Nationale veiligheid, weerbaarheid, brandweer en crisisbeheersing

[0:00:00] Ik open even deze vergadering van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid.

[0:00:08] Hartelijk welkom aan ieder hier aanwezig op de publieke tribune, aan de minister en zijn staf en natuurlijk aan de zijde van de Kamer aanwezig, de Kamerleden Marts Indy en Wiersma.

[0:00:21] Wij verwachten misschien nog wat meer, maar toch noopt ons dit tijdstip om van start te gaan.

[0:00:27] Wij hebben in principe tot tien uur.

[0:00:28] Nou, dat hoeft niet volgemaakt te worden, zeg ik er maar bij.

[0:00:32] Maar als het nodig is, zeker wel.

[0:00:34] Dat hangt natuurlijk af van de bijdrage aan de vragen en de antwoorden van de minister.

[0:00:39] Ja, toch?

[0:00:40] Dan zeg ik op dit moment, wil ik van start gaan, eigenlijk als er geen andere meedelingen zijn, met de eerste mijn van de kant van de Kamer.

[0:00:50] En dan kijk ik naar mevrouw Martens in die, Martens Amerika, sorry, namens de VVD.

[0:00:55] Gaat u gang.

[0:00:56] Ja, dank.

[0:00:56] U heeft daarvoor over vier minuten.

[0:01:00] Dank voorzitter en ook hartelijk welkom aan een ieder die hierbij is vanavond.

[0:01:05] We voegen vandaag het debat over nationale veiligheid, weerbaarheid, de brandweer en crisisbeheersing.

[0:01:10] Dat is een grote verschijdenheid aan verschillende onderwerpen en we hebben niet heel veel spreektijd.

[0:01:14] Dus ik heb ervoor gekozen om mij vandaag te richten op drie onderwerpen.

[0:01:18] Namelijk de weerbaarheid als het gevolg van handelen van statelijke actoren, personeel binnen veiligheidsberoepen en de voorbereiding van Nederlanders op rampen.

[0:01:26] Om te beginnen de weerbaarheid als gevolg van het handelen door statelijke actoren.

[0:01:30] Voorzitter, het is van belang om onze weerbaarheid te versterken.

[0:01:34] En dat is inmiddels bij iedereen duidelijk en dat heeft de minister ook meermaals ons op het hart gedrukt.

[0:01:40] Maar ook de conclusie van het rapport Dreigingsbeeld statelijke actoren uit 2025 is helder.

[0:01:46] Landen als Rusland, China en Iran voeren steeds vaker acties uit op Nederland om onrust te veroorzaken.

[0:01:52] En of dit nu aanvallen zijn op onze infra of het beïnvloeden van onze

[0:01:56] Deze regering heeft ook aangegeven dat we moeten gaan prioritiseren.

[0:02:01] En dat lijkt mij goed.

[0:02:02] Er is ook een brief gekomen waarin die prioritisering uiteen wordt gezet.

[0:02:06] Maar dat betekent natuurlijk ook dat we een aantal zaken niet doen.

[0:02:09] Dat betekent dat we een aantal dingen van de Nederlanders zelf gaan vragen.

[0:02:12] En misschien kan de minister daar al wat over uitweiden hoe dat dan eruit zou moeten gaan zien.

[0:02:18] En dan voorzitter de voorbereiding van Nederland op rampen.

[0:02:22] Een dossier dat vanzelfsprekend bij verschillende bewindspersonen en bestuurslagen ligt, maar wat mijn fractie betreft toch vraagt om centrale regie.

[0:02:30] De VVD realiseert zich dat het woord ramp ook een wat abstract begrip is, van bosbranden tot cyberaanvallen, maar toch een aantal concrete vragen.

[0:02:39] Er zijn een aantal campagnes gestart om Nederlanders bewust te maken van het belang van het aanleggen van een noodpakket.

[0:02:45] Hoe lopen die campagnes?

[0:02:46] Wordt daar nog een vervolg aan gegeven?

[0:02:49] Zien we bijvoorbeeld ook verschillen per doelgroep hoe je hen hier gaat bereiken?

[0:02:53] En kan de minister daar nog iets over uitweiden?

[0:02:56] En dan de bosbranden.

[0:02:57] Want ondanks de lopende inzet ter voorkomen van natuurbranden zien we toch regelmatig fors dat er branden uitbreken.

[0:03:05] En nu zijn de veiligheidsregio's en gemeenten verantwoordelijk voor bijvoorbeeld risicovolle locaties.

[0:03:10] Maar ik kan me voorstellen dat ook vanuit Den Haag hier nog een aantal stappen kunnen worden gezet.

[0:03:14] Kan de minister al iets van een analyse delen over de recente branden die zijn uitgebroken en wat wij daar zouden kunnen doen?

[0:03:21] En dan tot slot personeel binnen veiligheidsberoepen.

[0:03:23] Voorzitter, ik mocht een aantal weken geleden meekijken bij de kazerne op Scheveningen.

[0:03:27] En ik was en ben diep onder de indruk.

[0:03:30] En het ongelukkige noodlot was dat er een vrij heftig incident naast onze plaats vond.

[0:03:36] En wij voor onze ogen zagen...

[0:03:38] en hoe iedereen moest uitrukken.

[0:03:40] En ook een grote dank aan iedereen die zijn eigen leven toch inzet om te zorgen dat wij vrij en veilig kunnen blijven.

[0:03:47] En ik vroeg hen of het nog lukt om voldoende vrijwilligers en medewerkers te krijgen.

[0:03:51] En dat is helaas niet meer altijd het geval.

[0:03:54] En het goede en noodzakelijke en positieve van de groei van Defensie betekent ook dat mensen die technisch geschoold zijn toch steeds vaker voor Defensie kiezen.

[0:04:03] En nou is een oplossing niet zo makkelijk, want

[0:04:05] Een beetje DJI zoekt natuurlijk ook een hoop mensen.

[0:04:08] Maar is het mogelijk om te gaan kijken in samenwerking met Defensie hoe eventuele overstappen doorstromen mogelijk zouden kunnen worden in de toekomst.

[0:04:17] Omdat we toch samen bijdragen aan die veiligheid van ons land.

[0:04:21] En daar wil ik het bij laten.

[0:04:22] Dank u wel.

[0:04:25] Mooi en prima weer naar de tijd.

[0:04:27] Ik zie de interruptie van mevrouw Wiersma.

[0:04:29] Ja, dank voorzitter.

[0:04:30] Ik hoor mevrouw Marks-Amerika ook de waardering voor de vrijwilligers, met name ook bij de brandweer bijvoorbeeld, uitspreken.

[0:04:38] En die deel ik ontzettend met haar.

[0:04:40] Toch krijgen wij ook steeds meer signalen, dat met name ook als het gaat om ambtenaren bijvoorbeeld, die bij de overheid in dienst zijn, dat het soms heel lastig is om de ruimte te krijgen om dit soort vrijwilligersfuncties op te pakken.

[0:04:53] Is het lid Martens Amerika het met mij eens dat eigenlijk juist de overheid als werkgever hierin ook de handschoen moet oppakken om als goede werkgever hier zoveel mogelijk ruimte voor te bieden, zodat die vrijwilligers dit ook kunnen gaan doen?

[0:05:12] Ja, dank.

[0:05:13] Zeker.

[0:05:14] Volgens mij is de overheid ook juist een uitgelezen werkgever om dit te doen.

[0:05:20] Neem bijvoorbeeld een aantal collega's die nadat ze hier aan het werk zijn... weer terug mogen keren naar hun baan.

[0:05:26] En ik zou werkloos zijn omdat ik uit het bedrijfsleven kom...

[0:05:29] Volgens mij loopt dit vrij vaak ook via CAO afspraken en is dat niet zomaar aan de minister om dat eigenhandig hier te bepalen.

[0:05:36] Maar absoluut wel in het daglicht dat we ook minder ambtenaren willen en dat volgens mij ook de partij van mevrouw Wiersma daar een groot voorstander van is.

[0:05:44] Maar als we dat bij elkaar kunnen leggen, dan lijkt me dat een hele mooie eerste stap.

[0:05:48] Dus daar wil ik graag naar kijken.

[0:05:51] Ja, voor nu goed.

[0:05:53] Dank mevrouw Martens Amerika.

[0:05:55] Inmiddels ook aangeschoven de heer Martluti van D60, mevrouw Katman van Pro en mevrouw Straatman van het CDA.

[0:06:02] Welkom.

[0:06:03] Dan gaan we naar de tweede spreker van de zijde van de Kamer.

[0:06:06] Mevrouw Wiers, mijn naam is BBB.

[0:06:07] Gaat u gang.

[0:06:09] Ja, dank voorzitter.

[0:06:10] En als er ergens zichtbaar wordt hoeveel mensen bereid zijn zich in te zetten voor onze samenleving, dan is het bij de brandweer.

[0:06:17] Zowel de beroepse brandweerlieden als bij de vrijwilligers.

[0:06:20] En ik ga het met name in mijn inbreng over die laatste categorie hebben.

[0:06:24] Want dat zijn mensen die laten dag en nacht huis en haard achter als de piepen gaat.

[0:06:29] We dachten dat het zojuist bijna plaats vond.

[0:06:32] Dat kan tijdens het eten zijn, op het werk, midden in de nacht.

[0:06:36] Nederland leunt ontzettend zwaar op die vrijwilligers.

[0:06:39] Het zijn mensen die klaarstaan voor anderen en die doen dat vaak onder zware omstandigheden en soms ook met het risico voor eigen veiligheid.

[0:06:48] En daar mogen wij vaker en meer waardering voor uitspreken.

[0:06:51] En daarom vind ik het eerlijk gezegd jammer dat het Veiligheidsberaad uiteindelijk wel input heeft geleverd voor de kabinetsformatie, maar niet werd uitgenodigd aan tafel.

[0:07:01] BBB is door Veiligheidsregio Gelderland-Zuid uitgenodigd om een brandweeroefening en brandweerwedstrijden bij te wonen.

[0:07:07] En ik zou deze minister willen uitnodigen om daar samen naartoe te gaan.

[0:07:11] Niet voor een fotomoment, maar om te zien hoe professioneel, zwaar en indrukwekkend dat werk is.

[0:07:17] En om waardering te tonen voor hun inzet.

[0:07:20] Voorzitter, dan het PPMO, de fysieke keuring van brandweermensen.

[0:07:23] We zijn blij dat de veiligheidsregio's hebben besloten de keuring aan te passen.

[0:07:27] Nu blijkt dat de keuring te veel risico's gaf voor de gezondheid van brandweermensen.

[0:07:32] We willen de minister alleen wel vragen of hij kan stimuleren dat in die doorontwikkeling ook de resultaten van het SAMFIRE-onderzoek naar het voorkomen van PTSS meegenomen kan worden.

[0:07:42] Mijn concrete vraag of de minister met de betrokken partners daar het gesprek over wil aangaan.

[0:07:47] Voorzitter, dan natuurbranden.

[0:07:49] We hebben dit jaar opnieuw gezien dat we onvoldoende voorbereid zijn op echte grote bovenregionale crisis.

[0:07:55] Wat gebeurt er als verschillende grote incidenten tegelijk plaatsvinden en we niet overal tegelijk genoeg mensen en materieel hebben?

[0:08:03] Wat als er keuzes gemaakt moeten worden die niemand wil maken?

[0:08:06] Wat als er bijvoorbeeld gekozen moet worden, redden we Epe of redden we Apeldoorn?

[0:08:10] Wie maakt die beslissing?

[0:08:12] Er is onvoldoende doorzettingsmacht geregeld voor dit soort situaties en dat moeten we wettelijk vastleggen.

[0:08:18] Niet als het misgaat, dat moet nu.

[0:08:21] Nu bestaat daarvoor het interregionaal beleidsteam voor afstemming.

[0:08:25] Maar we zien ook het probleem dat veiligheidsregio's zelf benoemen.

[0:08:28] Onvoldoende doorzettingsmacht en juridische borging.

[0:08:31] Het Veiligheidsberaad noemt dit zelf een bovenregionaal niemandsland.

[0:08:35] Nou, dat moeten we niet willen.

[0:08:37] Hoe en wanneer gaat de minister wettelijk vastleggen... wie uiteindelijk bevoegd is om dit soort bovenregionale keuzes te maken?

[0:08:44] Voorzitter, als we bovenregionale crisis serieus nemen... dan moeten we daar ook landelijk in investeren.

[0:08:50] Investeren in specialisten, natuurbrandbestrijding... of andere landelijke specialistische capaciteit... moet niet alleen vanuit de regio's komen.

[0:08:58] We hebben recent zelfs nog buitenlandse hulp gekregen bij de natuurbranden.

[0:09:02] En dat is fijn, maar Nederland moet zelf ook voorbereid zijn...

[0:09:06] Investeer in maatschappelijke weerbaarheid en gebruik daar bijvoorbeeld het geld van de NAVO-norm van Defensie voor.

[0:09:12] Als de overheid burgers vraagt om 72 uur lang zelfredzaam te kunnen zijn, dan moeten ze zelf ook voorbereid zijn.

[0:09:19] Kan de minister in gesprek gaan met Defensie om hier middelen voor vrij te maken?

[0:09:23] En welke aanvullende afspraken kunnen gemaakt worden over ondersteuning bij rampen en crisis.

[0:09:29] Want uiteindelijk geldt als Nederland veiliger moet worden, dan moeten we ook investeren in de mensen die letterlijk het vuur inlopen voor onze samenleving.

[0:09:37] Voorzitter, tot slot.

[0:09:38] Ik hoor dus veel waardering voor vrijwilligers van de brandweer.

[0:09:42] Waardering moet ook blijken uit hoeveel met die vrijwilligers omgaan.

[0:09:45] En wij horen dus signalen dat juist ook bij de overheid mensen werken die drempels ervaren om dit werk vrijwillig te kunnen gaan doen.

[0:09:53] En de overheid zou het goede voorbeeld moeten geven.

[0:09:56] Dus is de minister bereid om met het kabinet en overheidsorganisaties in gesprek te gaan...

[0:10:00] over hoe werkgevers zich zo meedenkend mogelijk kunnen opstellen... richting brandweervrijwilligers.

[0:10:06] Niet door alles klakkeloos toe te staan... maar wel door serieus te kijken naar maatwerk en mogelijkheden.

[0:10:11] Zelf hebben we ook een vrijwillige brandweervrouw, man... op onze fractiewerken.

[0:10:17] We weten dus wat het betekent om vanuit werkgeverschap die ruimte te bieden.

[0:10:20] En dit is Mies Pabon overigens en die doet keigoed werk.

[0:10:24] En ik zou zeggen, laten we ervoor zorgen dat zeker de overheid zich als werkgever daarin goed opstelt.

[0:10:32] Dank u zeer.

[0:10:33] Mevrouw Wiersma.

[0:10:35] Dan geven we het aan de heer Matlouti.

[0:10:36] Hij zal spreken namens D60.

[0:10:38] U heeft vier minuten.

[0:10:39] Yes, dank voorzitter.

[0:10:41] Voorzitter, we leven in een andere wereld dan tien jaar geleden.

[0:10:44] Dreigingen die ooit ver weg leken komen steeds dichterbij.

[0:10:48] Cyberaanvallen en hybride dreigingen nemen toe.

[0:10:50] En zoals de KNMI aangeeft is de kans op extreem weer zoals hittegolven, zware neerslag of droogte de laatste jaren toegenomen.

[0:10:58] De vraag is niet of we met een crisis te maken, maar hoe we daarop voorbereid zijn.

[0:11:02] Dat vraagt iets van burgers en organisaties, maar bovenaf vraagt het om samenhang en richting vanuit Den Haag.

[0:11:07] En die oproep wordt ook nadrukkelijk gedaan door de verschillende sectoren.

[0:11:11] De realiteit van nu vraagt ons vooruit te kijken en voorbereiding te treffen voordat een crisis zich aandient.

[0:11:16] Goede ideeën en innovatie komen daarbij vaak van onderop.

[0:11:19] De verschillende sectoren, verenigingen en branches hebben ons daar in aanloop naar dit debat en ook een voorzet toegedaan.

[0:11:25] Voorzitter, ik zelf was maandag op bezoek bij een veiligheidslocatie van TNO.

[0:11:30] En daar was ik onder de indruk van de kennis en innovatie waarmee zij met verschillende sectoren hard werken aan een veilig en werkbaar Nederland.

[0:11:36] Door het doen van onderzoek en kennisontwikkeling, het doorontwikkelen van defensiesystemen en het ervoor zorgen dat deze kennis beschikbaar is voor bijvoorbeeld defensie en politie.

[0:11:46] Voorzitter, er is in Nederland veel kennis aanwezig over weerbaarheid, verspreid over kennisinstellingen, overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties.

[0:11:53] Tegelijkertijd lijkt deze kennis nog vaak versnipperd beschikbaar, waardoor het delen van inzichten en de vertaalslag naar concrete maatregelen en actie als het erop aankomt nog niet vanzelfsprekend is.

[0:12:02] Herkent de minister dit beeld in welke stappen zet het kabinet om beschikbare kennis beter te bundelen, toegankelijk te maken en om te zetten naar maatregelen?

[0:12:10] Voorzitter, daarbij kom ik ook bij de vraag wat kunnen we en moeten we misschien wel verwachten van burgers?

[0:12:16] Het kabinet heeft terecht ingezet op noodpakketten en steunpunten, maar zijn burgers echt klaar voor wat er op hen afkomt?

[0:12:22] Mensen hebben nu misschien flessen water en een zaklamp op zolder, maar geen radio.

[0:12:26] En we hebben allemaal een boekje met informatie in huis gekregen, maar wie weet waar je kan schuilen als er echt op aankomt.

[0:12:32] Wie helpt die buurvrouw of buurman die slecht ter been is?

[0:12:35] Onze burgers hebben dus wat te doen, maar de overheid ook.

[0:12:38] Kan de minister ingaan op hoe we die zelfredzaamheid nog verder kunnen aanwakkeren?

[0:12:42] We zien mooie initiatieven, zoals de burgerreserve, waarbij burgers worden opgeleid om hulpdiensten, gemeenten en vitale sectoren te helpen tijdens crisissituaties en noodweer.

[0:12:50] En dat zijn prachtige initiatieven, voorzitter, maar vooralsnog beperkt.

[0:12:54] Voorzitter, het luchtalarm waarvan we jarenlang tijdens school of werk allemaal dachten... wat een herrie is belangrijker dan ooit.

[0:13:00] En goed dat de minister daar een oplossing voor heeft gevonden om het door te zetten.

[0:13:03] Want het NL Alert is effectief, maar een waarschuwingssysteem is pas sterk genoeg... als we ook de meest kwetsbare mensen in ons land bereiken.

[0:13:10] Want ook die oma die op driehoog slaapt en haar telefoonslags uitzet... of misschien wel geen smartphone heeft, moet horen dat er een crisissituatie is.

[0:13:19] Kan de minister bevestigen dat het nieuwe systeem dan ook...

[0:13:22] per 28 ingaat en we dus geen gat in ons waarschuwingssysteem hebben.

[0:13:26] En klopt het dat de middelen zijn gevonden bij Defensie en we dus niet elders op de JNV-begroting moeten schuiven?

[0:13:32] Voorzitter, ook het risico overstromingen en natuurbranden vragen om een toekomstbestendige aanpak.

[0:13:38] Dat bleek ook bij de verschillende natuurbranden niet lang geleden.

[0:13:40] Mijn voorgangers zeiden daar ook wat over.

[0:13:43] Veel dank voor onze brandweerlieden, ik zie er een aantal zitten, en die uit onze buurlanden zijn bijgesprongen.

[0:13:50] Maar de snelheid waarmee we een beroep op hem moesten doen, laat zien dat de paraatheid bij meerdere natuurbranden achterblijft, terwijl we die branden juist vaker kunnen verwachten.

[0:13:57] Brandweervrijwilligers geven nog steeds aan te werken met verschillende informatiesystemen en afwijkende werkwijzen tussen veiligheidsregio's.

[0:14:04] Cruciale informatie tijdens de grote branden kan daardoor niet altijd of op tijd worden gedeeld.

[0:14:08] En voorzitter, dat gaat om de veiligheid van onze mensen.

[0:14:11] Kan de minister met een plan komen om deze punten op kort termijn weg te nemen?

[0:14:16] En hoe is tot nu toe opvolg gegeven aan de aanbevelingen van de inspectie JNV uit het rapport grenzen bereikt?

[0:14:23] Voorzitter, tot zover de eerste bijdrage.

[0:14:25] Dank voor uw bijdrage en u heeft tegelijkertijd een interruptie van mevrouw Biersma.

[0:14:30] Ja, dank voorzitter.

[0:14:33] Ik heb net in de bijdrage van de heer Madlouti wel het een en ander gehoord over de weerbaarheid van de burgers in Nederland.

[0:14:42] En dat vinden wij ook heel belangrijk.

[0:14:47] Ik ben benieuwd of de heer Matlouti het ook met mij eens is dat in die weerbaarheid en die paraatheid dat we daarin juist ook bijvoorbeeld voor de brandweer zouden moeten zorgen.

[0:14:56] En is hij het dan ook met mij eens dat we daarvoor middelen beschikbaar zouden moeten krijgen in de middelen die vrijkomen voor de NAVO-norm?

[0:15:05] De heer Matlouti.

[0:15:07] Dank.

[0:15:08] Dat is een beetje een voor de hand liggende vraag van de oppositiepartij.

[0:15:11] Ik zie ook dat mevrouw de vraag letterlijk opleest vanuit WhatsApp.

[0:15:15] Kijk, de vraag om geld is natuurlijk makkelijk, maar het begint natuurlijk bij hoe organiseer je een en ander.

[0:15:19] Hoe zit die hele veiligheidsketen in elkaar en is die goed voorbereid op een specifieke situatie?

[0:15:27] Mevrouw Wiersma noemt de brandweer, maar ik denk dat het veel breder gaat.

[0:15:30] Het gaat ook over de politie, het gaat ook over militairen als het daarop aankomt.

[0:15:35] En hoe mobiliseer je dan burgers die een aandeel kunnen hebben in die operatie?

[0:15:40] Volgens mij heeft de minister in een van de stukken ook aangegeven dat hij een analyse gaat uitvoeren naar aanleiding van het rapport van de inspectie grenzen bereikt.

[0:15:48] En dan dat we vanuit daar gaan kijken wat nodig is.

[0:15:54] Dank.

[0:15:55] Mevrouw Wiersma, tweede...

[0:15:56] Ja, ik vind dat wel een beetje gemakkelijk, want ook die side note, dat is volgens mij nergens voor nodig.

[0:16:01] We zitten hier allemaal met hetzelfde doen, namelijk goede dingen doen voor Nederland.

[0:16:06] De vraag die ik natuurlijk specifiek stelde is of de heer Matlouti er voor open zou staan om daarbij, als nu blijkt dat er ook voor de gereedheid van de brandweer, en dat is natuurlijk...

[0:16:17] ...een organisatie die we zeker als het gaat om weerbaarheid keihard nodig hebben... ...dat daar, zeker als het gaat om de financiering, want dat komt gedeeltelijk vanuit het Rijk, gedeeltelijk vanuit gemeenten... ...we zien nu al dat de paraatheid van een hele hoop kazernes onder druk komt te staan... ...zowel op basis van materieel als op basis van wat gebeurt er als de stroom uitvalt...

[0:16:40] Is de heer Matlouti het dan eens dat het kijken naar de middelen die voor de NAVO-norm beschikbaar komen, want dat gaat uiteindelijk ook over weerbaarheid, dat we daar dan ook naar zouden moeten kunnen kijken?

[0:16:52] Heer Matlouti.

[0:16:53] Dank voorzitter.

[0:16:54] Ja, maar natuurlijk in de juiste volgorde.

[0:16:57] Meteen middelen beschikbaar stellen en geld uitgeven.

[0:17:01] Ja, dat is heel makkelijk.

[0:17:02] Eerst de analyse.

[0:17:04] Eerst kijken wat er ook bijvoorbeeld in de organisatie anders kan.

[0:17:08] Want we zien ook dat er een gebrek aan regie is.

[0:17:10] Dat er soms ook in wet- en regeving misschien iets verbeterd kan worden.

[0:17:13] Daar zou je zelf ook wat over.

[0:17:15] En als dan de uitkomst is, er moet meer geld naartoe.

[0:17:17] Ja, dan zullen wij dat gesprek ongetwijfeld hier met elkaar gaan hebben.

[0:17:21] Dank.

[0:17:22] En voor uw bijdrage gedanken.

[0:17:23] We gaan naar luisternaar mevrouw Kapmans.

[0:17:25] Hij zal spreken namens de fractie van Pro.

[0:17:27] Ja, dank voorzitter.

[0:17:29] En op de eerste plaats heel mooi dat de minister gisteren heeft besloten om het luchtalarm intact te houden.

[0:17:35] Supergoed nieuws, maar ook fijn voor de spreektijd vandaag.

[0:17:38] Want helaas, we hebben het over veiligheid, maar moet je je beperken tot het smalle deel ervan.

[0:17:43] Dus ik wil me beperken bij drie onderwerpen.

[0:17:44] En allereerst de stroomuitval.

[0:17:46] En mensen die thuis afhankelijk zijn van een elektrisch medisch hulpmiddel.

[0:17:50] Voor deze mensen is stroomuitval geen zorgprobleem alleen.

[0:17:53] Maar het is ook zeker een veiligheidsprobleem.

[0:17:55] En dat gaat dus ook de minister van Justitie en Veiligheid aan.

[0:17:58] Bij een grootschalige stroomuitval die langer dan vier uur duurt, komen tienduizenden mensen in de problemen.

[0:18:03] Voor sommigen kan dat levensgevaar betekenen.

[0:18:05] Het is goed nieuws dat VWS nadenkt over oplossingen voor de lange termijn.

[0:18:09] Er loopt nu een marktconsultatie naar mogelijke noodstroompunten op verschillende plekken in Nederland.

[0:18:15] Maar mensen die nu al weten dat ze bij stroomuitval acuut gevaar lopen, hebben weinig aan marktverkenningen.

[0:18:20] Ze zijn terecht echt heel erg ongerust en bang.

[0:18:23] De regering is bovendien niet van plan noodaggregaten of thuisbatterijen aan te schaffen, omdat dat te kostbaar is of ruimte inneemt of onderhoud vraagt.

[0:18:29] Maar voor mensen die echt acuut in levensgevaar komen, mag te duur geen doorslaggevend argument zijn.

[0:18:35] Wat gaat deze minister doen om op korte termijn een oplossing te regelen voor mensen die in gevaar komen bij grootschalige of langdurige stroomuitval?

[0:18:42] Is hij bereid de mensen die acuut levensgevaar lopen een back-up te geven, bijvoorbeeld een noodaggregaat of thuisbatterij?

[0:18:48] En als dat niet thuis kan, kan dan georganiseerd worden dat deze groep snel vervoerd wordt naar bijvoorbeeld een noodaggregaat van ziekenhuizen of bedrijven?

[0:18:56] Heel graag niet onderzoeken, maar gewoon regelen.

[0:18:58] En dan PTSS bij de brandweer.

[0:19:00] Na jarenlang aandringen vanuit de Kamer en lange onderhandelingen met werkgevers en bonden is er eindelijk erkenning dat PTSS ook bij de brandweer gewoon een beroepsziekte kan zijn.

[0:19:10] Per 1 februari 2026 is er die landelijke regeling, maar de regeling voor brandweermensen is kariger dan die voor Defensie en Politie.

[0:19:18] Er is geen automatisch recht op immateriële schadevergoeding op smarte geld bij PTSS.

[0:19:23] De regeling bevat alleen materiële aanspraken zoals bij inkomensverlies.

[0:19:27] Voor immateriële schade?

[0:19:28] ...moet de werkgever aansprakelijk worden gesteld.

[0:19:32] Dus brandwieliden moeten dan eerst naar de rechter om het directe verband tussen klacht en werk aan te tonen.

[0:19:37] Dan beoordert de commissie per geval of iemand dan nog recht heeft op compensatie.

[0:19:43] En de minister wijst ook misschien een klein beetje terecht naar sociale partners, want dat is formeel begrijpelijk...

[0:19:50] Maar ja, daarmee zijn we er natuurlijk niet, want de minister is ook stelselverantwoordelijk voor de brandweer en het brandweerpersoneel.

[0:19:56] En de minister heeft ook eerder aangegeven dat die signalen over praktische belemmeringen bij toegang tot ondersteuning onder de aandacht gaat brengen.

[0:20:03] Maar wat mij betreft kan dat iets gestructureerder dan wachten tot de signalen komen.

[0:20:08] En daarom wil ik vragen, wil de minister los van de formele evaluatie actief signalen ophalen over de werking van de regeling in de praktijk?

[0:20:15] Wil hij daarbij ook kijken naar immateriële schade, preventie... en of er echt uniform landelijk beleid is?

[0:20:21] En wil hij de signalen ophalen bij werkgevers, bonden en personeelsvertegenwoordigers?

[0:20:25] En als het even kan, de Kamer voor het einde van het jaar hierover informeren?

[0:20:29] Dan zijn er al volgens mij een aantal vragen gesteld... door collega's van BBB en ook de VVD toen ik net binnenkwam... over die bovenregionale en landelijke crisisbestrijding.

[0:20:41] Ik heb daar ook nog een aantal vragen over...

[0:20:45] Ook de expliciete vraag, gaat de minister boven regionale besluitvorming wettelijk regelen?

[0:20:50] Gaat hij afspraken maken met defensie over toekomstige ondersteuning bij rampen?

[0:20:54] Gaat hij zorgen voor specialistische brandweerteams die flexibel en landelijk inzetbaar zijn, bijvoorbeeld bij natuurbranden?

[0:21:00] Dank u voorzitter.

[0:21:02] Dank u zin, mevrouw Kapman.

[0:21:04] Dan geef ik het woord aan mevrouw Straatman van het CDA.

[0:21:07] Dank u wel, voorzitter.

[0:21:09] Veiligheid begint niet pas als een crisis uitbreekt.

[0:21:12] Oorlogen dicht bij Europa, hybride dreigingen, buitenlandse inmengen en de toenemende impact van rampen, zoals de recente natuurbranden, laten zien hoe kwetsbaar onze samenleving kan zijn.

[0:21:23] En maatschappelijke weerbaarheid is daarom geen abstract begrip, maar een voorwaarde voor onze nationale veiligheid.

[0:21:29] En de kernvraag is dan ook, zijn wij daar voldoende op voorbereid?

[0:21:32] Allereerst wil ik je mijn dank uitspreken aan alle brandweermensen en hulpverleners die zich hebben ingezet bij de recente natuurbranden.

[0:21:40] Mijn vraag aan de minister is, wordt er onderzoek gedaan naar de oorzaken van al deze branden, zowel landelijk als lokaal?

[0:21:46] En welke stappen zet de minister om de kennis over natuurbranden en de bestrijding daarvan verder te versterken?

[0:21:52] Want die recente natuurbranden onderstrepen het belang van goede bovenregionale samenwerking.

[0:21:57] Daar is zojuist al veel over gezegd.

[0:21:59] Maar ook mijn fractie heeft daarover vragen.

[0:22:02] Want de wet regelt dat de voorzitter van een veiligheidsregio aan het roer staat bij een ramp.

[0:22:07] Maar zodra een crisis meerdere veiligheidsregio's raakt, ontbreekt nog steeds een duidelijk wettelijk kader voor bovenregionale samenwerking en ook die doorzettingsmacht.

[0:22:16] En al meer dan zes jaar spreek ik weer over.

[0:22:19] Het IABT heeft inmiddels zijn meerwaarde bewezen.

[0:22:22] Dus de vraag waarom duurt het wettelijk verankeren nog steeds zo lang?

[0:22:26] Voorzitter, ook defensie speelt een belangrijke rol bij onze nationale weerbaarheid.

[0:22:31] Denk aan evacuaties, logistieke ondersteuning en inzet bij natuurbranden.

[0:22:35] En kan de minister aangeven welke mensen en middelen hiervoor beschikbaar zijn?

[0:22:40] En blijven deze ook inzetbaar als defensie tegelijkertijd elders buiten Nederland nodig is?

[0:22:45] Zijn hierover duidelijke afspraken gemaakt?

[0:22:48] Voorzitter, weerbaarheid vraagt niet alleen iets van de overheid, maar van de samenleving als geheel.

[0:22:54] En voor het CDA betekent dat dat mensen klaarstaan om elkaar te helpen als dat nodig is.

[0:22:58] Dat is solidariteit.

[0:23:00] En in België werkt het Rode Kruis succesvol met crisisvrijwilligers die zich vooraf registreren en tijdens een noodsituatie snel kunnen worden ingezet.

[0:23:08] En wij zien veel in deze vorm van samenredzaamheid.

[0:23:12] En de minister schrijft dat het kabinet samen met gemeenten en veiligheidsregio's buurtcrisisteams wil opzetten.

[0:23:18] Maar hoe gaan deze teams eruit zien?

[0:23:20] Wat houdt de stimuleringsbijdrage precies in?

[0:23:23] En wanneer kunnen we de eerste resultaten verwachten?

[0:23:26] En is de minister daarnaast bereid te leren van de Belgische aanpak, waar dergelijke teams zich al hebben bewezen?

[0:23:33] Maar ook private partijen, zoals bijvoorbeeld de particuliere beveiligingssector, geven aan te willen bijdragen tijdens crisis.

[0:23:40] Welke rol ziet de minister voor hen?

[0:23:42] En ligt er al een kader voor publiek-private samenwerking in crisissituaties?

[0:23:47] Tot slot hierover.

[0:23:48] De brandweer krijgt een centrale rol in het netwerk van noodsteunpunten.

[0:23:52] Hoe staat het met de pilots en hoe robuust zijn deze locaties werkelijk?

[0:23:57] We wijzen nu brandweerkazernes aan als noodsteunpunt, terwijl veel locaties bijvoorbeeld niet eens beschikken over noodstroom.

[0:24:04] En in langdurige stroomuitval kunnen juist die steunpunten daardoor onbereikbaar of niet operationeel zijn.

[0:24:11] Hoe wordt dit hele concrete probleem opgelost?

[0:24:14] Mijn laatste punt, voorzitter, gaat over het luchtalarm.

[0:24:18] En eerst kon ik de minister aan dat het luchtalarm zou verdwijnen, maar gisteren kwam het hele goede nieuws dat het luchtalarm toch blijft.

[0:24:25] Maar over wat voor luchtalarm hebben we het precies, blijft de vraag.

[0:24:29] Is de verwachting dat dit ook al in 2028 operationeel is?

[0:24:33] En zo nee, blijft in de tussentijd het oude was nog wel in gebruik.

[0:24:37] Want voor het CDA is dit een heel belangrijk punt.

[0:24:40] Het is anders niet uit te leggen.

[0:24:42] We vragen Nederlanders noodpakketten in huis te halen en zich voor te bereiden op crisissituaties.

[0:24:47] Sterker nog, onze buurlanden investeren in schuilplaatsen en evacuatieplannen.

[0:24:51] Daarom is het ook goed dat de minister hier heel snel op heeft geacteerd.

[0:24:55] En voorzitter, tot slot nog, als we over de grens kijken... zien we ook dat Duitsland nadrukkelijk investeert in ook die fysieke weerbaarheid.

[0:25:03] En daarover las ik in de brief nog niet heel veel.

[0:25:05] Daarom mijn laatste vraag.

[0:25:07] Welke concrete stappen zet dit kabinet om het aantal schuilplaatsen uit te breiden... en de fysieke weerbaarheid van Nederland te versterken?

[0:25:14] Want een luchtalarm heeft alleen waarde als mensen vervolgens ook weten... waar zij veilig terecht kunnen.

[0:25:20] Zorgt de minister ervoor dat er voldoende plekken zijn...

[0:25:22] om naartoe te gaan als het alarm daadwerkelijk klinkt.

[0:25:27] Dank u wel.

[0:25:31] Ja, zeker voorzitter.

[0:25:33] En dank.

[0:25:33] En ik wil mevrouw Strautman eigenlijk dezelfde vraag stellen als mijn buurman.

[0:25:38] En ik verwacht eerlijkheidshalve een wat chiquer antwoord.

[0:25:43] Want ze heeft het terecht ook over de rol van de brandweer in die weerbaarheid.

[0:25:48] En ik vind het ook heel goed dat zij die noodstroom aanhaalt.

[0:25:51] Want zojuist heb ik begrepen dat slechts 10% van de kazernes daarover beschikt.

[0:25:56] En dat behelft nogal wat.

[0:25:57] Als we zien dat ook de brandweer in die weerbaarheid zo'n belangrijke rol speelt, is dan het aanspreken van die NAVO-normgelden, is dat voor haar partij natuurlijk bespreekbaar, vraag ik via de voorzitter.

[0:26:12] Nou voorzitter, dan ben ik allereerst benieuwd hoe mevrouw Wiersma mijn antwoord gaat kwalificeren of dat aan de netheidsnormen voldoet.

[0:26:19] Maar ik ga een poging doen.

[0:26:21] Het is natuurlijk die anderhalf procent NAVO-norm, dus het risico dat vervolgens iedereen daar continu uit wil graaien en tegen de tijd dat Defensie daadwerkelijk iets met die gelden wil, dat het potje leeg is.

[0:26:31] Dus ik denk dat we daar heel voorzichtig mee moeten zijn en terughoudend in moeten zijn.

[0:26:35] En tegelijkertijd begrijp ik de vraag die mevrouw Wiesma stelt heel goed.

[0:26:38] En daarom is het denk ik goed dat de minister ook aangeeft dat hij daar nader onderzoek naar gaat doen.

[0:26:43] En die robuustheid van de brandweer, daar liggen ook al wel heel veel stukken.

[0:26:46] Dus ik snap ook wel de frustratie, bijvoorbeeld als het gaat over die bovenregionale samenwerking.

[0:26:51] Ja, waarom komt dat niet?

[0:26:52] sneller tot bepaalde resultaten, waardoor je denk ik ook veel efficiënter met bepaalde capaciteiten kan omgaan.

[0:26:59] Dus heel veel dingen zijn denk ik niet altijd met direct geld op te lossen, maar als je het gewoon organisatorisch beter regelt.

[0:27:05] En hetzelfde geldt denk ik voor die crisisplannen als het gaat om noodstroom.

[0:27:09] Dat vraagt ook dat we het gewoon goed in kaart brengen en dat we daar verstandig mee omgaan, want het kan natuurlijk niet zo zijn dat we

[0:27:16] brandweerkazernes aanwijzen als centraal punt, maar als het puntje bij paaltje komt de deuren niet opengaan omdat er geen noodstroom is.

[0:27:24] Dus laten we daar heel verstandig naar kijken, maar dat direct graaien uit die anderhalf procent, dat lijkt me op dit moment ook niet verstandig.

[0:27:31] Dus alles in de juiste volgorde.

[0:27:34] Mevrouw Wiersma, niet meer?

[0:27:36] Nee?

[0:27:37] Nee, ik wil geen uitlokking doen.

[0:27:39] Dus dan was dat zo'n bevredigend antwoord eigenlijk.

[0:27:42] Het aantal intussen is niet vastgesteld, maar hierbij kunnen we zeggen vier.

[0:27:48] Bent u er doorheen?

[0:27:49] Nee, ik kan een oogje dichtknijpen, maar laten we in principe uitgaan van vier, als de commissie dat goed vindt.

[0:27:59] Dan wil ik het voorzitterschap even overdrachten aan mevrouw Martens-Amerika.

[0:28:03] De heer Eerdmans.

[0:28:04] Bedankt.

[0:28:05] Namens JA21 even de bijdrage voor dit debat.

[0:28:10] Voorzitter, ik denk goed bezig met de weerbaarheidssituatie, zondweerbaarheid, zeg ik tegen de minister.

[0:28:16] Het boekje over de noodsituatie, denk vooruit.

[0:28:20] Het is hard nodig, want het leven kan ontricht worden voor ons allemaal op één moment en dan kan alles tegelijk ontricht zijn.

[0:28:26] Dat kan het netwerkverkeer zijn, tegelijkertijd met het OV, het water uit de kraan enzovoorts.

[0:28:31] En iedereen moet zich inderdaad 72 uur kunnen redden.

[0:28:33] Wat vindt de minister in dit verband van de missie van het maatschappelijk initiatief de burgerreserve?

[0:28:37] Die zegt, elke straat zou iemand...

[0:28:39] Op z'n minst één iemand moeten hebben die in geval van nood zijn buren kan helpen.

[0:28:44] En het noodpakket.

[0:28:45] Ook een vraag over hoe staat het nu mee?

[0:28:46] Wat is de laatste stand van zaken?

[0:28:48] Hoeveel Nederlanders hebben dat inmiddels in huis?

[0:28:50] Dan luchtalarm.

[0:28:51] Blij mee, inderdaad.

[0:28:52] Goed dat het luchtalarm blijft.

[0:28:54] Enorm draagvlak voor natuurlijk.

[0:28:55] En niet te vergeten de 8% mensen die nog steeds geen telefoon hebben.

[0:29:00] Plus het feit dat je natuurlijk met een noodsituatie ook je hele mobiele netwerk kan verliezen.

[0:29:04] Dus slim en verstandig om dat te handhaven.

[0:29:06] Ik ben wel ook een paar vragen over, benieuwd naar het nieuwe sirenenetwerk.

[0:29:10] Wat betekent dat?

[0:29:11] Verdwijnt het huidige luchtalarm?

[0:29:13] Ja of nee?

[0:29:13] Blijven de maandelijkse oefeningen wel of niet bestaan?

[0:29:16] Worden de veiligheidsregio's betrokken bij de ontwikkelingen van het nieuwe netwerk?

[0:29:19] En is het nieuwe sirenenetwerk juist met het oog op die regionale incidenten ook regionaal te besturen, te bedienen?

[0:29:25] Of alleen landelijk centraal?

[0:29:27] Dan naar het bunkerplan, de schuilkelders inderdaad.

[0:29:30] TNO doet onderzoek, maar is daar nu geld voor gereserveerd of niet?

[0:29:34] Duitsland en Zwitserland, werd al even gezegd, kijken ook allemaal naar ondergrondse gebouwen, naar parkeergarages en ook zelfs naar kelders in nieuwbouwhuizen om die bunkerproef te krijgen als de nood aan de man is.

[0:29:46] Heel graag een reactie.

[0:29:48] Dan de weerbaarheid tegen de buitenlandse inmenging.

[0:29:50] Gelukkig gewacht van gemaakt in de stukken.

[0:29:52] En we weten dat de lange armen van Rusland, China en Iran ons op de proef stellen.

[0:29:57] En zeker de lange arm van Iran vormt een bedreiging.

[0:30:00] We hebben natuurlijk twee moorden gezien de laatste jaren.

[0:30:03] Maar ze zijn ook verantwoordelijk voor desinformatie.

[0:30:06] Het kan gaan om spionage, cyberaanvallen.

[0:30:08] We hebben natuurlijk de aanschap van de Sienaogogen in Rotterdam gezien.

[0:30:11] Hij had ook een, begrijp ik, een Iraans verband.

[0:30:14] Maar ook de 60.000 Iraniërs in Nederland voelen zich doelwit.

[0:30:19] Want 90% van de Iraniërs in Nederland is anti-regime, anti-Ayatolle-regime.

[0:30:23] En lopen dus in die zin ook risico.

[0:30:25] We hebben de schietpartij in maart nog gezien in Schoonhoven.

[0:30:28] En critici van het regime hebben het zwaar te verduren.

[0:30:31] Daar waarschuwt de AIVD ook voor.

[0:30:33] Hoe kan de minister nou het maximale doen, nog meer dan misschien wel doen, om die...

[0:30:37] Ja, om die groep ook te beschermen.

[0:30:40] Want heel simpel is de boodschap uit Theorand.

[0:30:43] Als je uitspreekt, dan heb je een probleem.

[0:30:46] Dus daarom is 2021 ook weer bij de demonstratie voor de Iraanse gemeenschap aanstaande zondag in Amsterdam.

[0:30:52] Tot slot, voorzitter, Pim Fortuyn zei, ook al, in Nederland is er een vijfde kolonne, hij benoemde dat, van mensen die...

[0:31:00] ...ja, eigenlijk zich geheel tegen de Nederlandse maatschappij keren.

[0:31:04] Dat is een djihadistische, ultra-orthodoxe stroming, het salafisme binnen de islam.

[0:31:08] En we lezen daar heel veel over in de veiligheidsrapportages.

[0:31:11] En dan wordt er ook veel pro-ocutief gehandeld.

[0:31:14] En dat is een compliment, want er worden ook terreurverdachtes opgepakt.

[0:31:17] Daar is ja, en het zit echt blij mee.

[0:31:18] Dat is een compliment voor de inlichtingendiensten.

[0:31:20] Tegelijkertijd vinden wij het beangstigend dat de Rekenkamer ons meldt... ...dat asielzoekers pas na twee jaar kunnen worden gescreend op terrorisme.

[0:31:26] Want te weinig personeel.

[0:31:28] En mobieltjes kunnen dus niet gecontroleerd worden omdat er geen basis meer voor is.

[0:31:33] Voorzitter.

[0:31:34] Ja, of dat ben ik.

[0:31:35] Of niet?

[0:31:35] Nee, natuurlijk.

[0:31:37] Dan ben ik in de heer Itmans.

[0:31:38] U heeft een interruptie van de heer Maruti.

[0:31:41] Ja, zeker.

[0:31:41] Dank.

[0:31:42] Ik hoor de heer Itmans over de vijfde kolonne.

[0:31:45] En die beschrijft hij dan.

[0:31:46] Dan noemt hij een bepaalde groep mensen.

[0:31:48] Is dat wat hem betreft de enige groep mensen die een bedreiging vormt voor de Nederlandse staat of democratie of anderszins?

[0:31:56] De heer Eerdmans.

[0:31:58] Dank.

[0:31:58] Dat is niet de enige groep.

[0:32:00] Het is wel, denk ik, de belangrijkste groep.

[0:32:02] En de gevaarlijkste.

[0:32:03] Zoals dat ook uit de rapportage van de AIVD blijkt.

[0:32:06] Het is een beperkte groep, kun je zeggen, maar zeer fanatiek.

[0:32:10] En ook gericht op het omverwerpen van de Westerse democratie.

[0:32:15] Daar komt het terrorisme ook uit voort.

[0:32:17] Heel vaak uit de gedachte van we moeten ons tegen het Westen keren.

[0:32:21] En gelukkig wordt daar veel werk van gemaakt.

[0:32:23] Maar ik herhaal dus inderdaad de woorden van Fortuyn, die zei...

[0:32:26] Dat is een vijfde kolonne die wij in huis hebben.

[0:32:29] Dus het gaat niet alleen om de lange armen van buiten naar ons, maar ook zelfs mensen die hier wonen en zich op die manier organiseren.

[0:32:41] Ja, klopt.

[0:32:42] Ik hoorde de heer Eerdmans zeggen, de gevaarlijkste groep.

[0:32:45] Kunt u dat ook duiden met incidenten?

[0:32:47] Als u dat bijvoorbeeld afzet, incidenten van de groepen die u noemt, op bijvoorbeeld extreem rechts.

[0:32:54] Als u kijkt naar het afgelopen jaar, of het afgelopen drie jaar, of het afgelopen vijf jaar.

[0:32:57] Dat laat ik even aan u.

[0:32:59] Maar kunt u dat concreet maken waaruit blijkt dat die voor de Nederlandse samenleving gevaarlijker zijn dan bijvoorbeeld extreem rechts?

[0:33:06] De heer Eerdmans.

[0:33:07] Ja, als je het probleem van terrorisme pakt... dan is dat feitelijk eigenlijk alleen uit die hoek... hebben we het over terreurverdachters... zoals Mohammed B. die vastzit... of anderen die preventief zijn opgepakt.

[0:33:22] Terreur, dat komt heel vaak eigenlijk bijna uitsluitend uit deze hoek...

[0:33:27] Ik wil niet zeggen dat je ook andere misdrijven kan kennis schetten als terreur, aanjagen van angst, maar het georganiseerde verband is denk ik.

[0:33:35] En dan wil ik niet zeggen dat daarmee extreme rechts ongevaarlijk is of niet ook, en dat kan ook vanuit alle hoeken, extreme links hebben we ook overigens veel ellende aan te danken.

[0:33:45] De oude tijd van Rara enzovoort.

[0:33:48] Dus het is niet alleen solistisch het moslim-extremisme.

[0:33:53] Maar het is helaas wel zo dat terror, terrorisme, ook aanslagen, gepleegde aanslagen, uit die hoek komen.

[0:34:00] Uit de hoek van djihadisme en het ultradokse geloof in de islam.

[0:34:05] En dat leidt tot daden die we moeten voorkomen.

[0:34:10] De heer Matloet, die heeft nog een interesse.

[0:34:11] Ja, voorzitter, dank.

[0:34:12] Ja, ik hoor echt een heel lang antwoord met heel veel aannames en eigenlijk de standaardretoriek die we vaker bij JA21 hebben gehoord.

[0:34:19] Kijk, alle dreiging, weet je, die risico's vormen voor onze samenleving, daar moeten we keihard tegen optreden en moeten we ons voor uitspreken.

[0:34:28] Maar laten we even ophouden met de retoriek die ik hier van de heer Eerdmans hoor.

[0:34:33] De heer Eerdmans gaat u verder met u bijdragen.

[0:34:35] Die retorie komt volledig bij D60 vandaan, hoor ik.

[0:34:38] Want die heb ik niet.

[0:34:40] Ik kijk gewoon naar de rapportages van NCTV, AIVD, waarin dit heel duidelijk wordt gemeld.

[0:34:45] En dat zijn feiten.

[0:34:46] En dat is al jaren zo overigens.

[0:34:49] Daar hoeven niet alle aanslagen voor langs te lopen.

[0:34:52] Maar dat is wel een gevaar, denk ik.

[0:34:56] En dat moet ook niet worden weggestopt.

[0:34:57] En dat wil helemaal niet zeggen dat dat ook de enige kant is waar het gevaar vandaan komt.

[0:35:01] Maar ik denk heel eerlijk gezegd dat dat een stroming is die ons zeer alert moet laten zijn.

[0:35:06] En nogmaals, dat blijkt ook echt uit de rapporteurs van de AVD zelf.

[0:35:10] Dus ik bedoel, het is niet iets wat wij nou in ons verkiezingsprogramma hebben staan.

[0:35:14] Het is helaas gewoon de waarheid volgens de inlichtingendiensten, voorzitter.

[0:35:19] En dat vinden wij beangstigend.

[0:35:20] En daar moeten we alert op zijn.

[0:35:21] Dus die vraag leg ik neer bij de minister.

[0:35:25] En dat was eigenlijk ook mijn bijdrage.

[0:35:27] Dank u wel, voorzitter.

[0:35:28] Dan geef ik het voorzitterschap weer terug aan de heer Eerdmans.

[0:35:31] Ja, dank u wel.

[0:35:32] Dan zijn wij aan het einde gekomen van de eerste termijn van de Kamer.

[0:35:35] Ik kijk even naar de minister.

[0:35:47] Zeker.

[0:35:47] Zullen wij dan inderdaad zeggen.

[0:35:48] Zeven uur zijn wij hier weer terug voor de termijn van de minister.

[0:35:52] Dank u wel.

[1:00:42] Dames en heren, welkom terug bij het debat over nationale veiligheid, weerbaarheid, brandweer en crisisbeheersing.

[1:00:48] We hebben geluisterd naar de eerste termijn van de Tweede Kamer.

[1:00:51] Nog steeds een mooie volle tribune.

[1:00:54] Dat wordt gewaardeerd.

[1:00:56] En ook wie meeluistert, wij gaan nu over tot de eerste termijn van de zijde van het kabinet.

[1:01:02] Dat zal worden gedaan door de minister, minister Van Weel.

[1:01:05] Dat is de minister voor Justitie en Veiligheid.

[1:01:07] En aan hem het woord.

[1:01:09] Dank voorzitter.

[1:01:10] Dank voor alle aanwezigen ook hier in de zaal en zij die vanuit thuis kijken.

[1:01:14] Dank ook aan de Kamerleden voor hun inbreng in eerste termijn.

[1:01:18] En dank ook voor de aandacht voor deze hele belangrijke onderwerpen.

[1:01:21] En ik realiseer me dat het een brede waaier is aan onderwerpen die allemaal evenveel aandacht verdienen.

[1:01:27] En het is moeilijk om dat in één debat een plek te geven.

[1:01:31] Natuurlijk heb ik daarover nagedacht toen ik de brief stuurde over het

[1:01:35] zogeheten luchtalarm, om in ieder geval dat onderwerp u te besparen in dit debat.

[1:01:44] Laat ik daar ook mee beginnen.

[1:01:46] En natuurlijk waren wij altijd vernemens om in ieder geval naast AlertNL iets te hebben van een robuust systeem.

[1:01:54] Tegelijkertijd zagen we dat het huidige systeem één een heel erg dom systeem is en twee ook echt aan het einde van zijn levensduur komt.

[1:02:02] En op een gegeven moment wordt dan de kosten om dat in stand te houden

[1:02:05] Gewoon te hoog.

[1:02:06] En waarom is het een dom systeem?

[1:02:08] Omdat het een toeter is die je regionaal moet indrukken en dan komt er geluid uit.

[1:02:14] Maar dat vertelt mensen eigenlijk nog helemaal niks.

[1:02:16] Anders dan dat mensen weten dat ze naar een radio toe moeten om te luisteren naar signalen.

[1:02:22] Bovendien, het heette een luchtalarm, maar het was op geen enkele manier gekoppeld aan systemen van defensie die ook daadwerkelijk iets van een alarm zouden kunnen genereren.

[1:02:31] over iets wat eraan komt.

[1:02:33] Dat zijn wel dingen die we willen, want we zien dat de dreiging toeneemt.

[1:02:37] En dat niet alleen vanuit de oogpunt van rampen en crisis, maar ook vanuit de oogpunt van militaire en hybride dreiging er gewoon meer nodig is om de bevolking te kunnen alerteren.

[1:02:49] Ik ben heel erg blij dat we samen met Defensie dus gekomen zijn tot de overeenstemming dat wij wel degelijk willen gaan werken aan een

[1:02:54] luchtalarm, wat ook daadwerkelijk waarschuwing kan geven op het moment dat er een luchtdreiging zou zijn, gekoppeld aan het systeem van Defensie, maar wat tegelijkertijd natuurlijk ook gebruikt kan worden zoals het huidig systeem was, namelijk dat je ook lokaal of regionaal of landelijk als nodig, in het geval van crisis, op een andere manier de aandacht trekt.

[1:03:14] Hoe dat er precies gaat uitzien, daar kom ik nog op terug.

[1:03:17] Daar gaan wij nu de verdere studie naar verrichten.

[1:03:20] Uiteraard is het ons voornemen dat

[1:03:22] om dat NATO's te laten aansluiten op de uitfasering van het huidige systeem.

[1:03:27] En mijn eigen creativiteit denk ik, ik kan me voorstellen dat je ook met verschillende soorten geluiden verschillende boodschappen zou willen overbrengen.

[1:03:36] Er is natuurlijk veel meer mogelijk nu dan ten tijde van toen de huidige waspaden werden geïnstalleerd.

[1:03:41] En we gaan al die technologische mogelijkheden benutten om met een goed mogelijke oplossing te komen.

[1:03:50] Daar gaat de eerste interruptie over.

[1:03:53] Dat is mevrouw Staman van het CDA.

[1:03:55] Misschien nog één vraag, voorzitter, over de intentie om die in 2028 ook operationeel te laten zijn.

[1:04:01] Ik begrijp ook dat de minister zegt, het is ook nog wel een soort beginstadium waar er nog veel verkend moet worden.

[1:04:06] Wat als dat later zou zijn dan 2028?

[1:04:10] Wordt dan dat oude wassysteem nog wel?

[1:04:13] Blijft dat nog operationeel tot het moment dat het nieuwe systeem er is?

[1:04:17] Kan de minister daar iets meer over zeggen?

[1:04:19] Voorzitter, onze doelstelling is gewoon een naadloze overgang.

[1:04:23] En daar gaan we op plannen.

[1:04:25] En dat nemen we dus ook mee in de berichtgeving naar de Kamer, hoe we dat denken te kunnen realiseren.

[1:04:32] En als dat een paar maanden hangt, natuurlijk denken we dan na over wat er meer kan.

[1:04:37] Wat ik zei, het wassysteem, los van het feit dat het eenzijdig is, het wordt ook gewoon echt oud.

[1:04:43] Dus de kans op uitval wordt ook gewoon steeds groter.

[1:04:46] En dat wordt natuurlijk naarmate we 2028 naderen niet minder.

[1:04:50] Dus mijn streven is echt zo snel mogelijk het nieuwe systeem in te voeren.

[1:04:53] Ja, dan is de introductie van de heer Matlouti.

[1:04:56] Ja, dank voorzitter.

[1:04:57] Goed dat dat de inzet is van de minister om dat zo snel mogelijk in te laten voeren.

[1:05:02] Ik had zelf nog een vraag over de bekostiging.

[1:05:05] Want Defensie betaalt mee of betaalt Defensie het?

[1:05:09] En als dat niet het geval is, wat doen we dan bij UNV niet?

[1:05:11] Of waar wordt het uit betaald?

[1:05:15] Nee, Defensie betaalt het niet.

[1:05:17] Ook daar zit een geduchte collega onderhandelaar.

[1:05:20] Maar wij hebben wel bestoten om dit samen te doen.

[1:05:23] We hebben daar dekking voor gevonden.

[1:05:24] De meeste kosten voor dit systeem zijn incidenteel.

[1:05:28] We verwachten dat de uiteindelijke instandhoudingskosten, de structurele kosten, echt veel lager zullen zijn dan wat we nu kwijt zijn aan het in de luchthouden van de waspalen.

[1:05:40] Dat loopt nu op tot 20 miljoen per jaar.

[1:05:41] Dat wordt zo'n 6 miljoen per jaar, verwachten wij.

[1:05:44] En verder gebaseerd in de tijd kunnen we dat op een redelijke manier dekken.

[1:05:49] En daar komen we natuurlijk bij de begroting ook op terug.

[1:05:53] Ja, nog een tweede interpretie.

[1:05:56] U geeft het antwoord eigenlijk al in het laatste deel van uw antwoord.

[1:06:00] Maar neem ons daar goed in mee.

[1:06:01] Te meer ook omdat de brief gisteren er eigenlijk veel te weinig over zei.

[1:06:04] En ook omdat de invulling van het systeem eigenlijk ook nog niet helemaal duidelijk is.

[1:06:09] Dus neem ons vooral mee.

[1:06:11] Minister.

[1:06:12] To be continued.

[1:06:14] Gaat u gang.

[1:06:14] Daar kom ik nu op het kopje.

[1:06:16] Ik zal u trouwens even meenemen in de kopjes.

[1:06:19] Weerbaarheid, zelfredselheid over de campagnes.

[1:06:21] Dat is één blokje...

[1:06:23] Dan schuilen, ook daar waren een aantal vragen over.

[1:06:27] Dan weerbaarheid in relatie tot defensie, ook daar waren meer de vragen over.

[1:06:32] Hulpdiensten, natuurbranden en overige belangrijke onderwerpen.

[1:06:37] Dit lijkt heel veel, dat is het ook, maar ik zal u daar zo goed mogelijk door meenemen.

[1:06:44] Te beginnen met zelfredzaamheid.

[1:06:47] Mevrouw Straatman zei, zijn we nu goed genoeg voorbereid in het kader van de weerbaarheid?

[1:06:50] En het korte antwoord op die vraag is nee.

[1:06:52] En als hij daar een komma achter zet, dan zeg ik nog niet.

[1:06:56] Want ik ben wel hoopvol en we komen van heel, heel ver.

[1:06:59] Als ik terugdenk aan de grote afbraak die we aan Defensie hebben gedaan na het einde van de Koude Oorlog, dan hebben we die eigenlijk niet alleen aan Defensie gedaan, maar ook op de hele civiele organisatie die we eigenlijk hadden tijdens de Koude Oorlog, om ons in geval van een oorlog of crisis draaiende te houden.

[1:07:16] Inclusief vormen van burgerhulp, noodsteunpunten, schuilplaats, we hadden dat allemaal.

[1:07:23] Met het afbreken van defensie hebben we ook deze hele structuur afgebroken.

[1:07:27] En de vraag is nu, hoe bouwen we die zo snel mogelijk op?

[1:07:31] Daar zijn echt stappen in gezet de afgelopen jaren.

[1:07:34] Onder andere ook met steun voor aandacht hiervoor vanuit de NAVO.

[1:07:38] Maar ook nationaal hebben we echt grote stappen gemaakt.

[1:07:41] En ik zie de verandering ook in de maatschappij of in zaaltjes waar dit onderwerp opkomt.

[1:07:49] En ik zie mezelf nog in een van mijn eerste maanden als minister zitten...

[1:07:52] In een talkshow waar dan heel lachig een noodpakket uit elkaar werd gehaald.

[1:07:57] En mensen eigenlijk dit meer als vermaak zagen dan als iets om serieus te nemen.

[1:08:02] Inmiddels heeft 44% van de Nederlanders zo'n noodpakket in huis.

[1:08:07] Dat is nog niet genoeg, maar betekent wel dat je al bijna als je geen noodpakket hebt, je buren in ieder geval wel.

[1:08:12] Als die dan wat groter is, kom je al een heel eind gezamenlijk.

[1:08:16] En we zien ook dat het boekje en de Denk Vooruit campagne goed worden ontvangen.

[1:08:22] In die zin veel werk nog te doen.

[1:08:25] Dat gaan we ook doen.

[1:08:27] Maar ook echt een hoopvolle start en met heel veel enthousiasme.

[1:08:30] Niet alleen van burgers, maar vanuit de regio's, vanuit bedrijven, vanuit diverse economische sectoren.

[1:08:36] De particuliere beveiligingsbranche werd al genoemd.

[1:08:40] En in die zin ben ik hoopvol dat we er grote stappen in maken.

[1:08:47] We hebben ook een aantal wetgevingstrajecten gehad, of zijn we nog aan het doorlopen om onze weerbaarheid te vergroten.

[1:08:53] Denk aan de sitebeveiligingswet en de wet kritieke entiteiten, die we natuurlijk net behandeld hebben in de Tweede Kamer, hopelijk heel snel in de Eerste Kamer.

[1:09:01] En we zijn bezig met de herziening van de wet op de veiligheidsregio's, juist ook vanuit het oogpunt van weerbaarheid en efficiënte

[1:09:09] verdeling van autoriteiten.

[1:09:11] Ik kom daar zo nog op specifieke vragen op terug als het gaat om bovenregionaal optreden.

[1:09:19] We zien echter ook uitdagingen met de dreigingen die we nu kennen.

[1:09:22] Want als we kijken naar een militaire dreiging, dan kunnen we ook in het geval voorkomen dat we de steun waar we nu op rekenen voor defensie, in het geval van

[1:09:31] civiele ondersteuning, dat we daar minder op zullen kunnen rekenen, omdat Defensie nu eenmaal elders bezig is met haar hoofdtaak, namelijk het verdedigen van een bondgenootschappelijk grondgebied.

[1:09:42] Dat is een uitdaging die we meenemen en waar we ook met Defensie in overleg zijn, om te herzien wat betekent dat voor de civiel-militaire afspraken die we hebben.

[1:09:53] Denk bijvoorbeeld in het kader van natuurbranden aan de helikopterondersteuning voor de brandweer.

[1:09:57] En waar kunnen we dan op rekenen in zo'n scenario en waar niet?

[1:10:01] Ook dat vullen we gezamenlijk in.

[1:10:05] De campagne Denk Vooruit is nog niet ten einde.

[1:10:08] Die draait ook dit jaar nog twee keer, dus in juni en tegen het einde van het jaar.

[1:10:13] En EZK heeft nu een campagne lopen in het kader van Denk Vooruit... die echt gericht is op het bedrijfsleven en wat het bedrijfsleven kan doen om bij te dragen...

[1:10:22] aan de weerbaarheid.

[1:10:24] Welke groepen bereiken we nu minder?

[1:10:27] Ja, dat zijn vooral jongeren op dit moment.

[1:10:33] En dat is een punt van aandacht.

[1:10:35] Dus we zullen ook kijken in de communicatiekanalen hoe we vooral die doelgroep beter kunnen raken.

[1:10:41] We zien overigens dat jongeren de informatie tot zich nemen, die ook wel herkennen.

[1:10:46] Maar dan de stap naar actie is een volgende.

[1:10:50] En ik moet eerlijk zeggen, ik zie dat ook terug in bijvoorbeeld drugscampagnes... of ontmoedigingscampagnes die we hebben gedaan.

[1:10:56] Er zit ergens iets in het jeugdbrein in onze samenleving... wat ik graag zou willen ontrafelen.

[1:11:03] Namelijk, hoe kun je van het begrijpen van de boodschap overgaan... tot ik kan hier zelf wat aan doen en mezelf meer zelfredzaam maken.

[1:11:14] Maar zoals gezegd, juni en oktober...

[1:11:16] komen de herhalingscampagnes en die zullen ook ingaan op deze specifieke doelgroepen.

[1:11:20] Minister, u heeft een interruptie van mevrouw Kapman.

[1:11:23] Ja, voorzitter.

[1:11:24] In de afgelopen Prinsjesdag was ik samen met mevrouw Rijkowski van de VVD daar onderdeel van.

[1:11:32] En toen zijn we in gesprek gegaan met jongeren over veiligheid.

[1:11:35] En daar wilde ik u even op attenderen, want zij vonden dit eigenlijk het derde belangrijkste onderwerp wat ze ons wilden meegeven...

[1:11:43] En mevrouw Rekhofskin, ik heb beloofd dat we dit waar ook maar konden in de Tweede Kamer zouden meegeven.

[1:11:49] Dus dat eventjes bij deze.

[1:11:51] Ze hebben dus ook onderzoek gedaan naar de communicatie over veiligheid die tot hun komt, zeker op social media kanalen.

[1:11:57] En ze geven eigenlijk aan dat ze heel weinig met die informatie kunnen, omdat ze heel slecht kunnen filteren wat er nou echt aan de hand is, wat ze nou echt moeten doen.

[1:12:05] Dus het zou heel goed zijn om met die jongeren, volgens mij zit er ook een jongerenpanel bij aan Unicef vast, want zij organiseren dit, in gesprek te gaan en naar die onderzoeken te kijken.

[1:12:14] En te kijken wat we met communicatie kunnen doen vanuit hier om dat beter te krijgen.

[1:12:19] De minister.

[1:12:21] Nee, dat nemen we graag mee.

[1:12:22] En juist vanwege dit wat er nou voorkomt uit het onderzoek, maar ook de signalen zoals u ze geeft, zien we ook de urgentie om specifiek op die doelgroep in te gaan zetten en dat te doen op een manier die aankomt.

[1:12:33] zonder onnodig angst te zaaien en wel met een handelingsperspectief.

[1:12:37] Ik denk dat dat de gulden middenweg is.

[1:12:43] Hoe gaan we dan om met de buurman of de buurvrouw die slechter been is?

[1:12:46] De heer Maglouti noemde het al.

[1:12:48] Dit komt er eigenlijk op neer.

[1:12:49] Het heet een samenleving.

[1:12:51] En dat moet ook op het moment dat er een crisis of een ramp is of een militaire aanval...

[1:12:57] moet dat besef nou juist heel erg doordringen.

[1:12:59] Dat mensen denken aan de buurvrouw die slechterbeen was en nu niet met de lift vanaf de tiende verdieping naar beneden kan komen.

[1:13:06] Mevrouw Kapman noemde mensen met medische apparatuur.

[1:13:08] Het is niet direct op mijn terrein, maar het is wel iets wat we onder aandacht brengen bij de veiligheidsregio's, omdat die met het Rode Kruis exact dit soort kwetsbare mensen in kaart moeten brengen om daar ook voorbereid te zijn en de adequate plannen te ontwikkelen om ze daarmee te helpen.

[1:13:27] Dus we zijn bezig met partijen als het Rode Kruis, voedselbanken, gemeenten... om ondersteuning dicht bij mensen toegankelijk te houden.

[1:13:35] Daar komen ook die noodsteunpunten kijken.

[1:13:38] Laat ik dat punt dan ook meteen vastpakken.

[1:13:40] De noodsteunpunten worden in principe niet de brandweerkazernes.

[1:13:44] Want de brandweerkazernes zijn voor de brandweer.

[1:13:46] En daar wil juist niet al je burgers in het geval van een crisis over de vloer hebben.

[1:13:50] Je wil dat de brandweer daar zijn werk kan doen.

[1:13:52] Die gaat mensen uit liften halen, uit treinen...

[1:13:55] en brandenblussen.

[1:13:59] Maar die noodsteunpunten moet je dus meer denken aan buurthuizen, aan gymlokalen, aan religieuze instellingen.

[1:14:08] Herkenbare punten, dichtbij voor iedereen.

[1:14:12] En daar kun je dus je informatie krijgen, mogelijk ook je stroom.

[1:14:16] Nou, een aantal van die pilots lopen.

[1:14:18] Ik ga heel binnenkort zelf naar Warmond, zeg ik uit mijn hoofd, om te kijken naar een van die pilots.

[1:14:23] En het is met opzet dat we daar niet alles voor schrijven vanuit het ministerie op dit moment.

[1:14:30] Dat is één, omdat we niet menen dat we de ultieme wijsheid in pacht hebben.

[1:14:33] Maar twee, het is ook mooi om te zien hoe juist lokale gemeenschappen zelf invulling geven aan dit concept.

[1:14:40] En dan zegt de heer Magluti, dat is het soort kennis wat je dan centraal wilt delen.

[1:14:46] En waaruit je de best practices uiteindelijk wilt vertalen in een centrale kennisbank.

[1:14:51] van hoe zou je dit nou op kunnen zetten en wat werkt, wat zijn de goede ervaringen, wat niet.

[1:14:57] En dat is dus ook iets waar we nu aan denken, om een kennisbank op te zetten, om die juist op het thema weerbaarheid te vullen met alle kennis en best practices die er is.

[1:15:07] Dus dat kan ik u toezeggen in antwoord op uw vraag.

[1:15:10] En er is nog een interruptie bij van de heer Matlouti.

[1:15:13] Ja, klopt.

[1:15:13] Ik moet zeggen, in alle eerlijkheid, ik hoor heel veel goede dingen in het antwoord van de minister.

[1:15:18] Maar tegelijkertijd hoor ik ook dat het echt allemaal aparte initiatieven zijn.

[1:15:23] Tegelijkertijd hoor ik ook, we zijn ermee bezig.

[1:15:26] Met het Rode Kruis, met gemeenten, met veiligheidsregio's.

[1:15:30] Ik ben echt op zoek naar de controle en misschien wel de regie.

[1:15:34] Of naar een punt dat we kunnen zeggen, weet je, we werken naar, ik noem maar wat, een tijdspad van vijf jaar wanneer we zeggen...

[1:15:40] We zitten op het juiste niveau van maatregelen, van voorbereiding, van het gevoel van urgentie om weerbaar te zijn.

[1:15:50] Daar ben ik nog naar op zoek en misschien dat de minister daar iets over kan zeggen.

[1:15:54] De minister.

[1:15:56] Ja, ik wil ook wel eens een roadmap hebben.

[1:16:01] En op hoofdlijnen wil ik die ook wel aan u toezeggen.

[1:16:05] Dat we gewoon kijken naar de punt.

[1:16:07] We hebben natuurlijk een periode gehad van in kaart brengen, waar staan we eigenlijk?

[1:16:10] Welke onderwerpen spelen er?

[1:16:12] Welke sectoren?

[1:16:13] Wat zou je daar dan ongeveer moeten doen?

[1:16:16] Die fase hebben we denk ik gehad.

[1:16:19] Al die initiatieven lopen.

[1:16:21] Nu zijn we in de fase van pilots.

[1:16:24] Ofwel in sectoren zoals voedsel ofwel met de noodsteunpunten.

[1:16:28] Kijken naar wat zijn nou de dingen die we kunnen doen.

[1:16:30] Hoe bemens je dat?

[1:16:32] De volgende fase is dan om dat te harmoniseren.

[1:16:36] En om dat ook naar een gewenste niveau te brengen.

[1:16:39] Het zijn wel ontzettend veel verschillende indicatoren.

[1:16:44] We hebben gedacht we moeten één centrale weerbaarheids tafel hebben met het bedrijfsleven.

[1:16:49] Nou ja, dat werkt dus niet.

[1:16:50] Zelfs met sectoren rond de tafel zitten werkt dat niet.

[1:16:53] Je moet zelfs binnen sectoren naar specialisme gaan kijken.

[1:16:57] En binnen bedrijven dan naar individuele medewerkers.

[1:17:00] Dus wat ik wil voorkomen is dat ik dat zelf met een hele lange schroevendraaier vanuit Den Haag...

[1:17:05] Ga proberen aan te sturen.

[1:17:07] Ik wil dat proces in gang zetten.

[1:17:09] Dat is nu gebeurd.

[1:17:10] Nu is de vraag hoe krijgen we dan die kennis weer naar boven.

[1:17:13] Om dat dan uiteindelijk in een overkoepelend verhaal te vatten.

[1:17:17] En dat wil ik zo goed mogelijk dan proberen te doen.

[1:17:25] Om die roadmap, om dat zo maar te zeggen, in die van gang te zetten.

[1:17:29] Ik denk daarbij misschien ook belangrijk om gewoon ook de kennisinstellingen en alle andere organisaties die er in deze toe doen, ook bij elkaar te brengen.

[1:17:39] Ik bedoel, er wordt bijvoorbeeld ook de vraag gesteld, werkt hoe naar een kennisagenda, naar een kennisportaal, in ieder geval een plek waar de knappe koppen van Nederland bij elkaar komen om ons hier ook bij te helpen natuurlijk.

[1:17:51] Minister.

[1:17:52] Ja, daar zitten we al mee rond de tafel met al die kennisinstellingen.

[1:17:55] Maar wat ik zei, zo'n kennisportaal of een kennisbank, hoe we het maar willen noemen om dat bij in te brengen, daar wil ik graag naar kijken.

[1:18:02] Dat lijkt me heel nuttig.

[1:18:03] Dank.

[1:18:03] Dan is een vraag van mevrouw Leersma.

[1:18:06] Ja, als ik het goed gehoord heb, voorzitter, dan hoorde ik de minister zojuist zeggen dat waar het gaat om die kwetsbare mensen, dat hij daarin een rol ook voor de veiligheidsregio's weggelegd zag.

[1:18:21] En dat verbaast mij.

[1:18:23] Dus ik wil vragen of ik dat goed gehoord heb.

[1:18:25] En zo ja, dan vraag ik me af hoe de minister dat die rol dan voor zich ziet.

[1:18:32] De minister.

[1:18:33] Ja, voorzitter, omdat uiteindelijk de verantwoordelijkheid van de veiligheidsregio's is om te zorgen voor de veiligheid van de mensen in hun regio.

[1:18:41] Ook kwetsbare mensen wonen in hun regio.

[1:18:44] En nog sterker, je wil ook heel specifiek weten waar en hoe en waar de behoeftes zijn.

[1:18:49] Dat kun je landelijk niet regisseren.

[1:18:52] Je kunt hooguit generieke ondersteuning aanbieden.

[1:18:56] Maar uiteindelijk zal het werk, als er een crisis is in een regio en je wilt mensen...

[1:19:02] de mensen van mevrouw Kapman met kritieke medische apparatuur helpen, dan zal dat lokaal moeten gebeuren door de veiligheidsregio in overleg met organisaties zoals het Rode Kruis.

[1:19:14] Dus dat is waarom uiteindelijk die verantwoordelijkheid daar ligt.

[1:19:18] Maar wij wel de aanjagers kunnen zijn van let ook hierop.

[1:19:22] En als er centrale behoeften zijn, dan kunnen we daar naar kijken.

[1:19:29] Dat hebben wij niet vastgelegd.

[1:19:32] Maar ik zou eens kijken naar vier.

[1:19:34] Zullen we eens proberen?

[1:19:35] U heeft er nu precies één gehad.

[1:19:39] Dus dan laten we het hierbij.

[1:19:41] Ja, dan kan men eens vervolgen.

[1:19:45] Mevrouw Kampman.

[1:19:47] Ook ik heb nog even een vraag over die kwetsbare mensen.

[1:19:51] Zoals ik aangaf, hebben we langer dan vier uur een stroomstoring, dan komen tienduizenden Nederlanders in acuut levensgevaar.

[1:20:00] Die mensen zijn bang en superbezorgd en weten nu niet...

[1:20:03] of er een plan voor hen is, waar ze heen kunnen... of ze überhaupt op de radar staan.

[1:20:11] De minister zei terecht van... dit ligt niet volledig op mijn terrein, ik kan het wel aanjagen.

[1:20:17] Dat klopt, er is ook bij VWS een debat geweest.

[1:20:19] Maar daar is alleen maar een lange termijn oplossing voor geschoteld.

[1:20:23] En deze mensen...

[1:20:24] Worden daar niet rustig van.

[1:20:26] Dat kan ik me ook heel goed voorstellen.

[1:20:27] We gaan nog even onderzoeken en na het onderzoeken gaan we misschien nog iets aanbesteden.

[1:20:31] Dat is niet een noodplan.

[1:20:33] En daar hebben we het hier wel over.

[1:20:35] Dan vind ik het prima dat de minister zegt... Ja, daar staan de veiligheidsregio's samen met de Rode Kruis voor aan de lat.

[1:20:41] Maar ik zou wel heel graag...

[1:20:44] de aanjaagrol voorzitter van deze minister iets concreter willen maken, ook richting de Kamer.

[1:20:51] Want 10.000 Nederlanders zitten echt met angst en beven thuis voor hun leven... bij langere stroomuitval dan vier uur.

[1:20:57] Dus kunnen we concreet bijvoorbeeld in een brief vanuit het kabinet... richting de veiligheidsregio's en het Rode Kruis...

[1:21:04] ook al maatregelen zet voorstellen dat u ook wilt terughoren als er financiële problemen in de weg zitten.

[1:21:11] Want bij deze mensen kan geen geld niet een oplossing zijn.

[1:21:14] Dus kan het heel concreet gemaakt worden, bijvoorbeeld in een brief, dat er een plan moet komen.

[1:21:18] En kunt u het antwoord op de brief weer aan de Kamer toezenden?

[1:21:22] Ja, de minister.

[1:21:23] Het gaat me net niet zo ver, maar ik ga vertellen hoe ik het wel ga doen.

[1:21:29] Ik ben niet de aanstuurder van de veiligheidsregio's.

[1:21:31] Dat gaan ze ook nooit accepteren.

[1:21:33] Daarvoor hebben we hele kundige lokale bestuurders die leiding geven aan deze regio's.

[1:21:39] En daarmee zit ik regelmatig rond de tafel.

[1:21:41] Volgende week geloof ik alweer.

[1:21:44] En morgen hebben we trouwens een bestuurlijk overleg over weerbaarheid.

[1:21:47] Dat zijn de gesprekken waar ik dit soort thema's onder aandacht kan brengen.

[1:21:51] Om hen dan ook vervolgens te vragen, herkennen jullie het probleem?

[1:21:54] Twee, hebben jullie het al scherp?

[1:21:56] Drie, wat gaan jullie ermee doen?

[1:21:59] En over de uitkomsten van dat soort gesprekken, daarover kan ik in reguliere rapportages terugkoppelen.

[1:22:05] Dus als ik hem zo mag interpreteren, dan is het antwoord ja.

[1:22:11] Mevrouw Katman.

[1:22:12] En wel met de bijsluiter dat daarin ook partijen heel expliciet maken of het financiën zijn die in de weg zitten.

[1:22:19] Want dat idee kreeg ik wel van het eerdere debat bij VWS.

[1:22:23] En als dat zo is, dan moeten we dat heel goed weten.

[1:22:27] Want dan kunnen we hier de keuze maken om er wel voor te zorgen dat die mensen geld krijgen om niet in levensgevaar te zijn.

[1:22:35] De minister.

[1:22:38] Ik ga geen blanco checks hier uitschrijven, ook niet voor mensen die vanuit in levensgevaar zijn.

[1:22:45] Nogmaals, je moet goed kijken naar wat zijn de kwetsbaarheden, wat doe je met deze mensen in gevallen van, in dit geval stroomuitval, hoe acuut is dat, om hoeveel mensen gaat dat, is het regionaal, kun je ze verhuizen, kunnen ze ergens naar een noodsteunpunt komen waar ze wel aan het stroom kunnen.

[1:23:04] Daar begint volgens mij de exquisitie en niet met bij iedere kwetsbare een aggregaat in de tuin zetten.

[1:23:13] Ja, dat is dan intussen ook uw vierde in feite, maar gaat u gewoon.

[1:23:18] Nee voorzitter, dat heb ik misschien verkeerd uitgedrukt.

[1:23:20] Ik zou niet een blanco check krijgen.

[1:23:22] Ik wil alleen heel expliciet weten of het geld is wat in de weg zit.

[1:23:26] Want dat idee kregen we wel bij het debat bij VWS.

[1:23:29] Dat het vooral financiën zijn of dat iets geld zou kosten, dat dat in de weg zit.

[1:23:34] En het is gewoon goed om dat te weten als dat de reden is.

[1:23:36] En dat betekent niet dat je dan gelijk checks moet gaan uitschrijven.

[1:23:40] Maar het is wel goed om te weten waarom dingen niet gebeuren.

[1:23:44] De minister.

[1:23:46] Ja, dan begrijp ik u beter.

[1:23:49] Dat snap ik.

[1:23:50] Mijn les in dit dossier is dat als je vraagt, is geld het probleem?

[1:23:54] Dat het antwoord op de vraag altijd ja is.

[1:23:57] En een heleboel weerbaarheid hangt niet op geld.

[1:24:01] Een heleboel weerbaarheid hangt op voorschriften stellen, hangt op initiatieven nemen, hangt op dingen anders organiseren, op plannen maken.

[1:24:09] En dat is eigenlijk mijn uitgangspunt nu, ook al omdat ik niet een hele groot zak geld uit een coalitieakkoord heb meegekregen voor het thema weerbaarheid.

[1:24:16] Om dat als leidraad te nemen bij het oplossen van dit soort problemen, dan kom je vaak een heel eind.

[1:24:21] Dus zo zal ik erin gaan.

[1:24:23] Maar ongetwijfeld als daar tegen stuitnokken wordt aangelopen, dan horen we dat ook.

[1:24:29] De minister vervolgt.

[1:24:30] Kan ik zeggen dat u al bijna bij blokje 2 bent?

[1:24:32] Ja.

[1:24:32] De scheidschuilen.

[1:24:33] Oké, gaat u gang.

[1:24:36] Zeker bijna.

[1:24:38] Maar er was nog een vraag van de heer Eerdmans over wat ik vond van de burgerreserve.

[1:24:44] Dit is absoluut iets wat aansluit bij ons hele initiatief om mensen zelf te mobiliseren en een rol te nemen...

[1:24:53] In de omgeving.

[1:24:55] Dus we gaan graag in overleg met de initiatieven die er al zijn.

[1:24:59] En dan in de geest van de heer Maglouti ook weer kijken welke kennis we daar kunnen ophalen.

[1:25:03] Om dat eventueel breder uit te trekken.

[1:25:07] En dat geldt ook voor bijvoorbeeld sectors zoals de particulier beveiligingssector.

[1:25:12] Heel blij met alle aanboden die gedaan worden.

[1:25:15] Je kunt je voorstellen, maar langdure stroom uit vooral of anders is dat dit nou juist...

[1:25:19] Mensen zijn, als je strooptochten of loetings wil voorkomen, dan kan het juist ontzettend nuttig zijn om afspraken te hebben met dit soort beveiligingsbedrijven.

[1:25:32] Dus ook die nemen we graag mee.

[1:25:35] Met uitzondering van specifieke vragen over defensie, personeel, was dit het kopje weer bij het algemeen.

[1:25:41] Dan kom ik bij schuilend.

[1:25:45] En daar kan ik zeggen dat op dit moment TNO de laatste hand legt aan het onderzoek... wat ik al eerder heb aangekondigd, dat ze zouden gaan doen.

[1:25:55] En het onderzoek is gericht op hoe kun je nou best schuilen tegen wat.

[1:26:00] Hier in Nederland, als je kijkt naar gewoon het land zoals het nu is.

[1:26:05] Ik denk dat dat onderzoek ons inzicht gaat geven in... wat kun je met de bestaande infrastructuur...

[1:26:13] op het moment dat je bijvoorbeeld een luchtdreiging zou hebben.

[1:26:15] En daar is al heel veel kennis beschikbaar.

[1:26:19] Denk aan Oekraïne.

[1:26:21] Als je daar bent, dan slaap je in principe niet in de hotelkamers met een mooi uitzicht naar de buitenkant, maar juist met uitzicht op de binnentuin, omdat dat tegen een heel groot deel van de luchtdreigingen al adequate bescherming is.

[1:26:37] Als de dreiging bestaat niet alleen uit je headdrones, maar ook uit ballistische raketten,

[1:26:42] Dan ga je dus wel naar de parkeergarage onder het hotel.

[1:26:45] En daar zit je in principe voor alle luchtdreigingen goed.

[1:26:48] Ook dat heeft men niet aangelegd toen de oorlog begon.

[1:26:51] Dat is gewoon infrastructuur die bestaat.

[1:26:53] Die hebben we in onze steden.

[1:26:55] En die kun je dus gebruiken.

[1:26:56] Maar dan moet je dus wel goed inzicht hebben in, is dat nuttig?

[1:27:00] En zo ja, hebben we dan een inventarisatie van wat is waar?

[1:27:04] Op basis van het TNO-onderzoek willen we richting gaan meegeven.

[1:27:09] aan regio's, aan gemeenten.

[1:27:12] En daar kom ik in het najaar met een meer uitgebreide brief waarin ik dat in kaart breng.

[1:27:19] Overigens wil ik wel al de winstwaarschuwing.

[1:27:22] Ik voorzie niet dat de overheid overal bunkers gaat bouwen.

[1:27:27] Ik denk dat dat, één, daar hebben we de tijd niet voor.

[1:27:30] Twee, daar hebben we de ruimte niet voor.

[1:27:32] Drie, daar hebben we het geld niet voor.

[1:27:33] En vier, veel belangrijker, ik denk dat het zo niet hoeft.

[1:27:36] We kunnen wel nadenken of in voorschriften voor gebouwen, en daar zijn we dus ook met Vro over in gesprek, of je daar bepaalde voorwaarden wilt meenemen.

[1:27:45] Bijvoorbeeld aan welke eisen stel je aan parkeergarages.

[1:27:49] Of wat voor ruimtes moeten daarbij zijn.

[1:27:50] Of moet je daar watertoegang hebben.

[1:27:53] Dat soort dingen denk ik meer in dan in echt het separaat bouwen van bunkers.

[1:28:00] U heeft een vraag van mevrouw Straatman.

[1:28:03] Ja, dank voorzitter en ook dank voor dit antwoord.

[1:28:06] Goed dat deze stappen al gezet zijn.

[1:28:08] Tegelijkertijd wil je denk ik niet alleen in kaart brengen wat zijn de locaties waar je goed zou kunnen schuilen, maar ook hoe zorg je ervoor dat de mensen ook op de hoogte zijn waar ze het meest dichtst bij zijn kunnen zijn.

[1:28:20] Dus ik vroeg me af of er ook het communicatieplan, net zoals we dat eigenlijk hebben met de noodpakket, ook onderdeel is van dit traject en of de minister dat in de brief ook zou kunnen meenemen.

[1:28:32] De minister zeker weet.

[1:28:34] U vervolgt.

[1:28:48] Dat schiet lekker op.

[1:28:56] Dat was het schuilen, denk ik, voorzitter.

[1:28:59] Dat klinkt goed.

[1:29:02] Dan zijn we bij het derde blokje, Defensie.

[1:29:05] Ja, Defensie en het wegtrekken van personeel bij ook veiligheidsberoepgroepen.

[1:29:11] Dat is natuurlijk iets wat Defensie zich ook bewust is.

[1:29:14] Dat zij een enorm beroep doen op de arbeidsmarkt op dit moment om de organisatie te vullen.

[1:29:19] En dat ze tegelijkertijd ook niet de rest van het veiligheidslandschap, ook hier in Nederland...

[1:29:24] moeten leegtrekken.

[1:29:25] Dus ik ben daar ook over in overleg met de minister van Defensie, om te kijken hoe we dat in kunnen richten.

[1:29:32] Overigens gaat die kar wel twee kanten op.

[1:29:34] Er zijn ook mensen die uitstromen bij Defensie en die ook nu al heel vaak een goede nieuwe plek vinden in beroepen in de veiligheidsbranche.

[1:29:44] Als oud-militair kan ik geen brandweerkazerne of politiebureau bezoeken zonder ergens een mede-oud-militair tegen te komen.

[1:29:52] Dus het werkt twee kanten op.

[1:29:55] En ik denk dat dat ook is hoe het zou moeten zitten.

[1:29:59] Wat betreft reservisten en de grote aantrekking die Defensie daarop doet, daarbij kijkt Defensie, en hebben ze ook al aangekondigd, dat ze voor vitale beroepen, dus mensen die reservist zijn, maar bijvoorbeeld ook bij de brandweerwerken, dat ze die nooit in zullen zetten voor hoofdtaak 1.