(groot project) Pallas

[0:00:00] Welkom bij het commissiebad Groot Project Pallas.

[0:00:03] Ik heet... Nu gaat er een lange stemmingsbel.

[0:00:06] Dus ik schors mijzelf nog heel even.

[0:00:09] De bel is een minuut.

[0:00:10] Ik begin zo weer.

[0:00:12] Wacht even tot de bel is afgelopen.

[0:00:43] Alsnog, ik open de vergadering.

[0:00:45] Welkom bij het commissie-debat Groot Project Pallas.

[0:00:48] Alle aanwezigen hier die dit op afstand volgen.

[0:00:52] De Kamerleden, minister, van harte welkom bij dit debat.

[0:00:56] We hebben straks drie minuten spreektijd per fractie.

[0:00:59] Ik heb al, als de Kamerleden even willen... Ja, gaan we beginnen.

[0:01:05] Twee interrupties eerst mij van de zijde van de Kamer.

[0:01:09] Aangeschoven zijn straks als eerste spreker...

[0:01:13] De heer Verfuurt, D66.

[0:01:15] De heer Krul, CDA-fractie.

[0:01:17] Mevrouw Wendel, VVD.

[0:01:18] Mevrouw Maaier, PVV.

[0:01:19] De heer Bushoff, Pro.

[0:01:21] En de heer Van den Berg, jaar 21.

[0:01:24] Ik moet er wel even bij zeggen dat u voormalig niet lid bent van de commissie, maar ik kan mij voorstellen dat deze commissie u het gunt om uw inbreng te doen.

[0:01:33] Van harte welkom.

[0:01:34] En heeft ook aangegeven andere verplichtingen te hebben, dus het komt helemaal goed.

[0:01:41] De koers op de eindtijd ligt ook een beetje aan de Kamerleden.

[0:01:45] De heer Vervuurt, aan u het woord.

[0:01:48] Dank u wel, voorzitter.

[0:01:51] Pallas gaat voor D66 uiteindelijk over één ding en dat is betere zorg.

[0:01:55] Medische isotopen maken vandaag al diagnoses en behandelingen mogelijk voor duizenden patiënten.

[0:02:00] De verwachting is dat nieuwe therapieën met isotopen de komende jaren een steeds grotere rol gaan spelen in de behandeling van onder andere kanker.

[0:02:08] Dat biedt perspectief voor patiënten en maakt het belangrijk dat we investeren in de infrastructuur die daarvoor nodig is.

[0:02:14] Daarom steunt D66 de bouw van Pallas.

[0:02:17] Maar voorzitter, tegelijkertijd moeten we scherp blijven op de risico's, de planning en de financiële houdbaarheid van het project.

[0:02:24] En voorzitter, laat ik dan beginnen met de voortgang van het project zelf.

[0:02:27] Uit de voortgangsrapportage blijkt dat het gedetailleerde ontwerp inmiddels opnieuw vertraging heeft opgelopen.

[0:02:33] NRG Pallas verwacht nu ongeveer zes maanden extra vertraging... ten opzichte van de eerdere planning.

[0:02:38] D66 begrijpt dat bij een project van deze omvang... niet alles volgens planning verloopt.

[0:02:42] Maar kan de minister aangeven welke concrete maatregelen worden genomen... om te voorkomen dat deze vertraging in het detailontwerp... straks ook leidt tot verdere vertragingen in de bouwfase?

[0:02:53] En wanneer verwacht de minister meer duidelijkheid te kunnen geven... over eventuele gevolgen voor de uiteindelijke oplevering van het project?

[0:03:00] Voorzitter, een tweede punt voor wat betreft de business case.

[0:03:03] In de voortgangsrapportage lezen we dat de Canadese CANDU-reactoren de markt voor Lutetium-177 betreden.

[0:03:10] Daardoor ontstaat prijsdruk op een van de belangrijkste therapeutische isotopen en dreigt verlies van het marktaandeel voor NRG Pallas.

[0:03:17] Om die reden wordt de business case op dit moment geactualiseerd.

[0:03:20] En dat roept voor mijn fractie een aantal vragen op.

[0:03:22] Wanneer kan de Kamer een geactualiseerde business case verwachten?

[0:03:26] En kan de minister meer inzicht geven in de mate waarin de toekomstige exploitatie van Pallas afhankelijk is van Lutetium 177.

[0:03:34] De kracht van Pallas is immers juist dat het een breed aanbod aan diagnostische en therapeutische isotopen kan produceren.

[0:03:40] Maar hoe verhouden de opbrengsten van Lutetium 177 zich dan tot die van andere isotopen waarop de business case is gebaseerd?

[0:03:48] Daarnaast onderzoekt NRG Pallas een mogelijke vermogingsverhoging van 25 naar 30 megawatt om de concurrentiepositie te versterken.

[0:03:55] kan de minister aangeven welke gevolgen dit kan hebben voor de planning, de kosten en de verwachte exploitatie van het project.

[0:04:01] Voorzitter, tot slot wil ik stilstaan bij de strategische onderzoeksagenda TRT.

[0:04:05] Wat deze sessie betreft raakt die agenda precies aan de vraag waar Pallas uiteindelijk voor bedoeld is, betere behandelingen voor patiënten.

[0:04:11] Deze agenda laat zien dat radionucleïde therapie zich snel ontwikkelt en dat de grote kansen liggen om patiënten in de toekomst beter en gerichter te behandelen.

[0:04:18] Maar een reactor alleen is dan niet voldoende.

[0:04:20] Een isotoop wordt pas een behandeling als er ook onderzoekers, productiefaciliteiten, klinische studies, data-infrastructuur en samenwerking zijn om die stap naar de patiënt mogelijk te maken.

[0:04:29] Daarom vraag ik de minister hoe zij opvolging gaat geven aan de prioriteiten uit deze onderzoeksagenda.

[0:04:34] Kan zij concreet maken hoe deze agenda wordt betrokken bij bredere keuzes van het kabinet rond innovatie, biotech en het investeringsklimaat?

[0:04:40] En welke rol ziet zij daarbij voor initiatieven als NUC met NL die juist proberen om de hele keten van onderzoek, ontwikkeling en toepassing met elkaar te verbinden?

[0:04:48] Voorzitter, D66 ziet Paulus als veel meer dan een bouwproject.

[0:04:50] Het is een investering in de zorg van de toekomst.

[0:04:52] En daarom moeten we ervoor zorgen dat het project beheersbaar blijft, financieel houdbaar is en uiteindelijk ook daadwerkelijk oplevert waarvoor we het doen, betere behandelingen voor patiënten.

[0:05:05] Zo, netjes.

[0:05:07] Ik dacht dat ik vier minuten had.

[0:05:09] Ja, dat dacht ik ook.

[0:05:10] Drie minuten is het echt.

[0:05:15] Dick Krul, uw minuten gaan in.

[0:05:18] Oh, sorry, een interruptie.

[0:05:19] Excuus, meneer Van den Berg.

[0:05:20] Uiteraard, richting D66.

[0:05:22] Nee, helemaal niks, voorzitter.

[0:05:23] Dank u wel.

[0:05:24] Ik hoorde de heer Vervuurd van D66 zeggen dat Pallas voornamelijk om de medische isotopen gaat.

[0:05:29] En dus ook de behandeling van kanker en dergelijke.

[0:05:32] Maar hoe kijkt D66 aan tegen de mogelijkheden van NRGR Pallas voor de nucleaire sector?

[0:05:37] Want ze doen heel veel onderzoek daar.

[0:05:39] Een groot gedeelte van onze nucleaire kennis zit daar.

[0:05:42] Moeten we dat niet verder uitbouwen?

[0:05:46] Nou voorzitter, volgens mij laat het onderzoeksrapport dat voorafgaande aan de vorige commissiedebat NRG Pallas is gepubliceerd.

[0:05:53] Laat ook zien dat wij in het bouwen van deze Pallas reactor kennis opdoen.

[0:05:58] Die ons ten gunste kan komen bij het realiseren van kernreactoren, waaronder ook SMR's.

[0:06:05] Het lijkt mij heel mooi dat alle kennis die wij daarbij opdoen, die breder gebruikt kan worden, dat we die ook benutten.

[0:06:12] Dus ik denk dat we daar zoveel mogelijk gebruik van moeten maken.

[0:06:15] Uw laatste interruptie.

[0:06:22] Zo zijn we er snel doorheen, voorzitter.

[0:06:24] Ik vraag mij eerder af, moeten we er niet meer op inzetten?

[0:06:28] Dus wat er nu al is aan kennis, dat is een feit.

[0:06:31] Maar we zouden dat toch veel verder kunnen uitbouwen.

[0:06:33] Het is juist een economische kans ook voor Noord-Holland Noord.

[0:06:36] Ik kom zelf uit de provincie en daar kan nog heel meer geïnvesteerd worden met alle de kennis en kunde die daar zit.

[0:06:42] En als we dan op die manier bijvoorbeeld aan onze strategische autonomie kunnen werken, of een kennisproduct voor kunnen maken, of exportproduct, zou dat dan niet heel erg mooi zijn voor de BV Nederland?

[0:06:54] Voorzitter, ik sluit me helemaal bij de woorden van de heer Van den Berg... in de zin dat het heel mooi is om alle koppelkansen die er bestaan om die te benutten.

[0:07:01] Wat ik wel ingewikkeld vind aan dit verhaal is dat dit natuurlijk...

[0:07:04] Het is in zekere zin een kernreactor voor het realiseren van medische isotopen... maar dat is voor mij wel de kern van het beestje.

[0:07:11] Dat is ook waarom we in de commissie VWS hierover praten.

[0:07:14] Omdat het doel is die medische isotopen te realiseren.

[0:07:17] Dus op het moment dat we in het kader van het ontwikkelen van deze reactor...

[0:07:20] dingen kunnen opdoen die ons helpen, ook bijvoorbeeld op het gebied van energieinfrastructuur, vind ik dat heel mooi.

[0:07:27] Om dat te verheffen tot een doel op zich, vind ik dan misschien weer net een stap te ver gaan.

[0:07:30] Maar ik vind dat ook een heel abstract concept, dus ik zou daar wel misschien wat verder over van gedachten willen wisselen met de heer Van den Berg.

[0:07:42] Het CDA.

[0:07:43] Voorzitter, dank u wel.

[0:07:44] Het CDA staat positief tegenover het Pallas project.

[0:07:46] Niet alleen omdat hiermee de productie van medische isotopen voor duizenden patiënten wordt veiliggesteld, maar ook omdat dit project inmiddels veel meer is geworden dan de vervanging van een reactor alleen.

[0:07:56] Pallas is uitgegroeid tot een strategische investering in Nederlands kennis, innovatie en Europese weerbaarheid.

[0:08:00] Ik vind het bijna jammer dat ik de vraag van de heer Van den Berg niet kreeg.

[0:08:04] Want in een wereld waarin afhankelijkheden steeds zichtbaar worden, is het van groot belang dat Nederland beschikt over hoogwaardige nucleaire kennis en infrastructuur.

[0:08:11] En dat belang wordt door dit kabinet nadrukkelijk onderstreept.

[0:08:14] En ik zou het fantastisch vinden als op die manier de scoop van Pulse ook uitgebreid kan worden.

[0:08:18] Denk bijvoorbeeld aan een campus of zo'n heel lelijk woord, een ecosysteem van nucleaire kennis die we uiteindelijk zelfs kunnen exporteren.

[0:08:25] Maar goed voorzitter, we moeten wel scherp blijven op de uitvoering van het project.

[0:08:28] En uit de voortgangsrapportage blijkt dat de afronding van het detaildesign opnieuw achterloopt op een eerdere planning.

[0:08:34] Waardoor ook de inkoop van onderdelen met lange levertijden onder druk komt te staan.

[0:08:38] En we begrijpen dat.

[0:08:39] We begrijpen dat het hoort bij zo'n groot project.

[0:08:41] Maar we willen wel weten hoe de minister dit beoordeelt.

[0:08:44] Achtzij het risico aanwezig dat deze vertraging uiteindelijk gevolgen heeft voor de verdere bouwplanning.

[0:08:48] En welke concrete maatregelen worden daarop genomen?

[0:08:51] Daarnaast ziet het CDA dat de internationale markt voor medische isotopen in beweging is.

[0:08:55] De toetreding van Canadese producenten kan gevolgen hebben voor de business case van Pallas.

[0:08:59] NG Pallas werkt daarom aan een actualisatie van deze business case die later dit jaar aan het ministerie wordt aangeboden.

[0:09:05] Kan de minister toezeggen over de uitkomsten daarvan zo snel mogelijk ons te informeren?

[0:09:10] Worden er al scenario's onderzocht om de concurrentiepositie op de lange termijn te versterken, voorzitter?

[0:09:15] We hebben het eerder gehad over de waardeketen en het mogelijk opschuiven in die waardeketen.

[0:09:20] Hoe bekijkt de minister dat?

[0:09:22] Tot slot alweer de governance.

[0:09:23] Ouderdienstrijk doet opnieuw aanbevelingen op het gebied van de programmabeheersing, het risicomanagement en het financieel toezicht.

[0:09:28] Ook constateert de ADR dat eind 25 een betaling heeft plaatsgevonden die groter was dan op dat moment strikt noodzakelijk was.

[0:09:34] Het ging niet om extra geld, maar het gaat wel om zorgvuldigheid.

[0:09:37] Kan de minister aangeven welke aanbevelingen van de ADR zijn opgevolgd, welke aanbevelingen zij zelf als urgent beschouwt?

[0:09:43] Goed voorzitter, wij steunen het project Pallas.

[0:09:45] Juist omdat dit project van grote waarde is voor patiënten, liefst 30.000 behandelingen per dag, mind you, voor onze kennispositie en voor Europa...

[0:09:53] We moeten ervoor zorgen dat we het beheersbaar, transparant en toekomstbestendig houden.

[0:09:57] En daar zal het CDA toetsen.

[0:09:59] Dank u wel.

[0:10:03] Binnen de tijd, dank u wel.

[0:10:05] Dan komen we bij de volgende spreker.

[0:10:06] Mevrouw Wendel, VVD-fractie.

[0:10:08] Voorzitter, afgelopen maandag stond ik samen met collega Van der Berg letterlijk in de nieuwe Pallas-reactor.

[0:10:14] Het is heel indrukwekkend om te zien dat dit in Nederland gebeurt en dat we zo'n belangrijke positie hebben als het gaat om medische isotopen.

[0:10:21] De nieuwe Pallas-reactor gaat Nederland en Europa voorzien van medische isotopen die nodig zijn om onze patiënten blijvend kwalitatief en betaalbare zorg te bieden.

[0:10:30] Het zorgt ervoor dat we verschillende vormen van kanker gericht kunnen diagnosticeren en behandelen.

[0:10:35] Iedere dag zijn er wereldwijd 30.000 patiënten afhankelijk van de medische isotopen van NRG Pallas.

[0:10:41] Deze reactor zorgt ervoor dat Nederland haar strategische positie op de wereldmarkt van isotopen behoudt.

[0:10:47] Hierdoor worden we niet verder afhankelijk van landen waarvan we gewoon echt niet afhankelijk willen zijn.

[0:10:52] Voorzitter, het is belangrijk dat de bouw zich voortzet, maar tegelijkertijd moeten we kritisch kijken naar publieke projecten die veel geld kosten en het gemak waarmee er meer kosten gemaakt worden die oplopen tot in de tientallen miljoenen.

[0:11:03] Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat de kosten beheersbaar blijven en er niet ieder jaar tientallen miljoenen bij hoeven?

[0:11:08] In vorige Kamerbrieven vertelde de minister dat door de geopolitieke en economische situatie in de wereld de prijs van grondstoffen, materialen en werkzaamheden duurder waren geworden.

[0:11:18] Wat is de stand van zaken daar nu van, gezien de onrust in de wereld?

[0:11:21] Daarnaast staat de voortgang van het detailed design van de pallasreactor onder druk, mede door de mogelijke vermogensverhoging van 25 naar 30 megawatt.

[0:11:30] De minister gaf aan dat het zes maanden vertraagd is en ze verwachten dat het in juni klaar zou zijn, nu in december.

[0:11:36] Hoe zorgt de minister ervoor dat het niet nog verder vertraagt?

[0:11:39] En gevolg is dat ook de planning van de inkoop van onderdelen met een lange levertijd onder druk staat.

[0:11:43] Wat zijn de gevolgen hiervan en wat wordt gedaan om dit zoveel mogelijk te beperken?

[0:11:48] Verder adviseert de accountant om budgetmutaties gestructureerd bij te houden en deze op te nemen in de voortgangsrapportages om de meerjarige ontwikkeling in het kader van de regeling grote projecten goed te kunnen volgen.

[0:11:59] Kan de minister toezeggen dat dit te zullen doen, zodat de Kamer haar controlerende taak beter kan vervullen?

[0:12:05] Dan tot slot het leren voor de toekomst.

[0:12:07] Sinds de oplevering van de kerncentrale Borsele in 1973 is er in Nederland geen nieuwe kernreactor gebouwd.

[0:12:13] Hoe zorgt de minister ervoor dat de kennis die nu wordt opgedaan straks goed gebruikt kan worden voor de bouw van kerncentrales in Nederland?

[0:12:20] Hoe kan het project Pallas het nucleaire cluster verstevigen?

[0:12:23] In hoeverre is de staatssecretaris van KGG aangehaakt?

[0:12:26] Worden er bijvoorbeeld koppelkansen gemaakt met ontwikkelingen op smr's?

[0:12:30] Er zijn in Nederland een aantal mooie innovatieve bedrijven die grote stappen zetten met kleine reactoren.

[0:12:35] En wat het VVD betreft zou het goed zijn als zij kunnen meeprofiteren van de ervaring die wordt opgedaan met het project Pallas.

[0:12:42] Voorzitter, normaal gesproken doe ik altijd mijn stinkende best om mijn inbreng begrijpelijk en in makkelijke taal te maken.

[0:12:47] Maar voor dit onderwerp in deze drie minuten ben ik er niet in geslaagd om echt goed uit te leggen wat medische isotopen zijn en wat het allemaal inhoudt.

[0:12:54] Ik hoop voorzitter dat u mij dat vergeeft voor vandaag.

[0:12:59] Ik had vanochtend tijdens de prosievergadering ook best wel moeite om al die medicijnnamen goed uit te spreken.

[0:13:06] Dus ik ken dit gevoel.

[0:13:08] Ik deel dat met u.

[0:13:09] Mevrouw Meijer.

[0:13:12] Voorzitter, dank u wel.

[0:13:13] Voorzitter, de bouw van Pallas klinkt misschien als een technisch bouwproject in Petten, maar uiteindelijk gaat dit gewoon over patiënten.

[0:13:19] Want medische isotopen worden gebruikt bij diagnoses en behandelingen, bijvoorbeeld bij kanker.

[0:13:23] Maar juist omdat dit zo belangrijk is, moeten we ook scherp zijn op de risico's.

[0:13:27] Pallas is een groot en duur project.

[0:13:29] En bij grote projecten gaat het vaak niet ineens mis.

[0:13:31] Het begint meestal met vertraging, extra werkzaamheden en planning die opschuipt en kosten die langzaam oplopen.

[0:13:37] En daarom moet de Kamer hier scherp op blijven.

[0:13:39] Uit de derde voortgangsrapportage blijkt dat er voortgang is, maar ook dat het technisch ontwerp nog steeds achterloopt.

[0:13:45] En dat is niet zomaar een detail.

[0:13:46] Het is de grootste zorg, lezen we.

[0:13:48] Als het ontwerp niet op tijd af is, kunnen onderdelen met de lange levertijd ook later worden besteld.

[0:13:53] Dan schuift de planning verder op en wordt het risico op extra kosten groter.

[0:13:56] En daar komt bij dat ook wordt gekeken naar een mogelijke verhoging van het vermogen van de reactor van 25 naar 30 megawatt.

[0:14:03] De PVV wil daarom helder van de minister weten hoeveel vertraging is nu realistisch en welke extra kosten kunnen hieruit voortkomen.

[0:14:10] Welke gevolgen heeft een scoopwijziging?

[0:14:12] De minister schrijft dat Pallas BV bezig is met een actualisatie van de business case om de effecten van de marktontwikkeling in kaart te brengen en waar nodig maatregelen te treffen.

[0:14:21] Voorzitter, ik ga het vragen in navolging van de opmerking van mevrouw Wendel.

[0:14:26] Kan de minister mij in Jip en Janneke taal nog eens uitleggen wat staat hier nu precies?

[0:14:30] Maar vooral, wat betekent dit nou eigenlijk?

[0:14:32] Hoe raakt dit Palles en hoe raakt dit VWS?

[0:14:35] Is de mogelijke verhoging van het vermogen voldoende om het marktaandeel te herstellen?

[0:14:39] En welke risico's en gevolgen brengt dit met zich mee?

[0:14:43] Ook het risico rond het aantrekken en behouden van personeel is in deze verslagperiode toegenomen, lezen we.

[0:14:48] Hoe wordt de impact hiervan zo klein mogelijk gehouden?

[0:14:50] Voorzitter, de ADR geeft een oordeel met een beperking, omdat eind 2025 een betaling is gedaan die groter was dan strikt noodzakelijk.

[0:14:58] De minister zegt dat de totale bijdrage niet verhoogd en alleen een betaling in de tijd verschuift.

[0:15:02] Kan zij dit nog eens nader uitleggen?

[0:15:04] En kan de minister daarnaast aangeven wat de status is van de opvolging van de aanbevelingen over het financieel beheer en de aanbevelingen over governance en programmabeheersing?

[0:15:12] En was die opgelopen budgetspanning voorzien?

[0:15:15] En wanneer is de eigenstandige controlefunctie operationeel en hoe wordt hij ingericht?

[0:15:20] Voorzitter, tot slot.

[0:15:21] Eigenlijk waar het echt op moet gaan.

[0:15:22] De patiënten.

[0:15:23] De mensen die baat hebben bij wat Pallas uiteindelijk kan opleveren.

[0:15:26] En ik citeer uit een stukje van de Prostaatkankerstichting.

[0:15:29] Een nieuwe reactor alleen is niet genoeg.

[0:15:31] De isotopen die straks in Pallas worden geproduceerd vormen de basis voor innovatieve behandelingen, zoals Pluvicto met Lutetium-177.

[0:15:40] In veel Europese landen krijgen patiënten al toegang tot deze behandelingen.

[0:15:43] Nederlandse patiënten lopen daarbij echte tegen beperkingen aan, omdat het middel niet door de sluis komt en dus niet wordt vergoed.

[0:15:49] Einde citaat.

[0:15:51] En zij vragen ons te kijken naar de hele keten van productieverwerking tot vergoeding.

[0:15:55] En dan gaat het natuurlijk niet alleen over Pluvicto.

[0:15:57] Graag een reactie van de minister Job, zodat die miljardeninvestering ook uiteindelijk terechtkomt bij de mensen in Nederland die het nodig hebben.

[0:16:04] Dank u wel.

[0:16:11] Dank u wel, voorzitter.

[0:16:12] Pro staat de doorgaans niet echt onbekend om heel erg enthousiast te zijn over kernenergie.

[0:16:17] Ik heb het eerder in het vorige debat ook al gezegd dat waarschijnlijk dit debat niet de voorpagina's van de kranten gaat halen.

[0:16:25] Maar mocht ik nu opeens de uitspraak doen dat wij heel erg pro kernenergie zijn, zou dat misschien nog wat nieuws opleveren.

[0:16:30] Alleen, dat is niet het geval, maar we zijn wel pro pallas.

[0:16:34] Ja.

[0:16:34] En dat heeft er alles mee te maken.

[0:16:36] En mijn collega's zeiden net ook al dat dit gaat om medische isotopen ontwikkelen.

[0:16:41] En dat dat ontzettend belangrijk is om bijvoorbeeld borst- en darmkanker te kunnen diagnosticeren.

[0:16:46] Maar dat het ook gebruikt wordt om bijvoorbeeld ziektes zoals prostaatkanker te kunnen behandelen.

[0:16:50] En nu al is de huidige reactor in Petten een hele belangrijke eigenlijk op het wereldtoneel.

[0:16:56] Want er worden zo'n 30.000 mensen met de isotopen uit PET behandeld, waarvan zo'n 60 tot 70 procent van de mensen in Europa wordt voorzien vanuit de huidige reactor.

[0:17:10] En dat is eigenlijk best wel uniek en best wel iets om ook trots op te zijn.

[0:17:13] En het is dus ook heel logisch dat we zeggen van deze positie die we nu al hebben en gegeven ook de onzekerheid in de wereld en ook in het belang van patiënten willen we eigenlijk dat behouden, die belangrijke positie, maar ook eigenlijk versterken.

[0:17:25] En daarom is het ook heel logisch dat we dus voorstander zijn van die bouw van die nieuwe medische care reactor.

[0:17:31] Ik heb er wel nog een paar vragen over.

[0:17:32] Een aantal vragen kan ik ook skippen, want die hebben mijn collega's gesteld.

[0:17:35] Maar ik ben nog wel benieuwd ook, en dat gaat over dat punt ook van die Kandu-reactoren... die zorgt voor prijsdruk op de markt van Litetium 177... en voor een verlies van marktaandeel van Pallas.

[0:17:47] En nu hebben we gelezen in de brieven dat Pallas ondertussen bezig is... met een actualisatie van de business case... en ook kijken van welke mitigerende maatregelen zijn eventueel nodig.

[0:17:57] Maar ik was wel benieuwd of de minister daar iets over kan zeggen al.

[0:18:00] Welke orde van grootte moeten wij denken...

[0:18:03] Wat voor een mitigerende maatregel?

[0:18:06] Moeten we ons zorgen maken of niet?

[0:18:08] Ik lees nu al.

[0:18:08] Het kan nog heel veel kanten opgaan.

[0:18:10] Ik was eigenlijk wel benieuwd of de minister daar iets meer duiding over kan geven.

[0:18:16] Met name dan ook op één.

[0:18:18] Hoe groot is dat verlies van het marktaandeel?

[0:18:20] Wat is de verwachting daarvan?

[0:18:21] En wat zijn dan eventueel de mitigerende maatregelen?

[0:18:24] Tweede.

[0:18:25] Waar ik ook nog wel een vraag over heb.

[0:18:27] Dat gaat eigenlijk over het feit dat het idee ooit was om deze reactor in 2030 te gaan gebruiken.

[0:18:34] Omdat dan ook de einde van de levensduur van de reactor in petten zou zijn geweest.

[0:18:38] Nou heb ik al begrepen ook uit eerdere debatten dat dat niet een hele kritieke...

[0:18:42] Kritiek punt in die zin is dat na 2030 we een probleem zouden hebben als het echt de bouw van de palletsreactorvertraging op zou lopen.

[0:18:51] Maar goed, ik denk wel dat het streven moet zijn om toch een beetje binnen de tijdsplanning en binnen het budget te houden ook.

[0:18:57] En in dat licht ben ik ook heel erg benieuwd wat de vertraging van zes maanden die nu ook weer heeft opgetreden.

[0:19:03] Mogelijk dus ook zorgt voor, mijn collega van de VVD zei het ook al, dat het moeilijker is om producten en onderdelen met een hele lange leeftijd, dat daar ook weer van invloed op kan zijn.

[0:19:13] Wat voor vertraging kijken we op een gegeven moment tegenaan?

[0:19:16] En komt er op een gegeven moment wel zo'n kritiekpunt dat we zeggen, nou, nu moeten we ons zorgen maken over de vertraging die dit project oploopt, ook in het licht van de levensduur van de huidige reactor.

[0:19:26] Ik ben benieuwd of de minister daar ook nog iets over kan zeggen.

[0:19:28] En tot slot sluit ik me ook aan bij de vragen over het opvolgen van de aanbevelingen, die hoef ik niet te herhalen.

[0:19:34] Dank u wel, meneer Beshof.

[0:19:36] Meneer Van den Berg.

[0:19:38] Ja, voorzitter, dank.

[0:19:39] Voor jaar in Twitter staat vandaag één vraag centraal.

[0:19:42] Zorg ervoor dat Pallas op tijd komt, binnen beheersbare kosten blijft en Nederland strategisch sterker maakt.

[0:19:48] Voorzitter, Pallas is belangrijk voor Nederland medisch.

[0:19:51] Want medische isotopen zijn essentieel voor diagnose en behandeling van onder andere kanker.

[0:19:56] Hierdoor bieden we patiënten meer perspectief.

[0:19:59] En omdat isotopen niet langdurig opgeslagen kunnen worden, hebben we met productie in Nederland ook leveringszekerheid voor patiënten.

[0:20:06] Maar Pallas is meer dan alleen een medisch project.

[0:20:09] Het is ook een kans om nucleaire herkennis in Nederland op te bouwen en vast te houden.

[0:20:14] Dat vind ik als woordvoerder energie dan ook van groot belang.

[0:20:17] Nederland wil grotere nucleaire projecten realiseren en de ervaringen rondom bouw, vergunningen en opbouw van de sector zijn een belangrijke leerschool voor de verdere grote projecten.

[0:20:28] En daarom steunt 2021 het Pallas project van harte.

[0:20:31] Maar voorzitter, juist omdat 2021 dit project steunt willen we scherp zijn op de risico's.

[0:20:36] De voortgangsrapportage laat meerdere risico's zien.

[0:20:40] De afronding loopt achter op planning.

[0:20:42] Onderdelen met lange levertijd staan onder druk.

[0:20:45] En er wordt gekeken naar een mogelijke verhoging van het vermogen van de centrale.

[0:20:48] Dat werd net al even genoemd.

[0:20:50] Dat zijn punten waarop grote projecten vaker vertraging oplopen met hogere kosten tot gevolg.

[0:20:55] En daarom een eerste vraag aan de minister.

[0:20:57] Kan zij garanderen dat Pallas in 2032 commercieel in gebruik wordt genomen?

[0:21:01] En zo nee, wat zijn volgens de minister de grootste knelpunten en risico's?

[0:21:05] Welke maatregelen overweegt zij om 2032 wel houdbaar te houden?

[0:21:10] Voorzitter, Vermeel blijft 2032 de inzet.

[0:21:13] Maar in de risicoplanning komt tegelijkertijd 2033 al in beeld.

[0:21:16] En kan de minister daar meer helderheid over geven?

[0:21:19] Stuurt de minister nog op 2032 als harde datum?

[0:21:22] Welke buffers hebben we nog?

[0:21:24] En welke mijlpalen moeten in 2026 gehaald worden om verdere vertraging te voorkomen?

[0:21:29] En dan de kosten, voorzitter.

[0:21:31] De prognose-eindstand ligt rond de 2,5 miljard euro.

[0:21:34] Eén maand vertraging kan nog snel zo'n 18 miljoen euro kosten.

[0:21:38] En dat is belastinggeld.

[0:21:39] Met publiek geld moet zorgvuldig omgegaan worden.

[0:21:42] En dan vraagt de minister ook hoe groot achtzijde kans dat de post onvoorzien voldoende is.

[0:21:48] En kan zij toezeggen dat de Kamer bij de volgende voortruisrapportage een helder overzicht krijgt van de financiële gevolgen van vertraging en een eventuele verhoging van het vermogen van de centrale.

[0:21:59] Voorzitter, ook de kennisopbouw moet beter worden geborgd.

[0:22:03] Pallas mag geen losstaand VWS-project zijn of worden.

[0:22:07] De kennis die in petten wordt opgedaan, die moet straks benut worden voor nieuwe kerncentrales en andere nucleaire toepassingen.

[0:22:13] En is de minister bereid om samen met de minister en staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei een concreet plan te maken om die kennis vast te houden en overdraagbaar te maken?

[0:22:24] Dan voorzitter, tot slot de overgang van de HVR naar Pallas.

[0:22:28] Kan de minister daar ook op garanderen dat de uitfasering van de HVR en de ingebruikname van Pallas zo op elkaar aansluiten dat juist die leveringszekerheid van de medische isotopen dus niet in gevaar komt?

[0:22:39] En voordat ik dan afrond, ik ben even kwijt hoeveel tijd ik nodig heb.

[0:22:44] Ik wil toch wel even aanstippen dat ik toch wel heel erg blij ben dat ik hier toch wel een pro kernenergie of pro nucleaire verhaal hoor.

[0:22:53] Die kans laat ik niet onbenut.

[0:22:54] En ik denk dat we dat ook niet moeten doen met die koppelkansen van de VVD.

[0:22:58] Dus ik zie hier volgens mij een mooie baas voor samenwerking.

[0:23:01] Het was over de tijd heen, maar ik dacht er komt de uitsmijter.

[0:23:04] En heer Bussel voelt zich niet echt uitgelokt, zie ik.

[0:23:12] Ja, dan zijn we aan het einde gekomen van de eerste tijd van de Kamer.

[0:23:16] Kijk even naar de minister hoeveel tijd zij... Ja, kwart voor drie verder.

[0:23:21] Twintig minuten schorsen.

[0:23:23] Kwart voor drie verder.

[0:23:24] Ik schors de vergadering.

[0:46:07] Ik heropen de vergadering.

[0:46:11] U kijkt nog steeds naar het commissiedebat grootproject Pallas.

[0:46:16] We zijn gekomen bij de eerste mei van de zijde van het kabinet.

[0:46:19] Ik wil de minister gewoon het woord geven.

[0:46:20] Mevrouw Hermans, heeft u een blokindeling of iets in die richting?

[0:46:25] Ja, voorzitter.

[0:46:26] Ik begin even met een paar inleidende opmerkingen, ook naar aanleiding van de inbreng van Kamerleden.

[0:46:33] En daarna zal ik ingaan op alle vragen die gesteld zijn over de bouw en dan in bijzonder de planning.

[0:46:40] En daarna de vragen over financieel en de begroting.

[0:46:45] Daar zit ook de governance en de aanbeveling van de ADR in.

[0:46:50] En tot slot de kennisbasis en de vragen die de heer Van den Bergen ook gesteld heeft, die nu vertrokken is.

[0:46:57] Maar ook de verbreding naar de bredere nucleaire agenda.

[0:47:01] Voorzitter, door elk van de leden van de commissie is de strategische waarde van dit project benadrukt.

[0:47:12] En ik denk dat dat om vier belangen gaat, vier strategische belangen die we veiligstellen met dit project.

[0:47:21] Het begint natuurlijk met de leveringszekerheid van medische isotopen voor patiënten, waar mevrouw Meijer ook haar inbreng mee begon.

[0:47:29] Ook de heer Bussoff zei, 30.000 patiënten per dag die gebruik maken van de medische isotopen die in petten worden geproduceerd.

[0:47:40] Nu nog vaak voor diagnostiek, maar ook steeds vaker voor therapeutische toepassing.

[0:47:47] Dat is een van de belangrijke redenen waarom we...

[0:47:53] reactor in petten of pallets aan het bouwen zijn.

[0:47:56] Tweede belang is de nucleaire agenda, de nucleaire ambities die we hebben versterken, de kennisbasissen versterken ten behoeve ook van de energietransitie en bijvoorbeeld de SMR's, zoals ook door een aantal van u voorzitteren genoemd.

[0:48:10] Dan hebben we het economische belang, de werkgelegenheid... maar ook de ruimte en de zekerheid voor start-ups... bijvoorbeeld op het gebied van nucleaire geneeskunde... die op en rondom petten een plek kunnen krijgen.

[0:48:24] En tot slot de strategische autonomie... zowel op kennis als op het gebied van gezondheid als op het gebied van energie... die in een onrustige wereld van belang is.

[0:48:36] En ik denk dat als we steeds vanuit die verschillende belangen naar de waarden van dit project kijken... ...goed het waarom van waarom het kabinet ook besloten heeft in 2022 om hier te investeren voor de geest hebben.

[0:48:53] Maar er hoort natuurlijk wel bij, zoals terecht door ieder van u opgemerkt... ...er wordt ook veel geld in geïnvesteerd, publiek geld.

[0:49:01] Dus het moet een beheersbaar project zijn en blijven waar we goed zicht op houden...

[0:49:05] Zodat we dit ook echt toekomstbestendig bouwen.

[0:49:08] En nogmaals, die leveringszekerheid... want daar is het uiteindelijk natuurlijk in de allereerste plaats om te doen... dat we die overeind houden.

[0:49:17] En in dat kader gelijk de vraag van de heer Van den Berg.

[0:49:21] Die zei, kan ik nou garanderen dat de uitfasering van de HAVR... en de ingebruikname van Pallas zo op elkaar aansluit... dat die leveringszekerheid niet in gevaar komt?

[0:49:31] Ja, voorzitter...

[0:49:33] Alles in de planning is erop gericht om die overgang optimaal te laten verlopen.

[0:49:40] We weten natuurlijk wel dat die HFR al meer dan 60 jaar oud is.

[0:49:45] Dus ook in de komende jaren is er kans op ongeplande uitval...

[0:49:49] En die kans zal toenemen.

[0:49:54] Maar wij doen er alles aan.

[0:49:56] Pallas, moet ik zeggen, doet er alles aan om dat te voorkomen.

[0:49:58] En juist daarom sturen we nu ook zo sterk op die planning om die ingebruikname zo snel als mogelijk voor elkaar te krijgen.

[0:50:08] En het uitfaseren van de HVR daarop aan te laten sluiten.

[0:50:14] Voorzitter.

[0:50:16] Voordat ik op de precieze vragen over de bouw en de planning kom, nog één vraag van mevrouw Meijer.

[0:50:24] Over patiënten die toegang hebben in veel andere landen tot plevicto en in Nederland niet.

[0:50:30] Dat het in Nederland niet wordt vergoed, terwijl we juist pallas aan het bouwen zijn in Nederland.

[0:50:36] En of ik niet nog eens naar die hele keten wil kijken van productie tot vergoeding.

[0:50:41] Voorzitter, ik denk wel dat het belangrijk is om hier twee belangrijke taken of verantwoordelijkheden die we bij VWS hebben en waar ik verantwoordelijk voor ben uit elkaar houden.

[0:50:50] Aan de ene kant de beoordeling van geneesmiddelen en therapieën en daar vallen ook nucleaire therapieën onder.

[0:50:57] Die worden beoordeeld door het Zorginstituut langs de vier pakketcriteria waaronder effectiviteit en kosteffectiviteit.

[0:51:05] Dat betekent dat dus ook voor deze geneesmiddelen geldt dat leidend is hoeveel gezondheidswinst het geneesmiddel oplevert en hoe dat zich verhoudt tot de extra kosten.

[0:51:17] En op basis van advisering van het Zorginstituut neem ik als verantwoordelijk minister vervolgens een besluit dat VWS ook...

[0:51:27] als aandeelhouder middelen heeft verstrekt voor de bouw van de pallasreactor, verandert niets aan die criteria.

[0:51:33] Ik moet dat echt zuiver uit elkaar houden.

[0:51:38] Dus dat in reactie op de vraag van mevrouw Meijer over dit geneesmiddel.

[0:51:43] Voorzitter, dan ga ik door met de vragen over de bouw.

[0:51:49] Van Pallas.

[0:51:52] En een vraag van de heer Vervuurt.

[0:51:55] Wanneer ik verwacht meer duidelijkheid te kunnen geven over de eventuele gevolgen van de vertraging voor de uiteindelijke oplevering van het project.

[0:52:03] Zoals door een aantal van u, voorzitter, terecht opgemerkt, wordt er op dit moment aan een geactualiseerde planning gewerkt.

[0:52:10] Die verwacht ik te ontvangen in het derde kwartaal van dit jaar.

[0:52:15] En dan zal ik hem bij de volgende voortgangsrapportage natuurlijk ook direct aan de Kamer aanbieden.

[0:52:22] En daarin, in die geactualiseerde planning, worden de samenhangende effecten van de ontwikkeling in het detail design, de kritieke paden...

[0:52:31] En ook de ingezette beheersmaatregelen, daar zal ik zo nader op ingaan, daar is ook naar gevraagd, integraal verwerkt, zodat we dan een bijgesteld beeld hebben.

[0:52:42] En dan kan ik ook de exacte gevolgen voor de planning en de kosten en de commerciële ingebruikname van het programma beter aangeven.

[0:52:52] Dan vroegen zowel de heer Van Vuurt als de heer Krul als mevrouw Wendel mij naar welke concrete maatregelen worden nou genomen om te voorkomen dat die vertraging in dat detailontwerp straks ook leidt tot verdere vertraging in de bouwfase.

[0:53:05] Pallas heeft nu al maatregelen ingezet om de voortgang van dat ontwerp en de aanpassing van dat ontwerp te verbeteren.

[0:53:13] En dan, voorzitter, moet u denken aan het versterken van de coördinatie tussen betrokken partijen, zodat bevindingen uit controles lopende weg sneller kunnen worden afgestemd en verwerkt.

[0:53:23] En wat er ook gebeurt is dat waar eerst gewerkt werd met, ik noem maar even grotere ontwerppakketten, wordt dat nu opgeknipt in kleinere, beter beheersbare pakketten, zodat ook gerichter kan worden gestuurd op de afronding en prioritering van kritieke onderdelen.

[0:53:40] En met deze maatregelen is het streven van Pallas om te voorkomen dat risico's uit het ontwerpproces doorschuiven naar de bouwfase.

[0:53:50] En dan bedoel ik dus echt de bouwfase van de

[0:53:52] ...nog anders gezegd... ...door nu aan de voorkant... ...heel precies alles in kaart te brengen... ...en daar de tijd te nemen... ...om dat zo goed mogelijk... ...ook in de tijd te kunnen zetten... ...willen we voorkomen dat je aan de achterkant... ...vertraging oploopt.

[0:54:11] Dan vroeg mevrouw Wendel... ...die vraag ik beantwoord... ...hoe we voorkomen dat dat detail... ...het design niet verder vertraagd wordt... ...dat heb ik net gezegd.

[0:54:18] Mevrouw Meijer...

[0:54:20] Hoeveel vertraging is realistisch?

[0:54:23] En op dat detailed design, daar komt dus een nieuwe planning van eind van het jaar.

[0:54:34] Dus wat dat betekent voor de totale planning en eventuele vertragingen, daar kan ik nu echt niet op vooruit lopen.

[0:54:42] Wij zullen natuurlijk wel op die manier straks naar die nieuwe planning kijken.

[0:54:46] En ik zal daar dus in de volgende voortgangsrapportage ook...

[0:54:50] ...na erop ingaan op basis van die geactualiseerde gegevens... ...die we dan van Pallas hebben gekregen.

[0:54:57] Dan vroeg mevrouw Marja mij ook... ...voorzitter, zijn er kosten gemoeid met een latere oplevering?

[0:55:04] Nou, het is in Nederland... ...en ik geloof dat het ook mevrouw Marja was die dat memoreerde... ...al lang geleden dat er een kernreactor is gebouwd.

[0:55:12] En überhaupt is het bouwen van reactoren... ...of zijn nucleaire projecten groot, langdurig en complex...

[0:55:20] En dat betekent dus ook dat alle procedures daaromheen, maar ook de besluitvorming, soms meer tijd vragen dan bij gangbare bouwprojecten.

[0:55:28] Dat betekent dus dat een latere oplevering kan leiden tot hogere projectkosten.

[0:55:35] En in de voortgangsrapportage is aangegeven dat één maand vertraging gemiddeld 15 tot 18 miljoen kan kosten.

[0:55:42] Ik dacht dat het ook de heer Van den Berg was die daar naar verwees.

[0:55:45] Maar dat exacte bedrag hangt wel af van het moment waarop de vertragingen optreedt en natuurlijk de oorzaak daarvan.

[0:55:53] We hebben afgesproken en ook vastgelegd dat het in eerste instantie natuurlijk aan NRG Pallas is om die financiële gevolgen binnen het programma op te vangen.

[0:56:01] En als dat niet lukt, dan zullen zij zich tot ons moeten wenden en zal daar een integrale weging gemaakt moeten worden.

[0:56:09] Maar de basisafspraak is dat NRG Pallas dat zelf opvangt.

[0:56:15] Dan vroeg de heer Van den Berg mij of ik nog stuur op 2032 als harde datum.

[0:56:21] Op dit moment is het zo dat NRG Pallas nog uitgaat van een ongewijzigde commerciële ingebruikname.

[0:56:30] Dat is dus in 2032, dus dat is iets later dan de 2030 waar de heer Busshoff naar verwees.

[0:56:36] Maar er wordt gewerkt aan die geactualiseerde planning waar ik al naar verwees, die in het derde kwartaal van dit jaar beschikbaar komt.

[0:56:44] En nogmaals, daar wordt ook echt de tijd voor genomen om echt dat ontwerp zorgvuldig te doen, zorgvuldig af te ronden.

[0:56:55] Juist om te voorkomen dat we risico's doorschuiven naar later momenten in de uitvoering waarin het veel moeilijker is om nog bij te kunnen sturen.

[0:57:02] De heer Van den Berg vroeg mij ook, kan ik garanderen dat het 2032 wordt?

[0:57:08] Het hele eerlijke antwoord is, dat ga ik ook niet doen.

[0:57:11] We zitten nu in 2026 en bij zulke grote langdurige projecten doe ik dat niet.

[0:57:15] Maar er is vooralsnog, gaat Pallas nog steeds uit van die ingebruikname in 2032.

[0:57:22] En nogmaals, we wachten op die geactualiseerde planning.

[0:57:26] Dan vroeg de heer Van den Berg mij naar wat een eventuele vermogensverhoging van 25 naar 30 megawatt zou betekenen voor de planning en de financiën.

[0:57:41] Ja, daar kan ik nu nog niks over zeggen wat dat concreet kan betekenen, omdat een verkenning door Pallas van een mogelijke verhoging op dit moment ook nog loopt.

[0:57:52] In het huidige ontwerp is er rekening mee gehouden dat die mogelijke verhoging naar 30 megawatt op een later moment technisch mogelijk is.

[0:58:01] En er wordt nu gekeken wat de gevolgen zouden zijn als je dat al tijdens de nieuwbouwfase zou doen.

[0:58:07] En daarbij kijken we natuurlijk heel nadrukkelijk naar effecten op planning, kosten en uitvoering.

[0:58:16] Er is nog niet een formeel verzoek bij ons binnengekomen om dat ook daadwerkelijk te gaan doen.

[0:58:24] Pallas zit echt nog in de analysefase.

[0:58:27] Voorzitter, dan denk ik dat ik daarmee ook de vraag van de heer Vervuurt, die in het verlengde lag, hiervan heb beantwoord.

[0:58:39] En ook die van mevrouw Marja, die vroeg mij welke gevolgen heeft nou een eventuele scope-wijziging.

[0:58:47] Die worden dus niet automatisch overgenomen, dat moet dan eerst weer...

[0:58:51] Ze moeten eerst per wijziging de gevolgen in kaart brengen en alleen op basis van een integrale weging kan dan besluitvorming plaatsvinden.

[0:59:02] Voorzitter, dan vroeg mevrouw Wendel mij dat een gevolg op de planning ook is, het ziet op de inkoop van onderdelen met een lange levertijd en wat de gevolgen hiervan zijn en wat we doen om dat zoveel mogelijk te beperken.

[0:59:20] Wat we zien is dat die vertraging in dat design, dat kan gevolgen hebben voor de tijdige inkoop van onderdelen met een lange levertijd.

[0:59:30] Omdat zowel het ontwerpen als het inkopen en het uitvoeren natuurlijk heel nauw met elkaar samenhangen.

[0:59:36] Daarom hebben ze die aanvullende maatregelen genomen die ik eerder ook al noemde.

[0:59:41] In die coördinatie, dat opknippen ook in die pakketten.

[0:59:45] En hier moeten we ook een beter zicht op krijgen bij die geactualiseerde planning.

[0:59:51] Dan vroeg de heer Vervuurd en de heer Bussoff mij naar de afhankelijkheid van lutetium in de toekomst.

[1:00:02] En ook hoe dat in de business case, in de exploitatie straks samenhangt.

[1:00:09] U heeft gelijk dat, ik geloof dat de heer Bussoff was die dat zei, dat de kracht van de pallasreactor, die is juist dat het een breed aanbod aan isotopen kan produceren.

[1:00:21] En op basis van klinische onderzoeken die we nu al kennen is al te zeggen dat de komende tientallen jaren nog een groot aantal isotopen zal worden toegevoegd aan het assortiment van NRG Pallas.

[1:00:34] Op dit moment zijn dat molybideen en lutetium.

[1:00:39] En zolang medicijnen op basis van andere isotopen nog in ontwikkeling zijn...

[1:00:42] ...zal Pallas wel de effecten ondervinden van de concurrentie van Lutetium producerende kendoes... ...zoals daar ook door een aantal van u aan gerefereerd is.

[1:00:55] NRG Pallas onderzoekt op dit moment hoe groot dat effect precies is.

[1:01:00] Dus naast zijn aangepaste detailed design planning wordt ook naar de business case gekeken...

[1:01:07] En een aantal van u, voorzitter, vroeg aan mij wanneer die geactualiseerde business case komt.

[1:01:15] En dat zal tegelijk ook met de planning in de volgende voortgangsrapportage naar de Kamer komen.

[1:01:23] Ik verwacht dat wij de aangepaste business case iets na de zomer krijgen.

[1:01:27] Maar dan wil ik hem echt nog even met technische experts...

[1:01:31] en financiële adviseurs kunnen doorlopen... zodat we er een goed oordeel kunnen vormen... en u er ook goed over kunnen informeren in die voortgangsrapportage.

[1:01:40] Mochten die uitkomsten nou reden geven om eerder te informeren... dan doe ik dat natuurlijk vanzelfsprekend.

[1:01:47] Dan vroeg de heer Krul nog welke scenario's we onderzoeken om de concurrentiepositie van Pallas op de lange termijn te versterken.

[1:01:55] In eerste instantie ligt ook hier de verantwoordelijkheid bij Pallas om te verkennen welke scenario's er zijn voor de versterking van die positie.

[1:02:04] Juist ook omdat die belangrijk zijn voor het actualiseren van de business case.

[1:02:09] Als wij die business case hebben, dan zullen we dat ook beoordelen.

[1:02:13] Hoe er ook over dat soort scenario's is nagedacht.

[1:02:16] En mogelijk dat we daar zelf dan ook nog aanvullende vragen over hebben.

[1:02:19] Want ik vind dit een terechte vraag van de heer Krulp.

[1:02:23] Dan, voorzitter, mevrouw Meijer vroeg nog naar het aannemen van personeel.

[1:02:29] Dat dat moeilijker wordt en hoe we die impact zo klein mogelijk houden.

[1:02:35] Ja, voorzitter, we hebben in de voortgangsrapportage daar ook iets over opgenomen.

[1:02:39] Er is op 1 juli van afgelopen jaar een nieuwe website van NRG Palace live gegaan.

[1:02:47] Die het bedrijf opnieuw positioneert en die ook echt bedoeld is om...

[1:02:52] personeel in de omgeving aan te trekken en te komen werken bij Pallas.

[1:02:59] En er wordt heel hard gewerkt aan het behoud van trainees.

[1:03:03] Daarom wordt er ook ingezet op het harmoniseren van bijvoorbeeld arbeidsvoorwaarden van Pallas om nog beter in de markt te liggen.

[1:03:11] En er is een taakgroep opgericht om de voertaal binnen de gehele organisatie weer een te laten zijn.

[1:03:20] En daar zal ook een voorstel af worden gepresenteerd.

[1:03:26] Dit allemaal om het ook internationaal aantrekkelijk te maken om bij Pallas te komen werken.

[1:03:32] Voorzitter, dan kom ik in het verlengde hiervan bij een aantal vragen dat gesteld is over de kosten.

[1:03:43] Mevrouw Wendel vroeg hoe zorgen we nou dat die kosten beheersbaar blijven en dat er niet ieder jaar tientallen miljoenen bij geplust moeten worden.

[1:03:52] Naar de governance zoals we die hebben ingericht, biedt VWS zowel als financier als als aandeelhouder expliciete zeggenschapsrechten bij grote afwijkingen in de scope, in de planning en ten aanzien van risico's.

[1:04:09] En dat kan leiden tot bijsturing aanvullende voorwaarden.

[1:04:13] Het opschorten eventueel van financiering of escalatie naar een bestuurlijk niveau.

[1:04:19] Dus VWS beschikt daarmee en ik ook als verantwoordelijke bewindspersoon over een aantal duidelijk afgebakende interventiemogelijkheden en momenten ook binnen de governance van NRG Palace en het nieuwbouwprogramma.

[1:04:35] Ja, dus eigenlijk een herhalen van wat ik net zei.

[1:04:40] Dus wij kunnen op momenten ingrijpen.

[1:04:44] Dan vroeg de heer Van den Berg mij naar de post onvoorzien.

[1:04:48] En is die 146 miljoen nou voldoende...

[1:04:51] Nou, er is inderdaad die post onvoorzien van 146 miljoen binnen de zogenaamde baseline nummer 9.

[1:04:59] Die post is bedoeld als buffer voor risico's en onzekerheden binnen het programma.

[1:05:05] Van Pallas geeft aan dat tot op heden nog geen beroep is gedaan op die post onvoorzien.

[1:05:12] Maar, zeg ik er wel bij, blijft ook een groot en...

[1:05:15] complex en ook langdurig nucleair programma.

[1:05:18] Dus wij blijven die risico's en onzekerheden nauwgezet volgen en ook het eventueel inzetten van de beschikbare beheersmaatregelen.

[1:05:28] En zal de Kamer daar natuurlijk periodiek over blijven informeren en als nodig ook eerder dan die halfjaarlijkse momenten.

[1:05:36] Voorzitter, dan vroeg mevrouw Wendel nog naar de actuele gevolgen voor kosten van de grondstoffen, materialen en werkzaamheden naar aanleiding van de geschetste geopolitieke en economische ontwikkelingen in de laatste voortgangsrapportage.

[1:05:53] Ja, dit is echt een aandachtspunt.

[1:05:57] Breder zie je dat overigens bij nucleaire projecten internationaal, omdat er sprake is van de zogenaamde nucleaire renaissance.

[1:06:06] Dus er worden veel nucleaire projecten gebouwd, dus mensen die dat kunnen.

[1:06:11] Daar wordt natuurlijk hard aan getrokken.

[1:06:13] Materialen heeft iedereen nodig.

[1:06:17] Dus je ziet een druk op de internationale toeleveringsketens... de beschikbare specialistische capaciteit... en daarmee ook op levertijden van bepaalde componenten.

[1:06:28] Tot nu toe is het beheersbaar, maar ook dit blijven wij volgen.

[1:06:32] En ik hoop ook dat die geactualiseerde planning, business case... ons daar ook weer nieuwe of betere inzichten in geeft... of we daar mogelijk nog aanvullend mitigerende maatregelen moeten nemen.

[1:06:45] Voorzitter, dan is een aantal vragen gesteld over de governance.

[1:06:52] Dan begin ik met de vraag van de heer Krul.

[1:06:55] Hoe ver we zijn met de opvolging van de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer?

[1:07:00] Ja, voorzitter, daar wordt hard aan gewerkt.

[1:07:03] En de ambitie is om die veelheid aan aanbevelingen...

[1:07:10] of die lijst aan aanbevelingen moet ik zeggen, om die dit jaar te kunnen implementeren.

[1:07:17] En daarbij is de een wat makkelijker en sneller geïmplementeerd dan de ander.

[1:07:23] De heer Krul vroeg mij, wat is nou de meest urgente?

[1:07:27] Ik heb eigenlijk niet één urgente.

[1:07:30] Ik vind de samenhang in het lijstje van aanbevelingen...

[1:07:35] Vind ik relevant en van belang.

[1:07:38] Daarom werken we aan de implementatie van allemaal.

[1:07:41] Maar bijvoorbeeld die eigenstandige controlfunctie, die ik me goed kan voorstellen.

[1:07:46] Maar die is wat lastiger, laat ik het zo zeggen, implementeren dan...

[1:07:51] Een aanbeveling om de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering te bevragen.

[1:07:56] En de uitkomsten van uitgevoerde audits op te vragen.

[1:08:00] Dus ik vind ze allemaal belangrijk.

[1:08:02] Maar de een gaat nou eenmaal gewoon wat sneller dan de ander.

[1:08:04] Maar aan alles wordt gewerkt.

[1:08:12] Dus mevrouw Meijer vroeg ook naar die eigenstandige controelfunctie.

[1:08:16] Nou, daar wordt dus aan gewerkt.

[1:08:18] En het streven is om ook die in 2026 te hebben geïmplementeerd.

[1:08:24] Dan vroeg mevrouw Meijer ook nog naar de opgelopen budgetspanning.

[1:08:31] Die was voorzien.

[1:08:34] En het gaat hier om een indexatieverlies.

[1:08:39] En...

[1:08:43] Ja, dat in antwoord op de vraag waren we daarop voorbereid of zagen we die aankomen.

[1:08:51] Voorzitter, mevrouw Wendel vroeg mij of wij op basis van advies van de account en budgetmutaties gestructureerd bij willen houden en die op willen nemen in de voortgangsrapportage.

[1:09:02] En voorzitter, dat wil ik toezeggen.

[1:09:09] Gaat dat dan al mee in de volgende voortgangsrapportage eind van het jaar?

[1:09:12] Of wordt dat dan inzichtelijk in die van april volgend jaar?

[1:09:18] Ik denk dus dat dat dan de eerste keer inzichtelijk wordt in die van april volgend jaar.

[1:09:22] Maar we gaan dit doen.

[1:09:25] Voorzitter, dan nog een vraag van mevrouw Meijer over de 63,7 miljoen.

[1:09:32] Dat ADR daarover zegt in de rapportage dat daar niet is voldaan aan de vereisen voor rechtmatigheid.

[1:09:40] Of ik kan vertellen hoe dat heeft kunnen gebeuren en hoe we dat in de toekomst gaan voorkomen.

[1:09:46] Voorzitter, als gevolg van de vertragingen in het detailontwerp zijn bepaalde bouwwerkzaamheden later gestart...

[1:09:53] En hierdoor heeft Pallas in 2025 minder kosten gemaakt dan eerder was gepognosticeerd.

[1:10:02] En hierdoor had Pallas, nadat we al eerder middelen hadden gestort, dus eind 2025 meer middelen in kas dan eerder was voorzien.

[1:10:13] En daarmee was het saldo dus groter dan strikt noodzakelijk.

[1:10:17] Om herhaling te voorkomen worden op de begroting de beschikbare middelen nog scherper in lijn gebracht met de liquiditeitsbehoeften van Pallas en worden toekomstige stortingen strakker getoetst aan de daarbij behorende regelgeving.

[1:10:34] Deze heb ik antwoord, voorzitter.

[1:10:37] Dan nog een enkele vraag over de kennisbasis en hoe het project Pallas kan helpen bij het verstevigen van het nucleaire cluster.

[1:10:52] En in hoeverre de staatssecretaris van KGG ook is aangehaakt.

[1:10:55] Met dat laatste te beginnen, de staatssecretaris van KGG is zeer goed aangehaakt.

[1:11:00] Wij voeren daar ook overleg over, zullen dat ook blijven doen.

[1:11:04] Mede ook naar aanleiding van het CO-rapport Bouwen op Ervaring.

[1:11:10] Dat rapport laat heel mooi zien wat de maatschappelijke meerwaarde is van het Pallas-programma.

[1:11:14] voor de ambitie van dit kabinet op het gebied van kernenergie.

[1:11:19] In de brief van de staatssecretaris van KGG van, ik denk afgelopen vrijdag, de routekaart 7 gigawatt, wordt daar ook verder op ingegaan.

[1:11:31] En daarin staat ook beschreven wat wij samen zien, maar wat het kabinet ook echt ziet, hoe de meerwaarde er is in goede samenwerking en afstemming tussen beide ministeries...

[1:11:42] Maar ook wat het nieuwbouwprogramma Pallas kan betekenen voor de bredere ambities en ook de SMR's waar een aantal van u ook op wees.

[1:11:55] Voorzitter, dan vroeg de heer Vervuurt mij hoe we de strategische onderzoeksagenda betrekken bij de bredere keuzes van het kabinet rond innovatie, biotech en het investeringsklimaat.

[1:12:07] Hierin trek ik op samen met collega van EZK... en kijken we ook samen hoe we dat hele systeem van Radio Pharma K kunnen versterken.

[1:12:21] En we voeren ook het gesprek met betrokken partijen van de onderzoeksagenda.

[1:12:26] Dus die onderzoeksagenda levert belangrijk input... en geeft handvatten en aanknopingspunten...

[1:12:33] Belemmeringen die we zien, maar ook kansen die we zien in het versterken van dat ecosysteem, om die op te pakken.

[1:12:42] En aanvullend, voorzitter, we hebben in het kabinet de task voor toekomstig bestendige welvaart en investeringsklimaat.

[1:12:51] En ook van daaruit kijken we naar een voorstel voor het versterken van dat systeem van radioparmaka.

[1:12:58] Dan tot slot, voorzitter, een vraag van de heer Vervuurt.

[1:13:01] Welke rol ik zie voor initiatieven als NUCMED-NL... die juist proberen om die keten van onderzoek, ontwikkeling en toepassing... beter met elkaar te verbinden...

[1:13:13] Voorzitter, ik vind het van groot belang, daarmee sluit ik me aan bij de woorden van de heer Vervuurt, dat die partijen in dat hele systeem elkaar blijven vinden, zowel op het gebied van onderzoek als op het gebied van innovatie in spanningen.

[1:13:29] Dus ik heb dan ook een mede opdracht gegeven om het platform Nukmet te ontwikkelen waarin die verschillende partijen worden samengebracht.

[1:13:41] En daarmee hoop ik de vragen beantwoord te hebben.

[1:13:47] En aan een verzoek van de heer Krul voldaan te hebben.

[1:13:50] Maar dat was buitendeur.

[1:13:58] Ik dank de minister ook voor het tempo dat zij heeft gehad.

[1:14:02] En dat is fijn.

[1:14:03] Aan het einde gekomen van de inbreng van de minister.

[1:14:06] Ik kijk even naar de Kamerleden.

[1:14:08] Ik zie mevrouw Meijer een vraag.

[1:14:10] Ja, ik wilde een vraag stellen, maar goed, de heer Krul zei heel enthousiast en ook wel een beetje verwonderd dat het de eerste keer was in zijn Kamerlidmaatschap dat de minister geen vragen kreeg.

[1:14:21] Ja, nou goed.

[1:14:22] Ook voor mij de eerste keer, voorzitter.

[1:14:26] Dus bij deze.

[1:14:27] Nee, nou, kijk.

[1:14:29] Mijn vraag zit...

[1:14:31] Nee, mijn tijd is nog niet om mevrouw Lennon.

[1:14:34] Kijk, wat ik lastig vind, maar goed, ik ben een leek als ik deze stukken lees.

[1:14:40] Ik zie het grote belang, ik zie het grote plaatje, maar ik zie ook de risico's.

[1:14:44] En de rapporten benoemen ook een aantal risico's.

[1:14:48] En dan hoor ik de minister nu zeggen van, we wachten op die geactualiseerde planning, we wachten op de business case.

[1:14:53] Ik kan eigenlijk nog niet aangeven wat dat dan precies betekent.

[1:14:58] Zegt zij dan daarmee, nou ja, Kamer...

[1:15:01] Ga gerust verder met uw dag en het gaat goed.

[1:15:04] Of maakt zij zich zorgen?

[1:15:05] Wat moet ik hier nou uit afleiden?

[1:15:08] Want aan de ene kant snap ik dit antwoord.

[1:15:11] Aan de andere kant worden er ook risico's geschetst die potentieel best gevolgen kunnen hebben.

[1:15:17] Dus ik zoek een beetje naar waar we dan nu staan.

[1:15:22] Ja, voorzitter, die vraag begrijp ik.

[1:15:26] De reden waarom ik een paar keer benadrukt heb, is dat ik het belangrijk vind om dat nieuwe ontwerp en ook die nieuwe business case te ontvangen.

[1:15:34] En pas dan kan ik mij goed een beeld vormen van wat zijn concreet de effecten op kosten, op planning, in gebruikname, et cetera.

[1:15:42] Ik wil voorzichtig zijn met daarop vooruitlopen, omdat dit echt langjarige, complexe projecten zijn en daar nu even voor de vuist weg op vooruitlopen.

[1:15:56] Dat doet geen recht aan die complexiteit.

[1:15:59] Tegelijk snap ik de vraag van mevrouw Meijer heel goed, want we zien een aantal ontwikkelingen.

[1:16:04] En ook berichtgeving over wat betekent het nou dat die Canadese reactoren ook lutetium kunnen gaan maken.

[1:16:17] Wat betekent het nou die grote vraag naar producten, naar kennis, naar mankracht in de hele nucleaire sector internationaal.

[1:16:28] Want dat zien we natuurlijk allemaal gebeuren.

[1:16:33] En ik wil daar ook echt een beter beeld van krijgen.

[1:16:35] Gaat dit nou op de langere termijn, dus richting de ingebruikname... het echt daadwerkelijk starten van die bouwfase, effecten hebben?

[1:16:44] Tegelijk denk ik wel.

[1:16:46] Ik denk dat het altijd goed is dat de Kamer kritisch blijft, alert.

[1:16:54] En dat zal ik zelf ook blijven.

[1:16:55] Dus gaat u maar rustig slapen.

[1:16:58] Nou ja...

[1:16:59] Uitgerust zijn is sowieso goed, ook om een kritische, controlerende rol aan te kunnen nemen.

[1:17:05] Er is geen reden voor paniek, zou ik nu zeggen.

[1:17:10] Ik vind wel dat bij dit soort grote projecten je altijd scherp en alert moet zijn.

[1:17:14] Dus dat als dit soort situaties zich voordoen, het echt aankomt op het aanleveren van nieuwe informatie.

[1:17:22] En vanuit ons, in eerste instantie, voordat ik u informeer, doorvragen, doorvragen, doorvragen.

[1:17:27] Waar het gaat om, is het nou verstandig om nu al die stap te maken naar meer vermogen.

[1:17:35] We zijn natuurlijk zelf ook aan het kijken, wat betekent het nou, die productie van lutetium in die Canadese reactoren, in die Kendoe reactoren.

[1:17:44] Dan zien we ook wel dat we weten dat reactoren zoals nu de HVR-reactors, straks Pallas, dat die zijn flexibeler in het kunnen produceren van meerdere medische isotopen.

[1:17:57] We weten ook dat die ontwikkeling enorm doorgaat.

[1:18:00] Dus daarom zeg ik geen reden voor paniek.

[1:18:03] Daar zit echt wel een potentie en een kans ook vanuit Pallas om daar op een goede manier de business case op aan te passen en op in te stappen.

[1:18:14] Maar dat die aangepaste planning en die aangepaste business case wel belangrijk zijn om dat beeld straks in het vierde kwartaal echt scherper aan u te kunnen presenteren, dat is zo.

[1:18:32] Ik begrijp ook heel goed die wens van mevrouw Meijer.

[1:18:43] Een hele coöperatieve commissie trouwens hoor.

[1:18:46] Het wordt goed naar elkaar gekeken.

[1:18:48] Anderen nog?

[1:18:50] Nee.

[1:18:50] Dan wil ik het hierbij laten qua einde van de eerste termijn van de zijde van het kabinet.

[1:18:58] Dan ga ik gelijk door met de tweede termijn.

[1:19:02] Dat kan kort.

[1:19:03] Eén minuut spreektijd.

[1:19:05] Even vuurt.

[1:19:07] Ja, dank u wel voorzitter.

[1:19:08] Om te beginnen zou ik graag een twee minuten debat aan willen vragen...

[1:19:11] Dat doe ik deels voor mezelf en ook deels voor de heer Van den Berg die helaas verhinderd is voor het restant van dit debat.

[1:19:21] Dank voor de beantwoording van de minister.

[1:19:24] Ik denk dat ze heel duidelijk heeft gesteld hoe we op basis van de informatie die er nu is, hoe we daarin keuzes moeten maken.

[1:19:33] in goed overleg doen, niet alleen met Pallas, maar ook met het ministerie en daar in de Kamer, dus dat is goed.

[1:19:38] En ik ben toch nog altijd wel heel erg benieuwd naar die samenwerking, naar die grote ketenaanpak, naar die meerdere partijen die daarbij zitten.

[1:19:45] Worden die goed aangehaakt?

[1:19:46] Benutten we nu ook het volledige potentieel, niet alleen op het vlak van de productie van

[1:19:51] De metische isotopen, maar ook gewoon op, waar eerder ook al naar verwezen werd, naar bijvoorbeeld de economische potentie voor Noord-Holland-Noord.

[1:20:00] Inderdaad, moet daar een campus bij of niet?

[1:20:02] Kan dat?

[1:20:03] Zit daar potentie in?

[1:20:04] Misschien allemaal vragen die te vroeg zijn om op dit moment te beantwoorden.

[1:20:08] Maar ik denk wel dat het handig is om gezien de opties die daarin bestaan.

[1:20:14] Iedereen zo goed mogelijk aangehaakt te houden.

[1:20:17] Om ook daarin de kansen te verkennen.

[1:20:20] En waar mogelijk ook te verzilveren op de langere termijn.

[1:20:23] Dus vraag aan de minister of ze daar mogelijk nog iets over kan zeggen.

[1:20:27] En ook hoe ze dat gaat borgen in het verloop van het proces.

[1:20:33] Ik kan het heel kort houden, voorzitter, over dat twee-minuten-debat.

[1:20:36] Dat is aangevraagd.

[1:20:37] Misschien de opmerking meer richting de GRIF in onszelf.

[1:20:40] De minister heeft een paar termijnen genoemd, de business case.

[1:20:42] Er moet ook gestudeerd worden, komt misschien einde jaar.

[1:20:45] Ik denk dat het verstandiger is om dat twee-minuten-debat dan in te plannen daarna.

[1:20:49] Want het zou misschien een beetje zonde zijn als we daarna nog een keer terug moeten komen extra, als we die extra informatie hebben.

[1:20:53] Dus misschien daar de rekening mee gehouden kan worden dat als we wat meer stukken krijgen, de voortgangsrapportage eraan komt, dat we dat daarna inplannen.

[1:21:01] En voor de rest dank ik de minister voor de uitgebreide en goede beantwoording.

[1:21:06] Mevrouw Wendel.

[1:21:08] Ja, dank voorzitter.

[1:21:09] Allereerst dank aan de minister voor de uitgebreide beantwoording van al onze vragen.

[1:21:13] En ook dank aan Pallas voor het ontvangst van afgelopen maandag, waarin zij toch hun stinkende best hebben gedaan om ons als zorgvoortvoerders een inkijkje te geven in het nucleaire proces, als ik het zo mag zeggen, om ons een beetje nucleaire kennis bij te brengen.

[1:21:29] Dus dat helpt enorm om dit debat ook inhoudelijk sterk...

[1:21:32] Dat vind ik zelf in ieder geval te voeren.

[1:21:36] Ik denk dat we als Nederland echt trots mogen zijn op een project als deze.

[1:21:41] Wat ons ook strategisch gezien zo'n belangrijke positie geeft.

[1:21:46] En waarmee we 30.000 patiënten per dag kunnen helpen.

[1:21:48] Dus ik denk dat we dat echt moeten koesteren.

[1:21:51] Tegelijkertijd zijn wij, zoals ik in mijn eerste termijn ook al zei, uiteraard ook...

[1:21:55] Omdat het natuurlijk ook een risicovol project is.

[1:21:57] Dus wij zullen ondanks ons grote enthousiasme uiteraard het project ook met een kritische blik volgen.

[1:22:05] Dank.

[1:22:06] Dank u wel.

[1:22:08] Dank voorzitter en dank ook aan de minister voor de uitgebreide beantwoording.

[1:22:14] Ik zou zelf ook graag nog een keer bij Pallas op bezoek komen, maar helaas kon het afgelopen maand niet vanwege andere verplichtingen in de Kamer.

[1:22:20] Maar wie weet volgt dat later nog.

[1:22:22] Wij kijken uit naar de voortgangsrapportage dan in het vierde kwartaal en ook met een beter beeld van de planning, de business case en ook de risico's.

[1:22:30] En ik ga er dan ook vanuit dat de Kamer eerder wordt geïnformeerd als er toch onverwachte zaken uit naar voren komen.

[1:22:37] En dat we dan niet gaan zitten wachten op het vierde kwartaal.

[1:22:40] En een officieel stok.

[1:22:41] En tot slot, in mijn eerste termijn maakte ik een vergelijk tussen de bouw van pallets en een vergoeding van een medicijn.

[1:22:49] Ik snap dat de minister dat uit elkaar haalt.

[1:22:51] Tegelijkertijd voelt dat ook wel wrang.

[1:22:53] Als we enerzijds investeren in de productie van isotopa en aan de andere kant zien dat dan...

[1:22:59] dat niet altijd terechtkomt bij de mensen die dat nodig hebben.

[1:23:05] In dat kader vroeg ik de minister van... kijk nou niet alleen naar die investering... maar kijk ook naar het grotere plaatje.

[1:23:13] Zet in op Pallas, maar ook op verbeteren van de keten.

[1:23:15] Zodat wat we dan in Pallas doen, wat Pallas uiteindelijk gaat doen... dat dat ook zoveel als mogelijk terechtkomt... bij die patiënten in Nederland die dat nodig hebben.

[1:23:25] En de heer Bushoff ziet af van zijn tweede termijn.

[1:23:28] Ik kijk even of de minister 5, 6, 7, 8, 9 minuten...

[1:23:30] Nee, ik doe 3 minuten.

[1:23:33] Ik schos 5 minuten.

[1:25:38] Ik heropen de vergadering, tweede termijn, zijde van het kabinet.

[1:25:42] Minister Hermans aan u het woord.

[1:25:44] Ja, dank voorzitter.

[1:25:47] Ik begin met de vraag van de heer Vervuurt, de samenwerking van alle betrokken partijen.

[1:25:54] Iedereen aangehaakt houden en hoe we dat ook in het proces borgen.

[1:25:57] Ja, ik deel dat belang heel erg.

[1:25:59] Dus daar zal ik ook het voortouw in blijven nemen, zodat dat gebeurt, samen met de staatssecretaris van KGG.

[1:26:09] Ik denk dat er ook een paar mooie dingen lopen.

[1:26:11] Dus ik verwees al naar de taskforce, maar misschien ook nog het noemen waard, een event made for nuclear afgelopen najaar was dat volgens mij.

[1:26:21] In een theater in Bussum, als ik het me goed herinner.

[1:26:24] Of misschien wel Hilversum.

[1:26:25] Maar in elk geval in een theater.

[1:26:26] Met alle nucleaire partijen.

[1:26:29] En ook Pallas was daar.

[1:26:31] Maar ook een aantal innovatieve partijen aan de SMR-kant.

[1:26:35] En ik denk dat dat een heel mooi voorbeeld was.

[1:26:37] Een dag waarin al die kennis en al die partijen door elkaar liepen.

[1:26:42] En met elkaar in gesprek waren.

[1:26:44] En we kijken nu ook hoe daar een vervolg aan gegeven kan worden.

[1:26:47] Dus dat is...

[1:26:48] ...in reactie op de vraag van de heer Vervuurt.

[1:26:52] Dan, mevrouw Meijer, ik bevestig dat als ik informatie krijg of heb... ...die belangrijk is om eerder dan in de voortgangsrapportage in december... ...met de Kamer te delen, ik dat natuurlijk zal doen.

[1:27:06] Zodat de heer Kruls en mevrouw Wendel ook nog in tweede termijn... ...dit project ook kritisch gevolgd kan blijven worden.

[1:27:13] Dat is ook terecht en ook goed.

[1:27:16] En tot slot nog, mevrouw Maier die nog verwees naar het medicijn... waar ik ook in eerste termijn een aantal dingen over gezegd heb.

[1:27:28] Ik noemde al het belang dat ik ook hecht dat ik mij houd aan die zorgvuldige procedure... ook zoals we dat hebben afgesproken met het zorginstituut.

[1:27:39] En daar waar we dingen natuurlijk kunnen verbeteren in die hele keten... zullen we daar altijd naar kijken, maar in dit specifieke geval...

[1:27:45] doe ik toch ook echt een oproep aan de farmaceut... een dossier in te leveren, want dat geeft ook weer het zorginstituut... het materiaal van nieuw dossier inleveren, moet ik zeggen... de informatie om een weging te maken.

[1:28:00] Voorzitter, dan heb ik daarmee de vragen beantwoord... en spreken we elkaar op enig moment weer over het nieuwbouwprogramma Pallas.

[1:28:15] Veel dank.

[1:28:16] We zijn aan het einde gekomen van de tweede termijn.

[1:28:18] De gehele tweede termijn.

[1:28:19] En dan heb ik nog enkele toezeggingen.

[1:28:21] En even checken of dit klopt.

[1:28:24] In ieder geval, voordat ik dat doe.

[1:28:25] Er is een twee minuten debat aangevraagd door het lid Vervuurt.

[1:28:27] Dat gaan wij...

[1:28:30] Dat verwijs ik door.

[1:28:31] En kan mij...

[1:28:33] Voorstellen dat dat moeilijk wordt voor het zomereces.

[1:28:35] Maar dat begrijpt u wel.

[1:28:37] Maar in ieder geval wordt het verzoek doorgeleid.

[1:28:40] Twee punten.

[1:28:41] Even kijken.

[1:28:42] Toezeggingen op hoofdlijn.

[1:28:44] In de volgende voortgangsreportage.

[1:28:46] Dat zou dan rond oktober zijn.

[1:28:48] Ergens.

[1:28:49] Wordt een actualisatie opgenomen van de planning.

[1:28:53] Als mede een actualisatie van de business case.

[1:28:55] Ook wordt de Kamer daarbij bericht over een eventuele externe effecten en gevolgen.

[1:29:03] Ja, en dan twee in de voortgangsrapportage.

[1:29:06] De vraag is of dat niet de volgende is van april 2027.

[1:29:09] Worden ook de budgetmutaties meegenomen?

[1:29:11] Of is dat al in een eerdere... Kijk, de minister.

[1:29:16] Nou, ik wilde nog even op uw vorige toezegging worden.

[1:29:17] Worden ook de externe effecten meegenomen?

[1:29:21] Ik...

[1:29:23] Of externe gevolgen, maar dat is dan de gevolgen op planning, budget, daar waar we die... Ja, oké, dan bedoelen we hetzelfde.

[1:29:32] En die andere was mijn toezegging aan mevrouw Wendel dat we die budgetmutaties, die gaan we opnemen.

[1:29:39] Ik weet niet of dat dus al in de volgende voortgangsrapportage zit of eentje daarna in april.

[1:29:44] Ik denk dus dat tweede hoort.

[1:29:45] Precies, daarom noemde ik ook voor de zekerheid de tweede optie.

[1:29:48] Helemaal goed.

[1:29:49] We zijn het einde gekomen van dit commissiedebat.

[1:29:51] Ik dank iedereen voor interesse op afstand.

[1:29:55] Hier, de minister en de Kamerleden.

[1:29:57] Ik sluit de vergadering.