositiegeluiden monddood te maken.

[2:18:10] En die zorgen die leven ook hier in de samenleving breed als het gaat om deze wet.

[2:18:15] We weten dat D66 hier altijd fel tegen is geweest.

[2:18:18] Blijkbaar was dus ook de afspraak gemaakt om in de formatie dit erbuiten te houden, dat het niet ingediend zou worden.

[2:18:23] Blijkbaar is dat nu weer teruggetrokken.

[2:18:26] En is de minister hierbij betrokken geweest of is dit een deal in de coalitie buiten het kabinet om?

[2:18:32] Want de ene waarde inruilen voor de andere is in mijn ogen niet de beste manier van goed besturen.

[2:18:38] Want voorzitter, hoewel we blij zijn dat er dit jaar geld bij komt, is deze kwestie nog verre van opgelost.

[2:18:43] Want het voorstel wat nu voor ligt is een beetje een sigaar uit eigen doos.

[2:18:46] Het maatschappelijk middenveld heeft als gevolg van de vorige bezuinigingen geld nodig dit jaar.

[2:18:51] Maar ja, ze gaan het ook de komende jaren nodig.

[2:18:53] We hebben 2027, 2028, zelfs tot in 2031, waar nu de gaten in worden geslagen, die zullen uiteindelijk dicht moeten worden.

[2:19:00] Sterker nog, er zal dan ook extra geld nodig zijn.

[2:19:03] Een kastschuif uit volgende jaren, nog geen koppeling met de BNI en een coalitie die intern verscheur lijkt over de koers van een erg belangrijke begroting.

[2:19:12] Buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking is relevanter dan nooit.

[2:19:15] Juist ook omdat we zien dat de Verenigde Staten zich terugtrekt en er is nu ook een noodzaak, maar ook een kans voor Europa ligt om die plek in te nemen.

[2:19:22] En vanuit die plek kunnen we onze waarden op een internationaal podium uitdragen en ervoor zorgen dat we de wereld helpen opbouwen,

[2:19:28] ten midden van alle ellende die nu plaatsvindt.

[2:19:30] We kunnen deze onduidelijkheid niet veroorloven, het gaat namelijk over mensenlevels.

[2:19:34] Kan de minister concreet vertellen wat de eensgezinde visie van het kabinet gaat zijn op de ontwikkelingshulp in de komende jaren?

[2:19:40] De heer Dassen, u heeft een interruptie van mevrouw Kreuger.

[2:19:43] Dank u wel, voorzitter.

[2:19:45] En ja, ik herken wat de heer Dassen schetst, namelijk dat maatschappelijke organisaties echt zeggen,

[2:19:51] er is zoveel aan de hand in de wereld, 2026, er is nu meer geld voor humanitaire hulp nodig.

[2:19:57] De heer Dassen schetste dat dit drukt dan op de begroting in 2027

[2:20:01] Dat er dan minder geld beschikbaar is

[2:20:03] Maar het gaat dus om buiten deze kabinetsperiode

[2:20:06] Dus in deze kabinetsperiode komt er geld bij

[2:20:10] Namelijk in 2026

[2:20:11] En voor het geld voor Oekraïne

[2:20:16] Dat komt bij financiën vandaan

[2:20:18] Dus dat drukt ook in die zin niet op de BAO-begroting

[2:20:21] Ziet de heer Dassen dit

[2:20:23] De heer Dassen

[2:20:24] Ik zie een hele hoop kasschuiven

[2:20:27] Ook bij de buitenlandse zakenbegroting.

[2:20:31] Dus ik zie dat er geld naar voren wordt gehaald voor Oekraïne.

[2:20:36] Dat zie ik in ieder geval.

[2:20:38] En ik zie dat er structureel geen geld bij komt.

[2:20:40] En dat is ook de kern van mijn betoog.

[2:20:43] Dat we nu op de korte termijn wat zoet krijgen.

[2:20:46] Maar dat we straks nog steeds een groot probleem hebben.

[2:20:48] Namelijk dat er geen aanvulling is op de langere termijn.

[2:20:51] En ook als ik kijk van waar het geld vandaan komt.

[2:20:53] Ja, dan gaat dat ook weer over verschuiving van het agressietribunaal, waar we volgens mij gisteren nog een debat over hadden.

[2:20:59] Waar ook de fractie van Pro extra aandacht op heeft gevraagd van, is daar ruimte voor? Wat zijn de stappen daarin?

[2:21:06] Ja, dan maak ik mij zorgen over waar het geld vandaan komt.

[2:21:09] Mevrouw Kreuger.

[2:21:11] Ja, voorzitter, het feit dat dit wat we vandaag bespreken niet een structurele oplossing is.

[2:21:16] En dat het dus inderdaad voor dit jaar de mogelijkheid biedt om meer geld uit te geven aan humanitaire hulp, aan de ongelofelijke crisis in de wereld.

[2:21:28] Dat is waar dit over gaat.

[2:21:30] Alleen, ik sloeg even aan op dat het drukt op de ontwikkelingssamenwerking voor de komende jaren.

[2:21:36] Het gaat dus om geld buiten deze kabinetsperiode, wat voor dit jaar ingezet wordt.

[2:21:45] Ja, voorzitter, ik heb net al een paar keer 2031 genoemd, wat ik hier ook in die tabel zie staan, waar het geld vandaan moet komen.

[2:21:53] Ja, dat is buiten deze kabinetsperiode, maar het is natuurlijk wel het geld dat uit de toekomst gehaald wordt.

[2:21:58] Dus dat is nog steeds een zorg die ik heb.

[2:22:00] Dus je hebt kunnen zeggen, het geld wordt uit 2050 gehaald.

[2:22:03] Ja, dat betekent niet dat we in de toekomst niet een probleem hebben.

[2:22:07] Dus ik hoop dat mevrouw Kreuger daar in ieder geval niet aan voorbij wil gaan.

[2:22:11] Dus volgens mij halen we iets naar voren.

[2:22:15] Dat is nu heel fijn.

[2:22:16] Dat heb ik ook in mijn betoog aangegeven, daar ben ik blij om.

[2:22:19] Maar dat betekent niet dat we het probleem hebben opgelost.

[2:22:21] Want het probleem ligt in de toekomst.

[2:22:22] Daar is een gat ingeschoten.

[2:22:24] En ik heb het ook gevraagd aan de minister.

[2:22:26] Ja, u schuift dit door naar een volgend kabinet zelfs.

[2:22:29] Dat is wel een zorg die ik heb, die ik eerder ook heb aangegeven.

[2:22:33] Dit is ook geen houdbare situatie.

[2:22:35] door te denken van we halen het uit de toekomst, we vullen dit jaar een gat ermee.

[2:22:41] Dat is heel creatief en fijn voor de korte termijn, maar voor de lange termijn helpt dit natuurlijk totaal niet.

[2:22:46] Oké, dank u wel. De heer Dassen, vervolgens de toekomst.

[2:22:49] Ik was eigenlijk niet... Oh ja, ja, top.

[2:22:52] Even kijken hoor.

[2:22:56] Daarnaast is er met deze eenmalige geldinjectie nog de PVV-bezuinigingen niet teruggedraaid.

[2:23:01] Er zijn dus voor de komende jaren fors middelen en middelen voor het ODA-budget,

[2:23:04] waaronder de Afrika-strategie die onder Rutte 4 is ingevoerd.

[2:23:08] Daar was vorig jaar ook al zorgen over, maar lijken nu zelfs met deze additionele middelen nog extra zorgen over te zijn.

[2:23:14] Hoe gaan de bezuinigingen van dit huidige kabinet de Afrika-strategie verder raken?

[2:23:19] En hoe kan Nederland zich volgens de minister inzetten voor een gelijkwaardig partnerschap tussen de Europese Unie en Afrika,

[2:23:25] als er simpelweg geen budgetaire ruimte meer voor is?

[2:23:28] Ook hebben we zorgen over de wereldwijde kloof tussen onderwijs en de arbeidsmarkt.

[2:23:31] Er is een tekort aan gerichte investeringen in beroepsvaardigheden die aan toonbaar kosten effectief zijn en een hoog maatschappelijk rendement opleveren.

[2:23:38] Nederland draagt op dit moment bij aan het tekort, en dat is dubbel spijtig, juist omdat Europa kan profiteren van een verbeterende handelsrelatie met deze gebieden als gevolg van een sterkere industrie.

[2:23:48] En jaarlijks betreden zo'n 10 miljoen jongeren de arbeidsmacht zonder perspectief op fatsoenlijk werk.

[2:23:52] Investeren in jeugdwerklegenheid biedt jongeren daarom toekomstperspectief in hun eigen regio.

[2:23:57] Draagt bij aan de stabiliteit en aan de veiligheid en ook aan Nederlandse handelsbelangen.

[2:24:01] Is de minister voornemens komende miljoenen nood aan meer aandacht te besteden aan gerichte beroepsopleidingen.

[2:24:06] Voorzitter, zoals ik al een aantal keren heb benoemd in mijn inbreng, is het een absolute noodzaak dat wij gaan investeren in ontwikkelingssamenwerking.

[2:24:13] De wereld staat in brand en wij moeten ons verantwoordelijk nemen om bij te dragen aan het blussen van die brandhalen.

[2:24:18] De retoriek van een groot gedeelte van de Kamer is dat investeren in ontwikkelingssamenwerking Nederlands niet oplevert.

[2:24:24] Die retoriek is kortzichtig en doet geen recht aan hetgeen wat deze minister hopelijk probeert te bereiken.

[2:24:29] Het is in ons belang om te zorgen dat we onderdeel zijn van de wereld, dat we die helpen opbouwen in plaats van onze ogen sluiten voor het leed, dat we sterke relaties houden en grip op de koers van de internationale gemeenschap.

[2:24:39] Dat is goed voor onze economie, dat is goed voor onze rol in de wereld en dat is uiteindelijk ook goed voor de stabiliteit waar we allemaal naar verlangen.

[2:24:48] Dank u wel, voorzitter.

[2:24:50] Dank u wel. Ik zie verder geen andere interrupties. Dan ga ik graag door naar de heer Heutink.

[2:24:57] Voorzitter, Torbekke. Onze Torbekke.

[2:25:01] Als hij toch kijkt wat hier vandaag allemaal gebeurt, wat voor gekonkel er in de achterkamertjes is geweest,

[2:25:08] en hoe wij omgaan met de Eerste Kamer, dan zou hij zich letterlijk omdraaien in zijn graf.

[2:25:14] Niet omdat hij schrikt van hoe de Eerste Kamer zich opstelt, maar vooral omdat het bevestigt waar hij altijd bang voor is geweest.

[2:25:22] Namelijk dat het een overbodig orgaan is die geen doel heeft en dus ook geen grond heeft.

[2:25:28] Dat zijn de woorden van Torbeck uit 1848.

[2:25:30] Want diezelfde Eerste Kamer is gewoon keiharde politiek aan het bedrijven.

[2:25:35] Ten koste van de Nederlander.

[2:25:38] Want er gaan er dit jaar weer honderden miljoenen extra richting het buitenland.

[2:25:44] En deze staatsrechtelijke gekkigheid wordt door het kabinet wit gewassen.

[2:25:47] En opnieuw belazen deze minister ons als Kamer.

[2:25:52] Het is nog geen paar weken geleden dat deze minister door de Kamer onderuit werd geschoffeld omdat hij de Kamer belazen door toch meer geld voor UNVRA uit te trekken.

[2:26:02] En die kritiek die was natuurlijk terecht.

[2:26:05] Als je als minister iets belooft, dan moet je dat ook nakomen.

[2:26:11] Deze minister beloofde om het bedrag aan de gemaskalieerde UNVRA te verlagen.

[2:26:16] Hij wachtte tot de Tweede Kamer had ingestemd met de begroting en ging vervolgens als een dief in de nacht die belofte breken.

[2:26:25] En hij ging op schoot zitten bij Jesse en bij Kati.

[2:26:30] Ja, voorzitter, een vos is nog minder sluw.

[2:26:33] En dan, voorzitter, er gaat dus nu alsnog meer geld naar UNRWA.

[2:26:38] En nu de schaduwdeal van de VVD en D66 langzaam een beetje naar buiten aan het lekken is,

[2:26:45] weten we inmiddels dat ze als deal hebben gesloten dat ze bijvoorbeeld Hamas-vlaggen kunnen verbieden.

[2:26:51] We geven dus aan de ene kant miljoenen euro's extra uit aan een Hamas-geleerde organisatie, namelijk UNRWA.

[2:27:00] Maar tegelijkertijd wil de VVD dus precies die vlag verbieden.

[2:27:04] Dan hebben we dus wat. Nee dus.

[2:27:07] Voorzitter, maar nu toont de minister zich weer van zijn meest valse kant.

[2:27:12] Niet alleen naar de Tweede Kamer.

[2:27:14] Het masker valt nu echt af voor heel Nederland.

[2:27:18] 380 miljoen euro naar Syrië, naar de Oekraïne, naar Gaza, naar de vrienden van Progressief Nederland.

[2:27:26] En weer niet naar de Nederlander.

[2:27:28] Die heeft alweer het nakijken.

[2:27:32] Alweer.

[2:27:32] En voorzitter, ik kan er zo ongelooflijk boos om worden.

[2:27:35] De Nederlander die krom moet liggen bij de pomp.

[2:27:39] De Nederlander die zijn boodschappen niet meer kan betalen.

[2:27:42] die hun energierekening ziet stijgen, daar wordt telkens tegen gezegd, er is geen geld.

[2:27:48] Er is geen geld. Maar er is dus wel geld. Maar niet voor de Nederlander.

[2:27:55] Nee, er is geld voor Gaza, voor Syrië, voor Afrika. Overal is geld voor, behalve voor de Nederlander.

[2:28:04] En mijn vraag is aan de minister, voor wie zit de minister hier?

[2:28:08] Zit de minister hier voor het Midden-Oosten, voor Afrika, of zit de minister hier voor Nederland?

[2:28:14] En voorzitter, onze fractie doorzag deze spelletjes direct.

[2:28:17] Daarom hebben we deze hele begroting Linear Recta gewoon direct naar de prullenbak verwezen, omdat wij precies zien wat hier gebeurt.

[2:28:24] En dat is namelijk dat we het landsbestuur aan het verliezen zijn aan de gillen van links.

[2:28:32] Want voorzitter, dat is natuurlijk ook de vraag. Wie is hier nu eigenlijk aan het regeren?

[2:28:36] De vakbonden hebben het kabinet in de tang als het gaat om de miljardenbezuinigingen op de sociale zekerheid.

[2:28:42] En wie zit er achter de vakbonden?

[2:28:44] Dat is de oud-voorzitter van de PvdA, Hans Spekman.

[2:28:48] Wie probeert er partijen kapot te maken met onzin door de route over links exclusief te maken?

[2:28:54] Dat is de fractievoorzitter van mevrouw Kreuger, Jesse Klaver.

[2:28:59] Wie misbruikt de Eerste Kamer nu om zo zijn zin door te drijven?

[2:29:03] Opnieuw, progressief Nederland.

[2:29:05] Het is niet de fractievoorzitter van de Eerste Kamer die deze deal heeft gesloten.

[2:29:09] Nee, het is de fractievoorzitter van de Tweede Kamer die deze deal heeft gemaakt.

[2:29:14] Het is een grote staatsrechtelijke chaos, voorzitter.

[2:29:18] Deze club heeft dit kabinet bij de ballen.

[2:29:22] En de VVD laat het gebeuren, voorzitter.

[2:29:24] De VVD is officieel ingeruild als coalitiepartner voor GroenLinks.

[2:29:28] En we staan erbij en we kijken ernaar.

[2:29:32] En ik roep de VVD op om een rode lijn te trekken.

[2:29:34] Om te zeggen, beste Rob, zo zijn wij niet getrouwd.

[2:29:39] Nederland stemde centrum rechts.

[2:29:42] En wat krijgen we keer op keer links?

[2:29:46] Omdat we met z'n allen in de valse politiek van GroenLinks-PVDA trappen.

[2:29:51] Valse politiek verpakt in mooie woorden.

[2:29:53] Dat is wat hier gebeurt, voorzitter.

[2:29:55] Alsof het de normaalste zaak van de wereld is dat de minister nog honderden miljoenen euro's gaat overmaken naar het buitenland.

[2:30:02] omdat dan Jesse en zijn trouwe hulphonden in de Eerste Kamer niet meer hoeven te laten blaffen,

[2:30:08] maar laat bijten als hij dat niet doet.

[2:30:10] Dit heeft niets meer te maken met het besturen van een land.

[2:30:13] Voorzitter, we zijn net een stel kleine kinderen die bereid zijn hun hele slaapkamer te slopen

[2:30:18] als ze hun zin niet krijgen, terwijl diezelfde fractie maar één taak heeft straatsrechtelijk gezien.

[2:30:23] Checken of die wet juist in elkaar zit.

[2:30:26] Echt, voorzitter, waar zijn we toch in hemelsnaam mee bezig met elkaar?

[2:30:30] En om terug te komen over Torbek, ik zeg u één ding, zo heeft hij onze democratie niet bedoeld.

[2:30:36] Hij ging er natuurlijk vanuit dat politici zich niet zouden houden tot de smerige spelletjes die keer op keer hier in dit huis worden gespeeld.

[2:30:45] Maar goed, ja, tijden veranderen blijkbaar.

[2:30:48] En dan moeten we er dus ook rigoureuze maatregelen tegenover stellen.

[2:30:52] Want, voorzitter, sinds wanneer heeft de Eerste Kamer het recht van amendement?

[2:30:56] Waarom geeft het kabinet het president af dat de Eerste Kamer het recht van amendement alsnog via een omweg kan regelen?

[2:31:04] Ons hele systeem is failliet als we op deze manier politiek gaan bedrijven.

[2:31:08] Als we nu openlijk erkennen dat de Eerste Kamer gewoon een dependance blijkt te zijn van de Tweede Kamer,

[2:31:14] dan kunnen we hem dus ook net zo goed afschaffen.

[2:31:16] Want heel eerlijk, voorzitter, Nederland is deze spelletjes echt meer dan zat.

[2:31:20] De enigen die hier voordeel bij hebben, dat zijn niet de Nederlanders.

[2:31:24] Dat zijn de mensen in het buitenland.

[2:31:26] En we moeten verdorie, voorzitter, de problemen van de mensen hier in Nederland gaan oplossen.

[2:31:30] Maar nee, we maken het ons hier moeilijk, omdat we het onszelf zo graag heel erg moeilijk maken.

[2:31:35] En wat gebeurt er uiteindelijk voor Nederland?

[2:31:38] Helemaal geen zak.

[2:31:40] Er gebeurt helemaal geen zak voor Nederland.

[2:31:42] En ik hoop dat kiezers dat gaan zien, voorzitter.

[2:31:44] Ik hoop dat de kiezers gaan denken, en nu is het pot voor drie een keer afgelopen.

[2:31:47] Dat ze zeggen, we stemmen op een partij die stopt met het spelen van deze verschrikkelijke politieke spelletjes.

[2:31:52] Die zegt waar het op staat en die gewoon de problemen van de Nederlander wil oplossen.

[2:31:57] En ik zeg u één ding, met mensen zoals minister Sjoerdsma en met fracties zoals die van GroenLinks weten we één ding zeker.

[2:32:03] En dan gaat ons land nog veel en veel verder naar zijn gallemiezen.

[2:32:07] Dank u wel.

[2:32:09] Dank u wel. Ik zie een interruptie van de heer Verkuilen.

[2:32:12] Ja, dank voorzitter.

[2:32:14] Ik hoorde dat de heer Heutink boos was.

[2:32:17] Ik dacht, laat ik nou helemaal aan het eind mijn interruptie inhoud geven.

[2:32:19] Ik heb altijd geleerd, dat is altijd het beste moment.

[2:32:21] Dan zijn mensen al wat rustiger.

[2:32:25] En natuurlijk deel ik uw analyse niet, maar de scherpe opmerking die we maakten over UNRWA en dat het hier staat dat er alweer geld aan wordt toegevoegd.

[2:32:34] Ja, ik heb het nog even zo na zitten lezen. Ik lees het hier namelijk niet in.

[2:32:37] Ik heb wel een wens gehoord vanuit Pro om dat te doen.

[2:32:41] Maar volgens mij is de status nog steeds dezelfde.

[2:32:43] En dat is in het najaar dat deze minister komt met een verantwoording om te kijken welke stappen daar nog in gezet zouden kunnen worden.

[2:32:50] En ik weet niet of meneer Heutink dat anders ziet.

[2:32:54] De heer Heutink.

[2:32:55] Voorzitter, wat ik zie is dat wij in de Tweede Kamer de begroting buitenlandse handel hebben behandeld.

[2:33:02] En dat vervolgens jaar 21 in de SGP voor die begroting hebben gestemd.

[2:33:06] Omdat zij ervan uit mochten gaan dat het bedrag richting UNRWA omlaag zou gaan.

[2:33:12] Dat de amendementen daarvoor zouden worden aangenomen.

[2:33:14] Dat amendementen om het bedrag te verhogen zouden worden verworpen.

[2:33:17] Dat is wat er gebeurd is.

[2:33:19] Feit is nu dat de Tweede Kamer dus ervan uit is gegaan dat er geen extra geld naar UNRWA zou zijn gegaan.

[2:33:25] En vervolgens hebben we allemaal gezien wat er gebeurde.

[2:33:29] Het was volgens mij, de tijdlijn heb ik hier bij mijn voorzitter,

[2:33:31] het was nog geen paar dagen nadat de Tweede Kamer de begroting had aangenomen

[2:33:35] dat we werden verrast door de minister dat er toch extra geld naartoe ging, 8 miljoen euro.

[2:33:40] We zijn gewoon bepiepeld. Er gaat gewoon straks extra geld naar UNRWA.

[2:33:43] En dan kan meneer Verkuilen van de VVD, die kan zijn kop al in het zand steken en zeggen

[2:33:47] Ja, zonvaart zou niet lopen.

[2:33:49] Nou, ik zeg u, meneer Verkuilen, via u voorzitter, dat gaat gewoon gebeuren.

[2:33:53] Want zolang u zich laat leiden door GroenLinks en zolang u zich laat gijzelen door de politieke spelletjes van GroenLinks-PVDA,

[2:34:00] dan gaat het gewoon de verkeerde kant op met dit land.

[2:34:04] De heer Verkuilen.

[2:34:06] Ja, voorzitter. Ik kom weer even terug op de status die het nu heeft.

[2:34:10] En de status die die verhoging van UNRWA heeft, is volgens mij dat deze minister heeft toegezegd

[2:34:16] om in het najaar daarop terug te komen en het dan deze Kamer voor te leggen.

[2:34:19] Dus ze is nergens op dit moment mee ingestemd.

[2:34:24] De heur Heutink.

[2:34:26] Ik hoor geen vraag.

[2:34:29] Dan, als er verder geen andere interrupties zijn, dan zijn we aan het einde komen van eerste termijn vanuit de Kamer.

[2:34:35] Ik kijk even naar de minister, hoe lang de minister de tijd nodig heeft.

[2:34:40] En wellicht wil de minister ook reageren op, ik heb in ieder geval twee informatieverzoeken gehoord.

[2:34:46] Ja, voorzitter, ik denk twintig minuten plus vijf minuten lopen.

[2:34:49] In alle eerlijkheid.

[2:34:51] En ik zal ook inderdaad, we zullen even ervoor zorgen dat dat briefje dat gevraagd is, dat zal in deze pauze komen.

[2:34:58] Dank. Dan wil ik graag schorsten tot half vijf. Dank u wel.

[3:02:05] Goedemiddag. We hebben zojuist de eerste termijn gehad vanuit de Kamer.

[3:02:10] We komen nu aan bij eerste termijn vanuit de minister.

[3:02:13] Ik zie een voorstel vanuit de heer Heutink.

[3:02:17] Voorzitter, we hebben net een brief gehad van het kabinet ten aanzien van de relatie tussen de deal die gemaakt is met het kabinet en GroenLinks-PVDA en de deal die gemaakt zou zijn tussen de VVD en D66.

[3:02:32] Zo lazen we uit de krant. Het kabinet schrijft dat dat er niet onderdeel van is.

[3:02:37] Maar het is me dan nog onduidelijk of er überhaupt een deal is tussen de VVD en D66 die wel raakvlak heeft.

[3:02:46] Ik snap dat hij op onderdelen misschien daar niet bij hoort, maar ik wil wel weten of er een deal is die hier raakvlakken mee heeft.

[3:02:53] Ik hoor geen ordevoorstel, maar juist een vraag.

[3:02:56] En volgens mij kan die vraag goed beantwoord worden, zo direct.

[3:02:59] Ik hoor hier in ieder geval een vraag, maar niet een ordevoorstel, de heer Heutink.

[3:03:04] Anders moet u een ordevoorstel doen, maar ik zou wel graag zo door willen gaan naar de termijn.

[3:03:09] Maar ik geef u wel de gelegenheid om nog een ordevoorstel te doen.

[3:03:12] Nou, voorzitter, we hebben al een ordevoorstel gedaan, namelijk dat we een brief willen ontvangen met de deal zoals die is opgeschreven tussen de VVD en D66.

[3:03:22] We hebben niet gevraagd om een brief tussen de relatie tussen de deal van VVD en D66 en de deal van Pro.

[3:03:29] Ik wil gewoon weten wat er is afgesproken.

[3:03:35] Voorzitter, sorry, maar ik hoorde de heer Heuting dit zeggen en volgens mij is er een brief ontvangen en ik zou graag willen beginnen aan de eerste termijn van de minister.

[3:03:49] Er zijn heel veel vragen gesteld, dus daar zou ik gewoon graag mee willen beginnen. Mevrouw Dobben.

[3:03:56] Dank u wel. Ja, ik weet ook wel hoe het hier werkt en we lopen uit de tijd en al die dingen. Dus ik kan het nog een keer herhalen, maar die brief krijgen we toch niet.

[3:04:04] Ik zou het wel fijn vinden als er vanuit het kabinet een brief komt over de inhoud van die deal.

[3:04:10] En dat hoeft dan niet per se binnen nu en drie minuten te zijn, maar wel dat er een inhoudelijke brief komt.

[3:04:14] Wat is er dan afgesproken? Ook op het terrein van de JNV en hoe relateert zich dat met deze begroting?

[3:04:23] Dank daarvoor. Volgens mij is dit een vraag die de minister zo direct kan beantwoorden.

[3:04:27] Dan wil ik nu toch doorgaan met de eerste termijn vanuit de minister.

[3:04:31] Ja, voorzitter. Dank en dank aan de leden voor de gestelde vragen.

[3:04:35] En ik denk dat we vandaag een grote stap vooruit zetten.

[3:04:37] En dat heb ik net ook buiten gezegd.

[3:04:39] Een grote stap vooruit omdat we in totaal een ruime 400 miljoen toevoegen aan deze begroting.

[3:04:46] En dat is voor een heel groot belangrijk deel te danken aan de constructieve opstelling van Pro.

[3:04:52] En dat betekent de facto dat bovenop de 108 miljoen die het kabinet zelf al in de subletoire begroting had vrijgemaakt.

[3:04:59] 108 miljoen die gaat naar onder andere klimaat, handel en economie, vrouwenrechten, maar ook veiligheid en democratie.

[3:05:05] Er bovenop nog 378 miljoen wordt vrijgemaakt.

[3:05:09] 200 miljoen daarvan is afkomst eruit 2031.

[3:05:13] 178 miljoen is afkomst eruit 28 en 29.

[3:05:16] Die 200 miljoen die betreft ODA geldt inderdaad uit de eerstvolgende kabinetsperiode.

[3:05:23] Het is goed om te onthouden dat ook in dat jaar de intensivering van dit kabinet namelijk 257 miljoen euro per jaar geldt.

[3:05:31] Dus dat ook met deze kalschijf er in 2031 extra geld op die begroting in 2031 staat.

[3:05:37] Als het gaat over de 178, dat is dat inderdaad een kalschijf als het gaat over de non-militaire Oekraïnegelden.

[3:05:45] Waarvan het kabinet ook helder heeft gezegd in het coalitieakkoord dat er onverminderde steun is.

[3:05:50] En dat we dat zullen moeten bezien bij het maken van de begroting van 2028 hoe daarmee om te gaan.

[3:05:56] Waarom is dit nu zo belangrijk?

[3:05:57] Ik zou kunnen zeggen dat is belangrijk voor mijn begroting, maar het is denk ik het allerbelangrijkste voor het draagvlak voor ontwikkeling, samenwerking en handel.

[3:06:07] En misschien nog wel belangrijker gelet op het tijdgevricht waar we mee ons bevinden.

[3:06:12] Als je kijkt naar de uitdagingen waarin de wereld ons voor stelt.

[3:06:17] Laat ik maar even Oekraïne nemen, onze belangrijkste bondgenoot, het belang van veiligheid op het continent.

[3:06:24] Je ziet dat Oekraïne op dit moment het momentum heeft.

[3:06:26] Of je ziet dat Oekraïne een extra steun in de rug nodig heeft.

[3:06:29] Met het naar voren halen van dit geld kan dat.

[3:06:32] Twee, we zien ook dat de gevolgen van de Iran-crisis echt enorm zijn.

[3:06:37] Ik sprak de afgelopen weken met de chefs van de belangrijkste hulporganisaties,

[3:06:43] coördinerende hulporganisaties van de VN.

[3:06:45] En zij hebben het over een perfect storm.

[3:06:49] Een moment waarop de noden in de wereld zo hoog zijn, steeds hoger zijn.

[3:06:55] hoger dan ooit misschien wel, en de hulpgelden lager dan ooit zijn, dat er een enorme, enorme bezuiniging is.

[3:07:03] En in deze uitdaging doet Nederland, dankzij deze deal en dankzij de opstelling van Pro,

[3:07:10] een enorme stap naar voren om ervoor te zorgen dat we een aantal dingen kunnen doen als het gaat over de Iran-crisis.

[3:07:16] We kunnen voor 100 miljoen euro aan extra noodhulp uittrekken.

[3:07:23] Dat is echt, echt cruciaal.

[3:07:25] Noodhulp die we gaan besteden in de aller kwetsbaarste gebieden voor de aller kwetsbaarste mensen.

[3:07:32] U kunt dan denken aan Sudan, aan Afghanistan, aan de Rohingya, aan de Palestijnse gebieden, aan Libanon.

[3:07:38] U kent allemaal de brandhaarden waar de nood het hoogst is.

[3:07:42] Waar we het gaan uitgeven wordt voor het belangrijkste deel natuurlijk bepaald door de maatschappelijke organisaties en de VN-organisaties.

[3:07:48] We hebben in Nederland de goede afspraak dat deze organisaties die op de grond werken beter dan wij weten waar de nood het hoogst is.

[3:07:56] Dus op die manier zullen we ook blijven werken.

[3:07:58] Hetzelfde geldt voor opvang in de regio.

[3:08:01] Deze vijf chefs van de ontwikkelingsorganisatie vertelden mij ook dat zij iets zien wat ze nog niet eerder hebben gezien.

[3:08:09] Namelijk dat mensen op de vlucht slaan met getallen, met aantallen die ongehoord zijn.

[3:08:17] En in dat opzicht, ze bewegen dus niet alleen maar binnenlanden, maar ze steken ook landsgrenzen over.

[3:08:24] Vaak meerdere landsgrenzen op dit moment.

[3:08:25] Ze vinden Somali-vluchtelingen in Libië, Rohingya's, een aantal landen verderop.

[3:08:32] En hun waarschuwing is, als we niet aan opvang in de regio gaan doen, gaat dat tot hele grote migratiestromen letten.

[3:08:37] Dus ook dat kunnen we doen met dit geld.

[3:08:39] Derde, de 27 miljoen naar ebola en gezondheid.

[3:08:42] Daar zijn ook een aantal vragen over gesteld, zal ik later op terugkomen.

[3:08:45] Maar evident dat met het vertrek en het terugtrekken van USAID uit onder andere de DRC, dat dat leidt tot hele grote problemen in de mondiale gezondheidszorg, dat dat leidt tot het niet goed kunnen weerstaan, tegengaan van een epidemie als Ebola en ook evident dat er extra hulp nodig is.

[3:09:07] En tot slot, en zeker niet last but not least, Syrië, waarvan het ongelooflijk belangrijk is dat wij met wederopbouwgelden werken daar aan stabiliteit,

[3:09:20] zodat terugkeer ook weer mogelijk wordt.

[3:09:22] En dat is niet alleen in het belang van het land Syrië, want ze hebben dringend behoefte aan capaciteit,

[3:09:27] maar ook het belang van Syrië zelf, die zouden willen terugkeren naar hun land.

[3:09:32] Die vrijwillige terugkeer, die kan daarvan profiteren.

[3:09:35] Maar dat kan natuurlijk alleen maar op het moment dat je erover zorgt dat de omstandigheden daar goed zijn.

[3:09:39] En daar is dat geld voor bedoeld.

[3:09:41] Dat is die 200 miljoen euro, de 178 miljoen voor Oekraïne.

[3:09:45] En dan hebben we nog de 108 uit de subletoire die naar klimaat- en vrouwenrechten, het handelsinstrumentaar,

[3:09:52] begaat, veiligheid en democratie, wat met elkaar met zich meebrengt dat we aan deze begroting 2026,

[3:09:58] ten aanzien van de vorige versie van deze begroting van het kabinet schoof,

[3:10:03] of meer dan 400 miljoen toevoegen.

[3:10:07] Hetgeen inderdaad neerkomt, en dat was een vraag van een aantal van u,

[3:10:11] tot het incidenteel, dus alleen voor dit jaar het herstel van de koppeling,

[3:10:14] het is namelijk het geld wat anders aan de begroting zou zijn toegevoegd

[3:10:17] als we wel de 0,7 nog zouden hebben gehad.

[3:10:22] Dat gezegd hebben, die koppeling van de 0,7 geldt niet formeel.

[3:10:26] Het is een incidentele herstel.

[3:10:28] De BNI-koppeling zoals het kabinet die heeft, die zal gelden na volgende jaren.

[3:10:35] Ik heb ook de oproep van enkele van u gehoord dat het juni is en dat het hoog tijd is om met dit geld aan de slag te gaan.

[3:10:43] En dat is natuurlijk ook zo. Het is wel zo dat om aan de slag te gaan met dit geld het heel belangrijk is dat de begroting door de Eerste Kamer komt.

[3:10:49] Omdat dat zorgt dat niet alleen dit geld, noodhulpgeld, opvang van de regio, ebola, Syrië, maar ook ander geld, ik noem even het kader voor het maatschappelijk middenveld, ander noodhulpgeld, maar ook het bedrijfsleven instrumentarium kan worden uitgegeven.

[3:11:04] Dat is echt cruciaal.

[3:11:05] Het is cruciaal dat daar, ik ben het met u eens, het is cruciaal dat daar tempo wordt gemaakt.

[3:11:09] Cruciaal dat daar snel stappen worden gezet.

[3:11:12] Mevrouw Dobben vroeg net om meer informatie.

[3:11:14] Kijk, we hebben de brief over deze deal geprobeerd zo snel als mogelijk te sturen.

[3:11:20] Het ligt een beetje in de aard, zeg ik wel, naar alle eerlijkheid van dit soort deals,

[3:11:23] dat je ze eerst sluit en dat het dan pas de mogelijkheid is om de Kamer te informeren.

[3:11:27] We kunnen niet de Kamer informeren voordat je hem sluit.

[3:11:29] Dus ik snap de ergernis daarover.

[3:11:32] Tegelijkertijd is het heel lastig voor een kabinet om zo'n deal te sluiten

[3:11:36] en dan meteen het daarover te communiceren.

[3:11:38] We hebben dat geprobeerd de dag erna zo snel mogelijk te doen.

[3:11:41] Maar wat ik wel heel goed begrijp is dat mevrouw Dobben natuurlijk nadere informatie zou willen hebben over de besteding.

[3:11:46] En dat zal, denk ik, ook gelden voor een groot deel van uw Kamer.

[3:11:49] En dat betekent dat, en dat zal u niet verbazen, dat in navolgen op deze brief wij uiteraard ook nog een nota van wijziging zullen sturen

[3:11:58] om ervoor te zorgen dat de kasschuiven die vervat zijn in deze deal ook netjes in de subletware begroting worden vervat.

[3:12:07] Er is een interruptie vanuit...

[3:12:09] Bij wijze van introductie zal ik misschien nog kort zeggen welke blotjes er komen om de Kamerleden ook ter willen te zijn waar hun vragen terugkomen.

[3:12:15] Ik denk dat het wel licht nuttig is.

[3:12:18] Ik heb een aantal vragen over de deal.

[3:12:21] Een zeer beperkt aantal vragen over de eerste subretwarenbegroting.

[3:12:25] Ik heb wat vragen over migratie en terugkeer.

[3:12:31] Wat vragen over verschillende conflictgebieden.

[3:12:34] En dan tot slot vragen over bedrijfsleven en grondstoffen.

[3:12:38] Dan is er een interruptie vanuit de heer Heutink en laten we weer beginnen met vier interrupties.

[3:12:44] Voorzitter, ik weet werkelijk niet wat ik meemaak.

[3:12:47] We hebben een minister en een kabinet die koehandel hebben bedreven met GroenLinks-PVDA om een begroting te redden, omdat hij namelijk anders gewoon zou sneuvelen in de Senaat.

[3:12:59] En de minister loopt het hier te verkopen als een groot succes.

[3:13:02] Kijk eens wat ik allemaal geregeld heb.

[3:13:03] Nou voorzitter, het wordt nog erger. Hij koppelt het zelfs aan een constructieve houding van GroenLinks-PVDA.

[3:13:13] Als het kabinet werkelijk vindt dat het dreigen van het opblazen van een begroting in de Senaat, wat staatsrechtelijk niet alleen is, volledig onjuist is.

[3:13:23] Maar als het kabinet dat een constructieve houding noemt en als dat de wijze is waarop het kabinet wil samenwerken.

[3:13:29] Ja voorzitter, heel eerlijk, waar zijn we dan in hemelsnaam met elkaar mee bezig?

[3:13:34] Dat is toch alles behalve dan constructief?

[3:13:37] De minister.

[3:13:39] Ja voorzitter, ik heb hierbuiten ook gezegd dat ik dit een voorbeeld vond voor hoe je dit soort dingen kan doen.

[3:13:45] En wat ik daarmee vooral bedoelde zijn eigenlijk twee zaken.

[3:13:47] Eén, de bereidheid om een compromis te sluiten om iets wat nog niet volmaakt is beter te maken.

[3:13:53] En ik kan daar alleen maar waardering voor hebben.

[3:13:54] Als oppositiepartijen naar voren stappen en zeggen nou, ik ben best bereid om mede verantwoordelijkheid te nemen.

[3:14:00] Ik ben ook bereid om niet alles te krijgen wat ik wil, als we een goede stap zetten in de richting van wat ik wel wil.

[3:14:06] En twee, en dat vind ik ook cruciaal, maar dat proefde ik ook breed in uw Kamer vandaag.

[3:14:11] Heel belangrijk, denk ik, om in de gaten te houden wat er buiten Nederland gebeurt.

[3:14:16] Ik heb ook uw partij vandaag horen betogen dat dit geld allemaal verspild geld zou zijn.

[3:14:22] En ik zou durven beweren dat Nederland heeft een morele plicht om de allerarmsten te hulp te komen, zeker als het gaat over zeer ingewikkelde situaties.

[3:14:31] Maar ik zou ook zeggen, het is echt daadwerkelijk in het Nederlands belang.

[3:14:35] Ik hoor uw partij wel eens over het voorkomen van migratiestromen.

[3:14:37] Ik kan u één ding zeggen. Als landen als Nederland niet investeren in noodhulp, als ze niet investeren in programma's als opvangende regio, dan voorspellen die hulporganisaties dat er grote migratiestromen gaan komen.

[3:14:50] En we weten allemaal, als die er komen, waar ze heen gaan.

[3:14:54] Dus ik denk ook als we het hebben over het Nederlands Belang, dan staat het hier voorop in deze deal.

[3:14:59] De heer Heutik.

[3:15:00] Voorzitter, als we het dan toch hebben over het Nederlands Belang, geld uitgeven naar het buitenland.

[3:15:07] Daar hebben de mensen thuis hier in Nederland die hun bankrekening zien leeglopen aan de pomp, die de boodschappen niet meer kunnen betalen.

[3:15:13] Die hebben daar helemaal niets aan als dat geld over de landsgrenzen heen verdwijnt.

[3:15:17] Dat geld dat eenmaal is uitgegeven, kunnen we niet meer hier in Nederland uitgeven.

[3:15:21] Dat is de realiteit. Maar voorzitter, ik wil nog even terugkomen op de opmerkingen van de minister als het gaat over de samenwerking met Progressief Nederland of GroenLinks, PvdA of hoe ze zichzelf ook willen noemen.

[3:15:31] Voorzitter, het is niet een stap naar voren. Wat er feitelijk gebeurd is, is dat die fractie heeft gezegd vanuit de Senaat, als wij dit niet krijgen, dan toppen we de heer uw begroting.

[3:15:42] Dan gaan we gewoon uw begroting voor het eerst in 100 jaar wegstemmen in de Senaat. Dat is het scenario wat op tafel heeft gelegen.

[3:15:50] En u noemt dat goede samenwerking, ik noem dat gewoon een grote knieval door het kabinet voor een dreiging vanuit links.

[3:15:58] Dat is wat er gebeurd is. Dat kunt u toch niet verkopen als een succes.

[3:16:01] De minister.

[3:16:03] Ja voorzitter, kijk ik kan elke partij recenseren, maar ik denk dat het feit is dat elke partij zijn eigen beweegredenen heeft om te kijken naar een begroting te bepalen of die wel of niet gesteund kan worden.

[3:16:14] Dat geldt ook voor uw partij. U bent heel helder geweest in de eerste termijn dat u deze begroting niet ging steunen.

[3:16:19] En ook nooit niet. Er zijn ook partijen die hebben gezegd, nou, zoals de begroting nu voor ligt, zoals die vanuit het vorige kabinet is voorgedragen, dat is niet een begroting die wij kunnen steunen.

[3:16:29] Maar als die gewijzigd zou kunnen worden langs een aantal lijnen, en die lijnen heb ik vandaag denk ik ook uiteengezet, dan zijn we daar wel toe bereid.

[3:16:36] En ik denk, toch in de politiek, je kan niet altijd krijgen wat je wil, het kan niet altijd perfect zijn, maar ik vind het echt bemoedigenswaardig dat er partijen zijn die zeggen,

[3:16:47] nou, voor dit compromis wil ik mijn hand wel in het vuur steken.

[3:16:50] Ik zie wat er gebeurt in de wereld om ons heen.

[3:16:53] Ik zie de enorme uitdagingen. Ik zie dat er nu iets nodig is.

[3:16:57] En ik weet, dit gaat enkel over 2026. Dat is ook heel helder.

[3:17:01] Het gaat niet over volgende jaren. Maar ik vind dat belangrijk.

[3:17:05] En ik denk ook dat wij dat met elkaar in alle eerderheid belangrijk moeten vinden.

[3:17:08] Dat is ook waarom ik de bijdrage van de coalitiepartij hier goed snap.

[3:17:13] We moeten dit met elkaar doen. Deze uitdagingen zijn echt te groot.

[3:17:17] Voor alleen deze coalitie, voor alleen deze coalitie zonder oppositie, maar ook voor Nederland alleen.

[3:17:24] De heer Hurtink.

[3:17:25] Maar voorzitter, dan hoor ik nog geen vorm van een reflectie hoe de minister de afgelopen maanden op deze hele begroting gehandeld heeft.

[3:17:32] We worden eerst afspraken gemaakt met partijen over UNRWA.

[3:17:35] Daar moet vervolgens, daar hebben we een groot debat hierover in deze commissie,

[3:17:38] waarin vervolgens de minister tot de conclusie komt, ja, sorry, dat had anders gemoeten.

[3:17:44] Dat was al één.

[3:17:45] Vervolgens is de begroting nog niet eens door de Eerste Kamer.

[3:17:48] Worden we notabene door de Eerste Kamer.

[3:17:51] Wordt de minister teruggefloten en worden we verrast met hele andere bedragen.

[3:17:55] Het moet toch een vorm van reflectie zijn, ook vanuit deze minister.

[3:17:59] Dat hij denkt, oké, maar dit is niet de manier hoe ik begrotingen door dit huis wil leiden.

[3:18:05] En ook door de Eerste Kamer.

[3:18:06] In de wetenschap dat de Eerste Kamer überhaupt geen recht van amendement heeft om begrotingen te wijzigen.

[3:18:12] Maar twee, dat wij ons als Kamer gewoon keer op keer bepiepeld voelen, omdat er telkens die wijzigingen in die begrotingsvoorstellen maar komen.

[3:18:20] Zo is het toch een gebed zonder einde.

[3:18:23] Heer minister.

[3:18:23] Ja voorzitter, daar hebben we in voorgaande debatten denk ik best uitgebreid bij stilgestaan.

[3:18:28] En wat ik toen zeer waardeerde denk ik vanuit uw Kamer was enerzijds de kritische houding op hoe het is gegaan.

[3:18:35] Maar ook anderzijds de bereidheid en het einde van het plenaire debat om daar een streep onder te zetten en een nieuw begin te maken.

[3:18:42] Dat heeft een bijzonder de fractievoorzitter van de heer Hogeveen gedaan.

[3:18:46] En ik ben hem daar ook voor erkentelijk.

[3:18:48] Er zijn daar dingen niet goed gegaan.

[3:18:49] Dat heb ik toen ook gezegd.

[3:18:51] Er zijn dingen fout gegaan.

[3:18:52] Dat reken ik mezelf aan.

[3:18:54] Maar ik vind het dan ook heel ruiterlijk dat er de gelegenheid is om daar een streep onder te zetten.

[3:19:00] Nu ligt er een andere situatie voor.

[3:19:02] Nu ligt er een situatie voor waarin we inderdaad hier een begroting bespreken voor 2026.

[3:19:07] Waar het kabinet 108 miljoen aan toevoegt.

[3:19:09] Maar waar dankzij de deal die het kabinet met Pro heeft gesloten nog een keer 378 miljoen aan toevoegen.

[3:19:18] Dan kijk ik even rond. Ik zag volgens mij de heer Hoogvind eerst en dan komen we daarna naar de heer Seder.

[3:19:23] Voorzitter, er komt nog een blokje over de inhoud van de deal.

[3:19:26] Dus ik zal die interrupties in ieder geval bewaren.

[3:19:29] Maar ik heb wel een vraag over, laat ik vooral eerst stellen dat de minister zojuist zegt dat hij 21 erkentelijk is.

[3:19:36] Maar dat hij ook de constructieve houding van Pro in dit geval prijst.

[3:19:40] Laat ik bij deze pro dan ook waarschuwingen. De ervaring leert dat dat niet altijd uitbetaalt.

[3:19:46] En daarover gesproken, over gelden gesproken, de minister heeft het over extra geld op de begroting.

[3:19:55] Dat klopt, over de begroting waar we het over hebben. Maar niet over extra geld voor BAOS.

[3:20:03] We hebben zojuist een debat gehad met de Kamer en de VVD was daar klip en klaar over.

[3:20:07] Geen extra geld, maar eerder geld.

[3:20:10] Dus ja, u kunt nu met allemaal nobele doelen komen die heel urgent zijn in de wereld.

[3:20:14] En de wereld staat in de fik, et cetera.

[3:20:16] Maar daarmee voorkomt u niet dat in de latere jaren u dit hele riedeltje opnieuw kan gaan doen.

[3:20:23] Omdat u met een gat in de volgende begrotingen zit.

[3:20:26] Kan de minister daar iets over vertellen?

[3:20:27] Wat is zijn plan?

[3:20:29] Hoe kijkt hij naar de komende begrotingen?

[3:20:31] En ja, hoe kijkt hij naar de toekomst?

[3:20:34] De minister.

[3:20:35] Ja, voorzitter, dank voor deze vragen. En technisch gezien heeft de heer Hogeveen natuurlijk gelijk.

[3:20:40] Dit betreft geld dat naar voren wordt gehaald uit latere jaren.

[3:20:44] Te weten, 28 en 29 en 2031, de kabinetsvolgperiode, die volgt op deze kabinetsperiode.

[3:20:54] Wij doen dat omdat we het geld nu nodig hebben.

[3:20:57] We doen dat ook omdat, als je kijkt naar het belang van deze begroting, ik zal het niet helemaal meer herhalen,

[3:21:01] als het gaat over Oekraïne, Iran, ebola en Syrië, maar ook de dingen die in de begroting stonden, die in gevaar kwamen,

[3:21:08] zoals het kader voor het maatschappelijk middenveld, andere noodhulp en het bedrijfslevenkader,

[3:21:13] wat voor de heer Hogeveen ook van groot belang is, dat dat dreigde te worden weggestemd.

[3:21:18] En dan vind ik het van belang om voorspelbaar te zijn naar het Nederlands bedrijfsleven,

[3:21:24] van belang om voorspelbaar te zijn naar het Nederlands maatschappelijk middenveld,

[3:21:27] en ervoor te zorgen dat hier niet alleen een meerderheid ligt

[3:21:30] waardoor zij hun werkzaamheden kunnen voorzetten

[3:21:32] maar ook dat er een begroting ligt

[3:21:33] waarmee we recht doen aan de uitdaging van deze wereld

[3:21:36] en de belangen van Nederland

[3:21:38] dat dat betekent dat we ook geld uit de toekomst halen

[3:21:40] ja, laat ik dat even nalopen

[3:21:43] 2031 zou er worden toegevoegd aan de begroting

[3:21:48] 257 miljoen voortvloeiend uit de kabinetsperiode

[3:21:50] daar resteert nu nog 57 miljoen van

[3:21:52] dus er blijft een intensivering in 2031 over

[3:21:55] ten aanzien van de geplande begroting.

[3:21:57] En als het gaat over de Oekraïne-gelden,

[3:21:59] dan geldt ook de Koordinatische afspraak

[3:22:02] dat het kabinet onverminderd steun aan de Oekraïne wil geven

[3:22:06] en dat wij wat hier gebeurt zullen moeten oplossen

[3:22:09] bij het opstellen van de begroting van 28.

[3:22:11] Maar dat is niet nu.

[3:22:15] Oké, en ik zie nog een interruptie van de heer Hogeveen.

[3:22:18] Nou, voorzitter, dit vind ik wel interessant.

[3:22:21] Laat ik vooropstellen, de minister predikt voorspelbaar beleid.

[3:22:24] Nou, wat voorspelbaar beleid is,

[3:22:25] is als een begroting wordt aangenomen in de Tweede Kamer, dat je je aan die begroting houdt

[3:22:29] en dat je daarin zoveel mogelijk steun probeert te vergaren in de Eerste Kamer

[3:22:32] en niet alsnog via de Eerste Kamer die begroting omgooit.

[3:22:35] Dus laat dat mijn eerste punt zijn.

[3:22:36] Tweede punt is, als we kijken naar wat de minister nu zegt,

[3:22:42] en correct me if I'm wrong, 178 miljoen voor Oekraïne,

[3:22:47] dat komt dus niet van zijn eigen begroting, maar van financiën?

[3:22:55] Want dat is mij nu even niet duidelijk.

[3:22:57] De minister.

[3:23:00] Ja, voorzitter.

[3:23:01] Misschien op het eerste punt van de heer Hogeveen.

[3:23:04] We corrigeren de begroting ook niet via de Eerste Kamer.

[3:23:06] We doen dat via de Tweede Kamer.

[3:23:07] Zodat u er iets te zeggen over hebt.

[3:23:09] En dat u er over kunt stemmen langs de reguliere route.

[3:23:12] De sublatoire begroting.

[3:23:14] Ik heb net ook gezegd in mijn inleiding dat dit ook gevolgd zal worden door een nota van wijziging.

[3:23:19] Zodat het ook via de nette systematiek tot u zal komen.

[3:23:23] Het tweede punt.

[3:23:24] Als het gaat over die 178 miljoen, dat is inderdaad non-militair Oekraïne geld dat op dit moment op de aanvallende post bij financiën staat.

[3:23:37] Oké, dan ga ik naar de heer Seder.

[3:23:41] Ik zal die vragen al.

[3:23:42] In de pauze heb ik ook nog even wat mensen die misschien nog meer verstand van mij van financiële tabellen hebben ernaar laten kijken.

[3:23:49] Maar er wordt geen 380 uitgegeven.

[3:23:51] Er wordt aanvankelijk 380 uitgegeven.

[3:23:53] Vervolgens vinden we weer kastchuivingen van het geld nu richting de toekomst plaats.

[3:23:57] Waardoor je uiteindelijk maar 178 overhoudt.

[3:24:01] klopt dat

[3:24:02] en klopt dat dat heel verhaal dus niet klopt

[3:24:04] dat we 380 uitgeven

[3:24:05] dat de klopping daarmee niet hersteld is

[3:24:08] eenmalig

[3:24:09] want er wordt 380 uitgegeven

[3:24:11] vervolgens staat er een kopje dekking

[3:24:13] maar volgens mij klopt dat woordje niet dekking

[3:24:16] want volgens wat je ziet in de kasschuiven

[3:24:18] is dat ze naar de toekomst weer verplaatst worden

[3:24:20] het gaat weer om andere posten

[3:24:22] dan die de minister moeit

[3:24:24] en uiteindelijk blijft er 178 over

[3:24:27] mijn vraag is of dat klopt

[3:24:28] de minister

[3:24:30] Nee, voorzitter. Ik snap de verwarring, maar dat klopt niet.

[3:24:33] Er wordt per saldo in 2026 door deze deal 328 miljoen euro extra beschikbaar gesteld voor deze begroting.

[3:24:42] En dat is bovenop, zeg ik, de 108 miljoen die het kabinet bij de subletoire begroting al heeft toegevoegd.

[3:24:48] Ik snap wel de verwarring over de kasschuiven.

[3:24:50] Misschien goed om daar één ding aan toe te lichten.

[3:24:53] Dit betreft voornamelijk kasschuiven op de begroting van buitenlandse zaken.

[3:24:57] en zaken die op een later tijdstip beter betaalbaar zijn dan nu.

[3:25:01] Dus dat zijn technische kasschuiven.

[3:25:02] En ik snap dat dat voor u het beeld lijkt te vertekenen.

[3:25:05] Maar nogmaals, dit jaar 328 miljoen euro extra beschikbaar bovenop die 108.

[3:25:12] Oké, dan de heer Seer.

[3:25:14] Ja, voorzitter.

[3:25:16] De minister bevestigt dat op BZ een kasschuif in de toekomst wordt verplaatst.

[3:25:20] Dus mijn beeld klopt dat gelden die voor 2026 geboekt zijn,

[3:25:24] Naar 2017, 2008, 2029, sommigen ook naar 30 overgeheveld worden.

[3:25:31] En dan valt, maar misschien snap ik het niet, maar ik heb het ook de andere even laten checken.

[3:25:37] Dan klopt het toch dat er 3,80 naar voren wordt gehaald.

[3:25:41] Maar uiteindelijk omdat er ook zoveel vanuit BZ ook weer in de toekomst verschoven wordt.

[3:25:45] Je de facto voor 2026, 178 overhoudt.

[3:25:49] De minister.

[3:25:50] Nee, ook hier, ik snap de vraag, maar nee, dit is niet het geval.

[3:25:55] Er wordt 328 miljoen beschikbaar gesteld, netto in 2026.

[3:26:00] Dat zal worden uitgegeven langs lijnen zoals ik die net schetste.

[3:26:04] Het geld wat vanuit BZ iets verlaat zal worden uitgegeven, dat betreft ook allemaal non-ode geld.

[3:26:08] Dus het gaat niet over ode, gaat niet over OS-geld.

[3:26:10] En betreft technische kastschuif en gelet op het zalden.

[3:26:15] Dan kijk ik even rond. Ik zie verder, ja, ik zie mevrouw Dobbe.

[3:26:20] Ja, dank u wel.

[3:26:21] Nou, kijk, wat ik lastig vind aan deze deal is dat hij voortbouwt op een begroting die gewoon helemaal is uitgekleed door het vorige PVV-kabinet.

[3:26:33] Dus er lag echt een gedrocht van een begroting.

[3:26:35] Als je ontwikkelingssamenwerking belangrijk vindt, tenminste, dan lag daar een gedrocht van een begroting waar nu een beetje op geplust en gemint lijkt te zijn.

[3:26:43] Dus dat is dan ons inhoudelijke bezwaar, dat je hier dus niet op deze manier mee akkoord kan gaan.

[3:26:48] Maar dan kun je kijken, heeft deze deal, betekent dat nou een verbetering voor de wereld?

[3:26:54] En dan halen we ten eerste geld voor Oekraïne, waarvan een deel van de Kamer eerst zei,

[3:27:01] trouwens een deel van de Kamer heeft gezegd, dat past niet op deze begroting.

[3:27:04] Halen we van een andere begroting en zetten we dan op de BHO-begroting,

[3:27:08] maar dat geld was al wel bestemd voor Oekraïne, maar dat hebben we dan gewoon boekhoudkundig overgeheveld,

[3:27:13] Voor hetzelfde doel om deze begroting op te plussen, zodat het lijkt alsof er meer wordt uitgegeven aan BHO of zoiets.

[3:27:20] Waarom is dat dan gebeurd? Wat is waarom? Dan had je het toch ook gewoon bij financiën kunnen laten staan.

[3:27:24] En het tweede is, de minister doet net alsof het niet uitmaakt dat het geld uit 2031 wordt weggehaald.

[3:27:31] Maar dat is natuurlijk wel zo, want dat geld is in 2031 niet meer beschikbaar.

[3:27:35] En dan zegt de minister, ja maar er is nog steeds een intensivering in 2030.

[3:27:39] Ja, een intensivering op een begroting waar bijna niks meer op stond.

[3:27:42] Omdat het nog een overblijfsel was van Klever.

[3:27:45] Dus ik zou toch wel wat meer duidelijkheid willen over wat betekent dit nou voor de toekomst.

[3:27:50] Want het kan niet zo zijn dat het niks betekent voor ontwikkelingssamenwerking.

[3:27:53] En wat is nou precies dat oplussen en dat schuiven van dat geld met de Oekraïne?

[3:27:59] De minister.

[3:28:00] Ja, voorzitter.

[3:28:01] Dus ik proef het te vragen ook een beetje zo dat mevrouw Dobber vooral vraagt van wat is nu het verschil tussen deze begroting en de begroting zoals die door het kabinet schoof is ingeleverd bij de begrotingsbehandeling.

[3:28:12] En dat verschil is echt vrij fors.

[3:28:14] Gewoon netto is het verschil meer dan 400 miljoen euro.

[3:28:18] 400 miljoen euro, ik zal het niet afronden naar een half miljard,

[3:28:21] maar het is echt een grote stap die we hier zetten,

[3:28:24] dankzij Pro.

[3:28:26] En een grote stap, ik herhaal dat nogmaals,

[3:28:28] als het gaat over noodhulp, als het gaat over een regio in Ebola en Syrië.

[3:28:33] Ik blijf echt benadrukken hoe cruciaal het is

[3:28:35] dat we in deze tijd hier een tandje erbij zetten.

[3:28:41] De vraag van mevrouw Dobben over 2031, ja, het is zo dat we daar geld weghalen.

[3:28:47] Tegelijkertijd is het ook zo dat met de intensiveringen van dit kabinet die structureel zijn,

[3:28:51] dus structureel 257 miljoen euro extra aan de begroting, en dat zal vanaf volgend jaar,

[3:28:56] dat is de eerste begroting die dit kabinet zelf zal inleveren, zal volgend jaar voor het eerst worden toegevoegd,

[3:29:03] zal structureel worden toegevoegd.

[3:29:04] En dat betekent dat ook na deze kastschuif er in 2031 extra geld zal zijn op de begroting.

[3:29:09] En ik snap als mevrouw Dobben zegt dat zij dat niet voldoende vindt, maar ook dat is het nog steeds een plus.

[3:29:15] Mevrouw Dobben.

[3:29:16] Ja, maar er is natuurlijk minder geld voor ODA.

[3:29:18] Dat was ook de hele reden waarom deze Kamer kritiek had op dat het feit dat er geld voor Oekraïne op deze begroting wordt gezet.

[3:29:26] En voor volgend jaar was dat ruim 400 miljoen euro.

[3:29:30] En nu komt daar dan dus blijkbaar nog, want ik dacht misschien wordt dat geld dan gekas schuift,

[3:29:34] maar blijkbaar komt er nog geld vanuit een andere begroting nu op de BHO-begroting.

[3:29:39] En dan vraag ik me wel af, waar is deze minister dan mee bezig als het gaat over ODA, het ontwikkelingsbudget voor de allerarmste landen, want daar blijft nu wel nog minder voorover.

[3:29:51] Dus we kunnen nou niet spreken over een intensivering, dat is het eerste.

[3:29:54] En ten tweede, mijn vraag was ook, waarom heeft u dat geld niet gewoon bij financiën op de begroting laten staan?

[3:30:00] Want nu is het alleen maar een beetje boekhoudkundig heen en weer geschuif om te doen lijken alsof deze begroting groter is dan die is.

[3:30:08] Of zie ik dat verkeerd?

[3:30:09] De minister.

[3:30:10] Ja, voorzitter, het ligt net iets anders.

[3:30:11] Dus de ODA-prestatie gaat dit jaar echt fors omhoog.

[3:30:15] En dat is natuurlijk relatief ten aanzien van de vorige begroting.

[3:30:19] Waarbij die 200 miljoen die ik net noemde voor de noodhulp en opvang in de regio Ebola en Syrië,

[3:30:25] die gaat denk ik naar de bestemmingen zoals mevrouw Dobbe die heel graag ziet.

[3:30:29] Ik hoor mevrouw Dobbe ook zeggen, ik vind geld naar Oekraïne geen ODA,

[3:30:33] maar volgens de ODA-definitie is geld naar Oekraïne gewoon ODA-bol, om het maar in slecht Nederlands te zeggen.

[3:30:38] Dus ik snap dat mevrouw Dobber dat liever niet ziet.

[3:30:42] Maar voor deze begroting is het een grote plus.

[3:30:45] En in de echte wereld is het van ongelooflijk groot belang dat we dit doen.

[3:30:51] Oké, ik zie een interromptie nog van de heer Dassen.

[3:30:55] Voorzitter, want ik hoorde minister een paar keer terecht zeggen.

[3:30:58] Iran, ebola, ook bedrijfsleven, het is cruciaal dat we dat in deze tijd doen.

[3:31:04] Wat ik in mijn bijdrage ook heb aangegeven.

[3:31:06] Want ik ben blij dat er nu extra geld is voor deze begroting.

[3:31:09] Tegelijkertijd betekent dat niet dat er volgend jaar datzelfde extra geld is.

[3:31:13] Of het jaar daarop datzelfde extra geld is.

[3:31:15] En dat er wel degelijk van 20, 31 geld naar voren wordt gehaald.

[3:31:19] Dus hoe kijkt de minister daarna?

[3:31:20] Ook omdat in de interruptiedebatje met de VVD werd doorgeschemerd dat het eenmalig is dat dit gebeurt.

[3:31:27] En we kunnen niet geld vanuit de toekomst naar voren blijven halen.

[3:31:30] De minister.

[3:31:31] Ja, voorzitter. Deze deal die ziet op 2026 niet op andere jaren.

[3:31:36] Dat klopt.

[3:31:37] En voor 2027, daar kan ik eigenlijk maar twee dingen over zeggen.

[3:31:41] Eén is dat die begroting in augustus zal worden opgesteld.

[3:31:44] En dat daarvoor uiteraard geldt dat daar de coalitieafspraken voor staan.

[3:31:49] En in die coalitieafspraken betekent in ieder geval dat in de begroting 2027 er 257 miljoen euro zal worden toegevoegd aan die begroting.

[3:31:57] Dus dat is in ieder geval een stap die we zetten.

[3:32:00] Andere stappen zullen ook afhangen van, in alle eerlijkheid, de opstelling van uw kamer en diverse partijen in die kamer.

[3:32:05] Dat zal afhangen van welke steun we krijgen en welke richting die steun opgaat.

[3:32:10] De heer Dassen.

[3:32:11] Dat is misschien wel een mooie vervolgvraag, want daar ben ik natuurlijk benieuwd naar, gezien het proces wat we hier doorlopen hebben,

[3:32:17] waarbij eerst bij mijn linkerbuurman steun werd vergaagd en vervolgens mij mijn rechterbuurvrouw.

[3:32:23] Waar is de minister van plan om zijn steun te halen voor de begroting van 2027?

[3:32:29] En ik hoop dat het gezien de situatie misschien iets te makkelijker is.

[3:32:33] Ja, dat gaan we dan kijken.

[3:32:34] Want als het verhaal van de minister is, ja, we moeten nu een tandje erbij zetten,

[3:32:39] dan lijkt het mij logisch dat dat wederom met pro zou zijn en niet zozeer met jaar 21.

[3:32:44] De minister.

[3:32:45] Ja, voorzitter.

[3:32:46] Kijk, ik heb net gezegd, deze samenwerking vond ik goed verlopen omdat het met de oog op de bal was,

[3:32:52] met het oog op constructieve samenwerking, met het oog op de noden in het buitenland.

[3:32:56] Dus in dat op zich smaakt het naar het meer.

[3:32:59] Tegelijkertijd moeten we ook zeggen, de gesprekken over de begroting, die zullen in brede zin verlopen over de begroting van 2027 en later.

[3:33:07] En wat ik daar verder persoonlijk van vind, of hoe ik daarop zou willen voor uitlopen, dat is niet verstandig.

[3:33:11] Dat is echt aan de premier en de minister van Financiën om in een brede financiële kader met u, met uw partijen,

[3:33:18] u bent ook fractievoorzitter, te spreken over onder welke voorwaarden uw steun daarvoor zou kunnen verlenen.

[3:33:22] En als die steun betekent dat we deze lijn voortzetten, dan zal ik daar voortwaardig mee aan de slag gaan.

[3:33:28] En zo niet, dan zullen we kijken hoe de situatie dan is.

[3:33:31] De minister kan volgens mij zijn betoog vervolgen.

[3:33:36] Ja, voorzitter, dank omdat er ook een paar vragen waren over de deal zelf.

[3:33:41] En ik heb daar natuurlijk een aantal van beantwoord.

[3:33:43] En ik denk dat er ook een aantal reeds in de introductie zijn beantwoord.

[3:33:49] De heer Seder vroeg nog hoeveel van het extra geld dit jaar nu daadwerkelijk wordt uitgegeven aan OS zoals het van ouds bedoeld is.

[3:33:59] De meest kwetsbare en de allerarmste.

[3:34:02] Dat geldt eigenlijk voor de hele begroting dat daar speciale aandacht voor is.

[3:34:05] Dat geldt overigens ook voor de Europese begroting waar het voor vast ligt.

[3:34:10] Maar bijvoorbeeld als we kijken naar die 200 miljoen en de manier waarop dat wordt besteed.

[3:34:15] Dat gaat natuurlijk over de gebieden die het meest hard worden getroffen en de mensen die het meest kwetsbaar zijn.

[3:34:22] Dat gaat over gebieden waar de hulp voor nood het hoogst is.

[3:34:26] Dus dat gaat over waar vluchtelingen moeten worden opgevangen om te voorkomen dat ze nog verder moeten lopen.

[3:34:32] Of om te voorkomen dat ze zich gedwongen voelen naar Europa te gaan.

[3:34:35] Dat gaat over Syrië, waar de stabiliteit moet komen om ervoor te zorgen dat er terugkeer is.

[3:34:39] Dat gaat over het tegengaan van eboda.

[3:34:41] Dus dat zijn eigenlijk de meest kwetsbare in alle Amstelmensen.

[3:34:43] Dus dat op zich denk ik dat ik de heer Seder tegemoet kan komen.

[3:34:46] De heer Seder vroeg ook, en ook anderen overigens, wat kunnen we nou precies zeggen over die noodhulp?

[3:34:53] Daarover denk ik het volgende

[3:34:55] Noodhulp moet terechtkomen in die gebieden waar de situatie het meest fragiel is

[3:34:59] En waar de mensen het meest kwetsbaar zijn

[3:35:01] En in Nederland hebben we daar de afspraak dat VN-organisaties en maatschappelijke organisaties

[3:35:05] Daar beter zicht op hebben dan wij

[3:35:07] Ik denk in de praktijk dat het betekent dat het zal gaan

[3:35:10] Als ik een beetje weet hoe de Dutch Relief Alliance werkt

[3:35:12] Als ik een beetje weet hoe humanitaire VN-organisaties werken

[3:35:16] Dat het zal gaan naar gebieden als Soedan, Afghanistan, Libanon

[3:35:19] de Palestijnse gebieden, de Rohinja's.

[3:35:23] Ik kan het nog niet voor ze bedenken, maar dit zijn natuurlijk gebieden die,

[3:35:26] als je kijkt naar waar op dit moment de nood het hoogste is, ze terecht zullen komen.

[3:35:30] Maar dat is nogmaals echt van belang dat zij daar die zeggenschap hebben.

[3:35:34] Zij hebben die eindverantwoordelijkheid daar.

[3:35:35] Dus ik ga daar ook niet dingen zeggen dat zij bepaalde dingen niet moeten doen.

[3:35:40] Die broek wil ik niet aantrekken.

[3:35:42] Hetzelfde geldt een beetje voor de vraag van de heer Verkuijlen,

[3:35:44] van in welke landen wordt dit extra budget nou uitgezet.

[3:35:47] We hebben er ook wel bewust voor gekozen om deze begroting niet in landen in te delen, maar in thema's.

[3:35:53] Omdat, ja, neem ebola, kijk, nu is het DRC, maar als het straks Oeganda is of Bruni, dan wil ik niet vastzitten aan dat daar niks zou kunnen.

[3:36:02] Misschien wel met opvang in de regio, daar zou ik één kleine uitzondering willen maken.

[3:36:06] Omdat ik daar zie dat, als je kijkt naar wat voor de mensen het meest ingewikkeld is,

[3:36:13] maar ook waar het voor Europa het meest kwetsbaar is qua migratiestomen,

[3:36:17] dan zie ik het land Libanon.

[3:36:18] En daar hebben we ook echt een uitstekend programma lopen voor opvang in de regio.

[3:36:23] Dan een vraag van jaar 21.

[3:36:25] En de ChristenUnie over hoe deze kasschuif zich verhoudt tot de koppeling van het BNI.

[3:36:30] Die vraag snap ik ook goed.

[3:36:32] De facto betekent deze kasschuif dat we incidenteel geld toevoegen aan de begroting van 2026.

[3:36:38] En de hoeveelheid geld die dankzij Pro wordt toegevoegd is het equivalent van wat we zouden hebben gehad als we nog gekoppeld waren geweest aan 0,7.

[3:36:47] Dat is één.

[3:36:48] Na volgende jaren geldt dat we de koppeling vasthouden zoals we die met de coalitieakkoord hebben vastgeklikt.

[3:36:55] En dat is de BNI-koppeling.

[3:36:57] Waarbij ik overigens vermeld dat de BNI-koppeling dit jaar en de raming van volgend jaar juist betekent dat het de mijnbegrootting echt geld kost.

[3:37:05] Omdat de prognoses voor de economie nou eenmaal slechter zijn dan verwacht.

[3:37:11] Dan een belangrijke vraag van de heer Verkuilen ook.

[3:37:14] Of ik kan bevestigen dat het geld voor niet-militaire steun aan Oekraïne ook aan Oekraïne gaat worden gegeven.

[3:37:19] En dat is uiteraard het geval.

[3:37:21] Cruciaal hier.

[3:37:23] We zien dat Oekraïne op dit moment momentum heeft.

[3:37:27] We zien dat op dit moment elke euro die naar Oekraïne gaat, nou ja, ik wil het niet cliché-matig zeggen, maar meer dan twee euro waard is en wat ze ermee kunnen doen.

[3:37:38] Of het nou is om hun elektriciteitsnetwerk aanvalbestendig te maken, hun watervoorraden te verdedigen.

[3:37:47] Je kan het niet bedenken of er is geld voor nodig.

[3:37:50] En ik denk dat het zeker met, goed het is mei, het is juni moet ik zeggen, voor ons voelt de winter ver weg, maar voor Oekraïne is de winter dichtbij.

[3:37:57] En ze zullen nu echt alle zeilen moeten bijzetten om klaar te zijn voor die volgende winter.

[3:38:00] En daarvoor is dit echt essentieel dat we dit naar voren halen.

[3:38:06] De heer Seder vroeg ook hoe zich dit verhoudt tot de motie Thijs van der Lee.

[3:38:11] En het klopt inderdaad dat een groot deel van de extra ODA naar Oekraïne geldt en dat is de niet-militaire steun.

[3:38:17] En dat betekent dus ook dat deze inzet niet andere ODA verdrinkt.

[3:38:24] Dan, die hebben we gehad.

[3:38:27] Oh, nog een belangrijke vraag van de heer Verkuilen ook.

[3:38:29] Ziet hij mogelijkheden om deze middelen in te zetten voor de wederopbouw van Oekraïne, waarbij ook Nederlandse bedrijven een rol kunnen spelen?

[3:38:35] We gaan dat budget versneld beschikbaar stellen.

[3:38:39] In algemene zin vind ik het van belang dat Nederlandse bedrijven goed gepositioneerd staan in Oekraïne.

[3:38:44] In het belang van de Oekraïners, omdat wij expertise hebben die voor hen cruciaal is om heel snel zichzelf te kunnen herstellen.

[3:38:51] Maar ook omdat ik het ook zonde zou vinden dat als grote wederopbouwcontracten dan naar bedrijven in andere landen gaan die misschien veel minder bijdragen aan de wederopbouw, dat zou ik niet proportioneel vinden.

[3:39:04] Dus in dat opzicht betrekken wij doorlopend Nederlandse bedrijven bij onze steun aan Oekraïne, bijvoorbeeld ook via de Ukraine Partnership Facility.

[3:39:12] De heer Dassen vroeg nog of hiermee de PVV-bezuinigingen zijn teruggedaard.

[3:39:17] Ten aanzien van de vorige begroting van het kabinet Schoof komt er dus meer dan 400 miljoen euro nu bij in 2026.

[3:39:29] En dan zijn we voor de vragen van de deal er.

[3:39:33] Ik heb ook nog vragen op de subretoire begroting.

[3:39:36] Dan kijk ik even rond en ik zie de heer Verkuilen.

[3:39:40] Ja, voorzitter, dank voor de beantwoording zover.

[3:39:44] Ik ben nog even benieuwd naar de beantwoording van de opvanghubs, wat nou precies de inzet wordt in dit jaar in dat kader.

[3:39:52] Ja, ik zal even de blokjes nog een keer zeggen.

[3:39:56] Dus ik heb nu de deal gehad.

[3:39:58] Kom ik bij de subcutoire begroting?

[3:40:01] Kom ik bij migratie?

[3:40:02] Daar zitten een flink aantal vragen van u ook in.

[3:40:04] Kom ik bij een aantal gebieden in de wereld?

[3:40:07] Kom ik bij IMVO?

[3:40:08] Ja, dus daar komen we nog bij.

[3:40:10] Dan ga ik eerst naar de heer Hoogveen en daarna ga ik naar de heer Huttink.

[3:40:14] Ja, dank voorzitter.

[3:40:15] Ik heb dan toch nog een vraag over die 178 miljoen.

[3:40:17] Want daarvan zegt de minister, die komt niet uit BAO, die komt van financiën.

[3:40:29] Dan wordt dat dus opgeplust.

[3:40:32] Maar dan is de vraag, dus dat wordt aangevuld.

[3:40:35] Maar dan is dat dus de vraag, wordt dat dan uit latere jaren weer uit de BOS-begroting gehaald?

[3:40:42] Het lijkt mij dat onder de streep, en nogmaals, ik citeer mijn VVD-collega, geen extra geld, maar eerder geld is geworden.

[3:40:50] Kan de minister dat precies duiden hoe dat nou precies zit?

[3:40:53] De minister.

[3:40:54] Ja, voorzitter, dus wij halen inderdaad niet militaire Oekraïne steunen, het 28, 29 naar voren, om dat dit jaar uit te geven.

[3:41:04] en tegelijkertijd herhalen wij ook

[3:41:05] wat in het coalitieakkoord staat

[3:41:07] dat dit kabinet Oekraïne

[3:41:09] onverminderd zou willen stuinen

[3:41:11] en wat dat verder betekent voor de begroting 28-29

[3:41:13] zullen we zien bij het maken van de begroting van 28

[3:41:15] ga ik

[3:41:19] de heer Hoving

[3:41:20] dan ga ik eerst naar de heer Heuting

[3:41:23] en daarna de heer Seder

[3:41:24] voordat we het blokje over de deal hebben afgerond

[3:41:26] er staan nog wat vragen over de tweede deal

[3:41:29] de schaduwdeal

[3:41:31] waar we nog steeds niet van weten

[3:41:33] wat daar nu precies is afgesproken.

[3:41:35] Ik kan van alles in de krant erover lezen, maar ik hoop gewoon eigenlijk wel

[3:41:39] dat de minister hier wel vandaag klip en klaar uitlegt

[3:41:42] wat er naast de deal tussen minister Sjoerdsma en Progressief Nederland

[3:41:47] is afgesproken binnen het kabinet, zodat de VVD deze deal kan dragen.

[3:41:52] Klopt het bericht dat de VVD gewoon door mag gaan met de strafbaarstelling

[3:41:58] van het verheerlijken van terrorisme?

[3:42:00] De minister.

[3:42:01] Ja, voorzitter. Vandaag hebt u een brief ontvangen met alle afspraken die wij met Pro hebben gemaakt over deze begroting.

[3:42:07] En dat zijn alle afspraken. Het wetvoorstel, wat u noemt, maakt daar geen onderdeel van.

[3:42:13] De heer Seder.

[3:42:15] Wat ik lastig zou zeggen, kijk, ik heb het gevoel dat binnen de coalitie, de persvoorlichters een continue strijd voeren via de kranten.

[3:42:23] En wat ik ingewikkeld zou vinden, is dat als er inderdaad gewoon gesproken is over een deal,

[3:42:28] dat de minister dat nu kleiner maakt en afmakend,

[3:42:31] terwijl er gewoon afspraken liggen, die niet gaan over de begroting,

[3:42:34] maar wel in het kader om steun voor deze verwoning te vergaren,

[3:42:37] of in ieder geval de mogelijkheid om te kunnen schuiven,

[3:42:39] op andere terreinen deals heeft gemaakt.

[3:42:41] En ik zou graag iets van transparantie daarin willen hebben,

[3:42:44] omdat ik niet weer overvallen wil worden,

[3:42:45] als er straks weer een Telegraaf artikel ontstaat,

[3:42:48] omdat de VVD pers voorlichter weer even een app gestuurd heeft,

[3:42:52] bij wijze van.

[3:42:54] Kunt u aangeven of er deals zijn gemaakt in de afgelopen dagen, niet alleen te aanzien van deze begroting, maar daaromheen om ervoor te zorgen dat deze beweging binnen de coalitie mogelijk was?

[3:43:08] De minister.

[3:43:09] Ja, voorzitter. Ik vrees dat ik hier toch in herhaling ga vallen.

[3:43:12] Want de deal die wij vandaag bespreken is de deal zoals het kabinet die in een brief heeft vervat.

[3:43:18] Dat is de deal die er is.

[3:43:20] En over dit wetvoorstel, het enige wat ik daarvan weet is dat het wetvoorstel het advies van de Raad van State nu bij JNV ligt.

[3:43:27] En dat zal worden verwerkt en dan zal het ook weer worden besproken in de Kamer.

[3:43:29] Ik kan het niet breder maken dan dit.

[3:43:34] Er is een punt van orde vanuit de heer Heutink.

[3:43:37] Kijk, voorzitter, op deze manier kunnen we natuurlijk geen debat met elkaar voeren.

[3:43:40] Dus ik zou echt willen vragen, ook als punt van orde, dat u als voorzitter,

[3:43:45] meneer Sedens stelt een terechte vraag over onderwerpen die deze deals daadwerkelijk kunnen raken.

[3:43:51] ik stel daar legitieme vragen over

[3:43:53] en de minister doet het gewoon af

[3:43:54] dus ik vind echt dat u daarop mag ingrijpen

[3:43:57] dat de minister gewoon antwoord geeft

[3:43:58] op vragen die zoals meneer Seder als ik gewoon stellen

[3:44:03] volgens mij gaat de minister

[3:44:04] over zijn eigen antwoorden

[3:44:06] en ik heb de heer Seder gezien

[3:44:08] dat hij nog een keer wil interrupteren

[3:44:11] ja voorzitter

[3:44:12] het is overduidelijk dat D60

[3:44:15] al heeft aangegeven dit wetsvoorstel

[3:44:16] niet te pruimen

[3:44:17] als ik over een paar maanden zie bij de stemming

[3:44:20] dat D60 de handen opsteekt

[3:44:21] dan ga ik terugdenken aan dit moment

[3:44:23] en dan heb ik het vermoeden dat de minister mij onvolledige informatie heeft gegeven

[3:44:27] want ik denk niet dat dat inhoudelijk de fractie in de komende maanden

[3:44:33] opeens een ander standpunt heeft ingenomen

[3:44:35] anders dan dat er een afspraak ligt

[3:44:36] dat wil ik voorkomen

[3:44:37] dat ik met negatieve gevoelens over dit moment terugdenk

[3:44:40] en daarom stel ik de vraag of die afspraken er liggen

[3:44:44] en de minister zegt ik weet niet anders dan dat het bij JNV ligt

[3:44:49] en dat het vanuit de Raad van State is geweest.

[3:44:53] Dat insinueert dat de minister op geen enkele wijze kennis heeft wat er in het artikel besproken is.

[3:45:00] Ik wil de minister daarop graag geloven, maar daarom vraag ik het nogmaals,

[3:45:04] omdat ik niet zou willen voorkomen dat dit een staartje krijgt.

[3:45:07] En het volgens mij ook wel fair is ten opzichte van Pro, die hier ook door overvallen is.

[3:45:13] De minister.

[3:45:14] Ja, voorzitter, maar daarom benadruk ik ook.

[3:45:16] En daarom hebben we ook de brief gestuurd zoals we die vanochtend hebben gestuurd.

[3:45:19] De deal met Pro ziet op deze begroting.

[3:45:22] Ziet op het geld wat we naar voren hebben gehaald uit 2031, uit 2028 en 2029, wat in 2026 gaat worden besteed.

[3:45:31] Met een aantal bestedingslijnen zoals ik die net uitgebreid heb neergezet.

[3:45:35] En voor het andere, ja die wet die maakt geen onderdeel hiervan aan.

[3:45:38] Dus ik ga daar ook niet over.

[3:45:40] Ik ga over wat ik hier vandaag, ik ga over deze begroting, ik ga over deze brief en ik ga over deze deal met Pro.

[3:45:47] Ik zie verder geen andere interrupties.

[3:45:49] De minister... Ja, mevrouw Dobben.

[3:45:51] Oké, mevrouw Dobben.

[3:45:52] Ja, dank u. Ik heb een ordevraag.

[3:45:54] Want voordat ik al mijn interrupties opbrand en dit debat toch nog veel langer duurt dan ik had gedacht vandaag,

[3:46:00] gaan wij stoppen om half zes?

[3:46:02] Of is er een mogelijkheid dat wij doorgaan?

[3:46:04] Want er loopt nu een e-mailprocedure.

[3:46:06] En als we doorgaan, krijgen we dan extra interrupties of niet?

[3:46:09] Want anders weet ik niet wat ik nu moet doen.

[3:46:11] Ja, het loopt in ieder geval een e-mailprocedure en over zeven minuten is het denk ik helder.

[3:46:17] Maar als ik dus nu een interruptie wil plegen...

[3:46:22] Mevrouw Dobben, mevrouw Dobben.

[3:46:25] Ja, want als ik bijvoorbeeld nu een interruptie pleeg en we stoppen om half zes, dan kom ik niet in de knel.

[3:46:29] Maar als wij nog doorgaan, dan wel. Dus krijgen we dan extra interrupties op het moment dat het debat wordt verlengd.

[3:46:34] Nou, volgens mij heb ik zojuist aangegeven, laten we in ieder geval beginnen met vier.

[3:46:39] En ik denk dat op het moment dat er inderdaad behoefte is vanuit de commissie om dat op te hoog,

[3:46:44] dat hebben we net ook gedaan, dan doen we dat.

[3:46:48] Heeft u een interruptie of niet?

[3:46:50] Dan durf ik deze vraag wel te stellen, want ik snap misschien dat deze minister zegt, oké, dit valt technisch gezien buiten deze begroting, deze suppletorenbegroting en mijn ministerie, dat er nog een schaduwdeal is gemaakt, maar het is natuurlijk wel onderdeel van het kabinet en ik zou toch wel graag informatie over die deal ontvangen, want het is wel gerelateerd ook aan deze begroting en dat hoeft dan niet per se nu binnen dit debat te zijn, maar ik wil gewoon wel weten wat daar is afgesproken en waarom dat is afgesproken.

[3:47:20] En hoe dit zal gerelateerd tot steun voor deze begroting.

[3:47:24] De minister.

[3:47:25] Ja, voorzitter.

[3:47:27] Met het risico dat ik in herhaling verval.

[3:47:29] Maar ik heb u de brief gestuurd.

[3:47:31] Die ziet op de deal.

[3:47:32] Die deal is heel helder.

[3:47:34] Die ziet op financiën.

[3:47:36] U vraagt ook een minister van het kabinet.

[3:47:38] Ik ga niet over fracties.

[3:47:40] Ik ga niet over mensen die niet bij het kabinet zitten.

[3:47:43] Dus heel plat.

[3:47:45] Dit is de deal die wij met Pro hebben gemaakt.

[3:47:47] En dit is de deal die vandaag voordicht.

[3:47:48] En dat is ook het enige wat relevant is voor deze begroting, namelijk hoe ziet het financieel eruit.

[3:47:53] De heer Dossen.

[3:47:55] Ja, voorzitter, kijk, wat de minister aangeeft en wat er ook in de brief staat,

[3:48:00] ik denk dat dit een afspraak is geweest tussen de VVD en D66,

[3:48:05] die buiten deze afspraak tussen het kabinet en pro is gemaakt.

[3:48:09] Ja, daar vind ik van alles van, dat we daar niet openbaar in het parlement met elkaar blijkbaar over kunnen debatteren,

[3:48:15] dat er achter de schermen een deal wordt gesloten tussen twee coalitiepartijen,

[3:48:19] die raakt aan een deal die wij hier in het parlement met elkaar bespreken.

[3:48:24] Dat vind ik op z'n zachtst gezegd treurig, maar de minister geeft hier aan daar weinig mee te kunnen.

[3:48:33] En daar moeten we het dan maar mee doen.

[3:48:36] En dan heb ik nog een punt van orde.

[3:48:38] En dat is, ik heb dadelijk, en de heer van Kuilen begrijp ik ook, een debat hierna om half zes.

[3:48:48] Dus ik snap dat er een e-mailprocedure voor een ander debat loopt.

[3:48:52] Maar wij hebben wel een debat, dus ik zou het eigenlijk wenselijk vinden om dan gewoon te schorsen.

[3:49:01] Zullen we dat nu al behandelen?

[3:49:03] Want de minister is nu nog bezig met de antwoorden.

[3:49:06] We kunnen doorgaan tot half zes en dan inderdaad kijken hoe we verder willen gaan.

[3:49:11] Volgens mij is dat denk ik een goede optie.

[3:49:15] Of we kunnen nu inderdaad meteen al gaan kijken hoe we daarmee verder gaan.

[3:49:20] Maar er loopt inderdaad een e-mailprocedure, zoals ik begrepen heb, voor een ander debat dan de heer Dassen bedoelt.

[3:49:30] En de heer Van Kuijlen ook.

[3:49:33] Dus de vraag is nu eventjes of wij nu al hierover willen bespreken, over het ordevoorstel van de heer Dassen, of dat we nog eventjes daarin wachten.

[3:49:46] Wellicht ongebruikelijk, maar kijk, de kans dat ik uw overige vragen over de subitoire begroting en dat ik die in een paar minuten afkrijg, die is denk ik vrij gering.

[3:49:56] Is het zinvol om deze vragen die er nog resteren schriftelijk af te doen en ervoor te zorgen dat wij daarnaast ook de noten van wijziging naar u sturen,

[3:50:06] zodat we in een misschien een verlengde tweede termijn dat allemaal netjes met elkaar kunnen bespreken, zodat we dat goed afhandelen.

[3:50:11] Dat is eigenlijk het enige wat ik kan bedenken, anders wordt het denk ik echt wel ingewikkeld om dit goed te doen.

[3:50:16] Oké, ik krijg hier in ieder geval vanuit G4 door dat zodra we die informatie maandag krijgen, dat dat inderdaad in te plannen is.

[3:50:28] Ik kijk even naar de minister, omdat de minister het voorstel heeft gedaan.

[3:50:31] Ik kijk even naar de minister.

[3:50:36] Excuses, of het maandag in te plannen valt?

[3:50:38] Nee, of wij die informatie in de nota maandag kunnen krijgen.

[3:50:44] We kunnen in ieder geval de schriftelijke beantwoording maandag versturen.

[3:50:46] de noodtaaf van wijziging zal ik even ruggespraak moeten houden,

[3:50:49] omdat we ook afstemming vragen met andere departementen.

[3:50:51] Dat ligt niet helemaal in mijn hand.

[3:50:53] Voorzitter, mag ik een vraag overstellen?

[3:50:56] Sorry, de heer Dassen.

[3:50:57] Even een vraag hierover, want wat de minister nu voorstelt,

[3:51:01] is dat we dan verder gaan en dat de noodtaaf van wijziging daar dan bij komt,

[3:51:07] bij die behandeling.

[3:51:09] Dan ben ik wel even zoekende of we daar dan nog voldoende ruimte krijgen

[3:51:14] om eventuele vragen over te stellen,

[3:51:15] omdat het dan onderdeel wordt van iets

[3:51:17] terwijl we het dan niet op een manier

[3:51:19] nog kunnen onthameren

[3:51:21] de minister

[3:51:24] ik snap niet helemaal de vraag

[3:51:26] de nota van wijziging zal

[3:51:29] inhoudelijk niet heel anders

[3:51:30] zijn dan de brief die ik u net heb gestuurd

[3:51:31] omdat we niet binnen een paar dagen de volledige

[3:51:34] besteding zullen hebben van hoe deze middelen eruit zien

[3:51:36] dus het zal een vervatting

[3:51:38] zijn van onze voornemens op een nette manier

[3:51:40] zodat het verwerkt wordt op de subbitware begroting

[3:51:42] dus het zal inhoudelijk

[3:51:44] denk ik niet veel toevoegen

[3:51:45] Dus als ik ervoor kan zorgen dat de door u gestelde vragen zo snel mogelijk beantwoorden,

[3:51:51] zullen we dit ook erbij aan toevoegen zodat we alles in één keer kunnen afdoen.

[3:51:54] Maar er zullen geen verrassingen of nadere informatie in staan die nog bij u tot verrassing zullen leiden.

[3:52:05] Heutink wil daar nog op reageren en mevrouw Dobben.

[3:52:07] Tot op heden zijn we dit debat een keer of vier verrast in een paar uur tijd dat we hier met elkaar zitten.

[3:52:12] Dus ik ben er zeker geen voorstander van om de noten van wijziging in een tweede termijn maar even af te raffelen.

[3:52:19] Sterker nog, ik wil hem eigenlijk gewoon plenair behandelen.

[3:52:21] Dus ik zie er helemaal niets in om dat dan maar even in een tweede termijn te doen.

[3:52:28] Schriftelijke beantwoording, prima hoor, dat is allemaal oké.

[3:52:30] Maar echt die noten van wijziging, die wil ik echt apart behandelen.

[3:52:34] Volgens mij wordt het sowieso niet afraffelen.

[3:52:37] Het is een volwaardige behandeling.

[3:52:39] Het gaat om een WGO, dus u krijgt voldoende tijd dat u wilt.

[3:52:43] Ga naar mevrouw Dobben.

[3:52:45] Ja, ik denk ook dat het niet meer gaat lukken om in vijf minuten alle vragen te beantwoorden.

[3:52:50] Hoe snel deze minister ook gaat praten, dat gaat me niet lukken.

[3:52:53] En ik vind ook dat we dit debat gewoon goed moeten voeren.

[3:52:56] Maar is het voorstel dan dat onze vragen schriftelijk worden beantwoord,

[3:52:59] maar daarna dat we nog een debat ingepland krijgen?

[3:53:04] En hoe lang duurt dat debat dan?

[3:53:05] Want dan moeten we ook wel dan echt de tijd hebben om daar het debat te kunnen voeren.

[3:53:10] Niet dat we dan nog één interruptie mogen doen en alles moet ook binnen een uurtje klaar.

[3:53:14] Dus is dat dan een volwaardig gebeuren?

[3:53:16] Ja, het kan gewoon weer vier uur duren.

[3:53:20] Dus het gaat dan om een voortzetting van de WGO, waarbij allerlei stukken inderdaad toegevoegd worden.

[3:53:26] En dat het inderdaad, de vragen die al gesteld zijn, schriftelijk worden beantwoord.

[3:53:30] Dus als u het goed vindt, ook gezien de tijd, zou ik graag dit voorstel met jullie willen bespreken om de WGO verder voor te zetten op een ander moment,

[3:53:43] waarin in ieder geval de nota wordt toegevoegd en ook de antwoorden van de minister die schriftelijk worden beantwoord.

[3:53:51] Ik kijk even rond.

[3:53:56] Ja, hierover.

[3:53:57] Ja, niet om te muggen ziften hoor, maar om te voorkomen dat wij dan vier interrupties krijgen en vier keer nog de vragen moeten herhalen naar aanleiding van de antwoorden die we hebben gekregen.

[3:54:06] Het was fijn als de minister dan wel nog steeds met blokjes even alles langs loopt, anders wordt het echt zo'n doodgevallen debat.

[3:54:12] En volgens mij willen we dat ook niet.

[3:54:14] De minister heeft het verzoek gehoord, dan ga ik even langs verkuilen.

[3:54:20] Ja voorzitter, dank. Ik had wel die vraag over die opvanghubs en ik zou eigenlijk de minister willen vragen om in die beantwoording...

[3:54:27] aparte brief daarover te maken binnen twee weken. Die zou ik graag ontvangen en dan steun voor het

[3:54:32] voorstel. De heer Seder. Steun, ik zou graag een brief van het kabinet, maar ook van de minister

[3:54:37] van Justitie willen hebben over deze afspraak. Mevrouw Kreuger. Ja, steun voor het voorstel,

[3:54:48] want dan komt die nota van wijziging onze kant op en kunnen we die goed bespreken. Ik deel het

[3:54:56] verzoek van het lid Ceder over

[3:54:59] een reactie van

[3:55:00] het kabinet langer dan

[3:55:02] dit korte briefje over de

[3:55:04] berichtgeving over

[3:55:07] die terrorismeverheerlijkingwet.

[3:55:09] En

[3:55:09] ik kan het voorstel

[3:55:12] steunen.

[3:55:15] Ja, voorzitter, ik kan het voorstel ook steunen.

[3:55:19] Wel even een

[3:55:20] kanttekening. Ja, dat andere debat is nu dus

[3:55:22] gecanceld. Nou goed, dat staat hier los van. De zonde,

[3:55:24] maar het staat hier verder los van. Dus daar kan ik

[3:55:25] Daar kan ik verder niks aan doen.

[3:55:30] Ik maak me wel dan even zorgen om het tijdstip waarop het wordt gepland.

[3:55:34] Want ik had wel vanuit de Griffie begrepen dat er een heel beperkte tijd is om dat nieuwe debat in te plannen.

[3:55:39] En dat dat dus gaat bijten met andere debatten.

[3:55:42] Dus daar maak ik me dan wel een beetje zorgen om.

[3:55:46] Ik maak het even af en dan kom ik even bij uw vraag.

[3:55:50] Vraag daarover, dat moment is nog niet duidelijk.

[3:55:52] Dat ging op volgende week donderdag om vijf uur.

[3:55:56] Ja, ik begrijp vanuit Giffy inderdaad donderdag vijf uur.

[3:56:00] Oké, dat heeft enig overlap, maar dan steun voor het voorstel.

[3:56:04] En wat mij betreft, ik heb persoonlijk niet zo heel veel behoefte aan extra brieven over dingen die in de media zijn verschenen.

[3:56:11] Maar als anderen dat wel hebben, dan is dat prima.

[3:56:15] De heer Heutink, ik voel heel echt de behoefte om te reageren op wat er net is gezegd, maar dat gaan we inhouden.

[3:56:21] Ja, voorzitter, kijk, ik vind alles prima, maar dan wil ik gewoon een volwaardige eerste en tweede termijn.

[3:56:27] Dus zoals het er nu uitziet, hebben we alleen een tweede termijn.

[3:56:30] En dat is het dan, en daar nemen we dan wat ruim de tijd voor.

[3:56:34] Maar op het moment als die noten van wijziging, gewoon een aanvullend wetsvoorstel,

[3:56:37] ja, dat vind ik dat we daar ook gewoon een eerste termijn voor moeten vervoeren.

[3:56:40] En dan steun, maar anders niet.

[3:56:44] Oké, volgens mij...

[3:56:46] Mevrouw Dobber.

[3:56:47] Ik kan dat wel steunen in een korte eerste termijn, gewoon om nog eens wat extra vragen eventueel te kunnen stellen, de informatie die komt.

[3:56:53] Overigens vind ik de informatieverzoek van de heer Verkuilen ook heel interessant, want die terugkeerhubt.

[3:56:58] Ja, ik denk dat wij daar heel anders naar kijken, maar als dit onderdeel is van wat hier nu gebeurt en daar komt een brief over,

[3:57:05] dan zou ik het eigenlijk wel fijn vinden om daar wat meer over te weten voordat dit debat doorgaat.

[3:57:09] Want dan weet ik ook waar ik ja of nee op zeg als ik deze begroting steun.

[3:57:14] Mevrouw Kreuger.

[3:57:16] Voorzitter, voordat er een heel verhaal over terugkeerhubs komen, dat gaat niet over de begroting 2026 volgens mij.

[3:57:23] Nou ja, misschien kan de minister daar dan even duidelijkheid over verschaffen.

[3:57:26] Oké, ik wil graag het voorstel doen dat de WGO dat wordt voortgezet en er wordt een moment hiervoor gekozen.

[3:57:34] Er is net al gezegd dat het waarschijnlijk donderdag wordt vanaf 5 uur, omdat dan voldoende tijd is om hierover te bespreken.

[3:57:41] Er is ook een voorstel gedaan voor een hele korte eerste termijn nog vanuit de Kamer.

[3:57:47] Volgens mij kan dat als de commissie dat wilt.

[3:57:52] Dus dat wordt ingepland en georganiseerd.

[3:57:56] Dan zou ik heel graag, ik weet niet of de minister daar nog een reactie op wil geven op de vraag van mevrouw Kreuger.

[3:58:04] Of dat dat op een later moment kan komen.

[3:58:06] Ja voorzitter, we gaan het gewoon allemaal netjes schriftelijk beantwoorden.

[3:58:09] Want anders gaan we het debat hier hervatten. Het is niet verstandig.

[3:58:12] Oké, dan is dat het voorstel en de commissie kan daarin instemmen.

[3:58:16] Dan wil ik in ieder geval de WGO schorsen. Tot dan.