Wijziging van de begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)

[0:00:00] Dames en heren, van harte welkom.

[0:00:02] Van harte welkom aan de minister en de ondersteuning.

[0:00:04] Van harte welkom aan de Kamerleden, mensen op de tribune en mensen die thuis eventueel meekijken.

[0:00:08] Dit is het vervolg van het WGO, supplementaire begroting van de Buitenlandse Handel- en Ontwikkelingssamenwerkingcommissie.

[0:00:16] En we gaan het als volgt doen.

[0:00:19] U krijgt allemaal als Kamerleden een nieuwe...

[0:00:22] Eerste termijn van twee minuten maximaal, volgorde van de begrotingsvolgorde.

[0:00:27] Mevrouw Kreuger mag zo meteen starten.

[0:00:29] Daarna krijgen wij hopelijk een hele korte schorsing waarin de minister gaat reageren.

[0:00:35] En kijken we even hoe we het doen met de dinerpauze, een beetje afhankelijk van hoe het loopt in het debat.

[0:00:40] Dus daar houden we elkaar even van op de hoogte.

[0:00:44] U krijgt opnieuw vier interrupties voor de eerste termijn.

[0:00:47] Dus we gaan eigenlijk gewoon de tijd geven om het goed met elkaar te bespreken.

[0:00:52] En als we onderweg dingen veranderen, dan horen we dat met elkaar.

[0:00:56] Zijn daar vragen over?

[0:00:59] Dan gaan we starten met de eerste van mevrouw Kreuger.

[0:01:03] Dank u wel, voorzitter.

[0:01:05] Voorzitter, echt geld voor echte mensen.

[0:01:07] Daar gaat het vandaag over.

[0:01:09] En dat geld is keihard nodig.

[0:01:11] In de krant gisteren het verhaal van Njek Njekai, een jonge vrouw uit Soudaan op de vlucht voor oorlog en seksueel geweld.

[0:01:18] Met drie jonge kinderen en die leven nog dankzij de plampinut, een soort dikke pindakaas die ernstig ondervoede kinderen een kans op overleven geeft.

[0:01:26] Het gaat niet over een kratje bier uit de toekomst.

[0:01:29] Het gaat over kinderen die nu wel of geen eten krijgen.

[0:01:32] Dankzij het werk van organisaties als UNICEF, Save the Children, War Child, Oxfam.

[0:01:37] En al die hulporganisaties worden geraakt door bezuinigingen en kinderen sterven daardoor.

[0:01:43] 400 miljoen euro, echt geld voor echte mensen.

[0:01:47] En de afgelopen dagen ging het weinig over die echte mensen.

[0:01:50] Er was veel ruis, veel spookverhalen, politieke spelletjes, schaduwdeals.

[0:01:54] En vooral dankzij partijen die alleen in de politiek lijken te zitten voor de allerrijkste en het niet kunnen verkroppen dat er geld gaat naar de allerarmste van de wereld.

[0:02:03] Het zou naar migratiehubs gaan.

[0:02:05] Natuurlijk was dat onzin.

[0:02:07] Het zou niet naar Palestina gaan.

[0:02:09] Pertinente onzin.

[0:02:10] Dit geld gaat naar de mensen die het nodig hebben.

[0:02:13] Soudaan, Libanon, Oekraïne.

[0:02:15] En ja, ook Gaza, naar alle waarschijnlijkheid.

[0:02:18] Het zou allemaal uit ontwikkelingsbegroting komen en ook dat was onzin.

[0:02:22] Ongeveer de helft is geld dat in 2031 op de begroting erbij zou komen, wat nu dit jaar wordt ingezet, en de andere helft is geld dat bij financiën gereserveerd stond voor Oekraïne.

[0:02:33] Voor dit jaar komt er honderden miljoenen bij en wordt de koppeling hersteld.

[0:02:38] Dat was de eis van Pro en aan deze eis komt het kabinet nu tegemoet.

[0:02:41] Maar het is volstrekt duidelijk dat het kabinet voor de komende jaren een groot probleem heeft.

[0:02:46] De koppeling moet echt structureel worden hersteld.

[0:02:50] Want voor een veilige, stabiele wereld is steun aan democratie, aan ontwikkeling, vrouwenrechten, gezondheidszorg en klimaat cruciaal.

[0:02:59] Daarop bezuinigen is niet alleen in humaan, maar ook niet in ons belang.

[0:03:03] En daar zal Pro zich altijd tegen blijven verzetten.

[0:03:06] Dank u wel.

[0:03:12] Ja, voorzitter, dank.

[0:03:13] Mevrouw Kreuger is erg tevreden met de deal die ze heeft weten te sluiten.

[0:03:17] Maar hoe kijkt mevrouw Kreuger er tegenaan dat zij door die deal via via een wetsvoorstellende meerderheid helpt waar haar fractie fallikant op tegen is?

[0:03:25] Voorzitter, laat ik beginnen met duidelijk zijn dat deze afspraak over de begroting gaat, over dat geld.

[0:03:33] En daar hebben wij afspraken over gemaakt.

[0:03:36] En van een hele schaduwdeal weet ik niets.

[0:03:39] En het is wat mij betreft ook iets aan de coalitiepartijen om daar tekst en uitleg over te geven.

[0:03:45] En het laatste wat ik zou willen, is dat nu de mensen die dat geld keihard nodig hebben, de dupe worden van politieke spelletjes.

[0:03:54] Meneer Keulemans?

[0:03:55] Ja, dank voor de reactie, maar het is geen enkel antwoord op mijn vraag, want u zegt ik weet niks van schaduwdeals, maar het is nu gewoon inmiddels duidelijk dat door de deal die Pro met de coalitie heeft gesloten, D60 een wetsvoorstel en een meerderheid helpt, wat anders niet door de Kamer was gekomen, waar de fractie van Pro ontzettend tegen is.

[0:04:11] Dus ik vraag u nogmaals, even los van deals, wat vindt u daarvan?

[0:04:16] Ja, voorzitter, u vraagt mij om twee dingen met elkaar in verband te brengen, terwijl het mij duidelijk is dat ik heb afspraken gemaakt over de begroting, over de inzet van, nou ja, bij deze suppletorenbegroting in totaal 400 miljoen.

[0:04:31] En ik ben absoluut op geen enkele manier bij een eventuele schaduwdeal en afspraken, dat is echt iets aan de coalitiepartij om daar tekst en uitleg over te geven.

[0:04:41] Wat ik wel weet is dat volgens mij de vraag of er een meerderheid is.

[0:04:48] Ik ben benieuwd hoe D66 hierin zit.

[0:04:50] Dus nogmaals, dat is echt iets aan de coalitiepartijen.

[0:04:56] Ja, hoeveel hebben we er trouwens?

[0:04:59] U heeft er vier in totaal.

[0:05:03] Nou, ik doe hem toch maar.

[0:05:04] Ik probeer het gewoon nog een keer.

[0:05:06] Mevrouw Kreuger zegt, ik ben bij geen enkele schaduwdeal betrokken.

[0:05:09] Maar we hoeven ook geen toneelstuk te spelen.

[0:05:11] We weten gewoon allemaal dat de deal die Pro met de coalitie met het kabinet heeft gesloten, dat dat voor de VVD in de beeldvorming pijnlijk is.

[0:05:18] En dat als doekje voor het bloeden de VVD de garantie heeft gekregen dat D66 de wet die het verbiedt om terreur te verheerlijken gaat steunen.

[0:05:25] Die garantie is er dus vanwege het feit dat Pro deze deal met het kabinet heeft gesloten.

[0:05:31] Dus dan kunt u zelf wel of niet bij een schouderdeal betrokken zijn, maar het is er wel het rechtstreeks gevolg van.

[0:05:35] En mijn vraag aan u is, wat vindt u daarvan?

[0:05:39] Voorzitter, ik zou het heel belangrijk vinden dat een minderheidscoalitie afspraken kan maken met de oppositie.

[0:05:48] En dat die afspraken helder zijn.

[0:05:51] En op het moment dat daar allerlei dingen bij komen, is dat gewoon schadelijk, denk ik, voor de verhoudingen tussen een minderheidscoalitie en een oppositie.

[0:06:00] En denk ik dat dat heel problematisch is voor ook de toekomst voor het functioneren van een minderheidscoalitie.

[0:06:05] Mijn vraag is wel, het is aan de coalitiepartijen om hier tekst en uitleg over te geven.

[0:06:10] En ja, 21 gaat er nu vanuit dat D66 die wet gaat steunen.

[0:06:15] Nogmaals, ik zou het tekst en uitleg bij de coalitiepartijen.

[0:06:21] Dank u wel, mevrouw Kreuger.

[0:06:23] Meneer Seder.

[0:06:25] Voorzitter, dank u wel.

[0:06:26] Het was vorige keer een rommelig debat en het is ook over heel veel details gaan.

[0:06:30] Maar laat voor Rob staan, echt geld voor echte mensen nu, dat is belangrijk.

[0:06:34] Dus ik snap

[0:06:35] De motivatie van mevrouw Kreuger om deze stap te zetten, want dat is belangrijk.

[0:06:40] Onze kritiek richt natuurlijk ook op de gaten die ontstaan.

[0:06:44] In de techniek zie je dat een deel daarvan van de Oekraïnebegronding komt, maar daar blijft alsnog nog een ander deel op staan dat afgewend wordt op de toekomst.

[0:06:52] Mijn vraag hierover is het volgende.

[0:06:54] Mevrouw Kreuger verwacht dat die koppeling of dat er de volgende begrotingsronde een duidelijkere inzet zit.

[0:07:00] Het is geen geheim dat in de minderheidscoalitie er ook gekeken wordt of je naar wat bredere akkoorden kan komen, waarbij af en toe jaar E21, maar ook PRO genoemd wordt, om zaken te doen.

[0:07:15] Mocht het zover komen dat PRO dan ook een van de partners wordt van dat akkoord, misschien met andere partijen,

[0:07:21] Dan bent u ineens dat ook de verantwoordelijkheid deels bij u dan vervolgens ligt om wat u nu vraagt om dat ook zelf dan te leveren.

[0:07:28] Dus mijn vraag is hoe u dat dan ziet in de aanzien van de volgende begrotingen.

[0:07:33] Mevrouw Kreuger.

[0:07:35] Ik dacht ik wacht heel even op de bel.

[0:07:37] Kijk, wij hebben nu een afspraak gemaakt over de begroting van 2026.

[0:07:41] En het is duidelijk dat daar...

[0:07:45] Dat we halverwege het jaar zitten en dat het nu mogelijk is om 400 miljoen extra uit te geven aan de mensen die dat keihard nodig hebben.

[0:07:54] Het is ook overduidelijk dat het kabinet een groot probleem heeft richting de toekomst.

[0:07:58] Niet alleen voor deze begroting overigens, maar überhaupt als minderheidscoalitie zullen zij meerderheden moeten gaan vormen.

[0:08:06] Wat ons betreft is onze inzet duidelijk geweest, namelijk het herstel van de koppeling en een eerlijke rechtvaardige bijdrage leveren aan ontwikkelingssamenwerking.

[0:08:15] Wat ik bestrijd is, dit is geld wat over na 2031 gaat.

[0:08:22] Dit drukt niet op de begroting voor de komende jaren.

[0:08:25] Dit is niet een extra bezuiniging in 2027 of in 2028 of in 2029.

[0:08:31] Het is geld wat in 2031 werd toegevoegd, dat wordt nu eigenlijk naar voren geschoven.

[0:08:39] Het is waar dat daarmee niet de koppeling structureel wordt behersteld en dat zal onze inzet zijn.

[0:08:47] Dank u wel, mevrouw Kreuger.

[0:08:48] Ik zie geen aanvullende vragen of andere interrupties.

[0:08:50] Dan gaan we naar de volgende spreker, de heer Bamenga namens D66.

[0:08:54] Dank u wel, voorzitter.

[0:08:56] We kijken naar een begroting waar in 2026 ruim 400 miljoen meer beschikbaar wordt gesteld voor de meest kwetsbare groepen in de wereld.

[0:09:04] Dankzij de constructieve opstelling van Pro gaan er in 2026 in totaal honderden miljoen meer naar Oekraïne, humanitaire hulp, Ebola-bestrijding, opvang in de regio en de handelsagenda.

[0:09:16] Een stap die voor heel veel mensen in conflictgebieden zoals Libanon, Soudaan en Congo het verschil kan maken.

[0:09:23] De noden verlicht.

[0:09:24] Laat dit een uitnodiging zijn aan de rest van de Kamer.

[0:09:28] Samen kunnen we dingen voor elkaar krijgen, zaken verbeteren en Nederland en de wereld zijn stap vooruit helpen.

[0:09:35] Tot slot nog een compliment.

[0:09:37] Vele debatten heb ik aandacht gevraagd voor de situatie in Congo, specifiek nu voor ebola.

[0:09:43] Goed om te zien en te lezen dat hier extra middelen voor komen.

[0:09:46] Dank u wel, voorzitter.

[0:09:49] Dank u wel, meneer Bamenga.

[0:09:50] Ik zie geen interrupties, dus dan gaan we als volgende spreker naar de heer... Meneer Keulemans, het woord is aan u.

[0:10:23] Yes, voorzitter, dank u wel.

[0:10:25] Ik vervang overigens voor het restant van het WGO de heer Hogeveen die op dit moment een plenair debat heeft over de staat van de Europese Unie.

[0:10:32] Voorzitter, er lijkt in Nederland nog maar één persoon tevreden te zijn met Sjoerd Sjoerdsma en dat is Sjoerd Sjoerdsma.

[0:10:37] De minister vond de wanvertoning van de afgelopen dagen allemaal een voorbeeld en ik citeer van hoe het wel moet.

[0:10:43] Maar ondertussen heeft hij werkelijk iedereen van links tot rechts de gordijnen ingejaagd.

[0:10:48] Het klinkt gemor vanuit het kabinet en de coalitie.

[0:10:50] Minister Berends had aanvankelijk geen idee wat minister Sjoerdsma met Pro aan het bekokst over was.

[0:10:56] Wat wij van zijn optreden vinden was al duidelijk en dat is niet mals.

[0:10:59] En nu komt Pro er ook nog achter dat ze via via een wet aan een meerderheid hebben geholpen waar ze falikant tegen stein.

[0:11:05] En die wij overigens van harte steunen dus waarvoor dank.

[0:11:08] Als de minister dit allemaal een schoolvoorbeeld vindt van hoe het moet, dan gaat hij in ieder geval niet gebukt onder een overschot aan zelfreflectie.

[0:11:15] En na vorige week beklijft bij mijn fractie vooral de vraag, gaat de VVD de gaten op de begroting die deze minister creëert opvullen?

[0:11:22] De VVD hield immers stevig vast dat de 380 miljoen aan kasschuiven eerder geld en geen extra geld was.

[0:11:29] De minister stelt daarentegen dat de BNI-koppeling, zoals het kabinet die heeft opgenomen in het coalitieakkoord, geldt voor de volgende jaren.

[0:11:37] Graag duidelijkheid van de minister over de vraag of de BNI-koppeling conform het coalitiekoord zal worden hersteld.

[0:11:42] Op welk exact percentage gaan we uitkomen, dan weten we genoeg.

[0:11:46] En voorzitter, we lezen dus uit Pro en ik had hetzelfde gedaan in hun positie.

[0:11:50] Hoog inzet voor steun voor de volgende jaarbegroting met Prinsjesdag.

[0:11:54] De minister heeft de route over links definitief ingeslagen.

[0:11:57] En dat gaat de staatsfinanciën en daarmee de belastingbetaler de komende jaren ontzettend veel geld kosten.

[0:12:02] En dat is een kwalijke zaak.

[0:12:07] Dank u wel, meneer Keulemans.

[0:12:09] Ik zie geen interrupties, dus dan gaan we even weer puzzelen.

[0:12:11] Dan aan de beurt is de heer Verkuinen van de VVD.

[0:12:14] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:12:17] Het gaat vooral even nu over de kasschuif, maar ik vind het net zo belangrijk dat we het gewoon over de hele begroting hebben.

[0:12:22] Want het is ook relevant dat die begroting er uiteindelijk doorgaat.

[0:12:25] Juist ook omdat er grote belangen in die begroting zitten, zowel op ontwikkeling samenwerken, maar ik zou met name ook de buitenlandse handel daar niet in benoemd willen laten.

[0:12:36] In de wijziging van nood zitten ook een aantal punten die voor ons belangrijk zijn.

[0:12:40] De opvang in de regio, de terugkeer naar Syrië en ook nog de ondersteuning van Oekraïne.

[0:12:47] En ik wil de minister ook danken dat hij daar expliciet in meegenomen heeft dat het Nederlands bedrijfsleven daar een belangrijke rol in speelt.

[0:12:54] Meneer Verkuijder, u heeft een interruptie.

[0:12:56] Ik hoorde een soort van punt.

[0:12:57] Meneer Seder.

[0:12:59] Ja, voorzitter.

[0:13:00] Naar aanleiding van vorige week heb ik eigenlijk niet zo heel veel meer vragen meer.

[0:13:04] Maar één daarvan is wel op de duidelijkheid over de bestedingen onderling tussen coalitiepartijen duidelijk is.

[0:13:12] Want daar heb ik behoefte aan.

[0:13:13] Ik wil weten waar het geld naartoe gaat als het begroting wordt aangenomen.

[0:13:16] Ik hoor net mevrouw Kreuger zeggen dat er geen geld naar terugkeerhubs gaat.

[0:13:21] Kan de VVD dat bevestigen?

[0:13:25] Meneer Verkuilen.

[0:13:28] Voorzitter, dank.

[0:13:29] Dank aan de heer Seeder voor die vraag.

[0:13:31] Om die reden is er ook een aparte brief verschenen van de minister.

[0:13:36] En dat geld is er wel degelijk, alleen niet voor 2026.

[0:13:40] Dat staat geallokeerd voor 227-28.

[0:13:43] En dat eigenlijk de simpele reden is dat die opvanghubs nog helemaal niet gerealiseerd kunnen worden eerder.

[0:13:50] Meneer Seeder, aanvullend.

[0:13:52] Ja, voorzitter.

[0:13:54] Maar dat geld is voor een deel wel in de plaat gezet, niet voor dit jaar.

[0:13:58] Want inderdaad, u heeft gelijk, er zijn geen terugkeerhubs.

[0:14:01] Maar ik heb net de bijdrage van mevrouw Kreuger gehoord.

[0:14:07] Zij begrijpt, en daar ga ik ook van uit, dat dat geld helemaal niet naar terugkeerhubs gaat.

[0:14:13] U zegt dat het wel het geval is.

[0:14:16] Is dit een technisch trucje wat u probeert te verkopen?

[0:14:21] Of heeft u andere...

[0:14:24] afspraken waar u duidelijkheid over wil geven.

[0:14:27] Want u kunt voorstellen dat voor mij, ik wil gewoon duidelijkheid of het geld gaat naar terugkeuren of niet.

[0:14:32] En met uw antwoord zit u dat toch op een kier door middel van een technisch verhaal.

[0:14:38] En ik probeer er wel gewoon duidelijkheid over te krijgen.

[0:14:42] Meneer Verkuilen.

[0:14:44] Ik begrijp de vraag van de heer Zeder, maar ik vraag me ook af of dat niet een vraag is aan mevrouw Kreuger.

[0:14:50] Kijk, ik refereer aan wat ik gelezen heb in de brief en diezelfde brief heeft u ook ontvangen van de minister.

[0:14:56] Daar refereer ik aan en de andere opmerkingen daarover, ja die zult u toch echt aan de minister moeten stellen als het zo meteen uitkomt over de precieze locatie van de budgetten.

[0:15:07] De brief zoals die er nu ligt over de opvanghubs is voor ons in ieder geval een bevestiging waar wij naar op zoek waren, ook in het vorige debat.

[0:15:17] Meneer CDU mag, maar dat is wel uw allerlaatste interruptie dan ook gelijk.

[0:15:20] Ja, voor mij is dat het belangrijkste, dus dat zal ik dan zo doen.

[0:15:23] Kijk, het is een beetje flauw, want ik kan mevrouw Kreugen nu niet meer interrumperen, omdat ik nu pas een ander standpunt van de heer Verkuilen hoor.

[0:15:33] Mijn vraag dan is, u heeft net het verhaal van mevrouw Kreuger gehoord, u heeft daar niet op geïnterrumpeerd, dat is uw goed recht.

[0:15:40] Heeft u iets gehoord waarvan u zegt, dat is wat de VVD-fractie bezijdens de waarheid van de afspraken die we gemaakt hebben?

[0:15:48] Of klopt het wat zij zegt?

[0:15:53] Interessante stijlfiguur, voorzitter.

[0:15:57] De vraag van de heer Seder.

[0:15:58] Dank daarvoor.

[0:16:00] Laten we zo zeggen dat ik heb daar bewust niet op geïnterrumpeerd.

[0:16:03] Daar hebben we misschien een iets uiteenlopende zienswijze op.

[0:16:08] Dat is het punt.

[0:16:10] Maar als u het antwoord op de vraag, is niet aan mij, maar die is aan de minister zo meteen.

[0:16:17] Dank u wel, meneer Seder.

[0:16:18] Dan heb ik eerst mevrouw Kreuger en dan mevrouw Dobben.

[0:16:20] Mevrouw Kreuger, gaat u gaan.

[0:16:24] Nou, voorzitter, ik raad de heer Verkuilen gewoon aan om het schriftelijke antwoord op de vraag van mevrouw Dobbe te lezen.

[0:16:33] En daar staat gewoon in dat het in 2026, dus de afspraak, de 328 miljoen, dat gaat niet naar terugkeerhubs.

[0:16:42] En beleidsmatig kiest dit kabinet ervoor om mogelijk iets te gaan doen met terugkeerhubs.

[0:16:47] En als die er komen, dan gaan er mogelijk middelen heen.

[0:16:51] Maar dat is niet wat in deze afspraak vast ligt.

[0:16:53] En dat is ook niet iets wat wij steunen.

[0:16:57] Het is niet per se een vraag, maar u mag natuurlijk wel reageren, meneer Verkuilen.

[0:17:03] Kijk, het punt wat ik net noemde is dat dat geld niet in 2026 aan opvanghubs wordt uitgegeven.

[0:17:10] Dus als dat is wat u zegt, dan klopt dat.

[0:17:12] Dan bevestig ik dat ook.

[0:17:13] Maar dat is ook precies wat er in de brief staat.

[0:17:16] Dat is eigenlijk mijn antwoord kort hierop voorzitter aan mevrouw Kreuger.

[0:17:22] Dank u wel dan mevrouw Dobbe voor interruptie.

[0:17:25] Dank u wel.

[0:17:26] En excuus is dat ik wat later was.

[0:17:27] Ik moest nog even stemmen.

[0:17:30] Ik weet niet of de heer Verkuilen de persconferentie afgelopen vrijdag heeft gezien.

[0:17:34] Want wij raakten daardoor in de war.

[0:17:36] We willen graag gerustgesteld worden, maar we raakten wel in de war.

[0:17:39] Want wat wij minister Jezielgus hoorden zeggen was dit.

[0:17:43] Wat minister Sjoerdsma heeft uitonderhandeld is opvang in de regio, aan de slag met terugkeerhubs en het terugsturen van Syriërs.

[0:17:50] Ja, klopt dat dan niet?

[0:17:52] Heeft mevrouw Jezilgus daar een fout gemaakt?

[0:17:54] Heeft ze zich versproken?

[0:17:57] Want het kabinet spreekt met één mond.

[0:17:58] En u kunt de verwarring voorstellen bij ons op het moment dat dit wordt gezegd.

[0:18:03] Was dit een foutje van mevrouw Jezilgus of wat was dit?

[0:18:07] Mevrouw Jisielgus, voorzitter, maakt niet zo heel veel foutjes in dat opzicht.

[0:18:11] Dus ik denk dat zij woorden echt heel zorgvuldig heeft gekozen.

[0:18:14] Aan de slag met opvanghubs, dat klopt.

[0:18:17] Alleen dat kunnen we niet in 2026.

[0:18:19] Dat komt in de komende jaren.

[0:18:20] Het is precies wat er in de brief van de minister staat.

[0:18:24] Tweede interruptie, mevrouw Dobbe even voor u.

[0:18:27] U heeft er vier in de eerste termijn.

[0:18:28] Dank u wel.

[0:18:30] Ja, maar wat natuurlijk problematisch is aan die zin... Ja, sowieso die terugkeerhups en daarmee aan de slag gaan met ontwikkelingsgeld lijkt me problematisch.

[0:18:36] Maar ze zei heel expliciet wat minister Sjoerdsma heeft uitonderhandeld.

[0:18:42] Dus dat ging over deze deal.

[0:18:44] Dus mijn vraag is, dat klopt dus niet wat mevrouw Jezielges tijdens de persconferentie heeft gezegd.

[0:18:50] En wat betekent dat dan met één mond spreken van het kabinet?

[0:18:54] Want wij vinden dit verwarrend.

[0:18:55] Wie moeten we nu geloven?

[0:18:56] Wij willen dit graag geloven dat het niet zo is.

[0:18:58] Maar hoe zit het?

[0:19:00] Ja, voorzitter.

[0:19:01] Dank voor die vraag van mevrouw Dobbel.

[0:19:03] Daar zit geen licht tussen.

[0:19:05] En wat mevrouw Jezielkes heeft gezegd klopt exact.

[0:19:08] Aan de slag met de opvanghubs.

[0:19:10] En dat kan niet in 2026.

[0:19:13] Dat komt in 2027, 2028.

[0:19:16] Daar zijn expliciete brieven over verschenen.

[0:19:18] En ik kan daar geen andere uitleg aan geven dan precies wat het is.

[0:19:27] Mevrouw Dobbe, u wilt nog een vervolg?

[0:19:30] Ja, dank u wel.

[0:19:31] Maar wat is het dan?

[0:19:32] Want als het wel onderdeel was van deze onderhandelingen die blijkbaar zijn uitonderhandeld, is het dan zo dat de VVD steun heeft gegeven aan deze deal met Pro om nu voor dit jaar de begroting te steunen?

[0:19:44] zodat er dan volgend jaar terugkeerhubs betaald kunnen worden uit ontwikkelingsgeld.

[0:19:48] Want hoe moeten wij dan deze uitspraak, als het volgens de heer Verkuilen allemaal klopt, wat mevrouw Jezielges heeft gezegd, dan kunnen wij deze uitspraak toch niet anders duiden dan dat?

[0:19:57] En is er dan sprake van nog een schaduwdeal over die begroting en is er dan onderhandeld over die terugkeerhubs?

[0:20:02] Wat is hier dan aan de hand?

[0:20:06] Voorzitter, mevrouw Dobben maakt zich ergens zorgen over...

[0:20:12] ...waar je geen zorgen over hoeft te maken.

[0:20:15] Er staat heel duidelijk in die brief dat er op termijn aan gewerkt gaat worden.

[0:20:20] Het is voor ons belangrijk als VVD dat die opvanghubs ook gerealiseerd gaan worden... ...als onderdeel van die EU-afspraken.

[0:20:27] En dat is nu duidelijk uitgesproken.

[0:20:30] En dat is voor ons een belangrijk punt geweest dat we daarmee aan de slag zouden gaan.

[0:20:35] En wanneer je aan de slag gaat, dat kan niet eerder dan 2027.

[0:20:41] Mevrouw Dobber, uw laatste interruptie gaat uw gang.

[0:20:43] Dan concludeer ik het maar, want ik heb echt heel goed op alle informatie geprobeerd te lezen.

[0:20:47] Ik heb ook de antwoorden van de minister gelezen dat er geen sprake is van terugkeerhubs voor dit jaar, dat daar het geld niet voor besteden wordt, dat deze deal daar geen onderdeel van uitmaakt.

[0:20:57] Voor dit jaar, maar blijkbaar vanaf januari over een paar maanden wel.

[0:21:00] En ik moet dan gewoon concluderen dat als dit onderdeel was van de onderhandelingen, dat hier gewoon weer sprake is geweest van een soort schaduw overeenkomst met de VVD om dit in ruil voor die terugkeerhubs die dan vanaf januari met ontwikkelingsgeld notabene gaan worden ingezet.

[0:21:16] Nou, dat vind ik heel kwalijk, dit.

[0:21:19] Want ik dacht dat we openheid van zaken zouden krijgen.

[0:21:21] Ik kan het gewoon op geen andere manier interpreteren dan dit, als de woorden van mevrouw Jeziel dus kloppen.

[0:21:27] Meneer Verkuilen, u mag hierop reageren of u mag doorgaan met uw betoog, wat u wil.

[0:21:32] Nou, voorzitter, kijk, de conclusies laat ik aan mevrouw Dobben.

[0:21:38] Dit is een hele klare wijn.

[0:21:40] Dit is gewoon precies wat er is afgesproken en vertaald ook in een brief.

[0:21:43] Dus ik zie geen enkele aanleiding om hier over andere afspraken dan die gemaakt zijn het te hebben.

[0:21:50] Dus ik werp die conclusie wel ver van mij.

[0:21:53] Voorzitter, ik ben aan het eind gekomen van mijn bijdrage.

[0:21:57] Nou, dat is dan een goede samenloop, maar u heeft nog een intrus van de heer Keulemans.

[0:22:01] Ja, voorzitter, dank, want de heer Verkuilen begon zijn betoog met van ik wil het eigenlijk niet zozeer over de kasschuif hebben, maar over de hele voorliggende voorjaarsnood.

[0:22:08] Dat begrijp ik, want dit is natuurlijk geen lekker onderwerp, die kasschuif, maar daar heb ik toch een vraag over.

[0:22:13] We zien ook licht zitten tussen de lezing van de minister en de lezing van de VVD, namelijk of er sprake is van alleen eerder geld of dat er sprake is van extra geld.

[0:22:21] Dus de vraag is heel simpel.

[0:22:23] Het gevolg van deze kasschuif is dat de minister nu geld naar voren haalt, extra geld uitgeeft en ervan uitgaat, vanwege die koppeling die is afgesproken in het coalitieakkoord, dat die gaten later opgevuld gaan worden, waarmee er dus sprake is van in totaliteit extra geld.

[0:22:35] Gaat de VVD daar akkoord mee of niet?

[0:22:41] Nou, de exacte formulering over wat dit is, namelijk een kasschuif, die staat keurig netjes in de nota van wijziging.

[0:22:47] En ja, daar gaat de VVD mee akkoord.

[0:22:51] Meneer Keulewas, u bent door uw interrupties heen, dus u zult het ook moeten doen met het antwoord.

[0:22:57] Meneer van Keulewas klaar met zijn termijn, dus dan is de volgende die mag spreken, de heer Seder, voor zijn eerste termijn van twee minuten maximaal.

[0:23:08] U mag hem ook overslaan hoor.

[0:23:11] Voorzitter, na een chaotisch debat vorige week... wil ik allereerst benadrukken waarom ontwikkelingssamenwerking zo belangrijk is.

[0:23:17] Het maakt verschil in mensenlevens wereldwijd.

[0:23:19] Juist nu de noden hoog zijn, is het belangrijk dat Nederland een stap naar voren zet.

[0:23:23] Ik wil dan ook herhalen dat we als ChristenUnie het goed vinden... dat dankzij de begrotingswijzingen er geld...

[0:23:30] Dat er nu meer geld beschikbaar komt.

[0:23:33] Dat betekent dat er meer geld beschikbaar komt voor humanitaire hulp.

[0:23:36] Nu, voor echte mensen.

[0:23:38] Echt geld voor echte mensen, dat maakt verschil.

[0:23:41] Maar voorzitter, die nood is niet alleen dit jaar.

[0:23:43] Die is ook volgend jaar.

[0:23:45] En het jaar daarna.

[0:23:47] En dat is ook niet zomaar opgelost.

[0:23:49] En dat is ook de reden waarom wij aangeven dat er structureel extra geld moet richting ontwikkelingssamenwerking.

[0:23:53] Niet alleen om humanitaire gronden, maar ook om geopolitieke gronden.

[0:23:59] En dat regelt deze begrotingswijziging niet.

[0:24:02] En eind april deed de ChristenUnie samen met een tal van maatschappelijke organisaties en politieke partijen een oproep aan het kabinet.

[0:24:09] Maak de beloftes over ontwikkelingssamenwerking waar.

[0:24:12] Wij deden de oproep.

[0:24:13] Herstel de koppeling tussen het ontwikkelingsbudget en het nationaal inkomen in lijn met de internationale OESO-afspraak.

[0:24:19] Presenteer een geloofwaardig pad richting de 0,7%-norm voor ontwikkelingssamenwerking.

[0:24:25] Voorzitter, wat betreft deze punten levert het kabinet niet.

[0:24:29] Niet in het coalitieakkoord en niet bij de eerdere begrotingsbehandeling.

[0:24:32] Ook niet bij de voorjaarsnota.

[0:24:34] En voorzitter, ondanks dat we blij zijn dat er geld is, ook niet met de deal met Pro.

[0:24:40] En dat en het proeft u vind ik ingewikkeld.

[0:24:43] Wat ik ook ingewikkeld vind, is dat ook nu, terwijl we een week geschorst,

[0:24:47] er nog steeds onduidelijkheid is over de besteding.

[0:24:50] En dat wijt ik toch wel aan de VVD toe, die ook vandaag, maar ook afgelopen week via mevrouw Yassil, daar ook wel richting de samenleving ook wel ruis op de lijn doet komen.

[0:25:00] En dat vind ik ingewikkeld.

[0:25:02] Voorzitter, ik vind het ook ingewikkeld dat er al tal van aangenomen moties zijn die liggen om uitgevoerd te worden, die om structureel herstel vragen van de koolkoppling.

[0:25:10] De motie Huizinga, de motie Holterhuis, de motie Hirsch.

[0:25:14] Daarom tot slot, voorzitter, heb ik één vraag aan de minister.

[0:25:17] Kunt u eindelijk opvolging geven aan de oproep van de maatschappelijke organisaties en aan de aangenomen moties in de Tweede en Eerste Kamer en ervoor zorgen dat Nederland haar internationale verplichtingen nakomt?

[0:25:29] Wat kunt u daarop aangeven, ook qua perspectief?

[0:25:32] Uiteindelijk is dat wat nodig is.

[0:25:33] Dank u wel.

[0:25:34] Dank u wel, meneer Seeler.

[0:25:36] Ik zie geen interrupties, dus dan gaan we naar de volgende spreker.

[0:25:39] Dat is de heer Lohman, namens CDA.

[0:25:43] Dank u wel, voorzitter.

[0:25:45] Het CDA steunt van harte de deal die afgelopen week tot stand is gekomen met Pro en nu uit de media vernomen ook gesteund kan worden door 50PLUS en OPNL.

[0:25:54] Met de verhoging van de begroting voor 2026 kan Nederland nu meer doen voor mensen in nood en voor stabiliteit aan de randen van Europa.

[0:26:03] We laten daarmee zien dat we weer een geloofwaardige partner kunnen zijn, kunnen worden in hulp en in handel.

[0:26:10] Allereerst de 100 miljoen euro voor noodhulp.

[0:26:13] In Zamzam en Gaza sterft elke twee uur een kind aan ondervoeding.

[0:26:17] Ten tweede is het CDA blij met de 27 miljoen extra voor mondiale gezondheid, waaronder de aanpak van ebola.

[0:26:24] Ten derde de 50 miljoen extra voor opvang in de regio.

[0:26:27] Wie vlucht voor oorlog of geweld moet zo dicht mogelijk bij huis veilig kunnen worden opgevangen.

[0:26:32] Ten vierde vinden wij de 25 miljoen euro voor stabiliteit en wederopbouw in Syrië van belang.

[0:26:38] En ten vijfde zijn wij ook blij met de versnelde 178 miljoen euro voor niet-militaire steun in Oekraïne.

[0:26:45] Voorzitter, mijn partij maakt uit van een minderheidskabinet.

[0:26:49] Dat is en dat blijkt voor ons allemaal even wennen.

[0:26:52] Een succesvol minderheidskabinet, is wel gezegd, vereist een cultuuromslag.

[0:26:58] Laten we zeggen dat we afgelopen week hebben meegemaakt hoe een cultuuromslag kan voelen.

[0:27:03] Ik hoop dat we in de toekomst plannen weer beter kunnen beoordelen op de inhoud.

[0:27:08] De noten van wijziging is een verstandige correctie op de begroting.

[0:27:12] Al verdient het proces geen schoonheidsprijs.

[0:27:14] Dank u wel.

[0:27:16] Dank u wel, meneer Lohman.

[0:27:17] Ik zie geen interrupties, dus dan gaan we naar de laatste spreker aan de kant van de kamer.

[0:27:21] Dat is mevrouw Dobbe.

[0:27:23] Dank u wel en dank ook aan de minister en zijn ambtenaren ongetwijfeld die hard hebben gewerkt om al die informatie aan ons toe te doen komen.

[0:27:31] Dus allereerst daar dank voor.

[0:27:33] En ik wil dan toch verder gaan op de wijziging die weer op de suppletorenbegroting is gekomen door deze deal.

[0:27:40] Omdat dat de informatie is die we nieuw hebben gekregen en waarvoor deze eerste termijn bedoeld is.

[0:27:44] Kijk, en verbeteringen steunen we, maar verslechteringen niet.

[0:27:47] En zo probeer ik dan alles te bekijken.

[0:27:49] En dan moet je wel gewoon goed weten hoe het zit.

[0:27:53] En dan heb ik nog een paar vragen, wat voor mij gewoon niet duidelijk is.

[0:27:55] We halen geld uit de WHO-begroting in 2031.

[0:27:58] Dat vinden we geen goed idee.

[0:27:59] Dat hebben we eerder ook al gezegd.

[0:28:01] Er moet structureel geld bij.

[0:28:03] Problemen in de toekomst moeten niet worden veroorzaakt.

[0:28:06] Maar mij is niet duidelijk waar het geld voor Oekraïne vandaan komt.

[0:28:08] Nog steeds niet.

[0:28:10] Vorige week heb ik ook uitgebreid in een debat over Oekraïne gesproken met de minister voor Buitenlandse Zaken, omdat ook als het gaat over de steun aan Oekraïne er talloze kasschuiven zijn en wijzigingen uit verschillende jaren, waardoor het ons onduidelijk is hoeveel geld er nu precies naar Oekraïne gaat.

[0:28:25] En de minister van Buitenlandse Zaken is voor ons dat op een rijtje aan het zetten.

[0:28:28] Maar mij is nu niet duidelijk, is dit geld, deze 178 miljoen euro, nu onderdeel van die 3 miljard die structureel staat gereserveerd voor Oekraïne, of is dat het niet?

[0:28:37] Is dit extra?

[0:28:38] En in de persconferentie van Jezilgus, de beruchte persconferentie van Jezilgus, zei ze dat als het geld in 2028 of 2029 toch weer nodig is voor Oekraïne, dat het dan uit de BHO-begroting moet komen.

[0:28:52] Dus als er een tekort ontstaat voor Oekraïne, dan wordt dat gat nu gevuld door ontwikkelingsgeld.

[0:28:58] En ik vroeg mij af hoe dat zit.

[0:28:59] Klopt dat wat Jezilgus daar heeft gezegd?

[0:29:01] En zo niet, hoe wordt dat gat dan wel gevuld?

[0:29:04] Is er dan een kans dat het bijvoorbeeld wordt weggehaald bij de zorg?

[0:29:07] Is die kans er of is die kans er niet?

[0:29:09] Dat wil ik gewoon heel erg duidelijk weten.

[0:29:11] En dan, waar is het geld voor bedoeld?

[0:29:12] Dan horen we in de persconferentie van Jezilgus zeggen wat minister Sjoerdsma heeft uitanderhandeld, opvang in de regio, aan de slag met terugkeerhubs en het terugsturen van Syriërs.

[0:29:22] En nu staat hier in de brief, geen terugkeerhubs voor dit jaar in 2026, maar vanaf 2027 wel met OS-geld.

[0:29:31] Is dat inderdaad het voornemen van deze minister om dat te doen met dat geld?

[0:29:36] Mouw Dobby, uw tijd zit erop.

[0:29:38] U had twee minuten, die is verstreken, dus kunt u afronden.

[0:29:41] Ja, heel kort.

[0:29:43] De medische evacuatie voor kinderen heb ik nog geen antwoord op gehad of de minister daar voor de zomer uitsluitsel over geeft.

[0:29:50] En het onafhankelijk onderzoek naar de gedode hulpverleners die zijn begraven naar hun ambulance in Gaza.

[0:29:54] Daar heb ik ook nog geen antwoord op gehad.

[0:29:58] Ik zie geen interrupties aan de kant van de Kamer, of zie ik die wel?

[0:30:01] Nee, zie ik niet.

[0:30:04] Dan zou ik willen overgaan naar de beantwoording van de minister.

[0:30:06] Die heeft aangegeven geen schorsings... Oh, toch.

[0:30:09] Tien minuutjes nodig te hebben.

[0:30:11] Dan zijn we bij mij om twaalf over half gaan we weer door.

[0:46:07] Van harte welkom terug, minister ondersteuning en Kamerleden.

[0:46:10] We gaan beginnen aan de eerste termijn van de minister, waarin de vragen worden beantwoorden die nog open stonden of staan.

[0:46:17] U heeft ook weer vier interrupties als Kamerleden op de eerste termijn van de minister.

[0:46:22] En dan zou ik graag u het woord geven.

[0:46:24] Ja, voorzitter, en excuus, het is toch altijd weer langer lopen naar die Kamer dan ik denk.

[0:46:28] Een aantal van uw Kamerleden hebben denk ik bij hun introductie iets aangeraakt wat de kern is, denk ik, van waar we vandaag over spreken.

[0:46:37] En dat is eigenlijk om wie gaat dit debat.

[0:46:40] En dit debat gaat eigenlijk over de mensen die op de vlucht zijn als gevolg van de crisis in Iran.

[0:46:47] De Afghanen die worden teruggeduwd naar Afghanistan, de Libanezen die uit het zuiden trekken naar het noorden.

[0:46:54] Het gaat over de Oekraïners die vechten tegen Rusland.

[0:46:59] Het gaat over de mensen in onder andere DRC die te maken hebben met een van de meest verschrikkelijke en dodelijk besmettelijke ziektes, Ebola.

[0:47:07] Het gaat eigenlijk over de mensen daar, de aller kwetsbaarste, maar tegelijkertijd ook over de mensen hier.

[0:47:12] We hebben het ook in het vorige debat over gehad.

[0:47:14] Het is in het belang van de mensen daar dat we dingen doen.

[0:47:16] Het is ook in het belang van de mensen hier dat de mensen daar fatsoenlijk worden opgevangen... en dat we voorkomen dat de hele grote ongecontroleerde migratiestromen opstarten.

[0:47:27] Ik heb ook vorige week gezegd, en ik denk dat het alleen maar urgenter is geworden...

[0:47:32] dat we ons in een perfect storm bevinden.

[0:47:35] Dus dat het aantal vluchtelingen en ontheemden echt dramatisch toeneemt.

[0:47:40] Dat landsgrenzen waar ze vroeger in het land zelf op de vlucht sloegen, dat ze nu landsgrenzen oversteken, maar ook meerdere landsgrenzen.

[0:47:49] Zo groot is de wanhoop.

[0:47:50] En tegelijkertijd neemt wereldwijd de noodhulp en andere zaken af.

[0:47:56] En dat is eigenlijk waar we ons vandaag voor gesteld zien staan.

[0:47:59] Hoe gaan wij om als Nederland met die gevolgen van Iran, met de gevolgen van wat Rusland doet in Oekraïne, met de gevolgen van Ebola?

[0:48:06] En het antwoord daar is denk ik dat we nu iets moeten doen.

[0:48:08] En dat is waar mijn ministerie voor strijdt en waar we voor gaan.

[0:48:12] Maar dat is ook waarom deze deal en deze afspraken met PRO zo belangrijk zijn.

[0:48:17] We halen geld naar voren uit de volgende kabinetsperiode uit 2031.

[0:48:20] We halen geld naar voren voor Oekraïne 28 en 29.

[0:48:23] En het is belangrijk dat de steun aan Oekraïne natuurlijk onverminderd blijft.

[0:48:28] Ik denk dat in de kern van deze afspraken, en ik hoop ook dat dat zo, dat beluister ik ook wel in uw Kamer vandaag...

[0:48:35] dat het een set afspraken is die goed uitlegbaar is voor links en rechts in de Kamer.

[0:48:44] Iedereen plaatst hier zijn eigen accenten, maar als je hart geeft om de allerarmste of de allerkwetsbaarste, dan zitten hier echt essentiële dingen in.

[0:48:53] Als je zegt, men vindt het ook van groot belang dat we grote migratiestromen voorkomen, dan zitten hier heel belangrijke zaken in.

[0:49:00] En het kabinet is dus ook mevrouw Kreuger en haar partij zeer erkentelijk dat zij, ondanks de gebreken die ongetwijfeld ook weer in deze afspraken zitten, hebben gedaan wat nu nodig is.

[0:49:12] En ook het kabinet in staat stelt om wat nu nodig is.

[0:49:16] Misschien om die nota van wijziging kort door te lopen.

[0:49:21] Er zitten een aantal elementen in die denk ik van cruciaal belang zijn.

[0:49:24] De noodhulp is al kort genoemd door mij in mijn introductie.

[0:49:27] Dat betreft 100 miljoen euro.

[0:49:30] Die zal worden besteed via VN-organisaties, via het Rooie Kruis en via de welbekende Dutch Relief Alliance waar allerlei Nederlandse organisaties in zitten.

[0:49:36] Dat zijn echt ontzettend goede organisaties die heel goed weten wat en waar er iets nodig is.

[0:49:42] Dat is één.

[0:49:43] Twee, de 50 miljoen voor de opvang in de regio, ook cruciaal.

[0:49:48] Op dit moment waarschijnlijk het meest cruciaal in een land als Libanon, waar meer dan een miljoen mensen...

[0:49:53] ...ontheemd zijn, het zuiden hebben moeten verlaten... ...en in een land wat toch al zeer gastvrij was... ...voor eerst Syrische vluchtelingen... ...een land wat het gewoon simpelweg niet aan kan.

[0:50:02] En ook hier hebben we bijvoorbeeld... ...een toch echt wel succesvol programma moet ik zeggen... ...dat heet het Prospectsprogramma... ...een VM-programma dat niet alleen... ...deze ontheemden opvangt... ...maar ook ervoor zorgt dat het draagvlak... ...in gasgemeenschappen hoog blijft.

[0:50:15] En dat is cruciaal, dat weten we allemaal... ...want als de ontheemden, de vluchteling... ...bij jou om de hoek, wel de steun krijgt... ...en jij, ook al ben je arm niet...

[0:50:22] Dan is de draagvlak snel vervlogen.

[0:50:25] Drie, het geld naar ebola en andere gezondheidscrisis.

[0:50:31] Ook echt cruciaal, de Wereldgezondheidsorganisatie en de lokale gezondheidsgemeenschappen in onder andere de DRC, maar natuurlijk ook in aanpalende landen, hebben grote problemen.

[0:50:41] Het is echt een gezondheidscrisis van je welster, waar uw Kamer ook in meerdere debatten, en niet alleen in deze commissie, maar ook in de commissie Volksgezondheid, zeer veel aandacht voor heeft gevraagd.

[0:50:51] Daar gaat 27 miljoen naartoe.

[0:50:52] Dan Syrië, 25 miljoen natuurlijk voor wederopbouw en perspectief, maar ook om vrijwillige terugkeer daar maximaal mogelijk te maken.

[0:51:00] En tot slot, voorzitter, het geld naar Oekraïne, wat uit deze afspraken voortvloeit.

[0:51:05] En ik denk dat dat ook...

[0:51:06] ...cruciaal is.

[0:51:09] We zien dat onze Oekraïnse bondgenoten op dit moment het moment te mee hebben... ...dat zij elke euro echt keihard kunnen gebruiken... ...en dat ze zich ook willen klaarmaken voor de komende winter.

[0:51:20] We hebben gezien hoe moeilijk de afgelopen winter was... ...we hebben gezien wat Rusland heeft gedaan en heeft geprobeerd om de Oekraïnse gemeenschap te breken...

[0:51:28] om het elektriciteitsnetwerk in Oost en West te hakken, om te zorgen dat iedereen daar letterlijk en figuurlijk in de kou komt te zitten.

[0:51:39] En dan is het gewoon echt essentieel dat we nu een tandje bijzetten.

[0:51:41] En dat wordt ook echt gezien.

[0:51:44] Ik bedoel, toch heel even, deze debatten bereiken niet altijd de buitenwereld, maar het aantal berichten wat ik kreeg naar aanleiding van deze voornemens was echt heel hoog vanuit onze Oekraïense bondgenoten.

[0:51:54] Zij zien gewoon hoe cruciaal dat is.

[0:51:57] En dat komt bovenop, mevrouw de voorzitter, de subletoire begroting van 108 miljoen, die ik toch ook even wil noemen, omdat het gewoon onderdeel is van wat het kabinet doet, waar geld naar klimaat, maar ook grondstoffen gaat, superbelangrijk in deze tijd, vrouwenrechten, veiligheid en democratie.

[0:52:14] U hebt ook schriftelijke antwoorden gekregen op uw vragen in de eerste termijn.

[0:52:18] Die hebben we geprobeerd zo goed en zo volledig mogelijk te doen.

[0:52:21] En ik zal nu graag ingaan op de vragen die u heeft gesteld.

[0:52:24] Voor we dat gaan doen, minister, gaan we even wat gelegen geven voor interruptie.

[0:52:27] Meneer Keulemans heeft zich daarvoor gemeld.

[0:52:29] ...interruptie naar aanleiding van deze inleiding van de minister.

[0:52:32] Want de minister begint met een verhaal... ...waarin hij eigenlijk de deal bewierookt... ...en waarvan hij met droge ogen zegt... ...dit is eigenlijk een verhaal, proef ik uit de commissie... ...dat door links en rechts gedragen wordt.

[0:52:40] Maar dan begin ik het idee te krijgen... ...dat we in een soort parallele werkelijkheid leven.

[0:52:44] Want de minister, staat hij nog steeds achter zijn woorden... ...dat dit is precies hoe je het zou willen zien.

[0:52:49] Ondanks dat bijvoorbeeld zelfs notabene coalitiepartijen zeggen... ...dit verdient niet de schoonheidsprijs hoe dit gaat.

[0:52:55] Voorzitter, kijk, er zijn altijd lessen te leren.

[0:52:58] Laat dat helder zijn.

[0:52:58] En het is ook helder dat we voor deze begroting misschien harder moeten vechten dan voor sommige andere begrotingen.

[0:53:05] Tegelijkertijd, en dat heb ik ook vorige week willen zeggen, en dat zeg ik ook nu weer.

[0:53:10] Wat ik een voorbeeld vind van hoe het wel moet, is een oppositiepartij die ziet dat er in de echte wereld iets gigantisch fout gaat.

[0:53:17] Die ziet...

[0:53:17] dat Nederland voor het eigen belang, maar ook voor het eigen hart, meer zou moeten doen.

[0:53:22] En die bereid is om daarvoor de hand uit te steken en een compromis te sluiten... wat waarschijnlijk niet geheel is de inzet van zo'n partij, maar wel een groot deel.

[0:53:32] En daarvan te zeggen, dit vinden wij voldoende om dat te doen.

[0:53:34] En ik moet zeggen, ik ben zelf als politicus opgegroeid in de tijd van Rutte II...

[0:53:41] Ook daarvan zou je van alles kunnen zeggen over die kabinetsperiode, maar ook daar merk je hoe belangrijk het is dat er constructieve partijen in de oppositie zijn om ervoor te zorgen dat de zaken voor uitkomen en problemen worden opgelost.

[0:53:53] En dat heb ik willen zeggen, dat partijen bereid zijn om die buitenwereld mee te wegen en in de binnenwereld hier in Den Haag politieken moeten tonen, dat kan het kabinet en dat kan ik waarderen.

[0:54:06] Dank u wel, dan kunt u doorgaan met uw betoog, minister.

[0:54:10] Ja, voorzitter, dank.

[0:54:14] Dan komen we meteen bij een andere vraag van de heer Keulemans en die vroeg of de BNI-koppeling nou hersteld is.

[0:54:20] En hier moeten we eventjes, denk ik, heel specifiek zijn.

[0:54:24] Dus in het coalitieakkoord staat dat wij een stap zetten richting de OESO-norm.

[0:54:31] En daar wordt ook budget voor vrijgemaakt.

[0:54:32] Dat is 257 miljoen euro structureel.

[0:54:36] En met de beschikbaar gemaakte 329 miljoen euro zetten we in 2026, dat is naar voren gehaald geld, een aanvullende stap en stijgt ook weer de odeprestatie.

[0:54:47] Dus dat betekent dat we dit jaar, en dat is ook niet zo heel vreemd, dat we meer geld hebben uit te geven.

[0:54:52] Onze begroting, de ontwikkelingsbegroting op dit moment, is gekoppeld aan het BNI, maar niet aan de 0,7.

[0:55:00] voor de duidelijkheid niet structureel aan de 0,7.

[0:55:02] Wat wel zo is, is dat met deze beschikbaar gemaakte gelden... die naar voren zijn gehaald... geven we de facto dit jaar net zoveel uit... alsof de koppeling nog steeds in stand zou zijn met de 0,7.

[0:55:14] Dus de facto zitten we vast aan de BNI.

[0:55:17] We zitten qua coalitsakkoord op de BNI-lijn.

[0:55:21] Deze begroting zitten we op de 0,7-lijn.

[0:55:24] Ja?

[0:55:26] Meneer Keulemans, interruptie.

[0:55:28] Ja, dus conclusie.

[0:55:29] Probeer ik even samen te vatten in de hele discussie die we nu eigenlijk al een week, twee weken hebben over is er nou sprake van naar voren herhaald geld of is er over de totale linie gezien sprake van extra geld.

[0:55:39] Is er dus over de totale linie gezien sprake van extra geld?

[0:55:45] We halen 200 miljoen uit 2031.

[0:55:49] En dat is de volgende kabinetsperiode.

[0:55:52] En dat betekent dat we deze kabinetsperiode inderdaad meer geld beschikbaar hebben in 2026.

[0:55:58] Dat geld halen we uit de volgende kabinetsperiode, waarbij ik wil zeggen dat...

[0:56:03] In dit coalitieakkoord hebben we afgesproken dat we jaarlijks 258 miljoen euro structureel aan de begroting toevoegen.

[0:56:09] En dat betekent dat we ook in 2031 nog steeds meer te besteden hebben dan we nu zouden hebben zonder dit coalitieakkoord.

[0:56:22] Ja, voorzitter, want de heer Seder had ook een zelfde soort vraag.

[0:56:28] Hij had een vraag over de uitvoering van de moties die in de Eerste Kamer zijn aangenomen.

[0:56:34] En laat ik eerst de feitelijkheden vooropstellen.

[0:56:39] Dus de feitelijkheden, zoals ik die ook net met uw collega Keulemans heb gewisseld, is dat de facto we dit jaar net zoveel uitgeven als wanneer we nog de 0,7-koppeling zouden hebben gehad.

[0:56:51] maar dat dat niet structureel is en dat dat ook betekent dat voor na volgende jaren... wij terugvallen, om het maar zo te zeggen, op gewoon de BNI-koppeling... en op de structurele ophoging die dit kabinet doet als stapje richting de OESER-norm.

[0:57:03] Dat is één.

[0:57:04] Twee, ik heb natuurlijk ook een uitgebreide ronde gemaakt...

[0:57:10] in de Eerste Kamer, langs alle partijen, en ik heb, want u hebt het over een aangenomen motie, er zijn meerdere moties daar aangenomen, ook van uw partijgenoot Huizinga Herinkra, niet alleen, van Holterhuis.

[0:57:23] Ik heb gemerkt dat bij hen er grote frustratie zit over dat die moties zijn aangenomen en dat daar vervolgens door het vorige kabinet niks mee is gedaan.

[0:57:34] Dat zijn ook frustraties waar ik begrip van kan hebben als voormalig Kamerlid.

[0:57:36] Tegelijkertijd, op dit moment, ik zeg het ook maar eventjes zoals het is,

[0:57:41] heb ik geen basis om gehoor te geven aan die emoties.

[0:57:44] En dat is ook niet vreemd.

[0:57:45] Dit zijn dingen die meerjarig doorwerken, het herstel van de structurele koppeling.

[0:57:50] Als je dat wil doen, moet je dat ook altijd doen in het kader van een veel breder gesprek over begrotingen.

[0:57:56] Dus dat is even vanuit mij beredenerend.

[0:57:58] Ik zit met een coalitieakkoord, en overigens een coalitieakkoord waar ik tevreden mee ben, met een BNI-koppeling en met een structurele ophoging.

[0:58:06] Maar als het echt naar een structurele koppeling moet, dat zal onderdeel moeten zijn van veel bredere gesprekken en veel bredere deals buiten wat deze minister allemaal zelf kan doen.

[0:58:15] Dat is niet wat in mijn beslag ligt.

[0:58:17] Dus ja, ik heb het zagrijn goed gehoord.

[0:58:20] Maar ik kan daar zelf op dit moment, behalve dan bij deze begroting... waarvan ik hoop dat het ook in de Eerste Kamer tot vruchtbare bodem kan lijken... nu niet veel mee doen.

[0:58:29] Dan zijn er nog vragen van mevrouw Dobben.

[0:58:34] Best wel veel in staccato.

[0:58:36] Maar dat is niet erg.

[0:58:40] Zij vroeg of er vanaf 27 geld gaat naar terugkeerhubs.

[0:58:47] En daar heeft denk ik ook de heer Vkuilen terechte woorden gesproken.

[0:58:51] Drie weken geleden heeft het kabinet gereageerd op het Klingendaal rapport over innovatieve migratieoplossingen.

[0:58:58] En in die reactie van de minister van Asiel en Migratie is gezegd... op dat Klingendaal-rapport dat die innovatieve innovatieoplossingen... goed uitgevoerd kunnen worden binnen het VN-vluchtelingenverdrag... mits het voldoet aan een aantal strenge voorwaarden.

[0:59:13] En vanuit dat oogpunt wil het kabinet proberen om die terugkeerhubs... ik laat het de populaire term gebruiken, de terugkeerhubs te realiseren.

[0:59:20] En dat betekent twee dingen.

[0:59:22] Het betekent heel praktisch de terugkeerhubs, de innovatieve migratieoplossingen...

[0:59:28] Die bestaan op dit moment niet.

[0:59:30] Er is geen sprake van.

[0:59:31] Die zullen ook in 2026 niet zijn beslag krijgen.

[0:59:33] En dat betekent dat in 2026 daar geen geld naartoe gaat.

[0:59:36] Als het de minister van Asielmigratie lukt om dat wel voor elkaar te krijgen...

[0:59:42] Dan kan BOS-programmering daarvoor worden ingezet.

[0:59:45] Er zijn wel twee belangrijke voorwaarden aan verbonden.

[0:59:47] Eén is dat het altijd vraaggedreven moet zijn vanuit deze ontwikkelingslanden.

[0:59:52] Dus ontwikkelingsrelevant, dat is echt cruciaal.

[0:59:55] Omdat we ook uit ervaring weten dat als je dat op een negatieve manier inzet... of dreigend of conditioneel inzet, dan werkt het niet.

[1:00:02] En twee, het uitgangspunt is natuurlijk, en dat is eigenlijk meer een ijzeren wet, dat ODA-financiering voldoet aan de oezerdakvoorwaarden.

[1:00:10] Dat is ook cruciaal.

[1:00:12] Ik heb zelf gemerkt, misschien iets breder, kijk, dit gaat in zekere zin over terugkeerproblematiek, dat ook vaak bestaande programma's al voldoende zijn om dit soort gesprekken heel goed te kunnen voeren.

[1:00:24] Met uw commissie heb ik ook eerder gewisseld kort mijn bezoek in Egypte, toen ik ook met de Egyptische autoriteiten heb kunnen spreken over het terugnemen van uitgeprocedeerde asielzoekers.

[1:00:34] En dan merk je dat het programma wat we daar doen aan opvang in de regio, waar we ook vandaag over praten, maar dan in andere landen...

[1:00:41] Dat dat bodem geeft om gesprekken met de autoriteiten te voeren om echt beter mee te werken met die terugkeer.

[1:00:50] En dat is van cruciaal belang.

[1:00:51] Omdat zij dan voelen, nou, dit is niet alleen iets wat bij ons op het bordje ligt, de enorme problematiek, maar het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

[1:00:57] Jullie investeren hier.

[1:00:59] Dat betekent dat wij ook ons best zullen doen om jullie te ontlasten van burgers die bij jullie evident geen recht hebben op verblijf.

[1:01:10] Voorzitter, mevrouw Dobbe vroeg ook als het gaat over de Oekraïne midden of die onderdeel zijn van de 3 miljard.

[1:01:16] En dat klopt.

[1:01:19] Oh, zo op de vorige punt.

[1:01:20] Voorzitter, nog een interrupt van mevrouw Dobbe over het voorgaande.

[1:01:23] Ja, dank u wel.

[1:01:24] Ik begrijp dat we niet meer praten over terugkeerhubs, maar innovatieve migratieoplossingen.

[1:01:30] Lijkt alsof we rolgordijnen aan het bespreken zijn hier.

[1:01:33] Daar heeft de marketingbureau heel erg zijn best op gedaan.

[1:01:36] Maar goed, terugkeerhubs.

[1:01:38] Kijk, het zou kunnen dat dat een innovatieve migratieoplossing wordt in de toekomst, als het humaan kan, binnen het recht en binnen alle verdragen en op een humane manier.

[1:01:48] Dat heb ik nog niet gezien, maar het zou kunnen dat dat in de toekomst kan.

[1:01:51] Maar de vraag is, moet het dan betaald worden van OS-geld?

[1:01:54] En hoe zit het met die uitspraak van Jezilgus, die zei, minister Sjoerdsma heeft uitonderhandeld de terugkeerhubs, aan de slag met de terugkeerhubs.

[1:02:05] Dus hoe zit dat dan?

[1:02:06] Wat is er dan uitonderhandeld?

[1:02:07] Waarom moet dat van deze begroting komen?

[1:02:10] Ja, voorzitter, in alle eerlijkheid, dat is niet nieuw.

[1:02:14] Dus we hebben drie weken geleden ook die reactie gegeven.

[1:02:17] En ik moet ook in alle eerlijkheid zeggen dat ik wel snap dat er een relatie is tussen wat BHOS kan doen en wat die terugkeerhub zouden kunnen betekenen.

[1:02:25] Maar wat ik vooral wil onderstrepen, want mevrouw Dobbe heeft daar natuurlijk gelijk in...

[1:02:29] zijn ook die voorwaarden.

[1:02:31] Die zijn ook hier weer beschreven.

[1:02:32] Die heeft de minister van Asiel en Migratie ook netjes in zijn eerdere brieven beschreven.

[1:02:37] Het is echt van belang dat er wordt voldaan aan het internationaal recht en aan mensenrechten.

[1:02:40] Maar wat ik me bijvoorbeeld kan voorstellen is...

[1:02:43] Het is wel hypothetisch, dus het is altijd een risico om een beetje vooruit te filosoferen.

[1:02:47] Maar als je in een land opvang in de regioprogramma's hebt... die zorgen voor menswaardige opvang bij een land waar dat zelf minder goed kan... dat kan ontzettend belangrijk aanpalend zijn voor het creëren van zo'n terugkeerhub.

[1:02:58] Dat kan.

[1:02:59] Dat kan voor zo'n land een cruciale reden zijn om dat te doen.

[1:03:02] Het kan ook zijn dat we bestaande programma's hebben die helemaal niet veranderd hoeven te worden, maar die gewoon deel kunnen zijn van het politieke gesprek, waardoor daar ontvankelijkheid ontstaat.

[1:03:13] Ik kan dat niet voorspellen.

[1:03:13] Dat hangt ook af van de minister van Asiel en Migratie en waar hij mee komt.

[1:03:18] Maar de voorwaarden die mevrouw Dobben noemt, die zijn van groot belang, die zijn cruciaal.

[1:03:23] Maar nogmaals, als dit gaat spelen, als het lukt om hier stappen te zetten, dan speelt het van 2027.

[1:03:34] Maar dan is alle ruis, om even te kijken of ik dit kan samenvatten, om alle ruis weg te nemen.

[1:03:41] Voor dit jaar is het niet onderdeel van de deal, zoals dat heet.

[1:03:44] Maar vanaf volgend jaar is het wel mogelijk dat geld van de BHO-begroting gaat naar de innovatieve migratieoplossingen, ook wel genoemd terugkeerhubs.

[1:03:55] Dat wordt dan betaald uit deze begroting.

[1:03:58] En is dat nou onderdeel geweest van een deal om hier een meerderheid voor te krijgen?

[1:04:05] Nee, voorzitter.

[1:04:06] De Tweede Kamer heeft mij vorige week gevraagd om hier een brief over te sturen en dat heb ik ook graag gedaan.

[1:04:11] En ik denk dat de heer Verkuilen hier de terechte woorden heeft gesproken en het ook netjes heeft uitgelegd.

[1:04:15] Dus in 2026 is er geen financiële ondersteuning nodig vanuit deze begroting.

[1:04:20] Simpelweg vanwege eigenlijk het praktische feit dat die terugkeerhubs niet bestaan en dat het ook best lastig is om ze voor elkaar te boksen.

[1:04:29] En twee, in 2027, ja, dan is er mogelijkheid om BOS geld daarvoor in te stellen als er concrete opties zijn.

[1:04:41] Maar nogmaals, dat moet vraaggedreven, dus ontwikkelingsrelevant zijn.

[1:04:46] En het moet voldoen aan de OES-ODA-criteria en die terugkeerhub moet weer voldoen aan andere criteria die de minister van Asiel en Migratie heeft gesteld op bijvoorbeeld internationaal recht en mensenrechten.

[1:04:54] Dus dat zijn heel stevige criteria.

[1:04:56] En ik denk ook dat u in alle eerlijkheid van het kabinet, maar ook zeker van het Nederlands kabinet, niet anders mag verwachten.

[1:05:07] Meneer Seder.

[1:05:09] Ja, dank u wel.

[1:05:12] Ik heb een paar vragen.

[1:05:12] De eerste is, het kan ook zo zijn dat die terugkeerhubs volgend jaar alsnog niet gerealiseerd zijn.

[1:05:19] Wat gebeurt er dan met dat geld dat gewoon op de OS-begroting staat?

[1:05:23] Ook in het licht met dat er een geloofwaardig pad naar die 0,7% zou moeten gaan volgens het coalitieakkoord.

[1:05:29] Maar daar wel een deel van het geld naar voren is gehaald.

[1:05:33] Waardoor die opgave lastiger is.

[1:05:36] Ik voel me af of daarover al gesproken is of is dat iets wat nog beschiemd moet worden binnen de coalitie.

[1:05:40] Als er ook volgend jaar geen terugkeer op zijn waar geld naar aan de gegeven kant kan worden.

[1:05:45] Ja voorzitter, dit is toch een beetje een als-dan vraag.

[1:05:49] Laten we dat afwachten zou ik zeggen.

[1:05:51] Kijk, wij gaan in augustus de begroting van 2027 maken.

[1:05:55] Dan gaan we kijken waar het geld voor gereserveerd moet worden.

[1:06:00] En het geldt eigenlijk voor alle programma's en projecten die op mijn begroting staan.

[1:06:05] Sommige projecten zijn heel goed voorspelbaar.

[1:06:08] Meerjaars weet je heel goed dat de besteding in een regelmatig ritme kan, omdat het simpelweg de situatie stabiel is.

[1:06:16] Voor andere dingen hangt het meer af van de omstandigheden.

[1:06:18] Het zal hier afhangen van de voortgang die de minister van Asiel en Migratie maakt.

[1:06:21] Maar ook dan, voor de duidelijkheid, ik verwacht niet dat er opeens honderd terugkeerhubsen zullen zijn.

[1:06:27] Dat is simpelweg niet aan de orde.

[1:06:29] Dat zal niet gebeuren.

[1:06:31] Omdat er nu geen zijn en omdat het hard werken zal zijn om die wel voor elkaar te krijgen.

[1:06:35] En als ze er zijn, dan kunnen we inderdaad kijken naar wat er mogelijk is.

[1:06:38] En dat is overigens altijd op deze begroting mogelijk, omdat er ook altijd weer tegenvallers zijn in de besteding.

[1:06:44] Dus daar zit flexibiliteit.

[1:06:47] Meneer Seder.

[1:06:47] Ja, ik snap dat je niet in de toekomst kan kijken, maar voor onze fractie is wel belangrijk wat de intenties van de ministers zijn.

[1:06:53] En er zijn dit jaar geen terugkeerhubs, volgend jaar misschien ook nul of misschien één of twee, want capaciteit moet je uitbreiden.

[1:07:02] Maar mijn vraag is wel wat de intentie van de ministers op het moment dat er een overschot is.

[1:07:05] Want ga er dan, en ik moet toch denken aan de persconferentie van de vicepremier, die gewoon, en ik ben even uit de quoten,

[1:07:13] Als je kijkt naar het domein wat minister Sjoerdsma heeft uitonderhandeld en je hebt het over opvang in de regio, aan een slag met terugkeerhubs, teruggesturen van Syriërs.

[1:07:22] Dat zijn thema's waar het geld dan naartoe zou kunnen vloeien.

[1:07:26] Maar waar, als ik naar ontwikkelingssamenwerking denk, ik ook gewoon andere nuttige doelen zou vinden.

[1:07:34] En het kabinet spreekt met één mond.

[1:07:35] Ik weet dat dat ook wel ingewikkeld kan liggen.

[1:07:38] Maar ik wil graag weten wat de intentie van de minister is.

[1:07:40] Want ik ben net zoals minister van...

[1:07:43] dat al dat geld wat nu gereserveerd is waar de VVD blij mee is, volgens mij ook niet helemaal besteed eraan gaat worden.

[1:07:50] Maar gaan we dan weer in een gevecht komen met elkaar?

[1:07:52] Of heeft de minister al voor ogen wat we dan de intenties zijn?

[1:07:55] Nee, kijk, voorzitter, de begroting van 2027, die wordt in augustus gemaakt.

[1:07:59] En hopelijk hebben we dan ook een beter beeld van waar we precies voor staan.

[1:08:03] Tegelijkertijd, u hebt het over geld dat overblijft, dat is maar zeer zelden zo, is mijn ervaring bij de Rijksoverheid.

[1:08:09] Maar als het gaat over onderbesteding, kijk, als het inderdaad zo is, en dat geldt overigens niet alleen voor dit onderwerp, maar het geldt ook voor als andere programma's onverhoeds niet door kunnen gaan, of omdat dingen gewijzigd worden, of omdat organisaties toch bepaalde...

[1:08:24] dingen niet aankunnen, dan vloeit het geld uiteindelijk weer terug naar coalitieakkoordprioriteiten.

[1:08:28] En die zijn ook helder met elkaar vervat.

[1:08:30] Die hebben we met elkaar opgeschreven.

[1:08:33] Dus ja, daar heb ik dan niet zoveel zorgen over.

[1:08:37] Die coalitieakkoordprioriteiten zijn ook helder.

[1:08:41] Maar dat is echt in het geval van vrij significante onderbesteding.

[1:08:44] En in alle eerlijkheid, het is niet zo... Kijk, we gaan volgend jaar...

[1:08:49] ...meer dan 250 miljoen euro toevoegen aan de begroting.

[1:08:51] Dat is denk ik goed nieuws gelet op de noden van deze wereld.

[1:08:54] Maar het is ook weer niet zo dat we gigantische hoeveelheden geld toevoegen... ...waarmee we echt alles zomaar kunnen gaan doen.

[1:09:00] Zo is het ook niet.

[1:09:00] Dus ik verwacht daar ook niet dat we hele grote onderbesteding gaan hebben.

[1:09:04] Goed, dat zullen we zien.

[1:09:06] Degene die daar uitstekend overwaakt zit naast mij.

[1:09:11] Meneer Seder, uw derde interruptie.

[1:09:12] Ja, dank u wel.

[1:09:14] Ik mis een beetje dat de minister aangeeft dat als er geld overblijft die prioriteit toch echt op de humanitaire noden ligt.

[1:09:25] En de minister zegt dat het geld terug gaat naar prioriteiten.

[1:09:28] We weten dat bij de coalitiepartijen die prioriteiten op andere vlakken liggen.

[1:09:33] En dat schijpt geen duidelijkheid over wat de minister daarover zou willen.

[1:09:37] Ook is het zo dat er een gat geslagen is voor het toekomstige kabinet.

[1:09:41] Waarvan ik als ik de minister hoor ook niet de intentie hoor dat het kabinet van plan is om die opgave vroeg enigszins te repareren ergens.

[1:09:49] Wat me ook best ingewikkeld lijkt.

[1:09:52] Dus mijn vraag is als de minister het heeft over prioriteiten.

[1:09:55] En ik vind dat de logische.

[1:09:57] Maar die van D66 zijn anders dan die van VVD.

[1:10:00] Ik ben toch benieuwd hoe de minister dat gaat wegen of wordt het opnieuw een deal waarvan de afgelopen keren dat toch best ingewikkeld is geweest.

[1:10:08] Ook hoe dat gewoon in de media wordt uitgevochten uiteindelijk.

[1:10:12] Voorzitter, ik snap de vraag en ik vond ook de inleiding van de heer Seder in zijn eerste termijn kon ik goed volgen.

[1:10:20] Kijk, misschien is het beste om gewoon even nog een stap terug te zetten en te kijken naar die begroting van 27.

[1:10:27] Die gaan we in augustus met elkaar maken.

[1:10:29] De belangrijkste financiële wijziging in die begroting van 27 is dat we meer dan 250 miljoen euro zullen toevoegen conform het regierakkoord en daarmee een stap zullen zetten naar de OESO-norm.

[1:10:38] Dat is één.

[1:10:40] Twee, we zullen ook vanuit, dat staat ook in deze subitoire begroting, er zal ook iets van geld nog worden toegevoegd aan die begroting.

[1:10:47] En in alle eerlijkheid, ik heb niet helemaal in mijn hoofd hoeveel dat is, maar ik kijk even naar rechts.

[1:10:52] Nee, hoeveel nog aan de subitoire nog erbij komt?

[1:10:57] 108.

[1:10:57] Nee, volgend jaar.

[1:10:57] Volgend jaar dat weet.

[1:10:59] Ja, goed.

[1:11:01] Maar daar komt dus ook nog iets incidenteel bij uit het verdeelartikel.

[1:11:05] Ja, nee, dat is 57 miljoen.

[1:11:08] Kijk, stop de tijd.

[1:11:10] Dus dat betekent dat ook dat geld er volgend jaar bij is beschikbaar.

[1:11:17] En dan als de heer Zeder vraagt, waar gaat dat in principe naartoe?

[1:11:19] En dat zijn de prioriteiten zoals vervat in het coalitieakkoord.

[1:11:23] En ik noem er even een paar, maar dat is onder andere noodhulp, dat is vrouwenrechten, dat is klimaat, dat is een maatschappelijk middenveld, maar dat is ook bepaalde onderdelen bij het bedrijfsleven.

[1:11:31] Dus dat zijn de prioriteiten zoals we die vervat hebben in het coalitieakkoord.

[1:11:34] Daar zal het geld naartoe gaan, daar zullen we het ook naar verdelen, maar we zijn nog bezig natuurlijk.

[1:11:38] om die begroting van 27 te maken en ook te kijken van welke organisaties, welke gebieden moeten we daar dan nu heen sturen.

[1:11:47] En daarbij geldt natuurlijk ook dat doelmatige besteding van belang is.

[1:11:50] Het moet ook gewoon goed uitgeefbaar zijn en op een juiste manier te controleren zijn.

[1:11:56] Ik zie verder geen interrupties, dus dan kunt u door met uw betoog.

[1:12:02] Ja, mevrouw Dobbe vroeg nog of die Oekraïne middelen uit de 3 miljard van de Oekraïne middelen komen en dat klopt.

[1:12:11] Dat is onderdeel van de coalitieakkoordmiddelen voor Oekraïne die op de aanvullende post bij financiën staan.

[1:12:16] Dat is 178 miljoen euro die nu versneld beschikbaar wordt gesteld.

[1:12:19] En over latere begroting spreek ik graag bij Prinsdag 2027.

[1:12:24] Mevrouw Dobber vroeg nog, wanneer komt het onderzoek naar de gedode hulpverleners in Gaza?

[1:12:30] Ook denk ik een heel belangrijke vraag.

[1:12:35] Wat daar gebeurt is niet alleen heel goed gedocumenteerd, maar ook verschrikkelijk.

[1:12:40] Als je weet...

[1:12:41] hoe belangrijk werk hulpverleners doen, hoe gevaarlijk hun werk vaak is en wat daar gebeurd is.

[1:12:47] Er zijn natuurlijk een heleboel stappen gezet vanuit Nederland richting Israël.

[1:12:53] De Israëlische krijgmacht heeft ook 20 april, zeg ik uit mijn hoofd, een rapport gepubliceerd over het onderzoek dat is uitgevoerd.

[1:13:01] Dat onderzoek ligt nu bij de militaire aanklagen in Israël voor opvolging.

[1:13:05] En wij hebben ondertussen in de tussentijd meermaals, en dat heeft de minister van Buitenlandse Zaken gedaan...

[1:13:12] Maar ook de Nederlandse ambassadeur in Israël heeft opheldering gevraagd over de follow-up van wat daar nou precies gebeurt en wat de conclusies zijn uit dat onderzoek en wat de militaire aanklager gaat doen.

[1:13:20] Maar dat blijft onze voortdurende aandacht hebben.

[1:13:25] Tegelijkertijd hebben wij weinig publiekelijk inzicht in de bevindingen van dat onderzoek en ook daar dringen we op aan.

[1:13:36] Voorzitter, dan tot slot.

[1:13:39] Mevrouw Dobben vroeg uitsluisels over de meeste evacuaties aan Gaza.

[1:13:44] Daarvan heb ik eerder aangegeven dat we dat zorgvuldig moeten doen.

[1:13:48] Omdat het over kwetsbare patiënten en families gaat.

[1:13:50] Ik ben ook zelf enige tijd geleden in Egypte geweest... om persoonlijk kennis te maken met eigenlijk die hele keten... van hoe er wordt omgegaan met medische evacuees uit Gaza.

[1:14:04] Dus hoe werkt de selectie in Gaza?

[1:14:09] Hoe werkt het vervoer vanuit Gaza naar elders?

[1:14:12] Hoe werkt het met de screening, de veiligheid van cruciaal belang?

[1:14:15] Hoe werkt het met de eerste triage?

[1:14:18] Hoe werkt het met de opvang in het eerste ziekenhuis?

[1:14:22] Hoe werkt het met de opvang in Cairo?

[1:14:25] We zijn dat op dit moment aan het wegen.

[1:14:27] Ik heb u ook eerder gezegd, en ik snap ook uw frustratie, dat we er zo snel mogelijk mee terugkomen.

[1:14:31] Wat ik in alle eerlijkheid al wel wil delen is dat, wat ik daar heb gezien, is enorme hoge noden.

[1:14:37] En er zijn eigenlijk twee dingen die in mijn hoofd daar om voorrang spelen.

[1:14:41] En dat is één, Egypte, en de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken heeft daar een dringend beroep op mij gedaan.

[1:14:47] Doe ook iets, dus neem ook mensen op.

[1:14:51] Het tweede is dat als je kijkt naar de projecten die ik heb bezocht, bijvoorbeeld een Save the Children project, als je ziet wat je kan doen met het geld ter plekke, is weer vele malen meer dan wat je hier kan doen.

[1:15:03] Dus dat, met andere woorden, ik leg die bevindingen even bij u neer.

[1:15:10] Maar dat is wat we ook in dit kabinet aan het wegen zijn.

[1:15:13] Hoe doen we dit nou op de beste manier met het oog op de noden die er zijn, met de omstandigheden die er zijn.

[1:15:17] En dat moeten we gewoon secuur met elkaar wegen.

[1:15:19] En dat doen we op de welwillende manier die mevrouw Dobbel van ons heeft gevraagd.

[1:15:25] Mevrouw Dobbel.

[1:15:26] Sorry, dan ben ik los van deze interruptie aan het einde van de beantwoording gekomen van de vraag aan de eerste termijn.

[1:15:32] Dank u wel, minister.

[1:15:33] Dan gaan we kijken wat voor interrupties nog zijn.

[1:15:34] Dat is bij mevrouw Dobbel in ieder geval.

[1:15:37] Ja, dank u wel.

[1:15:38] Te beginnen bij het laatste punt.

[1:15:40] Kijk, ik snap het.

[1:15:42] En ik vind het heel goed dat de minister is geweest in Egypte ook om te kijken naar hoe gaat het nou daar met die medische capaciteit.

[1:15:49] Want we hebben daar hier in de Kamer veelvuldig over gesproken.

[1:15:52] En het gaat gewoon over doormergen en been, zeker als het gaat over kinderen die niet de zorg krijgen die ze nodig hebben.

[1:15:57] En dan...

[1:15:58] misschien sterven omdat het te laat is.

[1:16:00] Dus we vragen er al best wel lang om.

[1:16:02] Een aantal opmerkingen daarover.

[1:16:04] De minister zegt het moet zorgvuldig, maar wij wachten al sinds december.

[1:16:08] Als je te lang wacht, is het niet meer zorgvuldig.

[1:16:10] Dan is het gewoon heel lang wachten.

[1:16:12] En er sterven dus kinderen die ook in Egypte al zijn geëvacueerd.

[1:16:17] Dat heeft de minister denk ik ook gezien.

[1:16:19] En mijn vraag was, kunnen we dan in ieder geval voor de zomer uitsluissel krijgen?

[1:16:24] Want anders is het gewoon, dan weet ik niet waar we mee bezig zijn.

[1:16:28] Want deze minister heeft gewoon alle informatie al wel.

[1:16:30] En daar wil ik bij zeggen dat ik snap dat het investeren daar, dat het veel beter is dan kinderen hier naartoe halen.

[1:16:37] Maar het gaat echt om die kinderen die daar niet op kunnen wachten, die anders doodgaan.

[1:16:43] Voorzitter, dat heeft mevrouw Dobben en haar partijen, maar ook andere partijen, eerder indringend duidelijk gemaakt.

[1:16:51] En dat voel ik ook zeer met haar mee.

[1:16:54] Ook omdat ik bij Save the Children ben geweest in Cairo en heb gezien wat één zo'n organisatie eigenlijk kan betekenen voor deze kinderen.

[1:17:04] Dat is echt enorm veel.

[1:17:09] Dus ja, ik ga dat zo snel als mogelijk doen.

[1:17:12] Ik wil wel ook tegen mevrouw Dobben zeggen, op dit moment, het is toch wel belangrijk, want de Egyptische overheid heeft een, wat ik net zei, een dringend beroep gedaan, maar ze hebben ook...

[1:17:24] hun waardering uitgesproken voor de 25 miljoen die Nederland heeft uitgetrokken om in deze hele keten alles te doen wat we kunnen doen.

[1:17:33] Ik heb dat ook zelf gezien, waarbij mij opviel dat eigenlijk onze kleinste bijdrage, en die is dan Save the Children, ik noem ze toch nog maar een keertje,

[1:17:44] onze kleinste bijdrage, vond ik, het grootste effect hebben.

[1:17:48] Omdat ze gewoon ongelooflijk veel kinderen en hun ouders wisten te bereiken.

[1:17:53] Dus ja, ik heb mevrouw Dobber gehoord, de aansporing ook gehoord, maar ik wil haar ook vertellen, want anders ontstaat misschien het beeld dat er in de tussentijd niks gebeurt, met die 25 miljoen zijn we ontzettend hard aan het werk om mensen daar te helpen.

[1:18:06] En ook organisaties, niet alleen lokale organisaties, maar ook internationale organisaties, in samenwerking met de Egyptische overheid.

[1:18:13] We doen, en daar is ook vanuit Egypte grote dankbaarheid voor, we doen in de tussentijd echt heel veel.

[1:18:18] We komen hier zo snel als mogelijk op terug, want ik snap goed wat mevrouw Dobber zegt.

[1:18:21] Ik heb dat in mijn oren geknoopt.

[1:18:24] Mevrouw Dobben, uw laatste interruptie.

[1:18:27] Ja, en dank u wel daarvoor.

[1:18:28] Dus ik zal de argumenten niet herhalen, want ik zie wat de minister zegt.

[1:18:31] En ik zie ook de noden voor de kinderen die daar niet op kunnen wachten.

[1:18:33] En het gaat ons om dat ook te doen.

[1:18:38] En dat is trouwens ook waar organisaties zoals Save the Children ook voor pleiten.

[1:18:41] Terwijl die ook heel goed weten wat er nodig is.

[1:18:44] Dan had ik nog een slotvraag.

[1:18:45] En dat ging over Oekraïne, want die is niet beantwoord door de minister.

[1:18:48] Want...

[1:18:49] Nou ja, het geld uit deze begroting naar Oekraïne moet ik zeggen.

[1:18:52] Want we hebben ook, en dat was de vraag die ik heb gesteld in mijn inbreng, een minister Jezielk is gehoord die zei als er een tekort ontstaat voor Oekraïne dan wordt dat dus gevuld door het ontwikkelingssamenwerkingsbudget.

[1:19:03] Terwijl dat geld eerst niet op het ontwikkelingssamenwerkingsbudget stond.

[1:19:06] Wordt dat dan gevuld?

[1:19:08] Dat is wat zij heeft gezegd.

[1:19:09] Maar wat betekent dat nou voor de toekomst, voor eventuele kosten die nu op dit BHO-begroting terechtkomen, terwijl die daar eigenlijk niet thuishoren?

[1:19:19] Ja, voorzitter, dat geld voor Oekraïne betreft coalitieakkoordgelden die op de aanvullende post staan bij financiën.

[1:19:26] Als het gaat over de begroting 28 en 29, dan zullen we echt moeten bezien wat we doen als we bij die begrotingen zijn.

[1:19:33] En ik zeg dat ook even met nadruk, omdat het kabinet onderlijnt en onderstreept dat onze steun onverminderd is.

[1:19:40] En dat blijkt ook uit alles.

[1:19:41] Ook dit jaar hebben we weer bij de voorjaarsnota 400 miljoen extra beschikbaar gemaakt.

[1:19:46] Met steun van, denk ik, niet alleen van alle coalitiepartijen, maar ook met steun van hele grote delen van het parlement.

[1:19:51] Maar tegelijkertijd zullen we gewoon moeten bezien in aanloop naar 28 wat heeft Oekraïne nodig.

[1:19:56] Want we kunnen het nu bijvoorbeeld hebben over het geld dat wij van die aanvullende post naar voren hebben gehaald.

[1:20:00] Maar ik kan me ook zomaar eens voorstellen, laten we daarop hopen op zo'n scenario, dat het Oekraïne is gelukt om een staak tot vuur af te dwingen.

[1:20:07] En dat ze plotseling misschien wel 2 miljard nodig hebben voor de wederopbouw.

[1:20:10] Dan zitten we in een heel andere situatie.

[1:20:12] Dus ik ga daar nu op dit moment niet op voor uitlopen.

[1:20:15] Dat moeten we echt bij de begrotingsbehandeling van 28 zullen we dat met elkaar moeten bespreken.

[1:20:25] Dan mevrouw Kreuger.

[1:20:27] Dank u wel, voorzitter.

[1:20:29] We had het hebben over de inzet van de middelen voor noodhulp.

[1:20:36] De minister geeft duidelijk aan dat dat echt moet gaan naar de gebieden waar de noden te groot zijn.

[1:20:40] Hij noemt een aantal gebieden.

[1:20:42] En een daarvan is natuurlijk ook de Palestijnse gebieden, waar het probleem van toegang van humanitaire organisaties een groot probleem is.

[1:20:51] In de afgelopen week heeft het kabinet Nederland een verklaring gesteund om echt...

[1:20:56] druk te zetten dat die toegang beschikbaar blijft.

[1:20:59] Kan de minister nog wat meer schetsen over hoe gaan we nou zorgen dat die noodhulp ook daadwerkelijk, dat organisaties daar het werk kunnen doen wat ze ongelooflijk nodig is?

[1:21:10] Ja, voorzitter.

[1:21:10] Ja, dank voor die vraag.

[1:21:11] En dat is natuurlijk ook iets wat ik met eigen ogen heb gezien bij de grens bij RAFAG.

[1:21:17] Dat de benodigde hulp Gaza niet binnenkomt.

[1:21:22] Dat er chronische tekorten zijn in Gaza op bijna alles.

[1:21:27] Van water tot medicijnen tot onderdak tot afleiding voor kinderen.

[1:21:32] Maar ook dat cruciale hulp wordt geweigerd.

[1:21:37] Ik noem maar een paar voorbeelden.

[1:21:39] Kijk, dat een zuurstoftank of een zuurstoffles wordt geweigerd, is denk ik schijnend voor degene die zuurstof nodig heeft.

[1:21:45] Maar ik kan er nog iets bij begrijpen.

[1:21:47] Het is een grote metalen buis.

[1:21:49] Ik kan nog wel voor me zien dat dat een veiligheidsrisico kan zijn met betrekking tot Hamas.

[1:21:54] Maar er lag bijvoorbeeld ook een plastic waterpurificatiesysteempje.

[1:22:00] Ja, daar valt op geen enkele manier uit te leggen waarom dat niet doorgaat.

[1:22:04] Er lagen voetballen.

[1:22:06] Ja, je kan moeilijk toch betogen dat dat...

[1:22:08] Er lagen slaapzakken.

[1:22:10] Medicijnkisten.

[1:22:12] En het werd mij verteld door de gouverneur van Noord-Sinaï... die daar ook de onderhandelingen doet met Israël... dat president Macron daar kort tevoren was geweest... en ook de Franse hulp had zien staan en daar gewoon...

[1:22:25] woedend over was geweest, laat ik het maar zo zeggen.

[1:22:29] En datzelfde gevoel had ik ook.

[1:22:33] Dat is één.

[1:22:33] Twee, dat betekent dat Israël op dit punt moet voldoen aan haar verplichtingen onder het internationaal recht.

[1:22:40] Er moet gewoon ongehinderd humanitaire hulp, noodhulp, dat gebied in.

[1:22:44] En ja, dan mag er echt wel worden gekeken naar middelen die potentieel gevaarlijk zijn, maar nu lijkt bijna alles potentieel gevaarlijk.

[1:22:50] En dat is echt de omgekeerde wereld.

[1:22:52] Dat is ook waarom...

[1:22:53] Want u had het over die verklaring, mevrouw Kreuger, dat Nederland het initiatief heeft genomen tot die verklaring, die breed gesteund is, eigenlijk door vrijwel alle belangrijke Europese landen, omdat, denk ik, breder dan alleen in deze Kamer, breder dan alleen in Nederland, bij heel veel Europese partners het gevoel is, dit kan zo niet langer.

[1:23:17] En dat is ook wat wij communiceren met Israël.

[1:23:19] Dat doet mijn collega de minister van Buitenlandse Zaken... met wie ik overigens op dit terrein ook uitstekend kan opschieten.

[1:23:26] Dat doe ik ook ikzelf.

[1:23:28] Maar dat zal ik meteen toegeven.

[1:23:30] Die frustratie deel ik.

[1:23:31] Dat heeft nog niet geleid tot een gedragswijziging.

[1:23:34] Wij hopen dat deze verklaring indringend genoeg is... om wel tot nadenken te stemmen in Israël.

[1:23:42] Maar het denken daarover gaat natuurlijk altijd door.

[1:23:46] Mevrouw Kreuger, vervolgvraag.

[1:23:48] Ongelooflijk belangrijk signaal en ongelooflijk belangrijk dat hulpmiddelen wel daar terecht kunnen komen.

[1:23:54] Maar ondanks dus het feit dat Israël eigenlijk die toegang bemiddelt, is het wel mogelijk voor de DRA, voor de Dutch Relief Alliance, om gewoon hulpmiddelen daar in te zetten.

[1:24:04] Voor de organisaties van onze Nederlandse hulporganisaties om daar actief te zijn en hulpmiddelen in te zetten.

[1:24:10] Klopt dat?

[1:24:12] Ik kan in alle eerlijkheid niet voor iedere organisatie spreken, dus ik moet een beetje oppassen, omdat ik niet van elke organisatie weet of zij op dit moment nog operationeel in staat zijn om het te doen, gelet op de beperkingen die vanuit Israël worden opgelegd.

[1:24:25] Dus ik ga daar een klein beetje voorzichtig over zijn.

[1:24:29] Wat wel zo is, is dat er nog steeds organisaties zijn, laat ik het in algemene zin zeggen, zowel maatschappelijke organisaties als VN-organisaties, die in staat zijn om toch hulp er doorheen te sluizen.

[1:24:42] Hoe mondjesmaat ook en hoe beperkt ook.

[1:24:49] Dat is gelukkig nog steeds mogelijk en betekent ook dat er nog iets van perspectief is voor de mensen en gazen.

[1:25:00] Zijn er nog interrupties aan de kant van de Kamer?

[1:25:03] Meneer Keulemans, gaat uw gang.

[1:25:05] Ja voorzitter, toch een vraag die boven de markt blijft hangen is een vraag over die schaduwdealer.

[1:25:09] En nogmaals, wij zijn voorstander van die wet over een verbod op terreurverheerlijking waar het over gaat.

[1:25:14] En de minister heeft ook vlak voor het debat, ging nog ook in de media laten weten van joh, het overleg over die wet is geen onderdeel van de deal tussen het kabinet en de fractie van Pro.

[1:25:25] En dat begrijp ik.

[1:25:26] Het is natuurlijk onderdeel van overleg tussen fracties.

[1:25:29] Dus mijn vraag aan de minister is, heeft hij weet van een deal die tussen coalitiepartijen gesloten is over het steunen

[1:25:35] ...van die wet over een verbod op terreurverheerlijking.

[1:25:41] Nee, voorzitter.

[1:25:42] En voor de duidelijkheid... ...de deal, de afspraak die op tafel ligt met Pro... ...is ook de afspraak zoals die vervat is in de nota van wijziging... ...en behelst het naar voren halen van gelden uit 2031... ...het naar voren halen van gelden uit 28 en 29... ...om dit jaar te besteden.

[1:25:58] En ik ben daar ook niet betrokken bij deze wet of bij deze wetgeving.

[1:26:01] Ik kan dat niet helderder zeggen.

[1:26:02] Ik heb dat ook in Kamerbrief eerder gezegd.

[1:26:04] Dat is zoals het is.

[1:26:07] Ja, uw laatste interruptie, meneer Keulman.

[1:26:08] Ja, mijn laatste interruptie.

[1:26:09] De rest doe ik in tweede termijn wel.

[1:26:11] Nee, de minister herhaalt inderdaad wat hij heeft gezegd.

[1:26:13] Die wet is geen onderdeel van het deal tussen het kabinet en pro.

[1:26:21] Maar ik markeer dan hier dat de minister hier zegt, en dat is goed om dat te onthouden, dat hij ook geen weet heeft van een deal tussen bijvoorbeeld de coalitie en D66 binnen de coalitie over het steunen van een wet...

[1:26:34] Die het verbod op terreur verheerlijke regelt.

[1:26:35] Daar heeft de minister geen weet van, van zo'n afspraak.

[1:26:38] Voorzitter, ik ben de minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.

[1:26:42] En de opdracht van mij is gewoon heel helder.

[1:26:44] Namelijk een meerderheid organiseren, draagvlak organiseren voor deze begroting.

[1:26:49] En dat heb ik gedaan in de afspraken met de partij van mevrouw Kreuger, met Pro.

[1:26:53] En die behelst het geld naar voren halen uit 2031, 28 en 29 naar nu.

[1:27:00] Zult u het mee moeten doen, meneer Keulemans, inderdaad.

[1:27:03] Ja.

[1:27:04] Dan zie ik geen interrupties meer aan de kant van de Kamer.

[1:27:06] Dus dat betekent dat wij overgaan naar de tweede termijn van de Kamer.

[1:27:10] Daarin krijgt u een derde van de spreektijd van uw eerste termijn.

[1:27:14] Dat betekent dat mevrouw Kreuger vijf minuten heeft maximaal.

[1:27:18] En ik zal dat zo meteen ook bij de andere sprekers even doen, in plaats van nu allemaal één voor één.

[1:27:24] En u heeft opnieuw vier interrupties, wil ik voorstellen, tenzij het gierend uit de hand loopt.

[1:27:28] Maar we proberen het eerst met vier.

[1:27:33] Voorzitter, dank.

[1:27:35] En ik denk dat het heel goed is geweest dat we dit debat hebben gevoerd, ook in een andere sfeer en toon dan vorige week.

[1:27:42] Ik denk dat het heel belangrijk is dat de noten van wijziging en de beantwoording van de minister, veel van de ruis die is ontstaan vorige week...

[1:27:51] ...en die ook actief gevoed is, dat die is weggenomen.

[1:27:56] Dat er zijn ongelooflijke rookgordijnen opgetrokken... ...waardoor eigenlijk de kern, namelijk 400 miljoen echt geld voor echte mensen... ...in een tijd waarin er zo'n ongelooflijke crisis is... ...waarin er zo ongelooflijk veel mensen zijn wereldwijd die steun nodig hebben...

[1:28:14] Dat is de kern.

[1:28:17] Ik denk dat het belangrijk is wat ons betreft om nogmaals te markeren dit gaat over 2026.

[1:28:24] Dit gaat over geld waardoor de facto de koppeling hersteld wordt.

[1:28:30] Maar het is duidelijk dat het kabinet nog steeds een groot probleem heeft aangezien op lange termijn die koppeling nog niet structureel hersteld is.

[1:28:40] En dat er ook eigenlijk geen meerderheid is voor de lijn van het kabinet.

[1:28:46] En dat dat dus zal blijven terugkomen.

[1:28:49] Wat ons betreft in ieder geval zeker.

[1:28:53] Ik denk ook dat het wel belangrijk is om te markeren dat als een minderheidscoalitie de kans van slagen wil hebben of succes wil boeken en afspraken wil maken met partijen, dat het dan belangrijk is dat dat ook gedragen wordt.

[1:29:10] En dat wat we de afgelopen weken gezien hebben, waarbij er eigenlijk allerlei verhalen in de wereld ging rondzingen, dat dat echt veel kwaad doet.

[1:29:22] Die heb ik benoemd in mijn eerste termijn.

[1:29:24] Dat zal ik niet nog een keer doen.

[1:29:25] Maar ik denk dat het heel belangrijk is om nogmaals te constateren dat het geld wat er nu extra beschikbaar komt, dat gaat naar noodhulp.

[1:29:36] Dat gaat naar de gebieden die dat het hardst nodig hebben.

[1:29:39] En ja, dat betekent ook Gaza.

[1:29:41] Alleen die afweging ligt natuurlijk gewoon bij de hulporganisaties.

[1:29:45] Het is van belang, denk ik, dat opvang in de regio, dat Libanon dat echt keihard nodig heeft.

[1:29:52] En dat de hele discussie over de migratiehubs, volgens mij is daar ook nu duidelijkheid over gekomen.

[1:29:58] En gaan we inderdaad een debat hebben naar aanleiding van de volgende begroting, als de minister daar met plannen komt.

[1:30:05] En volgens mij zijn er nou een heleboel partijen die daar heel duidelijk stelling in nemen.

[1:30:10] Tot slot, voorzitter, twee moties.

[1:30:14] Ik heb nog tijd.

[1:30:15] U heeft nog ruim twee minuten.

[1:30:18] Oké.

[1:30:20] Twee moties.

[1:30:21] De eerste met betrekking tot steun aan de Palestijnse gebieden.

[1:30:27] Aangezien ik denk dat daar natuurlijk vooral eigenlijk wat ik ook net in het interruptiedebat aangaf speelt... krijgen organisaties ook de mogelijkheid eigenlijk om daar actief te zijn.

[1:30:37] De Kamer constateren dat het kabinet om aan de wens van de Kamer tegemoet te komen... 100 miljoen extra noodhulp vrijmaakt in 2026 voor daar waar de noden het hoogst zijn.

[1:30:46] Constateren dat hulporganisaties aangeven dat de noden in Gaza gigantisch zijn...

[1:30:49] en deze bijdrage dus onder andere daar zullen inzitten, constaterend dat het Nederlands kabinet in een verklaring van 8 juni sprak over de katastrofale humanitaire situatie in Gaza en opriep tot humanitaire toegang, verzoekt de regering in gesprek te gaan met hulporganisaties actief in de Palestijnse gebieden, welke steun zij verder nodig hebben om naar behoren hun werk uit te voeren en dit zoveel mogelijk te bieden.

[1:31:13] Het gaat over tot de orde van de dag.

[1:31:16] En dan, voorzitter, we hebben volgens mij drie weken terug een heel goed debat gehad over hoe seksueel geweld grootschalig wordt ingezet als wapen.

[1:31:27] We hebben een ronde tafel als Kamer gehad, ons breed laten informeren door experts.

[1:31:33] En ik denk dat het ook belangrijk is dat we echt in 2026 al daar...

[1:31:37] Stappen opzetten.

[1:31:39] De Kamer constateren dat het kabinet om aan de wens van de Kamer tegemoet te komen 100 miljoen extra noodhulp vrijmaakt in 2026.

[1:31:44] Constateren dat vrouwen in Soedan op grote schaal te maken hebben met seksueel geweld.

[1:31:48] Dat wordt ingezet als oorlogswapen.

[1:31:50] Verzoekt de regering om samen met professionele hulpverlenende organisaties actief in Soedan te bezien hoe dit geld ingezet kan worden om vrouwen te helpen die slachtoffers zijn geworden van seksueel geweld.

[1:32:00] En gaat over tot de orde van de dag.

[1:32:01] En deze is mede ingediend door het lid Bamenga.

[1:32:05] En daarmee sluit ik af.

[1:32:08] Dank u wel, voorzitter.

[1:32:09] Dank u wel, mevrouw Kreuger, voor uw termijn en twee moties.

[1:32:12] We gaan naar de heer Bamenga.

[1:32:13] U heeft drie minuut twintig maximaal.

[1:32:17] En de tijd gaat bijna in.

[1:32:28] Dank u wel, voorzitter.

[1:32:30] Ik denk dat ik in mijn eerste termijn vorige week duidelijk heb stilgestaan...

[1:32:36] bij de situatie in Soudaan, de situatie in Congo, waaronder ebola, maar ook als het gaat om dwangarbeid in China.

[1:32:47] En naar aanleiding daarvan, zeker als het gaat om ebola en ook Soudaan, heb ik dus twee moties voor vandaag.

[1:32:53] En ik doe ook meetekenen bij andere collega's, waaronder...

[1:32:58] Van het CDA niet, maar in ieder geval VVD en GroenLinks.

[1:33:05] Eerste motie, de Kamer.

[1:33:08] Oh, sorry, pro inderdaad.

[1:33:09] Dit is de eerste keer.

[1:33:10] Ja, nee, ik heb het net ook al gezegd, dus pro.

[1:33:13] De Kamer, gehoord op raadslagen, constateren dat er in het oosten van Congo sprake is van ernstige uitbraak van een nieuwe variant van het ebola-virus, waarbij inmiddels...

[1:33:21] Honderden besmettingen zijn gemeld en het sterftecijfer naar schatting zeer hoog ligt.

[1:33:26] Overwegende dat de regio wordt gekenmerkt door langdurige instabiliteit, conflict en grootschalige ontheemding... waardoor de verspreiding van de virus wordt versneld en effectieve hulpverlening wordt bemoeilijkt.

[1:33:37] Overwegende dat eerdere ebola-uitbraken zoals...

[1:33:39] die in West-Afrika tussen 2014 en 2016 hebben aangetoond... dat uitstel van internationale actie kan leiden tot grootschalige verspreiding... en tienduizenden slachtoffers overwegen dat er behoefte is aan concrete goederen...

[1:33:52] als persoonlijke beschermingsmiddelen, tenten, motorfietsen en handwasvoorzieningen, maar ook aan kennisuitwisseling, laboratoriumcapaciteit en extra ondersteuning van de WHO.

[1:34:04] Om verzoek de regering zich in te zetten voor aanvullende ondersteuning voor de bestrijding van Ebola en de Democratische Republiek Congo als mede-relevante buurlanden en hierover uiterlijk bij de begroting aan de Kamer te rapporteren en gaat over tot de orde van de dag, mede-ondertekend door Van Ark, Lohman en Verkuilen.

[1:34:22] Dan, ik heb natuurlijk ook gesproken over Soudaan.

[1:34:27] En daarin zien we dus dat externe actoren, waaronder de Verenigde Arabische Emiraten,

[1:34:31] moeten stoppen met het voeden van de oorlog in Soudaan.

[1:34:34] Daarom de volgende motie.

[1:34:36] De Kamer gehoort de beraadslaag en constateren dat externe actoren bijdragen aan de voortzetting van de oorlog in Soudaan door het leveren van wapens, logistieke ondersteuning en het faciliteren van huurlingen.

[1:34:48] Verzoekt de regering zich binnen de Europese Unie actief in te zetten voor gerichte sancties en maatregelen

[1:34:54] tegen personen, bedrijven en entiteiten die bijdragen aan oorlogsmisdrijven en schendingen van het VN-embargo, wapenembargo of het faciliteren van de oorlog in Soudaan en gaat over tot de orde van de dag, mede ondertekend door Dobben en Sedan.

[1:35:14] Meneer Seder.

[1:35:15] Ja, dank u wel.

[1:35:16] Mijn vraag is of ik onder die eerste motie qua ebola, omdat het mij ook aan het hart zien zou mogen, als onderschrijving van de ernst van de situatie.

[1:35:25] Dank daarvoor alsnog.

[1:35:26] U vraagt het aan de voorzitter, maar ik denk, als ik het zo zie, dat meneer Bamenga daarmee akkoord gaat.

[1:35:31] Want hij schrijft uw naam erbij.

[1:35:33] En dan meneer Keulemans, u had ook een interruptie.

[1:35:36] Ja, voor zijn vraag aan de heer Bamenga.

[1:35:37] Zijn fractie is altijd tegenstander geweest van het wetsvoorstel voor een verbod op het verheerlijken van terrorisme.

[1:35:42] Is dat nog steeds het geval?

[1:35:45] Voorzitter, mijn fractie was kritisch en is nog steeds kritisch erover.

[1:35:51] Oké, en aangezien er in de tussentijd inhoudelijk niets veranderd is aan het wetsvoorstel, kan ik ervan uitgaan dat u nog steeds even kritisch bent als voorheen en dus tegen dat wetsvoorstel.

[1:36:00] Voorzitter, ik ben niet eens de woordvoerder hierover.

[1:36:04] Het gaat niet eens over dit onderwerp.

[1:36:06] Dus ik ga nu niet allerlei dingen zeggen die ik niet aanga.

[1:36:09] We hebben niet eens besproken binnen de fractie.

[1:36:11] Dus u overvraagt mij op dit terrein, maar ik heb het heel duidelijk aangegeven.

[1:36:16] Wij zijn altijd kritisch geweest en dat zijn we nog steeds.

[1:36:22] Dank u wel, meneer Bemenga.

[1:36:24] Dan is de volgende spreker, meneer Keulemans, met twee minuten maximaal.

[1:36:29] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:36:30] Dan moet ik het snel doen.

[1:36:32] Dank voor de beantwoording aan de minister, alhoewel het niet bevredigd is, maar dat zal hij zich kunnen voorstellen.

[1:36:37] Mijn afdrong van dit debat is dat er bij de discussie over alleen maar eerder geld of extra geld, dat de conclusie is dat er extra geld wordt vrijgemaakt, dat de VVD daar dus bakzeil haalt en dat is een slechte zaak.

[1:36:49] Dus ik weet dat deze motie waarschijnlijk niet op steen van de VVD kan rekenen, maar ik dien hem toch in, al is het maar om het te markeren.

[1:36:55] De Kamer gehoort de beraadslaging constaterende dat de minister van Handel en Ontwikkelingssamenwerking via kasschuiven geldt uit latere jaren naar voorraad voor de begroting 2026.

[1:37:04] Verzoekt de regering de verminderingen die door kasschuiven ontstaan niet op te vullen en gaat over tot de orde van de dag.

[1:37:10] En de tweede motie, de Kamer, gehoort de beraadslaging, constaterende dat de Kamer met de motie Verkuilen-CS het kabinet heeft verzocht de financiering voor UNWRA op te schorten bij verifiëerbare en hernieuwbare signalen van terreurbanden, constaterende dat uit een op 5 juni 2026 gepubliceerde uitkomst van het lopende onderzoek van de inspecteur-generaal

[1:37:28] Van USAID blijkt dat inmiddels 108 huidige en voormalige UNRWA-medewerkers zijn vooredragen voor schorsing en of uitsluiting vanwege betrokkenheid bij de terroristische aanslagen van 7 oktober 2023 en of banden met Hamas.

[1:37:41] Verzoekt de regering voor het begrotingsjaar 2026 af te zien van het voornemen om de financiering van UNRWA te verhogen.

[1:37:47] Er gaat over tot de orde van de dag.

[1:37:49] Motie is mede ingediend door collega Stoffer van de SGP.

[1:37:52] Dank u wel.

[1:37:57] Ja, puur uit nieuwsgierigheid hoor.

[1:37:59] Maar stel, als de motie wordt aangenomen, is er dan weer steun vanuit jaar 21 voor de begroting van de minister?

[1:38:12] Nou, ik heb altijd geleerd dat ik dan geen uitspraken moet doen over de Eerste Kamer.

[1:38:16] Dat doe ik handig, toch?

[1:38:21] Ik denk handig genoeg, want meneer Zeder is er tevreden mee.

[1:38:25] Dus dan gaan wij door naar de volgende spreekantse meneer Verkuilen.

[1:38:28] U heeft twee minuten twintig.

[1:38:30] Ja, dank u voorzitter.

[1:38:31] En ik sluit mij graag aan bij de woorden van mevrouw Gekeuren dat we in een andere sfeer dit debat hebben gevoerd.

[1:38:37] Ik had ook graag overigens de motie over seksueel geweld graag nog mijn handtekening ondergezet.

[1:38:44] Maar misschien kunnen we dat later doen.

[1:38:46] Voorzitter, ik ben blij dat de begroting nu zover is dat die ook verder gebracht kan worden.

[1:38:51] Dat is ook nodig.

[1:38:52] Ik heb nog wel een drietal moties en ik ga heel snel lezen, gezien mijn tijd...

[1:38:56] De Kamer gehoort de beraadslaging overwegen dat onze strategische soevereiniteit ondermijnd wordt door machtspolitiek en afhankelijkheid van autocratische regimes.

[1:39:04] Overwegen dat publiek geld in de grondstoffensector als vliegwiel kan dienen en dat private investeringen alleen loskomen wanneer er een gezond winstmotief tegenover staat.

[1:39:13] Overwegen dat effectief geopolitiek optreden vereist dat de overheid bereid is om private investeringsrisico's actief te mitigeren en te delen, verzoekt de regering.

[1:39:22] om bij de uitvoering van de grondstoffenstrategie nadrukkelijk de samenwerking te zoeken met de private sector en instrumenten die inspelen op het winstmotief, waaronder garantstellingen en first loss facilitering, hierbij niet uitsluiten en gaat over tot de orde van de dag.

[1:39:38] De Kamer gehoort de beraadslaging, constaterende dat info-wetgeving kan bijdragen aan stabielere toeleveringsketels en aan betere internationale markttoegang voor Nederlandse ondernemers,

[1:39:49] erkennende dat Nederlandse ondernemers in hun internationale concurrentiepositie worden benadeeld wanneer zij sneller of strenger

[1:39:56] aan info-eisen moeten voldoen dan hun Europese concurrenten.

[1:39:59] Overwegende dat de SER een waardevolle bijdrage aan het concurrentievermogen van Nederlandse ondernemers levert door hun praktisch te ondersteunen bij het voldoen aan info-wetgeving.

[1:40:09] Verzoekt de regering ondersteuning van ondernemers via de SER voor te zetten.

[1:40:13] Verzoekt de regering tevens te bezien op welke wijze deze verbreed kan worden naar andere sectoren en gaat over tot de orde van de dag, mede ingediend door de heer Bamenga en de heer Loman.

[1:40:24] De Kamer gehoord de beraadslaag in constateren dat het kabinet voor 2026 een kasschijf, een additioneel bedrag van 178 miljoen vrijmaakt voor hulp aan Oekraïne, overwegende dat de Russische federatie de Oekraïnische energieinfrastructuur zelf stelselmatig bombardeert en dat deze verwoestende luchtaanvallen na verwachting ook in 2026 onverminderd zullen aanhouden, overwegende dat preventieve investeringen in de fysieke bescherming, snelle repatriatie,

[1:40:51] en het winterbestendig maken van het energienetwerk essentieel zijn voor de continuïteit van de Oekraïnse energievoorziening.

[1:40:57] Verzoek de regering te bezien hoe een deel van de additionele humanitaire middelen voor 2026 ingezet kan worden om de capaciteit van het Oekraïnse energienetwerk in wintertijd te verhogen en gaat over tot de orde van de dag.

[1:41:09] Mede ondertekend door de heer Bamenga.

[1:41:17] Ik heb een vraagje.

[1:41:19] Als we kijken naar wat er is onderhandeld, de deal, wat we de deal noemen, dan gaat de helft naar Oekraïne.

[1:41:28] Je zou kunnen zeggen, Sudan had ook wel 170 miljoen kunnen gebruiken.

[1:41:33] Maar goed, dit is helemaal goed.

[1:41:34] Wij steunen dat ook.

[1:41:35] De helft gaat dan naar Oekraïne.

[1:41:36] Maar stelt de VVD nou dat van de resterende gelden die zijn bedoeld voor noodhulp ook nog een deel naar Oekraïne gaat?

[1:41:42] Is dat het voorstel dat hij heeft ingediend of wat...

[1:41:45] Want dan heb ik het misschien ook niet goed gehoord hoor, maar leg het nog een keer uit.

[1:41:51] Nou, ik heb in mijn motie, voorzitter, ik neem aan dat u mij het woord gaf, dat had u nog niet gedaan.

[1:41:56] in antwoord op de vraag van mevrouw Dobben.

[1:42:02] Er is batig zal dan nu ook op die begroting.

[1:42:05] En wij hebben gezegd dat we uit dat deel, ook voor dat energienetwerk, dat we dat een belangrijk element vinden.

[1:42:11] Met name ook omdat op dit moment in Oekraïne ook een humanitaire crisis aan de gang is, als zo meteen die winter toeslaat.

[1:42:24] Mevrouw Dobben, wilt u nog aanvullend vragen stellen of bent u tevreden?

[1:42:27] Het is misschien goed.

[1:42:28] Dus het is uit het geld wat al gereserveerd is voor Oekraïne.

[1:42:31] Dat begrijp ik dan goed.

[1:42:35] Non-verbaal gaf de heer Verkuilen aan dat mevrouw Dobben dat goed begreep.

[1:42:39] Mevrouw Kreuger.

[1:42:41] Ja, voorzitter, ik heb daar toch wel ook een vraag over, want van het geld wat beschikbaar wordt gesteld, wordt 110 miljoen beschikbaar gesteld via steun van internationale financiële instellingen.

[1:42:50] Daar zit ook al geld bij wat naar het energienetwerk kan.

[1:42:54] En nog 20 miljoen specifiek voor de Ukraine Energy Support Fund.

[1:42:58] En dan gaat het om slechts 5 miljoen voor humanitaire hulp.

[1:43:02] Dus ik wou toch de VVD vragen, zullen we niet, als we het gewoon hebben over 130 miljoen, wat in principe ingezet kan worden, ook voor energiesteun, laten we die 5 miljoen ook daadwerkelijk dan voor humanitaire hulp behouden?

[1:43:19] Meneer Verkuilen.

[1:43:21] Ja, ik denk dat het punt is in de motie zoals we dat aangeven is de humanitaire situatie zoals die gaat ontstaan als die energie niet op orde is.

[1:43:30] Dus dat is wel het element waar de nadruk in de motie in ligt voor ons.

[1:43:37] Dan nog even checken.

[1:43:38] Meneer Verkaard heeft ook gevraagd of hij nog onder de motie van mevrouw Kreugen mocht.

[1:43:41] Daar zag ik ook non-verbaal een instemming in.

[1:43:43] Moet dat verwerkt worden of niet?

[1:43:44] Dat we de signalen wel goed doorgeven.

[1:43:46] Dat bespreek ik altijd even met mijn mede-indiener.

[1:43:49] Helemaal goed.

[1:43:50] Dan heb ik dat verkeerd geïnterpreteerd net.

[1:43:51] Maar dan wachten we dat rustig af.

[1:43:53] Dan gaan we naar de termijn van meneer Seder.

[1:43:56] En u heeft drie minuten twintig.

[1:43:58] Dank u wel.

[1:44:00] Het is inderdaad de andere toon richting dit debat.

[1:44:03] Volgens mij ook voor het invallend meerderheid de noodzaak dat geld nu beschikbaar belangrijk is.

[1:44:07] Als partij probeer ik ook naar volgende jaren te kijken en de jaren erop.

[1:44:11] En daaruit blijkt een aantal dingen dat, ook als ik de heer Verkuilen zo hoor, er nog weinig ambitie is om de gaten te gaan dichten.

[1:44:19] Dat betekent dat het volgende kabinet...

[1:44:21] Nou, ik weet bijvoorbeeld dat Pro grote regeringsambities heeft, maar dat zou moeten herstellen.

[1:44:28] Waarbij de opgave voor de meest kwetsbare, ja, uiteindelijk proef ik toch wat cynisme daarin.

[1:44:35] Ook als het gaat om gewoon oplossen wat je nu veroorzaakt.

[1:44:38] Gewoon binnen je eigen mandaat dat dat niet opgelost wordt.

[1:44:42] Of in ieder geval dat partijen binnen de coalitie daar niet uitkomen.

[1:44:45] Dus dat wil ik wel uitgesproken hebben.

[1:44:47] Ik ben onder de motie van de heer Bamenga gegaan rond e-bola, want dat vind ik een belangrijke.

[1:44:53] De sub-afspraak als die er al is rond terrorismeverheerlijking, dat gaan we rond dat debat dan zien.

[1:44:59] Dus dat zal ik daarbij dan laten.

[1:45:01] Ik heb geen moties, maar ik ga proberen wel wat toezeggingen van de minister te ontvudselen.

[1:45:06] Dus ik kijk even of deze manier van werken werkt.

[1:45:10] Allereerst gaat het over het geld dat het naar de Palestijnse gebieden gaat.

[1:45:16] Wij vinden dat de noodhulp...

[1:45:18] gewoon op de juiste plek moet komen.

[1:45:19] We weten dat er ook een diversificatie vraagstuk daaronder ligt en de minister heeft aangegeven dat dat geld ook via die wijze besteed zal worden.

[1:45:30] Mijn vraag is of ik het toezeg kan krijgen hoe dat ingevuld wordt met dat extra geld in de Kamer ook of geïnformeerd wordt.

[1:45:36] Dit is omdat ik het gewoon heel belangrijk vind ook voor de levensvatbaarheid van Palestijnse instituten dat je ook echt gaat inzetten en niet afhankelijk bent van één organisatie waar gewoon heel vaak

[1:45:47] veel gedoe over is.

[1:45:49] Dus daar is de vraag of daar een toezegging op kan krijgen over die besteding.

[1:45:53] En het tweede is dat ik met het extra geld ook graag de lokale context, dat ik het graag belangrijkste vind dat het maatschappelijk midden, de veld in Nederland, maar ook de lokale context daar, dat

[1:46:06] dat de meeste middelen ook via die lijnen besteed worden.

[1:46:09] Ik snap dat heel veel dat dat soms niet kan, maar ik vind wel dat via het maatschappelijk midden valt hier, Dutch Relief Alliance, juist omdat ze zo ingebed zijn in de lokale context daar waar de nood het hoogst is, dat ik het eigenlijk wenselijk vind.

[1:46:22] En er is ook een motie daarover aangenomen dat dat

[1:46:25] qua bestedingen ook vooral ook via die lijnen zal lopen.

[1:46:28] En die motie is aangenomen, maar dat was nog niet ten opzichte van het extra geld wat vrijgemaakt is.

[1:46:34] Ik zou graag de toestegging ook willen hebben dat het ook ten aanzien daarvan wordt meegenomen.

[1:46:40] Voorzitter, ik zei dat ik drie had, maar ik heb er maar twee.

[1:46:42] Dus ik zou graag die twee toestegging willen.

[1:46:46] Dankjewel.

[1:46:46] Dankjewel, meneer Zeder.

[1:46:47] Ik zie daar geen interrupties op, dus dan gaan we naar meneer Lohman.

[1:46:50] Nu heeft 1 minuut 40.

[1:46:53] Dank u wel, voorzitter.

[1:46:56] Ik ben blij dat de brief die vanochtend is gestuurd wat duidelijkheid heeft gegeven in dit debat en dat we nu ook verder kunnen met de begroting.

[1:47:03] Ik zou niet zeggen het kan wel, maar laten we zeggen moedig voorwaarts.

[1:47:08] Ik heb emotie.

[1:47:10] De Kamer gehoort de beraadslaging, constateren dat de Nederlandse bijdrage...

[1:47:15] aan multilaterale gezondheidsorganisaties zoals het Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria, GAVI, de Vaccine Alliance en UNAIDS in 2026 met circa 18% wordt verlaagd.

[1:47:29] Constateren dat mondiale gezondheidssystemen onder toenemende druk staan en het belang van pandemische beraadheid onverminderd groot is.

[1:47:37] Constateren dat investeringen in mondiale gezondheid aantoonbaar leiden tot grote gezondheidswinst en kostenbesparingen.

[1:47:45] Constateren dat humanitaire hulpverleners en medisch personeel steeds vaker te maken hebben met onveilige werkomstandigheden en doelwit worden van geweld.

[1:47:53] Verzoekt de regering binnen het extra toegekende budget voor ontwikkelingssamenwerking de bezuinigingen op multilaterale gezondheidsorganisaties voor in ieder geval het jaar 2026 zoveel mogelijk te herstellen.

[1:48:05] En verzoekt de regering tevens in 2026 extra in te zetten op initiatieven ter verbetering van de veiligheid van hulpverleners in conflictgebieden.

[1:48:13] En gaat over tot de orde van de dag, ingediend mede door mevrouw Kreuger van Pro en mij.

[1:48:25] Dank u wel, meneer Loman.

[1:48:26] Dan gaan we tot slot aan mevrouw Dobbe, die maar liefst tien minuten heeft voor haar tweede termijn.

[1:48:31] Dus gaat u rustig allemaal ervoor zitten.

[1:48:34] Mevrouw Dobbe, het woord is aan u.

[1:48:38] Nee hoor, ik hoef het niet allemaal op te gebruiken, begrijp ik.

[1:48:43] Geen zorgen.

[1:48:43] Maar ik wil wel een aantal opmerkingen nog maken.

[1:48:45] Ik heb een aantal moties.

[1:48:48] De minister zei, als je hart geeft om de aller kwetsbaarste, dan moet je eigenlijk blij zijn met wat er nu is gebeurd in de afgelopen tijd.

[1:48:56] Dat deze begroting er toch doorheen komt.

[1:48:58] En dat Pro de verantwoordelijkheid heeft genomen.

[1:49:02] Ik heb heel veel hart voor de aller kwetsbaarste.

[1:49:05] Ik heb ook heel veel hart voor ontwikkelingssamenwerking.

[1:49:08] Ik strijd er als Kamerlid keihard voor.

[1:49:11] Dus ook als wij niet enthousiast zijn over deze deal, wil ik even deze minister meegeven, dan kan hij ons dat niet aanwrijven.

[1:49:17] Want ik ben niet enthousiast over deze deal.

[1:49:19] Ik ben ook niet enthousiast geworden.

[1:49:20] Want er lag een ontzettend slechte begroting die deze minister heeft geërfd.

[1:49:26] Met alle respect, daar kan ik natuurlijk zelf niks aan doen.

[1:49:29] Maar het was een hele slechte begroting, helemaal uitgekleed.

[1:49:33] En om dit te kunnen steunen moet het wel beter zijn dan het was.

[1:49:36] En ik heb wel hele grote zorgen over hoe we ontwikkelingssamenwerking in de toekomst...

[1:49:41] gaan organiseren als er gaten vallen wat we dan maar moeten zien, bijvoorbeeld geld voor Oekraïne, maar ook het geld wat naar voren is gehaald uit 2031.

[1:49:51] Ja, ik heb er dan niet per se een vertrouwen in dat er dan een nieuw kabinet zit die denkt, we gaan dat helemaal bijplussen, zeker als de VVD nu zegt...

[1:49:59] Dat gaan we gewoon niet doen.

[1:50:01] Zonder de VVD.

[1:50:02] Ja, zonder de VVD ook goed.

[1:50:03] Maar in ieder geval dat het wordt bijgeplust, ja, het is gewoon niet zeker.

[1:50:08] En daarmee neem je wel echt enorme risico's voor de toekomst, volgens mij.

[1:50:13] En die onduidelijkheid.

[1:50:14] Er is ook heel veel onduidelijkheid geweest en ontstaan.

[1:50:17] En nog steeds wel een beetje, waar komt het geld vandaan?

[1:50:19] Wat is de bedoeling?

[1:50:20] En ik vermoed ook dat het hele proces het nog moeilijker gaat maken om een goede begroting neer te leggen en te gaan maken in augustus, want dat is al bijna zover.

[1:50:30] En ik zie het nou niet zo heel snel gebeuren dat dat makkelijker wordt dan het was.

[1:50:35] De onduidelijkheid over de terugkeerhupsjaar vind ik onbestaanbaar, dat dat zo lang heeft geduurd en dat daar verschillende verhalen over zijn geweest.

[1:50:43] Ik vind het ook onbestaanbaar dat het mogelijk wordt betaald uit ontwikkelingsgelden.

[1:50:48] Dan heb ik nog een inhoudelijk vraag voordat ik ga naar de moties.

[1:50:52] Want we hebben het gehad over de hulpverleners in Gaza die zijn vermoord en daar zijn begraven naast hun ambulance.

[1:51:00] Daar heeft deze Kamer, volgens mij was het zelfs een motie van de heer Seder, gevraagd om onafhankelijk onderzoek.

[1:51:06] Nu heeft de Israëlse regering zelf onderzoek gedaan.

[1:51:09] Ze geven ons geen inzage, blijkbaar, in dat onderzoek.

[1:51:13] Deze minister dringt daar wel op aan, maar dat is niet wat de Kamer heeft gevraagd.

[1:51:16] De Kamer heeft echt gevraagd om onafhankelijk onderzoek.

[1:51:18] En ik denk dat dat heel belangrijk is, als we het hebben over de veiligheid van hulpverleners, dat het onafhankelijk wordt onderzocht.

[1:51:23] Dus dan nog een vraag of de minister bereid is om dat mogelijk te maken, daarvoor te pleiten.

[1:51:28] Dan heb ik drie moties.

[1:51:30] De Kamer gehoort de beraadselaar en constaterende dat Ghana wetgeving heeft uitgebreid die inzet op expliciete strafbaarstelling en gevangenisstraf voor de LHBTQI plus gemeenschap en bondgenoten, verzoekt de regering deze wetgeving publiekelijk te veroordelen en te pleiten in Europees Verband en VN-verband om op mondiale schaal hetzelfde te doen.

[1:51:49] Het gaat over tot de orde van de dag, mede ondertekend door lid Kreuger en Bamenga.

[1:51:53] En ik weet dat de minister in de beantwoording heeft gezegd, wij vinden dit ook niet goed en we brengen dit aan de orde.

[1:52:00] Maar ik denk dat het heel belangrijk is om hier echt een flink standpunt op in te nemen.

[1:52:04] Om hier echt een voorbeeld te stellen dat we dit gewoon echt niet accepteren.

[1:52:08] Dan, de Kamer gehoort de beraadslager en constaterende dat het kabinet voornemens is om per 2027 419 miljoen euro voor niet-militaire steun aan Oekraïne uit ODA-middelen te betalen, ik moet zeggen uit BHO-middelen te betalen, constaterende dat er een aangenomen motie ligt, nummer 360-4500, die stelt dat de gelden voor Oekraïne niet uit de BHO-begroting moeten worden gehaald, verzoekt de regering om een voorstel te doen om de 419 miljoen geoormerkt voor Oekraïne niet te dekken uit de BHO-begroting en gaat over tot de orde van de dag.

[1:52:37] Dus daar kan de minister dan bij de augustusbesluitvorming mee beginnen.

[1:52:42] En de Kamer gehoort de beraadslaring constaterende dat het aantal aanvallen tegen zorg- en hulpverleners in gewapend conflict in strijd met het internationaal humanitair recht schrikbarend snel toeneemt, overwegende dat volgens het AIV-CVV-advies er slechts beperkt sprake is van monitoring van dit soort aanvallen, overwegende dat monitoring noodzakelijk is zodat bewindspersonen zich geïnformeerd en consequent kunnen uitspreken tegen schendingen, overwegende dat Nederland als gastland van Den Haag

[1:53:06] ...als stad van recht en vrede een voorbeeldrol kan vervullen... ...verzoekt de regering een voorstel te doen om extra capaciteit vrij te maken... ...voor systematische monitoring van en advisering over aanvallen tegen zorg- en hulpverleners... ...in situaties van gewapend conflict als basis voor versterkte inzet... ...voor normherstel van het internationaal humanitair recht... ...en gaat over tot de orde van de dag, mede ondertekend door de leden Seder en Kreuger...

[1:53:29] Daarbij wil ik de minister memoreren aan zijn eigen woorden, namelijk door stilte sterft de norm.

[1:53:35] Dus wij moeten hier ook keihard mee aan de slag.

[1:53:38] Dank u wel.

[1:53:43] Ja, nog even ter beoordeling van die motie over LHBTI vanwege wetgeving in Ghana.

[1:53:49] Er zijn heel veel landen, ik denk tientallen, maar meer dan 50 waar dit soort wetgeving in Gelderland is.

[1:53:56] Ook in Gaza zijn er straffen.

[1:54:01] Maar volgens mij is het niet de bedoeling van mevrouw Dobbel om dat bij elk land te doen.

[1:54:04] Dus ik ben even benieuwd.

[1:54:05] Wat precies het plan is?

[1:54:08] Of we dat elke keer moeten doen of pas als de wet zijn aangenomen?

[1:54:12] Omdat ik ergens iets van willekeur denk te bespeuren, maar misschien heeft u daar een heel helder concept voor bedacht.

[1:54:18] Ja, helemaal goed.

[1:54:19] Ik zou zeker niet willekeurig willen zijn, want elk land dat LGBTQI mensen en vrouwenrechten schendt, de rechten daarvan schendt en dit soort wetgeving aanneemt, moeten we denk ik keihard veroordelen wie het ook doet.

[1:54:33] Maar het is zo bij Ghana, dit hebben zij net gedaan.

[1:54:36] En ik zou zo graag gewoon een streep in het zand dat we een voorbeeld stellen.

[1:54:39] Omdat het net is gebeurd.

[1:54:41] Omdat ik vind dat we stelling moeten nemen tegen dit soort mensenrechten schendingen.

[1:54:45] Want dat is wat het is.

[1:54:46] Het is ook echt hele slechte wetgeving.

[1:54:48] En je moet jarenlang de cel in als je...

[1:54:50] LHBTQI bent, of als je iemand steunt, of als je een organisatie bent die mensen steunt, dan moet je gewoon de cel in.

[1:54:58] En ik denk dat het gewoon als voorbeeld ook belangrijk is dat we hier belangrijke stelling tegen nemen.

[1:55:02] Maar u zal mij altijd aan uw zijde vinden op elk moment wanneer deze rechten worden geschonden, door wie dan ook.

[1:55:08] Maar het is mij meer nu stelling nemen, omdat het het voorbeeld is waar we kunnen laten zien.

[1:55:14] Dat accepteren we gewoon niet.

[1:55:18] Dank u wel voor de toelichting, mevrouw Dobbel.

[1:55:20] Ik zie verder geen interrupties.

[1:55:21] Dat betekent dat wij gaan schorsen, zodat de minister zich kan voorbereiden op de vragen uit de tweede termijn, op het appreciëren van drie amendementen en dertien moties.

[1:55:31] En ik wil voorstellen om om half acht verder te gaan, zodat de mensen die willen even gauw een hapje kunnen eten.

[1:55:37] Half uurtje.

[1:55:39] Akkoord?

[2:31:46] Welkom terug bij het WGO voor de subnetorenbegroting van buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking.

[2:31:55] We gaan over naar de tweede termijn van de minister met de beantwoording van de laatste vragen en de appreciatie van de amendementen en de moties.

[2:32:02] Minister, aan u het woord.

[2:32:02] Ja, voorzitter, en zelfs ook toezeggingen.

[2:32:05] Maar ik zie de heer Ceder zijn aandacht vergoten.

[2:32:13] Nog heel even één vraag uit de eerste termijn.

[2:32:15] Dat was een vraag van mevrouw Dobber.

[2:32:17] En dat ging over de misdaad tegen de hulpverleners in Gaza.

[2:32:22] En conform die motie pleiten we inderdaad ook voor onafhankelijk onderzoek.

[2:32:25] En dat heeft de VN Commission of Enquiry op zich genomen.

[2:32:28] Dus ik zal ook eventjes misschien erop terugkomen wat de bevindingen zijn.

[2:32:31] Maar dat doen we dan bij een volgend debat als mevrouw Dobber dat goed vindt.

[2:32:34] Dan de toezeggingen.

[2:32:39] Het is niet een officieel lijstje, maar de heer Seda wilde er twee.

[2:32:42] En het komt op zich goed uit, omdat beide denk ik redelijke vragen zijn.

[2:32:47] De vragen op welke manier geld nou op de juiste plek komt.

[2:32:52] En de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld.

[2:32:54] En de nota van wijziging staat overigens ook echt...

[2:32:57] nadrukkelijk het maatschappelijk middenveld genoemd.

[2:32:59] Niet alleen bij noodhulp, maar ook bij ebola staat overigens niet nadrukkelijk genoemd, maar het zal daar ongetwijfeld ook nodig zijn.

[2:33:10] Dus in dat opzicht wil ik de heer Seder die toezegging graag doen, want het staat ook gewoon echt in de nota van wijziging dat

[2:33:17] Het van belang is dat dat geld ook via het maatschappelijk middenveld gaat.

[2:33:21] Het enige wat ik wel wil zeggen is, ook hier kijken we weer naar welk kanaal zich het beste leent om de mensen bij wie de nood het hoogste is zo snel mogelijk te bereiken.

[2:33:32] En als dat is via de Dutch Relief Alliance, dan is dat via de Dutch Relief Alliance.

[2:33:36] Is dat via het Rooie Kruis, dan is dat via het Rooie Kruis.

[2:33:38] Is dat via VN-organisaties, zijn dat de VN-organisaties.

[2:33:41] Maar dat is voor mij leidend.

[2:33:44] Maar waarbij zeker gezegd is dat de Dutch Relief Alliance op sommige punten, en dat zagen we ook in Libanon, om misschien nog even terug te grijpen, naar het begin van de crisis daar, was de Dutch Relief Alliance in een positie om heel snel op te schalen.

[2:33:55] En heeft Nederland, heeft mijn ministerie ook,

[2:33:58] ...additioneel geld kunnen vrijmaken en hebben zij dat daar heel snel kunnen uitgeven... ...op een manier die de ontheemde ter plekke enorm heeft geholpen.

[2:34:11] Eén moment, wanneer bent u van plan die informatie naar de Kamer toe te zenden?

[2:34:15] Nou, ik denk eigenlijk dat als het gaat over de besteding van het noodhulpgeld... ...dat het het handigste is om dat gewoon bij de reguliere begroting te doen.

[2:34:21] Ik denk dat dat het het beste moment is en dat doen we dan ook gewoon regulier elk jaar.

[2:34:26] Dus dan wordt inzichtelijk gemaakt op welke wijze we dit geld besteden, hoe we dit besteden.

[2:34:32] En mijn eigen ervaring is dat we ook regelmatig over noodhulp praten in deze Kamer.

[2:34:36] Mocht het daar weer aan bod komen, zal ik ook zorgen dat de Kamer van tevoren nou uitstand van zaken krijgt.

[2:34:41] Maar in principe gewoon via de begroting.

[2:34:45] Mevrouw Dobbe.

[2:34:49] Ja, ik wilde eigenlijk dezelfde vraag stellen over wat de minister zei over terugkoppelen tot onafhankelijk onderzoek.

[2:35:00] Hij zei, ik kom er een keer op terug, maar misschien is het wel goed voor de notulen om te weten wanneer het ongeveer gaat zijn.

[2:35:07] Minister, met de microfoon gericht.

[2:35:11] Ik moet zelf even nagaan wanneer en hoe dat beschikbaar is.

[2:35:14] Dus ik kan niet iets zeggen, ik kan niet erop voor uitlopen als het nog niet beschikbaar is.

[2:35:18] Maar zal ik toezeggen dat zodra de bevindingen van het onderzoek definitief zijn en ook openbaar gemaakt kunnen worden.

[2:35:27] Dan moeten we ook even checken bij die VIN-commissie dat we dat dan zullen doen en dan zullen we het naar de Kamer sturen.

[2:35:31] Maar dat is daar wel echt van afhankelijk.

[2:35:32] Daar heb ik niet helemaal in eigen hand.

[2:35:36] Mevrouw Dobben, ik wou trouwens voorstellen om weer vier interrupties toe te staan in deze tweede termijn.

[2:35:41] Uw tweede, gaat uw gang.

[2:35:42] Kijk, dat vind ik goed.

[2:35:43] En het is ook, ja, als er niks te rapporteren valt, valt er niks te rapporteren.

[2:35:46] Maar stel nou voor dat die bevindingen maar niet openbaar worden en zo.

[2:35:51] Terwijl we dat wel willen, dan willen we dat eigenlijk ook wel weten.

[2:35:54] Dat zal ik ook toezeggen.

[2:35:58] Ik heb het gewoon nu niet paraat.

[2:36:00] Dus voor de duidelijkheid, als het openbaar wordt, dan zullen we het met u delen.

[2:36:04] Als duidelijk wordt dat het niet openbaar wordt, zullen we dat ook met u delen.

[2:36:07] Zodat u ook weer gelegenheid hebt om ons daarop te bevragen.

[2:36:19] Voorzitter, dan ga ik door met de moties.

[2:36:21] En motie nummer één van mevrouw Kreuger, die geef ik oordeel Kamer.

[2:36:26] Dit zijn belangrijke gesprekken.

[2:36:29] En de gesprekken, misschien om dat ook in te kleuren met die hulporganisatie, die gaan heel vaak op dit moment over diplomatiek en politieke steun.

[2:36:35] En dat kan ik me ook heel goed voorstellen, gelet op de situatie waarin ze zich bevinden.

[2:36:40] Dus ik geef het oordeel Kamer.

[2:36:41] Motie twee van mevrouw Kreuger, gelet op het belang...

[2:36:44] Van het onderwerp zal ik ook met de extra middelen voor humanitaire hulp, zowel VN-organisaties, Rode Kruisbewerkingen als Nederlandse NGO's, voorzien van flexibele financiering en gezien de hoge noden in Sudan, ligt het denk ik in de reden dat ook bijdragen daar zullen worden ingezet.

[2:37:00] En als ik dan kijk naar de organisaties die daar gesteund worden, dan kunnen we zeker in gesprek gaan over dat het ook richting het doel gaat wat mevrouw Kreuger hier benoemt, wat we ook in een eerder debat met elkaar hebben gewisseld, het tegengaan van seksueel geweld.

[2:37:13] Dat debat was ook helder.

[2:37:15] Uw Kamer is daar unison over.

[2:37:17] Dus dat wordt gesteund door het kabinet.

[2:37:22] Eén moment, minister.

[2:37:24] Ik wil toch even herhalen dat het voor iedereen helder is.

[2:37:26] Motie 1 heeft ooit de Kamer gekregen.

[2:37:28] Motie 2 heeft ook ooit de Kamer gekregen.

[2:37:30] Ik zal dat bij ieder van de moties doen.

[2:37:34] Dan de motie Bamenga-CS over de Nederlandse inzet van ebola.

[2:37:39] Daar kort over dat het aantal infecties daartoe neemt, dat wij ook serieuze zorgen hebben.

[2:37:45] We maken dan ook als onderdeel van deze extra afspraken 3 miljoen euro extra vrij.

[2:37:52] Uw Kamer zult daar op kort termijn ook een brief over ontvangen, dus dit krijgt oordeel Kamer.

[2:37:58] Motie 3, oordeel Kamer.

[2:38:00] Motie 4, oordeel Kamer.

[2:38:03] Excuus.

[2:38:04] Motie 4.

[2:38:06] Ook een ongelooflijk belangrijke motie... ...als het gaat over het schenden van het VN-wapen-embargo... ...over het faciliteren van de oorlog in Soudaan... ...in te zetten voor sancties.

[2:38:16] Die krijgt oordeel Kamer waarbij ik wel zeg meteen...

[2:38:18] dat wij niet, en dat is helaas een standaard riedeltje, maar denk ik toch belangrijk, dat wij niet publiekelijk zullen delen voor welke personen of entiteiten Nederland streeft om op de sanctielijst te zetten, omdat dat het verrassingseffect wegneemt en ook dus de effectiviteit van dergelijke sancties.

[2:38:33] Dus met dienverstanden geef ik hem oordeelkamer.

[2:38:38] Motie 4, oordeelkamer, het appreciatie dat het niet publiek wordt gedeeld.

[2:38:42] Mevrouw Kreug heeft daar een interruptie op.

[2:38:44] Ik heb er een vraag over.

[2:38:46] Is entiteiten, betekent dat het ook landen?

[2:38:50] Dit gaat over, zoals ik het lees, zijn het persoonsgerichte sancties, dus entiteitspersoonsgerichte sancties zoals we die ook inzetten richting Rusland en andere gebieden.

[2:38:58] Ik lees het nu niet als richting landen, dat ze ook echter weer een landenregime vragen.

[2:39:04] En in alle eerlijkheid het opzetten van landenregime sancties, dat is niet alleen heel veel werk, maar ook de kans op consensus daar is echt vrijwel nul.

[2:39:12] Dus het inzetten op persoons- of entiteitsgerichte sancties is daar denk ik veel effectiever.

[2:39:19] Ik wil eerst mevrouw Kreugel nog even gelegenheid geven voor aanvullende vraag.

[2:39:24] Oké, en aan wat voor een entiteit moet ik dan denken?

[2:39:28] Ik las entiteit als land, maar dit is gewoon een informatieve vraag.

[2:39:33] Ja, dus personen en entiteiten kunnen zijn bedrijven, stichtingen, maatschappelijke organisaties, liefdadigheidsdoelen...

[2:39:47] Die misschien het uiterlijk hebben van liefdadigheidsdoel en iets anders doen.

[2:39:52] Entiteiten met andere woorden.

[2:39:53] Het is een beetje een standaard juridische term bij dit soort sanctieregimes.

[2:39:58] Maar daar valt alles onder wat niet statelijk is en wat niet persoonlijk is.

[2:40:03] Akkoord, dat is dus motie 4, dus oorluka met appreciatie.

[2:40:06] Gaat u voor het minister?

[2:40:08] Oh, sorry, excuus, er was nog een interrupt van mevrouw Dobben, mijn fout.

[2:40:11] Ja, ik snap, de minister zegt maatregelen en sancties tegen personen, dat kondigen we niet van tevoren aan, want dan is het verrassingseffect weg.

[2:40:19] Maar achteraf zien we bijvoorbeeld, er zijn een aantal leden van de Israëlische regering, gesanctioneerd door de Nederlandse regering ook, die mogen hier niet meer komen.

[2:40:28] En daarvan zijn de namen wel gedeeld.

[2:40:31] Dus als dat soort sancties worden genomen, dan wordt dat wel gedeeld met ons, zodat wij ook weten... Kijk, ik snap waar deze motie namelijk vandaan komt.

[2:40:38] Ik sta er ook zelf onder.

[2:40:40] Maar er wordt echt heel weinig gedaan om de partijen en entiteiten en personen te sanctioneren en onder druk te zetten die wel de oorlog in Soudaan in stand houden.

[2:40:53] Vandaar.

[2:40:53] Ja, ik snap het sentiment bij mevrouw Dobbe.

[2:40:58] Ik moet wel zeggen, als ik kijk naar, zonder helemaal in het terrein van de minister van Buitenlandse Zaken te willen treden, maar als ik kijk naar de sanctiepakketten waarin Nederland voorop loopt, dan doet Nederland echt wel het maximale, ook in dit soort situaties, om hier stappen te zetten.

[2:41:14] En we zijn gewoon...

[2:41:16] Dat is de werkelijkheid van de Europese Unie zeer afhankelijk van de standpunten en de medewerking van andere lidstaten.

[2:41:23] Wat wel zo is, en daar hebt u gelijk in, op het moment dat deze sancties zijn aangenomen, dan is er enige tijd voor juridische verwerking en ervoor te zorgen dat lidstaten dit allemaal gelijktijdig kunnen doen.

[2:41:34] Maar dan wordt dat op een gegeven moment openbaar.

[2:41:35] En dat is dan ook weer voor uw Kamer de gelegenheid om te zeggen, nou...

[2:41:38] We hebben gezien wat u heeft gedaan, dat vinden we goed.

[2:41:41] Of bij nader inzien, u hebt gezegd dat u hiermee bezig was.

[2:41:44] Dit pakket ziet er niet zo uit als we hadden verwacht, we verwachten meer.

[2:41:46] Maar dat is nadat alles op een nette manier is verwerkt.

[2:41:52] Gaat u voort, minister?

[2:41:53] Dat doe ik.

[2:41:54] Bij motie 5 van de heer Keulemans, die moet ik ontraden.

[2:41:59] Dat heb ik ook in het debat gezegd.

[2:42:00] Wij kunnen niet vooruitlopen op budgetaire besluitvorming.

[2:42:03] Begrotingen van 28 en 29 en van 31, die worden in de daarvolgende jaren gemaakt.

[2:42:08] Daar zal dan terzijnde tijd kabinetsbesluitvorming over moeten plaatsvinden.

[2:42:11] Dus dat moet ik hier ontraden.

[2:42:14] Motie 5 ontraden.

[2:42:16] Ja, motie 6 van de heer Keulemans.

[2:42:24] Ja, motie 6 van de heer Keulemans, die moet ik het oordeel ontijdig geven.

[2:42:29] Het debat over de ophoging van UNRWA, die vindt plaats bij de subitoire begroting in september.

[2:42:33] Dan heeft uw Kamer ook de gelegenheid om daarover te spreken.

[2:42:36] En ik kom dan ook graag terug op dit onderwerp, want in alle eerlijkheid het onderzoek dat u aanhaalt, dat kennen wij op dit moment niet.

[2:42:41] Dus dat op dit moment ontijdig.

[2:42:44] Dan wil ik aan meneer Keulemans vragen of hij hem wil aanhouden, of dat hij hem toch in stemming wil brengen.

[2:42:49] Nou, we stemmen hier volgende week dinsdag over, neem ik aan gewoon.

[2:42:54] Kan er dan in ieder geval voor volgende week dinsdag een reactie op het onderzoek komen?

[2:42:58] Want dat is natuurlijk wel een belangrijk onderdeel onder die motie.

[2:43:02] En ik denk dat dat niet per se heel veel tijd hoeft te vergen.

[2:43:07] Nou voorzitter, daar ga ik toch even iets voorzichtiger zijn.

[2:43:10] Omdat mijn eigen ervaring met dit soort zaken is dat je die onderzoeken heel zorgvuldig moet wegen.

[2:43:16] En dat er in het verleden ook onderzoeken zijn geweest die wellicht op het eerste gezicht als nauwkeurig oogden...

[2:43:23] Maar dat die bij nadere inspectie gebaseerd bleken op los zand.

[2:43:29] En zeker als het gaat over een organisatie die in het verleden vaak kwalijk en misleidend beschuldigd is, zeker in dit geval, ga ik niet toezeggen dat we binnen een paar dagen een onderzoek wat ik nu niet ken en wat mijn ambtenaren ook niet kennen, dat we dat grondig kunnen screenen.

[2:43:43] Wat ik wel zeg, en dat is een toezegging die dit kabinet elk debat hierover doet, is dat elke aanwijzing

[2:43:49] of het nu gaat over deze organisatie of over andere organisaties, dat er sprake zou zijn van directe of indirecte steun aan terreur, die wordt serieus genomen, die wordt doorgelopen en gemeten.

[2:44:00] En mocht inderdaad bewijsbaar, en dat is wel echt belangrijk, onafhankelijk bewijs zijn dat het zo is, dan zullen er uiteraard maatregelen worden genomen.

[2:44:09] Dat is ook in een motie eerder vastgelegd, maar dat is ook staand kabinetsbeleid.

[2:44:14] Dus ik kan helaas niet toezeggen wat de heer Keulemans nu van mij vraagt, gewoon ook omdat het echt...

[2:44:19] zorgvuldigheid vraagt en we dit debat ook in september met elkaar voeren.

[2:44:24] Dan meneer Keulemans.

[2:44:25] Ja, los van het feit dat wij het gewoon niet eens worden over UNVRA en dat het weinig zin heeft om dat debat nu ook vanavond nog een keer over te doen, denk ik dat ik het beste gewoon de motie op dit moment kan laten staan.

[2:44:36] Ik kan er ook even over overleggen.

[2:44:38] Kijk, ik vind het natuurlijk wel belangrijk dat er een goede reactie op dat rapport komt.

[2:44:42] Dus ik laat hem vooralsnog even staan en ik kan altijd nog voor dinsdag besluiten om hem aan te houden.

[2:44:47] Het akkoord dat brengt motie 6 op het oordeel ontijdig.

[2:44:51] Waarbij ik natuurlijk wel wil zeggen dat als dit rapport ons bereikt of als we dit weten te achterhalen dat we wel degelijk een appreciatie zullen maken.

[2:44:58] En als die appreciatie aanleent tot actie zal de Kamer ook worden geïnformeerd.

[2:45:01] Het zal gewoon alleen niet voor deze dinsdag gebeuren.

[2:45:03] Dat wil ik dat bijgezegd hebben.

[2:45:06] Voorzitter, motie 7 van de heer Verkuilen.

[2:45:10] Denk ik ook een belangrijke motie die ook voorbeduurt op de inzet van de heer Verkuilen eerder.

[2:45:15] Die geven we oordeel Kamer.

[2:45:18] Motie 7, Oordeelkamer.

[2:45:21] Motie 8 over de SER en sectoren.

[2:45:25] Denk ik goed ook te weten voor de heer Verkuijder dat ik recent heb gesproken met de voorzitter van de SER.

[2:45:30] Dat we daar hebben afgesproken dat we hier samen zullen optrekken en dat we daar ook echt werk van zullen maken.

[2:45:35] Er zijn denk ik nog mogelijkheden om nog twee sectoren toe te voegen aan deze mooie IMVO-initiatieven.

[2:45:42] Dus daar zal ik me ook van harte voor inzetten.

[2:45:44] Dat heb ik ook eerder vorige week gedaan.

[2:45:46] En vanuit de zijde van de C is ook aangegeven dat dat echt zeer wordt gewaardeerd, dat we dat ook in goede gezamenlijkheid moeten doen.

[2:45:52] Dus die motie krijgt van mij oordeel Kamer.

[2:45:55] Motie 8, oordeel Kamer.

[2:45:59] Dan motie 9.

[2:46:01] Die ligt iets ingewikkelder, omdat de noten van wijziging...

[2:46:05] heel helder stelt een aantal zaken.

[2:46:08] Eén is namelijk heel substantiële steun voor het energienetwerk van Oekraïne... en daarnaast humanitaire hulp voor het land via maatschappelijke organisaties.

[2:46:19] Dus als ik hem zo mag interpreteren dat vanuit de extra Oekraïne-middelen... een groot deel naar de energiesteun gaat, dan krijgt de oordeel Kamer.

[2:46:26] En als ik hem zo mag interpreteren dat...

[2:46:28] Als er nog additionele noden mochten zijn in de winter als gevolg van het uitvallen, bijvoorbeeld laten we hopen dat het niet gebeurt, van het energienetwerk, dat we dan zullen kijken of eruit de overgebleven Oekraïne midden nog een bijdrage nodig is, dan kan ik me ook oordeelkamer geven.

[2:46:41] Maar ik ga niet vanuit de nu toegewezen, in de notenverwijzing toegewezen humanitaire middelen verschuiven naar het elektriciteitsnetwerk.

[2:46:50] Daarvoor is het belangrijk.

[2:46:50] Dus ik hoop dat ik hem zo mag uitleggen en dan krijgt u oordeelkamer.

[2:46:53] Kijk even naar de heer Verkuilen.

[2:46:54] Daar kan ik mee leven, voorzitter.

[2:46:56] Dan wordt u met deze appreciatie oordeelkamer gegeven.

[2:47:00] Dank.

[2:47:01] Ook aan de heer Verkuilen en de mede-indieners voor de flexibiliteit.

[2:47:05] Dan, voorzitter, de motie van de heer Lohman en mevrouw Kreuger.

[2:47:11] Die krijgt ook oordeelkamer... waarbij ik wel moet zeggen dat ik niet weet... in hoeverre ik de bezuiniging op die organisaties... met het beschikbare geld allemaal kan herstellen...

[2:47:23] Maar de richting die volg ik en die zal ik ook uitvoeren.

[2:47:25] En hetzelfde geldt voor de initiatieven ter verbetering van de veiligheid van hulpverleders in conflictgebieden.

[2:47:31] Daar zullen we voor ons inzetten.

[2:47:32] Dus die krijgt oordeelkamer.

[2:47:35] Is dat een appreciatie of is het gewoon een oordeelkamer?

[2:47:37] Nee, dit is eigenlijk het...

[2:47:38] Ik herhaal wat de heer Loman en zijn collega's mij hierin hebben gevraagd.

[2:47:42] Dus het is geen appreciatie, het is oordeelkamer.

[2:47:44] Met één kanttekening.

[2:47:46] Als hiermee wordt bedoeld dat we alle bezuinigingen één op één ongedaan kunnen maken op deze organisatie, dat is niet mogelijk.

[2:47:52] Dan teren wij hem als oordeelkamer.

[2:47:56] Dan de motie van mevrouw Dobbe over Ghana.

[2:48:05] Het is niet de eerste keer dat in Ghana een dergelijke wet voor ligt.

[2:48:13] Eerder heeft het Ghanese parlement, net als nu, een wet gemaakt.

[2:48:16] Die is toen bij de president gekomen...

[2:48:18] En dankzij zeer zware druk achter de schermen is die toen door de president van tafel gehaald.

[2:48:25] Dus ik snap wat mevrouw Dobben en haar collega's vragen om dat publiekelijk te doen.

[2:48:31] Onze appreciatie, en we hebben ook nog echt even gebeld met onze ambassadeur Engana zelf, is dat we in eerste instantie echt langs die lijn moeten proberen dit te blijven doen.

[2:48:40] Waarbij ik ook meteen wil zeggen dat we volgens mij vandaag of gisteren...

[2:48:43] Pind me alsjeblieft niet vast op de dag.

[2:48:47] Er ook nog vanuit de Europese Unie op hoog niveau een demarch is geweest bij de minister van Buitenlandse Zaken om dit te doen.

[2:48:52] Dus als ik hem zo mag lezen dat we op de meest effectieve methode, namelijk ook zoals die in het verleden is geweest, dit aan de kaak stellen.

[2:49:00] En als het echt niet lijkt te lukken, dus als wat in het verleden succesvol bleek niet lijkt te lukken, dat we dan publiek gaan, dan kan ik een oordeel Kamer geven.

[2:49:08] Maar als u zegt, nee, het moet nu per se, nu publiekelijk, dan vrees ik dat dat contraproductief werkt en dat we niet bereiken wat we willen.

[2:49:15] Dat is onze inschatting.

[2:49:16] Ik hoop dat u die kan volgen.

[2:49:18] De vraag is of mevrouw Dobben akkoord gaat met het tweetrapsraket, dat het eerst via de achterkant wordt geprobeerd en dan pas eventueel later publiekelijk.

[2:49:27] Ja, ik denk het wel.

[2:49:30] Maar ik zou het wel graag willen monitoren dan.

[2:49:32] Want kijk, wij hebben nogal een verleden in ieder geval met het vorige kabinet.

[2:49:36] En het kabinet ook daarvoor, volgens mij.

[2:49:37] Dat er veel werd geladen op stille diplomatie en zo.

[2:49:42] En dat er dan uiteindelijk niet zo heel veel uitkwam.

[2:49:44] Dus dat zou ik willen voorkomen.

[2:49:47] Dat snap ik.

[2:49:49] Misschien nogmaals, en het blijkt dat hier de marge vandaag is geweest.

[2:49:55] Behaalde resultaten in het verleden bieden misschien geen garantie voor de toekomst, ook in dit geval niet, maar dit heeft in het verleden gewerkt en we hopen dat het weer kan werken.

[2:50:05] Mocht dat niet zo zijn, dan gaat u iets publieks zien en dan zal het u ook niet ontgaan, zegt mevrouw Dobben.

[2:50:11] Met die toevoeging gaat mevrouw Dobber volgens mij akkoord en krijgt die oordeelkamer.

[2:50:17] Oké, dan komen we bij motie nummer 12 van mevrouw Dobber.

[2:50:23] Die moet ik ontraden, want deze motie, ik snap hem, maar in het coalitieakkoord is ervoor gekozen om de Oekraïne bijdrage militair en niet-militair...

[2:50:31] ...op te vangen in de reguliere begrotingen.

[2:50:35] Daarbij komt dat op dit moment deze motie niet gedekt is... ...en die 419 miljoen niet ergens anders gehaald kan worden.

[2:50:40] Dus die moet ik ontraden.

[2:50:46] Ja, dank u wel.

[2:50:47] Dit is dan meer een interruptie, denk ik, richting de Kamer en oproep.

[2:50:50] Want wij vragen natuurlijk aan de minister om een voorstel te doen.

[2:50:53] Dus dat voorstel kunnen we dan beoordelen.

[2:50:58] Maar dit betekent wel dat dit geld niet kan naar de allerarmste.

[2:51:01] En dat is toch wel iets, nog los van wat je vindt van steun aan Oekraïne, ook niet militaire steun.

[2:51:06] Dat je bijvoorbeeld landen als Soedan, als de Congo, dat soort landen, daar kan dit geld dan niet naartoe.

[2:51:14] Dus dat wil ik ook de rest van de Kamer meegeven, dat wij het onverstandig vinden en jammer vinden als dit uit ontwikkelingssamenwerkingsbudget, BO-begroting, wordt gedekt.

[2:51:23] Het staat genoteerd, motie 12 blijft appreciatie ontraden houden.

[2:51:28] Ja, dank u.

[2:51:29] Dan ben ik bij motie 13 gekomen van mevrouw Dobben.

[2:51:33] Die geef ik oordeel Kamer.

[2:51:35] In de kabinetsreactie op het AIV-advies over de bescherming van de hulpverleners... hebben wij ook toegezegd om de Human Rights Enquiry-branche van de OHCAR te versterken met 2,5 miljoen.

[2:51:46] Ook van de versterking van dit soort monitoringscapaciteit.

[2:51:49] Dus die geef ik oordeel Kamer.

[2:51:51] En dan kom ik bij de amendementen.

[2:51:52] Motie 13, oordeel Kamer.

[2:51:55] En dan de amendementen.

[2:51:56] Gaat uw gang.

[2:51:57] Daar vrees ik dat ik voor de indieners van de amendementen helaas minder goed nieuws heb.

[2:52:03] Het amendement onder stuk nummer 4 van mevrouw Dobbe, die moet ik ontraden.

[2:52:08] Maar het goede nieuws bij het slechte nieuws is dat het komt omdat de interpretatie van de begrotingslimitaties op artikel 3.2 op een misverstand berustte.

[2:52:21] Door de indiener genoemde...

[2:52:23] 7,75 miljoen, dat betreft een verschuiving binnen het thema vrouwenrechten en geen verlaging van het budget.

[2:52:29] En het budget voor het artikel 3.2, waar mevrouw Dobbert over heeft, die wordt bij de eerste slupperware begroting juist verhoogd met 5 miljoen euro in 2026 en in 2027.

[2:52:39] En om die reden ontraadt het kabinet dit amendement.

[2:52:46] Het eerste amendement met nummer 4 wordt ontraden.

[2:52:51] Dan het amendement van mevrouw Dobbel op stuk nummer 5.

[2:52:57] Ik snap het amendement goed, maar het is te specifiek.

[2:53:02] Kijk, ik heb net in de motie gezegd, de motie van de heer Loman zegt uit mijn hoofd, dat we daar in brede zin naar kijken.

[2:53:10] Dit betreft slechts één organisatie, maar belangrijker is dat de voorgestelde dekking uit artikel 5.4 niet mogelijk is.

[2:53:16] Dat artikel is volledig bezet.

[2:53:17] Dus die twee redenen, niet één maar twee, die brengen mij tot ontraden.

[2:53:23] Amendement met nummer 5 wordt ontraden.

[2:53:26] Dan op zes, ook om te raden, dit jaar zijn er geen middelen op te bufferen, dus ook geen dekking.

[2:53:33] En ik zit in een deel van de extra middelen die ontstaan, die beschikbaar komen door de lagere asielraming in, voor de extra bijdrage in onderzoek en monitoring, zoals ik net heb gezegd, ook in reactie op haar motie.

[2:53:42] Dus op die manier kom ik wel aan haar wensen tegemoet, maar dat vind ik voldoende.

[2:53:48] Daar ga ik niet nog iets bovenop doen en daar is ook geen dekking voor.

[2:53:52] Voorzitter, dan ben ik in ieder geval het einde gekomen van de amendementen.

[2:53:57] Dat betekent dus ook amendement 6 ontraden.

[2:53:59] Dat is niet uitgesproken.

[2:54:01] Dat hebben we niet uitgesproken, maar dat klopt inderdaad.

[2:54:03] Correcte interpretatie.

[2:54:09] U wilde nog een slotwoord houden?

[2:54:12] Misschien heel kort.

[2:54:14] Ik dank de Kamer uiteraard voor het constructieve debat.

[2:54:17] Ik denk ook fijn dat het debat is gegaan over de mensen voor wie dit nu keihard nodig is.

[2:54:23] Dat zijn de mensen in enorme crisisgebieden.

[2:54:26] Dat zijn ook Nederlanders voor wie dit keihard nodig is.

[2:54:29] En ik dank ook de Kamerleden voor het, nou niet iedereen uiteraard, ik zal niemands positie ondergaven, maar voor het brede draagvlak voor wat hier vandaag voor ligt.

[2:54:39] Het is wellicht niet perfect, het zal voor niemand perfect zijn, maar het is wel echt essentieel dat we dit doen, dat we dit nu doen en dat we dat met gezwinde spoed doen.

[2:54:47] Dus dank voor het debat en dank voor de steun.

[2:54:51] Dank u wel minister.

[2:54:52] Ik heb nog een interruptie van de heer Seder.

[2:54:54] Ja, ik had twee vragen en twee toezeggingen.

[2:54:58] Volgens mij heb ik er één gehad.

[2:54:59] Dat ging over het gelden in de lokale context.

[2:55:02] Die andere ging over de diversificatie.

[2:55:04] Dat als we de middelen inzetten, dat we daar ook terugkoppeling krijgen van hoe dat op een manier besteed is dat bijdraagt aan die diversificatie.

[2:55:10] Vraag eens of ik daar ook een toezegging op kan krijgen.

[2:55:12] Ja, voorzitter.

[2:55:13] Ik meen dat te hebben gezegd, maar daar komen we op terug bij de begroting.

[2:55:17] Ja, absoluut.

[2:55:18] Die had ik inderdaad.

[2:55:19] Ik ga proberen zo meteen de toezegging voor te lezen.

[2:55:24] Eerst even over de stemmingen.

[2:55:27] Aanstaande dinsdag wordt er gestemd over de moties.

[2:55:29] En de amendementen en subternaarbegroting zelf zijn op dinsdag 23 juni in stemming.

[2:55:35] En dan hebben wij twee toezeggingen genoteerd.

[2:55:38] Ik ga proberen dit...

[2:55:40] voor te lezen.

[2:55:41] De Kamer wordt bij de reguliere begroting geïnformeerd over de besteding van extra middelen voor noodhulp.

[2:55:49] Ook via welk maatschappelijk middenveld en dat gaat dan via de begroting.

[2:55:53] En twee is de bevinding voor onderzoek naar misstanden geweld tegen hulpverleners indien definitief en openbaar naar de Kamer kunnen en als het niet kan dan deelt de minister dat het niet kan.

[2:56:11] Als ik daarmee geen vragen meer zie aan de kant van de Kamer, dan wil ik u allen hartelijk danken voor het constructieve debat, minister.

[2:56:17] En de ondersteuning danken voor alle antwoorden en de appreciatie.

[2:56:21] En dan wens ik u allemaal een veilige thuisreis.