Midden- en kleinbedrijf

[0:00:01] Goedemiddag allemaal.

[0:00:03] Welkom bij de vaste commissie voor economische zaken.

[0:00:06] Aan de orde hebben we het commissiedebat midden- en kleinbedrijf.

[0:00:10] Welkom aan de leden, welkom aan de winstpersoon, minister van economische zaken en klimaat, mevrouw Herbert.

[0:00:16] Ik stel voor dat we gaan starten.

[0:00:18] Indicatieve spreektijd is vier minuten.

[0:00:20] We doen vier interrupties in de eerste termijn.

[0:00:23] En dan kijken we even hoever we zijn na de eerste termijn van de minister.

[0:00:27] De heer Vlag, geef u het woord namens de SGP.

[0:00:30] Ja, dank voorzitter.

[0:00:31] Ik zal na mijn inbreng vertrekken voor een ander debat, maar ik luister zeker de beantwoording naar.

[0:00:37] Tijd voor actie.

[0:00:38] Nee, dat gaat niet om de zoveelste aankondiging van een staking.

[0:00:41] Dit keer bezigde het comité voor ondernemerschap deze opzwepende leus.

[0:00:45] Na tien jaar analyseren en adviseren is alles onderzocht.

[0:00:48] Het comité stopt ermee.

[0:00:50] Het is inderdaad tijd voor actie, voor doorbraken.

[0:00:53] Uit onderzoek blijkt dat ondernemers dit kabinet een dikke onvoldoende geven, onmeer vanwege instabiel beleid.

[0:00:59] In haar zwanenzang pleit het comité dan ook voor een nationaal plan voor het ondernemingsklimaat.

[0:01:05] Dat sluit eigenlijk best wel naadloos aan bij de SGP-wens voor een nationaal ondernemersakkoord, met langjarige afspraken tussen overheid en bedrijfsleven.

[0:01:14] Voorzitter, voor MKB'ers zijn het zware tijden.

[0:01:16] De vaste kosten stijgen veel harder dan de omzet.

[0:01:19] Hogere energiekosten, toegenomen arbeidskosten door de minimumloonverhogingen, forse belastingdruk maken dat van winst voor veel ondernemers al helemaal geen sprake is.

[0:01:28] Inmiddels leeft zelfs een kwart van de ondernemers, onder bijstandsniveau in de horeca- en detailhandel zelfs een derde.

[0:01:34] Kleine ondernemers worden over de kling gejaagd, las ik vanmorgen zelfs in het FD.

[0:01:40] Ik roep de minister op te komen met een actieplan Red het MKB.

[0:01:44] Ziet zij de urgentie?

[0:01:45] Zo ja, welke maatregelen gaat zij nemen richting Prinsjesdag?

[0:01:49] Voorzitter, de regering had een uitstekend target, 500 regels afschaffen voor de zomer van 2025.

[0:01:55] Maar nu blijkt dat de overheid haar belofte aan ondernemend Nederland niet waarmaakt.

[0:01:58] Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat de 500 alsnog snel worden aangetikt?

[0:02:02] En dat ook de jaarlijkse schrapdoelstelling van 500 regels daadwerkelijk wordt gerealiseerd?

[0:02:07] De regeldrukkosten voor MKB-indicatorbedrijven zouden met 20% worden verminderd, maar daar is nog geen spoor van een resultaat te zien.

[0:02:15] Gaat dit alsnog met gezwinde spoed gebeuren?

[0:02:17] Tijd voor meer actie, zou ik zeggen.

[0:02:20] Daarbovenop blijft de SGP voorstander van een ambitieuze netto-reductiedoelstelling qua regeldrukkosten voor deze kabinetsperiode.

[0:02:26] Want jaarlijks 500 regelschrap is mooi, maar als er per jaar nog meer bijkomen, ben je nog altijd slechter af.

[0:02:32] wil de minister de mogelijkheden hiervoor uitwerken.

[0:02:35] Veel ondernemers ervaren in de praktijk dat regel op regel wordt gestapeld.

[0:02:39] De SGP verzet zich daartegen ook in concrete debatten.

[0:02:42] Vooral bij die regels die het zwaarst wegen.

[0:02:45] Zo vroeg ik vorige week nog aandacht voor de loondoorbetaling bij ziekte, reintegratie en de transitievergoeding.

[0:02:50] Hoe wordt concreet ingezet op de vereenvoudiging hiervan?

[0:02:53] Ook het gebrek aan financiering blijft knellen.

[0:02:56] Eind 2025 zouden wij een brief krijgen over de win-win-lening, maar volgens mij hebben we nog niets gehoord.

[0:03:02] Ondernemers kunnen het zich niet permitteren zo lang te wachten.

[0:03:05] Wanneer horen we eindelijk meer over de invoering hiervan en hoe staat het met de plannen voor een nationale investeringsbank?

[0:03:10] Daarnaast hoor ik graag welke stappen zijn gezet ten aanzien van onze motie rondom woekerrentes.

[0:03:16] Voorzitter, ons faillissementse recht is strenger dan in de meeste Europese landen.

[0:03:20] Gevolg, niet levensvatbare bedrijven blijven langer voortbestaan, waardoor nieuwe, slimmere MKB-bedrijven weinig kans krijgen.

[0:03:26] Daardoor hapert onze groei.

[0:03:28] Het CPB wees daar vorig jaar in de studie op.

[0:03:32] Is de minister bereid de verkenning te starten naar efficiëntere faillissementse wetgeving?

[0:03:36] De coalitie wil de succesvolle impulsaanpak winkelgebieden doorzetten, maar het budget ontbreekt.

[0:03:41] Komt er nog boter bij de vis?

[0:03:43] En tot slot, voorzitter.

[0:03:45] De zondagsrust, dat is een waardevol geschenk.

[0:03:47] Dat vinden niet alleen SGP'ers, maar uit een recent onderzoek blijkt dat 40% van Nederland een collectieve rustdag mist.

[0:03:54] Wil de minister dit gegeven uitdrukkelijk betrekken in de kabinets reactie op de evaluatie van de winkeltijdenwet.

[0:04:00] We hebben in dit land meer rust nodig in plaats van minder.

[0:04:02] Dat concludeerde ook de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving laatst in haar advies over een hyperneveuze samenleving.

[0:04:09] Een betere bescherming van de zonnesrust is daar onlosmakelijk aan verbonden.

[0:04:13] Daarom sluit ik af met een oproep.

[0:04:14] Kabinet, Koester, De Zondag.

[0:04:16] Dank u wel.

[0:04:19] Dank u wel.

[0:04:19] Dan gaan we verder met mevrouw Bühler, die haar inbrengsel doet namens de fractie van het CDA.

[0:04:24] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:04:27] Als kind uit een ondernemersfamilie heb ik geleerd, ondernemer ben je dag en nacht.

[0:04:31] Ondernemers steken niet alleen hun tijd en energie in hun bedrijf, maar ook hun spaargeld, nachtrust en toekomst.

[0:04:38] Ze nemen risico's, zorgen voor banen, leiden vakmensen op en dragen bij aan de samenleving.

[0:04:43] Ze zijn dan niet alleen de motor van onze economie, maar ze zijn ook de lijm van onze dorpen en steden.

[0:04:49] En daarom verdienen zij waardering.

[0:04:52] Afgelopen weken sprak veel ondernemers, ze waren eensgezind.

[0:04:56] Ondernemen wordt steeds moeilijker door een onvoorspelbare overheid, in warboel aan regels en loketten en de druk op de beschikbaarheid van financiering.

[0:05:05] Rode Draad in al die gesprekken was niet de vraag om meer steun, maar om een overheid die voorspelbaar, eenvoudig en bereikbaar is.

[0:05:14] Langs deze drie lijnen wil ik vandaag een aantal punten meegeven aan de minister.

[0:05:19] Allereerst voorspelbaar overheidsbeleid.

[0:05:23] Ondernemers investeren minder en niet door gebrek aan plannen, maar door gebrek aan zekerheid.

[0:05:28] Zoals één ondernemer zei, het probleem is niet mijn idee.

[0:05:32] Het probleem is dat ik niet weet waar ik over twee jaar aan toe ben.

[0:05:37] En hoe geeft de minister invulling aan rust, reinheid en regelmaat uit het coalitieakkoord?

[0:05:42] En hoe zorgt het kabinet voor daadkracht?

[0:05:47] Een tweede is de regeldruk en de dienstverlening.

[0:05:50] Het is echt een bedreiging voor ons vestigingsklimaat en moet nog steviger worden opgepakt.

[0:05:55] In de periode balkenende lukte het om bereiksbreed netto-regels te schrappen.

[0:06:00] Waarom zou dat nu niet opnieuw kunnen?

[0:06:03] Ondernemers en hun adviseurs lopen vaak aan tegen verouderde of overbodige regels of een weinig flexibele uitvoering.

[0:06:13] De bekende paarse krokodil, zeg maar.

[0:06:16] Hoe zorgt het kabinet ervoor dat dit echt snel wordt opgelost?

[0:06:20] En hoe wordt dat dan ook teruggekoppeld?

[0:06:23] Kan dat jaarlijks in de vereenvoudigingswet of is er meer nodig?

[0:06:27] En ondernemers hebben liever een gesprek over een oplossingsrichting of een snelle nee dan wekenlang twijfelen.

[0:06:34] En dat brengt mij bij dienstverlening.

[0:06:36] MKB'ers voelen zich niet altijd gezien of gehoord.

[0:06:39] Ook zijn subsidie- en financieringsaanvragen vaak te ingewikkeld gemaakt.

[0:06:43] En hoe maken we deze toegankelijker?

[0:06:45] Bijvoorbeeld met light aanvraagprocessen voor MKB, zodat ondernemers geen leger en adviseurs nodig hebben.

[0:06:53] En ook loketten zoals RVO en KVK kunnen beter.

[0:06:56] Dat constateert het Comité van Ondernemerschap al.

[0:06:59] De evaluatie van KVK laat zien dat wettelijke taken zoals innovatie en regiostimulering minder goed bij de kerntaken passen.

[0:07:07] Net zoals de fysieke ondernemerspleinen.

[0:07:10] Moeten we dan geen keuze maken?

[0:07:12] Bijvoorbeeld door deze taken af te bouwen en het geld in te zetten voor MKB innovatie via het toekomstfonds.

[0:07:19] U heeft een interruptie van de heer Kisteman.

[0:07:27] Ja, voorzitter.

[0:07:28] Mevrouw Bühler heeft het over iets waar ik het in mijn inbreng ook ga hebben.

[0:07:31] De regio-stimulering en het innovatiebeleid.

[0:07:34] En zij vraagt van, moeten we dat wel doorzetten?

[0:07:37] Ik ga straks iets verder in mijn inbreng.

[0:07:39] En zal voorstellen om deze taken gewoon te stoppen.

[0:07:43] Is mevrouw Bühler het daar met mijn fractie eens?

[0:07:45] Mevrouw Bühler.

[0:07:46] Ja, daar ben ik mee eens.

[0:07:49] Ik denk dat het heel goed is om te kijken naar dienstverlening... die datgene brengt wat ondernemers nodig hebben.

[0:07:55] En als blijkt dat dit iets is wat niks toevoegt... dan moeten we ook kijken dat we zaken gaan stoppen en afbouwen.

[0:08:04] En dat is wel een lijn.

[0:08:06] We hebben ook die vraag gesteld bij het SO onlangs.

[0:08:11] En we hebben gezien dat de minister dit wil meenemen...

[0:08:15] In de evaluatie.

[0:08:18] Maar wat ons betreft mag ze verder gaan daarin.

[0:08:23] Een vervolgvraag.

[0:08:24] Het advies in dat rapport is van kijk het nog een jaar aan.

[0:08:28] En als het dan niks wordt.

[0:08:29] En als ik mevrouw Bühler goed begrijp is het met ons eens.

[0:08:31] Sla dat jaar gewoon over en laten we nu gewoon gelijk stappen zetten.

[0:08:34] Mevrouw Bühler.

[0:08:36] Wat mij betreft mogen we heel snel stappen zetten.

[0:08:39] Ik heb dan ook aangegeven dat het heel mooi zou zijn als we het gaan hebben over bijvoorbeeld de innovatietaak die daar zit en die niet zo heel erg sterk gewaardeerd wordt.

[0:08:50] Dan zou je kunnen zeggen de middelen die vrijkomen stopt die dan in de toekomstfonds voor extra MKB innovatie.

[0:08:58] Want dat is iets waar MKB ondernemers echt om staan te springen.

[0:09:02] U vervolgt uw betoog.

[0:09:06] Dan nog even een praktisch punt over leefbaarheid.

[0:09:09] Ondernemers in kleine kernen willen met hun laatst overgebleven winkel vaak bijdragen aan voorzieningen en ontmoeting.

[0:09:17] Bijvoorbeeld aan de winkel ook nog streekproducten of een terras toevoegen.

[0:09:22] Regels rondom retail, horeca en horeca belemmeren dit nog.

[0:09:26] En de initiatiefwet mengformules richt zich echter vooral op alcohol.

[0:09:31] Hoe kan de minister deze leefbaarheidsinitiatieven die echt van belang kunnen zijn in een kleine kern echt goed faciliteren?

[0:09:41] En voorzitter, tot slot de financiering.

[0:09:43] Grote opgraven vragen om investering.

[0:09:45] Maar juist startende en kleine ondernemers lopen aan tegen de financiering.

[0:09:49] De win-win-lening ligt al sinds 2020 op de plank.

[0:09:54] En Mustafa Amouch vroeg er destijds al aandacht voor.

[0:09:59] Kan dit niet veel sneller worden ingevoerd?

[0:10:02] Voorzitter, ik rondaf.

[0:10:04] Een ondernemer zei, zo typisch.

[0:10:06] Als ik de overheid vraag een regel op te lossen, krijg ik nieuw beleid terug.

[0:10:11] Ondernemers vragen geen nieuwe regels, maar ruimte om te ondernemen.

[0:10:14] Laten we hem daarom niet in de weg lopen, maar vooruit helpen.

[0:10:18] Dank u wel, voorzitter.

[0:10:19] Dank u wel.

[0:10:22] Ik heb ook de brief gelezen over financiering voor het MKB en de win-winregeling.

[0:10:28] Er is al lange discussie over, maar het probleem is natuurlijk dat er geen dekking voor gevonden is.

[0:10:33] Ook niet in een coalitieakkoord.

[0:10:34] Dus ik ben wel benieuwd, als het CDA vraagt om dat snel uit te werken, hoe moet het dan gefinancierd worden?

[0:10:39] En welke fiscale regeling bijvoorbeeld moet gesnoeid worden om dit mogelijk te maken?

[0:10:45] Ja, dit is voor ons en voor MKB ook een heel belangrijk punt.

[0:10:48] En als we gaan kijken naar de box 3 discussie, is dat een hele ingewikkelde discussie.

[0:10:53] Dan moet je ook een huis gaan herordenen.

[0:10:58] Ik stel voor dat we dat meenemen in de discussie rondom fiscaliteit.

[0:11:05] Maar ik vond het wel belangrijk om hier te adresseren dat het voor ons een belangrijk punt is.

[0:11:12] Een vervolgvraag, de heer Van der Leij.

[0:11:14] Ja, je kunt altijd alles meenemen in discussies, maar als je niet aangeeft hoe iets betaald moet worden, dan verdwijt het in een discussie.

[0:11:19] Dus het lijkt me als het CDA dit zo belangrijk vindt, dat het dan ook aangeeft hoe of wie gaat dit nou financieren.

[0:11:26] Want anders komen we toch niet verder met elkaar.

[0:11:28] Mevrouw Bühler.

[0:11:29] En daar zullen we zeker op terugkomen in de relevante discussie.

[0:11:35] Gaan we verder met de heer Prikaerts, die is een inbrengseldien aan de fractie van de PVV.

[0:11:39] Ja, dank voorzitter.

[0:11:41] Niet geheel toevallig opende het Financieel Dagblad vandaag met een artikel waaruit blijkt dat ondernemers met minder dan 50 man personeel gemiddeld minder verdienen dan een ZZP'er.

[0:11:49] Al drie jaar op rij slinken de netto-march voor deze ondernemers door sterk stijgende lasten en veel te hoge belastingdruk.

[0:11:55] Er zijn zelfs gevallen bekend waar ondernemers gezelf zo weinig kunnen uitkeren dat ze onder bijstandsniveau verdienen.

[0:12:01] Ook daalt al drie jaar op rij de investeringsbereidheid bij kleine bedrijven en bedraagt deze vandaag de dag slechts 10% of minder van de totale omzet.

[0:12:10] Het kabinet spreekt al jaren over minder regeldruk, maar de resultaten zijn uiterst mager.

[0:12:14] Volgens de voortgangsrapportage zijn tot nu toe slechts 94 regels geschrapt, terwijl het kabinet zelf de ambitie heeft uitgesproken om 500 regels te vereenvoudigen of af te schaffen voor de zomer 2026.

[0:12:25] En dat is nu.

[0:12:25] Hoe beoordeelt de minister deze voortgang?

[0:12:28] Maar voorzitter, ook de invulling van de regels waar de minister nu aan werkt roept vele vragen op.

[0:12:32] Vragen of deze maatregelen daadwerkelijk tot minder regeldruk zullen leiden.

[0:12:36] Hiervan zijn meerdere voorbeelden te noemen.

[0:12:39] Voorzitter, op papier belooft het kabinet minder regels, betere dienstverlening en aantrekkelijker ondernemersklimaat.

[0:12:45] In de praktijk ligt dit helaas totaal anders.

[0:12:48] Ondernemers ervaren juist meer verplichtingen, hogere administratieve lasten en steeds verder oplopende kosten.

[0:12:53] Voorbeeld hiervan de vrachtwagenheffing.

[0:12:55] Transportondernemers hebben nu al te maken met sterk stijgende kosten en daar komt door middel van de vrachtwagenheffing opnieuw een gigantische lastenverwaring bovenop.

[0:13:02] En uiteindelijk gaan de mensen thuis hiervoor de rekening betalen.

[0:13:06] Hetzelfde geldt voor de steeds verder te gaan verduurzamingsverplichtingen.

[0:13:10] De invoering van zero-emissiezones in verschillende gemeenten is daarvan een duidelijk voorbeeld.

[0:13:15] Vooral ambulante ondernemers zoals marktkooplieden en kermisexploitanten lopen volledig vast.

[0:13:19] Elektrische alternatieven zijn extreem duur.

[0:13:21] De elektrische vrachtwagen kost dus de 3 en de 7 ton.

[0:13:24] Investeringen die voor de meeste ondernemers helemaal niet haalbaar zijn.

[0:13:27] Het risico bestaat dat markten en kermissen binnenkort gewoon ook niet meer bestaan.

[0:13:32] En daar blijft het niet bij.

[0:13:33] Ondernemers krijgen volgend jaar ook te maken met de invoering van de 12% pseudo-eindheffing op niet-uitstootvrije zakelijke auto's.

[0:13:39] Eigenlijk heel simpel, of je schaft een elektrische auto aan, of je betaalt die 12% pseudo-eindheffing.

[0:13:44] Linksom of rechtsom, een enorme lastenverzwaring voor alle ondernemers.

[0:13:48] Nog een voorbeeld, de tulpentaks.

[0:13:49] Btw-verhoging van 11% die desastreuze gevolgen gaat hebben in deze sector.

[0:13:53] Spanje hebben ze de B2 bloemen en planten in 2012 verhoogd van 8 naar 21 procent.

[0:13:59] Resultaat, de omzet daalde met 25 procent en 23 procent van de bloemisten ging failliet.

[0:14:04] Daarom heeft men daar in 2015 wederom een laag tarief ingevoerd van 10 procent.

[0:14:09] Hetzelfde geldt voor de aankomende suikertaks.

[0:14:10] Kosten stijgen, de administratieve lasten nemen toe en de ondernemer is de dupe.

[0:14:15] Zo wordt op 12 augustus de PPWR, Packaging and Packaging Waste Regulation, wetgeving van kracht, voor elke ondernemer die verpakkingen produceert, verhandelt, importeert en voor het eerst op de markt brengt.

[0:14:25] Ondernemers moeten dan exact in kaart gaan brengen welke verpakkingen ze in onloop brengen en dat betekent weer een rapportageverplichting erbij.

[0:14:32] Voorzitter, ondernemers hebben behoefte aan betrouwbare overheid die niet elke keer tijdens de wedstrijd de regels verandert.

[0:14:39] Het voorgenomen vuurwerkverbod laat wat scherp zien.

[0:14:41] Er is nog altijd geen duidelijkheid over een fatsoenlijke compensatieregeling, terwijl een adequate compensatie wel een nadrukkelijk onderdeel uitmaakte van de politieke afspraken rond deze wet.

[0:14:50] Het is überhaupt zorgelijk dat een complete branche zomaar letterlijk de nek omgedaan kan worden met een verbod.

[0:14:56] We kennen bovendien de geschiedenis van de pels dierhouderijen.

[0:14:59] Ook daar werd een eerlijke compensatie toegezegd, maar uiteindelijk moesten deze ondernemers jarenlang procederen voordat er duidelijkheid kwam.

[0:15:05] Dat mag zich niet herhalen.

[0:15:07] Voorzitter, beleid moet niet alleen goed ogen in beleidsstukken, het moet ook uitvoerbaar zijn voor de mensen die er dagelijks mee te maken hebben.

[0:15:14] Dat geldt ook voor de financiering van het MKB.

[0:15:16] De minister presenteert de groei van non-parcaire financiering als een succes.

[0:15:20] Maar de vraag is of ondernemers daar daadwerkelijk beter van worden.

[0:15:23] Deze financieringsvorm kent vaak veel hogere rentelasten, kortere looptijden en minder gunstige voorwaarden dan reguliere bankaire kredietverlening.

[0:15:31] Kan de minister daarom aangeven op basis waarvan zij dit als een succes presenteert?

[0:15:36] Is niet veel belangrijker dat MKB-ondernemers toegang krijgen tot betaalbare en stabiele financiering, ongeacht via welke aanbieder die wordt verstrekt?

[0:15:44] Dank u wel.

[0:15:50] Dank u, de heer Prikaerts, voor zijn inbreng.

[0:15:53] Ik hoorde veel goede punten.

[0:15:54] Ik hoorde ook nog een puntje over die elektrische busjes, volgens mij, van de MKB'ers.

[0:16:01] Volgens mij zien we vandaag de dag dat het heel erg verstandig is om te investeren in duurzaamheid, zodat je aan de pomp ook minder geld kwijtbrengt.

[0:16:09] Dus hoe kijkt u daar tegenaan, tegen die duurzaamheidsslag?

[0:16:12] En volgens mij zijn de ondernemers juist die...

[0:16:15] Extra risico nemen, dus ook geïnvesteerd hebben in busjes, komen nu beter uit.

[0:16:19] Dus hoe kijkt u daar tegenaan?

[0:16:21] De heer Prikerts.

[0:16:22] Ja, voorzitter.

[0:16:23] Even een vraag terug.

[0:16:24] Gaat het over de ambulante handel of over überhaupt de investering in elektrische voertuigen?

[0:16:30] Voordat u het debat onderling gaat voeren, kan de heer Schooners de vraag iets verduidelijker.

[0:16:35] Ja, graag.

[0:16:37] Het gaat over ondernemers die gewoon elektrische busjes hebben aangeschaft, zodat zij verduurzamen en uiteindelijk ook beter af zijn.

[0:16:43] Dat zie je nu ook in de geopolitieke situatie.

[0:16:47] Ja, voorzitter.

[0:16:48] Ik denk dat als je op dit moment zeker met de huidige brandstofprijzen in staat bent om een elektrische bus aan te kunnen schaffen...

[0:16:54] dat dat prima is, dat je dan veel minder geld kwijt bent.

[0:16:58] Alleen de investering voor een elektrische bus... ten opzichte van bijvoorbeeld een dieselmotor of een benzinemotor... is aanzienlijk hoger.

[0:17:06] En waar we op dit moment naar kijken... en dat komt ook vanmorgen naar boven... uit het artikel van het Financieel Dagblad...

[0:17:12] Dat heel veel ondernemers helemaal niet de ruimte hebben om die investeringen te doen.

[0:17:15] En dat is een beetje het grote probleem.

[0:17:17] En dan zie je dus ook die 12% pseudo heffing die volgend jaar van kracht wordt.

[0:17:22] Daar wordt letterlijk eigenlijk mee gezegd, het is heel simpel, je betaalt 12% extra belasting over de aangeschafte auto van de zaak.

[0:17:29] of je schaft maar een elektrische auto aan... die over het algemeen aanzienlijk duurder is.

[0:17:33] En dat bedoelde ik ook, en dat gaf ik ook aan in mijn inbreng... linksom of rechtsom, je zal gewoon geld moeten betalen.

[0:17:38] En heel veel ondernemers zijn op dit moment niet in staat... om die kosten te kunnen dragen.

[0:17:44] En daar komt nog een heel ander probleem bij.

[0:17:46] Toevallig gisteravond tijdens een twee-minuten-debat... kwam de Telegraaf met het artikel dat vanaf 1 juli vandaag dus... geen enkel huishouden in Nederland nog kan beschikken... over een drie-fase-aansluiting...

[0:17:57] En als jij ervoor kiest om een warmtepomp aan te sluiten, of te investeren in een warmtepomp, een elektrische auto, nog een aantal zaken, heb je gewoon een driefase aansluiting nodig.

[0:18:06] En die kan niet meer geleverd worden.

[0:18:07] Dus ook dat is een bijkomend probleem.

[0:18:09] De netcongestie zorgt ervoor dat we kunnen zoveel elektrische voertuigen aanschaffen als dat we willen.

[0:18:14] Maar straks staan we gewoon voor het feit dat er ook niet opgeladen kan worden.

[0:18:17] Dat is ook iets wat meetelt.

[0:18:19] Een vervolgvraag?

[0:18:22] Meer reactie?

[0:18:24] Kijk, 15 jaar geleden was het beste moment om inderdaad over te gaan op elektriciteit.

[0:18:28] Maar daar zit de PVV altijd tegen om in de nieuwe economie te gaan.

[0:18:32] En wat we nu zien is dat ondernemers die juist geïnvesteerd hebben ook voordeel hebben.

[0:18:36] En volgens mij moeten we naar die kant toe, naar de nieuwe economie.

[0:18:39] Dus dat is even als reactie op u.

[0:18:42] U mag er nog op reageren, meneer Prekaerts.

[0:18:44] Dank u, voorzitter.

[0:18:45] Nee, dat snap ik helemaal.

[0:18:46] En het probleem, en dat heb ik net al aangegeven, je kan op een gegeven moment wel willen investeren in nieuwe elektrische voertuigen, maar dan moet je nog steeds de middelen hebben.

[0:18:55] En als die middelen er niet zijn, en dat is ook wat ik aangeef voor de ambulante handel, er wordt op dit moment bijvoorbeeld een marktkooplui vergunning afgegeven voor twee jaar.

[0:19:02] Die moeten verplicht een elektrisch voertuig aanschaffen om met hun spullen op die markt te kunnen komen.

[0:19:07] En vervolgens zegt de bank, ja, maar u heeft een vergunning voor twee jaar.

[0:19:09] En er is tien tot elf jaar nodig om het terug te verdienen.

[0:19:13] En daar kunnen wij niet investeren, daar kunnen wij geen lening voor verstrekken.

[0:19:16] En dat is waar ondernemers ook tegenaan lopen.

[0:19:19] We gaan het hierbij laten.

[0:19:20] We gaan verder met de inbreng van de heer Schoonens, die hij zal doen namens de fractie van D66.

[0:19:30] Ik was even aan het nadenken nog over dingen.

[0:19:32] Bedankt u voorzitter.

[0:19:34] Nou, Nederland draait op ondernemers.

[0:19:36] Zij nemen risico, zij creëren banen en zij houden ook onze dorpen en steden levendig.

[0:19:43] Onze, eigenlijk onze stille kracht is onze MKB achter de economie.

[0:19:47] En tijdens mijn ondernemers safari, zoals we het noemen, spreken ondernemers door het hele land.

[0:19:52] Dus vanaf de strandcamping en groeden in het mooie Zeers-Vlaanderen, kan iedereen...

[0:19:57] dat van harte aanbevelen, tot aan de digitale AI-consultancy in Rotterdam, die met allerlei AI bezig is om ook de MKB'ers mee te nemen in het nieuwe verhaal.

[0:20:09] Maar we horen ook altijd dezelfde boodschappen, het is hier al veel gezegd, het wordt steeds lastiger om te ondernemen in Nederland.

[0:20:16] Ook het Nederlands Comité voor Ondernemerschap heeft dat onlangs bevestigd en heeft zichzelf ook opgeheven, omdat ze zeiden, we zijn wel uitgeanalyseerd, we moeten overgaan tot actie.

[0:20:26] En we horen altijd dezelfde drie prioriteiten.

[0:20:29] Volgens mij hebben we het hier al voor gehoord.

[0:20:30] Minder regeldruk, betere financiering en even een ander puntje ook, hulp bij duurzaamheid.

[0:20:38] En dat is niet voor niks.

[0:20:40] Uiteindelijk willen we productiever worden en de kosten verlagen.

[0:20:43] Ook voor de MKB'ers.

[0:20:45] Om te beginnen met de regeldruk...

[0:20:47] Keer op keer horen we natuurlijk dat het regeldruk MKB belemmerd.

[0:20:52] Er worden goede stappen gezet, maar maandagochtend zagen we ook in de cijfers dat er gewoon nog te weinig concreet resultaat is.

[0:21:02] Waarschijnlijk hebben we ook teveel regels die er ook nog bij komen.

[0:21:05] Dus een paar vragen aan de minister.

[0:21:06] Kan de minister dus inzichtelijk maken hoeveel regels er voor het MKB structureel bij komen?

[0:21:12] En zoals de collega Buder al heeft gezegd, het kabinet stelt voor 1 oktober concrete reductiedoelstellingen per departement vast.

[0:21:22] Worden die uitgedrukt in een netto percentage, lagere regeldrukkosten, zoals onder balkende 2 en 3, of opnieuw in aantal regels?

[0:21:30] En geldt daarbij dat de nieuwe regel pas mag als elders wordt gecompenseerd.

[0:21:34] Dat lijkt ons ook beter dat in te voeren dan de MKB-toets die in de praktijk niet wordt toegepast.

[0:21:40] En dat leidt tot de interruptie van de heer Kisteman.

[0:21:46] Ja, voorzitter, want de heer Schoonis vraagt aan de minister om inzichtelijk te maken welke regels er zijn bijgekomen.

[0:21:52] En dan vroeg ik me af of de heer Schoonis ook bewust is van wat zijn fractie aan regels erbij brengt.

[0:21:57] Want ik heb toch even een lijstje gemaakt.

[0:21:59] Zo steunt uw fractie uw motie?

[0:22:01] Die vraagt strenge handhaven op de energiebesparingsplicht.

[0:22:03] Wil de heer Schoonis met CDA de verkoop aan deur door de kaasboer aan banden leggen?

[0:22:07] Steunt de motie van PVD?

[0:22:08] Op de RINE staat het verkiezingsprogramma van D66 dat uit ieder huis of werk drie bomen te zien moeten zijn.

[0:22:15] Is het niet een idee dat D66 gewoon eerst zelf is met een fractie aan de slag gaat om minder regels voor ondernemers te maken en dan pas het weer doorstuurt naar de minister?

[0:22:25] Ja, dank u voor de vraag.

[0:22:27] Dat is interessant.

[0:22:28] Voor ons gaat het erom dat de complexiteit verminderd wordt.

[0:22:31] Dus dat is belangrijk.

[0:22:32] Dus de regeldruk wordt minder.

[0:22:34] Dat wil niet zeggen dat je geen regels moet hebben, want volgens mij in de beste economieën zijn de regels leidend en kunnen ondernemers daarin goed ondernemen.

[0:22:45] Dus dat is mijn antwoord daarop.

[0:22:49] Een vervolgvraag van de heer Kisterman.

[0:22:50] Dan ben ik erover kwijt.

[0:22:52] Want u vraagt net aan de minister.

[0:22:54] Kunt u eens inzichtelijk maken hoeveel regels erbij komen?

[0:22:56] Want het is allemaal onwerkbaar voor die ondernemers.

[0:22:58] Dat heeft u aan uw bezoek door heel Nederland.

[0:23:00] Hoort u dat?

[0:23:01] Uw fractie, uw partij komt met de ene of andere regel erbij.

[0:23:04] En vervolgens zegt u, ja maar dat maakt niet uit als we maar niet complex zijn.

[0:23:09] Dus dan mogen er wel regels bijkomen.

[0:23:11] En als we maar niet complex zijn.

[0:23:12] Wat is het nu?

[0:23:13] Willen we ondernemen Nederland weer leuk maken en zorgen voor minder regels?

[0:23:16] Of vindt D66 het wel prima als er regels bijkomen?

[0:23:19] En vinden ze het gewoon een mooi verhaal om te zeggen dat ze tegen minder regels zijn?

[0:23:22] De heer Schooners.

[0:23:25] Volgens mij heb ik het net proberen aan te geven.

[0:23:27] De complexiteit van de regeldruk moet naar beneden.

[0:23:31] Dat wil niet zeggen dat er geen nieuwe regels voor de nieuwe economie bij moeten komen.

[0:23:36] Die in de goede richting gaan.

[0:23:39] Volgens mij is dat vrij duidelijk.

[0:23:41] Maar het gaat erom dat er overbodige regeldruk weg moet.

[0:23:48] Nee, dat klopt.

[0:23:49] De heer Schooners vervolgt zijn betoog.

[0:23:53] Dan gaan we door naar de financiering.

[0:23:56] Veel ondernemers willen groeien of investeren, maar lopen vast zodra zij financiering nodig hebben.

[0:24:01] Een eigen vermogen is vaak onvoldoende, terwijl banken zich vooral richten op grotere projecten.

[0:24:06] Zo vallen te veel mkb's tussen wal en schip.

[0:24:09] Non-bankaire financiering biedt kansen, maar uit gebrek aan alternatieven belanden sommige ondernemers bij aanbieders met torenhoge rentes en complexe producten.

[0:24:16] Zeker omdat zij vaak hoofdelijk aansprakelijk zijn, kunnen dat persoonlijke gevolgen heel groot zijn.

[0:24:22] Dat is niet goed voor een gezond ondernemersklimaat.

[0:24:24] Overweegt de minister een maximum rentepercentage voor leningen onder de 250.000 na analogie van de consumentenbescherming.

[0:24:32] Uiteraard voor zover dat innovatieve investeringen niet in de weg zou verzitten.

[0:24:36] Tot slot nog een idee om hun financiering toegankelijker te maken.

[0:24:39] Het Centraal Aandeelhoudersregister...

[0:24:42] Een register waarin de aandeelhouders van niet-beursgenodeerde BV's en NV's worden vastgelegd.

[0:24:48] Dat vormt een belangrijke basis voor verdere digitalisering en een goed functionerende kapitaalmarkt.

[0:24:53] Laten we die stap nu zetten.

[0:24:54] Kan de minister hier actie op ondernemen?

[0:24:57] Dan gaan we naar het puntje van duurzaamheid.

[0:24:59] Voorzitter, tot slot een compliment ook aan het NKB.

[0:25:02] Ik denk op het vorige punt.

[0:25:04] Een interruptie van de heer Van der Lee.

[0:25:06] Ja, maar alleen maar om te markeren dat ik heel blij ben met de oproep van D66.

[0:25:09] Er ligt namelijk een initiatiefwet waar ik aan werk.

[0:25:13] Maar voor kort was dat iets wat bij financiën nog niet heel veel enthousiasme losmaakte.

[0:25:22] Dus ik hoop dat deze minister, net als D66 en pro...

[0:25:25] Van mening is dat een centraal aandeelhoudersregister in meerdere opzichten een bijdrage zou kunnen leveren.

[0:25:32] Niet alleen trouwens als het gaat om de kredietverleding, maar ook wel als het gaat om de nieuwe wetgeving op het terrein van fraudebestrijding.

[0:25:39] Daarvoor hebben we het eigenlijk wel nodig om dat effectief te doen.

[0:25:42] En het ontlast ook alle poortwachters.

[0:25:44] Dus dank aan de heer Schooners.

[0:25:52] Ik hoorde geen vraag, maar je mag me inkoppen als ik het zo wil zeggen, de voorzet.

[0:25:59] Duurzaamheid was ik even aangekomen.

[0:26:01] Voorzitter, tot slot dus een compliment aan het MKB.

[0:26:04] Onderzoek laat zien dat juist de MKB verduurzaming aanjaagt.

[0:26:08] Dat zag ik ook bij de familie Piguet in Berkel en Roderijs.

[0:26:11] Zij verduurzamen en reconditioneren klimaatinstallaties en werken elke dag aan innovatie.

[0:26:16] Schonere lucht in gebouwen tegen lagere energiekosten.

[0:26:19] Vraag, wat doet de minister om het MKB snel te laten verduurzamen?

[0:26:23] Dit als motor achter innovatie en concurrentiekracht.

[0:26:27] Tot slot, MKB de drijvende kracht achter economie en leefbaarheid.

[0:26:31] Met bovenstaande kunnen we de productiviteit en kosten van het MKB een handje helpen.

[0:26:36] De kosten verlagen natuurlijk.

[0:26:37] En als we dit op orde krijgen zijn er tientallen miljarden te winnen voor de economie.

[0:26:42] En gaan we vooral meer happy ondernemers in ons land krijgen.

[0:26:45] En daar gaan we voor.

[0:26:46] Dank u.

[0:26:47] Dank u wel.

[0:26:49] Dan gaan we verder met de inbreng van mevrouw Nannega namens de fractie van jaar 21.

[0:26:54] Dank u wel, voorzitter.

[0:26:56] Voorzitter, de vorige minister beloofde 500 regels te schrappen of aan te passen voor de zomer.

[0:27:01] Het zijn er krap 100 geworden.

[0:27:02] Met 300 regels is een begin gemaakt.

[0:27:04] Mijn vraag aan de minister is heel simpel.

[0:27:07] Wanneer worden die 500 regels echt gehaald?

[0:27:09] En dan graag met datum en welke regels verschijnen er daadwerkelijk?

[0:27:13] Want voorzitter, het probleem is niet alleen dat bestaande regels te langzaam verdwijnen.

[0:27:16] Het probleem is ook dat er aan de loopband nieuwe regels bijkomen.

[0:27:20] En dan kan de minister zeggen dat de regels worden aangepakt, maar op de werkvloer voelt het alsof de stapel alleen maar hoger wordt.

[0:27:25] Er ligt genoeg op tafel.

[0:27:26] Ik ga de minister ook een beetje helpen.

[0:27:28] Ik ga ze allemaal even langslopen.

[0:27:30] Waarom is de bijschrijfplicht voor dagleidinggevende in de horeca nog steeds nodig?

[0:27:34] Waarom houden we vast aan de loondoorbetalingsplicht in het tweede ziektejaar?

[0:27:37] Voor een kleine ondernemer kan één langdurig ziekenwerknemer het halve bedrijf ontregelen.

[0:27:41] Welke ruimte ziet de minister om dit voor het MKB lichter, korter of beter verzekerbaar te maken?

[0:27:46] Waarom blijft de externe keuring van de RINE voor de MKB kantooromgevingen verplicht?

[0:27:51] Waarom blijft de transitievergoeding bij tijdelijke contracten zo zwaar druk op seizoensbedrijven en recreatiebedrijven?

[0:27:57] Waarom krijgen zorgaanbieders nog steeds te maken met een openbare jaar verantwoordingsplicht in de zorg?

[0:28:01] Waarom moeten dierenwinkels die konijnen voor verkopen nog steeds onder een registratie- en herkenningsplicht voor diervoerderbedrijven vallen?

[0:28:08] Waarom wordt de rapportageplicht zakelijk woonwerkverkeer alleen uitgezonderd voor organisaties tot 250 werknemers?

[0:28:15] Waarom moet per individueel appartement een energielabel en monitoring worden opgesteld bij de start van verduurzaming?

[0:28:22] Waarom kan dat niet gewoon met één overkoepelend gebouwlabel en monitoring op gebouwniveau bij oplevering?

[0:28:27] Waarom wordt de verplichting rond de skipdatabase onder REITS niet alvast geschrapt of opgeschort?

[0:28:32] De Europese Commissie heeft zelf aangekondigd de dubbele verplichting te willen schrappen, omdat die administratieve complexiteit veroorzaakt.

[0:28:38] Waarom blijven de NVWA en ILT hier dan toch op controleren?

[0:28:42] Waarom houden we vast aan verplichte certificering van aanbouwdiensten?

[0:28:45] Waarom houden we vast aan het verbod op contante betalingen vanaf 3000 euro?

[0:28:49] Zo lekt er handel naar het buitenland, met name in de metaalhandel.

[0:28:53] Waarom blijft de verplichte externe toetsing van de RINE bestaan?

[0:28:56] Is die minister bereid die af te schaffen voor bedrijven met lage risico's en alleen te behouden voor echt risicovolle sectoren, zoals bouw of chemie?

[0:29:05] Waarom blijft de dubbele conformiteitsverklaring van de warewet drukapparatuur bestaan?

[0:29:09] Kleine airco's en warmtepompen worden hierdoor veel duurder, omdat Nederland ook al de installateur als fabrikant aanmerkt.

[0:29:15] Die componenten zijn in de fabriek als CE-goedgekeurd.

[0:29:18] Waarom moet de installateur dan nog een tweede verklaring overheen leggen?

[0:29:21] Waarom blijft de dubbele energiebelasting bij kleinschalige batterijopslag achter kleinverbruik aansluitingen bestaan?

[0:29:27] Opslagsystemen worden nu aangemerkt als energieleverancier, waardoor investeringen in flexibiliteit worden ontmoedigd.

[0:29:33] Hoe past dat bij alle grote verhalen over netkoeggestie en verduurzaming?

[0:29:37] Waarom moeten financieel adviseurs verplichte PE-examens blijven doen?

[0:29:41] Het is in hun belang om permanent actueel vakbekwaam te zijn.

[0:29:43] Waarom zetten we daar periodieke examens bovenop?

[0:29:46] Waar zit toch die noodzaak?

[0:29:48] Waarom blijft actieve provisietransparantie bij schadeverzekeringen bestaan?

[0:29:52] De Raad van State heeft aangegeven dat dit de nationale kop is op Europese regels.

[0:29:56] Waarom houdt Nederland die nationale kop dan toch in stand?

[0:29:59] Waarom blijven uitbestedingsregels voor financieel dienstverleners en intermediairs tot 250 werknemers gelden?

[0:30:04] Is de minister bereid deze groep daarvan uit te zonderen?

[0:30:07] Per regel, ik zal de tekst even toesturen, voorzitter, het is wel een verhaal.

[0:30:11] Per regel wil ik weten, wordt deze geschrapt, aangepast of blijft die bestaan?

[0:30:15] En als een regel blijft bestaan, dan wil ik weten waarom.

[0:30:18] Graag een toezegging van de minister dat ze voor het einde van dit kalenderjaar met een lijst komt waarin deze punten stuk voor stuk onderbouwd worden beantwoord met per regel een besluit en een planning.

[0:30:28] Voorzitter, en dan hebben we het nu nog alleen over de regels die er al liggen.

[0:30:31] Zoals ik in het begin zei, zijn er dit jaar weer talloze regels bijgekomen die ondernemers in het MKB tot last zijn.

[0:30:37] Om er een paar te noemen.

[0:30:38] Ondernemers krijgen te maken met nieuwe Europese productregels, verpakkingsverplichtingen, UPV-regels, regels rondwegwerpplastic, herkomstverplichtingen voor grondstoffen.

[0:30:46] adempauze, CO2-certificering en steeds meer rapportage en verantwoordingsplichten.

[0:30:51] En niet iedere regel valt rechtstreeks onder deze minister, maar de gevolgen komen wel terecht bij diezelfde ondernemer.

[0:30:57] Die moet het allemaal lezen, begrijpen, administreren, betalen, uitvoeren.

[0:31:02] In de horeca komt er sinds dit jaar de verplichte hulp bijdrage bovenop 0,2 procent van de totale loonsom van het horecaontwikkelplatform.

[0:31:09] Wat gaat dat de ondernemer brengen, voorzitter?

[0:31:11] Vervolgens krijgt diezelfde ondernemer ook nog regels over wegwerpplastic en bring your own

[0:31:16] Of de installateur binnen de haarde- en kachelbranche die dankzij de CO2-wetgeving een groot deel van zijn tijd kwijt is in certificaatregistraties, audits en documentatieverplichtingen.

[0:31:26] Of de importeur.

[0:31:28] Ik zou graag willen vragen om uw betoog af te ronden.

[0:31:31] U bent ruim over de tijd.

[0:31:32] Ik moet aantonen waar grondstoffen vandaan komen, terwijl hij diep in de internationale ketens vaak helemaal niet de macht heeft om alles te controleren.

[0:31:40] En dit, voorzitter, is precies de stapeling waar het MKB op vastloopt.

[0:31:43] Niet één regel die het bedrijf omduwt, maar tientallen verplichtingen die samen de ondernemer van zijn werk afhouden.

[0:31:48] Voorzitter, tot zover ik roep de minister op om hiervoor op te komen.

[0:31:53] Dank u wel.

[0:31:54] En dat luidt tot de vraag van mevrouw Buleg.

[0:31:56] Ja, dankjewel.

[0:31:57] Ik hoor de lijst die mevrouw Nanninga benoemd en je zou er bijna moedeloos van worden.

[0:32:04] Maar wat ik mij afvraag is, stelt u voor, er zijn heel veel regels die wij ook vanuit de Tweede Kamer nog eens een keer opleggen, omdat we in moties zaken nog een keer willen organiseren.

[0:32:19] Hoe zorgt u nou voor dat wij zelf vanuit de Kamer kritisch zijn op het toevoegen van nieuwe regels?

[0:32:26] Heeft u daar ook ideeën bij?

[0:32:28] Ja, wat minder moties van met name linkse partijen aannemen, zou mijn advies dan zijn.

[0:32:34] Kijk, mijn fractie probeert daar natuurlijk zeker op te letten.

[0:32:37] Ik ben het wel helemaal eens met mijn mevrouw dat er natuurlijk ook veel aan de Kamer zelf ligt.

[0:32:41] Iedereen zegt altijd voor de bühne minder regeldruk.

[0:32:44] En in de praktijk zijn we vaak, en daar kijk ik echt ons allemaal ook een beetje op aan, natuurlijk ook verantwoordelijk voor steeds dingen ook willen reguleren.

[0:32:50] Dus daar moet iedere fractie voor zichzelf verantwoordelijkheid in nemen.

[0:32:53] Mijn fractie doet dat.

[0:32:54] Verder zorgt dat er niet zo verwonzing wordt aangenomen.

[0:32:57] Ik zie het CDA dat toch wel vaak het meeste.

[0:33:03] Ja, we hebben al jaren rechts op parlementen.

[0:33:05] Dus die opmerking over linkse moties aannemen slaat werkelijk nergens op.

[0:33:09] Maar ik hoor bij de voorbeelden, het is een hele waslijst, meerdere malen certificering langskomen.

[0:33:14] Mijn ervaring is dat certificering altijd bedongen wordt door brancheorganisaties.

[0:33:19] Die willen namelijk dat beunhazen in hun vakgebied geen toegang krijgen.

[0:33:23] Veel van de regels die u opnoemt komen rechtstreeks uit lobby's vanuit het bedrijfsleven zelf.

[0:33:28] En het beeld dat het alleen maar de Tweede Kamer is, laat staan linkse partijen die voor allerlei idiote regels zorgt, slaat dus helemaal nergens op.

[0:33:35] We moeten echt goed kijken naar welke regels hebben we en wat is het belang daarvan.

[0:33:38] Soms gaat het om de persoonlijke veiligheid van mensen.

[0:33:41] Het moet voorkomen dat je hormonoxidievergiftiging oploopt in je huis.

[0:33:46] Het is heel belangrijk dat daar gecertificeerd niet alleen een ketel in zit, maar die ook goed is aangelegd.

[0:33:50] Want de lekkage leidt gewoon tot dodelijke slachtoffers.

[0:33:53] Dus ik vind het een beetje goedkoop, populisme, om alleen maar te wijzen naar linkse partijen of naar de Tweede Kamer met idiote moties.

[0:34:01] Er zijn strijdende belangen in deze samenleving.

[0:34:04] Er zijn bedrijven die hebben belang bij goede duidelijke regels.

[0:34:07] Daar hebben ze een business case op gebouwd.

[0:34:09] Als we die plotseling schrappen, vallen ook bedrijfstakken om.

[0:34:12] Dus doe het allemaal even iets genuanceerder en minder populistisch alstublieft.

[0:34:17] Mevrouw Nanniga.

[0:34:18] Ik ben natuurlijk heel blij dat meneer Van der Lee van Pro hier opkomt voor de bedrijvenlobby.

[0:34:26] Dat is dan voor het eerst, maar die schrijf ik dan graag op mijn konto om hem deze uitspraak te hebben ontlokt.

[0:34:32] Dat hij voor het veld een keer opkomt.

[0:34:34] Natuurlijk moeten we Beunhaanse buiten de deur houden, voorzitter.

[0:34:38] Maar volgens mij ging die opzomming die ik opnoemde, ik ga hem niet herhalen, want we zitten hier nog even, veel daar buiten.

[0:34:47] En het feit, ik hoor Van der Lee nu zo enthousiast opkomen voor de wensen uit het veld.

[0:34:53] Ik weet niet of die wel eens dan gesproken heeft met MKB-ondernemers, maar dit is wat wij daar ophalen.

[0:34:58] Dan mag u het MKB-populistisch noemen, dan mag u ons populistisch noemen, dat is eigenlijk tegen de heer Van der Lee.

[0:35:02] Maar dit is gewoon wat wij ophalen bij het bedrijfsleven.

[0:35:05] En verder natuurlijk heel fijn dat ook Pro bereid is naar wensen uit het bedrijfsleven te luisteren.

[0:35:10] Dus leuk dat we daar nu mee beginnen.

[0:35:12] Dankjewel.

[0:35:13] We gaan verder met de inbreng van de heer Schenk namens Forum voor Democratie.

[0:35:17] Ja, dank u wel mevrouw de voorzitter.

[0:35:18] Wanneer het zoals vandaag gaat over het midden- en kleinbedrijf... dan laat één ding zich voorspellen en dat is dat er in veel clichés zal worden gesproken.

[0:35:25] Het MKB, de ruggengraat van onze economie... de werkgever van een enorm deel van de beroepsbevolking... ondernemers zoals de befaamde bakker op de hoek... ze hebben lef, ze doen hun werk met hart en ziel of met ziel en zaligheid... de haarvaten van onze economie, ze verdienen onze steun... en natuurlijk die verschrikkelijke regeldruk waar iets aan gedaan moet worden.

[0:35:42] En het mooie is dat al die clichés ook voor 100% waarheid zijn...

[0:35:46] Het MKB is inderdaad onze belangrijkste bedrijfstak.

[0:35:49] In 2025 kennen Nederland ongeveer 2,5 miljoen actieve bedrijven.

[0:35:53] En daarvan behoorden er met ZZP'ers meegerekend zo'n 1,5 miljoen tot het MKB.

[0:35:58] En dat is goed voor een gigantisch deel van het arbeidsvolume in de private sector.

[0:36:02] Ondernemers en het MKB doen hun werk inderdaad met ziel en zaligheid.

[0:36:06] En ze hebben zeker ook lef.

[0:36:08] De regeldruk is zeker veel te groot en daar moet dringend op worden ingegrepen.

[0:36:13] Maar aan mooie en vaak herhaalde woorden hebben de mensen aan het roer van onze middelgrote, kleine en micro bedrijven helemaal niets.

[0:36:20] Dat geldt in de overtreffende trap voor het voornemen van de vorige minister van september vorig jaar om voor de zomer van dit jaar 500 regels voor bedrijven te schrappen.

[0:36:30] Deze grootspraak van toenmalig minister van Economische Zaken Karreman stuit nu op zijn houdbaarheidsdatum.

[0:36:36] De zomer van 2026 heeft zijn intrede gedaan en volgens de Monitor regeldrukreductie in beeld zijn er, jawel, 94 regels geschrapt.

[0:36:44] Dat is minder dan 20% van het voorgenomen aantal.

[0:36:48] En van 309 regels wordt aangegeven dat hun afschaffing nog in behandeling is.

[0:36:53] Terwijl met 97 van die 500 regels nog helemaal niets is gebeurd.

[0:36:57] En dus zijn er meer regels nog volledig onaangeraakt dan dat er zijn geschrapt.

[0:37:02] Het terugdringen van de regeldruk gaat dan ook in een slakkentempo.

[0:37:06] Veel regelgeving blijft staan, terwijl ook buiten de door de overheid aangewezen 500 regels nog genoeg oude bureaucratische rompslomp... ...onnodig opgelegde beperkingen en zware financiële lasten zijn die ook moeten worden versimpeld of geschrapt.

[0:37:20] Nog steeds sterkt het omslachtige proces omtrend vergunningen.

[0:37:23] De horecaondernemer, de ijzerhandelaar en overigens velen met hem leidt onder het verbod op contante betalingen boven de 3000 euro...

[0:37:30] Bedrijven met meer dan 25 werknemers mogen bij een scheiding met hun medewerkers even de loodsware transitievergoeding ophoesten.

[0:37:37] En ook hier geldt hetzelfde als bij de meeste andere regels voor het beschermen van werknemers.

[0:37:41] Zoals de gelijke behandeling van uitzendkrachten of het toch behoorlijk hoge minimumloon.

[0:37:46] Ze maken personeel voor het MKB dat uiteindelijk toch geen financieel of HR schaalvoordeel heeft.

[0:37:51] Een bijna even grote last als kracht.

[0:37:54] En dat is niet alleen slecht voor de werkgevers, maar ook voor de werknemers.

[0:37:59] Dus er moet niet alleen worden geschrapt en versimpeld.

[0:38:02] De slomme maatregelen tegen de regeldruk heeft in de ministeries namelijk niets gedaan... om een fundamentele mentaliteitsverandering te bewerkstelligen.

[0:38:10] En daarom zien we dat er aan de ene kant met grote moeite regelgeving wordt geschrapt... aan de andere kant aan de lopende band ook nieuwe regelgeving wordt gecreëerd.

[0:38:17] En dat is natuurlijk dweilen met de kraan open.

[0:38:19] En in dat opzicht noem ik de totaal van de wenselijkheid en werkelijkheid losgezongen wet...

[0:38:24] ...loontransparantie, de vrachtwagenheffing... ...maar ook het grote en groeiende woud van verplichte administratie op het gebied van de herkomst... ...het vervoer, de verwerking en de uitstoot van grondstof en eindproducten... ...als gevolg van de klimaatgekte die we toch ook weer hierin terug zien komen.

[0:38:39] Tot slot, voorzitter, hoewel veel van de staande en ook toekomstige regels, reguleringen, wetten en bepalingen nationaal gelden en vertaald worden, moet toch worden opgemerkt dat ze, zeker wat nieuwe in te voeren regels betreft, allemaal hun oorsprong vinden buiten de ministeries en buiten dit huis.

[0:38:55] Want het overigste deel van de heden ten dagen van kracht wordende regelgeving is een doorvertaling van Brusselse hersenspinsels.

[0:39:02] Van de EU dus, die zich zo graag voorstelt als supermacht, maar in feite vooral een supermacht...

[0:39:07] supermacht is op het gebied van reguleren aan banden leggen en beknotten van ons MKB.

[0:39:13] En FVD is de enige partij die fundamenteel wil breken met de loodsvare ketenen die van tasten in Brussel dankzij toch de slapheid van Den Haag kunnen opleggen aan ons MKB.

[0:39:22] Door soevereiniteit en deregulering naar vrijheid en welvaart.

[0:39:27] Dank u wel.

[0:39:30] Ik hoorde meneer Schenk zeggen dat wat uit Brussel komt allemaal kwaad is.

[0:39:36] Volgens mij is de Forum ook voor de nexit, als ik het goed allemaal begrijp.

[0:39:42] Maar als er één groep is die graag in Europa ook zaken doet, dat is de MKB wel, die als Nederland exportland enorm welvaart bij de Europese Unie.

[0:39:53] Hoe denkt Forum dit te gaan rijmen als je een nexit hebt?

[0:39:57] Meneer Schenk.

[0:39:59] Ja, dank voor de vraag waar ik overigens ook heel blij mee ben.

[0:40:01] Want dat geeft mij de gelegenheid dat eens even goed uit te leggen.

[0:40:04] Laat voorop staan, wij zijn voor een intelligente uittreding uit de Europese Unie.

[0:40:07] Dat betekent niet dat je het van de ene op de andere dag kan nu zijn we eruit.

[0:40:10] Dat zal je over een proces moeten doen.

[0:40:12] Ook inderdaad voor dit soort dingen.

[0:40:14] Het is natuurlijk...

[0:40:15] Ja, onzinnig om te zeggen.

[0:40:17] Zonder EU bestaat er geen handel.

[0:40:19] Soevereine landen die niet in een Unie zitten.

[0:40:21] Kunnen natuurlijk ook gewoon handelsverdragen sluiten.

[0:40:23] En op bepaalde dingen open grenzen hanteren.

[0:40:26] Waar bijvoorbeeld gaat om bepaalde goederen die het land in of uit moeten gaan of komen.

[0:40:32] Dus de Europese Unie.

[0:40:34] Een op een koppelen aan dus handel is mogelijk, is volgens mij een kul argument.

[0:40:39] En dat het ook gebruikt wordt om dan ons nextit standpunt te ondergraven.

[0:40:42] Ja, dat houdt volgens mij geen stand.

[0:40:44] Dus wij zijn voor een intelligente uitreding dat Nederland eigen beleid kan voeren, eigen afwegingen kan maken.

[0:40:49] En alle vrijheid heeft om handelsverdragen te sluiten met wie dan ook.

[0:40:52] En wij zijn ervan overtuigd dat het MKB daar op de langere termijn vooral beter uit zal komen.

[0:40:57] Een vervolgvraag, deel Schones.

[0:40:59] Ja, vindt u dat of vindt de MKB'er dat?

[0:41:02] Vroeg me af.

[0:41:04] Deerschenk.

[0:41:05] Ik spreek hier in eerste instantie natuurlijk namens mijzelf.

[0:41:09] Ik pretendeer niet dat ik namens het MKB spreek.

[0:41:12] Er zullen MKB'ers zijn, die heb ik ook gesproken, die het met mij eens zijn.

[0:41:16] Er zullen ongetwijfeld ook MKB'ers zijn die het niet met mij eens zijn.

[0:41:19] Maar ik denk ook dat het toch al voor een deel komt.

[0:41:21] Omdat dit verhaal wel vaak verteld wordt.

[0:41:23] Nee, maar zonder EU kunnen we geen handel drijven.

[0:41:25] Ja, dat vind ik onzinnig.

[0:41:27] En ik probeer heel hard mijn best te doen om ook het verhaal over te brengen.

[0:41:30] Ook zonder EU is heel veel mogelijk.

[0:41:32] Hebben we heel veel mogelijkheden om handelsverdragen te sluiten.

[0:41:35] En zullen we juist zorgen voor veel minder regels, veel minder administratie, veel minder lasten, veel meer vrijheid van ondernemerschap en daarom een beter verdienvermogen op de langere termijn?

[0:41:48] Ja, voorzitter, dank persoonlijk feitje.

[0:41:50] Meneer Schenk beweert hier dat Forum de enige partij is die zich verzet tegen regelgeving vanuit de EU.

[0:41:57] Ik wil toch even bijbrengen dat de PVV, mijn partij, dat al deed nog ver voordat Forum überhaupt bestond.

[0:42:04] Dus dat was even een persoonlijk feitje.

[0:42:06] Dank u.

[0:42:07] Nou, die was vrij inhoudelijk, maar dat is prima.

[0:42:08] De heer Schenk.

[0:42:10] Ja, laat voorop staan.

[0:42:11] De PVV verzet zich inderdaad tegen regeldruk vanuit de Europese Unie.

[0:42:15] Ik bedoel dat te zeggen dat FVD wel de enige partij in dit parlement is die voor een uittreding uit de Europese Unie is.

[0:42:20] De PVV was dat, heeft dat inmiddels uit het verkiezingsprogramma gehaald, wat ik te betreuren vind.

[0:42:26] Dus als ik de heer Prikkaerts daar binnenkort weer aan mijn zijde kan vinden, heel graag, dan trekken we daar graag samen in op.

[0:42:32] Mevrouw Buleg.

[0:42:34] Ja, ik ben het aan het beluisteren en ik denk ook echt... waarom zou een MKB'er, waarom zou een ondernemer het prettig vinden... dat de geharmoniseerde markt die we hebben met elkaar... waarom die zou worden afgeschaft?

[0:42:49] Ik denk dat juist de harmonisatie vanuit de EU...

[0:42:55] ons kan helpen om stappen vooruit te zetten en ook de regeldruk kan verminderen door zaken op goede manier met elkaar te regelen binnen de EU-grenzen.

[0:43:05] Dus ik vraag me af of de heer Schenk het niet met mij eens is dat we ook juist ten aanzien van regeldrukvermindering baat kunnen hebben bij de samenwerking in de EU.

[0:43:19] De heer Schenk.

[0:43:21] Nee, dat ben ik niet met het CDA eens.

[0:43:24] Als dat zou kunnen, als het mogelijk zou zijn de Europese Unie en het Europees beleid van binnenuit te veranderen, dan hadden wij daar vanzelfsprekend voor geweest.

[0:43:31] Het is al lang gebleken dat het niet mogelijk is, dat het een bureaucratisch monster is, dat alsmaar groter wordt, steeds meer regels maakt, vooral steeds meer belemmering vormt voor ondernemers.

[0:43:41] Dus wij geloven daar absoluut niet in.

[0:43:43] Wij vinden dat we eruit moeten op een intelligente manier om op de langere termijn het verdienvermogen van Nederland en het ondernemersklimaat in Nederland te redden van de ondergang.

[0:43:51] Dank u wel.

[0:43:54] En dan ga ik helaas nu de vergadering moeten verlaten, want ik een volgend commissiedebat heb.

[0:43:58] Maar ik zal de beantwoording en ook de verre beraadslaging met interesse van afstand volgen.

[0:44:02] Heel goed, dank u wel.

[0:44:04] Succes.

[0:44:05] Gaan we verder met de heer Kistman voor zijn inbreng namens de fractie van de VVD.

[0:44:12] Ja voorzitter, de heer Schijn, ik had het al even over die bakker op de hoek en daar begint ook mijn introductie natuurlijk mee.

[0:44:18] Want als het jaar was afgerond, dan dook ik in de cijfers van mijn bakkerij.

[0:44:23] Zijn de doelstellingen gehaald?

[0:44:25] Is de omzet gehaald volgens het doel?

[0:44:27] Zijn er kosten geworden wat ik van tevoren had gepland?

[0:44:30] Het ene jaar ging dat beter dan het andere jaar, maar zelden was ik tevreden.

[0:44:35] Het kon altijd beter, altijd wel een kritische nood.

[0:44:38] En dat is niet gek, want zo zijn ondernemers nou eenmaal.

[0:44:42] Zelden tevreden en ze zien altijd verbeterpunten.

[0:44:46] En eigenlijk mag je dat van de minister van Economische Zaken ook wel verwachten, die ondernemers drive.

[0:44:52] Maar dat lijkt toch even anders te zijn.

[0:44:54] Veel collega's hadden het er al over.

[0:44:56] De doelstelling was 500 regels in beeld te hebben voor de zomer van 2026.

[0:45:00] Het zijn er 403 geworden.

[0:45:03] En de minister geeft in haar brief zelfs aan positief te zijn.

[0:45:06] Hoe kan de minister van de ondernemers tevreden zijn als ze de doelstelling niet haalt?

[0:45:12] En ook staat in haar brief dat met het behalen van de 403 regels mijn aangenomen motie, die verzocht om 20% regeldrukreductie en later is vertaald naar de 500 regels, is afgedaan.

[0:45:23] Voorzitter, die motie is helemaal niet afgedaan, want de doelstelling is niet behaald.

[0:45:27] En ik wil van de minister weten hoe ze mijn motie verder gaat uitvoeren.

[0:45:31] Wanneer krijgt de Kamer die andere 97 regels te horen?

[0:45:36] En symbolisch voor de regeldruk is de bijschrijfplicht dagleidinggevende.

[0:45:40] Een ruime meerderheid heeft mijn motie een aantal jaar geleden aangenomen.

[0:45:44] Het kabinet komt er niet uit en vraagt het adviescollege toetsingen regeldruk om advies.

[0:45:48] Die zegt ook, schaf het af.

[0:45:50] En wat gebeurt er?

[0:45:52] Niks.

[0:45:53] Voorzitter, ik werk nu echt al een paar jaar aan deze onnodige regel, die de horecaondernemers miljoenen per jaar kost om het af te schaffen.

[0:46:01] En het gebeurt maar niet.

[0:46:03] En mijn vraag aan deze minister is dan ook, wanneer wordt mijn motie nou eens uitgevoerd?

[0:46:07] Hoe lang moeten de horecaondernemers nog wachten?

[0:46:09] En misschien nog wel belangrijker, waarom lukt dit nou niet?

[0:46:13] Hoe kan het dat een regel die voor het oprapen ligt, niet afgeschaft wordt?

[0:46:18] En dan over de indicatorbedrijven, voorzitter.

[0:46:21] De minister schrijft dat de MKB-indicatorbedrijfonderzoek een belangrijke bron zijn geweest om knelpunten en vereenvoudigingsmogelijkheden te intensificeren.

[0:46:29] Kan de minister aangeven op hoeveel procent de regeldrukreductie per indicatorbedrijf zij nu zit?

[0:46:35] En welke plannen heeft zij liggen om verder door te gaan met de opbrengsten uit het indicatorenonderzoek?

[0:46:41] En dan over de Kamer van Koophandel, daar had ik het met mijn collega van het CDA over.

[0:46:46] De Kamer van Koophandel heeft het onderdeel die doet aan regiostimulering en een die doet aan innovatiebeleid.

[0:46:51] Uit de recente evaluatie van de Kamer van Koophandel of over de Kamer van Koophandel blijkt dat deze twee wettelijke taken amper worden herkend door ondernemers, regionale overheden en andere betrokken partijen.

[0:47:01] De onderzoekers geven het advies, lukt het niet om binnen een jaar tot een overtuigende nieuwe invulling van deze taken te komen, stoppen we dan mee.

[0:47:08] En voorzitter, mijn fractie wil er eigenlijk op vooruit lopen.

[0:47:11] En mijn vraag aan de minister is dan ook, waarom stoppen we er nu niet gewoon al mee?

[0:47:15] Het schrappen van deze twee taken kan ongeveer 25 miljoen besparingen opleveren en heeft ook direct invloed op de doelstelling van minder ambtenaren.

[0:47:22] De ROMS, de regionale ontwikkelingsmaatschappijen en het RVO doen ten slotte ook al innovatie in regio-stimulering.

[0:47:29] Tot slot, voorzitter.

[0:47:31] Over de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, het RVO.

[0:47:34] Een ontzettend belangrijke organisatie die veel en goed werk doet.

[0:47:37] Maar het RVO groeit.

[0:47:39] In 2021 was het aantal ambtelijke FTE 4574 en in 2025 was dit 6116.

[0:47:47] Recent was ik op een bijeenkomst van het RVO en daar werd me trots verteld dat er in 2026 nog geen 600 ambtenaren bij gaan komen.

[0:47:55] Mijn vraag aan de minister is dan, hoe is dit mogelijk?

[0:47:58] De doelstelling is toch juist minder ambtenaren?

[0:48:01] Wat doet de minister om het RVO ook slagvaardig te maken?

[0:48:04] Heb ik nog tijd over of niet, voorzitter?

[0:48:06] Eerst een interruptie van de heer Prikaerts en dan heeft u nog zeven seconden.

[0:48:10] Maar ik ben coulant geweest naar de andere sprekers, dus u heeft nog heel eventjes.

[0:48:14] Dank voorzitter.

[0:48:16] Goed om te horen dat ook de heer Kisteman namens de VVD opkomt voor het MKB.

[0:48:19] Mijn vraag aan de heer Kisteman is eigenlijk, komen zij ook op voor de ambulante handel, de ondernemers die actief zijn in de ambulante handel?

[0:48:27] Dat vind ik even interessant om te horen.

[0:48:30] Ja, voorzitter, zoals de applicatie heeft, ben ik een MKB'er.

[0:48:33] En zo voel ik me ook.

[0:48:34] En vanaf dag 1 dat ik hier in de kamer zit, kom ik op voor het MKB.

[0:48:37] En dat maakt niet uit of je nou een ondernemer in de winkelstraat bent of in de ambulante handen op de markt staat of waar je onderneemt.

[0:48:42] Alle ondernemers zijn even belangrijk.

[0:48:45] En ik vermoed in de volgende vraag waar de applicatie toe wil, dus ik ben heel benieuwd.

[0:48:49] Ja voorzitter, dat voelt meneer Kistelman goed aan.

[0:48:52] Want mijn vraag is dan waarom hij destijds, althans de VVD, eind vorig jaar niet onze motie heeft gesteund.

[0:48:58] Met betrekking tot de ambulante handel en het verzoek om langdurige vergunningen af te geven.

[0:49:04] Aangezien wat ik ook in mijn inbrengen had aangegeven.

[0:49:06] Vergunningen maar voor twee jaar worden afgegeven in de meeste gemeentes.

[0:49:09] En daardoor die ambulante handel niet de investeringen kan doen.

[0:49:12] Althans niet de financiering krijgt voor bijvoorbeeld een elektrische bus.

[0:49:16] Om zijn werkzaamheden mee te verrichten.

[0:49:18] En wij hebben daar een motie over ingediend.

[0:49:20] Met het verzoek om te kijken naar de mogelijkheid om zo'n vergunning landelijk verplicht.

[0:49:24] Bijvoorbeeld na 10 of 11 jaar te trekken.

[0:49:26] En die werd door de VVD niet ondersteund, maar afgewezen.

[0:49:29] En dan vraag ik me af waarom gebeurt dat?

[0:49:31] Ja, voorzitter.

[0:49:33] Het trekt de vraag.

[0:49:34] Ik heb de motie niet helemaal paraat zoals de heer Plikaat begrijpt.

[0:49:37] Wij zijn er zelf ook mee bezig geweest.

[0:49:39] Hoe kun je nu zorgen dat die ondernemers, vooral die dus moeten investeren, dat die langere vergunning krijgen.

[0:49:44] Welke mogelijkheden zijn hiervoor?

[0:49:46] En deels, in ieder geval ligt oplossing bij de verantwoordelijkheid van gemeenten zelf.

[0:49:50] En daar hebben wij als landelijk niks over te zeggen.

[0:49:52] Wij zijn wel voorstander van om die ambulante handelondernemers meer ruimte te geven.

[0:49:56] Maar we kunnen niet dit landelijk over één lijn trekken.

[0:49:59] Al zouden we dat misschien ooit wel willen, maar dat is in dit geval wat de applicatie voorstelde, was dat niet mogelijk.

[0:50:05] U vervolgt uw betoog.

[0:50:09] Ik had het niet eens zeven seconden, maar ik wou toch ook graag afsluiten met een compliment aan de minister.

[0:50:15] Want het is de minister namelijk gelukt om op mijn amendement voor de impulswinkelgebieden 1,3 miljoen euro extra toe te voegen.

[0:50:22] Waardoor het is gelukt om niet twee, maar drie verzoeken binnen de impulsgebieden te voorzien van deze subsidie.

[0:50:29] Ik weet dat het een enorm goede subsidie is.

[0:50:32] En ik weet dat de plaatsen die we hebben gekregen enorm blij zijn.

[0:50:35] Dus complimenten aan de minister dat het is gelukt.

[0:50:37] En ik hoop dat we misschien als we de KVK die 25 miljoen besparing kunnen realiseren.

[0:50:41] Als we dat nou in één keer naar de Impuls winkel willen doen.

[0:50:43] Dus iedereen blij.

[0:50:45] En dan hebben we de twee problemen in één keer opgelost.

[0:50:47] Dank u wel voorzitter.

[0:50:48] Dank u wel.

[0:50:49] En tenslotte namens de Kamer.

[0:50:50] De heer Van der Lee namens de fractie van Pro.

[0:50:53] Dank voorzitter.

[0:50:54] Het MKB, het is het kloppend hart van de economie.

[0:50:57] Het is daar waar de meeste mensen werken, de meeste innovatie plaatsvindt en de grootste binding is met dorpen, wijken en verenigingen.

[0:51:06] Maar het jaarbericht van 2025 is heldig.

[0:51:08] Het MKB heeft echt veel meer aandacht nodig.

[0:51:10] Onzekerheid in de wereld geeft grote financiële onzekerheden en hoog inflatie.

[0:51:17] Het is moeilijk goede mensen te vinden en de arbeidsproductiviteit staat voortdurend onder druk.

[0:51:23] Daarom mijn eerste vraag aan de minister.

[0:51:25] Welke concrete maatregelen neemt het kabinet nu om productiviteitsgroei in het MKB te versnellen?

[0:51:31] Welke instrumenten en wanneer krijgen we de eerste resultaten te zien?

[0:51:35] Een belangrijke rol voor het MKB is de concrete toepassing van nieuwe technologieën.

[0:51:39] Om echt te innoveren moet je het ook gewoon doen.

[0:51:42] Hoe krijgen MKB-bedrijven meer toegang tot kennis, faciliteit en ondersteuning om nieuwe technologie daadwerkelijk toe te passen?

[0:51:53] Daarbij is het ook van belang dat MKB-bedrijven een eerlijke kans krijgen om mee te kunnen doen.

[0:51:58] Als de miljarden niet enkel naar de grootste bedrijven gaan, maar ook naar de meest innovatiefste, zou die mogelijkheid toenemen.

[0:52:05] Hoe wordt geborgd dat innovatiebeleid niet alleen technologische ontwikkeling stimuleert, maar ook daadwerkelijk toepassingen en hogere productiviteit op de werkvloer bevordert?

[0:52:17] Welke stappen gaat de minister hier concreet zetten?

[0:52:20] Naast de bijdrage aan de economie, de productiviteit en ook trouwens het gevoel dat het fijn is om eigen baas te zijn, leveren MKB's ook een belangrijke maatschappelijke bijdrage.

[0:52:33] En met name de maatschappelijke BV of sociale onderneming heeft dit eigenlijk als kern van haar business gemaakt.

[0:52:41] Toch is het al jaren dat deze bedrijven op zoek zijn naar R en herkenning.

[0:52:45] En het vorige kabinet zou hierover ook een wet indienen bij de Tweede Kamer om de maatschappelijke BV als zodanig te regelen.

[0:52:53] Toch lijkt dat proces te zijn stilgevallen.

[0:52:55] Ik vraag de minister om dat weer met spoed in gang te zetten en dat wetgevingstraject door te zetten.

[0:53:01] Is de minister daartoe bereid?

[0:53:03] Ook de overheid zelf kan en moet het MKB in zijn kracht zetten.

[0:53:06] Vooral ook daar waar de overheid zelf klant is.

[0:53:10] Voor meer dan 100 miljard, 116 miljard per jaar zijn wij een enorme klant.

[0:53:15] En dan gaat het natuurlijk ook om de aanbestedingen.

[0:53:20] Hoe gaat de minister de toegang van het MKB vergemakkelijker in dat traject?

[0:53:24] Want de brief die u recent naar de Kamer stuurde blijft op dat punt toch vrij vaag.

[0:53:29] Dan gaat het natuurlijk ook om de uitvoerbaarheid, wat ons betreft, om minder regels.

[0:53:37] In dat verband heb ik echt een vraag.

[0:53:38] Ik heb ook al gerappelleerd.

[0:53:41] We hebben de minister gevraagd, wat gaat ze nou doen met die aanbestedingswet die ze heeft ingediend bij de Kamer, waar heel veel kritiek op is?

[0:53:48] Gaat ze die nou doorzetten of trekt ze die in?

[0:53:51] Want het lijkt mij dat we onnodige regels, of regels die eigenlijk alleen maar tot slechte dingen leiden, gewoon niet moeten doorzetten.

[0:53:59] Strategisch inkopen.

[0:54:01] Daarop is een motie aangenomen in de Kamer die de regering verzoekt om uit te werken hoe het inkopen en aanbestedingsbeleid kan worden ingezet om maatschappelijke en strategische doelen te verwezenlijken.

[0:54:11] Wat staat er in de brief van de minister?

[0:54:14] Ja, dat ligt bij aanbestedende diensten zelf.

[0:54:16] Wij gaan geen doelen stellen.

[0:54:18] Hoe kun je nou strategisch inkopen als de centrale overheid niet bereid is om doelen te stellen?

[0:54:24] Dus ik roep de minister op om daar toch prioriteit aan te geven.

[0:54:27] Ook in de huidige geopolitieke context gaat het natuurlijk om strategische autonomie, strategische relevantie, het veiligstellen van bepaalde grondstoffen.

[0:54:35] En daar kan inkoopbeleid een rol in spelen.

[0:54:37] En dat moet je niet alleen maar aan uitvoerders overlaten.

[0:54:39] Is de minister bereid om ook hier werk van te maken?

[0:54:44] Daar laat ik het bij.

[0:54:45] Dank u wel.

[0:54:46] We gaan een half uur schorsen, dus we zijn terug om vijf voor half drie.

[0:54:52] Zeg ik dat goed?

[0:54:53] Ja, vijf voor half drie.

[1:29:59] Goedemiddag, welkom terug allemaal.

[1:30:02] We zijn bij de vaste commissie voor economische zaken en we hebben aan de orde het commissiedebat midden- en kleinbedrijf.

[1:30:08] We zijn aangekomen bij de eerste termijn van het kabinet.

[1:30:12] Ik geef zo het woord aan de minister van Economische Zaken en Klimaat, mevrouw Herbert.

[1:30:16] Ik zou willen voorstellen zes interrupties in deze termijn en dat moet wel ietsjes korter zijn als dat u net deed.

[1:30:22] Dus dan halen we het ook in de tijd.

[1:30:24] Ik geef het woord aan de minister.

[1:30:26] Dank voorzitter.

[1:30:28] Ik ga mijn best doen om wat ordening te brengen in de veelvoud aan vragen en elementen die we vandaag hebben horen passeren.

[1:30:36] En overigens hartstikke mooi om hier bij stil te staan samen.

[1:30:42] Ik hoor best hoeveel er een warm hart is voor het MKB en dat deel ik.

[1:30:48] En ik zal inderdaad niet alle one-liners waar meneer Schenk al van dacht, dit gaat vast allemaal weer voorbij komen, zal ik allemaal herhalen.

[1:30:56] Want ja, het MKB is belangrijk, veel werknemers, belangrijk in ketens, moeten we al zien als onderdeel van ecosystemen, hebben een belangrijke rol in regionale gebieden.

[1:31:07] We kunnen niet zonder het MKB.

[1:31:09] En ja, er is ook veel waar dingen beter kunnen en moeten.

[1:31:14] Daar wil ik me elke dag voor inzetten.

[1:31:17] En daar zijn er een paar onderwerpen waar ik eigenlijk in wat meer blokken bij stil wil staan...

[1:31:22] Ik denk dat het goed is om wat in te gaan op de vernieuwing in het MKB.

[1:31:29] Er wordt veel verwezen naar procesinnovatie, digitalisering, productiviteitsverbetering.

[1:31:35] Misschien is dat goed om even wat dingen in te ordenen.

[1:31:38] Regeldruk vanzelfsprekend, belangrijk onderwerp en ook heel actueel.

[1:31:44] MKB-financiering zal ik in een blok wat dingen proberen te bundelen...

[1:31:48] wat meer ingaan op regio-functies... inclusief dat waar het over de Kamer van Koophandel onder andere ging...

[1:31:55] En misschien is er dan nog een restbak waar ik probeer de overblijvende vragen onder te brengen.

[1:32:03] Te beginnen dus bij die proces innovatie en productiviteit.

[1:32:06] Want eigenlijk zit daar ook wel een belangrijke sleutel naar hoe er voor alle bedrijven... maar zeker ook voor het MKB eigenlijk perspectief is op toekomstbestendig zijn...

[1:32:19] Daarin zie ik ook, als ik op werkbezoek ga, hoe druk daaraan gewerkt wordt bij al die bedrijven.

[1:32:26] Als ik naar de familiebedrijven ga, naar de metaalunie.

[1:32:29] Even mee ben ik bij allerlei bedrijven geweest.

[1:32:31] Retailondernemers rondom het MKB Festival in Arnhem.

[1:32:35] En eigenlijk is het mooi om te zien hoe ondernemers zelf ook op zoek zijn... naar wat zij iedere keer weer slimmer kunnen doen, hoe ze elkaar daarin helpen.

[1:32:44] Ik heb ook veel mooie voorbeelden van gezien.

[1:32:46] De crux zit dan eigenlijk altijd in procesverbeteringen doorvoeren.

[1:32:50] Dus procesinnovatie en productiviteit.

[1:32:53] Dat is iets wat natuurlijk allereerst bij die ondernemers start.

[1:32:57] Maar ik herken ook dat daar waar mogelijk we ook moeten zorgen dat daar steun aan gegeven wordt...

[1:33:02] En dat doen we bijvoorbeeld in een project zoals dat is, Frame, denk ik dat ik het uit moet spreken, gerund vanuit Robohouse, vanuit de TU Delft, waar grote bedrijven en klein mkb aan elkaar gekoppeld worden om te leren werken met digitalisering, AI en robotisering.

[1:33:20] Opmerking van meneer Van der Lee, die vroeg hoe we nou concreet steun geven.

[1:33:24] Dat doen we ook via die EDI's.

[1:33:26] Daar heb ik ook in een werkbezoek voorbeelden van gezien.

[1:33:30] Dus dat zijn de European Digital Innovation Hubs.

[1:33:33] Kunnen ondernemers terecht voor advies, maar ook heel concrete begeleiding als het gaat om digitalisering en toepassing van AI.

[1:33:40] Bijvoorbeeld als zij processen digitaliseren of heel gerichte training of bijscholing willen geven aan hun personeel.

[1:33:47] Die ELI's bestaan al een tijdje en samen met provincies en de Europese Commissie trekken we voor die hubs nog eens 27 miljoen uit voor de komende drie jaar.

[1:33:57] Dat zijn dingen die ik ook belangrijk vind.

[1:34:00] Nogmaals omdat ik denk dat dat is wat het bedrijfsleven nodig heeft om toekomstbestendig te blijven.

[1:34:07] Dan even kijken...

[1:34:11] vraagt mevrouw Bühler... wat eigenlijk ik vanuit het kabinet doe om... zoals zij het noemde... de rust, reinheid en regelmaat uit het coalitieakkoord... om daar gestand aan te doen...

[1:34:29] Ik herken dat ook heel erg, hoezeer het belangrijk is als je in een bedrijf werkt... om te weten waar je aan toe bent voor de wat langere termijn.

[1:34:35] Daar doe je je investeringen op, daar zet je je acties op.

[1:34:39] Overigens zit hier echt wel spanning op ook ambities hebben... over waar je soms dingen beter wilt maken, ook vanuit Den Haag.

[1:34:46] Want als dat dan verandering betekent, is dat toch misschien weer niet helemaal...

[1:34:50] Alles hetzelfde houden.

[1:34:51] Maar stabiel beleid, ja, daar ben ik voor.

[1:34:55] Dat begint soms ook bij ambities neer durven leggen.

[1:34:58] Ik kom daar straks vast nog bij terug als het gaat over die regeldruk.

[1:35:04] Maar inderdaad, wij zetten in vanuit het kabinet op een aantal dingen in ieder geval...

[1:35:09] ...stabiel houden.

[1:35:11] Dus dat gaat over fiscaal beleid... ...waarbij ondernemers kunnen rekenen op fiscale regelingen... ...die voor ze van belang zijn.

[1:35:16] Bijvoorbeeld zo'n expertregeling of de innovatiebox.

[1:35:20] Daar baseren bedrijven hun keuzes soms echt op.

[1:35:23] We zetten ook in op continuïteit en ondersteuning.

[1:35:25] En dan gaat het bijvoorbeeld over de borgstelling van MKB...

[1:35:28] Die we nog onlangs verruimd hebben omdat we vanuit de Midden-Oosten problematiek zagen hoezeer dat nodig was.

[1:35:35] Maar ook bijvoorbeeld een instituut zoals Credits.

[1:35:38] Daar blijven we onverminderd op inzetten omdat we weten wat die functie is en we dat vooral dus niet weg willen halen.

[1:35:44] Dus daar zijn we zuinig op.

[1:35:48] Dan nog iets meer op productiviteit.

[1:35:53] Sorry dat ik soms wat heen en weer ga tussen onderwerpen.

[1:35:56] Het was veel.

[1:35:58] Meneer Van der Lee vroeg nog specifiek wat te doen om de productiviteit te verbeteren in het MKB.

[1:36:03] Daar heb ik net wat over gezegd als het ging om de edies en andere dingen die aan productiviteit raken.

[1:36:10] Wat ik daar ook heel belangrijk in vind is...

[1:36:12] Een aantal zaken die we aanpakken samen met OCW en SZW.

[1:36:17] Bijvoorbeeld als het gaat om die talentstrategie, waarin we ook in de taskforce van...

[1:36:22] Mijnt als voorzitter, toekomstige welvaart op inzetten.

[1:36:26] Die talentstrategie heeft eigenlijk gewoon als grote crux het ondersteunen van productiviteitsverbetering.

[1:36:32] En alles wat daarin raakt aan mensen helpen daarin.

[1:36:37] En u weet natuurlijk, we hebben ook een productiviteitsagenda waar we aan werken.

[1:36:42] Daar komt heel binnenkort een nieuwe update op.

[1:36:47] Een interruptie van de heer Van der Lee.

[1:36:49] Ja, we zijn in heel gespannen afwachting van alle producten uit de taskforce.

[1:36:53] Maar dan toch even een vraag.

[1:36:56] Ook omdat eerder is aangegeven dat in de taskforce ook gekeken wordt naar die 51 projectvoorstellen van Wenik.

[1:37:03] En ik kan me zo voorstellen dat er middelen ontbreken en de mankracht om ze alle 51 te ondersteunen.

[1:37:09] Dus er moet iets van een selectie komen.

[1:37:12] In hoeverre is de mate waarin MKB-bedrijven in zo'n voorstel participeren dan een apart criterium waarnaar gekeken wordt?

[1:37:21] Of zal het toch veel meer gaan om, is het echt een kansrijke sleuteltechnologie of heeft het een strategische meerwaarde?

[1:37:28] Is het weer een mix van criteria waarschijnlijk?

[1:37:30] Maar ik ben even specifiek benieuwd of het MKB en de mate waarin ze participeren in zo'n project ook extra punten oplevert om geselecteerd te worden voor meer ondersteuning.

[1:37:42] De minister.

[1:37:47] Het klopt wat meneer Van der Leel suggereert, dat er een mix van criteria is.

[1:37:52] De twee belangrijkste daarin is dat we zoeken naar vooruitgang in de gekozen domeinen van het strategiebeleid.

[1:37:59] En anderzijds dat er een business case idee achter zit, wat te geloven is dat je op korte termijn...

[1:38:07] een gezonde business kunt creëren.

[1:38:09] Specifiek een rol voor MKB is op dit moment niet een criterium.

[1:38:12] Mijn aanname en overigens ook wat ik als overtuiging inmiddels heb... is dat er bijna geen voorbeelden te bedenken zijn van succesvolle initiatieven... die niet gaan om een cluster van bedrijven die samen succesvol zijn.

[1:38:24] En dat is altijd een mix waarin ook MKB terugkomt.

[1:38:30] Als het gaat verder om het verbeteren van productiviteit in het MKB... dan gaat natuurlijk ook die toegang tot financiering altijd een rol spelen.

[1:38:37] En die investeringen maken we makkelijker op een aantal punten.

[1:38:43] Ik denk dat we hier beter te op terug kunnen komen... als we bij het blokje financiering uitkomen.

[1:38:48] Ook een vraag van meneer Van der Lee was over hoe we...

[1:38:51] Het MKB meer toegang geven tot kennis, faciliteiten, ondersteuning.

[1:38:55] Eigenlijk alles wat over die nationale technologiestrategie gaat.

[1:39:00] Daarin is dat Nationaal Actieplan Integrale Innovatie essentieel.

[1:39:04] Dat gaat over zowel het ontwikkelen als toepassen van innovatie.

[1:39:08] En dan ook weer zowel de technische als de sociale innovatie.

[1:39:13] Ik heb onlangs nog een rapport in ontvangst genomen.

[1:39:15] Waarin het ook juist zo ging over dat innovatie altijd meer is dan alleen technologie vernieuwen.

[1:39:21] Waar het ook altijd erom gaat over hoe uiteindelijk het zijn uitwerking krijgt, ook in gedrag van mensen.

[1:39:27] MKB kan natuurlijk, net als alle andere bedrijven, gebruik maken van regelingen zoals de WBSO en de PPSI.

[1:39:34] Hebben we ook vorige week toen wij elkaar voor een groot deel in deze samenstelling troffen in het innovatiedebat over uitgewisseld.

[1:39:42] En het NTS, de Nationale Technologie Strategie, geeft ook richting aan bestaande instrumenten om innovatieve ecosystemen te versterken.

[1:39:51] Ik zie daarin echt een grote rol voor het MKB.

[1:39:55] Even kijken.

[1:39:56] Dan...

[1:39:58] Is het misschien goed om naar het onderwerp regeldruk te gaan?

[1:40:01] Dat is gewoon een belangrijk onderdeel geweest in dit debat.

[1:40:04] En wat ik al zei, het is een actueel thema.

[1:40:06] Dat besef ik omdat er net een brief aan de hand is verschenen.

[1:40:11] Ik daar ook wat publiciteit zelf voor heb gezocht.

[1:40:14] En die is ook...

[1:40:15] door anderen gezocht.

[1:40:17] En je kunt hier natuurlijk naar kijken, daar triggert u mij ook op, van moet je hier nou tevreden mee zijn of moet je er nou niet tevreden mee zijn?

[1:40:25] Ik denk dat ik overal, waar ik hier over spreek, in ieder geval de woorden kies.

[1:40:29] Ik kan hier onmogelijk tevreden mee zijn, precies om de redenen die meneer Kistelman ook noemde.

[1:40:34] Als je ambities neerlegt, ben je niet tevreden als je niet je ambities waarmaakt.

[1:40:38] Tegelijkertijd zit ik er ook echt in met dat ik graag de ruimte wil blijven maken voor mezelf om hoge ambities te stellen... zonder vervolgens alleen maar te willen dat het allemaal precies waar wordt.

[1:40:52] De beweging op gang brengen is ook een heel belangrijk doel voor mij.

[1:40:56] Niet om nu dan te denken, nou dan is het nu klaar, helaas niet gelukt, maar het jaar is voorbij.

[1:41:01] Nee, eigenlijk om nu met nog meer enthousiasme, dit meen ik serieus, verder te gaan om die regeldruk...

[1:41:07] problematiek aan te pakken.

[1:41:08] Want ik leef heel erg mee met ondernemers die hier onder lijden.

[1:41:14] Voor mij is het dus zo, nee, ik ben niet tevreden.

[1:41:17] Maar ik ben wel positief over de ontwikkeling die in de gang is gezet.

[1:41:22] Want ik ervaar ook echt dat er...

[1:41:24] absoluut een enorm bewustzijn is voor het effect van regels.

[1:41:31] Regels in zichzelf zijn niet slecht.

[1:41:33] Daar is ook al net een debat tussen u eigenlijk over gevoerd.

[1:41:37] Het start altijd met namelijk een doelen hebben.

[1:41:40] Doelen die over vooruitgang gaan.

[1:41:43] En mijn persoonlijke inzet hierbij is om zo lang mogelijk te zoeken... hoe je doelen kunt bewerkstelligen door...

[1:41:52] acties te zetten die niet meteen naar regels vertalen.

[1:41:56] Dit is ook de insteek die ik zelf gekozen heb... om met MKB Nederland en VNO-NCW nu in gesprek te zijn... over hoe we dat is zullen gaan doen.

[1:42:04] Kunnen we meer op basis van vertrouwen met elkaar gaan werken... en dan natuurlijk niet naïef zijn... want dan zul je outliers blijven zien... die niet echt in beweging komen richting bepaalde doelen... en dan moet je daar misschien ook strenger op sanctioneren.

[1:42:20] Hoe dit precies uitwerking moet krijgen, dat is precies waar ik nu ruimte zoek om met MKB Nederland en VNO-NCW een werkroute in te gaan.

[1:42:29] Daar hebben wij afgelopen week voor het eerst met elkaar over gesproken.

[1:42:32] Alles wat we geleerd hebben in de afgelopen maanden in die regeldruk aanpak, is basis om dit nu met meer intelligentie aan te pakken.

[1:42:41] En daarin is het voor mij het wegen tussen twee dingen die ik allebei als een waarheid zie.

[1:42:50] Eén, natuurlijk gaat het mij allereerst om impactvolle ingrepen als het gaat om regeldruk.

[1:42:56] Eigenlijk startend vanuit het perspectief van ondernemers in een bepaalde sector... die met een specifieke stapeling van regels te maken hebben die zwaar valt.

[1:43:04] En juist vanuit dat perspectief van die ondernemers zou ik willen zoeken naar de grootste...

[1:43:09] stappen richting verlichting.

[1:43:12] Dat is niet per se te vatten in een aantal regels, dat gaat eigenlijk veel meer over de impact die daarin zit.

[1:43:19] Dat is de ene kant van het verhaal, een waarheid wat mij betreft.

[1:43:23] Aan de andere kant, een andere waarheid herken ik ook, namelijk dat het gewoon soms helpt om een ontiegelijk goed meetbare doelstelling te zetten en daardoor voortgang te meten.

[1:43:34] Om even terug te grijpen naar een voorbeeld wat hier helemaal niks mee te maken heeft, maar wat ik zelf daarbij in mijn hoofd heb.

[1:43:39] Ik heb ooit in een bedrijf gewerkt waarin wij als doel hadden om betere ontwikkelgesprekken met mensen te voeren, met medewerkers.

[1:43:45] Natuurlijk wilde ik dat die gesprekken beter werden, maar het starten met eigenlijk afdwingen dat er wel überhaupt één keer per jaar zo'n gesprek gevoerd werd en dat te tellen.

[1:43:52] Ben ik dan blij als er elk jaar een gesprek gevoerd is?

[1:43:55] Nee, als het een slecht gesprek is geweest... heb je je doel nog steeds niet gehaald.

[1:43:58] Maar dit is eigenlijk om te illustreren wat mijn twee waarheden zijn.

[1:44:02] Die probeer ik bij elkaar te brengen in die aanpak... die ik dus met VNO-NCW en MKB Nederland vormgeef.

[1:44:08] Natuurlijk voortbouwend op alles wat we geleerd hebben.

[1:44:12] Alles wat we in die indicatorbedrijfonderzoeken hebben geleerd...

[1:44:16] En inpassend in wat in de task voor slagvaardige overheid ook een gezamenlijke doelstelling is.

[1:44:21] Want dit raakt niet alleen aan mij en mijn inzet.

[1:44:25] Die is namelijk vooral gericht op alles wat er voor ondernemers verder opgepakt wordt.

[1:44:29] Die raakt ook aan een totaalaanpak die onder aansturing van de staatssecretaris Binnenlandse Zaken opgepakt wordt in de task voor slagvaardige overheid.

[1:44:40] Heel concreet gaat in die taskforce er per 1 oktober... een concrete doelstelling uitgedeeld worden aan verschillende bewindspersonen... om regeldruk te verminderen.

[1:44:50] Ik neem in ontvangst wat er richting ondernemers geldt.

[1:44:55] Daar mag u van mij op aangaan.

[1:44:58] Dat ik doorzet op alle regels die al wel aangewezen zijn... in mijn rapportage van 403 regels... maar die nog niet uitgevoerd zijn, echt versimpeld zijn...

[1:45:11] Waarom is dat nog niet gebeurd?

[1:45:12] Omdat ik geleerd heb dat soms er doorlooptijd verbonden is aan bijvoorbeeld het aanpassen van wetten.

[1:45:19] Maar we rusten niet totdat dat ook echt afgemaakt is.

[1:45:22] Daar wil ik ook voortgang over blijven rapporteren.

[1:45:24] Ik stel voor dat ik dat doe vanuit de rapportages zoals we die in die task voor slagvaardige overheid gaan doen.

[1:45:31] En verder gaan we weer aan de slag met nieuwe doelstellingen voor elk volgend jaar.

[1:45:37] De heer Prikkaerts.

[1:45:39] Dank voorzitter.

[1:45:39] Ja, fijn te horen dat de minister doelstellingen heeft en ambitieus bezig is.

[1:45:45] Maar ik zou zo graag, kijk, we hebben hier vandaag dit debat.

[1:45:48] En ik denk dat alle partijen van links tot rechts eigenlijk tot dezelfde conclusie komen.

[1:45:52] Dat is die regeldruk.

[1:45:54] En daar ging het net al even over.

[1:45:55] Maar ik zou zo graag wat toezeggingen willen van de minister.

[1:45:58] Ik zou zo graag willen horen van, we gaan bepaalde doelstellingen willen we zien te bereiken en die gaan we binnen een bepaalde periode doen.

[1:46:07] En dat hoor ik niet.

[1:46:08] Het is hartstikke fijn dat er ambities zijn, maar ik zou graag wat meer doelstellingen willen horen over bijvoorbeeld termijnen en dergelijke.

[1:46:15] De minister.

[1:46:17] Ik had mijn geluid nog niet uitgezet.

[1:46:20] Ik stel voor dat ik nu eerst mijn losse vragen die ik heb, dat ik die doe.

[1:46:24] En dan checken we aan het eind of ik op een aantal punten concreter ben geworden.

[1:46:28] De heer Van der Lee, ik kan daar niet op wachten.

[1:46:30] Nou, ik heb eigenlijk een coördinatievraag.

[1:46:33] Omdat de minister zelf het woord slagvaardige overheid gebruikt.

[1:46:36] En ik weet dat er een kwartiermaker is aangesteld voor de slagvaardige overheid.

[1:46:41] Een oud-collega, oud-inspecteur-generaal, belastingen, douane en toeslagen.

[1:46:47] Maar dat het onder binnen onze zaken getrokken gaat worden.

[1:46:51] Ja, ik snap die ambitie van die 500 regels, maar veel van de regels die dan genoemd worden, die zitten niet op het terrein van EZ.

[1:46:58] Die zitten in de fiscaliteit of op voedselveiligheid of noem maar op.

[1:47:03] Waar komt nu het zwaartepunt liggen als het gaat om de uitvoering van het verlichten van die regeldruk?

[1:47:09] Verhuist dat nu naar binnenlandse zaken?

[1:47:11] Is dat hand in hand?

[1:47:13] Blijft deze minister hierop coördinerend?

[1:47:15] Hoe gaat dat er nou uitzien?

[1:47:17] De minister.

[1:47:20] Een coördinerend bewindspersoon is nu de staatssecretaris Binnenlandse Zaken.

[1:47:27] En die heeft daarin tot zijn beschikking een task voor slagvaardige overheid... waar ik ook zitting in heb.

[1:47:34] En onder de coördinatie van deze staatssecretaris... worden er doelstellingen uitgedeeld aan alle departementen.

[1:47:44] Ook aan mijn departement.

[1:47:46] Ik blijf daarin degene die...

[1:47:48] De eerste is die zich verantwoordelijk voelt voor alles wat bij ondernemers landt aan regeldruk.

[1:47:54] Ben ik daarmee degene die ook al die regels zelf kan vereenvoudigen en weghalen?

[1:47:59] Helaas niet.

[1:48:01] Dat is net als in het afgelopen jaar namelijk weer zaak om vanuit het perspectief van ondernemers... mijn collega's aan de jas te trekken daar waar zij die regels...

[1:48:12] hebben gemaakt en ook kunnen vereenvoudigen.

[1:48:15] En dat zal ik met verven blijven doen.

[1:48:17] Daar ga ik ook weer een kwantitatieve doelstelling in meekrijgen.

[1:48:22] Die is nu nog niet afgesproken, maar past binnen die 500 regels.

[1:48:27] Dus betekent dat daarmee dat dus eigenlijk ondernemers op minder van mij kunnen rekenen dan in het afgelopen jaar?

[1:48:34] Nou, in ieder geval niet qua inzet.

[1:48:36] En zoals u van mij hebt kunnen horen, ben ik daarin ook op veel meer gebrand dan alleen maar een aantal regels versimpelen, maar veel meer op impactvol ingrijpen vanuit het inzicht wat we vanuit indicatorbedrijven onderzoeken bijvoorbeeld hebben.

[1:48:54] Maar ook via meldpunten binnenkrijgen als voorbeelden.

[1:48:56] In die zin ben ik dolgelukkig met iedereen die mij lijstjes kan geven.

[1:49:00] Zoals mevrouw Nanninga ook zo mooi heeft gedaan.

[1:49:02] Ik ontvang echt graag haar bijdrage.

[1:49:04] Dit zeg ik zonder enig sarcasme.

[1:49:06] Omdat het helpt om concreet te worden.

[1:49:09] En precies om daarna dan ook uit te zoeken.

[1:49:11] Onder andere in overleg met de sectoren zelf.

[1:49:13] Dat wat meneer Van der Lee al mooi aanweest.

[1:49:16] Dat het soms ook is dat het vanuit andere hoeken ontstaan is.

[1:49:18] Hoe regels ontstaan.

[1:49:19] En dat we daardoor ook beter gaan begrijpen waar je terug moet duwen.

[1:49:23] Nou, dat is allemaal hoe ik probeer om met echte impact aan de slag te gaan.

[1:49:27] Meer dan alleen maar een aantal regels halend.

[1:49:30] Ik hoop dat ik hiermee antwoord of in ieder geval verheldering heb gegeven op de vraag van meneer Van der Lee.

[1:49:36] Voorzitter, ik heb lang zitten dachten, zal ik nu interromperen of toch de vraag afwachten, maar ik ga het nu toch doen.

[1:49:41] De minister begint met veel regels zijn niet slecht.

[1:49:44] We hebben talloze rapportageverplichtingen die echt gewoon nergens op slaan.

[1:49:48] Denk bijvoorbeeld aan energiebesparingsplicht, moet je een ledlamp hebben voor een gewone lamp en er wordt echt niks meegedaan, het voegt niks toe.

[1:49:55] Ik kan denk ik nog een lijst die nog langer is dan die van mevrouw Nanninga aanleveren met rapportageverplichtingen die echt gewoon niks toevoegen aan regellijk.

[1:50:02] En dan even naar die lijst van mevrouw Nanninga toe waar de minister van zegt, nou is het heel fijn zo'n lijst.

[1:50:07] Mevrouw Nanninga heeft wel een lijst voor gelezen die al lang bekend is.

[1:50:11] Dat weten we al, daar werken we al aan.

[1:50:13] En de vraag is dan ook niet, komen het nog meer regels?

[1:50:15] Het ATR heeft een meldpunt, MKB Nederland heeft ze, de minister is ze aanwezig, haar voorgangers waren aanwezig.

[1:50:21] Wanneer gaan we ze nu eens afschaffen of vereenvoudigen?

[1:50:24] Het verzamelen is volgens mij inmiddels wel geweest.

[1:50:26] Dat hebben we nu drie jaar gedaan.

[1:50:28] De volgende stap moet nu gemaakt worden.

[1:50:29] Dus hoe gaan we nu die volgende stap maken?

[1:50:33] De minister.

[1:50:35] Ik ga er dan inderdaad ook hier aan het eind van dit blokje op terugkomen om te kijken of ik nu voldoende antwoord heb gegeven.

[1:50:44] Ik zal niet meer gaan freewheelen.

[1:50:46] Even kijken dan.

[1:50:49] De 403 regels.

[1:50:53] Daar ben ik op ingegaan.

[1:50:58] Is er al iets veranderd in die indicatorbedrijven?

[1:51:05] Ja, er is al iets veranderd.

[1:51:07] Er zijn regels doorgevoerd die onder de aandacht zijn gebracht.

[1:51:15] Er zijn er ook nog heel veel die op dit moment opgepakt worden.

[1:51:18] ...worden door andere ministeries, daar blijf ik op duwen.

[1:51:24] En zoals ik net ook toelichtte, vraagt dat heel vaak om het wegen van belangen... ...en om aanpassingen in soms wetten waarin doorlooptijden spelen.

[1:51:36] Ik betrek vooral VNO, NCW en MKB Nederland... om daar iedere keer de juiste focus in te leggen.

[1:51:45] Even kijken.

[1:51:46] Dan heb ik deze echt gedaan.

[1:51:49] Deze heb ik gedaan...

[1:51:53] Zou het nou nuttig zijn om... eigenlijk veel meer te kijken naar de netto-regels?

[1:52:00] Dus kunnen we daar een manier op vinden?

[1:52:03] Wat ik heb afgesproken met de werkgeversorganisaties... is dat we eigenlijk twee dingen gaan doen.

[1:52:10] Dat we enerzijds, als het gaat over nationale koppen... dat we heel goed inzichtelijk maken... van wat zijn de nationale koppen die we schrappen.

[1:52:21] Dat is eigenlijk een lijstje...

[1:52:23] en dat we tegelijkertijd het lijstje ernaast bouwen... is het zo dat er nieuwe nationale koppen bijkomen.

[1:52:29] Dat is eigenlijk waar meerdere van u ook naar verwezen hebben.

[1:52:32] Hoe voorkom je nou dat terwijl je druk bent met het afschaffen van aan de ene kant... dat er tegelijkertijd over je schouders nieuwe dingen bijkomen.

[1:52:38] Het alleen al bewust maken...

[1:52:40] helpt om beter in actie te komen.

[1:52:42] Ik heb vanochtend nog een gesprek gehad met ATR... waarin zij ook zeiden, wij merken echt gewoon dat er een houdingsverandering is... ten aanzien van regeldruk, omdat er meer bewustzijn van is.

[1:52:54] Dat vind ik ook belangrijk.

[1:52:55] Dus dat is het ene ding wat ik doe.

[1:52:57] Het andere ding is dus vanuit sectoren specifiek blijven doorgaan... met alles wat we uit die indicatorbedrijfonderzoeken hebben geleerd.

[1:53:10] Dan hebben we ook jaarlijks een overzicht van hoe de kosten die samenhangen met regeldruk, hoe die zich ontwikkelen.

[1:53:22] Het goede nieuws is dat in de afgelopen twee jaar we een reductie van de regeldrukkosten in Nederland zien.

[1:53:28] Naar Nederlandse regels.

[1:53:31] Dat is fijn.

[1:53:34] Het slechte nieuws is dat als je het vanuit Europese regels bekijkt, dat het een stijging is.

[1:53:40] ook best een forse stijging, zal ik eerlijk zeggen.

[1:53:44] Dat betekent dat we inderdaad ook in Europa goed moeten blijven... input moeten blijven leveren over hoe we meer bewust zijn... van de implementatie van regels en wat dat voor druk oplevert.

[1:53:56] Ook de ATR, nogmaals, die ik vanochtend gesproken heb... heeft daar nu een nieuwe bevoegdheid in gekregen... geeft adviezen mee als we met nieuwe regelgeving geconfronteerd worden... zodat we daar meer advies aan de voorkant kunnen geven.

[1:54:13] Heel concreet was er een vraag van meneer Vlag... die vroeg hoe het eigenlijk zit met de aandacht voor loondoorbetaling... bij ziekte, reïntegratieverplichting en transitievergoedingen.

[1:54:23] Ik meende dat dat ook een van de dingen was... waar mevrouw Nandinga ook naar verwees.

[1:54:26] Hoe wordt nou concreet ingezet op vereenvoudiging daarvan?

[1:54:30] Dat is ook iets waar de minister van WNP mee bezig is.

[1:54:36] Goed dat u vragen ook bij hem neerlegt.

[1:54:39] Het zijn knelpunten op zijn terrein.

[1:54:41] Ik spreek mijn collega's aan op voortgang op dit soort onderwerpen.

[1:54:45] Maar ik weet voor deze...

[1:54:46] ...dat de minister van WNP voor Prinsjesdag nog met een brief komt... ...over doorbetaling bij ziekte.

[1:54:54] En in het najaar informeert hij u over de wet Poortwachter.

[1:54:58] Op dit punt, mevrouw Nannike.

[1:55:00] Ja, dank voorzitter.

[1:55:00] En dank voor deze reactie.

[1:55:02] Ik noemde het al eens in mijn bijdrage ook.

[1:55:05] Ik begrijp dat niet alles strikt genomen op het terrein van de minister van EZ ligt.

[1:55:10] Er zit natuurlijk fiscaliteit bij...

[1:55:12] Het is een verduidelijkende vraag die ik zou willen stellen.

[1:55:18] Want waar ik naar op zoek ben, is dat deze minister zich wel... ...omdat EZ natuurlijk een beetje een portefeuille doorsnijdende portefeuille is... ...zich opwerpt, ook een beetje met Wenning in gedachte.

[1:55:29] Rapport Wenning als toch een voorvechter hiervan.

[1:55:32] Ik hoor dat de minister zeggen, maar dat echt in brede zin...

[1:55:36] Zou ik tenminste willen aanmoedigen dat na te leven en zich echt op te werpen als iemand die dat naar zich toetrekt en daarvoor blijft opkomen.

[1:55:47] Dus dat je niet steeds gaat verwijzen naar dat is die minister, dat is dat ministerie.

[1:55:51] Dat zouden wij heel belangrijk vinden.

[1:55:53] De minister.

[1:55:54] Ik wil dat toezeggen.

[1:55:57] En ik hoop daar al veel voorbeelden in neer te zetten.

[1:56:00] Ik denk dat mijn collega's het herkennen.

[1:56:02] In het kabinet bedoel ik.

[1:56:03] Dat ik ze echt aan de jastrijk bel over dit soort onderwerpen.

[1:56:07] En ik heb ook vanochtend nog weer tegen de ATR gezegd.

[1:56:09] Ik vind het fijn als jullie mij informeren over de adviezen die jullie geven en daar waar je een dictum 3 of 4 geeft.

[1:56:17] Wat eigenlijk betekent, doe het niet op deze manier.

[1:56:20] Dus rapporteer dat aan mij, ook als het niet in mijn verantwoordelijkheid ligt in mijn departement.

[1:56:26] Omdat dat namelijk ook voor mij de start is van het gesprek met mijn collega's.

[1:56:29] Dus ja, ik wil toezeggen dat ik die rol blijf spelen.

[1:56:38] Hier hebben we het over gehad.

[1:56:40] De borging van het proces, nog even om daarbij stil te staan.

[1:56:44] Het is voor een deel een herhaling, maar we hebben dus vanaf nu een proces waarin de taskvoorslagvaardige overheid...

[1:56:52] De regie voert op het verminderen van regeldruk, niet alleen voor ondernemers, maar ook voor andere zaken.

[1:57:01] De jaarlijkse vereenvoudigingswet is een goed instrument om hier ook mee verder te gaan.

[1:57:07] Er komen er dit jaar twee.

[1:57:10] En er blijft dat meldpunt bij de ACR, maar ook de regeldrukmonitor, waarin iedere keer meldingen gemaakt kunnen worden.

[1:57:18] Ik ga zelf dus in trajecten met MKB Nederland, VNO en ZW verder met het impactgericht werken hiermee.

[1:57:27] Ik stel mij ook voor dat ik daarover rapporteer, maar dan wel weer onder de vlag van die taskforce.

[1:57:34] Mevrouw Buleg.

[1:57:36] Ja, ik denk dat het een hele belangrijke is.

[1:57:39] Zo'n vereenvoudigingswet, daarin kun je heel snel regels op goede manier proberen te schrappen of anders vorm te geven.

[1:57:49] Er komt een meldpunt.

[1:57:51] Maar wat ik nu zo belangrijk vind, is vaak zie je dat ondernemers zien en melden dat er een probleem is met een regel.

[1:58:00] Vaak zie je ook dat uitvoerders en uitvoerende organisaties zeggen...

[1:58:04] Ja, we herkennen dit probleem.

[1:58:06] Dit is een regel die niet meer klopt.

[1:58:08] Die zouden we eigenlijk ook graag willen aanpassen.

[1:58:10] Nou, blijft het dan bij een constatering en komt die op de lijst terecht?

[1:58:15] Of wordt er ook voor gezorgd dat dit soort constateringen heel snel in die beleidscyclus worden geplot?

[1:58:21] Dat is iets wat echt heel belangrijk is om daarmee ook die vereenvoudigingswet goed te vullen.

[1:58:26] Dus dat zou wel een oproep zijn om daar ook aan te besteden.

[1:58:31] De minister.

[1:58:34] Ik neem deze opmerking graag mee, daar waar ik mijn input geef voor dit soort instrumenten.

[1:58:40] Ik moet eerlijk toegeven, daar ga ik gewoon eerlijk over zijn, dat ik nog nooit een vereenvoudigingswet meegemaakt heb en hoe dat precies functioneert.

[1:58:46] Dus ik wil dit graag te harten nemen en me er nog wat verder in verdiepen.

[1:58:50] Dat zal ik doen.

[1:58:52] Ik maak mijn laatste twee briefjes af en dan probeer ik zelf nog een soort overall conclusie te trekken zoals ik naar het vervolg kijk.

[1:58:58] Ik hoop dat ik daarmee dan ben gegaan op een heleboel zaken.

[1:59:03] Want meneer Kisterman heeft mij terecht opnieuw gevraagd naar de bijschrijfplicht.

[1:59:07] Ik weet hoezeer hem dit aan het hart gaat.

[1:59:09] Het is het onderwerp in ons eerste kennismakersgesprek geweest, dus vanaf dat moment wist ik het ook.

[1:59:14] Dat betekent ook dat ik het met meer dan interesse volg.

[1:59:18] Alhoewel het niet in mijn eigen bevoegdheid ligt om deze bijschrijfplicht af te schaffen.

[1:59:23] Maar ook hierover mag u van mij aannemen dat ik mijn collega's hierover aan de jas trek.

[1:59:29] En daarin is het dan zo dat de minister van VWS...

[1:59:33] nog voor het zomerreces, maar dan is het het zomerreces van het kabinet... dus volgende week hierover een stand van zaken met u zal delen.

[1:59:41] Dit is namelijk zo'n voorbeeld van wat op het terrein van VWS en JNV... tot behoorlijk diepteonderzoek leidt over hoe hier verder mee om te gaan.

[1:59:51] En dan de laatste losse vraag.

[1:59:54] Er was ook eentje van meneer Kisteman die ging over...

[1:59:58] eigenlijk RVO.

[2:00:00] En zouden we nou niet ons wat meer druk moeten maken over de slagvaardigheid van RVO?

[2:00:05] Ik heb die maar even genomen bij het onderwerp regeldruk.

[2:00:08] Ik weet niet of dat heel terecht is, maar eigenlijk refereerde hij aan het punt van dat er toch eigenlijk vooral groei zichtbaar is bij RVO, terwijl we toch zouden willen reduceren.

[2:00:17] Nou, daar zijn allerlei diepte-analyses over te maken over wat eerst wel geteld werd en...

[2:00:22] Of eerst niet geteld werd en nu wel.

[2:00:24] Dus daar ga ik dan even maar niet op in.

[2:00:25] Het is wel zo dat ik herken dat er ontzettend veel uitvoering neergelegd wordt bij RVO.

[2:00:30] En dat dat om veel regelingen gaat waarvan we ook vaak belangrijk vinden dat we die uitvoeren.

[2:00:36] Dat leidt tot verdikking of uitbreiding van RVO.

[2:00:41] Ik ben het ermee eens dat we daarin slagvaardiger moeten opereren.

[2:00:46] Dat dat ook moet gaan om die maatschappelijke opgave.

[2:00:49] En dat we daarin opgavegericht moeten werken.

[2:00:52] met minder mensen meer voor elkaar krijgen.

[2:00:54] Het is precies waar alle ondernemers ook mee bezig zijn.

[2:00:57] Dus ja, daar ligt nog een opgave... om efficiënter te organiseren... en efficiënter opdrachtverlening te doen.

[2:01:05] Herken ik dus.

[2:01:07] Als ik naar het totaal kijk van regeldruk... en dan probeer ik nu terug te komen bij de vragen... die eigenlijk mij vragen om meer precies te worden... van wat kan de minister nou toezeggen... over hier dingen aan te pakken.

[2:01:19] Ik heb veel gezegd over...

[2:01:21] hoe ik erin zit, hoe ik gemotiveerd ben... dat ik een aanjagende rol wil blijven spelen.

[2:01:26] Dat ik dat wil doen door enerzijds op impact te focussen... anderzijds ook echt te blijven tellen.

[2:01:33] Ik zou heel graag de ruimte willen nemen... om dat wat ik deze week gestart ben met MKB Nederland en VNO en CW... om namelijk die werkroutes nu in te gaan vullen.

[2:01:43] Om daar nu echt een goede opzet voor te maken.

[2:01:45] En om, als we in oktober...

[2:01:48] ook per 1 oktober die precieze verdeling gaan doen over departementen van doelstellingen op een reductie van regeldruk.

[2:01:58] Dat is dus de opdracht vanuit de taskforce, de slagvaardige overheid, om dan dat te combineren met de inzichten die ik in die werkroutes heb vanuit VNO, NCW en MKB Nederland en om daar dan weer over te rapporteren aan uw commissie, aan uw Kamer.

[2:02:12] Ik hoop dat dat resultaatgericht genoeg klinkt.

[2:02:18] Ja, Kirsten.

[2:02:22] De minister heeft de microfoon nog aan te staan.

[2:02:27] Even een vraagje, want de minister zegt... ik wil eigenlijk niet op een aantal van regels hebben... maar gewoon impactvol en dat ze impactvol zijn.

[2:02:34] En zo is ook ooit de motie van mij tot stand gekomen... om die 20% onnodige regeldruk kosten in mindering te brengen.

[2:02:41] Bedoelt de minister dan dat ze weer daarnaartoe terug zou willen... dat we regels gaan zoeken die vooral veel geld kosten voor ondernemers... of begrijp ik dan de uitleg van de minister verkeerd?

[2:02:51] De minister.

[2:02:53] Ik zou dit het allerliefste samen met die werkgeversorganisaties bepalen ook waar zij het meeste voor voelen.

[2:03:01] Zelf denk ik eigenlijk dat het moeilijk is om het te vatten in een aantal regels of in euro's, maar dat het vooral ook de gevoelde belasting is die ontstaat vanuit bepaalde regels.

[2:03:11] Eigenlijk degene die je het meest onzinnig voelt als ondernemer.

[2:03:15] Dus ik zou hier graag ruimte voor willen nemen binnen die routes die ik nu zelf inzet.

[2:03:22] Dus ik vraag meneer Kisterman dan of ik daarop terug mag komen in oktober.

[2:03:31] Ja, dank.

[2:03:32] Dank voor de beantwoording van de minister.

[2:03:35] En ook over de opmerking dat zij echt wel een coördinerende rol binnen het kabinet pakt hierop.

[2:03:46] We hebben het gehad over MKB versterken, acties inzetten die niks met regels te maken hebben, vertrouwen moet voorop staan en de inzet om regeldruk te gaan verlagen.

[2:03:58] En wat ik dan ook heel belangrijk vind is dat ook dan gekeken wordt, zeker op momenten dat we met vertrouwen aan de slag gaan, hoe zorgen we ervoor dat dat ook qua cultuur in de organisaties die daarmee van doen hebben terecht komt.

[2:04:12] En hoe zorgen we ervoor dat

[2:04:14] uitvoeringsorganisaties geen eigen regels gaan opleggen omdat ze hun interpretatie eraan gaan verbinden of dat er interpretatieverschillen zijn.

[2:04:24] En ja, dan is wat mij betreft ook de vraag wat gaan ondernemers daar dan van zien en waar stuurt de minister op?

[2:04:33] De minister.

[2:04:37] Ja, ik moet even nadenken voorzitter, omdat het meerdere vragen achter elkaar zijn.

[2:04:44] Eigenlijk waar mevrouw Bühler aan refereert is, hoe gaan we nou zorgen dat eigenlijk de houding verandert, waarin we zo makkelijk regels maken en zonder ons bewust te maken over wat dat voor impact heeft voor degene die vervolgens daarop moet rapporteren.

[2:04:59] Ja, dit is de hele crux waar ik vanochtend dus met de ATR ook over gesproken heb, wat ik

[2:05:04] zelf neer wil leggen in mijn gesprekken met collega's.

[2:05:07] Dat begint gewoon ook van mensen die nadenken over... heb je door wat de impact is van wat je doet.

[2:05:14] Zonder daarmee dus in een soort reflex te schieten... dat elke regel een slechte regel is.

[2:05:19] Iedereen die dat misschien wel vindt, daar ben ik het dan niet mee eens.

[2:05:22] Ik ben niet tegen regels.

[2:05:24] Ik ben voor het stellen van doelen.

[2:05:26] Daar horen soms regels bij.

[2:05:28] En ja, je moet je altijd bewust maken wat de impact is van regels.

[2:05:32] Eigenlijk dus op die houding stuur.

[2:05:35] Ik vind het best lastig over hoe je dat concreet moet maken.

[2:05:38] Ik wil daar wel over nadenken.

[2:05:43] Dank u wel minister voor alle antwoorden.

[2:05:46] Maar misschien om een frisse invalshoek te geven.

[2:05:50] MKB'ers spreken vaak over dat ze uren met administratie bezig zijn.

[2:05:55] Misschien is dat een KPI om het zo maar te zeggen.

[2:05:57] Om te zeggen, nou dat willen we halveren.

[2:05:59] Dat ze na een aantal jaar zeggen, we zijn echt de helft minder tijd kwijt aan de administratie.

[2:06:04] Misschien is dat even een invalshoek die ik even bedacht hier net.

[2:06:09] De minister.

[2:06:10] Dank voor de suggestie.

[2:06:11] Je roept bij mij ook meteen het beeld op dat je allerlei dubbelheden eruit wil trekken.

[2:06:16] Dat je meer wil digitaliseren wat gedigitaliseerd kan worden.

[2:06:19] Dat zijn ook precies invalshoeken die we inderdaad volgen.

[2:06:22] Dank voor de suggestie.

[2:06:24] Dan zijn we aan het einde gekomen van het blokje regeldruk, denk ik.

[2:06:27] Dan gaat u voort met financiering.

[2:06:30] Dat ga ik doen, voorzitter.

[2:06:32] Want die financiering is natuurlijk cruciaal voor ondernemers.

[2:06:36] Ik steun het convenant MKB Financiering.

[2:06:39] Dat heeft als doel om het beste ondernemersklimaat te realiseren.

[2:06:45] En daar moet dus nog wat voor gebeuren, want anders hadden we dat convenant niet nodig.

[2:06:48] Toegang verbeter ik nu al wel.

[2:06:52] Onder andere met de introductie van het BMKB.

[2:06:56] De BMKB aanpassingen zoals we die onlangs hebben gedaan in dat Midden-Oosten pakket.

[2:07:00] Of naar aanleiding daarvan.

[2:07:02] Dat was om eigenlijk meer steun en meer toegang te geven...

[2:07:07] ondernemers die het zwaar hebben ook geef ik subsidie aan Code V wat initiatieven kan ontplooien die de toegang voor vrouwelijke ondernemers vergroot ik heb net nog weer in een gesprekje met Credits geleerd dat zij in ieder geval het voor elkaar krijgen om 34% vrouwelijke ondernemers te steunen het is namelijk best gokkend dat dat bij een heleboel andere financiers geloof ik maar minder dan 5% is ik ga even niet gokken hoeveel het precies is

[2:07:35] Dus ook daar zitten nog veel ongelijkheden die recht getrokken moeten worden.

[2:07:40] Code V heeft daar in ieder geval heel concrete initiatieven voor.

[2:07:46] Want in ons land moeten alle ondernemers toegang krijgen tot passende, transparante, verantwoorde financiering...

[2:07:55] Wat mij betreft kan dat bij banken, maar kan dat ook bij non-bankaire financiers.

[2:08:00] Ik ben niet tegen verschillende vormen van financiering.

[2:08:05] Daarom steun ik wel ook die gedragscodes zoals die van de stichting Finankeur.

[2:08:10] Die maken dat aangesloten financiers ontzettend helder moeten zijn over de tariefstellingen.

[2:08:16] En over het feit dat zij geen kredieten mogen verstrekken aan ondernemers die die niet kunnen dragen.

[2:08:21] Dat is niet integer om dat te doen.

[2:08:25] Ik herhaal nog een keer dat kleinere en startende ondernemers... die in de markt geen passende financiering kunnen vinden... vaak nog wel terecht kunnen bij credits.

[2:08:39] Sinds vorige week kan dat ook voor duurzaamheidsleningen... die ik tijdelijk heb verlaagd in rentepercentage van 5 naar 2 procent.

[2:08:49] Dat alles naar aanleiding van die crisis in het Midden-Oosten...

[2:08:53] En zoals volgens mij in de opmerkingen van meneer Schones ook al bleek, om vooral ook te blijven stimuleren dat juist het verduurzamen toegankelijk blijft, of dat daar ruimte voor blijft bij ondernemers.

[2:09:05] Want ik denk dat daar inderdaad on the long run interessante ontwikkelingen dan in zitten.

[2:09:13] Ik heb goed gehoord dat een aantal van u nog een keer weer signalen geeft dat het mogelijk toch misgaat in de integriteit van een aantal financierende organisaties.

[2:09:29] Sommigen van u, ik geloof dat meneer Prikaert het was, roepen dan op tot striktere

[2:09:34] regelgeving of bijvoorbeeld maximale tarieven.

[2:09:39] Ik ben daar zelf zeer terughoudend in.

[2:09:42] En dat is omdat juist kleinere, risicovolle financieringen... dan wel eens niet rendabel meer zouden kunnen zijn...

[2:09:50] Dus eigenlijk moeten we volgens mij uitkijken dat we te veel ingrijpen in de markt.

[2:09:55] Overigens, dit is allemaal los van de vraag dat er... Natuurlijk moeten er zuiver zaken gedaan worden.

[2:10:00] Maar ik zou niet zelf willen ingrijpen in welke rentepercentages daar dan bij zijn.

[2:10:06] Het is wel volgens mij iets...

[2:10:08] hoop op een knikje van rechts, iets waar de ACM wel op blijft controleren.

[2:10:15] Ik doe op uw verzoek onderzoek naar excessieve prijzen en de mate waarin gedragscodes kunnen beschermen.

[2:10:22] Dat is allemaal met als doel om ondernemers te beschermen.

[2:10:25] En de uitkomsten van dat onderzoek, wat ik dus op uw verzoek doe, dat komt voor het einde van het jaar naar uw Kamer.

[2:10:35] Dank voor de beantwoording.

[2:10:38] Ik snap die balans van de minister, wat ze net zei.

[2:10:41] Alleen, net daarvoor ging het ook over financkeur.

[2:10:46] Maar diegene waar we het nu over hebben, die zit natuurlijk niet bij dat keurmerk.

[2:10:51] En daar zit dat, waar wij misschien wel naartoe willen, dan moet die er wel bij zitten.

[2:10:57] Anders dan bent u aan het regelgeven over wat die bestaat.

[2:11:01] De minister.

[2:11:03] Exact, dat herken ik helemaal.

[2:11:05] Daarom is het zo belangrijk dat we super transparant hebben... wie er wel zijn aangesloten bij Finankeur.

[2:11:09] Daar is die financieringsgids ook belangrijk voor.

[2:11:12] Daar kom ik straks nog even op terug.

[2:11:15] Laatste ding wat ik nog bij mijn inleiding eigenlijk mee wil geven... is dat voor een gezond ondernemersklimaat naast financiering... natuurlijk vooral allereerst belangrijk is dat je je betalingen netjes op tijd krijgt.

[2:11:25] Het is ook niet voor niks dat ik nog vorige week of twee weken geleden... in een oproep duidelijk ben geweest over een oproep in ketens...

[2:11:34] elkaar goed te betalen en daarin aan de betalingstermijnen te houden.

[2:11:38] En daarmee niet problemen van de een naar de ander door te spelen in de keten.

[2:11:42] Die verantwoordelijkheid, daar roep ik dus alle ondernemers in op.

[2:11:48] Nou, dan is even wat specifieke vragen hier nog.

[2:11:52] MKB'ers, mevrouw Budder vroeg.

[2:11:54] MKB'ers voelen zich niet altijd gezien of gehoord.

[2:11:59] Vaak zijn ook subsidie- en financieringaanvragen ingewikkeld.

[2:12:04] Dus kunnen we nou niet naar light aanvraagprocessen.

[2:12:08] Ja, dat vind ik ook belangrijk.

[2:12:10] Ik vind het belangrijk dat ondernemers toegang hebben tot passende financiering.

[2:12:14] De financieringsgids en de Kamer van Koophandel financieringsadviseurs helpen ondernemers ook...

[2:12:20] zich goed voor te bereiden... om goede financieringsaanvragen te doen.

[2:12:26] Voor subsidies kunnen ondernemers vaak al terecht bij RVO.

[2:12:29] Die heeft een subsidie- en financieringswijzers... maar ook blogs en handleidingen om ondernemers te helpen.

[2:12:36] En ja...

[2:12:37] Dat is nog niet goed genoeg, dus er moet verder geoptimaliseerd worden.

[2:12:40] En dat doen we via de actieagenda MKB, dienstverlening.

[2:12:45] Want dan wordt het aanbod van landelijke en regionale aanbieders verder gestroomlijnd.

[2:12:50] In het najaar krijgt u een voortgangsbrief over de dingen die in die actieagenda verder opgepakt zijn.

[2:12:56] Dan heb ik al iets gezegd over wat ik doe om het MKB sneller te laten verduurzamen.

[2:13:03] Dat was wat meneer Schones eigenlijk onder de aandacht bracht.

[2:13:06] Ik noemde al daarin die duurzaamheidsleningen die bij credits eigenlijk met een lagere rente inmiddels beschikbaar zijn.

[2:13:14] Precies gericht op dit doel.

[2:13:16] Maar wat we ook doen is dat we als Rijk ongeveer 4,3 miljard per jaar beschikbaar stellen via een breed aantal...

[2:13:22] programma's en regelingen voor investeringen in verduurzaming.

[2:13:27] Dan hebben we nog de interdepartmentale werkgroep verduurzaming MKB... waarin we de ondersteuning effectiever en efficiënter maken...

[2:13:35] Hierdoor kunnen ondernemers makkelijker informatie over en ondersteuning bij verduurzaming vinden.

[2:13:42] De Kamer is daarover geïnformeerd op 26 mei 2025.

[2:13:46] Dus dat is ruim een jaar geleden.

[2:13:48] En na de zomer komt er een brief met een nieuwe stand van zaken op dit vlak.

[2:13:54] En dan als het nog gaat om kennis.

[2:13:57] Er zijn allerlei ontzorgingsprogramma's... waarin teams bij ondernemers langs gaan om ze te helpen... bij het opstellen en uitvoeren van verduurzamingsplannen.

[2:14:06] Hopelijk allemaal om het doel te dienen... wat door meneer Schoners onder de aandacht is gebracht.

[2:14:11] En dat leidt tot de vraag van meneer Prikerts.

[2:14:14] Dank voorzitter.

[2:14:15] Ja, ik hoor de minister net zeggen, bijvoorbeeld bij credits, dat er inderdaad een laag rentepercentage wordt gerekend bij duurzaamheidsinvesteringen zoals een elektrisch bus.

[2:14:25] Maar dat lost nog steeds niks op voor die ambulante handel.

[2:14:28] Want die krijgen dat niet gefinancierd.

[2:14:29] Ook al is er een lage rente, aangezien die maar twee jaar vergunning hebben in veel gemeentes, kunnen die geen investeringen doen die meerdere jaren duren om terug te verdienen.

[2:14:40] En daardoor krijgen die ook.

[2:14:41] Dus daar lossen we niet zo heel veel mee op.

[2:14:44] En mijn vraag aan de minister is hoe dat eventueel opgelost zou kunnen worden.

[2:14:49] De minister.

[2:14:51] Ja, ik denk dat we hiermee aan een veel groter vraagstuk raken.

[2:14:55] Moeten we afschalen op bepaalde doelen als niet iedereen mee kan?

[2:15:00] En dat is in ieder geval niet mijn mening.

[2:15:02] Dat we altijd als doel moeten hebben om iedereen mee te kunnen laten gaan.

[2:15:07] Het halen van die doelen is ook namelijk iets wat belangrijk is voor ons samen.

[2:15:12] Ik snap best dat hier op dieperliggend niveau, zelfs incidentele gevallen... dat je daar allemaal genuanceerde of andere opvattingen over kunt hebben...

[2:15:20] Dat voert te ver om in dit debat te doen.

[2:15:23] Maar in generieke zin ben ik geen voorstander om verduurzamingsdoelen af te schalen.

[2:15:28] Dat is misschien mijn beste reactie op deze opmerking.

[2:15:35] Dan de vraag welke stappen zijn gezet om woekenrentes aan te pakken.

[2:15:41] Volgens mij heb ik daar al wat over gezegd.

[2:15:44] Dat er na aanleiding van een motie een onderzoek naar de huidige rentepraktijken wordt gedaan...

[2:15:49] en dat de resultaten in Q4 verwacht worden.

[2:15:52] Ik overweeg nog geen maximumrentes.

[2:15:56] Dan heb ik in mijn inleiding iets over gezegd.

[2:16:03] Meneer Prikhaards heeft me uitgedaagd... om wat te vinden van non-bankaire financiering.

[2:16:09] Zou je dit wel moeten willen?

[2:16:11] Eigenlijk sta ik op het standpunt dat het best goed is... om een breder palet aan keuzes te hebben.

[2:16:16] Ik ben daar niet tegen...

[2:16:17] Dus ik vind het goed als ondernemers keuzes kunnen maken en daarom vind ik het ook prettig dat er een divers financieringslandschap in Nederland is waarin je crowdfunding kunt inzetten, leasing kunt gebruiken, direct lending kunt gebruiken, factoring, allemaal dingen.

[2:16:34] De financieringsgids is daarin voor mij wel weer een belangrijk instrument.

[2:16:38] Om ondernemers te helpen bij het zoeken naar die juiste financiering.

[2:16:41] En ook om te zorgen dat die financiers dan vervolgens betrouwbaar zijn.

[2:16:45] En daarom zet ik ook in op die gedragscodes van Finankeur.

[2:16:47] Maar nu gaan we in een cirkeltje rond.

[2:16:51] Ja, dank voorzitter.

[2:16:52] Ja, dat klinkt allemaal ontzettend leuk, maar ook die financieringsgids bijvoorbeeld, die verwijst heel makkelijk naar non-bankeren financiers die juist die woekenrentes hanteren waar wij het vandaag meerdere malen over gehad hebben.

[2:17:05] 30 tot 60 procent en ook nog eens een verplichting om zo kort mogelijke termijn af te lossen.

[2:17:12] Het probleem zit hem, en dat hoor je van heel veel micro-ondernemers, wat kleinere ondernemers.

[2:17:18] Banken zijn volstrekt niet geïnteresseerd om leningen te verstrekken beneden de anderhalf, twee ton.

[2:17:24] En daardoor komen ze vaak bij non-bankaire financiers terecht.

[2:17:30] En dat is niet zozeer een keuze, maar dat komt negen van de tien keer, gewoon omdat ze geen andere mogelijkheid hebben.

[2:17:37] En dat vind ik zo kwalijk.

[2:17:40] En dat is ook de reden dat ik hier al meerdere malen op terug ben gekomen, op die financieringsmogelijkheden.

[2:17:46] Omdat wij vinden dat eigenlijk elke MKB'er op een fatsoenlijke, nette manier een financiering zou moeten kunnen regelen.

[2:17:55] En ook Credits, met alle respect, rekent ook gewoon 10% rente op datgene wat ze uitlenen.

[2:18:02] En dat is ook niet heel weinig, denk ik.

[2:18:06] Vind ik.

[2:18:08] Dat was geen vraag.

[2:18:11] De vraag is, ik verzoek aan de minister om daarop te reflecteren.

[2:18:18] Als de vraag aan mij is, vindt u dat je goedkoper zou moeten kunnen lenen... dan zou ik daar tegenover willen stellen... van ook het verstrekken van financiering is een ondernemend vak.

[2:18:29] Daar worden risico's in geprijsd.

[2:18:30] Ik vind het in die zin normaal dat dat ook gewoon een marktwerking heeft... en dat daar een eigen ondernemersrisico weer mee afgedekt wordt.

[2:18:40] Ik heb nog even geen persoonlijke opvatting over wat dan een passend rentetarief is...

[2:18:44] Ik vind dat mensen ook niet geld moeten lenen wat ze niet kunnen aflossen.

[2:18:54] Overigens, als u het blijft koppelen aan het begrip woekerrentes, dat deed u dat begrijp ik, of ik, even via de voorzitter...

[2:19:01] Dan ga ik even weer terug naar dat we natuurlijk daar goed naar moeten zoeken... waar er oneigenlijke marktpraktijken zijn.

[2:19:10] En daar gaat nou precies dat onderzoek voor waar ik in Q4 dus op terugkom.

[2:19:16] Dan de win-win-lening.

[2:19:17] Mevrouw Bühler heeft daar gevraagd... zou dat nou toch echt niet sneller kunnen dan in 2029?

[2:19:26] Eigenlijk is het ook voor mij misschien een oncomfortabel inzicht geworden... dat het inderdaad zo lang duurt voordat dit soort veranderingen ingevoerd kunnen worden.

[2:19:36] Dus 2029, alhoewel het ver weg klinkt... is vrij snel met de introductie van zo'n nieuw instrument.

[2:19:44] Dat heeft van alles te maken met besluitvormingsmomenten.

[2:19:46] Dus vanaf nu gerekend is het besluitvormingsmoment van het voorjaar van 2027...

[2:19:50] het eerst haalbare, waarin zo'n instrument ingezet kan worden.

[2:19:54] En dan is ook nog eens iets waar ik zelf wel heel gevoelig voor ben... dat het ook nog vraagt om uitvoeringscapaciteit... bij de belastingdienst die er moet zijn om dit in te kunnen voeren.

[2:20:06] Ook hier vind ik dat we zorgvuldig om moeten gaan... met wat we allemaal neerleggen bij zo'n organisatie als de belastingdienst.

[2:20:11] Wat we daar vragen.

[2:20:13] Vanwege de invoering van het nieuwe Box3-stelsel... is er niet heel veel ruimte...

[2:20:19] voor extra dingen daar beschikbaar.

[2:20:21] Zo hangt alles met alles samen.

[2:20:23] Vorige week heb ik u elkaar geïnformeerd... in de brief over ontwikkeling van durfkapitaalmarkt... en versterking van bedrijfsfinanciering.

[2:20:30] Hier ga ik ook onder andere in op die ontwerpcriteria van de regeling.

[2:20:34] En de komende tijd werk ik de win-win-regeling verder uit... richting besluitvorming in het voorjaar van 2027.

[2:20:41] Ik zal u daarna ook weer informeren natuurlijk.

[2:20:44] Ondertussen overigens is het niet zo dat er niks is... zolang die win-win-regeling er niet is.

[2:20:48] Die wil ik wel graag.

[2:20:50] Maar er is gelukkig ook in de tussentijd van alles beschikbaar.

[2:20:53] En dan verwijs ik weer naar alles wat hiervoor eigenlijk al aan bod is gekomen.

[2:20:57] Dan tot slot in dit blokje wat mij betreft vroeg meneer Vlag mij naar hoe het staat met de plannen voor de Nationale Investeringsbank.

[2:21:09] Eigenlijk is dat iets waar ik vorige week donderdag in het commissiedebat innovatie uitgebreid op in ben gegaan.

[2:21:17] Dus zonder dat helemaal over te doen herhaal ik dat mijn streven is om de Kamer snel na de zomer te informeren over alle ontwerpen daarvoor.

[2:21:27] Dan heb ik een blokje met zaken die de regio aangaan.

[2:21:32] De heer Vlag vroeg mij meer in generieke zin naar regionale economie.

[2:21:39] Dus hoe houden we onze regio's sterk?

[2:21:42] Daar hebben we verschillende instrumenten voor.

[2:21:44] Denk bijvoorbeeld aan de liquiditeitsmaatregelen zoals de BMKB en de garantieondernemingsfinanciering voor tijdelijke overbrugging.

[2:21:50] Of de impulsaanpak winkelgebieden, ook al door verschillende van u aan gerefereerd.

[2:21:57] Dat is natuurlijk iets waarmee we gemeenten in staat stellen om hun centrumgebieden te verbeteren.

[2:22:01] En ik was blij met de positieve reflecties die u daarop geeft.

[2:22:07] Dat is namelijk ook mijn eigen beeld.

[2:22:10] Verder hebben we natuurlijk ook nog het nationaal programma Vitale Regio's.

[2:22:13] Dat zit bij mijn collega van BZK.

[2:22:16] Daar sluit het Rijk Regio Deals.

[2:22:18] Dus de samenwerkingsafspraken tussen het Rijk en de regio.

[2:22:22] Bijvoorbeeld om het te doen van gezamenlijke investeringen.

[2:22:25] En dat is eigenlijk altijd gericht op het versterken van de lokale economie.

[2:22:29] Dus een deel van deze maatregelen zal ik ook verder meenemen.

[2:22:34] Dan is er eigenlijk een appel op mij gedaan door meneer Vlag...

[2:22:40] of ik me nog in kan zetten voor een verdere uitbreiding... van die succesvolle impulsaanpak winkelgebieden.

[2:22:48] Want het klopt dat er nog meer gemeentes zich hebben gemeld... die ook graag daar aanspraak op zouden kunnen maken.

[2:22:55] Hoe graag ik daar ook ja op zou willen zeggen... de bittere werkelijkheid is gewoon dat er op dit moment geen budget voor is.

[2:23:02] En net als u is het zo dat mocht ik wel kansen zien dat ik heus weet dat dit een aantrekkelijk instrument is wat ook impactvol is.

[2:23:11] Overigens weet ik ook nog wel wat andere dingen die ook interessant zijn.

[2:23:14] U zelf heeft daar ook mij weer zaken over meegegeven.

[2:23:17] In die zin blijft het altijd wegen van waar we het geld aan uit kunnen geven als we het gevonden hebben.

[2:23:23] Maar dat die impulsaanpak interessant is, dat ben ik helemaal met u eens.

[2:23:27] Dan mevrouw Bühler die vragen heeft gesteld over leefbaarheid in kleine kernen.

[2:23:39] En dat verschillende regels in Nederland eigenlijk gewoon nog allerlei dingen belemmeren.

[2:23:44] Zoals ontwikkelmogelijkheden die retail en horeca bijvoorbeeld ziet.

[2:23:53] Ik herken dat voorzieningen in kleine kernen onder druk staan.

[2:23:58] En ook hoezeer juist lokale ondernemers een rol kunnen spelen... om juist daar zelf allemaal initiatief in te nemen.

[2:24:05] En dat dat ook ruimte nodig heeft.

[2:24:08] Ik vind het dus ook belangrijk om die ruimte te geven aan ondernemers.

[2:24:12] Om hen te laten vernieuwen.

[2:24:14] Om in te spelen op die veranderende behoeftes van consumenten.

[2:24:19] Bijvoorbeeld door mengformules.

[2:24:22] En daar waar regels dat in de weg staan...

[2:24:24] vind ook ik dat we daar kritisch naar moeten kijken of dat anders kan.

[2:24:29] U vindt in mij de eerste om te zeggen... je moet ondernemers zoveel mogelijk laten doen waar zij goed in zijn, namelijk ondernemen.

[2:24:37] Dus ik zet me daarvoor in dat dat niet altijd makkelijk te realiseren is, herken ik ook.

[2:24:43] Als u daar nog heel concrete tips over aan mij wilt geven, dan sta ik daar altijd voor open.

[2:24:49] Ik realiseer me dat ik hiermee nu niet echt zeg... Goh, ik zal dit eens even regelen.

[2:24:54] Maar ik wil hiermee maar laten merken dat ik herken dat dit belangrijk is.

[2:24:59] Dan de laatste die ik in dit blokje heb... die komt van meneer Vlag... die eigenlijk aan mij heeft meegegeven... of ik nog eens expliciet wil kijken... naar de bescherming van een collectieve rustdag... in zijn geval ook specifiek genoemd natuurlijk voor de zondag.

[2:25:18] Hij heeft hem ook gekoppeld aan die overdrukke samenleving.

[2:25:24] Bij de evaluatie van de winkeltijdenwet...

[2:25:27] lag de focus in algemene zin niet op het in kaart brengen van mogelijkheden om die collectieve rustdag te beschermen.

[2:25:35] Daarom denk ik niet dat dit terug gaat komen in de kabinetsreactie.

[2:25:40] Uw Kamer ontvangt deze kabinetsreactie overigens net als het eindrapport in september.

[2:25:46] Het perspectief van werknemers over de zondagsrust en een uitleg over de regels onder de zondagswet... komen wel terug in het eindrapport van de evaluatie.

[2:25:55] Dit was wat ik verzameld had onder de regio vragen.

[2:26:01] Dan heb ik nog één laatste verzamelblok.

[2:26:04] Misschien is dat het moment dat u kunt kijken of u vindt dat ik voldoende op dingen ben ingegaan.

[2:26:10] Even kijken.

[2:26:12] Ik heb een vraag hier nog over faillissementwet.

[2:26:15] Daar heeft meneer Vlag mij van gevraagd of ik bereid ben om een verkenning te starten naar een efficiëntere faillissementwetgeving.

[2:26:22] Dat zou ik zien als iets wat niet iets toevoegt.

[2:26:27] Omdat namelijk de minister van Justitie en Veiligheid al een grootschalig moderniseringsprogramma heeft ingezet.

[2:26:35] Waarvan in de afgelopen jaren ook al een groot aantal voorstellen is afgerond.

[2:26:38] En er ook nog een aantal lopen.

[2:26:40] Dus eigenlijk...

[2:26:41] Denk ik daarin te zien dat er een heleboel van dat soort zaken die raken aan dat faillissementrecht hier gepakt worden.

[2:26:47] Ook vanuit Europese wetgever worden dergelijke initiatieven genomen.

[2:26:51] De meest recente richtlijn wordt op dit moment geïmplementeerd in nationale wetgevingen.

[2:26:56] Dat gaat dan om harmonisatie van bepaalde aspecten van insolventierecht.

[2:27:01] Ik hoop dat niemand mij doorvraagt op wat dat precies allemaal inhoudt.

[2:27:05] Het efficiënte verloop van procedures is wel altijd een aandachtspunt.

[2:27:09] Dat over faillissementsrecht.

[2:27:11] Dan mevrouw Bühler.

[2:27:13] En trouwens meerdere van u die mij nog wat hebben gevraagd... over de Kamer van Koophandel en hoe om te gaan met de evaluatie daarvan.

[2:27:22] Eigenlijk denk ik door de vragen heen te horen dat een aantal van u ziet... dat in de taakvelden van de Kamer van Koophandel er een aantal zijn... die misschien niet zo goed functioneren.

[2:27:36] waarvan u denkt, als we het nou eens meteen helemaal door zouden strepen... dan zou dat een besparing opleveren en andere partijen kunnen dit doen.

[2:27:44] Ik vind op zich de gedachte dat je voorkomt dat er gedubbeld wordt... in werkzaamheden tussen verschillende organisaties.

[2:27:51] Concreet noemde u daarover de ROMS, de Kamer van Koophandel en de RVO.

[2:27:59] Die gedachte om te ontdubbelen daarin, die spreekt mij natuurlijk heel erg aan in dat kader.

[2:28:05] Zijn we dat ook aan het doen om dat nog een keer goed naast elkaar te zetten?

[2:28:09] We is in dit geval mijn departement.

[2:28:11] En daar komen we in het najaar op terug.

[2:28:13] Dat zal ik in samenhang bekijken met die evaluatie van de Kamer van Koophandel.

[2:28:18] Ik ga niet vooruit lopen op dat er wel bepaalde taakvelden uit kunnen bij de Kamer van Koophandel.

[2:28:27] Wat let de minister om gewoon te doen wat in die evaluatie staat?

[2:28:31] En daar, het is er niet voor uitlopen, want in de evaluatie staat namelijk gewoon of besie je het een jaar, dat geeft een kans of doe je die taken niet mee.

[2:28:40] Dus volgens mij is er niet nog weer een onderzoek nodig en nog weer een evaluatie nodig.

[2:28:44] Want die evaluatie ligt er.

[2:28:46] Ik vermoed, als ik net...

[2:28:47] De reacties die hier rechts van mij hoorden en links weet ik niet, maar rechts.

[2:28:50] Dat er gewoon al een kamerbrede meerderheid is om dit te doen.

[2:28:53] Nou, we hebben bijna een reces.

[2:28:54] Mooi moment voor de minister om dit op te pakken.

[2:28:56] En dan kunnen we na het reces horen hoe ze dit gaat doen.

[2:29:01] De minister.

[2:29:03] Ik herken dezelfde intentie van meneer Kisteman die ik ook eerder goed begrepen heb over dat daar een veronderstelling onder zit van dat het niet nodig is.

[2:29:14] Ik ben daar niet bij die veronderstelling omdat in de evaluatie van de Kamer van Koophandel ik vooral herken dat iets wat wel nodig zou zijn...

[2:29:22] nu nog niet goed genoeg gebeurt.

[2:29:24] En de gedachte daarover, over dat het dubbelt met wat anderen al doen, daarvan heb ik net al proberen te zeggen, herhaal ik nu nog een keer, dat ik dat zeker ook goed bekijk.

[2:29:35] En dan gaat het over het naast elkaar zetten van dienstverlening van enerzijds de RVO, anderzijds de ROMS en daarnaast de KVK.

[2:29:43] Ja, mijn behoefte is dat dat aanvullende portefeuilles zijn.

[2:29:51] Dan begrijp ik het misschien niet verkeerd.

[2:29:53] Maar die evaluatie komt toch van de hand van die minister.

[2:29:56] Want in die brief staat...

[2:29:59] De minister van Economisch Zakenklimaat, met uw naam eronder.

[2:30:02] Dus wat is dan nog meer nodig, zeg maar, om, u schrijft, de minister schrijft, sorry voorzitter, de minister schrijft, dat het een idee kan zijn om deze twee taken stop te zetten.

[2:30:11] En vervolgens zegt ze nu, ja, ze worden niet goed uitgevoerd en misschien moeten we daar eerst naar kijken.

[2:30:15] We hebben andere plekken waar dit wordt gedaan.

[2:30:17] De Roms doet dit, het RVO doet dit.

[2:30:19] Minister, even slagvaardig, stop toch wel mee.

[2:30:23] De minister.

[2:30:29] Nee, nee.

[2:30:37] Ik denk dat ik de oproep echt wel goed gehoord heb, alleen dat ik een ander beeld heb over wat die evaluatie mij vertelt.

[2:30:45] Dus mijn aanname is nog steeds dat daar werk gebeurt wat we niet kunnen missen en wat beter kan.

[2:30:52] Mocht daarvan ik op enig moment gaan zien dat dat helemaal niet werk is wat we goed moeten laten gebeuren, omdat het ergens anders is, dan beloof ik dat ik ga ontdubbelen.

[2:31:02] Dat heb ik nu nog niet als inzicht.

[2:31:05] Mevrouw Buleg.

[2:31:07] Het mooie aan die evaluatie van Kamer van Koophandel is dat het een evaluatie is die kijkt naar de uitvoering.

[2:31:16] Maar kijkt ook naar de wettelijke taak.

[2:31:18] En wij geven als Kamer een wettelijke taak aan Kamer van Koophandel.

[2:31:25] En juist de evaluatie ziet toe op die wettelijke taak.

[2:31:29] Die zeggen die wettelijke taak zou je eigenlijk moeten terugtrekken.

[2:31:32] En dat maakt dus dat je daarin een verschil hebt van... dat het niet de discussie is, doen ze het wel goed?

[2:31:39] Want er wordt ook heel veel waardering uitgesproken.

[2:31:42] En ik denk dat we het ook zeker moeten doen... over het werk van de mensen van KMVK.

[2:31:47] Maar er wordt gewoon gekeken van...

[2:31:49] Vind je nog wel dat die wettelijke taak van toepassing is.

[2:31:53] En ik denk dat wij als Kamer daar dan ook elkaar serieus in moeten nemen.

[2:31:57] Om te zeggen van ja die willen we even onder de loep nemen.

[2:32:00] En zullen we die niet terugtrekken.

[2:32:01] Dus wat mij betreft zou er ook wel wat meer snelheid in gemaakt kunnen worden.

[2:32:05] En ik zou dan ook graag willen kijken naar wat gaan we doen met de middelen die vrijkomen.

[2:32:10] Daar hebben we vorige week al een keer over gesproken.

[2:32:13] De minister.

[2:32:15] Ik herhaal graag nog een keer mijn toezegging dat ik in het najaar, als ik dus ook die aanpalende dienstvelden heb bekeken van RVO, Roms en KVK, dat ik terug zal komen op de oproep die u hier bij mij doet.

[2:32:34] Ik ga toch nog een keer op dit onderwerp door.

[2:32:38] Ik lees even voor.

[2:32:41] Voor innovatie en regenstimulering is de toegevoegde waarde met de huidige invulling momenteel beperkt.

[2:32:48] Wat wil de minister nu nog gaan onderzoeken dan?

[2:32:52] Het werkt niet bij de Kamer van Koophandel.

[2:32:54] De eigen brief van de minister geeft dit aan.

[2:32:57] We willen minder ambtenaren, we willen slagvaardiger worden.

[2:32:59] We hoeven we toch niet dan hier nog gaan onderzoeken hoe we het dan wel kunnen gaan invullen.

[2:33:03] Het wordt al ergens gedaan.

[2:33:05] We weten waar dit wordt gedaan.

[2:33:06] Minister, volgens mij is het de kans om als bewindpersoon, waar wij als regeerakkoord bestaan, slagvaardig te willen worden, minder ambtenaar, is dit de kans voor de minister om hier een goede stap op te zetten?

[2:33:18] Dus laten we alsjeblieft niet weer een evaluatie gaan doen en weer blijven hangen wat we hier al jaren in blijven hangen.

[2:33:25] De minister.

[2:33:27] Onze grootste agree to disagree, of in ieder geval dat zou mijn conclusie zijn, is dat ik niet het beeld heb dat het al ergens wordt gedaan.

[2:33:37] En dat is ook niet wat in dat rapport staat.

[2:33:44] Uw laatste interruptie.

[2:33:45] Ja, weet ik, voorzitter.

[2:33:46] Dan adviseer ik, denk ik, die minister... om nog zelf eens een keer goed naar die brief te lezen.

[2:33:50] Want er staat namelijk onder andere... dat de Roms regionale ontwikkelingsmaatsprijs... zich te bezig houden in de staat.

[2:33:55] Dat RVO bepaalde dingen doet.

[2:33:57] Het staat er gewoon.

[2:33:58] We weten allemaal wat de Roms doet.

[2:34:00] We weten hoeveel geld er naar de Roms gaat.

[2:34:01] We weten wat voor goed werk ze doen aan dit soort dingen.

[2:34:05] En aangezien het toch mijn laatste interruptie is.

[2:34:07] Ik denk wel dat, dan gaan we hier straks gewoon een motie op indienen in het tweede debat wat komt.

[2:34:12] En dan op die manier de minister maar verzoeken om dit gewoon te doen.

[2:34:14] Want we moeten hier gewoon, volgens mij ligt hier een unieke kans voor de minister.

[2:34:17] Pak het op zou ik zeggen.

[2:34:18] En ja, dat.

[2:34:22] Ja voorzitter, ik ga de heer Kisman toch bijvallen.

[2:34:25] Want ik noemde net al even rapport Wenning waarin onder meer duidelijk wordt gesteld.

[2:34:30] Om juist in dit soort gevallen een beetje lef te tonen en een beetje door te pakken.

[2:34:35] Ik heb ook geen vraag verder hoor.

[2:34:36] Maar ik wil dit gewoon echt van harte onderstrepen.

[2:34:38] Ik snap ook gewoon echt niet wat hier nou zo ingewikkeld is.

[2:34:45] De minister.

[2:34:48] Ik heb geloof ik niet iets toe te voegen aan hoe ik eerder gereageerd heb.

[2:34:54] Bij Overig?

[2:34:55] Of zijn we nog bij regio?

[2:34:57] Bij Overig zat ik bij.

[2:34:59] Oké, gaan we daarmee starten.

[2:35:01] Even kijken, dan over de aanbestedingswet, specifieke rechtsbescherming.

[2:35:06] Meneer van der Lee heeft daar vragen over gesteld.

[2:35:10] Eigenlijk een concrete vraag, wordt het wetsvoorstel doorgezet of ingetrokken?

[2:35:13] Die is op dit moment nog niet aan de orde.

[2:35:18] Ik ben bekend met de signalen die zijn afgegeven tijdens de recente rondetafel en de wetenschapstoets over dit wetsvoorstel.

[2:35:25] De wetenschappers zijn van mening dat het wetenschapsvoorstel onvoldoende zal bijdragen aan verbetering van rechtsbescherming bij aanbesteden.

[2:35:32] En ik heb die signalen bestudeerd.

[2:35:34] Ik verwacht op korte termijn mijn reactie op de wetenschapstoets naar uw Kamer te versturen.

[2:35:40] En daarna ga ik graag verder met u in gesprek hierover.

[2:35:45] De heer Van der Lee.

[2:35:47] Ja, ik snap op zich.

[2:35:48] Het is een procedureel antwoord.

[2:35:49] Maar ik wil toch ook wel weten wat de minister zelf vindt.

[2:35:54] Er is lang gewerkt aan die wet.

[2:35:55] Die is op de valrip ingediend door de ambtsvoorganger van deze minister.

[2:35:59] Maar het is niet alleen de wetenschappers.

[2:36:00] We hebben een brede rond de tafel gehad.

[2:36:02] Vanuit alle kanten wordt gezegd.

[2:36:04] Aan rechtsbescherming doet het helemaal niks.

[2:36:06] Het leidt misschien tot iets meer mogelijkheden om klachten in te dienen.

[2:36:13] Die afhandeling gaat niet verbeteren.

[2:36:14] Maar de vertragingen zullen wel zich ophopen.

[2:36:17] Want je kunt op heel veel momenten klachten indienen.

[2:36:19] En alle aanbestedende diensten zijn zich het hoedje geschrokken.

[2:36:23] Dus niemand is hiermee gediend.

[2:36:26] Dan hoeft elkaar toch niet langer bezig te houden.

[2:36:28] Dan zeggen we toch gewoon, we gaan niet door met deze wet.

[2:36:30] We gaan ons richten op de dingen die wel nu urgent zijn.

[2:36:34] De minister.

[2:36:36] Als ik weer vergeet mijn geluid uit te zetten, voorzitter, sorry.

[2:36:40] Ik hoor het pleidooi.

[2:36:42] Ik stel voor dat ik hier in de tweede termijn even op terugkom.

[2:36:47] Dan toegang van het MKB bij overheidsopdrachten.

[2:36:53] Dat was ook een vraag van meneer Van der Lee.

[2:36:58] Ja, vind ik belangrijk, inderdaad.

[2:37:02] Ik ga in Brussel aandacht vragen voor de toegang van het MKB tot de overheidsopdrachten.

[2:37:06] Mijn verwachting is dat de Europese Commissie na de zomer een voorstel publiceert om de aanbestedingsrichtlijnen te herzien.

[2:37:13] En daarin verwacht ik ook aandacht voor het versterken van de positie van het MKB.

[2:37:17] En dat kan bijvoorbeeld door simpelere aanbestedingsprocedures en ook door digitale tools die dat makkelijker maken.

[2:37:25] Dus deze ontwikkeling zit daarin.

[2:37:28] Dan de vraag over strategische doelen bij het aanbesteding.

[2:37:35] Ook een vraag van meneer Van der Lee.

[2:37:37] Een motie zelfs.

[2:37:42] Even kijken.

[2:37:43] En in die motie vraagt hij om strategische of maatschappelijke doelen... en eigenlijk om een actieve insteek... meer dan alleen het verwijzen naar de aanbestedingen diensten.

[2:37:54] Ik ben het natuurlijk eens dat we actief moeten inzetten...

[2:37:57] strategisch inkoop.

[2:37:59] Ik heb geloof ik in een eerder debat wel eens verteld hoezeer ik hier ook vanuit mijn vorige werkervaring ook positieve effecten van heb gezien.

[2:38:09] Het is dan ook niet voor niks dat ik vanuit de verantwoordelijkheid die ik heb voor het aanbestedingskader ook zorg dat we

[2:38:14] ruimte creëren om hier meer op in te zetten bij dat aanbesteden.

[2:38:18] Ik weet ook trouwens dat niet iedereen in deze commissie daarin dezelfde beelden deelt.

[2:38:22] Daar hebben we de vorige keer wel eens een debat met elkaar overgevoerd.

[2:38:26] Toch hecht ik eraan, en daarin is misschien net waarin meneer Van der Lee en ik wat uit elkaar lopen, dat daarin wel aan bestedende diensten hun prioriteiten mogen stellen.

[2:38:37] Omdat zij ook degene zijn die het meest staan voor de impact die ze moeten halen.

[2:38:44] Nou...

[2:38:44] Het Rijk is bezig om die aanbestedende diensten... om die ook wel aan te moedigen om die ruimte te benutten.

[2:38:52] Dat doen we via de Rijksinkoopstrategie.

[2:38:53] Dat is niet waar ik verantwoordelijk voor ben... maar mijn collega minister van Binnenlandse Zaken.

[2:38:58] Die strategie wordt deze zomer herijkt.

[2:39:01] En ook mijn collega minister van KGG... komt binnenkort met een nieuwe agenda MVOI 2026-2030.

[2:39:08] Dat is ook weer eens een moment waarin...

[2:39:12] Overige aanbestedende diensten worden aangespoord om maatschappelijke doelen mee te nemen in hun aanbestedingen.

[2:39:17] Dus ik hoop dat daaruit in ieder geval blijkt dat er wel degelijk hierin sturend wordt opgetreden.

[2:39:24] Dan over strategische autonomie, ook een punt wat meneer Van der Lee raakte.

[2:39:32] In het kader van de nationale grondstoffenstrategie en het nationaal programma Circulaire Economie wordt gekeken naar inkoopbeleid om de vraag naar in de EU geproduceerde en circulaire kritieke grondstoffen en materialen aan te jagen.

[2:39:45] Lange zin, maar hier zit dus concreet kader en er lopen trajecten om samen met de private sector richtlijnen te ontwikkelen voor bijvoorbeeld de inkoop van batterijen en zonne-energie.

[2:40:00] Dat dient het doel wat ook door meneer Van der Lee beoogd werd.

[2:40:06] Voorzitter, ik heb er nog twee.

[2:40:09] Ja, twee.

[2:40:12] Dat is er weer een van meneer Van der Lee.

[2:40:15] Die ging over een mogelijk wetsvoorstel over maatschappelijke BV's.

[2:40:20] Of sociale ondernemingen, zoals ze ook wel genoemd worden.

[2:40:24] In het coalitiekoord hebben we afgesproken dat de rentmeestervennootschap als ondernemingsvorm mogelijk wordt gemaakt.

[2:40:31] En dus ook zal worden opgenomen in het burgerlijk wetboek.

[2:40:36] En die rentmeestervennootschap overlapt deels met de maatschappelijke BV.

[2:40:42] Met de maatschappelijke BV wordt beoogd om sociaal ondernemerschap te bevorderen.

[2:40:48] Dus dat blijkt onder andere uit uiterlijke kenmerken zoals dan dat voeren van die woorden.

[2:40:54] De maatschappelijke, tussen aanhalingstekens, voordat de naam van de onderneming komt.

[2:41:01] Met de rentmeesterverderschap kan sociaal ondernemer ook worden bevorderd.

[2:41:05] Maar dat hoeft niet.

[2:41:07] Anders dan bij de maatschappelijke BV wordt beoogd om een daadwerkelijk nieuwe rechtsvorm te realiseren.

[2:41:17] En niet alleen een woordje toe te voegen.

[2:41:20] Dus daar zit het verschil.

[2:41:23] Het ministerie van Justitie en Veiligheid is de penvoerder voor dat renmeester Vennootschap.

[2:41:30] En zij organiseren binnenkort een ronde tafel met vertegenwoordigers uit wetenschap en de praktijk.

[2:41:35] over dit onderwerp, afhankelijk hiervan wordt onderzocht... of er een specifieke noodzaak is om een wetsvoorstel hierover in te dienen.

[2:41:42] Dat was eigenlijk weer waarin dat teruggrijpt op die vraag van meneer Van der Lee.

[2:41:46] Uw Kamer wordt hier door mijn collega van JNV nog over geïnformeerd.

[2:41:51] Dan heb ik de laatste...

[2:41:52] De heer Van der Lee nog op dit punt.

[2:41:55] Ja, ik ben op zich bekend hoor, met het renmeester Feyenootschap.

[2:41:58] En ik weet ook uit Wins Koker dat kwam, of komt.

[2:42:01] Een collega Sneller van D66.

[2:42:04] Maar ik heb nog nooit een MKB-bedrijf op bezoek gehad dat hiervoor heeft gepleit.

[2:42:09] Terwijl ik ieder jaar word benaderd door sociale ondernemingen.

[2:42:13] Die graag impact willen maken en daarvoor herkenning en erkenning willen.

[2:42:17] Zodat ze ook bijvoorbeeld in inkooptrajecten herkenbaarder zijn voor aanbestedende diensten.

[2:42:23] En dat is niet het afgelopen jaar.

[2:42:25] Dat is al in alle jaren dat ik Kamerlid ben.

[2:42:27] En dat is al ruim negen jaar.

[2:42:29] Erpo Bruins van de ChristenUnie heeft zich in het verleden zeer hard gemaakt hiervoor.

[2:42:33] Toen de ChristenUnie in de kabinetten zaten, is hier werk aan gemaakt.

[2:42:37] Er ligt gewoon een conceptwetsvoorstel.

[2:42:39] En ik snap niet waarom een deel van het MKB dat hier behoefte aan heeft, hier niet gewoon mee bediend wordt...

[2:42:44] Ik vind het prima als er daarnaast nog iets anders komt, wat trouwens minder zeggenschap heeft.

[2:42:50] Want je hoeft helemaal niet aan een maatschappelijke missie te werken als je zo'n rentmeesterding bent.

[2:42:57] Maar waarom zet de minister dit niet gewoon door?

[2:43:00] Dan kan de Kamer zelf beslissen of ze het allebei wil of één van tweeën.

[2:43:06] Ik begrijp gewoon niet waarom dit is stilgelegd.

[2:43:09] De minister.

[2:43:12] Hier moet ik ook gewoon tappen uit wat ik aangereikt krijg.

[2:43:18] Omdat dit niet door mijzelf een beslissing is geweest.

[2:43:20] Maar omdat mijn aanname is dat het doel waar u om vraagt ook gedekt wordt vanuit de rechtsvorm die voorgesteld wordt.

[2:43:29] Ik begrijp, ik zie voorzitter...

[2:43:31] dat meneer Van der Lee in ieder geval mij dan graag daar nog wat meer over wil uitleggen.

[2:43:36] Ik ga mij daar graag verder in verdiepen... en kan mij dan zomaar voorstellen dat het goed is dat mijn collega... minister van Justitie en Veiligheid misschien dit meeneemt... op het moment dat hij hier om de tafel ook gedaan wordt.

[2:43:49] Ik ga daar graag dan met hem over in overleg.

[2:43:51] Misschien kan ik hier nog even op terugkomen in de tweede termijn... over hoe dit precies af te ronden.

[2:43:56] Dan is mijn laatste vraag die ik hier heb liggen een vraag van meneer Schones.

[2:44:05] Namelijk met het belang voor...

[2:44:10] Ja, het Centraal Aandeelhoudersregister, dat was het inderdaad.

[2:44:14] Ja, de mooiste vraag eigenlijk.

[2:44:18] Uw Kamer heeft een initiatiefwet voorliggen voor de instelling van een Centraal Aandeelhoudersregister.

[2:44:25] Een afhandeling van die wet is dan de actie die hier genomen moet worden.

[2:44:34] Dat is dan een toezegging.

[2:44:37] Deze initiatiefwet is van de Kamer.

[2:44:40] Ja.

[2:44:41] Ja.

[2:44:42] Ja?

[2:44:44] Excuus voorzitter.

[2:44:45] Geen probleem.

[2:44:46] Ik kijk even naar de leden.

[2:44:47] Zijn er nog vragen onbeantwoord uit de eerste termijn?

[2:44:50] Dat is niet het geval.

[2:44:51] Dan stel ik voor dat we meteen doorgaan naar de tweede termijn.

[2:44:54] En dan begin ik bij mevrouw Bulig.

[2:44:58] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:45:00] Ik ben blij dat de minister de rol van regelgatekeeper oppakt binnen het kabinet.

[2:45:07] Dat is goed te horen.

[2:45:08] Dat ze impactvolle ingrepen wil doen en steeds met het oog op de ondernemer.

[2:45:15] Ook dat is positief.

[2:45:17] Belangrijk vind ik wel dat we met elkaar een beeld krijgen waar gaan we nu op sturen.

[2:45:22] Ik zou daar heel graag willen vragen aan de minister om daar ons...

[2:45:25] ...van op de hoogte te stellen van wat worden nou de sturingsmechanismen.

[2:45:30] En dan hebben we net het debatje gehad over Kamer Verkoophandel.

[2:45:34] De heer Kistelman heeft al aangegeven dat hij hier verder mee wil.

[2:45:39] Ik denk dat de heer Kistelman en ik elkaar moeten gaan opzoeken... ...om te kijken hoe kunnen we die wettelijke taken die op dit moment op tafel liggen...

[2:45:48] ...manier zo vormgeven dat we allebei... ...hoe kunnen we die wettelijke taak schrappen?

[2:45:53] Zo moet ik hem gewoon zeggen.

[2:45:55] Dat is een ding wat nog terug gaat komen.

[2:45:58] En ik vraag daarbij dus ook in twee minuten op de bad.

[2:46:02] Dank u wel.

[2:46:04] Ja, voorzitter, dank.

[2:46:06] Ja, ik moet heel eerlijk zeggen dat ik het een relatief teleurstellend debat vind.

[2:46:11] Ik had daar straks in de eerste termijn al aan de minister gevraagd of zij concrete doelstellingen kan toezeggen.

[2:46:19] En we hebben er eigenlijk geen enkele.

[2:46:20] En waar ik gewoon heel erg van schrik is dat ik heb het over die ambulante handel gehad.

[2:46:25] En de minister zegt letterlijk verduurzaming is belangrijker dan het voortbestaan van bepaalde branches.

[2:46:30] En dat zijn een van de oudste branches van Nederland als ik het heb over ambulante handel.

[2:46:35] En ja, dat vind ik heel kwalijk.

[2:46:38] En dit is ook volgens mij precies de reden dat ondernemers die thuis of later kijken weinig vertrouwen hebben in de politiek en echt diep zullen zuchten als ze dit debat volgen.

[2:46:52] En ik vraag me af of de minister ze realiseert dat het in feite twee voor twaalf is.

[2:46:57] Als je het artikel leest in het financieel dagbad van vanmorgen en je leest dat er gewoon een enorme groep ondernemers is die niet eens in staat is om zichzelf een fatsoenlijk salaris uit te kunnen keren vanwege alle problemen.

[2:47:11] Dan hoor ik heel veel verhalen over hubs, tasksforces, 27 miljoen voor drie jaar, innovatieprocessen, begeleiding, noem het allemaal maar op.

[2:47:21] Maar daar zit die ondernemer, die gemiddelde ondernemer, helemaal niet op te wachten.

[2:47:24] Die gemiddelde ondernemer in Nederland, die MKB-ondernemer, die wil gewoon dat de regels afgeschaft worden.

[2:47:29] Die wil gewoon dat hij weer in staat is om geld te verdienen, waardoor hij ook zichzelf een fatsoenlijk salaris kan uitkeren.

[2:47:36] Ja, ik vind het ontzettend jammer, geen enkele toezegging, vragen of dat we lijstjes kunnen aanleveren.

[2:47:43] En wat meneer Kistelman heel duidelijk en terecht aangaf, al die regels die ondernemers in de weg zitten, die zijn al jaren bekend.

[2:47:51] Die zijn al jaren bekend.

[2:47:53] Dat is helemaal niet iets nieuws.

[2:47:54] En dan denk ik, pak het aan, ga ermee aan de gang.

[2:47:59] Kom met concrete doelstellingen, concrete toezeggingen met doelstellingen en periodes.

[2:48:04] En dat heb ik helaas niet mogen horen vandaag en dat vind ik ontzettend jammer.

[2:48:08] Dank u wel.

[2:48:12] Ik dank de minister voor de antwoorden en zeker ook haar inzet voor de duurzaamheid voor te zetten.

[2:48:19] Dat vind ik heel mooi.

[2:48:21] En ik merk inderdaad veel goede bedoelingen, maar u merkt het ongeduld, laat het maar even zo zeggen, bij de Kamer.

[2:48:28] En ik denk dat we daar nog echt de slag moeten gaan maken samen.

[2:48:31] Maar daarnaast denk ik ook dat Nederland een heel fijn land is om te ondernemen uiteindelijk.

[2:48:37] Dat zien we ook in alle lijstjes.

[2:48:38] Dus we moeten ook niet al te negatief daarover doen.

[2:48:40] Er zijn heel veel kansen.

[2:48:42] Maar we moeten wel hard aan de slag met die productiviteit.

[2:48:45] Maar dat gaan we samen doen.

[2:48:48] Mevrouw Nandika.

[2:48:50] Dank, voorzitter.

[2:48:51] Meneer Kersteman heeft natuurlijk volkomen gelijk... als hij zegt dat hij en de heer Vlag, die natuurlijk al langer in deze kamer zitten dan ik... een heel aantal van de dingen die ik opzonde... natuurlijk ook soms zelfs al bij aangenomen motie, dat dat al voor ligt.

[2:49:06] Ik heb een concrete toezegging gevraagd aan de minister in mijn eerste termijn.

[2:49:09] Die zou ik in de tweede termijn beantwoording daarop graag krijgen...

[2:49:13] En die toezegging was, die hele opzomming heb ik de minister doen toekomen.

[2:49:17] Per regel wil ik weten of die wordt geschrapt en zo nee, waarom niet.

[2:49:21] En als die wordt geschrapt, dan graag een tijdpad erbij.

[2:49:24] En ik zou heel graag, laten we zeggen, einde dit kalenderjaar schriftelijk gewoon antwoord op willen.

[2:49:29] Want deels betreffen dat inderdaad gewoon...

[2:49:31] Aangenomen moties.

[2:49:32] Het is allemaal vrij laag hangend.

[2:49:34] Het kan gewoon weg.

[2:49:35] Het moet ook weg.

[2:49:36] En dat helpt gewoon heel concreet.

[2:49:39] Tot zover voorzitter.

[2:49:39] Dank u wel.

[2:49:40] Ik ga zo voor een heel kort moment even de vergadering verlaten.

[2:49:43] Geen dusgesprek.

[2:49:44] En ik kom ook weer terug.

[2:49:45] Maar ik moet even weg.

[2:49:45] Dank u wel.

[2:49:49] Ja voorzitter, dank u wel.

[2:49:50] Ik heb nog twee vragen.

[2:49:52] De eerste gaat even over het RVO en daar heeft de minister kort op gereageerd dat ze daar mee bezig is en dat ze dat ook begrijpt allemaal.

[2:49:58] Maar hoe kunnen wij dat een beetje gaan volgen?

[2:50:00] Dus is de minister bereid om hier een keer in een brief aan de Kamer de stand van zaken mee te geven?

[2:50:07] Hoe staat het nou met de ambtenaren?

[2:50:08] Hoeveel slagvaardig is het geworden?

[2:50:09] Welke plannen liggen er?

[2:50:10] Dus kan dat ergens een keer in een brief ergens bij.

[2:50:13] En het andere vraag die ik heb nu, de hele regeldrukprogramma naar de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken gaat.

[2:50:20] Er heel veel andere onderwerpen bij collega's van de minister liggen.

[2:50:23] Waar gaan we het in het volgende MKB-debat?

[2:50:26] Dan over hebben als...

[2:50:28] Want er staan zeven brieven op de agenda waarvan er drie over regeldruk gaan volgens mij.

[2:50:33] En één over iets wat niet eigenlijk... Hoe gaan wij de MKB-debat voortouwen?

[2:50:39] Wat is de minister van Plan met het MKB?

[2:50:42] Wat gaan we hier doen?

[2:50:42] Wat gaan we hier bespreken volgens deze minister?

[2:50:46] De heer Van der Lee.

[2:50:49] Ja, dank.

[2:50:49] Dank aan de minister.

[2:50:52] Is er iemand nou in twee minuten debat aangevraagd?

[2:50:55] Ja, oké.

[2:50:55] Dat vond ik niet helemaal helder.

[2:50:58] Nee, nee, maar ik check het even.

[2:51:01] Omdat ik anders overweeg om commotie in te dienen, maar dan op de maatschappelijke BV.

[2:51:04] Maar ik laat het nog even afhangen van of ik daar in de tweede termijn nog iets op te horen krijg.

[2:51:09] En misschien dan toch nog even een verzoek aan de minister, het Centraal Aandeelhoudensregister.

[2:51:16] Dat is dus gericht op niet beursgenoteerde bedrijven.

[2:51:21] En ik denk dat het in het licht van de nieuwe verordening die uit Europa is gekomen, belangrijk is dat we zoiets hebben.

[2:51:27] Omdat het werk verlicht van alle poortwachters, maar ook voor de kredietverlening.

[2:51:31] en trouwens ook voor de belastingafdrag, by the way, heel nuttig zou zijn.

[2:51:35] Nu is het probleem, even de vraag, bij wie moet die uitvoering liggen?

[2:51:39] De Kamer van Koophandel heeft daar zelf heel veel ideeën over.

[2:51:42] En als de minister toch met de Kamer van Koophandel bezig is over haar takenpakket, lijkt me het heel verstandig als ze ook met hun even in gesprek gaat over nut en noodzaak,

[2:51:51] ...van het Centraal Aandeelhoudersregister.

[2:51:53] Omdat het misschien de opstelling van het kabinet tot nu toe... ...als het gaat om dit wetsvoorstel zou kunnen beïnvloeden.

[2:51:59] Dus is de minister bereid dat gesprek te voeren... ...en daar ook een terugkoppeling aan de Kamer na te doen?

[2:52:06] Dat zou mijn verzoek zijn.

[2:52:07] Dank u wel.

[2:52:09] Dank u wel.

[2:52:09] Dan kijk ik even naar de minister voor de beantwoording.

[2:52:14] We gaan tien minuten schorsen tot... Nou, vijf over vier.

[3:07:54] Goedemiddag.

[3:07:55] Welkom terug bij de vaste commissie voor economische zaken.

[3:07:58] Bij het commissie debat over het midden- en kleinbedrijf.

[3:08:00] We zijn aangekomen bij de tweede termijn van het kabinet.

[3:08:03] En ik geef de minister het woord.

[3:08:07] Dank voorzitter.

[3:08:10] En dank voor de uitwisseling van beelden.

[3:08:15] Ik heb zes dingen voor mijzelf verzameld... waarvan ik denk dat ik daar nu nog op terugkom.

[3:08:21] In willekeurige volgorde.

[3:08:24] Om te beginnen bij regeldruk.

[3:08:27] Eigenlijk hebben wij een hele uitwisseling van ideeën gedaan... over hoe je nou op een zinnige manier stuurt op regeldruk...

[3:08:33] Ik wil nog een keer herhalen hoezeer het ook mijn inzet is... en de overtuiging dat het nodig is om die regeldruk te verminderen.

[3:08:44] Daarom ga ik...

[3:08:48] als onderdeel van de taskforce slagvaardige overheid... meewerken met wat wij als kabinet als doelstelling hebben... namelijk jaarlijks 500 regels reduceren.

[3:08:58] Ik ga daarin het deel aanpakken wat aan mij wordt toegewezen... wat gaat over ondernemers.

[3:09:05] Dat wordt in oktober besloten over hoe groot dat aandeel is.

[3:09:09] Dat is een heel concrete die zich in aantallen gaat vertalen.

[3:09:14] Ik ga daarnaast...

[3:09:17] met VNO-NCW en MKB Nederland werklijnen afspreken... die vooral gaan over hoe we dit impactful gaan invullen.

[3:09:25] Dat doe ik onder andere op basis van die MKB-indicatorbedrijven.

[3:09:30] En daarover heb ik toegezegd, herhaal ik hier nog een keer... dat in oktober ik aan uw kamer terug ga koppelen... over hoe dat eruit ziet en waar ik dan dus op stuur.

[3:09:41] Dat is dan dus een gezamenlijk verhaal met ook die werkgeversorganisaties...

[3:09:45] En ik zeg toe aan mevrouw Nanninga dat de lijst die zij heeft, dat ik die meeneem in die communicatie die ik in oktober doe aan uw kamer, zoals door u gevraagd, met een beoordeling per aangeleverde regel.

[3:10:06] Mevrouw Nanneke.

[3:10:07] Dank, voorzitter.

[3:10:08] Het bespaart mij weer een motie.

[3:10:09] Daar ben ik heel blij mee.

[3:10:12] Oktober is het een beetje heikel.

[3:10:13] Is dat dan voor of na de begrotingsbehandeling?

[3:10:16] Is eigenlijk mijn vraag.

[3:10:17] Ik zou dan dat hele stuk ook wel heel graag voor de begroting...

[3:10:22] willen hebben en dat het handiger is voor de commissie.

[3:10:25] Ik ga dat toezeggen, want ik weet dat 1 oktober de deadline is voor de taskforce.

[3:10:29] Dus volgens mij is mijn begrotingsbehandeling 16 oktober, zeg ik uit mijn hoofd.

[3:10:33] In ieder geval dat moet lukken om daartussen dan te komen.

[3:10:37] Dat is goed.

[3:10:39] Dit is eigenlijk over regeldrukopvolging.

[3:10:43] Dan de oproep om de RVO-groei.

[3:10:49] Dat was de oproep van meneer Kisteman.

[3:10:51] Of ik terug wil komen op hoe die verdere...

[3:10:55] organisatiestructurering van RVO, hoe dat gaat verlopen.

[3:11:01] Ik denk dat daarin een goed moment is om daarop terug te komen bij de begroting.

[3:11:06] En dat we daarin dan de EZ-begrotingsbehandeling... dus nemen als het moment om hier concreet over te worden.

[3:11:15] Daar zit dat ook in verwerkt.

[3:11:16] Dus daar past het volgens mij goed bij elkaar.

[3:11:18] Dus dat is dan mijn concrete toezegging om dat daarin te verwerken.

[3:11:22] Dan is het derde onderwerp eigenlijk een vrij holistische vraag.

[3:11:28] Meneer Kisteman zei, waar gaan we het over hebben in de volgende MKB-debatten?

[3:11:35] Ik sta overigens zeer open voor de gedachten die u heeft over waar u graag met mij over zou willen praten.

[3:11:39] Maar wat ik in ieder geval ga doen, dat zeg ik ook toe, is dat ik in september kom met een overzicht van de planning van de te verwachten brieven.

[3:11:48] Dus eigenlijk de voortgang op allerlei onderdelen, onderwerpen die aan het MKB raken...

[3:11:52] Ik hoop overigens dat dit debat ook duidelijk heeft gemaakt dat er ontzettend veel is om over te kunnen praten als het gaat om MKB.

[3:11:58] Daar heb ik zelf in ieder geval geen enkele twijfel over.

[3:12:02] Maar nogmaals herhalen, in september kom ik dus met een brief met daarin de planning van de te verwachten brieven.

[3:12:09] Dan kunnen we daarop weer bepalen wat er besproken kan worden in een volgend MKB-debat.

[3:12:15] Dan is het vierde punt wat ik eruit heb gefilterd, als nog openstaande vraag, het vervolg op die maatschappelijke BV's.

[3:12:27] Ik heb dus aangekondigd dat er in het najaar een brief komt van mijn collega van JNV...

[3:12:35] Over de rentmeestervennootschap waarin het coalitieakkoord aan gerefereerd is.

[3:12:41] Ik weet dat dat niet precies is wat meneer Van der Lee vraagt.

[3:12:44] Ik zal zorgen dat er in die brief die gaat over dat onderwerp.

[3:12:48] Dat gaat er namelijk sowieso komen.

[3:12:50] Dat daarin meegenomen wordt welke relatie dat heeft naar de maatschappelijke BV's.

[3:12:57] Dan ten vijfde is er nog een concrete vraag.

[3:13:01] Meneer Van der Lee.

[3:13:04] Ja, goed dat er een brief komt.

[3:13:06] Maar ik wou toch nog even markeren dat in het coalitieakkoord niet staat dat het initiatief, het wetgeving, het vormgeven van een maatschappelijke BV niet door zou moeten gaan.

[3:13:17] En het zijn echt twee verschillende dingen.

[3:13:19] En sociale ondernemingen zitten echt te wachten op die status.

[3:13:23] Dus ik moedig de minister aan om er vanuit dat licht naar te kijken.

[3:13:27] Dat niemand heeft gevraagd om het niet te doen.

[3:13:30] Terwijl een deel van het MKB heel graag wil dat het wel gebeurt.

[3:13:34] De minister.

[3:13:36] Sorry, die had ik nog openstaan.

[3:13:38] Dit heb ik goed gehoord, deze oproep.

[3:13:41] Ik onderken ook dat het niet precies hetzelfde is.

[3:13:44] Omdat het wel gedeeltelijk overlap heeft... wil ik ook voorkomen dat we te veel dingen dubbel doen.

[3:13:49] Dat past eigenlijk ook helemaal bij een soort van efficiëntiegedachte... die ook onder dit hele debat zat.

[3:13:55] Dus ik zal die relatie daarin goed zichtbaar laten maken...

[3:13:59] En hoop dat daarmee de behoefte toch ingevuld wordt.

[3:14:04] In ieder geval dat er daarna weer beter nagedacht wordt over wat dan verder.

[3:14:08] Dan ten vijfde over het aanbestedingswetsvoorstel.

[3:14:14] Daarover, ik had zelf gezegd dat ik daar nog even op terug zou komen in de tweede termijn.

[3:14:20] Ik kan daarvan zeggen dat de kabinetsreactie op de wetenschapstoets nog voor het...

[3:14:27] Einde van het zomerreces van het kabinet volgt.

[3:14:30] Nee, voor het begin.

[3:14:31] Namelijk volgende week.

[3:14:34] Dus dat is wat nog open stond.

[3:14:37] En dan het laatste ding wat ik heb onthouden wat nog open staat... is de oproep die er in mijn richting is gedaan... om een gesprek aan te gaan met de Kamer van Koophandel... over het Centraal Aandeelhouders...

[3:14:48] Ik ga natuurlijk nooit nee zeggen op een oproep om in gesprek te gaan.

[3:14:53] Ik heb ook goed gehoord dat daarbij gekoppeld was de vraag om daar ook over terug te koppelen.

[3:14:58] Dat zeg ik toe en dat zal ik dan doen in oktober.

[3:15:03] De heer Kisteman.

[3:15:05] Voorzitter, gewoon nog een procedurele vraag.

[3:15:07] Morgen bij de procedurevergadering van Binnenland Zaken zal ik een commissiedebat regeldruk aanvragen met de staatssecretaris van Binnenland Zaken.

[3:15:14] Nodigen we daar dan ook de minister van Economische Zaken vooruit?

[3:15:18] De minister.

[3:15:20] Het is niet per se nodig, maar u mag het zeker doen.

[3:15:24] En als u dat doet, dan kom ik.

[3:15:29] Ik ben door mijn onderwerp heen, voorzitter.

[3:15:33] Heel mooi, ik denk dat de openstaande vragen daarmee ook zijn beantwoord.

[3:15:37] Er is een twee minuten debat aangevraagd door het lid Bühler, het CDA.

[3:15:42] Dat zal, zoals u zult begrijpen, niet meer voor het zomergeces plaatsvinden, maar het komt gewoon op de lijst te staan van interplanneddebatten.

[3:15:50] Dus we gaan zien wanneer dat gaat plaatsvinden.

[3:15:53] Er zijn een aantal toezeggingen gedaan.

[3:15:55] Ik heb hier alleen de toezeggingen genoteerd die de minister in haar hoedeinigheid van de minister van Economische Zaken en Klimaat kan doen.

[3:16:01] Dus niet zozeer alle toezeggingen die op het beleidsraam van andere ministeries liggen.

[3:16:04] Ik neem aan dat de communicatie en afstemming binnen de departementen zal plaatsvinden.

[3:16:09] Dan ten eerste, de minister stuurt medio juli een update van de productiviteitsagenda naar de Kamer.

[3:16:14] Dan de minister stuurt voor de begrotingsbehandeling van economische zaken, dus voor 16 oktober, een rapportage regeldruk op EZK terrein naar de Kamer, nadat de precieze verdeling over het departement is gemaakt voor regeldruk.

[3:16:32] Ik heb er nog aan toegevoegd ook iets over de werkroutes VNO, NCW, MKB Nederland die daar worden gemaakt en afgestemd, zodat dat vervolg traject ook helder wordt.

[3:16:39] Inclusief de lijst van mevrouw Nandika noem ik hem maar even.

[3:16:42] Inclusief de lijst van mevrouw Nandenga ook voor de begroting van economische zaken en klimaat.

[3:16:47] Dan de minister stuurt voor het einde van het jaar de uitkomst van het onderzoek naar excessieve rentes naar de Kamer.

[3:16:56] Dan in het najaar, en ik heb je genoteerd uiterlijk 1 november, ontvangt de Kamer een vervolg op de actieagenda MKB Dienstverlening.

[3:17:03] Dan de Kamer ontvangt in september de evaluatie van de winkeltijdenwet plus het rapport zelf.

[3:17:09] Dan de minister komt in het najaar... en hier heb ik ook genoteerd uiterlijk 1 november... terug op de evaluatie van de Kamer van Koophandel... en dus ook het gevoerde gesprek.

[3:17:19] Het is een ander onderwerp trouwens.

[3:17:21] Nee, ik zal deze maar beperken.

[3:17:23] Terug op de evaluatie van de Kamer van Koophandel... in relatie tot de oproep van een aantal leden om met iets te stoppen.

[3:17:28] Dan de minister stuurt medio juli... een reactie op de wetenschapstoets... wetsvoorstel aanbestedingswet.

[3:17:36] En dan de minister...

[3:17:40] Dat is van JNV, dus daar had ik van gezegd dat gaan we niet zo doen.

[3:17:44] De minister zal de vragen over de RVO beantwoorden bij de begroting EZK.

[3:17:49] Dus tijdens de bureau's behandeling komt dat voor te liggen.

[3:17:52] En dan de laatste minister komt in september met een brief ten aanzien van de planning van de brieven die betrekking hebben op het MKB.

[3:17:59] Een planningsbrief.

[3:18:01] En dan heb ik alleen die Kamer van Koophandel heeft u terecht even uit elkaar getrokken.

[3:18:05] Dus om die dan nog apart te noemen, dat is mijn terugkoppeling op het gesprek zoals ik daar oproep toe heb gekregen over het Centraal Aandeelhoudersregister.

[3:18:12] Ja, die neteert ook.

[3:18:13] Centraal Aandeelhoudersregister.

[3:18:14] Heb ik in oktober beloofd.

[3:18:17] In oktober een terugkoppeling van het gesprek met de Kamer van Koophandel over het Centraal Aandeelhoudersregister.

[3:18:21] De heer Kisteman.

[3:18:23] Dat had ik misschien eerder kunnen vragen, want het gaat over de evaluatie van de winkeltijdenwet.

[3:18:26] Zit daar dan ook de kabinetsreactie bij in?

[3:18:28] Oké, ja, dat is hetzelfde.

[3:18:30] Gaan we die ook zo scherp noteren.

[3:18:31] Dus niet alleen de evaluatie, maar inclusief de reactie van het kabinet op die evaluatie.

[3:18:37] Zijn we aan het einde gekomen van dit debat?

[3:18:39] Ik dank de leden voor hun inbreng en de minister van ondersteuning voor het prettige en constructieve debat.

[3:18:44] En ik sluit daarbij deze vergadering.