Financiën decentrale overheden

[0:00:00] Goedemiddag allemaal.

[0:00:01] Welkom bij de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken.

[0:00:05] Aan de orde hebben wij het commissiedebat Financiën Decentrale Overheden.

[0:00:09] Hartelijk welkom aan de minister en de mensen op de tribune en degene die vanuit huis kijken.

[0:00:16] Dank voor uw geduld.

[0:00:18] We gaan iets later beginnen, maar ik denk dat het heel belangrijk is dat het debat vandaag wel kan plaatsvinden.

[0:00:23] Vooralsnog zijn we wel gebonden aan de eindtijd van zes uur.

[0:00:27] We gaan niet tornen aan de spreektijd, daar heeft iedereen zich op voorbereid.

[0:00:31] Die is vijf minuten per spreker.

[0:00:35] Ik stel voor in de eerste termijn van de Kamer twee korte interrupties op elkaar, zodat we voldoende tijd hebben voor de termijn van de minister en de interrupties daarop.

[0:00:45] De vraag is of de leden zich daarin kunnen vinden.

[0:00:50] Ik streef er toch naar om dit debat gewoon keurig op tijd af te ronden.

[0:00:54] Dan is het gewoon balanceren met de tijd die we hebben.

[0:00:57] Twee interrupties.

[0:01:00] In eerste termijn van de Kamer.

[0:01:03] En dan kijken we straks, na verloop van deze termijn, hoeveel tijd we hebben voor de termijn van de minister.

[0:01:06] En de interrupties daarop.

[0:01:07] En die wil ik dan wat ruim hartiger toestaan.

[0:01:11] Oké, voorzitter.

[0:01:11] Het is heel zuinig.

[0:01:12] Ik hoop dat de minister minder zuinig is, uiteindelijk.

[0:01:16] Maar we gaan ons best doen.

[0:01:19] En dan nog een verzoek aan de commissie.

[0:01:22] Aanwezig is de heer Schenk.

[0:01:23] Hij is niet officieel lid van deze commissie.

[0:01:26] Dus ik vraag de leden of zij ermee instemmen dat hij deelneemt aan dit debat namens Forum voor Democratie.

[0:01:31] Dat is het geval.

[0:01:33] Dan stel ik voor dat wij gaan beginnen.

[0:01:34] En dan starten we met de eerste spreker, de heer Vlag namens de SGP.

[0:01:39] Ja, voorzitter.

[0:01:40] En dat is vanmiddag ook mede namens de ChristenUnie.

[0:01:43] Voorzitter, ik heb het in een eerder debat over gemeentefinanciën al vaker gezegd, mijn gemeentehart bloed.

[0:01:50] En ik moet eerlijk zeggen dat sinds die tijd dat bloeden nog niet gesteld is.

[0:01:53] Want de onzekerheid is groot en de nood is niet kleiner geworden.

[0:01:57] En wie denkt dat het debat over financiën van deze centrale overheden technisch en zakelijk is, zit er behoorlijk naast.

[0:02:05] Er is nauwelijks een betere manier om de rijkdom en verscheidenheid van ons kleine land beter te leren kennen dan door dit debat voor te bereiden.

[0:02:12] Kijk maar naar de verschillende oproepen die we in de aanloop naar dit debat hebben gekregen.

[0:02:16] We hebben post gehad uit de Randstad.

[0:02:17] Er melden zich Randsteden in de Randstad.

[0:02:20] En een groep grote steden buiten de Randstad.

[0:02:23] Daarnaast kloppen middelgrote gemeenten aan en dat is natuurlijk het platteland.

[0:02:27] Helaas zijn deze groepen gemeenten het niet allemaal met elkaar eens.

[0:02:31] En uiteraard is er ook nog het belangrijkste knooppunt.

[0:02:33] De rijkdom aan verscheidenheid betekent helaas geen rijkdom op de gemeentebegroting.

[0:02:40] Voorzitter, ik herinner me nog goed dat we een stevig debat hadden over het ravijnjaar 2026.

[0:02:44] Een legendarische term.

[0:02:47] Gelukkig zijn door het kabinet toen goede stappen gezet.

[0:02:50] Het geluk bestond er eigenlijk vooral uit dat het ravijn vooruitgeschoven werd.

[0:02:54] Inmiddels kijken we daarom met zorg naar 2028.

[0:02:58] De provincies melden ons dat het halve gemengd land de begroting dan niet meer rondkrijgt.

[0:03:03] Onduidelijkheid over de toekomst teistert nog steeds de gemeentebegroting en overschaduwt de onderhandelingen voor nieuwe coalities.

[0:03:11] Gemeenten bevinden zich in een bar landschap.

[0:03:14] De SGP constateert dat ravijnpolitiek uiteindelijk leidt tot woestijnpolitiek.

[0:03:21] Je weet als gemeente dat je niet meteen in de afgrond stort, maar je leidt aan aanhoudende uitdroging zonder perspectief aan de horizon.

[0:03:29] Lokale voorzieningen staan steeds verder onder druk.

[0:03:32] Dat is ook wat wethouders me laten weten.

[0:03:34] En dat kan blivende schade opleveren, ziet de minister de urgentie van deze uitdroogpolitiek.

[0:03:41] Voorzitter, de SGP hoort graag hoe het kabinet structureel duidelijkheid gaat bieden aan gemeenten, zodat zij stabiel en langjarig kunnen werken aan hun gemeenschap.

[0:03:49] Het is van groot belang dat een duidelijk en concreet beeld bestaat hoe het Rijk kijkt naar de verschillende taken en voorzieningen in gemeenten.

[0:03:55] De verwachtingen die burgers mogen hebben van de meest nabije overheid en de middelen die daar dan voor beschikbaar zijn.

[0:04:02] Het Rijk handelt nu lijkt het wel wat willekeurig.

[0:04:05] Het gebeuren rond de specifieke uitkeringen staat er symbool voor waar het is meer te noemen.

[0:04:10] Als het gaat om bibliotheken wordt bijvoorbeeld de ondergrens zelfs wettelijk aangescherpt.

[0:04:15] Terwijl het heel anders gaat met het thema weerbaarheid.

[0:04:19] De minister van Justitie en Veiligheid heeft bijvoorbeeld recent aangegeven dat de korting op de brede doeluitkering rampenbestrijding gewoon doorgaat.

[0:04:26] Hoewel we steeds vaker zien dat de brandweerdreigingen zoals natuurbranden nauwelijks de basis en de inspectie waarschuwingen geeft over verschalende capaciteit.

[0:04:36] En denk ook aan de rol die de vrijwilligers en de brandweerkazernes kunnen spelen in het hele aspect van weerbaarheid.

[0:04:43] Daar moeten we zuinig op zijn.

[0:04:45] En dan hebben we het nog niet gehad over het domein jeugd.

[0:04:47] Het is onduidelijk hoe rijk en gemeente bijvoorbeeld concreet gaan waarborgen dat informele steun rond gezinnen echt veel vaker een alternatief wordt voor professionele hulp, zodat de kosten beheerst kunnen worden.

[0:04:58] Welke verantwoordelijkheid ziet de minister voor zichzelf om overzicht en voorspelbaarheid te bewaken?

[0:05:04] Voorzitter, de herverdeling van het gemeentefonds is door allerlei onduidelijkheden bijzonder ingewikkeld geworden.

[0:05:08] De ROB stelde vast dat door alle voorstellen de beoogde richting van de totale herverdeling ongewis zou worden.

[0:05:15] Gelukkig wil de regering niet in die stuurloze situatie terechtkomen.

[0:05:19] Het gevolg is wel dat opnieuw uitstel volgt en dat bepaalde gemeenten daardoor steeds verder in de knel komen.

[0:05:25] Dat uitstel schept ook verplichtingen voor het Rijk om deze verlengde onzekerheid door te komen.

[0:05:30] Waarom moet meteen voor alle onderdelen maar liefst twee jaar uitstel volgen?

[0:05:33] Wil de minister verkennen of hij bepaalde onderdelen toch al per 2028 kan wijzigen, bijvoorbeeld toerisme, parkeren en OZB?

[0:05:41] En wil de minister verkennen of enige indexatie van de aanvullende uitkering van de nadeelgemeente mogelijk is, gezien het feit dat deze sinds 2023 niet heeft plaatsgevonden?

[0:05:50] De aanbeveling van de ROB om de uitkering te bevriezen op het niveau 2026 laat de mogelijkheid onverlet om over de afgelopen jaren een compensatie te verlenen.

[0:06:00] Tot slot, voorzitter.

[0:06:01] De SGP deelt de stelling van de ROB dat het verdeelmodel de echte werkelijkheid moet weer spiegelen.

[0:06:07] Ik ben benieuwd welke suggesties de ROB hier zelf voor heeft en die verdienen uitdrukkelijk overweging in de uitwerking.

[0:06:14] Uit de brief van het kabinet is nog niet duidelijk wat precies de bedoeling is.

[0:06:17] Het is mooi dat de VEG snel een plan van aanpak wil maken, maar wordt de ROB daar ook bij betrokken en worden de verschillende groepengemeenten ook uitdrukkelijk nauw betrokken bij de onderzoeken en voorstellen.

[0:06:27] Tot zover, voorzitter.

[0:06:30] Dank u wel.

[0:06:31] Ik geef het woord aan de heer Schenk namens Forum voor Democratie.

[0:06:35] Dank u wel, mevrouw de voorzitter.

[0:06:37] Het is slecht gesteld met de financiële toestand van onze laagste bestuurslaag, de gemeente.

[0:06:43] Hoewel recente jaarrekeningen nog positieve cijfers laten zien, schetsen de miljardenbegrotingen tot en met 2029 een zorgwekkend beeld door het hele land.

[0:06:51] Politiek en ambtenarij spreken dan over structurele uitdagingen, maar de werkelijkheid is veel harder.

[0:06:57] Als de huidige trends doorzetten, lopen de meeste gemeenten financieel vast.

[0:07:01] Het functioneren van gemeenten kraakt aan alle kanten.

[0:07:04] Eerder dit jaar meldde ESB een toonaangevend economisch vakblad en ik citeer, gemeenten hebben steeds minder ruimte om te investeren, einde citaat.

[0:07:13] Zo ontbreekt het aan geld voor de bouw van wegen, fietstunnels, riolering en het onderhoud van bestaande infrastructuur en onderwijsgebouwen.

[0:07:20] Dat probleem bestaat al sinds 2009, maar is nooit aangepakt.

[0:07:24] Sterker nog, de gemeenten hebben het alleen maar zwaarder gekregen en dat komt door het Rijk.

[0:07:29] In 2015 werden jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen, namelijk vanuit het Rijk, overgeheveld naar de gemeente.

[0:07:36] De financiering vanuit het Rijk steeg mee, maar kon het gigantische nieuwe takenpakket logischerwijs niet geheel ondersteunen.

[0:07:43] Onder deze verschuiving, met recht omschreven als het over de schuttingkieperen, gingen niet alleen de gemeentefinanciën gebukt, maar ook de kwaliteit van die overgehevelde beleidsterreinen.

[0:07:53] Ze hebben nooit meer naar behoren gefunctioneerd sindsdien.

[0:07:56] En voorzitter, dan is er nog het zogeheten aanstaande ravijnjaar, waarin gemeenten ernstig gekort gaan worden op hun inkomen uit het gemeentefonds.

[0:08:05] Geldt dus dat gemeenten van het Rijk krijgen.

[0:08:07] Eerst zou het dit jaar zover zijn, maar het is nu verplaatst naar 2028.

[0:08:11] Dat is natuurlijk geen echte oplossing en dat in een periode waarin gemeenten wederom geconfronteerd worden met nieuwe grote opgaven.

[0:08:19] Dat is niet in de laatste plaats het gevolg van de spreidingswet.

[0:08:22] Hoewel de opvanglocaties zelf worden bekostigd door het Rijk en in zijn kielzucht COA draaien gemeenten wel op voor een groot deel van de bijkomende kosten op het gebied van openbare orde, onderwijs, zorg en andere voorzieningen.

[0:08:34] Die financiële gevolgen zijn allesbehalve verwaarloosbaar.

[0:08:37] Wie het geheel bekijkt, krijgt bijna medelijden met onze gemeente.

[0:08:40] De onderste verdieping van het huis van Torbekken toont het beeld van een ondervoet en te zwaar beladen pak ezeltje, waarvan de eigenaar bijna lijkt te willen dat het door de hoeven zakt.

[0:08:49] Dat is ook geen onjuiste analyse, want hoe meer een gemeente onder druk staat, hoe meer geld van boven nodig is en hoe meer men dan ook geneigd zal zijn om zonder tegenstribbelen te doen wat het Rijk verlangt.

[0:08:59] Een gemeente die leeft in de financiële marge en dus afhankelijk is van de provincie of het Rijk, is een gemeente die zonder problemen asielzorgers op zal nemen of de energietransitie door zal voeren.

[0:09:11] En wanneer een gemeente uiteindelijk bezwijkt, is dat voor het Rijk ook nog eens voordelig.

[0:09:14] De fusiedrang viert immers nog altijd hoogtij.

[0:09:17] In 2015, het jaar dus dat de zorg en het sociaal domein werden overgeheveld naar de gemeente, telde ons land nog 393 gemeenten en nu zijn dat er nog maar 342.

[0:09:27] En ook volgend jaar verdwijnt er als alles doorgaat.

[0:09:29] Wederom een gemeente, want Weidemeer refuseert met Hilversum.

[0:09:33] En Forum voor Democratie blijft fel tegen deze fusies, maar ze zijn wel een logisch gevolg van de voortdurende druk op gemeenten waarvan helaas al jaren sprake is.

[0:09:42] Want voorzitter, aan de ene kant zitten ambtenaren en politici vast in een kortzichtige tunnelvisie waarin alleen de ingeslagen weg denkbaar lijkt.

[0:09:50] In plaats van het takenpakket van gemeenten fundamenteel te herzien, wordt gezocht naar allerlei manieren om beleid alsnog uitgevoerd te krijgen.

[0:09:58] En dat wordt dan gevonden in samenwerking en fusies, wat financieel uiteindelijk niet eens veel meer oplevert, blijkt ook uit onderzoeken.

[0:10:06] Aan de andere kant is er ook een politieke reden... om gemeentefusies aan te jagen.

[0:10:11] Want een grotere gemeente met minder lokale binding... minder eigen karakter... marginaliseert de politieke participatie van inwoners.

[0:10:17] Mensen voelen zich niet meer gehoord... niet meer vertegenwoordigd en haken daarom af.

[0:10:21] En daarmee neutraliseren fusies het gevaar... dat van onderaf, vanuit een gemeenteraad dus... een ander beleid wordt opgeëist... dan landelijk wenselijk wordt gevonden.

[0:10:29] Zoals we bijvoorbeeld nu in Maassluis zien... waar het nieuwe coalitieakkoord uitgaat... van nul plekken voor asielzoekers.

[0:10:34] En daarbij rijst de vraag...

[0:10:36] wanneer wordt Masluis opgeslokt door een buurgemeente.

[0:10:39] Ook verzekeren de gevestigde machtspartijen zichzelf... met gemeentefusies van extra zetels, functies en kunnen burgemeesters... niet geheel toevallig vaak voortkomend uit diezelfde partijen... zich belangrijker en groter gaan voordoen.

[0:10:52] We begeven ons wat dat betreft echt in een neerwaartse spiraal.

[0:10:55] Voorzitter, Forum voor Democratie wil een einde aan de verdrukking van het lokale bestuur en een herwaardering van onze Nederlandse gemeente.

[0:11:02] Wij willen te zware taken bij gemeenten wegnemen, het gemeentefonds op orde brengen en fusiegemeenten opsplitsen, zodat lokale binding, identiteit en karakter terugkeren op lokaal niveau en de financiën van gemeenten zodoende weer op kracht kunnen komen.

[0:11:15] Democratie begint lokaal.

[0:11:16] Daar staan politiek en inwoners het dichtst bij elkaar.

[0:11:19] En het is daarom van het allergrootste belang om dat in ere te herstellen.

[0:11:23] Dank u wel.

[0:11:24] Dank u wel.

[0:11:25] U heeft een interruptie van mevrouw Huizinga.

[0:11:30] De heer Schenk had het over oplossingen.

[0:11:32] En ik was heel benieuwd naar wat dan exact die oplossing was.

[0:11:35] Want die hoorde ik nog niet uit.

[0:11:37] U gaf aan gemeentefonds op orde brengen.

[0:11:39] Kunt u mij helpen van hoe u dat dan op orde wil brengen?

[0:11:44] De heer Schenk.

[0:11:45] Ik zal de volgende keer mijn microfoon uitzetten als ik het woord niet heb.

[0:11:49] Ja, dat is eigenlijk een vraag die terugvalt op je kunt geld maar één keer uitgeven.

[0:11:55] Het is logisch dat wanneer je als Rijksoverheid allerlei wat ons betreft ideologische keuzes maakt om geld...

[0:12:01] over de balk te smijten voor allerlei beleid wat ons betreft niet nodig zal zijn... dat je dat aan de andere kant ergens vandaan zal moeten halen.

[0:12:08] We geven miljarden, tientallen miljarden uit aan emigratie, aan klimaat.

[0:12:11] Als we dat niet zouden doen, zouden we bijvoorbeeld gemeenten meer geld kunnen geven.

[0:12:14] Dat zou een oplossing kunnen zijn.

[0:12:16] Andere oplossing is taken wegnemen bij gemeenten.

[0:12:21] Ook gemeenteraad zit nog altijd in de gemeenteteiling.

[0:12:24] Wat ik met heel veel plezier doe, maar ik zie ook daar dat bijvoorbeeld jeugdzorg...

[0:12:27] De gemeente echt zo gigantisch veel geld kost.

[0:12:29] En als je ook een beetje pech hebt als gemeente met een aantal gezinnen te maken.

[0:12:33] Het waar bijvoorbeeld uithuisplaatsingen nodig zijn.

[0:12:36] Dat je als gemeente bijna op een faillissement afstevende.

[0:12:40] Omdat dat gewoon soms voor miljoenen extra kosten zorgt.

[0:12:43] Het zijn hele onwenselijke ontwikkelingen.

[0:12:45] Dus wij zeggen laat die gemeente zich echt op zijn kerntaken richten.

[0:12:48] En laten we bijvoorbeeld die keuze die in 2015 gemaakt is.

[0:12:50] Door de gemeente zoveel extra taken te geven terugdraaien.

[0:12:57] Een vervolgvraag?

[0:12:58] Ja, een vervolgvraag.

[0:12:59] Ik heb nog niet echt antwoord gekregen over hoe dan het gemeentefonds anders ingericht moet worden.

[0:13:03] Dus u heeft het over heel veel taken, maar kunt u dan nog één keer in één korte zin uitleggen hoe u dat gemeentefonds anders wilt inrichten?

[0:13:11] Kan de heer Schenk even via de voorzitter, alsjeblieft.

[0:13:15] Ja, misschien dat mevrouw Huizinga op zoek is naar een antwoord van... we moeten er meer geld in doen.

[0:13:22] Alleen ik denk niet dat dat per definitie een oplossing is.

[0:13:25] Het zou een oplossing kunnen zijn.

[0:13:26] Alleen er zou bijvoorbeeld een stuk minder geld nodig zijn voor gemeenten... wanneer gewoon de hoeveelheid taken die gemeenten op dit moment hebben... teruggedraaid zouden worden.

[0:13:33] Wij bevinden bijvoorbeeld ook die spreidingswet uitermate onwenselijk.

[0:13:36] Dat zet de gemeente ook weer voor allerlei extra taken.

[0:13:39] We zien voorbeelden van gemeenten die allerlei tijd... en ambtelijke capaciteit investeren in...

[0:13:45] Allerlei AZC-plannen die vervolgens door het COA worden afgeschoten, maar niet rendabel genoeg is.

[0:13:49] Daar gaat allemaal extra tijd en geld naartoe.

[0:13:52] Uiteindelijk verdwijnt dat in een boneloze put, levert het de gemeente niets op en kost het vooral wel heel veel geld.

[0:13:58] Dus er zal echt een fundamentele koerswijziging nodig zijn waar het gaat om welke taken voert de gemeente uit, wat zijn kerntaken van de gemeente.

[0:14:05] Daar valt volgens mij heel veel winst te boeken.

[0:14:07] We moeten volgens mij, ik refereer al even aan het huis van Torbekken, de gemeente serieus nemen als autonome, soevereine bestuurslaag.

[0:14:14] Zo is het ooit bedoeld en zo zouden we het ook weer moeten willen maken in de toekomst.

[0:14:20] Dankjewel.

[0:14:20] We gaan verder met de inbreng van mevrouw Boelsma Hoekstra namens het CDA.

[0:14:28] Dank u wel, voorzitter.

[0:14:30] Vandaag gaan we het hebben over de financiën van de decentrale overheden, want zo noem ik het, niet de lager overheden, maar de decentrale overheden.

[0:14:38] En als voormalig wethouder heb ik aan de lijve ondervonden hoe wispelturig de vergoedingen vanuit het Rijk zijn en dat maakt goed besturen lastig.

[0:14:47] De algemene uitkering is namelijk het grootste deel van de gemeentelijke en provinciale begroting.

[0:14:53] En als we het over het gemeentefonds hebben, dan zijn we ook blij dat er eindelijk op een gedegen manier naar de herverdeling van dit fonds wordt gekeken.

[0:15:00] En dan niet alleen uit het oogpunt van technische modellen, en de heer Vlag refereerde er ook al aan, maar juist ook naar het maatschappelijk effect.

[0:15:08] Als CDA zien we hierin de eerste stap naar het herstel van vertrouwen.

[0:15:12] In de brief van de minister over de herverdeling vallen een aantal zaken op.

[0:15:16] Ten eerste dat er een paar keer staat dat het niet gaat om de omvang van het gemeentefonds, maar de verdeling van de beschikbare middelen.

[0:15:23] Over de omvang van het fonds ga ik het zo hebben, maar eerst de verdeling.

[0:15:27] Er waren bij de eerste herverdeling in 2022 voor- en nadeelgemeenten.

[0:15:32] Het ingroeipad wordt nu wederom bevroren en voor de nadeelgemeenten geeft dit wat lucht, maar de voordeelgemeenten hebben jarenlang al te weinig gehad en moeten nu waarschijnlijk nog langer op besluitende begroting wachten.

[0:15:44] Hoe gaat de minister deze gemeente tegemoetkomen?

[0:15:47] Voorzitter, vanuit het CDA willen we de minister met klem vragen om de herverdeling per 1-1-2028 definitief te maken.

[0:15:56] Er is nu weer een periode van twee jaar onzekerheid, terwijl er anders beloofd is.

[0:16:01] Waarom is er gekozen voor 29 en wat is er voor nodig om duidelijkheid per 28 te krijgen?

[0:16:07] En daarnaast vraagt het CDA zich af of bij deze herziening herverdeling grote verschuivingen in de verdeling worden verwacht.

[0:16:14] Bijvoorbeeld tussen de Randstad en de regio.

[0:16:16] Dan de omvang van het gemeente- en provinciefonds.

[0:16:19] Zoals bekend is er geen extra geld gereserveerd in het coalitieakkoord en is de indexatie niet in lijn met de werkelijke prijsstijgingen.

[0:16:27] De vraag van provincies en gemeentes is dan ook wat verwachten we van hen voor welk bedrag.

[0:16:33] Dat komt ook naar voren in het rapport metes maken met medebewind.

[0:16:37] Kan de minister ook aangeven wat zijn reactie is op dit rapport?

[0:16:41] Er ligt een reactie van zijn voorganger, maar hoe gaat deze minister hiermee aan de slag?

[0:16:45] En over de indexering, hoe gaat het kabinet opvolging geven aan de BBP-rapporten?

[0:16:50] En wanneer kan de minister ons daarover informeren?

[0:16:53] Dan wachten we, als het om gemeenten gaat, ook nog op het vervolg van het rapport van ARK.

[0:16:58] De jeugdzorg wordt hervormd, maar de financiële voordelen zijn er nog niet, terwijl er wel gekort is op het gemeentefonds.

[0:17:05] Hier stond een incidentele compensatie tegenover, maar deze is er niet meer vanaf 2028.

[0:17:10] Tussen 2020 en 2024 is de bruto uitgave gestegen van 5,2 miljard tot 7,1 miljard in 2024.

[0:17:23] En we zien nog steeds een stijging.

[0:17:24] Dit is door gemeenten niet rond te zetten en door het Rijk niet de financiering.

[0:17:29] Kan de minister toezeggen om met de minister van Jeugd in contact te treden om te overleggen hoe zij dit gaat oplossen met de gemeenten?

[0:17:35] En wanneer krijgen de gemeenten duidelijkheid over het vervolg op dit rapport?

[0:17:40] Hoe ziet de minister de financiële situatie van gemeenten voor zich vanaf 28?

[0:17:45] De bal ligt dus bij ons om dit samen met de decentrale overheden op te pakken.

[0:17:49] Dan wil ik het nog over de specifieke uitkering hebben, de spuks.

[0:17:52] In het jaarverslag van het ministerie lezen we dat het aantal spuks enorm is toegenomen.

[0:17:57] Van 16 in 2016 naar 185 in 2024.

[0:18:02] En in 2025 zijn er weer 44 nieuwe bijgekomen.

[0:18:06] Elke spuk gaat gepaard met verantwoordingslasten tussen overheden.

[0:18:10] Dat helpt niet bepaald bij een slagvaardige overheid.

[0:18:13] Het CDA vindt het dus goed dat dit afgebouwd wordt om minder tijd te besteden aan overleg en verantwoording tussen overheden.

[0:18:20] We lezen dat er in 26 acht spuks worden omgezet naar decentralisatieuitkeringen en in 27 mogelijk 15 bijzondere fondsuitkeringen.

[0:18:30] Er is ook dit kabinet gecommitteerd aan het terugdringen van het aantal spuks.

[0:18:35] Als laatste wil ik nog inbrengen dat totdat er duidelijkheid is over de herverdeling, de jeugdzorg en natuurlijk ook de inkomensaanvankelijke abonnementstarief VMO er lastige jaren voor gemeenten aankomen ter overbrugging.

[0:18:47] Kan de minister toezeggen dat hij in gesprekken met provincies aangeeft dat ze hier coulant mee om moeten gaan en dat bijvoorbeeld de vrije algemene reserve wat soepeler ingezet kan worden om de begroting sluitend te krijgen?

[0:18:58] Tot zover voorzitter.

[0:18:59] Dank u wel.

[0:19:00] U heeft twee interrupties.

[0:19:01] De eerste is van de heer Vlag.

[0:19:04] Ja voorzitter, als je een verjaardag hebt en er komen meer mensen dan je taart hebt, dan moet je opnieuw het mes in die taart gezetten en dan krijg je een kleiner puntje.

[0:19:12] Het CDA zei het ook eigenlijk in een soort bijzin, er is geen extra geld gereserveerd in een coalitieakkoord.

[0:19:17] Ja, dat is misschien wel de kern van het probleem.

[0:19:18] Ik denk dat we minder over verdeling zouden praten als er meer te verdelen was.

[0:19:22] Wat wil het CDA gaan doen in deze periode, waarin ze zelf aan de knoppen zitten, om te zorgen dat er meer geld is voor gemeenten en provincies?

[0:19:30] Mevrouw Bols-Mookstra.

[0:19:32] Voorzitter, ik zei het niet in een bijzin.

[0:19:34] Ik zei het terecht.

[0:19:35] Want ik denk ook dat die vraag ook komt richting de coalitie.

[0:19:40] Ik denk dat ik dat in het tweede deel van mijn betoog vrij duidelijk heb aangegeven.

[0:19:45] Dat stukje medebewind.

[0:19:47] En als voorbeeld noemde ik de jeugdzorg.

[0:19:49] Ik heb de getallen genoemd die zijn opgelopen in de loop der tijd.

[0:19:55] Het kan niet zo zijn dat wij onbeperkt opbrengen.

[0:19:58] zonder dat we ook heel kritisch kijken naar is dit zo op deze manier rond te zetten.

[0:20:04] Ik ben zelf wethouder geweest en in het college werd bij aanvang van de periode vaak heel zorgelijk gekeken naar de gemeentefinanciën.

[0:20:13] En dan zei ik van het komt altijd anders, zei ik dan.

[0:20:17] En het kwam ook altijd anders.

[0:20:19] Dat is op zich mooi, want het kwam ook altijd wel weer goed.

[0:20:21] Dat hebben we nu ook gezien in incidentele bijdragen.

[0:20:24] Maar je moet structureel kijken naar wat gaan gemeenten doen en wat kunnen wij daaraan bijdragen.

[0:20:30] En ik denk dat dat gesprek nu gestart wordt.

[0:20:33] Maar er moeten wel op korte termijn goede stappen worden genomen.

[0:20:36] Ook op de lange termijn die duidelijkheid te kunnen geven.

[0:20:40] Dank u wel.

[0:20:40] Nog een interruptie van de heer Vermeer.

[0:20:44] Dank u wel, voorzitter.

[0:20:46] Mevrouw Bolsma Hoogstra is eigenlijk best heel kritisch, maar ik krijg er toch een beetje extra parlementaire flashbacks en nachtmerries van.

[0:20:56] Want het CDA heeft zelf dit coalitieakkoord gemaakt.

[0:21:01] Ja, het komt altijd wel goed of het komt altijd wel mee.

[0:21:04] Ja, incidenteel.

[0:21:06] Maar dat is juist een grote probleem.

[0:21:07] Daar kan niet op gebouwd worden.

[0:21:09] We zien tientallen miljoenen positief resultaat.

[0:21:12] Die vliegen ons om de oren van gemeentes.

[0:21:15] Maar er is geen geld om structureel maatregelen te kunnen treffen.

[0:21:18] En bij de jeugdzorg kan een gemeente feitelijk niks anders doen dan de bonnetjes die ingeleverd worden overmaken.

[0:21:25] Zonder dat ze invloed hebben op de kosten daarvan.

[0:21:28] Hoe denkt mevrouw Boelsma-Hokstra dat het CDA dit oplossen in de augustusbesluitvorming, in de miljoenennota, ja of nee?

[0:21:38] Mevrouw Boelsma-Hokstra.

[0:21:42] Ja, hij doet het.

[0:21:45] Ik noemde dat voorbeeld over het komt altijd goed.

[0:21:47] Niet om te zeggen dat dat heel fijn was.

[0:21:50] Dat was juist niet fijn.

[0:21:51] Dus ik denk dat wij nu moeten kijken hoe we structureel gemeenten duidelijkheid moeten geven.

[0:21:57] Is dat dan door een x-bedrag op te plussen in de begroting?

[0:22:03] Of is dat om kritisch te kijken naar...

[0:22:06] Wat moet de gemeente doen en wat voor geld staat er tegenover?

[0:22:09] Dat zou uit kunnen komen dat er opgeplust moet worden.

[0:22:12] Dan is het aan de minister om dat ons voor te stellen en daar ook geld voor te zoeken.

[0:22:16] Maar het kan ook zijn, wat we nu hebben gezien, de jeugdzorg wordt hervormd.

[0:22:21] Maar die hervorming en die revenue, noem ik het maar even, die zijn nog niet zichtbaar in gemeentebegrotingen.

[0:22:28] Daar moet je als Rijk volgens mij wel iets mee.

[0:22:30] Want het kan niet zo zijn dat wij korten en dat er dan gewoon geen resultaten worden geboekt.

[0:22:35] Dus ik denk dat dat ook even in een gesprek met de minister van Jeugd aan de orde moet komen.

[0:22:40] Hoe gaan wij dit doen?

[0:22:41] Want het kan niet zo zijn, ik heb ook die rapporten van de provincies gelezen, dat meer dan 50% straks...

[0:22:47] Rode cijfers schrijft.

[0:22:49] Dat we zo de toekomst in gaan.

[0:22:50] Maar welke oplossing daarvoor komen.

[0:22:52] Dat wil ik toch echt even bij het kabinet neerleggen.

[0:22:54] Om daar kritisch naar te kijken.

[0:22:56] En ook een oplossing voor de lange termijn te zoeken.

[0:23:00] Richting de gemeente.

[0:23:03] Dank u wel.

[0:23:03] Dan gaan we verder met de inbreng van de heer Vermeer.

[0:23:06] Namens de fractie van de BBB.

[0:23:09] dankuwel voorzitter en gemeenten die staan het dichtst bij de mensen en dat klinkt misschien als een cliché maar het is wel waar want als een gezin hulp nodig heeft als er een sporthal of zwembad dreigt te verdwijnen of als jongeren zorg nodig hebben dan kijken mensen als eerste naar hun gemeente

[0:23:26] En daarom is dit debat voor BBB zo belangrijk, want als gemeentes en provincies geld tekort komen, dan blijft dat niet ergens hangen in een Haagse begroting of een tabel, dan merken mensen dat direct in hun eigen dorp of wijk.

[0:23:40] In hogere lasten verdwijnen de voorzieningen achter stallig onderhoud en plannen die stilvallen.

[0:23:45] En dat draagt precies aan waar BBB voor staat.

[0:23:47] Sterke dorpen, leefbare gemeentes en provincies en een overheid die niet alles in Den Haag bedenkt, maar juist begrijpt wat er lokaal nodig is.

[0:23:56] En voorzitter, de minister stuurt op 28 mei een brief over de herziening van het verdeelmodel van het gemeentefonds per 1 januari 27 en verder.

[0:24:05] In die brief staan veel verstandige woorden over gemeenten die een gelijkwaardige financiële uitgangspositie moeten hebben, over een gelijkwaardig voorzieningenniveau tegen gelijke belastingdruk, over objectieve kostenkenmerken en dat deze punten allemaal in het vervallig traject worden meegenomen.

[0:24:22] Maar dan komt de zin waar ook BBB over valt.

[0:24:25] Na al die mooie woorden schrijft het kabinet namelijk dat het vervallertraject nadrukkelijk niet gaat over de omvang van de middelen, maar over de verdeling van de middelen in het gemeentefonds.

[0:24:36] En hoe kijkt de minister aan tegen de noodkreten van randgemeenten terwijl centrumgemeentes meer geld ontvangen?

[0:24:43] En denkt de minister dat gemeentegrenzen uitdagingen kunnen tegenhouden?

[0:24:48] Voorzitter, gemeenten krijgen er dus geen ene euro bij.

[0:24:52] We gaan vooral opnieuw bespreken hoe we hetzelfde te kleine bedrag anders gaan verdelen.

[0:24:57] En dat is niet uit te leggen.

[0:24:59] Want gemeentes vragen niet alleen om een andere rekensom.

[0:25:02] Gemeenten vragen om lucht, om zekerheid, om structurele middelen.

[0:25:05] En op het simpele uitgangspunt dat als Den Haag taken oplegt, Den Haag daar ook geld bij levert.

[0:25:12] En BBB blijft het herhalen, taken en knaken moeten elkaar volgen.

[0:25:17] Of anders gezegd, geen Haagse ambities doorschuiven naar gemeentes zonder de rekening te betalen.

[0:25:23] En eerder dit jaar heeft het kabinet ook een brief gestuurd over de twee ROB-adviezen.

[0:25:28] Afrekenen met disbalans en meters maken met medebewind.

[0:25:32] En het kabinet erkent in hun reactie op die adviezen dat er inderdaad een disbalans is tussen taken, bevoegdheden en middelen.

[0:25:39] Maar daar blijft het dan nog bij.

[0:25:41] Vervolgens blijft het kabinet toch weer hangen in juridische terughoudendheid.

[0:25:46] En dan wordt gezegd dat artikel 108 van de gemeentewet en artikel 2 van de financiële verhoudingswet zich niet lenen voor een compensatieplicht voor medebewindstaken.

[0:25:56] Voorzitter, daar wil BBB een reflectie van de minister op.

[0:25:59] Wat betekent dit nou een gewone mensentaal?

[0:26:02] Betekent dit dat de minister vindt dat het Rijk taken bij de gemeente mag neerleggen?

[0:26:06] Verval zelf mag bepalen hoeveel geld daarbij hoort en daarna mag zeggen dit is hoe wij de compensatieplicht uitleggen?

[0:26:14] Als dat de lijn is, dan is taken en knaken geen uitgangspunt meer, maar een vrijblijvende slogan.

[0:26:20] En dat kan niet.

[0:26:21] Daarom vraag ik de minister heel concreet.

[0:26:24] Erkent hij dat medebewindstaken in beginsel volledig bekost moeten worden?

[0:26:29] En zo ja, hoe gaat hij dat borgen?

[0:26:31] Voorzitter, zoals in mijn inleiding al gezegd is dit geen papieren discussie.

[0:26:35] De gemeente Sonnenbrugel heeft niet voor niets aandacht gevraagd voor meer knaken voor de taken.

[0:26:41] De gemeente Ede slaat een noodkreet voor bezuinigingen van tientallen miljoenen.

[0:26:46] En de gemeente Achterkaspelen moet pijnlijke keuzes maken over voorzieningen zoals zwembaden.

[0:26:51] Wat niet alleen een kostenpost is, maar ook gaat om zwemveiligheid, ontmoeting en leefbaarheid in dorpen.

[0:26:58] En dat is precies het punt.

[0:26:59] Als Den Haag te weinig geld meestuurt voor verplichte taken, dan sleuvelen de voorzieningen waar dorpen en gemeenschappen op draaien.

[0:27:07] Dan betaalt het zwembad in het geval van Achterkaspelen de rekening van de jeugdzorg.

[0:27:11] En dan betaalt de lokale inwoner de rekening van Haagse politieke keuzes.

[0:27:16] BBB vraagt de minister om vandaag één ding helder te maken.

[0:27:19] Ziet hij dat dit probleem groter is dan alleen de verdeling van het gemeentefonds?

[0:27:24] Want een eerlijke verdienmodel is nodig, maar een eerlijke verdeling van te weinig geld blijft nog steeds te weinig geld.

[0:27:32] En als de minister dat met BBB eens is, vraag ik hem in dat kader of hij bereid is om in het vervalligtraject ook onderzoek te laten doen naar de omvang van het gemeentefonds in relatie tot de medebewindstaken.

[0:27:45] En voor de volgende stap in het verdeelmodel aan de Kamer te laten weten wat het kabinet gaat doen als uit dat onderzoek blijkt dat niet alleen de verdeling, maar ook de omvang tekortschiet.

[0:27:57] Voorzitter, ik sluit af.

[0:27:59] Dan heb ik het nu vooral gehad over het gemeentefonds, maar even belangrijk is het provinciefonds.

[0:28:04] Daarom nog een laatste vraag.

[0:28:06] Wat is de stand van zaken bij de herverdeling van het provinciefonds en wordt daarbij voldoende rekening gehouden met provinciespecifieke omstandigheden, zoals bijvoorbeeld de provincie Flevoland, die door haar bijzondere ontstaansgeschiedenis nu ook 20 tot 25 procent dreigt gekort te worden.

[0:28:24] En hoe vindt de minister het dat hij eigenlijk met hetzelfde bedrag de provincie zelf maar uit laat zoeken dan hoe dingen verdeeld moeten worden.

[0:28:33] Terwijl een individuele provincie eigenlijk maar één echte bezuinigingsmaatregel heeft.

[0:28:38] En dat is misschien het lidmaatschap van het IPO of zo opzeggen.

[0:28:41] Dan weet je in ieder geval dat je geld bespaart.

[0:28:44] Voorzitter, ik hou het omwille van de spreektijd voor nu hierbij.

[0:28:47] Dank u wel.

[0:28:48] Het was royaal in ieder geval.

[0:28:52] Mevrouw Huizinga namens D66.

[0:28:57] Dank u wel, voorzitter.

[0:28:59] De hoofdvraag van dit debat is eigenlijk hoe kunnen we met alle overheden samen bouwen aan een mooier Nederland?

[0:29:05] En hoe kunnen we als overheden op elkaar bouwen?

[0:29:08] En wat D66 betreft zijn daar twee dingen voor nodig.

[0:29:12] Allereerst wil ik de minister vragen de gemeenten, waterschappen en provincies mede-eigenaar te maken van al die mooie plannen in het coalitieakkoord.

[0:29:20] Die grote investeringen in de woningbouw, in het overbreken van het stikstofslot en werken aan een gezonde samenleving kunnen we echt niet zonder hen.

[0:29:28] En daarom ben ik blij dat de samenwerking sinds het aantreden van het kabinet direct is opgezocht.

[0:29:33] En ik ben ook positief dat er in het coalitiekocht zoveel aandacht is voor de interbestuurlijke verhoudingen.

[0:29:39] Maar voorzitter, ik heb nog wel vragen over hoe we dat gaan doen.

[0:29:43] Hoe gaat de minister de samenwerking de komende vier jaar vormgeven?

[0:29:48] En hoe zorgen we ervoor dat er vertrouwen is in die samenwerking tussen alle overheden voor de grote opgave waar we voor staan?

[0:29:55] Want ik denk dat overheden vaak meer van elkaar kunnen leren dan dat ze nu al doen.

[0:30:01] En vaak spelen dezelfde thema's op meerdere lagen.

[0:30:05] Mijn oog viel vorige week bijvoorbeeld op het Amsterdamse coalitieakkoord.

[0:30:09] Daar wordt de gemeenteorganisatie tegen het licht gehouden.

[0:30:12] Hoe kan het effectiever en hoe kan de gemeente leveren voor haar inwoners en haar burgers?

[0:30:18] Hier landelijk zijn we ook bezig met die vraag.

[0:30:21] Hoe kan het wat slagvaardiger?

[0:30:23] En ik hoor graag van de minister hoe hij decentrale overheden kan ondersteunen als zij er behoefte aan hebben om net als het kabinet te werken aan een slagvaardige organisatie.

[0:30:34] Een interruptie van de heer Martin Bosma.

[0:30:38] Dank u wel, voorzitter.

[0:30:39] Ja, goed dat de mevrouw van D66 begint over Amsterdam en het nieuwe coalitieakkoord.

[0:30:44] Amsterdam heeft meermalen geld gegeven aan Gaza.

[0:30:47] Daar voelt men zich blijkbaar solidair mee.

[0:30:50] En in het nieuwe coalitieakkoord gaat er ook een enorm bedrag naar Ramallah.

[0:30:54] Dat wil men wederopbouwen.

[0:30:55] Ik wist niet dat er iets was gebeurd in Ramallah dat het moest wederopgebouwd worden.

[0:30:59] Maar wat vindt de gewaardeerde collega van D66...

[0:31:03] Ervan dat Amsterdam allemaal geld geeft aan buitenlandse doelen.

[0:31:08] Mevrouw Huizinga.

[0:31:10] Ik vind dat aan de raad van de gemeente Amsterdam.

[0:31:12] Maar dat het efficiënter en slagvaardiger kan en mag, dat wil ik benadrukken.

[0:31:18] Dus daar heb ik geen mening over.

[0:31:20] Een vervolgvraag.

[0:31:21] Voorzitter, Amsterdam...

[0:31:24] heeft een schuld van 9 miljard euro.

[0:31:27] Ongelooflijk, 9 miljard.

[0:31:28] Ze geven per jaar 1,7 miljard uit aan personeelskosten.

[0:31:32] Het aantal werknemers is daar gestegen de afgelopen jaren met 6.000.

[0:31:38] Is het dan verstandig en is het aan de burgers te verkopen... dat er ook belastinggeld gaat van Amsterdam naar Gaza en naar Ramallah?

[0:31:49] Mevrouw Huizinga.

[0:31:51] Wederom is dat een vraag die je aan de gemeenteraad van Amsterdam kunt stellen.

[0:31:57] U vervolgt.

[0:32:00] In diverse rapporten zijn aanbevelingen gedaan voor die slagvaardige organisatie.

[0:32:05] En bij die goede samenwerking is het ook belangrijk dat de Rijksoverheid haar eigen rol goed speelt.

[0:32:11] Het Rijk heeft een verantwoordelijkheid over deze decentrale overheden.

[0:32:15] En dat zit met name in de financiering.

[0:32:18] En als fondsbeheerder heeft het Rijk daar veel zeggenschap.

[0:32:20] Terwijl decentrale overheden beperkte ruimte hebben voor hun eigen financieel beleid.

[0:32:26] En ik was zelf actief in de Provinciale Staten.

[0:32:28] En daar heb ik ervaren hoe wij het Rijk hier met deze verantwoordelijkheden omgaan.

[0:32:34] En nu ligt er een nieuw verdeelmodel ook voor het gemeentefonds voor.

[0:32:38] En een goed en zorgvuldig proces om dit te veranderen is daarbij belangrijk.

[0:32:43] En het is dan ook goed dat de minister in zijn brief heeft aangegeven dit proces had anders gemoeten.

[0:32:49] Zeker hoe het in de laatste fase is gelopen.

[0:32:53] En dat er nu met het einde inzicht toch weer twee jaar vervolgonderzoek komt, is voor sommige gemeenten een grote teleurstelling.

[0:33:01] En daar bovenop kwam nog een brief met een wijziging in de indexatie.

[0:33:05] Dus daarom de vragen in de minister, zijn er echt nog twee hele jaren nodig?

[0:33:11] En zo ja, hoe gaat de minister ervoor zorgen dat het bij die twee jaar blijft?

[0:33:15] Want meer uitstel is gewoon geen optie.

[0:33:18] De minister hoopt de Kamer ergens na de zomer te informeren over hoe de indexatie vanaf 2028 wordt ingevuld.

[0:33:26] Kan de minister iets specifieker aangeven wanneer hij duidelijkheid kan geven?

[0:33:32] Want de gemeente is jij richting het najaar met hun begrotingen bezig en het is belangrijk om helder te krijgen waar baseren zij die begroting dan op?

[0:33:41] Dus wanneer zijn de stappen gemaakt om inzicht te hebben, ook voor die lange termijn?

[0:33:46] Want we moeten het ook hebben voor de structurele financiering op de lange termijn.

[0:33:50] U heeft een interruptie van de heer Vlag.

[0:33:54] Voorzitter, eigenlijk wil ik dezelfde vraag stellen als die ik ook aan het CDA heb gesteld.

[0:33:58] D66 is een partij die aan de knoppen zit, die ook echt iets kan doen aan de problematiek.

[0:34:03] Want we hebben het hier over verdeling.

[0:34:05] Maar ik heb het net ook al gezegd, je kunt beter iets meer verdelen, dan heb je het wat minder over de verdeling.

[0:34:09] Dan heeft iedereen gewoon genoeg.

[0:34:11] Wat wil D66 ook in aanloop naar de eerste miljoenennoten van het kabinet JET gaan doen om gemeenten extra tegemoet te komen?

[0:34:19] Mevrouw Huizinga.

[0:34:21] Nou, we hebben in alle adviezen kunnen lezen van de ROB dat er veranderingen moeten plaatsvinden.

[0:34:26] En ik zie ook dat de minister eraan werkt om die veranderingen door te voeren.

[0:34:30] Dus ik ben heel benieuwd wat er de komende periode aankomt, zeg maar, om die stappen te maken.

[0:34:36] En dan denk ik dat we richting de miljoenennota beter in beeld hebben wat er voor nodig is.

[0:34:43] Mevrouw Voortje Betoog.

[0:34:46] Ik was eigenlijk klaar, dus dank.

[0:34:49] Dan heeft u nog een interruptie van de heer Schenk.

[0:34:51] Ja, dank voorzitter.

[0:34:53] Er is toch een bepaalde tendens gaande de laatste jaren waarbij gemeenten steeds meer taken krijgen.

[0:34:58] En daar hoort logischerwijs dan ook steeds meer geld bij.

[0:35:02] En hier lijkt de discussie nu ook een beetje op het punt neer te komen van hoe gaan we voor meer geld zorgen.

[0:35:07] Maar zou het niet goed zijn om vanaf de andere kant te denken en te zeggen van is het wel slim om gemeenten zoveel extra taken te geven?

[0:35:12] Moeten we niet eens daarnaar kijken om gewoon de hoeveelheid taken die een gemeente krijgt van de Rijksoverheid terug te dringen?

[0:35:18] Mevrouw Huizinga.

[0:35:20] Ja, dat is precies wat ik in mijn betoog heb gezegd, dat we moeten kijken naar de rapporten van het ROB, waar het gaat over medewind, medebewind, hoe we het efficiënter inrichten, hoe we het effectief inrichten.

[0:35:32] Dus dat is exact waarvan wij ook gevraagd hebben, hoe kijken we naar die medebewindstaken om niet alleen te kijken naar meer geld erbij, maar effectief en efficiënt aan de slag te gaan.

[0:35:43] Een vervolgvraag.

[0:35:45] Ja, het stelt mij eigenlijk wel heel optimistisch om dat te horen.

[0:35:47] Ik vraag me wel af, concreet, wat zijn dan taken waar D66 aan denkt die wellicht bij een gemeente weggehaald zouden kunnen worden en terug zouden kunnen naar landelijk of wellicht zelfs geschrapt zouden kunnen worden?

[0:35:59] Zijn daar concrete voorbeelden van of is dat nog volledig iets voor de toekomst wat we nog maar even moeten kijken?

[0:36:05] Mevrouw Huizinga.

[0:36:06] Ik denk dat we daar een goed gesprek over moeten voeren.

[0:36:09] Ik kan nu niet zo 1, 2, 3 zeggen welke taken weg moeten.

[0:36:12] Maar een gemeente staat aan de lat voor een aantal kerntaken.

[0:36:15] Het gaat mij ook meer om het effectief en efficiënt en met elkaar te organiseren als overheden.

[0:36:23] Dan gaan we naar de inbreng van de heer Struis namens de fractie van Sorry.

[0:36:26] De heer Vermeer heeft nog een interruptie.

[0:36:31] Ja, dank u wel voorzitter, want net als de collega van CDA geeft ook de collega van D66, die stipt eigenlijk precies de juiste dingen aan, maar zit zelf ook in de coalitie.

[0:36:43] En of wij nou taken weg gaan halen of meer geld gaan geven, in beide gevallen kost het gewoon de Rijksoverheid extra geld, is er extra budget nodig.

[0:36:53] Hoe denkt mevrouw Huizinga dat bij de komende miljoenennota ook structureel te gaan regelen?

[0:37:00] Want dit is de discussie die in alle debatten terugkomt en die eigenlijk de roze olifant hier in de Kamer is.

[0:37:06] Want we zijn volgens mij allemaal met elkaar eens dat er van alles moet gebeuren.

[0:37:10] Alleen, er is niemand die een zak geld bij zich geeft.

[0:37:13] Hoe gaan we die zak geld regelen?

[0:37:16] En wat gaat D66 doen als die zak geld niet loskomt?

[0:37:20] Mevrouw Huizinga.

[0:37:23] Ja, klopt.

[0:37:24] Wij zitten in de coalitie, maar ik weet ook dat het kabinet daar heel hard aan het werk is om te kijken hoe alle opgaven die er liggen, hoe we die voor elkaar kunnen krijgen.

[0:37:33] Dus u kunt van mij verwachten dat ik me inzet om het geld waar het zijn hartst nodig, dat ik me daar ook voor inzet en ook richting gemeente.

[0:37:40] Maar ik vind het als het gaat over de begroting, vind ik wel echt dat we de minister de kans moeten geven om met nu oplossingen te komen.

[0:37:47] En richting begroting wordt in allerlei commissies over gesproken hoe dat vorm gaat geven.

[0:37:53] Dat is dus eigenlijk mijn antwoord.

[0:37:56] Mevrouw Tsegai voor een interruptie.

[0:37:58] Ja, voorzitter, dank.

[0:38:00] En ik hoorde het CDA net ook verwijzen richting de coalitie of het kabinet.

[0:38:07] En op zich mag dat.

[0:38:08] Maar ik ben toch wel benieuwd hoe D60 zelf kijkt naar bijvoorbeeld het oplossen van het ravijnjaar.

[0:38:15] Want dat lijkt me toch ook vrij belangrijke opgave die er aankomt.

[0:38:20] Mevrouw Huizinga.

[0:38:21] Ja, we hebben het al jaren over het ravijnjaar en we schrijven het ravijnjaar jaren vooruit.

[0:38:27] Het gaat mij meer om, en dat zit ook in al die rapporten, dat het geld wat we beschikbaar stellen, dat het ook daar terecht komt waar het nodig is.

[0:38:35] Dus ik denk echt dat we het anders moeten inrichten en dat we ook niet meer hoeven te spreken over een ravijnjaar.

[0:38:41] En dat gemeenten de taken die ze hebben, dat ze die ook echt efficiënt en goed kunnen uitvoeren.

[0:38:48] Een vervolgvraag.

[0:38:49] Ja, voorzitter, het is natuurlijk niet zo dat als we niet meer spreken over het ravijnjaar, dat het ravijnjaar dan niet meer bestaat.

[0:38:54] Dat zou ik heel fijn vinden, want dan stop ik ook met daarover praten.

[0:38:58] En ik ben het ook eens met D66 dat gemeenten het geld moeten krijgen waar het hardste nodig is.

[0:39:06] Maar als je het geld weghaalt, dan weet je zeker dat ze voor al die taken niet genoeg geld hebben, want ze lopen nu al over.

[0:39:13] Dus ik ben gewoon benieuwd hoe D66 dat hoopt te gaan oplossen.

[0:39:18] Mevrouw Huizinga.

[0:39:20] Nou, uit alle rapporten kan je lezen dat het door de manier waarop we financieren nu vaak een probleem is.

[0:39:28] En dat zit in die specifieke uitkeringen waar allerlei voorwaarden aan zitten, waardoor het geld wat er beschikbaar wordt gesteld niet gebruikt kan worden voor de taken die er liggen.

[0:39:37] Dus ik denk dat we het moeten hebben over dat we het anders inrichten.

[0:39:41] Want nu zie ik dat gemeenten ook vaak van specifieke uitkeringen schuiven naar de service.

[0:39:46] En uiteindelijk komt er dan wel een oplossing.

[0:39:48] Maar het gaat hoe we het systeem met elkaar inrichten.

[0:39:51] En daar moeten we het over hebben.

[0:39:53] En dat we het niet...

[0:39:55] Het is niet zo dat als we het de hele tijd over een ravijn hebben, dan is er ook zeker een ravijn.

[0:40:00] Dus wat mij betreft hebben we het over hoe gaan we dit oplossen met elkaar.

[0:40:05] En ik denk dat de minister daar ook nog wel wat over gaat zeggen.

[0:40:20] Ja, voorzitter, de lokale democratie staat niet alleen onder druk, maar soms onder water zelfs.

[0:40:26] En ik moet zeggen, nu wij weer in de Kamer zitten en in vele gemeentes betrokken zijn bij gemeenteraden, schrikken wij enorm.

[0:40:35] En waar schrikken we dan van?

[0:40:37] Omdat we zien dat gemeenteraden niet volledig hun werk kunnen doen met al die opgelegde taken.

[0:40:44] En één ding wil ik eruit halen.

[0:40:46] Ik volg de coalitiebesprekingen.

[0:40:48] In mijn geboortestad is een half uur geleden bekend geworden dat er een coalitie komt met gelukkig 50 plus aan boord.

[0:40:55] Maar die praten vaak over onzekerheden in plaats van beloftes te doen naar de burger omdat ze niet anders kunnen.

[0:41:01] De burgers vragen veel en er is te veel onzekerheid en dat ondergraaft de coalitievorming, maar ook onze democratie.

[0:41:09] En daar zou ik toch wel eens even een reflectie van de minister op willen, want die onzekerheden die nu al jaren duren, is erg frustrerend als je in een gemeenteraad zit en met zielenzaligheid iets aan wonen, zorg, veiligheid wil doen.

[0:41:22] We hebben vele brieven en rapporten mogen doorwerken de laatste maanden.

[0:41:28] Ik vond de brief van de burgemeester van Middelgrote Gemeenten.

[0:41:31] Ze vragen om de ingroeid niet meer te pauzeren, maar verder te gaan op de ingezette lijn en het liefst versneld.

[0:41:37] Dus een invoerpad, nieuw model en verbetering daarvan.

[0:41:42] Dus we horen veel techniek over de herverdeling, enorm belangrijk.

[0:41:45] Want er is een grote pot geld die verdeeld moet worden en misschien wel op een betere en eerlijke manier.

[0:41:51] En die systematiek wordt stapsgewijs ingevoerd.

[0:41:55] Vindt de minister niet dat het te langzaam gaat.

[0:41:57] Een tweede wat ik wil bedrijven zijn alle pilots rond data gedreven informatiesets.

[0:42:01] Het klinkt heel technisch.

[0:42:03] Maar het gaat ons zoals ik in Friesland heb gezien wel enorm helpen bij een betere effectievere verdeling naar de gemeentes toe.

[0:42:11] De ene gemeente is nou eenmaal de andere niet.

[0:42:14] En is dit hulpmiddel, ik zeg nadrukkelijk hulpmiddel, misschien niet iets om toch veel meer uit te nutten.

[0:42:21] Nou ja, dan het ravijnjaar.

[0:42:23] Iedereen zegt het hierover.

[0:42:24] Nou, geef maar zijn eigen definitie eraan.

[0:42:28] Wij denken, er zijn twee soorten ravijn.

[0:42:30] Of je stort erin of je glijdt langzaam beneden.

[0:42:32] En we zijn langzaam naar beneden aan het glijden volgens 50PLUS.

[0:42:35] Neem een stad als Eindhoven.

[0:42:37] 45 miljoen tekort.

[0:42:38] Dat is serieus geld.

[0:42:39] Maar er zit wel een schrijnend verhaal onder overzorg, veiligheid en met name kwetsbare burgers.

[0:42:45] Dus zorgen genoeg die terecht worden benoemd, onder andere door deze gemeente, maar zo kan ik nog wel even doorgaan.

[0:42:53] Maar ook gewoon een gemeente zoals Baren.

[0:42:55] Het is toch wel interessant als je naar wat kleinere gemeentes kijkt, naar het platteland.

[0:43:01] Kijk naar veiligheid.

[0:43:02] Houden wij ons wel aan de wet?

[0:43:04] Ik ben als geen ander betrokken bij de invoering van de nationale politie en de wetgeving daarvoor.

[0:43:09] Beloftes over wijkpolitie, zowel op het platteland als in kleine en grote steden, zijn tot de dag van vandaag niet nagekomen.

[0:43:17] 80% zou de wijkagent in de buurt zijn.

[0:43:20] En wat gaan we doen?

[0:43:21] Neembaren.

[0:43:22] Maar er wordt nu genoodzaakt door de onveiligheid die daar ook ontstaat om BOA's aan te gaan stellen.

[0:43:28] Gaat weer af van de begroting en gaat weer af van een stukje ander.

[0:43:31] Dus nou ja, ze zijn de talloze voorbeelden.

[0:43:34] En ik breng het hier maar little stories, big issues in Groot-Nederland.

[0:43:38] Het doet er wel toe, dit debat.

[0:43:40] En gemeenten zouden enorm geholpen zijn dat het ACRES niet wordt vastgesteld op basis van raming in het voorjaar, maar op basis van nakalculatie.

[0:43:48] Nu lopen ze continu achter de feiten aan en stapelen de korten zich steeds verder op.

[0:43:52] Wij willen hier een duidelijke reactie van de minister op.

[0:43:55] Als zijn toezeggingen niet duidelijk genoeg zijn, dan gaan we echt een motie indienen.

[0:43:58] Overigens een motie die heel veel lijkt op een motie die al in de Eerste Kamer is aangenomen.

[0:44:03] Dus we willen echt met z'n allen de schouders eronder zetten met een beetje tempo.

[0:44:08] Het vertrouwensbeginsel zou ook het uitgangspuzzle moeten zijn tussen rijk en gemeente.

[0:44:12] Gelijkwaardigheid.

[0:44:13] En dat is eigenlijk vanaf het begin af aan niet zo geweest.

[0:44:15] Bij elke opdracht kwam een taakstelling.

[0:44:18] Ook deze minderheidscoalitie heeft zich daaraan bezondigd.

[0:44:20] Zonder overleg of zelfs mededelingen vooraf.

[0:44:23] Communicatie had wel beter gekund, maar nog sterker.

[0:44:25] Je wordt als gemeenteraadslid geconfronteerd met dingen dat je elke keer de schaarste aan het verdelen bent.

[0:44:31] En daar moeten we toch een andere manier voor zien te vinden.

[0:44:34] Neem de kwestie van het huishoudelijk hulp.

[0:44:36] Die gaat per 2029 als voorziening eruit en wordt inkomensafhankelijk.

[0:44:41] Hoe dat precies geregeld gaat worden is nog steeds niet duidelijk.

[0:44:43] De taakstelling erop is voor het gemak alvast ingeboekt.

[0:44:46] Gemeenten blijven wel verantwoordelijk voor het vangnet.

[0:44:49] Maar hoe?

[0:44:50] Daar krijgen wij heel veel vragen over.

[0:44:52] Dat is nog steeds niet duidelijk.

[0:44:53] Het kan echt niet, voorzitter.

[0:44:55] We moeten naar meer gelijkwaardige partners.

[0:44:59] Ze voelen zich een beetje bungelen.

[0:45:00] Wat vindt de minister van deze uitspraken?

[0:45:02] En laat ik heel duidelijk zijn, ik ga toch even de techniek van de gemeentewet in.

[0:45:06] Onvermiddeld heb bepaalde in artikelen 110, 5de lid, 119, 4de lid en 120, 2de lid, worden de kosten verbonden aan de uitvoering van het tweede lid, zover zij te lasten van de betrokken gemeente blijven door het Rijk aan hen vergoed.

[0:45:19] Nou ben ik nooit zo van dit soort dingen, maar als advocaten mij hierop gaan wijzen en zeggen dat ze om niet hier willen ondersteunen,

[0:45:25] Want dit is gewoon niet wat er gebeurt, voorzitter.

[0:45:28] De Rijksoverheid legt dingen op.

[0:45:30] Dit is wat wij eerst deden.

[0:45:32] Maar wat u nu moet doen, maar met heel veel minder budget, met andere woorden, minister, reflecteer je erop en houden we wel aan de West.

[0:45:40] Kijk naar de wet op veiligheid en nationale politie en kijk naar deze wet.

[0:45:43] Ik dank u wel.

[0:45:45] Dank u wel.

[0:45:46] We gaan naar de inbreng van de heer Martin Bosma namens de fractie van de PVV.

[0:45:50] Dank u wel.

[0:45:52] Welk wetsartikel was dat nou?

[0:45:54] Ja, nou ga je me naar.

[0:45:56] Voorzitter, het gaat om heel veel geld vandaag.

[0:45:59] Dus het is goed dat we daarover praten.

[0:46:00] 50 miljard gaat er jaarlijks naar de gemeente en de provincies.

[0:46:04] Dat is niet niks.

[0:46:06] Geld dat gebruikt wordt ten algemene nutte.

[0:46:08] We zien de dingen om ons heen die verzorgd worden door de gemeentes en de provincies.

[0:46:13] Daarnaast moeten we toch ook eens even goed kijken, en ik ben erg benieuwd wat de minister daarvan vindt, wat gemeenten en provincies zowel doen met dat geld en ons afvragen of dat wel de juiste besteding is.

[0:46:24] Als we kijken naar het aantal ambtenaren... is dat niet gering hoe dat aanjongt de afgelopen jaren.

[0:46:29] In Amsterdam 6.000 ambtenaren erbij.

[0:46:32] Samengroeten voor 1,7 miljard aan loonkosten.

[0:46:36] Dat is iets wat we door heel Nederland zien.

[0:46:39] 2100 mensen erbij...

[0:46:41] In de provincie Overijssel bij tal van gemeenten.

[0:46:45] In Haaksbergen van 140 naar 205 ambtenaren.

[0:46:49] In Borne 46% meer mensen op de loonlijst.

[0:46:53] In Zeeland, de provincie Zeeland, duizend mensen erbij.

[0:46:56] In vijf jaar Utrecht van 4600 naar 6100.

[0:47:00] Het verzuim ligt daar op 8,7 procent.

[0:47:03] Het verzuim in Amsterdam is 10 procent.

[0:47:06] Het is enorm.

[0:47:07] Dus er worden steeds meer mensen aangenomen.

[0:47:09] Er is sprake van bestuurlijke obesitas, zoals het lokale CDA het uitdrukt.

[0:47:14] Maar mensen worden ook steeds meer ziek.

[0:47:15] 10 procent van de ambtenaren in Amsterdam zit ziek thuis.

[0:47:19] Wat vindt de minister daarvan?

[0:47:20] Dat het maar aanjonkt en aanjonkt.

[0:47:22] Ik ben best bereid te geloven dat er meer taken zijn gegaan naar de gemeente de afgelopen jaren.

[0:47:26] De WMO's en noem maar op.

[0:47:28] Maar verklaart dit nou echt de bestuurlijke obesitas?

[0:47:31] Ik waag dat te betwijfelen en blijft de minister gewoon maar doorgaan met gireren.

[0:47:36] Er werd net gesproken over het nieuwe bestuursakkoord in Amsterdam.

[0:47:40] Daar hebben ze negen wethouders in plaats van zes.

[0:47:43] Er is één wethouder die heeft twee voorlichters.

[0:47:45] Het gaat maar door en het gaat maar door.

[0:47:48] Landelijk is de norm per 10.000 inwoners...

[0:47:52] 10 gemeenteambtenaren, in Amsterdam is dat 20.

[0:47:56] Heeft de minister het idee dat het een regel zou moeten zijn... en is hij bereid om de gemeente daarop aan te spreken?

[0:48:02] Heel veel taken, ondertussen, voorzitter, worden niet uitgevoerd.

[0:48:05] In de grote steden is er een enorm probleem met zwerffuil.

[0:48:09] Ik wou zelf in het provincieplaatsje Amsterdam.

[0:48:11] Het is goor, het is smerig, het is Calcutta 2.0.

[0:48:15] Rattenbende, het geurt, het is vies, het is smerig.

[0:48:19] En dan is er nog iets wat er ook haaks op lijkt te staan.

[0:48:23] De lasten gaan door het dak.

[0:48:24] Door heel Nederland exploderen de lokale lasten.

[0:48:29] Toeristenbelasting gaat met 60% omhoog in Amsterdam.

[0:48:33] Gemeentebelastingen landelijk plus 6,5%.

[0:48:36] Parkeeropbrengsten zijn gestegen met 8,8%.

[0:48:39] Reinigingsheffingen, OZB, afvalstoffen, rioolheffingen.

[0:48:43] Het gaat overal door het dak.

[0:48:44] En ondertussen vraag ik me af of de dienstverlening aan de burger...

[0:48:48] hier wel gelijke tred mee houdt, is dat ook het beeld van de minister.

[0:48:54] Dan schulden.

[0:48:55] Er zijn nogal wat gemeenten met forse schulden.

[0:48:59] Amsterdam staat voor 9 miljard aan de lat.

[0:49:02] 9 miljard, wat doen ze met al dat geld?

[0:49:04] Ze geven het uit, ze geven het uit, ze geven het uit.

[0:49:07] En 9 miljard betekent ook enorme rentelasten.

[0:49:10] Vindt de minister dat gewoon?

[0:49:13] Tegelijkertijd hebben de gemeenten bij elkaar enorme buffers.

[0:49:16] Bij elkaar 43 miljard.

[0:49:18] Moeten ze dat dan niet eens gaan uitgaven?

[0:49:21] Ondertussen zijn de gemeenten ook druk met deugen.

[0:49:25] Ze hebben allemaal, velen hebben een buitenlands beleid.

[0:49:28] Ze hebben wethouders van buitenlandse zaken bij wijze van spreken.

[0:49:31] Amsterdam heeft al meerdere malen gegireerd.

[0:49:33] Het ging Gaza.

[0:49:34] Dat moet blijkbaar gesteund worden.

[0:49:36] Terwijl de ratten en het zwerfvouw door de straten kruipen in Amsterdam.

[0:49:39] In Amsterdam gaat nu ook geld gegeven worden aan Ramallah.

[0:49:42] Daar gaat ons belasting.

[0:49:43] geld naartoe.

[0:49:44] Ondertussen, het nieuwe coalitieakkoord, waar net al aan gerefereerd wordt, gaat allerlei bedrijven wegpesten die zaken doen met Israël, zoals Booking.com, Airbnb en Expedia.

[0:49:55] Ondertussen wordt er ge-iftart en ondertussen worden wel zaken gedaan met China.

[0:49:59] Wat vindt de minister daarvan?

[0:50:00] En er is een personeelsbeleid dat ten doel heeft om minder blanke mensen in dienst te krijgen.

[0:50:05] In Amsterdam is dat het geval in Utrecht.

[0:50:07] Hoe staat de minister daar tegenover?

[0:50:10] Wat vindt de minister ervan dat illegalen in Amsterdam nu een gratis stadspas krijgen?

[0:50:16] Je bent illegaal, je hebt hier niks te zoeken, je moet eigenlijk terug, maar je krijgt van de gemeente Amsterdam een gratis stadspas.

[0:50:22] Wat vindt de minister daarvan?

[0:50:23] Is het met mensen dat een aanzuigende werking heeft?

[0:50:26] Voorzitter, dat was het.

[0:50:27] Dank u wel.

[0:50:29] Dank u wel.

[0:50:29] Dan gaan we naar de heer Klemmink die zijn inbreng doet namens de fractie van jaar 21.

[0:50:34] Ja, dank wel voorzitter.

[0:50:36] En als je de voorgaande commissie debatten over financiën en decentrale overleden terugkijkt, dan valt er eigenlijk iets op.

[0:50:42] De kern is eigenlijk telkens hetzelfde.

[0:50:44] Er is bij iedereen eigenlijk zo'n beetje te weinig inzicht in de relatie tussen de ambities, taken en knaken bij de gemeenten.

[0:50:50] Er is discussie over hoe de koek groter te maken en hoe je de koek dan weer moet verdelen.

[0:50:54] En ik ben bang dat het debat van vandaag eigenlijk veel anders is dan de voorgaande debat.

[0:50:58] Met andere woorden, we komen eigenlijk niet echt een stapje verder.

[0:51:00] Voorzitter, er is onderzoek gedaan naar grootstedelijke kosten, las ik.

[0:51:04] Gemeenten met meer dan 100.000 inwoners.

[0:51:07] Grootstedelijke problematiek is te objectiveren, een concentratie, een cumulatie van problemen en dus extra kosten.

[0:51:13] Daarnaast zouden deze gemeenten extra vaak regionale taken hebben.

[0:51:16] Het onderzoeksbureau concludeert dat er inderdaad sprake is van grootstedelijke kosten bij die 100.000 plus gemeenten.

[0:51:22] Vooral op het gebied van infra, gebiedontwikkeling, onderwijs en sociaal domein.

[0:51:26] En dus een objectieve grond en de logica van de kostenoriëntatie betekent dat er reden is om er een maatstaf voor op te nemen in het gemeentefonds.

[0:51:33] En die is er, die heet de bebouwingsdichtheid, die bestaat al.

[0:51:37] Een alternatief is niet gevonden en er is een nieuwe onderzoeksagenda opgesteld voor het najaar van 2026 om te kijken of dat tot een andere maatstaf kan komen.

[0:51:44] Maar voorzitter, ook middelgrote gemeenten hebben stedelijke kenmerken, dynamiek en problematiek.

[0:51:50] Andere schaal, andere bebouwingsdichtheid is zeker, maar wel vergelijkbaar.

[0:51:55] En vaak hebben deze gemeenten niet dezelfde oplossingsvermogen als de 100.000 plus gemeenten.

[0:51:59] Ze hebben bijna allemaal slechte beroerder OV.

[0:52:02] Amper vervolgonderwijs binnen de gemeentegrens.

[0:52:04] Geen toegang tot allerlei mooie rijksprogramma's die we hebben, zoals het NPLV.

[0:52:08] En ze hebben vaak veel meer moeite met het werven van voldoende capaciteit en expertise in de ambtelijke organisatie.

[0:52:12] En daarom onderkent de minister dat de middelgrote gemeenten stedige kenmerkingen hebben.

[0:52:17] En dus ook de problematiek.

[0:52:19] Andere schaal, zelden dynamiek.

[0:52:21] Erkent de minister dat het oplossend vermogen van deze middelgrote gemeente juist minder groot is dan de grote gemeente?

[0:52:27] En is de minister bereid om ook de middelgrote gemeente mee te nemen in dat onderzoek en dus eventueel ook mee te nemen in zo'n maatstaf?

[0:52:34] Voorzitter, de minister kiest ervoor om de huidige bedragen van het ingroeipad voor die gemeenten die niet volledig worden ingegroeid voorlopig te bevriezen op een niveau van 2026.

[0:52:43] En de volgende stap zet de minister pas in 2029.

[0:52:46] En dat betekent dat gemeenten waarvan eerder objectief is vastgesteld dat zij te weinig kregen, nog veel langer te weinig gaan krijgen.

[0:52:53] Een voorbeeld van de gemeente Eindhoven, die uiteindelijk een voordeelgemeent is van 200 euro per inwoner.

[0:52:58] Het ingroepad van de herverdelingseffecten was voor de eerste drie jaar vastgesproken op 7,50 euro per inwoner in het eerste jaarschuif, 15 euro bij de tweede en nog een keer 15 euro in het derde jaarschuif, oftewel totaal uiteindelijk voor de eerste drie jaar 37,50 euro op een totaal van 200 euro waar ze naartoe zouden moeten groeien.

[0:53:16] Vorig jaar heeft de toenmalige kabinet besloten in 2026 geen vervolgstap te nemen in de geleidelijke invoering van dit nieuwe voordeelmodel.

[0:53:22] Dat betekent dus stilstand voor de gemeente Eindhoven.

[0:53:24] Jaarlijks miste de gemeente Eindhoven daardoor zo'n 3,5 miljoen euro.

[0:53:28] Door de voorgenomen bevriezingen van dit kabinet in 2027-2028 miste de gemeente Eindhoven cumulatief zo'n 17,5 miljoen euro.

[0:53:36] Herkent de minister dat het opnieuw bevriezen van dit ingoepad grote gevolgen heeft voor deze gemeente, maar er zijn nog tal van andere gemeenten overigens.

[0:53:44] En ziet de minister nog mogelijkheden om dat ingoepad te hervatten, zo snel mogelijk, maar in ieder geval per 2028?

[0:53:51] Ten slotte voorzitter, weer even over die koek en hoe die grootte te maken.

[0:53:54] En uiteindelijk is het natuurlijk een kwestie van politieke keuzes, ook hier in Den Haag.

[0:53:58] Simpel gezegd is de vraag minder miljarden naar massamigratie, minder miljarden naar milieu- en duurzaamheidsdoelen, minder miljarden naar ontwikkelingssamenwerken in Brussel.

[0:54:07] De minister weet denk ik heel goed wat voor mijn partij de juiste antwoord is op deze vraag.

[0:54:10] Maar ik benieuwd wat het antwoord van de minister is.

[0:54:13] En dan nog voorzitter, het is ook een oproep eigenlijk aan al die wethouders die ook hier vandaag weer aanwezig zijn.

[0:54:18] Vaak zijn het wethouders van partijen die juist meer massamigratie willen, juist meer klimaat, juist meer ontwikkelingshulp.

[0:54:24] Dus mijn oproep zou aan die wethouders zijn, spreek u uw eigen partij aan.

[0:54:27] En verwacht niet altijd alles hier vanuit Den Haag.

[0:54:29] Voorzitter, tot zover.

[0:54:32] Dank u wel.

[0:54:33] Dan geef ik het woord aan mevrouw Tsakai, die haar inbreng zal doen aan de fractie van...

[0:54:36] Zo is het, voorzitter.

[0:54:40] Voorzitter, het is al gezegd, gemeenten werken elke dag aan onwijs belangrijke voorzieningen waar heel veel inwoners dagelijks mee te maken hebben.

[0:54:48] Of het nu de WMO is, de jeugdzorg of het onderhoud van onze straten en parken, de gemeenten zijn daar aan zet.

[0:54:54] Maar we zien dat veel gemeenten al langere tijd financieel krap zitten.

[0:54:58] En de afgelopen jaren zijn er steeds meer taken bijgekomen, maar de financiële middelen vanuit het Rijk zijn achtergebleven.

[0:55:04] Met als gevolg dat de gemeenten lokale lasten verhogen om het zwembad, de bibliotheek en het buurthuis open te houden.

[0:55:12] Dit is zorgelijk, maar het doet ook iets met het vertrouwen vanuit de samenleving in de overheid.

[0:55:17] Als mensen zien dat de gemeente haar taken niet meer goed kan uitvoeren en wijken verloederen, voorzieningen verdwijnen en armoede toeneemt, dan wordt het gezien als falen van de overheid.

[0:55:26] En de democratie in zijn algemeenheid.

[0:55:28] Het is immers de overheidslaag die dichtstbij staat.

[0:55:31] Daarmee komt ook de weerbaarheid van onze samenleving verder onder druk te staan.

[0:55:34] En deze trend moeten we wat ons betreft met elkaar keren.

[0:55:38] We zijn blij dat deze nieuwe minister bij zijn aantreden heeft gezegd dat hij de band met de mede-overheden wil herstellen.

[0:55:45] Dat is hard nodig na de afgelopen jaren van onderling wantrouwen en het niet nakomen van afspraken.

[0:55:50] En als je eenzijdig zonder overleg of inhoudelijke onderbouwing bijvoorbeeld 10% korting oplegt aan mede-overheden zoals voor het OV, dan veroorzaak je ook dat wantrouwen.

[0:56:01] Ook zijn er de afgelopen jaren meermals afspraken niet nagekomen.

[0:56:05] Welke lessen trekt de minister hier uit?

[0:56:08] En ook ben ik benieuwd hoe hij zonder extra geld in het regeerakkoord tot concrete afspraken gaat komen met die mede-overheden.

[0:56:16] Want voorzitter, het ravijnjaar is door het vorige kabinet twee jaar uitgesteld.

[0:56:21] 2028 is het nieuwe moment waarop veel gemeenten in grote financiële problemen dreigen te komen.

[0:56:27] We kunnen het trouwens ook anders noemen, dat ravijnjaar, maar daarmee verdwijnt het niet, zou ik daarmee willen zeggen.

[0:56:33] En in het regeerakkoord lezen we dat het kabinet de adviezen van de studiegroep interbestuurlijke verhoudingen wil opvolgen.

[0:56:41] En ik hoop dat de minister en die mede-overheden hier ook snel met elkaar over in gesprek gaan.

[0:56:46] Want er is een hoop werk te verzetten.

[0:56:48] Er moeten afspraken gemaakt worden over bekostiging van de jeugdzorg.

[0:56:51] Waar veel gemeenten vanaf 2028 enorm mee in de knel gaan komen.

[0:56:55] Is het kabinet van plan om zich bijvoorbeeld achter de advies van de commissie van Ark te scharen?

[0:57:02] De mede-overheden geven verder aan dat het rijk de normeringssystematiek niet goed is nagekomen en dat gemeenten hierdoor honderden miljoenen euro's zijn misgelopen.

[0:57:10] Graag een reactie van de minister hierop en hoe wil hij dit gaan oplossen.

[0:57:15] En de minister heeft met de mede-overheden dus veel werk te doen en ik vind het belangrijk dat wij als Kamer goed de vinger aan de pols kunnen houden.

[0:57:23] Graag wil ik dan ook van de minister vragen of we als Kamer voorafgaand aan het maken van afspraken met de mede-overheden kunnen worden geïnformeerd over bijvoorbeeld de evaluatie van de normering, adequate bekostiging en hoe in de toekomst conflictbeslechting plaats zal vinden bij financiële geschillen.

[0:57:41] En graag ook een toelichting op het vervolg over hoe tot een uitlegbaar verdeelmodel gekomen gaat worden.

[0:57:47] Voorzitter, dan kom ik bij de provincies.

[0:57:48] Ook voor provincies geldt dat zij ontzettend belangrijke taken uitvoeren.

[0:57:52] OV, infrastructuur, daar hebben heel veel mensen last van als het niet goed geregeld is.

[0:57:56] Recent luidde de provincie Noodklok dat als er niet meer geld van het Rijk komt, bruggen en wegen afgesloten dreigen te worden vanwege onveilige situaties.

[0:58:05] En ik begrijp dat dit natuurlijk ook een gesprek is tussen de minister van de INW en de provincies.

[0:58:10] Maar ik zou echter ook van deze minister hier een reflectie op ontvangen.

[0:58:13] Want het feit dat provincies nu de noodklok moeten luiden zegt ook iets over hoe het Rijk en Mede-overheden met elkaar samenwerken.

[0:58:20] Uit onderzoek naar infra en natuur blijkt verder dat de kosten harder zijn gestegen dan het BBP.

[0:58:27] De beschikbare middelen zijn niet toereikend.

[0:58:29] Over OV komt binnenkort nog een rapport.

[0:58:31] Hoe gaat het kabinet opvolging geven aan de resultaten van deze onderzoeken?

[0:58:36] Voorzitter, ik rondaf.

[0:58:38] De centrale vraag in dit debat is hoe gaan we er nu voor zorgen...

[0:58:42] Dat we niet ieder jaar in de Kamer deze discussie voeren over geld en onderliggende feiten, cijfers, taken van gemeenten.

[0:58:50] Maar dat het rijk en mede-overheden in gezamenlijkheid tot een duurzame verhouding komen.

[0:58:55] Waarbij ook dat onderlinge vertrouwen wordt hersteld en de grote sociale en economische opgaven centraal staan.

[0:59:02] Ik hoor graag van de minister waar je naar kijkt.

[0:59:11] Dank u wel, voorzitter.

[0:59:21] En ook de controlerende rol van de provincies daarop.

[0:59:25] En ik zou wel willen vragen aan mevrouw Tsukai, want het triggert mij ook, van hoe zouden wij als Kamer ook iets mee kunnen geven aan deze minister, zodat die controle erop of overheden goed in beeld hebben wat de staat van het onderhoud is, wat beter zouden kunnen doen?

[0:59:42] Mevrouw Tsukai.

[0:59:43] Ja, daar vraagt mevrouw Bosma hoe is daarbij wat.

[0:59:47] Ik vind dat best wel een lastige vraag om te beantwoorden.

[0:59:49] Het ligt ook deels bij INW, Rijkswaterstaat.

[0:59:52] Toevallig tijdens dit debat las ik nog dat Rijkswaterstaat nu een stop gaat zetten op het onderhoud voorlopig omdat het geld op is.

[1:00:00] Ja, ik vind dat best wel ingewikkeld.

[1:00:01] Dus ik moet u het antwoord op deze vraag eigenlijk schuldig blijven.

[1:00:06] Dank u wel.

[1:00:08] Deels zie je wel omdat het ook is hoe controleer je als provincie of gemeente goed het onderhoudsplan op orde hebben.

[1:00:15] Misschien kan ook deze minister daarin meedenken van hoe hij dat ook goed borgt.

[1:00:19] Dat provincies die controleren er al goed op kunnen pakken.

[1:00:24] Ik glijd deze vraag graag door naar het kabinet.

[1:00:31] De minister en zijn ambtenaren hebben ongetwijfeld goed meegeluisterd.

[1:00:38] Dan zou ik de heer Vlag willen vragen om het voorzitterschap over te nemen.

[1:00:43] Prima, dan is daarmee het woord aan mevrouw Van Eyck namens de VVD.

[1:00:46] Dankjewel, voorzitter.

[1:00:48] Voorzitter, gemeenten en provincies zijn het bestuur dat het dichtst bij inwoners staat.

[1:00:52] Zij moeten hun wettelijke taken kunnen uitvoeren.

[1:00:54] Voor de VVD zijn drie uitgangspunten leidend.

[1:00:56] Stabiele financiële verhoudingen, minder bureaucratie en meer lokale afwegingsruimte.

[1:01:01] De Raad voor het Openbaar Bestuur constateert dat er onvoldoende inzicht bestaat in medebewindstaken.

[1:01:06] de bijbehorende middelen en de verdeling van financiële risico's tussen rijk en gemeente.

[1:01:10] Gemeenten dragen nu vaak de risico's, terwijl het parlement onvoldoende zicht heeft op de daadwerkelijke uitvoeringskosten.

[1:01:16] Het kabinet heeft hiervoor een verkenning aangekondigd, dat juichen wij toe.

[1:01:20] Wat is de actuele stand van zaken van deze verkenning en wanneer kan de Kamer concrete voorstellen verwachten voor stabielere en transparantere financiële verhoudingen?

[1:01:28] Voor de VVD staat vast dat gemeenten voldoende middelen moeten hebben voor hun wettelijke taken.

[1:01:32] Maar wij zien ook dat het debat te vaak blijft steken in de vraag hoeveel geld erbij moet.

[1:01:37] Terwijl minstens zo belangrijk is of gemeenten voldoende instrumenten hebben om grip te houden op hun uitgaven.

[1:01:43] Bijvoorbeeld in de jeugdzorg en de WMO geven veel wethouders aan dat zij wel verantwoordelijk zijn voor de kosten, maar nauwelijks invloed hebben op de ontwikkeling daarvan.

[1:01:51] Hoe kijkt de minister naar die disbalans?

[1:01:53] En welke stappen zet het kabinet om gemeenten meer grip te geven op deze uitgaven?

[1:01:58] Gemeenten krijgen er regelmatig nieuwe taken en verantwoordelijkheden bij, terwijl zij tegelijkertijd kampen met personeelstekort en een toenemende druk op de uitvoering.

[1:02:07] Wordt bij nieuwe beleidsvoornemen structureel getoetst of gemeenten voldoende capaciteit, expertise en uitvoeringsmogelijkheden hebben om deze taken waar te maken?

[1:02:15] Voorzitter, de VVD is al langer kritisch op de wildgroei aan specifieke uitkeringen.

[1:02:20] Iedereen zegt dat we minder spuks willen.

[1:02:22] De studiegroep Interbestuurlijke Verhoudingen zegt het, gemeenten zeggen het, provincies zeggen het, maar ondertussen zien we juist meer spuks, meer verantwoordingslasten en minder beleidsvrijheid.

[1:02:32] Dat is precies de verkeerde beweging.

[1:02:34] De VVD wil dat structurele taken structureel worden bekostigd via de gemeente en het provinciefonds.

[1:02:39] Dat vermindert bureaucratie en vergroot de lokale autonomie.

[1:02:43] Daarom horen wij graag van de minister wat de actuele stand van zaak is van de herziening van de Financiële Verhoudingswet en de invoering van de bijzondere fondsuitkering.

[1:02:50] Welke concrete stappen worden gezet om het aantal spuks vanaf 2027 daadwerkelijk substantieel terug te brengen?

[1:02:56] En welke belemmeringen staan verdere overheveling naar de fondsen nog in de weg?

[1:03:01] Het verdeelmodel moet niet alleen technisch correct zijn, maar ook uitlegbaar, stabiel en rechtvaardig.

[1:03:06] Het kabinet stelt voor om per 2027 enkele wijzigingen in het verdeelmodel door te voeren.

[1:03:11] Hoe wordt geborgd dat gemeenten snel duidelijkheid hebben voor hun begrotingen, mede gezien het besluit om het huidige ingroeipad te bevriezen tot en met 2028 en een volgende stap pas per 2029 te zetten?

[1:03:22] Wat betekent deze keuze voor gemeenten die in een meerjaren ramingen hebben geanticipeerd op extra middelen via het gemeentefonds?

[1:03:29] De minister schrijft dat de OZB-capaciteit beter wordt afgestemd op de werkelijke gemiddelde tarieven en dat de verevening van overige eigen middelen die in overeenkomstig wordt aangepast.

[1:03:38] Hoe voorkomt de minister dat gemeenten die bewust kiezen voor lagere lokale lasten hierdoor indirect worden benadeeld via lagere uitkeringen uit het gemeentefonds?

[1:03:47] Voorzitter, niet ieder financieel probleem vraagt om een nieuwe zak geld.

[1:03:51] Gemeenten beschikken over reserves, kennen onderuitputting... en hebben mogelijkheden om financiële schommelingen op te vangen.

[1:03:58] De VVD vindt dat deze ruimte beter benut moet worden.

[1:04:02] Kan de minister een update geven van de gesprekken met de VNG en de commissie BBV... over het gebruik van stelposten, onderuitputting en reserves?

[1:04:09] Hoe wordt ervoor gezorgd dat gemeenten realistischer begroten... en beschikbare middelen toonmatiger kunnen inzetten?

[1:04:15] Wij lezen dat wordt gekeken naar een bredere beoordeling van de financiële positie van gemeenten, waarbij niet alleen het structureel begrotingsevenwicht telt, maar ook zaken als vermogenspositie, weerbaarheid en financiële kengetallen.

[1:04:27] De VVD ziet het als een positieve ontwikkeling.

[1:04:30] Kan de minister aangeven wanneer hierover meer duidelijkheid komt?

[1:04:33] En ziet de minister mogelijkheden om naast algemene reserves ook bestemmingsreserves meer ruimte te geven als instrument om tijdelijk financiële knelpunten op te vangen?

[1:04:41] Tot slot de lokale lasten.

[1:04:44] De werkende middenklasse merkt gemeentelijke lasten direct in de portemonnee, via de OZB, via parkeertarieven, via andere lokale heffingen.

[1:04:52] Hoe kijkt de minister aan tegen mogelijkheden om excessieve stijgingen van gemeentelijke lasten tegen te gaan?

[1:04:57] En welke instrumenten heeft het kabinet om inwoners en ondernemers beter te beschermen tegen plotselingen en buitensporige stijgingen van bijvoorbeeld de OZB, parkeerkosten of toeristenbelasting?

[1:05:08] Tot zover, voorzitter.

[1:05:09] Dank, mevrouw Van Eyck.

[1:05:11] Ik zie geen interrupties.

[1:05:12] Dan geef ik het voorzitterschap weer terug.

[1:05:14] Dank u wel.

[1:05:14] De minister heeft aangegeven een half uur nodig te hebben voor het voorbereiden van de beantwoording.

[1:05:20] Dus ik schors tot tien voor vijf.

[1:35:52] Welkom terug allemaal bij de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken.

[1:35:55] Aan de orde is het commissiedebat Financiën Decentrale Overheden.

[1:35:58] We hebben zojuist de eerste termijn van de Kamer gehad en we gaan over naar de eerste termijn van de minister voor zijn inbreng en het beantwoorden van de vragen.

[1:36:07] Ik stel voor dat we beginnen met drie korte interrupties en dan kijken we even hoe het debat verloopt of ik daar wat...

[1:36:14] ruimer in kan zijn of niet.

[1:36:15] Ik zie de heer Vermeer al een beetje gefrustreerd kijken, maar we gaan met z'n allen ons best doen, toch?

[1:36:20] Het gaat om de kwaliteit van het debat, niet om de lengte van het debat.

[1:36:23] Ik geef het woord aan de minister.

[1:36:26] Dank u wel, voorzitter.

[1:36:27] Dit is vandaag voor het eerst dat ik met uw commissie en met de Kamer in debat ga over de financiën van mede-overheden.

[1:36:35] U heeft in uw inbreng in eerste termijn veel naar voren gebracht op dit belangrijke thema en veel vragen gesteld ook.

[1:36:41] Ik probeer een korte inleiding te houden waarin ik ook aangeef welke hoofdblokken ik vervolgens heb bij de beantwoording van vragen, zodat Kamerleden ook enig gezicht hebben wat wanneer komt.

[1:36:52] Gemeenten en provincies zijn onze mede-overheden.

[1:36:55] We hebben elkaar hard nodig om maatschappelijke opgaven aan te pakken, zoals woningbouw, zorg en veiligheid.

[1:37:01] Alles begint daarom met goede interbestuurlijke en financiële verhoudingen.

[1:37:04] En ik zie het als mijn opdracht om daar de samenwerking te versterken en rust, voorspelbaarheid en stabiliteit te vergroten.

[1:37:11] Met daarbij steeds de balans tussen ambities, taken, middelen en uitvoeringskracht voor ogen.

[1:37:17] En dat is niet in één dag opgelost.

[1:37:19] Ik wil u graag eerst meenemen in mijn voornemens en prioriteiten voor de komende kabinetsperiode.

[1:37:25] En ik schets daarvoor vier lijnen waar langs ik wil werken.

[1:37:29] En dit zijn het versterken van de samenwerking, het verder werken aan balans, een goede verdeling van de fondsen en het verder ontwikkelen van instrumenten en hoe deze mede kunnen helpen te handelen in onzekere tijden.

[1:37:40] Deze vier lijnen gebruik ik straks ook in mijn beantwoording in de blokken.

[1:37:45] Lijn 1, het versterken van de samenwerking.

[1:37:46] Ik doe een hele korte inleiding op de vier lijnen en daarna ga ik de vier blokken langs.

[1:37:52] Nederland staat voor grote maatschappelijke opgaven.

[1:37:54] Het realiseren daarvan lukt alleen als rijk provincies en gemeenten en waterschappen elkaar vinden en samenwerken.

[1:37:59] Recentelijk werd dat nogmaals benaderd in het rapport Samenbouw aan resultaten van de studiegroep Interbestuurlijke Verhoudingen met aanbevelingen voor sterke toekomstige interbestuurlijke verhoudingen.

[1:38:09] Wij omarmen als kabinet deze aanbevelingen.

[1:38:11] We erkennen dat we van elkaar afhankelijk zijn en elkaar nodig hebben.

[1:38:15] Alleen samen lukt het ons om tot resultaat te komen.

[1:38:18] Daarom wordt door rijk en mede-overheden nu gewerkt aan een samenwerkingsagenda.

[1:38:24] Hiermee maken we als kabinet en mede-overheden een nieuwe start voor de gezamenlijke aanpak

[1:38:28] van maatschappelijke opgave die er nu ligt, zodat we resultaten boeken voor onze inwoners.

[1:38:32] Kabinet en mede-overheden streven daarnaar om deze samenwerkingsagenda in september af te ronden.

[1:38:38] En die stuur ik daarna uiteraard in de richting van uw Kamer.

[1:38:42] Dan wordt de tweede lijn balans.

[1:38:44] Het kabinet heeft ook voor de financiële positie van gemeenten en is zich ervan bewust dat een gedeelte verantwoordelijk is van rijk en gemeenten om samen aan de balans tussen die ambities, taken, middelen en uitvoeringskracht te werken.

[1:38:56] Op een aantal grote taken die naar gemeenten zijn gedecentraliseerd is scheefgroei ontstaan in het bestuurlijk financieel arrangement.

[1:39:03] Dat wil zeggen dat er onvoldoende balans is tussen die ambities, taken, middelen en uitvoeringskracht.

[1:39:09] Onder het vorige kabinet is het gelukt om een aantal belangrijke onderdelen... daar oplossingen te realiseren... zoals het op het terrein van de financiering van gemeenten specifiek... als het gaat om jeugdzorg en WMO.

[1:39:19] Dit kabinet zet het gesprek over balans en disbalans voort... in goede samenwerking met mede-overheden...

[1:39:26] Onder andere via het overhedenoverleg.

[1:39:29] Balans moet er zijn bij nieuwe taken waar de uitvoeringstoets decentrale overheden een belangrijke rol speelt.

[1:39:35] En overigens ook bij bestaande taken.

[1:39:39] Oplossingen hoeven niet altijd financieel van aarde te zijn, maar kunnen ook liggen op de vlak van bevoegdheden en de wijze van uitvoering.

[1:39:45] Het gaat om een veelheid aan onderwerpen waar ik dadelijk nog dieper op inga.

[1:39:49] Het ROB-advies over overzicht en inzicht, over jeugdzorg, de BBB, de BBP.

[1:39:56] Systematiek.

[1:39:57] Speciaal voor de heer Vermeer.

[1:40:01] Ik ga kijken of ik in versprekingen alle andere fracties ook nog recht kan doen in dit debat.

[1:40:06] Om het nog ingewikkelder te maken.

[1:40:07] Lijn drie is de goede verdeling van de fondsen.

[1:40:10] Dit is door verschillende fracties ook aangehaalde verdeling van de koek.

[1:40:14] Zowel het gemeentefonds als het voor het provincievol geldt dat de verdeling van de middelen continu onderhoud vraagt.

[1:40:20] Uw Kamer is, daar hebben we verschillende van u ook aan gerefereerd, op 28 mei geïnformeerd over de herziening...

[1:40:25] van de verdeling van de algemene uitkering in het gemeentefonds.

[1:40:28] En ik denk dat dit het onderwerp waar de meeste vragen over zijn gesteld.

[1:40:31] Dus daar kom ik in blok 3 uitgebreid op terug.

[1:40:33] En een enkele fractie heeft ook iets gezegd over het provincie van ons en het proces.

[1:40:36] En daar zal ik in blok 3 dan ook iets over zeggen.

[1:40:39] De laatste lijn is het ontwikkelen van enkele instrumenten en wetgeving.

[1:40:42] Hier zijn niet de meeste vragen over gesteld.

[1:40:45] Maar ik zal daar ook op terugkomen.

[1:40:46] Dat is onder andere de wet financiële verhoudingen waar de VVD naar vroeg.

[1:40:50] En de ontwikkeling en het terugdringen van de...

[1:40:53] specifieke uitkeringen, de spuks, waardoor de verschillende fractie ook over iets over is gevraagd.

[1:40:58] Dit was zo kort als ik kon de algemene inleiding en dan ga ik door naar de verschillende blokken.

[1:41:03] Ik heb geprobeerd, net in de voorbereiding, zoveel mogelijk vragen mee te nemen en ik doe mijn best om te verwijzen naar fracties, dat zal niet altijd lukken.

[1:41:15] Dit gaat over het versterken van de samenwerking.

[1:41:18] Ik wil even met de commissie afstemmen.

[1:41:20] Ik zou graag

[1:41:22] de minister de gelegenheid willen geven om zijn blokje af te maken en dan de vragen te stellen om te voorkomen dat de vragen worden gesteld die later in het blokje alsnog beantwoord worden.

[1:41:31] Dus voor de efficiëntie en nog de opmerking dat mevrouw Tsakai iets later weer aansluit vanwege andere verplichtingen.

[1:41:38] Dus dan stel ik voor dat de minister gaat beginnen met beantwoording van het eerste blokje, versterking van de samenwerking.

[1:41:42] Gaat uw gang.

[1:41:43] Voorzitter, u gaat natuurlijk over de orde.

[1:41:46] Eerlijkheid gebiedt aan mijn kant dat de lengte van de blokjes niet gelijk verdeeld.

[1:41:50] Dus het ene blok bestaat uit meerdere onderwerpen en zal dus ook een stuk langer zijn dan sommige andere blokken.

[1:41:58] Kunt u ongeveer aangeven waar dan...

[1:42:00] Het tweede en het derde blok, dus de balans en de verdeling, dat zijn echt de grootste blokken.

[1:42:09] Oké, nou, laten we dan de interrupties doen op het moment dat ze opkomen.

[1:42:13] En dan is het aan de minister om aan te geven of u daar later nog op terugkomt of niet.

[1:42:17] We starten met het eerste boekje.

[1:42:21] Blok 1, de versterking van de samenwerking.

[1:42:23] Zoals ik al zojuist heb gezegd, Nederland staat voor grote maatschappelijke opgaven.

[1:42:28] Het realiseren daarvan lukt alleen als Rijk, Conventies, Gemeente en Waterschap elkaar vinden en samenwerken.

[1:42:33] Recentelijk werd dat nogmaals indringend benadrukt in het rapport van de commissie Polmans samenbouw aan resultaten.

[1:42:42] Met aanbeveling voor een sterke toekomst gericht in de bestuurlijke verhouding.

[1:42:48] Onder andere mevrouw Tsegai die hier nu niet is van Pro, die besteedde een aanzienlijk deel van haar inbreng hieraan in de gezamenlijke opdrachten die er ligt.

[1:42:56] Ik wil ook hier duidelijk zeggen wat ook in het coalitieakkoord staat is dat wij als kabinet de aanbevelingen van de commissie Polman omarmen.

[1:43:04] We herkennen dat we van elkaar afhankelijk zijn en elkaar nodig hebben.

[1:43:07] Alleen samen lukt het ons om tot resultaat te komen en het is ook van belang om gezamenlijk te blijven werken aan de relatie van het rijk en mede-overheden en het onderlinge vertrouwen.

[1:43:17] Er zat ook bij mevrouw Tsegai, het woord van D66, nog huizinga was, ging er ook expliciet in het belang om met elkaar om tafel te gaan en we zijn dus al meerdere malen hebben we met de mede-overheden om tafel gezeten en op 13 april

[1:43:39] hebben we met de mede-overheden samen met een brede afvaardiging van het kabinet in het overhedenoverlegde afspraken gemaakt om te gaan werken aan een interbestuurlijke samenwerkingsagenda waar nu heel hard aan gewerkt wordt.

[1:43:51] In die agenda gaan we ook in de manier waarop we als overheden de komende jaren samen willen werken.

[1:43:58] Op basis van de herbevestiging van reeds bestaande afspraken en de aanbevelingen van de zojuist genoemde studiegroep interbestuurlijke verhoudingen.

[1:44:06] De adviezen van de studiegroep

[1:44:07] hebben daarin een prominente en centrale plek.

[1:44:11] In de samenwerkingsagenda waar nu aan gewerkt wordt gaat het over interbestuurlijke samenwerking op het sociaal domein, fysiek domein, bestuur en veiligheid en ook regionaal verdienvermogen en, niet onbelangrijk, de bestuurlijke en financiële spelregels en de afspraken over conflictbeslechting.

[1:44:28] Het gaat tot slot in op gebied gericht werken vanuit regionale opgaven.

[1:44:32] De afspraken in deze samenwerkingsagenda worden uitgewerkt aan de hand van de uitvoerbaarheid toets Decentrale Overheden, afgekort de UDO.

[1:44:40] Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de afspraken om een uitvoeringstoets in te voeren...

[1:44:47] bij de beleidsvoornemens die de mede-overheden raken en dat zijn er heel wat.

[1:44:52] Met deze samenwerksagenda maken we als kabinet met de mede-overheden een nieuwe start voor een gezamenlijke aanpak van maatschappelijke opgaven die er nu liggen, zodat we resultaten boeken voor onze inwoners.

[1:45:03] Het kabinet en mede-overheden streven ernaar, zoals ik zojuist aangaf, om deze in september af te ronden en die stuur ik vanzelfsprekend ook.

[1:45:10] Daarna naar uw Kamer.

[1:45:12] Vanuit Proop werd de vraag gesteld of we de afspraken vooraf aan de Kamer sturen, maar dat kan ik niet toezeggen.

[1:45:19] We zijn nu heel hard bezig met die mede-overheden om tot die afspraken te krijgen.

[1:45:23] Zodra die die zijn, sturen we die ook naar de Kamer toe.

[1:45:26] In dit blok zat ook de vraag vanuit de D66... met betrekking tot decentrale overheden die ook bezig zijn... om te kijken hoe ze slagvaardiger kunnen werken... en of wij daar als kabinet hen daarbij kunnen ondersteunen.

[1:45:41] De ministeriële task voor slagvaardige overheid... onder aanvoering van de staatssecretaris van Binnenland Zaken en Koninklijke Relaties... werkt aan een fundamentele vereenvoudiging van beleid en regelgeving... en het realiseren...

[1:45:52] van uitstekende digitale dienstverlening en het doorbreken van Haagse muren.

[1:45:56] Om dit te realiseren werken we samen met maatschappelijke organisaties, met publieke dienstverleners, toezichthouders en met de mede-overheden.

[1:46:03] Mede-overheden zijn hierbij een onmisbare partner omdat zij nodig zijn om als overheid slagvaardig te worden.

[1:46:10] Een slagvaardige rijksoverheid kan niet worden gerealiseerd zonder betrokkenheid van de mede-overheden en vice versa.

[1:46:17] De slagvaardige overheid is daarom een onderdeel van de samenwerkingagenda

[1:46:22] met mede-overheden waar op dit moment aan gewerkt wordt.

[1:46:25] Door oprecht naar elkaar zorg en behoefte te luisteren en door te leren van elkaar kunnen we daarin samen stappen zetten.

[1:46:31] De komende maanden zullen we concrete afspraken maken over de doorbraken die we samen met hen willen realiseren.

[1:46:38] Zo werken we aan een slagvaardige overheid en hiermee ondersteunen we de mede-overheden net zoals zij dat met ons doen.

[1:46:50] Dan kom ik bij het iets omvangrijkere tweede blok.

[1:46:56] Wat gaat over balans?

[1:46:57] En hierin zal ik ingaan op de vragen die gesteld zijn over de verkenning van de ROB-adviezen.

[1:47:05] Er zijn vragen gesteld over de onderzoeken OV, Infra en Natuur, over jeugdzorg, over een indexering van de fondsen.

[1:47:15] En...

[1:47:17] ...over de financiële positie en balans van onder andere de heer Vermeer.

[1:47:22] En ik zal hier ook over artikel 108 lid 3 van de gemeentewet... ...waar zowel de BBB als 50PLUS naar zoeken.

[1:47:31] Die zullen allemaal in dit blok langskomen.

[1:47:33] Voordat we verder gaan, een interruptie van mevrouw Boelsma-Hoekstra.

[1:47:35] Naar aan het eerste blokje neem ik aan.

[1:47:38] Dat klopt, niet een interruptie.

[1:47:39] Maar ik vroeg mij af of de vraag over meters maken met medebewind...

[1:47:44] hierbij hoorde of in een volgend blokje komt.

[1:47:47] De minister.

[1:47:49] Die zit in blokje 2.

[1:48:00] In mijn inleiding ben ik al ingegaan op de meer algemene opmerking rondom balans.

[1:48:05] Ik heb toen toegezegd die in mijn termijn op terugkomen te verschillende onderwerpen.

[1:48:09] Te beginnen met de verkenning naar aanleiding van de ROB-adviezen.

[1:48:13] Onder andere door mevrouw Van Eyck-Nagel en mevrouw Boelsma-Hookstra is gevraagd naar de verkenning naar aanleiding van de adviezen van de Raad voor het Openbaar Bestuur.

[1:48:23] Die sneed in haar adviesrapporten afrekenen met disbalans en meters maken met medebewind...

[1:48:30] Terecht aan dat het niet in alle gevallen voldoende lukt om als rijk en decentrale overheden het juiste gesprek te voeren over taken waarop sprake is van disbalans tussen taken, middelen, bevoegdheden en uitvoeringskracht.

[1:48:43] Het duurt vaak te lang om inzicht te krijgen in de omvang en oorzaken van disbalans.

[1:48:49] die zich op een taak manifesteren.

[1:48:52] Dit leidt tot frustratie aan beide zijden.

[1:48:54] Daarom zijn we een verkenning gestart naar hoe vormen van financiële en niet-financiële monitoring kunnen bijdragen aan het verbeteren van het gesprek over disbalans op de bestaande medebewindtaken.

[1:49:04] Hierbij worden verschillende varianten uitgewerkt met als doel het inzicht en overzicht van medebewindtaken te verkrijgen, te versterken en te borgen.

[1:49:11] Ook voor uw Kamer.

[1:49:13] Op basis hiervan zou het gesprek over balans met de mede-overheden meer gericht gevoerd kunnen worden.

[1:49:18] Deze verkenning voeren we samen uit met de koepels van mede-overheden, het VNG en het IPO.

[1:49:23] En we zijn het eens over de aanpak.

[1:49:25] Vooruitlopend op het overzicht van taken na de zomer komen we in de zomer vast op enkele met het IPO en VNG geselecteerde dossiers met inzicht en lessen over de uitvoering van medebewindtaken.

[1:49:38] Het voorstel maakt onderdeel van de brede inzet van het kabinet en medeoverheden om de komende jaren tot goede samenwerking te komen.

[1:49:44] Daarbij zal aandacht zijn voor de balans tussen enerzijds de wens en de urgentie om te komen tot een gezamenlijke feitenbasis en inzicht en anderzijds fundamentele uitgangspunten binnen het huidige stelsel, de gedecentraliseerde eenheid staat.

[1:49:59] Want ook de eigen beleidsruimte en de verantwoordelijkheid die mede-overheden daarin hebben, die zijn van belang in het beperken van administratieve lasten.

[1:50:12] Nou voorzitter, geen interruptie maar een procesvraag.

[1:50:15] Ik hoop dat ik daarmee wegkom.

[1:50:18] U heeft altijd zo'n mooie blik als u dit soort dingen stelt.

[1:50:20] De minister die heeft het over, we zijn het eens over de aanpak.

[1:50:25] Maar hebben wij die aanpak al ontvangen?

[1:50:29] De minister.

[1:50:32] Nee, er wordt nu in dit debat naar gevraagd en ik schets wat het proces is wat we ingaan.

[1:50:43] En kwam de heer Vermeerder mij weg, vroeg me af.

[1:50:45] Ik denk het wel, hè?

[1:50:47] Er staat nog geen streepje, bij mevrouw Boelsmoekstra namelijk ook niet.

[1:50:58] Ik begrijp dat dit debat alleen nog maar procesvragen gesteld gaan worden.

[1:51:01] Hoorde ik buiten de microfoon.

[1:51:06] De onderzoeken naar infra-OV en natuur, waardoor verschillende fracties iets over is gevraagd.

[1:51:14] Bij de voorjaarsnota in 2024 hebben kabinet en IPO erkend dat er onderzoek nodig is naar de vraag of de BBP-systematiek...

[1:51:24] evenredig meebeweegt met de ontwikkeling van de kosten op de drie beleidsterreinen openbaar vervoer, infrastructuur en natuur.

[1:51:32] Afgesproken is destijds dat er onderzoek wordt gedaan naar de balans tussen ambities, taken, middelen en uitvoeringskracht voor mede-overheden op deze beleidsterreinen.

[1:51:41] Voor deze drie beleidsterreinen is afgesproken om in samenspraak met de betrokken beleidsverantwoordelijke departementen tot een verdere concretisering van de handelingsperspectieven en oplossingsrichtingen te komen.

[1:51:51] Dit is nadrukkelijk meer dan de vraag of de huidige financiële middelen toereikend zijn.

[1:51:56] Streven was om een meer compleet beeld te hebben van aard, omvang en mogelijke maatregelen.

[1:52:02] Er is afgesproken dat er gekeken wordt naar de financiële aspecten, de inhoudelijke sturing en ook de rolneming door zowel rijk als mede-overheden.

[1:52:10] Daarbij is eerder uitgewisseld dat het niet de vraag is of, maar hoe er opvolging gegeven zal worden aan de uitkomsten van het onderzoek.

[1:52:18] De vakministers zijn daar nu als eerste aan zet.

[1:52:21] Wat ook gebeurt onder andere via de Taskforce Natuur en het bestuurlijk overleg Mobiliteit Infra.

[1:52:27] En de fondsbeheerders zullen hier proactief in participeren in de vervolgtrajecten.

[1:52:34] Met de vakminister zullen we als fondsbeheerders bezien hoe we uw Kamer het beste op de hoogte kunnen houden van de verschillende vervolgtrajecten.

[1:52:41] En het ministerie van Binnenlandse Zaken en ook als minister zien als coördinerend departement erop toe dat de uitvoeringstoets Decentrale Overheden, UDO, bij aanpassing van bestaand beleid of nieuw beleid wordt toegepast.

[1:52:53] Het doel van het UDO is om te toetsen of er bij betreffend beleid balans is tussen die, ik zal het nog vaker zeggen, ambities, takenmiddelen en uitvoeringskracht.

[1:53:05] Mevrouw Boelsma deed een interruptie op mevrouw Tsegai die heel charmant naar de minister doorpaaste.

[1:53:12] En die hoort hier denk ik thuis.

[1:53:14] En de vraag was, kan de minister meedenken over de vraag hoeveel provincies gemeenten kunnen controleren of ze hun ondergoedhoudsplannen op orde hebben.

[1:53:24] Vanuit een toezichtrol kijken provinciaal toezichthouders met gemeenten mee naar hun onderhoudsplannen en of die op orde zijn en financieel vertaald zijn in de begroting.

[1:53:34] Dit is onderdeel van het oordeel op structureel en reëel evenwicht.

[1:53:37] De provincie kijkt of de gemeente alle uitgaven in de begroting heeft opgenomen.

[1:53:41] De wijze hoe andere indicatoren dan het structureel en reëel evenwicht, bijvoorbeeld financiële risico's, kunnen worden meegenomen in het toezichtoordeel is onderdeel van het traject toekomsttoezicht met gemeenten en toezichthouders.

[1:53:56] Dan jeugdzorg en WMO.

[1:54:00] Hier werd eigenlijk door bijna elke woordvoerder gerefereerd.

[1:54:08] En uit uw inbreng als Kamer blijkt dus ook dat u veel zorgen heeft over de jeugdzorg en over de WMO.

[1:54:14] Het is bij het kabinet bekend dat er veel zorgen bij gemeenten zijn.

[1:54:18] Op de dossiers van de jeugdzorg en WMO's zijn Rijken en gemeenten de afgelopen periode dan in gesprek over de toekomstbestendigheid.

[1:54:25] Voor de jeugdzorg is bij de voorjaarsnota in 2025 voor de jaren 2025 tot 2027 cumulatief 3 miljard euro beschikbaar gesteld voor gemeenten voor zowel de jeugdzorg als voor de terugval

[1:54:37] in 2026 in het gemeentefonds.

[1:54:41] Daarnaast is er 728 miljoen euro aan het gemeentefonds toegevoegd ter compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg.

[1:54:52] De VNG heeft vorig jaar op bestuurlijk niveau bevestigd dat er voor gemeenten op dit moment op goede wijze invulling is gegeven aan het rapport van ARK en dat er een werkbare financiële situatie is.

[1:55:04] Voor 2028 en verder

[1:55:06] worden de beheers- en inhoudelijke maatregelen uit de hervormingsagenda jeugd versterkt en worden de aanvullende maatregelen door het Rijk samen met gemeenten uitgewerkt.

[1:55:15] Begin dit jaar heeft mijn collega de minister van langdurige zorg, jeugd en sport uw kamer geïnformeerd over de stand van zaken met betrekking tot ontwikkelingen van de inhoudelijke maatregelen uit de hervormingsagenda jeugd.

[1:55:26] De Commissie van Ark zal in januari 2027 adviseren over de uitvoering van de hervormingsagenda en de daarop volgende gemaakte afspraken.

[1:55:36] De besluitvorming hierover loopt mee in de voorjaarsbesluitvorming van 2027.

[1:55:42] En voor het kabinet geldt, en daar werd ook specifiek naar gevraagd, ook wat het vorige kabinet heeft gezegd ten aanzien van de Commissie van Ark, ook voor Commissie van Ark 2 geldt, dit is een zwaarwegend en maatgevend advies voor het kabinet.

[1:55:55] Voor de WMO is bij de voorjaarsnota 2024 vanaf 2026 een jaarlijkse tranche van 75 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd, oplopend naar 300 miljoen euro in 2029.

[1:56:08] Dit vooruitlopend op de nog uit te werken alternatieve financieringsvormen van de WMO, die beter rekening houdt met de kostontwikkeling in de WMO en de demografische ontwikkeling en vergrijzing.

[1:56:20] Het kabinet heeft hier bij de voorjaarsnoten van 2025 voor 2030 een extra tranche van 75 miljoen aan toegevoegd.

[1:56:29] Voor 2030 en verder is daarmee 375 miljoen structureel beschikbaar.

[1:56:35] Het CDA stelde de vraag of de minister kan toezeggen... om met de minister van Jeugd in contact te treden... om te overleggen hoe zij dit gaat oplossen met gemeenten.

[1:56:48] En hoe de minister de financiële situatie beziet van gemeenten... die zij voor zich zien vanaf 2028...

[1:56:59] En volgens mij werd er ook gerevaleerd dat de bal bij ons samen ligt om dit met decentrale overheden op te pakken.

[1:57:07] En ze voeg daar een reflectie op.

[1:57:10] Het ministerie van BZK heeft op regelmatige basis op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau contact hierover met het ministerie van VWS.

[1:57:16] waar ook wordt gesproken over de besparingsopgave en inhoudelijke maatregelen uit de hervormingsagenda en de aanvullende maatregelen.

[1:57:23] De hervormingsagenda jeugd is de grootste besparingsopgave en heeft als doel om in 2028 de kwaliteit van de jeugdzorg te verbeteren en de uitgaven te beperken.

[1:57:34] Ik zal mijn rol als fondsbeheerder de komende tijd scherp zijn op de daadwerkelijk geraamde opbrengst van de besparingsopgave om ervoor te zorgen dat de uitgaven in de jeugdhoog niet ten koste gaan van andere gemeentelijke taken.

[1:57:48] Voor 2028 en verder geldt dat bij de voorjaarsnota van...

[1:57:55] 2025 is besloten dat voor gemeenten op korte termijn middelen worden gereserveerd om de stijgende kosten van de jeugdzorg op te vangen, terwijl voor de langere termijn maatregelen worden genomen om de regelingen meer beheersbaar te maken en de kosten te beperken.

[1:58:09] Voor de komende jaren is er dus circa 3 miljard extra cumulatief voor gemeenten beschikbaar gekomen en om de terugval in het gemeentefonds op te vangen.

[1:58:19] Tegelijkertijd zijn er bij de voorjaarsnota 2025 is er besloten tot drie nieuwe besparingsopties.

[1:58:27] Te weten, een eigen bijdrage voor de jeugdzorg per 1 januari 2028.

[1:58:31] De trajectduur in de jeugdzorg.

[1:58:33] De VNG zal samen met het ministerie van VWS de trajectduur proberen te beperken.

[1:58:37] En drie, de reeks van de hervormingsagenda is geïndexeerd naar de stand van 2024.

[1:58:44] Ik zie wel dat deze besparingsopgave in de jeugdzorg ambitieus is... maar met de benoemde maatregelen zien we als kabinetmogelijkheden hiertoe.

[1:58:54] De vraag die ook gesteld wordt, wanneer komt er duidelijkheid over de commissie van Arc 2?

[1:58:58] Daar heb ik net al iets over gezegd.

[1:59:00] Dat advies wordt verwacht in januari van 2027.

[1:59:03] En zij zullen adviseren over de uitvoering van de hervormingsagenda en daarop volgens gemaakte afspraken.

[1:59:12] De besluitvorming hierover loopt mee in de voorjaarsbesluitvorming voor 2027.

[1:59:17] En hiermee worden gemeenten in staat gesteld om hun begrotingsproces ordentelijk te verlopen.

[1:59:23] Mijn collega de minister van langdurige zorg, jeugd en sport zal uw Kamer over dit traject op de hoogte houden.

[1:59:27] En ik meen ook dat hier morgen in de commissie VWS ook een debat over is.

[1:59:34] De VVD-fractie vroeg nog dat wethouders aangeven dat ze wel verantwoordelijk zijn voor de kosten, maar nauwelijks input te hebben en te zien op de ontwikkeling daarvan.

[1:59:52] Rijk en gemeente delen de ambitie om de zorg voor jeugdigen te verbeteren en te komen tot een beter functionerend jeugdstelsel.

[2:00:01] Er zijn de afgelopen periode al stevige stap gezet.

[2:00:04] Denk aan het wetsvoorstel beschikbaarheid.

[2:00:07] aangenomen in de Tweede Kamer en het convenant stevige lokale teams en richtinggevend kader lokale teams.

[2:00:12] In het advies van ARK 1 heeft de commissie aangegeven dat hervormingsagenda een noodzakelijke maar niet voldoende voorwaarde is om een goed werkend beter beheersbaar en financieel houdbaar jeugdstelsel tot stand te brengen.

[2:00:24] Daarom zijn afspraken gemaakt voor een intensivering en een prioritering van maatregelen uit de hervormingsagenda jeugd.

[2:00:30] Dit betreft de zogenaamde routekaart waarover u begin dit jaar dus bent geïnformeerd door mijn

[2:00:35] collega van langdurige zorg, jeugd en sport.

[2:00:38] Maar Rijk en gemeenten zijn van mening dat er meer nodig is.

[2:00:41] Recent is daarom een traject gestart om een andere aanvullende mogelijkheid

[2:00:48] om te kunnen sturen op het stelsel in kaart te brengen.

[2:00:50] Mijn collega, de minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport... zal uw Kamer over dit traject op de hoogte houden.

[2:00:57] Ook voor de WMO is de disbalans een vraagstuk... dat bij het kabinet en de gemeente de aandacht heeft.

[2:01:03] En vanuit VWS zal er een houdbaarheidsonderzoek WMO...

[2:01:10] is een houdbaarheidsonderzoek WMO gestart.

[2:01:14] Ik ben hier vanuit de verantwoordelijkheid voor een goede balans tussen medebewindstaken ook bij betrokken.

[2:01:23] Er kwam ook nog een vraag over het wetstraject Rijkwijter.

[2:01:27] En wat is de invloed van het wetstraject op de financieel-bestuurlijke verhoudingen en de besparingsopgave voor 2028?

[2:01:36] Voor zover ik kan beoordelen is iedere partij nog steeds met energie en toewijding aan de slag om haar doelen in de hervormingsagenda te halen.

[2:01:45] En de minister van VWS heeft uw Kamer hier inmiddels ook over geïnformeerd.

[2:01:52] Dan vraag met betrekking tot, ik ga bijna weer BBB zeggen, de BBP-systematiek.

[2:01:58] Die was van de heer Struis.

[2:02:01] Wanneer worden geïnformeerd...

[2:02:05] graag opvolging geven aan de nakalculatie van de prijsindexatie.

[2:02:09] In het voorjaar van 2024 is besloten de nieuwe nommeringssystematiek op basis van het bruto binnenlands product vervroegd in 2024 in te voeren.

[2:02:18] Dit is in lijn met het advies hierover van de Raad van State.

[2:02:23] Fonds volgen hiermee vanaf 2024 de ontwikkeling van het BBP.

[2:02:27] Deze systematiek, de normeringssystematiek is stabiel, transparant en biedt gemeenten en provincies vroeg in het jaar duidelijkheid over de middelen waar zij dat jaar over kunnen beschikken.

[2:02:37] Als fondsbeheerders evalueren we begin 2027 de BBB systematiek.

[2:02:41] De BBP-systematiek.

[2:02:45] Als je het helemaal doet, kom je er niet meer vanaf.

[2:02:47] Tijdens het bestuurlijk overleg financiële verhoudingen van drie juni-jongsleden... is het voorstel voor de evaluatie met de gemeenten en provincies vastgesteld.

[2:02:54] Onderdeel van deze evaluatie is onder andere de uiteenzetting van hoe de systematiek werkt.

[2:03:00] Verder is onderdeel van deze evaluatie welke wensen er voor aanpassingen zijn...

[2:03:04] En of het daarbij nodig is om de systematiek aan te passen... zoals het toepassen van nakalculatie binnen de BBP-systematiek... en wat de voor- en nadelen hiervan zijn.

[2:03:13] Dit mede gezien de wens van gemeenten en provincies... dat de prijs BBP gebaseerd wordt op nakalculatie... in plaats van op de raming in het voorjaar van het lopende begrotingsjaar.

[2:03:25] Deze evaluatie zal...

[2:03:27] Het zal worden gevolgd door nog een evaluatie in 2029, wanneer er voor een langere periode informatie beschikbaar is.

[2:03:34] Uw Kamer zal over de evaluatie door mijn collega, de medefondsbeheerder, namelijk de staatssecretaris van Financiën, op de hoogte gehouden worden.

[2:03:42] En dat start dus begin 2027.

[2:03:47] Dit is geen procesvraag hoor, zeg ik alvast maar.

[2:03:50] Nee, dit zijn dus evaluaties.

[2:03:52] Maar is er nu gedurende de eerste en de tweede evaluatie ook een mogelijkheid dat er gewoon al een besluit wordt genomen omdat de urgentie hoog is om deze systematiek te veranderen?

[2:04:02] De minister.

[2:04:06] Daar gaan wij op dit moment niet van uit, maar de evaluatie gaat lopen en dat start begin 2027 en de staatssecretaris van Financiers zal de Kamer hierover blijven informeren en dan kunt u ook met hem daarover het debat voeren, want daar ligt de verantwoordelijkheid in eerste instantie.

[2:04:33] De heer Vermeer van de BBB vroeg om een onderzoek naar de omvang van het gemeentefonds.

[2:04:41] Ik benadruk graag dat we als kabinet vanaf het begin in gesprek zijn met de mede-overheden en dat gewerkt wordt aan een samenwerksagenda.

[2:04:48] Hiermee maken we als kabinet met de overheden een nieuwe start voor een gezamenlijk aanpak van de maatschappelijke opgave die er nu liggen, zodat we resultaten boeken voor onze inwoners.

[2:04:57] Het kabinet voert hierbij voortdurend gesprek over de balans tussen en disbalans en de financiële positie.

[2:05:04] Hoe we dit samen doen leggen we vast in de samenwerkingsagenda.

[2:05:07] Bij nieuwe taken of wijzigingen van bestaande taken is het belangrijk dat hierbij passende middelen worden verstrekt.

[2:05:12] Bij bestaande medebewindstaken ontzoeken we naar aanleiding van de adviezen van het ROB hoe monitoring hiervan financieel en niet financieel kan bijdragen aan een beter gesprek.

[2:05:22] Het lid Vlag informeerde over hoe het kabinet structureel duidelijkheid gaat bieden aan gemeenten en welke verantwoordelijkheden ik hierbij voor me zie.

[2:05:30] Dit kabinet ziet goede interbestuurlijke verhoudingen als essentieel om grote maatschappelijke uitgaven effectief aan te pakken.

[2:05:41] We moeten het als overheden samen doen.

[2:05:43] Zoals gezegd heeft het kabinet in dit kader oog voor de financiële positie van gemeenten en is zich ervan bewust dat het een gedeelte verantwoordelijkheid is tussen rijk en gemeenten om samen aan de balans tussen ambities, taken, middelen en uitvoeringskrachten te werken.

[2:05:59] Onder het vorige kabinet is het gelukt om op een aantal belangrijke onderdelen hier oplossingen te genereren.

[2:06:05] Dit kabinet zet het gesprek over balans en disbalans voort in goede samenwerking met mede-overheden, onder andere via het overhedenoverleg.

[2:06:11] Mijn rol daarin is om te zorgen dat balans door toepassing van de uitvoeringstoets Decentrale Overheden voor passende wet- en regelgeving voor Decentrale Overheden duidelijkheid over de toepassing hiervan en de verbetering van het gesprek over balans te voeren en te bereiken.

[2:06:27] Dat laatste doen we onder meer met de verkenning naar monitoring uitgevoerd samen met het VNG en het IPO.

[2:06:34] De leden Vlag en Struis vroegen naar een reflectie op de onzekerheid waar gemeenten de afgelopen jaren mee te maken kregen.

[2:06:41] Ik zie dat het onzekere tijden zijn voor gemeenten om begroting op te stellen.

[2:06:44] Er wordt veel van hen gevraagd, zoals op het terrein van woningbouw en zorg.

[2:06:48] Tegelijkertijd zijn er onzekerheden over inkomsten en de benodigde uitgaven in de toekomst.

[2:06:52] Het opstellen van een sluitende gemeentebegroting is geen sinecure.

[2:06:56] Het kabinet heeft oog voor de financiële positie van gemeente en is zich er bewust van dat het een gedeelde verantwoordelijkheid is van rijk en gemeente om samen aan die balans te werken.

[2:07:06] Ik ga u heel even onderbreken.

[2:07:07] Twee interrupties.

[2:07:08] Eerst de heer Vermeer en dan de heer Vlag.

[2:07:10] Ja, dank u wel voorzitter.

[2:07:12] Want ik had echt geprobeerd een hele gesloten vraag te stellen.

[2:07:18] Waarop alleen een ja of nee antwoord plaats zou kunnen vinden.

[2:07:21] Vervolgens werd ik bijna murf geslagen door het antwoord.

[2:07:25] Maar heb ik geen ja of nee gehoord.

[2:07:26] Mijn vraag was en is...

[2:07:30] Is de minister bereid om in het vervalgtraject ook onderzoek te laten doen naar de omvang van het gemeentefonds in relatie tot de medebewindstaken?

[2:07:39] En daar kan volgens mij alleen maar een ja of een nee op geantwoord worden.

[2:07:42] De minister.

[2:07:48] De heer Vermeer vroeg dit ook in het kader van de discussie over de verdeling van het gemeentefonds.

[2:07:56] En de verdeling van het gemeentefonds is een discussie die al jaren loopt en nog een paar jaar doorloopt.

[2:08:01] Die gaat echt over de onderlinge verdeling.

[2:08:05] En ik schets dat er op verschillende momenten en op verschillende trajecten gekeken wordt...

[2:08:10] Er onderwerpen of er sprake is van die balans.

[2:08:15] Ik ben niet voornemens om aanvullend daaraan een algemeen onderzoek te gaan doen naar de omvang van het gemeentefonds.

[2:08:24] De heer Vlag.

[2:08:25] Nog een vervolgvraag op dit punt?

[2:08:26] De heer Vermeer.

[2:08:28] Ja, voorzitter.

[2:08:29] Dus als ik het goed gehoord heb, blijft er alleen over verdeling gepraat worden.

[2:08:34] En zegt de minister aan het eind in de tussenzin...

[2:08:39] dat hij niet bereid is om een onderzoek te laten doen naar de omvang in relatie tot de taken?

[2:08:46] De minister.

[2:08:47] Misschien de twee dingen uit elkaar halend.

[2:08:49] De discussie over de verdeling van het gemeentefonds gaat over de verdeling van het gemeentefonds.

[2:08:54] Daarbinnen, en dat gaat dus inderdaad over de voordelen en de nadeelgemeentes, dat is een vraagstuk wat gaat over de verdeling van het totale gemeentefonds en niet over...

[2:09:04] ...de omvang van het gemeentefonds.

[2:09:06] Ik geef daarnaast aan... ...dat er verschillende trajecten lopen... ...onderwerpen zijn waarbij we met elkaar... ...over die balans tussen ambities, taken, middelen... ...en uitvoeringskracht hebben.

[2:09:17] En daarbinnen die onderwerpen kan ook de omvang van het... ...is er voldoende geld?

[2:09:22] Maar dat kan ook zijn... ...zijn de ambities niet te hoog?

[2:09:25] Is het realiseerbaar?

[2:09:26] Daar wordt het gesprek gevoerd.

[2:09:27] En aanvullend daaraan... ...ben ik niet voornemens om een onderzoek te gaan doen...

[2:09:32] ...naar de omvang van het gemeentefondsen... ...los van deze verschillende trajecten.

[2:09:36] Dank u wel.

[2:09:37] De heer Vlag.

[2:09:38] Ja, voorzitter.

[2:09:38] Daar gaat mijn vraag ook enigszins op door.

[2:09:40] Want eigenlijk begon ik met te spreken... ...over de verwoestijning van gemeenten.

[2:09:44] En dan laat ik Amsterdam en alle onzin... ...die daar met belastinggeld worden gedaan... ...even buiten beschouwing.

[2:09:49] Maar heel veel gemeenten, kleine en middelgrote gemeenten... ...hebben het echt heel zwaar.

[2:09:52] We hebben elkaar onlangs ook gesproken... ...in het herindelingsdebat Hilversum-Weidemeren... ...waar ook financiën aan de grondslag lagen.

[2:09:58] Mijn vraag aan de minister is... ...ziet hij een verantwoordelijkheid breder...

[2:10:02] Als hij ziet hoe een heel aantal gemeenten door hun hoeven zakken, over ambities al lang niet meer praten, vooral over taken en tekort aan middelen.

[2:10:09] Eigenlijk zou ik bijna kunnen zeggen, als je een aantal kinderen hebt en je ziet een aantal daarvan die niet meer genoeg geld hebben om eten te kopen of hun kleren te vervangen, dan maak je je als goed huisvader grote zorgen.

[2:10:21] Ziet hij die rol ook vanuit zijn rol als fondsbeheerder en ook hoeder van de, nou ja, dat was heel decentrale democratie, nadrukkelijk voor zich.

[2:10:31] De minister.

[2:10:33] Ja, die verantwoordelijkheid zie ik en ik probeer dus ook aan te geven.

[2:10:37] Het coalitieakkoord staat hier ook vol van.

[2:10:40] Dat het hard nodig was om met elkaar in een andere verhouding terecht te komen.

[2:10:43] Maar ik ga daar wel heel nadrukkelijk bij zeggen dat de discussie zich vaak verengt.

[2:10:48] Het pekt ook lekker, taken en knaken.

[2:10:52] Maar het gaat echt over de balans van alle vier.

[2:10:55] En dat is ook wat de commissie Polman aangeeft.

[2:10:57] Het gaat over ambities, taken, middelen en uitvoeringskracht.

[2:11:01] En daarbinnen, met al het vierdeze aspecten, herken ik zeer wat de heer Vlag zegt.

[2:11:07] En heb ik ook erkend, ook in het begin van mijn spreektijd, dat er ook in het verleden, dat er op sommige onderwerpen echt wel disbalans is ontstaan tussen wat er verwacht werd en of daar voldoende middelen en uitvoeringskracht.

[2:11:21] En daarop lopen dus nu ook een aantal trajecten, ook naar aanleiding van de ROB-adviezen waar ik het net al over gehad heb.

[2:11:30] Dus daar zijn we serieus naar aan het kijken.

[2:11:33] Wat ik daarbij misschien zeker...

[2:11:38] Ik heb hier bij alle woordvoerders in deze commissie dezelfde zorg, bijna allemaal gehoord, moet ik zeggen, over de mede-overheden.

[2:11:47] En wat ik ook deel van die verantwoordelijkheid zeg, en het is ook om dat te doorleven, die udo, is echt heel belangrijk.

[2:11:55] Omdat dat naar de toekomst toe, als je daar serieus naar kijkt, ook dat stopt dat we ermee doorgaan.

[2:12:02] Want het is heel makkelijk om individuele wedstrajecten toch elke keer te denken, we willen toch iets meer.

[2:12:07] En ik denk dat dat ook...

[2:12:12] Want we weten dat zo'n udo wordt aan de voorkant van een wedstrijd gekregen... maar ook in de wetsbehandeling, amendementen die op het laad komen... is het ook goed om met elkaar in het debat in de Kamer de scherp te blijven voeren...

[2:12:23] En ik zeg dit omdat ik jarenlang Kamerlid ben geweest en ook aan de andere kant gezeten hebben.

[2:12:27] Ik weet ook nog voorbeelden waarin die extra ambities soms in een amendement nog toegevoegd werden.

[2:12:33] En dat is ook onderdeel van de verantwoordelijkheid die ik hier voer.

[2:12:38] Dus ook als er in Kamerdebatten, in ieder geval wetsvoorstellen waar ik zelf bij zeer, ik dit proces zie...

[2:12:42] Ik ben er in de ministerraad, probeer ik er scherp te zijn, maar ik ga er in het Kamerdebat ook scherp op zijn.

[2:12:47] Want we zijn gezamenlijk ook als wetgevers verantwoordelijk om dit in het zicht te houden.

[2:12:52] Dus die wilde ik er nog even aan toevoegen.

[2:12:55] Een vervolgvraag.

[2:12:56] Nou helder, ik denk dat dat een aantal goede trajecten zijn.

[2:12:58] Zeker om die balans van taken en knaken goed te bekijken.

[2:13:01] Hoe je dat en ambities, alle vier moest ik ze noemen.

[2:13:05] Nee, helder.

[2:13:06] Maar ik heb ook gezegd dat er bij een aantal gemeenten echte basis taken aan het verdwijnen zijn.

[2:13:11] En dat is wel de dragers van onze samenleving.

[2:13:14] Ik heb bijvoorbeeld de vrijwillige brandweer genoemd.

[2:13:16] Of überhaupt de brandweer.

[2:13:17] We hebben dat gezien bij natuurbranden.

[2:13:19] Er wordt een heel groot beroep gedaan om weerbaar te zijn als burgers.

[2:13:22] Hoe ga je dat allemaal organiseren als gemeente, als juist dat soort taken inmiddels dreigen te bezwijken onder de financiële druk?

[2:13:30] Dus los van de op zichzelf goede processen die geschetst worden, vraag ik aandacht voor de schrijnende gevallen waar het echt misdreigt te gaan.

[2:13:40] En waar gemeenten door de hoeven zakken.

[2:13:42] En of we daar misschien wellicht ook iets mee kunnen nog.

[2:13:45] De minister.

[2:13:51] Wat ik zou willen zeggen, want ik begrijp wat de heer Vlag zegt en tegelijkertijd, ik heb in alle eerlijkheid ook niet nu een zak geld beschikbaar om te zeggen, ik ga nu toezeggen dat ik daar iets extra voor ga doen.

[2:14:02] In algemene zin geldt ook dat toezicht er deels ook is en kan bijdragen aan het helpen hierbij.

[2:14:10] En ik weet ook dat de heer Vlag zegt, ja, maar er is ook iets structureels aan de hand.

[2:14:14] Wij verwachten dat de samenwerkingsagenda in september met de mede-overheden er is.

[2:14:20] Die gaat ook naar de Kamer.

[2:14:21] Ik kan me heel goed voorstellen, omdat er dan iets ligt.

[2:14:24] Wat echt ook aan de basis van het coalitieakkoord is, waar we samen met mede-overheden...

[2:14:28] ...proberen echt op een breed scala... ...van onderwerpen die ik net noemde... ...tot afspraak te komen, dat we ook... ...naarling daarvan in het debat... ...met elkaar het gesprek vervoeren... ...of de heer Vlag... ...ziet dat ook met dit soort... ...samenwerkenafspraken... ...aan zijn zorg tegemoet... ...gekomen kan worden, want ik wil zijn zorg... ...geensins bagatelliseren, want ik... ...ik herken echt wel wat hij zegt.

[2:14:55] Ja, dank voorzitter.

[2:14:58] Ik ga toch even voort hierop, want wij gaan heel veel meewerken aan een veel eerder verdeelsleutel.

[2:15:03] Volgens ons is dat toch een beetje de schaarste verdeler, maar stel dat we tot een optimale verdeelsleutel komen en toch zien...

[2:15:10] Dat er zoveel belangrijke taken WMO-veiligheid onder druk komen te staan in gemeentes.

[2:15:16] Dus dat het gek voor is eigenlijk.

[2:15:18] Is de minister bereid om in zijn terugkoppeling ook een valide risicoparagraaf toe te voegen.

[2:15:24] Op het moment dat hij die risico's ook heel reëel ziet.

[2:15:27] Dank u.

[2:15:29] De minister.

[2:15:33] Enigszins gesoufleerd, ga ik toch nog een aanvulling geven op het antwoord richting de heer Vlag, omdat ik in het debat waarin hij refereerde, zojuist over de herindeling, ook heb aangegeven dat ik voor het einde van het jaar ook in een brief specifiek naar aanleiding van zijn vraag toen daarop terugkom.

[2:15:54] Dus naast wat ik net gezegd heb, refereer ik nog even aan de toezegging die ik toen in dat debat ook heel expliciet gemaakt heb.

[2:16:02] Ik...

[2:16:02] In antwoord op de vraag van de heer Struijs, ik ga toch zeggen dat de verdeling van het gemeentefonds en het provinciefonds, dat is een ingewikkeld genoeg vraagstuk zonder dit onderdeel daarvan te maken.

[2:16:19] Dus ik wil de vraag, is de balans er...

[2:16:22] Tussen de ambities, de middelen, de taken en de uitvoeringskracht, die nemen we heel serieus.

[2:16:30] Maar ik zou dat niet willen vermengen in de discussie over de verdeling, omdat dat al ingewikkeld genoeg is.

[2:16:36] Dus ik vind dat niet de plek voor deze vraag.

[2:16:38] Ik vind wel dat die serieus op tafel moet.

[2:16:41] En dat heb ik ook aangegeven, net ook in mijn beantwoording, op welke momenten en aanhaling van welke rapporten we die vraag en ook specifieke onderwerpen op tafel hebben.

[2:16:49] Eerst mevrouw Bosmoekstra en dan de heer Vermeer.

[2:16:53] Dank u wel, voorzitter.

[2:16:54] We hadden het net over de jeugdzorgen.

[2:16:56] Dat is denk ik een van de onderwerpen die even losser uit wordt gehaald.

[2:17:01] En daarin gaf de minister aan dat het zwaarwegend en maatgevend advies van ARK is.

[2:17:07] Dat is mooi.

[2:17:09] Daar gaan wij op letten.

[2:17:11] Maar ik denk dat de udo heel mooi is voor de toekomst.

[2:17:15] Maar op dit moment zitten we met de situatie dat er een hervormingsagenda is... en dat er al een bezuiniging is ingeboekt...

[2:17:21] En ik denk dat die situatie, dat veranderen we nu niet, dat rapport is wel maatgevend en zwaarwegend, maar dat dat voor mede-overheden ook eigenlijk niet te doen zijn.

[2:17:32] Dus ik wilde dat ook graag meegeven in dat stukje als het om bijvoorbeeld de jeugdzorg gaat.

[2:17:38] De minister.

[2:17:40] Ik verwees net ook al dat er morgen met de minister van Huurgzorg ook een apart debat is.

[2:17:47] Ik wil er ook voor hoeden dat ik dat debat ga voeren.

[2:17:51] Maar ik denk dat dat heel goed is.

[2:17:53] Ik heb wel geschetst wat het proces is.

[2:17:54] En ik denk dat die vraag ook het beste in dat debat meegenomen kan worden.

[2:18:00] De heer Struis en de heer Vermeer hadden mij... Sorry, ik heb nog een aantal.

[2:18:03] De heer Vermeer.

[2:18:06] Ja, voorzitter.

[2:18:07] Het lijkt erop dat de minister een liefhebber van kaartsen is, want hij probeerde een bal terug te kaartsen door te zeggen dat het door amendementen van deze Kamer komt, dat er extra taken bij komen bij de gemeentes en dat dat een deel van de oorzaak is in de disbalans tussen taken en knaken.

[2:18:25] Maar als dat zo is, zou ik daar heel graag voor de twee minuten debat, waar we hebben, een overzichtje van krijgen welke

[2:18:31] acties van de Kamer hier dan toe geleid hebben.

[2:18:34] Want wij kunnen het niet helemaal scherp krijgen waar hier ongedekte amendementen zijn aangenomen.

[2:18:43] De minister.

[2:18:44] Wat de minister deed was geenzins de bal terugkaatsen.

[2:18:47] Wat ik probeerde te doen in antwoord van de heer Vlag, is dat de UDO, die ik dus heel belangrijk vind, aan de voorkant, en die zit ook bij een memorie van toelichting, en wat ik aangaf is uit mijn persoonlijke ervaring, is dat er bij wetsbehandelingen ook wel eens amendementen worden ingediend die een extra taak of een extra opdracht geven, en dat ik vind dat we met elkaar

[2:19:08] En ik weet niet of het heel nuttig is nu om, wat ik zeg, puur uit ervaring als jarenlang Kamerlid, dat dit ook in wetsbehandelingen gebeurt, dat we in dat traject met elkaar ook het gesprek moeten blijven voeren.

[2:19:20] Hoe verhoudt, nogmaals, het is ervaring die ik als Kamerlid zelf heb gehad, is dat als er en meer waarborgen in moeten worden en meer toezicht, dat moet ook allemaal uitgevoerd worden.

[2:19:32] En ik heb geen zins proberen te zeggen het is de schuld van de Kamer.

[2:19:35] Ik heb duidelijk aangegeven, ook in lijn met het coalitieakkoord, wat er in het verleden mis is gegaan.

[2:19:40] Wat wij als kabinet nu willen doen naar de toekomst toe.

[2:19:42] Want dat is met de Udo zo.

[2:19:44] Maar ook in navolging van de ROB-adviezen.

[2:19:46] In navolging van de commissie Polman.

[2:19:48] En het was slechts een uit eigen ervaring en opmerking.

[2:19:53] Het is goed om met elkaar daar in wetsbehandelingen ook alert op te zijn.

[2:19:57] En het was geen zins bedoeld om daarmee te zeggen de Kamer is verantwoordelijk en het kabinet niet.

[2:20:02] Maar het omgekeerde hoop ik dat de heer Vermeer ook niet wil suggereren.

[2:20:07] Want we zijn met z'n allen als wetgever aan deze lat om voor de mede-overheden het uitvoerbaar te houden.

[2:20:17] Ja, voorzitter, dank.

[2:20:19] Excuus dat ik wat later was vanwege een andere afspraak, maar ik viel binnen in het blokje balans, heb ik mij door de heer Clemmink laten vertellen.

[2:20:27] En wat ik me even afvroeg is, ik hoor deze discussie hier zo aan, maar in dat rapport van de Raad Openbaar Bestuur over meters maken met medebewind, ontzettend mooie titel, staat vrij duidelijk van, zonder informatie over die taken van de gemeente, is het moeilijk om

[2:20:47] een oordeel te geven over of dat gemeentefonds toereikend is.

[2:20:52] En ik vraag me dan af als ik deze discussie zo hoor, deelt de minister die conclusie nou of niet?

[2:20:57] Want ik snap dat herverdeling van wat er al in het fonds zit en de omvang daarvan twee verschillende discussies zijn.

[2:21:03] Maar als je het hebt over die balans tussen taken en knaken, dan is dit toch wel een vrij belangrijke aanbeveling van de ROB.

[2:21:11] De minister.

[2:21:13] De minister heeft hier aan het begin van het blokje antwoord opgegeven.

[2:21:25] Hij probeert weer al zijn mapjes op orde te houden.

[2:21:31] U vervolgt uw betoog.

[2:21:32] Er hebben ongetwijfeld ook medewerkers van mevrouw Tsakai meegekeken.

[2:21:35] De heer Vermeer en de heer Struijs vroegen, mag het Rijk zelf bepalen hoe de compensatieplicht in artikel 108 lid 3 van de gemeentewet wordt uitgelegd?

[2:21:46] Erkent de minister dat medebewindtaken in beginsel volledig bekostigd moeten worden?

[2:21:50] Ik onderschrijf volledig dat het Rijk medewindtaken moet bekostigen en dat is ook nooit ter discussie gesteld.

[2:21:56] Wel heb ik willen zeggen dat de genoemde artikelen in de gemeentewet en de financiële verhoudingenwet zich niet zo eenvoudig laten omzetten in concrete bedragen als soms wordt gesuggereerd.

[2:22:06] Het is aan de begrotingswetgever en dus de regering en het parlement samen die invulling geven die hier ingendeling aan moeten geven.

[2:22:15] Instrumenten als het UDO en het traject dat ik nu samen met de koepels doorloop in reactie op de ROB-adviezen zijn erop gericht om dit zo goed mogelijk mogelijk te maken.

[2:22:33] Misschien een procedureel punt?

[2:22:44] En dat is de goede verdeling van de fondsen.

[2:22:49] Zowel voor het gemeentefonds als voor het provinciefonds geldt dat de verdeling van de middelen continu onderhoud vraagt.

[2:22:54] Op dit moment wordt dan ook zowel gewerkt aan de herziening van de verdeling van de algemene uitkering van het gemeentefonds als die van het provinciefonds.

[2:23:02] Het gemeentefonds, daar is uw Kamer op 28 mei over geïnformeerd en daar zijn de meeste vragen over gesteld, daar kom ik zo op terug.

[2:23:10] Als het gaat over het provinciefonds, heeft de heer Vermeer van de BBB gevraagd naar de strand van zaken en in het bijzonder naar de positie van de provincie Flevoland.

[2:23:22] De herziening van het provinciefonds vindt plaats in nauw overleg met het IPO en de deskundige vertegenwoordigers van de provincies, waaronder ook die van Flevoland.

[2:23:30] De ROB heeft reeds advies uitgebracht in het najaar van 2024.

[2:23:34] In juli 2025 is de Kamer geïnformeerd dat de provincies unaniem akkoord waren met de eerste stap per 1 januari 2026 en een volgende stap per 1 januari 2027.

[2:23:45] Sinds die zomer is ambtelijk actief en intensief gewerkt aan de nog openstaande vragen.

[2:23:51] De heer Vermeer van de BBB vraagt wat ik ervan vind dat provincies dit onderling zelf bepalen.

[2:23:56] En ook de staatssecretaris van Financiën als mede fondsbeheerder hebben alle vertrouwen in de bestuurders van de provincies in dit proces.

[2:24:04] En we waarderen juist ten zeerste dat de provincies gezamenlijk de verantwoordelijkheid hebben genomen om te komen tot een verdeling van een middel uit het proceferentiefonds.

[2:24:12] Als fondsbeheerders hebben we ze allen leren kennen als verantwoordelijke bestuurders met hart voor de publieke zaak.

[2:24:18] De provincies hebben laten weten dat ze naar verwachting eind juni laten weten hoe ze het verdere traject voor zich zien.

[2:24:24] Mocht dit onverhoopt niet lukken, dan zullen we als fondsbeheerders zelf een volgende stap in het verdeelmodel moeten zitten.

[2:24:31] Uw Kamer zal dan voor de zomer ook worden geïnformeerd over het verdere traject.

[2:24:43] De VVD-fractie vroeg...

[2:24:52] Het kabinet...

[2:24:55] Over de duidelijkheid voor gemeentes voor de begroting van 2027 en wat het betekent voor de keuze voor gemeenten die nu meer jaren raming hebben geanticipeerd op extra middelen in het voordeelmodel.

[2:25:08] Gemeenten zijn met de mij-circulaire van 2026 geïnformeerd over de wijzigingen in het voordeelmodel, inclusief de financiële doorwerking daarvan.

[2:25:15] Dit betreft ook de bevriezing van het ingroeipad per 1 januari 2027.

[2:25:21] De mij-circulaire kan dan ook als basis dienen voor de miljardenbegroting van gemeentes.

[2:25:28] De CDA-fractie vroeg, daarnaast vraagt het CDA zich af of bij deze herziene verdeling grote verschuivingen in de verdeling worden verwacht.

[2:25:39] Bijvoorbeeld tussen Randstad en Regio.

[2:25:41] Met andere woorden, gaat het geld van de regio naar bijvoorbeeld de G4?

[2:25:44] De bevindingen van de onderzoeken om de verdeling van het cluster jeugd te verbeteren, welke nu niet zullen worden doorgevoerd, kennen in onze berekening een andere richting van herverdeel effect dan in het oorspronkelijke ingroeipad.

[2:25:56] Zoals in de kaartjes 3 en 4 van de brief die op 28 mei jongsleden te zien is, zou dit volgens onze berekeningen gaan om verschuiving van middelen richting de Randstad.

[2:26:07] Echter, zoals in deze brief ook door mij is aangegeven, is eerst verder onderzoek nog nodig.

[2:26:11] Met klem benadruk ik daarom nogmaals dat deze verdeling nu niet wordt doorgevoerd en dat eerst verder onderzoek wordt gedaan.

[2:26:19] Zowel het CDA als jaar in een 20, die refereerden eraan dat het ingroeipad opnieuw wordt bevroren en dat dit voor nadeelgemeenten wat lucht geeft, maar voor voordeelgemeenten, en dat zijn inderdaad vaak middelgrote steden buiten de Randstad, dit juist een nadeel betekent.

[2:26:39] En de vraag is, wat kan de minister doen?

[2:26:42] De realiteit is, en dat is de kern van de brief van 28 mei, en ook tot mijn spijt, is dat het ingroeipad ongewis is geworden.

[2:26:50] En omdat het ongewis is geworden, en de ROB daar vrij duidelijk van aangeeft waarom dat zo is, daar moet het bevoren worden.

[2:26:58] De bevindingen van de onderzoeken om de verdeling van het cluster jeugd te verbeteren,

[2:27:02] Kennen zoals bij de vorige vraag al is aangegeven onze berekening een andere richting van herverdeleffecten dan het oorspronkelijke ingroeipad.

[2:27:10] Oftewel een aanpassing nu die voor gemeenten kan betekenen dat deze meer middelen ontvangen, kan dat mogelijk over twee jaar juist weer betekenen dat ze ongedaan worden gedaan worden door nieuwe aanpassingen vanuit de clusterjeugd.

[2:27:21] De beoogde richting van de totale herverdeling is daarmee dus ongewis geworden.

[2:27:26] In dit kader vroeg zowel de SGP als D66 naar de mogelijkheid om indexatie, dat is dus indexatie binnen het ingroeipad, vanaf 2028 kan worden ingevuld.

[2:27:43] Ik streef ernaar om met Prinsjesdag duidelijkheid te kunnen geven over het ingroeipad per 1 januari 2028 en of die wordt geïndexeerd en zo, ja hoe.

[2:27:54] Dit refereert aan de brief van afgelopen maandag.

[2:28:01] Het is een heel technisch punt, maar we verriezen het nu al een jaar om te zorgen dat als we het doen, dat we het op de juiste manier doen.

[2:28:13] Ik probeer daar voor Prinsjesdag duidelijk te maken of en hoe we dat kunnen gaan doen.

[2:28:19] Breder dan dat, en dat is door diverse fracties misschien wel de meest nadrukkelijk gestelde vraag in het debat.

[2:28:29] Ik heb hier niet alle woorden, maar bijna alle woorden staan van, moet het echt twee jaar duren?

[2:28:34] Dus kan het niet toch altijd per 2028?

[2:28:36] Dat is een veel bredere vraag dan die werd gesteld over de indexatie.

[2:28:41] En het eerlijke antwoord is dat ik echt denk dat die twee jaar nodig zijn.

[2:28:48] En dat zeg ik niet met vreugde.

[2:28:50] Alleen de realiteit van wat er afgelopen maanden geconstateerd is, is dat ik toch moet zeggen, want ook hier ging het om zo snel mogelijk, is dat je het risico loopt dat je anders zorgvuldigheid opoffert voor snelheid.

[2:29:05] En de suggestie dat dit...

[2:29:07] binnen een jaar zou kunnen en een soort van toezegging aan mijnerzijds gaat daarmee ook juist verwachtingen wekken die mogelijk dan over een jaar weer niet waargemaakt kon worden en dat we weer de constatering steken dat het eigenlijk te snel en te onzorgvuldig is geweest.

[2:29:22] We bekijken de herverdeling nu integraal.

[2:29:24] De diverse onderdelen van het verdeelstelsel hangen immers met elkaar samen.

[2:29:28] Als er nu specifieke onderwerpen worden uitgepakt, want daar vroegen sommige leden ook naar, kan dat mogelijk een jaar later weer tot hele andere herverdeleffecten leiden.

[2:29:37] In het belang van de stabiliteit en voorspelbaarheid voor gemeenten bekijken we de vraagstukken daarom nu in alle samenhang en in alle zorgvuldigheid.

[2:29:45] De wijzigingen per 1 januari 2028 vind ik dus helaas, zeg ik nogmaals, niet realistisch.

[2:29:52] Dit zou namelijk inhouden dat in april 2027...

[2:29:55] ...het onderzoekstraject voor andere de jeugdzorg... ...inclusief de adviesaanvraag ROB en de VNG afgerond moeten zijn.

[2:30:01] Zelfs als het onderzoek naar de jeugdzorg voor de kerst 2026 gereed zou zijn... ...waarvan het gezien de complexiteit van het vraagstuk... ...zeer de vraag is of dit realistisch is... ...vraagt het voorstel dan ook nog om zorgvuldige weging.

[2:30:13] Zoals ik in mijn brief van 28 mei heb laten weten... ...betreur ik dat het tijdpad voor zorgvuldige weging dit keer zeer krap was...

[2:30:23] En heb ik richting de toekomst beterschap beloofd.

[2:30:27] En ik ben echt bezorgd als ik meega in de ergens toch begrijpelijke wens vanuit de positie van gemeentes die ook hier zijn aangehaald.

[2:30:34] Ben ik bang dat we toch dezelfde fout herhalen door in een te krap, te snel tijdpad uiteindelijk niet een zorgvuldig genoeg proces te hebben.

[2:30:45] Voorzitter, op dit punt een verduidelijkingsvraag.

[2:30:47] Want ik snap dat zeker als het gaat om jeugd.

[2:30:49] Maar wat ik in mijn betoog ook heb gezegd, is het niet mogelijk om op een aantal fronten dan na een jaar duidelijkheid te geven.

[2:30:55] Daarop zegt de minister, nee, we bekijken het integraal, want dat kan ook invloed op elkaar hebben.

[2:31:00] Dat begrijp ik ook nog.

[2:31:01] Tegelijkertijd is het ingroeipad al ingezet.

[2:31:05] Daar zijn al dingen ingevoerd.

[2:31:07] En met andere woorden, meer duidelijkheid is altijd nog beter dan minder duidelijkheid.

[2:31:11] Dus vandaar de poging om te kijken of er toch bepaalde onderdelen dan al per 1 januari 28 zouden kunnen worden ingevoerd.

[2:31:17] En zo niet, hoor ik graag iets meer toelichtende verduidelijking nog, want het was mij niet helemaal duidelijk.

[2:31:22] De minister.

[2:31:25] Wat er in de brief van 28 mei wordt geschetst... is dat je, de heer Vlag gaf dat zelf ook aan, dat het ongewist was geworden.

[2:31:38] Als je tussentijds er dingen uitlegt, en die hebben effect op elkaar... loop je dus wel degelijk het risico dat je in 2028 een stap zit... die dan tegengesteld is aan de beweging die het jaar daarna komt.

[2:31:49] Want ze hangen met elkaar samen en...

[2:31:52] Ik denk dat iedereen die in dit vraagstuk geloken is, het is echt heel complex.

[2:31:56] En ik zou het voor dit debat het makkelijkste vinden om te zeggen, we gaan ons best doen om het toch te doen.

[2:32:02] Maar ik vind het het meest zuiver en eerlijke antwoord om te zeggen dat we het risico vinden dat we dan...

[2:32:08] hier een makkelijke toezegging op snelheid doen die ten koste gaat van zorgvuldigheid en dat we daarmee in hetzelfde proces terechtkomen als we in de brief van 28 mei hebben gegeven dat we dat willen voorkomen, dat acht ik te groot.

[2:32:19] En daarom, ik snap de vraag van de heer Vlag echt en ik vind dit toch echt het zorgvuldige antwoord.

[2:32:32] Ehm...

[2:32:34] De...

[2:32:36] Er zijn nog een aantal specifieke vragen gesteld in dit blok.

[2:32:41] Te beginnen bij de heer Klemmink over de grootstedelijke en de middelgrote gemeenten.

[2:32:48] Ik heb daar net in een bijzin al iets over gezegd.

[2:32:51] En zijn vraag was onderkend, de minister, dat die middelgrote steden ook met vraagstukken kampen waar de grote steden mee kampen.

[2:33:02] En ja, het antwoord ja op dat herken ik.

[2:33:05] Mijn voorganger heeft in een brief van 8 februari 2025 laten weten dat deze problematiek niet alleen voor grote gemeenten speelt.

[2:33:17] En ik wil de heer Klemming toezeggen dat we hier in het vervolgtraject expliciete aandacht voor zullen hebben.

[2:33:25] Dan...

[2:33:28] De heer Klemming.

[2:33:30] Dat is fijn.

[2:33:32] Expert aandacht betekent dat wij ook onderdeel worden van de onderzoeksagenda voor 2026 nog.

[2:33:38] Want dat was de vraag.

[2:33:43] De minister.

[2:33:45] We gaan kijken op welke manier we dit het beste vorm kunnen geven.

[2:33:50] Of in de onderzoeksagenda of in de begeleiding.

[2:33:52] Ik heb daar nu nog niet een specifiek antwoord.

[2:33:53] Maar de heer Klemming ken ik als een scherp Kamerlid.

[2:33:56] En die zal mij houden aan de toezegging die ik hier gedaan heb.

[2:34:02] De heer Struis vloeg naar is datagedreven informatie een goed hut met om te komen tot een betere verdeling van het gemeentefonds.

[2:34:18] Ik vind dit een interessante gedachte en we zullen deze meenemen.

[2:34:23] De voorzitter namens de VVD-fractie vroeg, toen niet als voorzitter, specifiek naar de twee onderdelen waar nu wel een stap in wordt gezet, naar aanleiding van het ROB-advies, en dan specifiek over de...

[2:34:38] De OZB.

[2:34:40] En hoe voorkomt de minister dat gemeenten die bewust kiezen voor lagere lasten hierdoor indirect worden benadeeld via een lagere uitvoering uit het gemeentefonds?

[2:34:47] Zo begreep ik de vraag.

[2:34:49] Het idee achter de OZB verevening is dat het een verevening is van de belastingcapaciteit van een gemeente.

[2:34:57] De ene gemeente heeft een hogere WOZ-waarde per inwoner dan de andere.

[2:35:01] Hierdoor kan de ene gemeente per inwoner meer OZB ophalen dan de andere.

[2:35:05] En deze belastingcapaciteit per inwoner wordt verevend.

[2:35:09] Het hangt dan ook af van de WOZ-waarde per inwoner van een gemeente af of de gemeente additionele middelen ontvangt uit het gemeentefonds.

[2:35:18] Dit was blok 3.

[2:35:23] U heeft geen interrupties meer, meneer Vermeer.

[2:35:25] Voorzitter, ik heb geen interrupties meer, maar ik heb wel een opmerking naar aanleiding van wat de minister gezegd heeft en waarbij mensen uit de provincie Flevoland iets heel anders zeggen.

[2:35:40] Wat kan ik daarmee?

[2:35:41] Nou, op dit moment niet zo heel veel, want we doen ons best om de eerste termijn van de minister af te maken.

[2:35:47] Er zal ongetwijfeld een twee minuten debat aangevraagd worden.

[2:35:50] Dat zal plaatsvinden voor het zomerreces, als de Kamer daarom verzoekt.

[2:35:53] En ik denk dat dat het moment is waarop u dan nog uw inbreng kan leveren.

[2:35:58] De minister vervolgt zijn betoog.

[2:36:11] Blok 4, en ik zal daarover, want ik zie dat ik ook nog een heel klein blokje over heb, die zal ik dan betrekken in blok 4, voorzitter, excuus.

[2:36:21] Verschillende woordwoeders in dit debat hebben vragen gesteld over de specifieke uitkeringen, samengevat in het fantastische woord SPUX, en hebben ook gerefereerd aan het feit dat hier de afgelopen jaren een enorme groei heeft plaatsgevonden.

[2:36:37] Tussen 2017 en 2017

[2:36:40] 24 is het aantal spuks gestegen van 21 naar 185.

[2:36:46] Dat is een aantal wat in dit debat ook door woordvoeders werd aangehaald.

[2:36:51] De specifieke uitkeringen brengen hoogadministratieve lasten met zich mee voor gemeenten en provincies en beperken hun beleidsvrijheid.

[2:36:56] Reden voor het vorige kabinet om het gebruik van deze uitkering terug te dringen.

[2:37:01] In 2025 is het aantal specifieke uitkeringen dan ook voor het eerst gedaald.

[2:37:06] En die zijn gedaald naar 158.

[2:37:09] Dat is nog steeds heel hoog, maar het is wel een substantiële daling ten opzichte van de eerdere stijging die er was.

[2:37:14] In antwoord op de vragen van mevrouw Boelsma, Hoekstra en mevrouw Van Eyck over de terugdingen van Osbruck wil ik benadrukken dat ook dit kabinet gecommitteerd is aan het verminderen...

[2:37:22] van het aantal specifieke uitkeringen.

[2:37:25] Zo blijft gelden dat het instellen van een nieuwe specifieke uitkering door de ministerraad moet worden bekrachtigd.

[2:37:30] Daarnaast wordt gewerkt aan de introductie van een bijzondere fondsuitkering, een uitkeringsvorm die vrij besteedbaar is

[2:37:37] ...en die een alternatief kan bieden voor de specifieke uitkering.

[2:37:41] Het blijft echter mogelijk om een spuk te verstrekken.

[2:37:43] Bijvoorbeeld om juridische reden of vanwege de politieke wenselijkheid.

[2:37:47] Het instellen van een nieuwe of het verlengen van bestaande specifieke uitkeringen... ...gebeurt daarom in goed overleg met de koepels IPO en VNG.

[2:38:06] De VVD-fractie vroeg ook naar de financiële verhoudingenwet.

[2:38:11] Mevrouw Van Eyck heeft gevraagd wat de stand van zaak is met betrekking tot de financiële verhoudingenwet in de inwerking trainingen van de bijzondere fondsuitkering waar ik het net over had.

[2:38:19] De financiële verhoudingenwet wordt aangepast...

[2:38:22] om de manier waarop het Rijk met mede-overheden samen maatschappelijk opgave oppakt, beter te ondersteunen.

[2:38:29] Een belangrijke wijziging in het wetsvoorstel is de introductie van een nieuwe uitkeringsvorm, de bijzondere fondsuitkering, de BFU.

[2:38:36] Deze uitkeringsvorm...

[2:38:37] De nieuwe uitkeringsvorm vormt een alternatief voor de specifieke uitkering.

[2:38:41] Met deze nieuwe uitkeringsvorm wordt het mogelijk voor het Rijk om te kijken of de doelen bereikt worden, of de uitkering aansluit bij de kosten en of de verdeling nog steeds passend is.

[2:38:49] De Raad van State heeft recent advies uitgebracht over het wetsvoorstel en beschouwt het wetsvoorstel als een stap voorwaarts.

[2:38:55] En ik streef ernaar om het wetsvoorstel voor de zomer naar de Kamer te sturen.

[2:39:03] Er zijn door een aantal fracties ook vragen gesteld over het financieel toezicht en dan specifiek over de inzet van reserves en het mogelijk gebruik van stelposten.

[2:39:14] De komende periode werk ik samen met de mede-overheden verder aan de doorontwikkeling van het financieel toezicht en de toezichtsnorm.

[2:39:21] Daarbij ben ik voornemens om ook de risico's, vermogens en wendbaarheid en weerbaarheid meer te betrekken bij het toezichtsoordeel.

[2:39:28] Dit in aanvulling op de norm van structureel en reëel evenwicht, SRE.

[2:39:33] U heeft op 10 december een brief van mijn ambtsvoorganger hierover ontvangen.

[2:39:37] Sindsdien hebben er nadere gesprekken plaatsgevonden met de VNG, gemeenten en toezichthouders.

[2:39:42] Met deze verdere ontwikkeling van het toezicht kan het gesprek over gezonde financiën verder ondersteund worden.

[2:39:49] Er ontstaat immers beter inzicht in de financiële risico's en een breder beeld van...

[2:39:55] hoe het er financieel voor staat met gemeentes.

[2:39:58] Uw kamers zal ik over de verdere stappen nader informeren in een aankomende brief die ik voornemens ben na het zomerreces aan u toe te sturen.

[2:40:07] In samenwerking, en dan specifiek over de inzet van reserves.

[2:40:09] In samenwerking met toezichthouders en gemeenten is de mogelijkheid tot inzet van reserves reeds verruimd.

[2:40:15] De toezichthouders hebben hun toezichtkader hierop aangepast.

[2:40:18] Die verruiming geldt

[2:40:20] Ook voor de bestemmingsreserves, waarnaar mevrouw Van Eyck vroeg.

[2:40:24] Dit vraagt wel een wijziging van de bestemmingsreserve naar algemene reserve.

[2:40:29] Er zijn nu voor gemeenten drie mogelijkheden voor het inzet van reserves ter dekking van structurele lasten.

[2:40:35] Dit draagt bij aan de financiële weerbaarheid van mede-overheden en is mogelijk omdat de reservepositie van een groot deel van de gemeenten de afgelopen vier jaar is verbeterd.

[2:40:45] Dit blijkt uit overschotten in de jaarrekening van gemeenten in de afgelopen jaren.

[2:40:49] Dan stelposten.

[2:40:50] Voor sommige begrotingsposten is het voor gemeenten heel lastig om deze heel nauwkeurig te ramen.

[2:40:56] Voorbeelden hiervan zijn investeringen die mogelijk later tot realisatie kunnen komen dan begroot.

[2:41:01] Loonkosten en de middelen van het Rijk die later in het jaar beschikbaar komen.

[2:41:06] Voor deze posten is het mogelijk om stelposten op te nemen in de begroting...

[2:41:09] voor specifieke baten en lasten.

[2:41:12] En de brief van mijn voorganger, waar ik het net ook over had, van 10 december 2025, is aangegeven dat bredere bekendheid wordt gegeven aan deze mogelijkheden van wat er nu al kan op dit vlak.

[2:41:23] Onder andere via de commissie BBV, een commissie van experts op het vlak van financiële regelgeving.

[2:41:30] Dit is inmiddels gebeurd.

[2:41:31] Ook de toezichthouders hebben een verduidelijking gegeven over hun toezichtkader.

[2:41:36] Dit kan gemeenten helpen bij het begroten in weerbastige tijden.

[2:41:39] Mijn inschatting is dat hiermee al belangrijke stappen zijn en worden gezet ter verbetering van de begrotingsregels en het toezicht.

[2:41:46] Maar als minister van Binnenlandse Zaken blijf ik oog houden, ook samen met de Kamer, hoe de regels en de werkingen van in de praktijk nog beter kunnen.

[2:41:54] En het gesprek hierover zal ik daar met u aan blijven gaan.

[2:42:02] De heer Klemmink en de heer Bosma vloegen reflectie op lokale ontwikkelingen... zoals de aanwas van ambtenaren, ziekteverzuim, afval op straat en de inzet van reserves.

[2:42:14] De zaken die hier aan de orde worden gesteld zijn bij uitstekzaken... waarover op het lokaal niveau keuzes worden gemaakt.

[2:42:20] De belangrijkste keuzes worden door de Raad gemaakt, de gekozen volksvertegenwoordiging dus... en het college voert dat besluit uit...

[2:42:26] Het college van gemeente en ook de burgemeesters leggen hier verantwoordelijkheid over aan de raad.

[2:42:30] Het is uiteraard niet aan mij om gemeentebestuur hierop aan te spreken.

[2:42:35] En ook niet aan mij om op al deze zaken reflecties te gaan geven.

[2:42:43] Meneer Bosma.

[2:42:43] Ik had wel gehoopt op een reflectie, want het is natuurlijk te gek voor woorden wat er gebeurt.

[2:42:47] Dus we zien dat de lasten gaan door het dak, rioolheffing, OZB-belasting, de burger moet maar betalen.

[2:42:54] Verder zien we dat het aantal ambtenaren van die gemeenten en de provincies explodeert, met tientallen procenten tegelijk.

[2:43:01] In Amsterdam 6.000 mensen erbij.

[2:43:04] En de minister zegt dus gewoon, dat moet ze allemaal zelf weten, ik blijf wel gireren.

[2:43:09] Het ligt er niet een taak voor de minister om daar iets van te vinden.

[2:43:12] Het gaat gewoon om belastinggeld en hij is verantwoordelijk voor het openbaar bestuur in Nederland.

[2:43:16] De minister.

[2:43:18] Ik krijg deels ook flashbacks naar het debat over de herindeling van de gemeente Weidemeren.

[2:43:24] En ik ga ook hier zeggen dat de gemeentes zijn niet een uitvoeringsloket van het Rijk.

[2:43:31] Die zijn een volwaardige democratie en in die democratie is het aan gemeenteraden...

[2:43:35] om hier in meerderheid besluiten over te nemen... en ook het gesprek met het college te hebben.

[2:43:44] En dat is niet aan ons.

[2:43:48] De uitspraak dat gemeenten en provincies geen uitvoeringsloket zijn voor de Rijksoverheid, hebben we het ook eerder gehoord.

[2:43:56] En het is natuurlijk niet waar, het is heel simpelweg niet waar, want de spreidingswet bewijst het tegenovergestelde.

[2:44:02] Daar zijn gemeenten dus wel een uitvoeringsloket.

[2:44:05] Dus het klopt niet wat hij zegt.

[2:44:07] Wat vindt hij ervan, bijvoorbeeld een ander onderwerp aansnijden?

[2:44:10] Dat gemeenten enorme schuldenposities hebben.

[2:44:13] We hebben in het verleden allerlei affaires gehad.

[2:44:16] Bijvoorbeeld CETECO in Zuid-Holland.

[2:44:19] Die gingen met heel veel geld speculeren.

[2:44:21] En daar heeft de centrale overheid, mag ik toch aannemen, iets van geleerd.

[2:44:25] Wat vindt hij bijvoorbeeld van dat sommige gemeenten enorme schulden hebben?

[2:44:29] De minister.

[2:44:31] Ik zal het antwoord dat ik net gegeven heb en wat ik in het debat waar ik net aan refereerde ook al bij herhaling heb gegeven niet herhalen.

[2:44:38] Wat ik specifiek op de vraag van de heer Bosma kan zeggen is dat wanneer het gaat over financieel beheur en schuldenbalansen het provinciebestuur toezicht houdt.

[2:44:48] Ten slotte, laatste interruptie.

[2:44:49] Ja, ten slotte.

[2:44:50] Er zijn gemeenten die heel veel geld weggeven aan het buitenland.

[2:44:54] Dat doen ze eigenlijk al decennia.

[2:44:56] Vroeger hadden we de Lota, de lagere overheden tegen apartheid.

[2:45:00] Er is geld gegaan van Groningen naar Cuba.

[2:45:03] Gemeentes hebben uitwisselingsprojecten gehad met Managua.

[2:45:06] En nu gaat er heel veel belastinggeld van gemeenten richting Gaza, meermalen.

[2:45:11] En Ramallah.

[2:45:11] Is dat iets waarvan de gemeente zegt, nou het zou goed zijn als gemeenten dat niet doen?

[2:45:16] Laten we toch dat lokale belastinggeld gebruiken voor lokale behoeften?

[2:45:21] De minister.

[2:45:24] Zoals ik juist aangegeven heb, de belangrijkste keuzes worden door de Raad gemaakt.

[2:45:29] Dat is de gekozen volksvertegenwoordiging en het college voert dat beleid uit en het is aan de Raad om het gemeentebestuur te controleren.

[2:45:38] Een vraag voor de orde.

[2:45:40] We zijn inmiddels aangekomen op zes uur.

[2:45:43] Dat betekent dat we geen tweede termijn van de Kamer gaan doen.

[2:45:46] Maar ik wel wil proberen de eerste termijn van de minister af te maken.

[2:45:50] Maar dat ligt er ook aan of hij daartoe in de gelegenheid is en hoeveel tijd hij daar nog voor denkt nodig te hebben.

[2:45:58] Nou, er zijn heel veel vragen gesteld, maar ik heb ook echt heel veel vragen al beantwoord.

[2:46:06] Al kijkende ben ik echt aan het einde en ik heb volgens mij nog een vraag van de VVD-fractie staan.

[2:46:12] Dus ik kan, tenzij er zo direct een hele lange lijst komt wat ik allemaal gemist zou hebben...

[2:46:19] Ja, prima.

[2:46:20] Voor u vervolgd.

[2:46:22] Sorry, mevrouw Bolsmoekstra.

[2:46:24] Ja, dankbaar.

[2:46:24] Ik moet iets brutaler zijn.

[2:46:26] Ik zat al een tijdje, maar dat geeft niks.

[2:46:29] Ik heb wel een vraag, want we hebben het net gehad over die provinciaal toezicht.

[2:46:34] En ik zoem even uit, want we gaan straks in het voorjaar van 27 duidelijkheid krijgen over 28 als het gaat over de jeugd, over dat rapport van ARK.

[2:46:46] En we hebben nog geen herverdeling, maar we weten wel dat er een fijn jaar zit aan te komen.

[2:46:50] Dat dus gemeenten ook zitten te luisteren hier.

[2:46:53] Wat moeten wij nu doen?

[2:46:55] Waar moeten wij op anticiperen?

[2:46:57] Dus moeten wij al bezuinigingen voeren?

[2:47:00] Mogen wij hier wel koelamp mee omgaan?

[2:47:02] Kunnen wij wel een stijlpast opnemen wachtende op de herverdeling of iets dergelijks?

[2:47:07] Ik denk dat die daar ook naar ons luisteren van jongens, help ons hoe wij daarmee verder gaan.

[2:47:14] De minister.

[2:47:15] Het tijdpad wat ik geschetst heb is het tijdpad zoals het er is.

[2:47:23] Ook wat betreft de commissie van ARK 2.

[2:47:26] En dat zal dus bij de voorjaarsnota 2027...

[2:47:31] gebeuren.

[2:47:35] Gemeentes weten heel goed hoe ze hier verstandig mee om kunnen gaan.

[2:47:39] En ik kan nu niet, los van de antwoorden die ik net gaf over stelposten, kan ik niet nu een ruimere toezegging doen.

[2:47:57] De

[2:47:58] De VVD-fractie sloot volgens mij de inbreng af met de stijging van de lokale lasten.

[2:48:05] En hoe kijkt de minister tegen de mogelijkheden om excessieve stijgingen van gemeentelijke lasten tegen te gaan?

[2:48:10] En welke instrumenten heeft het kabinet om inwoners en ondernemers beter te beschermen tegen plotselinge buitensporige stijgingen van bijvoorbeeld de OCB, parkeerkosten of de toeristenbelasting?

[2:48:21] De hoogte van de genoemde lasten is niet wettelijk geregeld.

[2:48:26] Dit betekent concreet dat deze door de lokale volksvertegenwoordiging worden vastgesteld.

[2:48:30] Het kabinet heeft geen zeggenschap over die lokale democratische keuzes.

[2:48:34] Mijn beeld is ook dat hier lokaal stevig over wordt gedebatteerd en dat is ook de plek waar dat moet gebeuren.

[2:48:39] De hoogte van lokale lasten vragen om democratische besluitvorming op lokaal niveau.

[2:48:44] In theorie zouden door een wetswijziging de stijgingen van lokale lasten gemaximeerd kunnen worden, maar ik ben daar geen voorstander van.

[2:48:51] Een dergelijke wetswijziging zou moeten gewogen worden in het licht van een Europees handvest in zaken lokale autonomie.

[2:48:59] Gemeenten zouden inkomstenderving ervaren waar wij vanuit het Rijk oog voor zouden moeten hebben.

[2:49:11] Ja, voorzitter.

[2:49:12] Ik wil toch even terugkomen op de vraag van Flevoland, waar de heer Vermeer ook mee kwam.

[2:49:17] Het leuke is natuurlijk dat je dan zelf maar eens even gaat navragen bij je partijgenoten in de provincie.

[2:49:22] En ik lees inderdaad terug in de brief van het IPO dat het unaniem is besloten.

[2:49:26] En tegelijkertijd krijg ik ook wel terug van mijn collega's daar in de provincie dat de provincie daar zelf altijd kritisch over heeft uitgelaten.

[2:49:34] Dus mijn vraag aan de minister is, klopt het dat het unaniem is of heeft hij dat zelf ook bevestigd gekregen vanuit de gedeputeerden van de provincie van Leeuwen?

[2:49:42] Want dan wil je dat nog eens expliciet gaan navragen, want ik krijg toch ook wel een ander beeld.

[2:49:46] De minister.

[2:49:48] Mijn beeld is zoals in de brief opgeschreven en ook het proces wat ik geschetst heb.

[2:49:55] Wat ik aangaf is dat wij verwachten eind juni een advies te krijgen van de provincies.

[2:50:01] Wat overigens ook kan betekenen, daar schetste ik ook, dat ze er niet uitkomen.

[2:50:04] En dan zullen wij als fondsbeheerders zelf stappen moeten gaan zetten.

[2:50:10] En ik wil de heer Klemmink en eigenlijk de heer Vermeer, want ik zag net ook wat beweging aan de andere kant van de zaal, toezeggen dat we expliciet, zodra we een advies terug hebben, ook de vraag kunnen stellen rondom, wordt het ook inderdaad gedeeld door de provincie Flevoland.

[2:50:31] Allereerst bedankt aan de minister voor de hoeveelheid aan de antwoorden.

[2:50:36] Ik zie hem zuchten.

[2:50:38] Ik heb nog één vraag en u heeft het de verschillende keren benoemd en dat is de uitvoeringstoets.

[2:50:45] Maar wat ik wel belangrijk vind is dat we niet alleen hebben of iets uitvoerbaar is, maar of ook iets echt toereikend is.

[2:50:52] En dat gaat ook over dat gemeentefonds van zorgen ervoor dat zo'n fonds toereikend is en dat we daarmee ook de doelen kunnen behalen die we willen halen.

[2:51:01] Dat is één.

[2:51:02] En dan als vervolg daarop om de tijd niet te veel laten rekken... vind ik het ook belangrijk dat we het hebben over de voorspelbaarheid voor gemeenten.

[2:51:11] Dat ze weten wat er aan gaat komen voor de langere termijn.

[2:51:14] Dus dat ze daar hun eigen begroting op kunnen inrichten.

[2:51:18] Dus daar misschien ook nog een korte reflectie op.

[2:51:21] En dan heb ik meteen de laatste, denk ik.

[2:51:24] En dat gaat over...

[2:51:25] Kan de minister nog wat zeggen over de financiering rondom incidenteel financieren en structureel financieren?

[2:51:33] Want dat is ook vaak een probleem van de gemeente.

[2:51:36] Nou, dat was als laatste.

[2:51:43] Er komen zo aan het einde toch nog behoorlijk wat complexiteit.

[2:51:51] Waarbij ik, als ik eerlijk was geweest als we een tweede termijn hadden, had ik gezegd, zeker op de laatste vraag kom ik in de tweede termijn terug.

[2:51:58] Ja, maar dat...

[2:52:01] Kijk, in algemene zin geldt dat die Udo ook gaat over de toereikendheid.

[2:52:09] Maar daarvan begrijp ik ook dat dat niet de gehele vraag was die wordt gesteld.

[2:52:16] Ik zou bijna verwijzen naar alle antwoorden die ik al heb gegeven in de eerste termijn.

[2:52:20] Die juist over het geheel waar mijn verhuizing gaan aangezet.

[2:52:24] Die gaan daarover.

[2:52:25] En het is heel complex en hangt heel veel samen.

[2:52:27] Maar we hebben daar echt oog voor.

[2:52:29] De balans tussen die vier zaken en daarbinnen.

[2:52:32] Maar dus niet, daar ben ik expliciet over eens.

[2:52:35] Het vermengen met de discussie over de verdeling van het gemeentefonds is ook aandacht.

[2:52:38] voor, er wordt al gezegd taken en knaken, maar ik voeg daar toch ook altijd ambities en uitvoeringskracht aan toe.

[2:52:46] En ik heb ook diverse brieven toegezegd al, en momenten waar we daar met elkaar heel nadrukkelijk het gesprek over zullen voeren.

[2:52:53] En ik denk zeker op het moment dat we de samenwerksagenda met de gemeentes uw kant op doen.

[2:52:59] Maar de slotvraag die gesteld wordt, daar kan ik, zou ik in theorie in een brief nog op terug kunnen komen, anders had ik nu gezegd, daar kom ik in tweede termijn op terug.

[2:53:09] Dank u wel.

[2:53:10] Bent u daarmee aan het einde gekomen van de beantwoording van de vraag van de Kamer?

[2:53:14] Dat is het geval.

[2:53:17] Nee, ik ga afronden, mevrouw Huizinga.

[2:53:19] Dus ik ga naar de leden kijken of er behoefte is aan een twee minuten debat.

[2:53:26] Nou voorzitter, veel van de vragen zijn naar tevreden naar het beantwoord.

[2:53:29] De zorgen zijn niet weg, maar die delen we tot op zekere hoogte.

[2:53:32] Ik weet dat er een aantal collega's zijn die een motie willen indienen.

[2:53:35] Dus ik vraag er twee minuten debat aan.

[2:53:38] En ik besef ook dat het moeilijk zal worden om dat voor de zomer nog gepland te krijgen.

[2:53:41] Dat is een opdracht aan de Griffith Plenaire en de preopterie die de Kamer daarin aangeeft.

[2:53:48] Er zijn wel een aantal toezeggingen gedaan, die wil ik graag nog eventjes doornemen om te kijken of ze juist hebben genoteerd.

[2:53:54] Er is een twee minuten debat aangevraagd door het lid Vlag namens de SGP en de volgende toezeggingen zijn gedaan.

[2:53:59] De Kamer wordt in september 26 geïnformeerd over de samenwerkingsagenda van het kabinet en mede-overheden voor een gezamenlijke aanpak voor maatschappelijke opgaven.

[2:54:07] De Kamer wordt in de zomer 26 geïnformeerd over de aanpak van de financiële verkenning van het Rijk, het interprovinciaal overleg en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.

[2:54:14] De Kamer wordt begin 27 geïnformeerd over de evaluatie van de BBB-systematiek.

[2:54:19] Ik vraag me even af of die goed staat, want hij start in 27.

[2:54:21] Of komt dan de evaluatie en de resultaten van de resultaten?

[2:54:25] Dan start de evaluatie en de resultaten worden in de loop van het jaar verwacht.

[2:54:29] Kan ik het zo noteren?

[2:54:31] En zodra dat kan, zullen we de Kamer erover informeren?

[2:54:34] Ja.

[2:54:35] Dan de Kamer wordt voor de zomer 26 geïnformeerd over het verdere traject ten aanzien van de herziening van het provinciefonds.

[2:54:40] Dat was het laatste discussiepunt.

[2:54:42] De Kamer wordt voor Prinsjesdag 26 geïnformeerd over het ingroepad aangaande aanpassing in het verdeelmodel van het gemeentefonds per 1 januari 28 of dit ingroepad wordt geïndexeerd en zo ja hoe dit wordt geïndexeerd.

[2:54:52] Of met Prinsjesdag.

[2:54:55] Met Prinsjesdag, ja ik snap de nuancering.

[2:54:57] De Kamer ontvangt voor de zomer 26 de wetswijziging financiële verhoudingen tussen het Rijk en de mede-overheden.

[2:55:03] En er is nog iets gezegd over een brief na de zomer.

[2:55:06] En dat zat in het blokje rondom specifieke uitkeringen, dacht ik.

[2:55:12] Of het staartje daarvan.

[2:55:13] Bijzondere fondsuitkering.

[2:55:14] Maar we weten niet meer precies wat het was.

[2:55:17] Ik word hier weer zoveel toezicht.

[2:55:19] Toezicht.

[2:55:20] Toezicht door de provincie ook.

[2:55:21] Helemaal goed.

[2:55:22] Dan hebben we hem denk ik gehad.

[2:55:24] Heeft iemand iets gemist?

[2:55:26] Dat lijkt niet het geval.

[2:55:28] Dan dank ik u voor het debat.

[2:55:30] En dan sluit ik de vergadering.