Openbaar verhoor Romy Quint

[0:00:22] Ik open de vergadering.

[0:00:23] Het is vandaag vrijdag 3 juli 2026.

[0:00:26] Aan de orde is een openbaar verhoor door de parlementaire enquêtecommissie Corona.

[0:00:30] En ik verzoek de griffier om de getuige en haar bijstandsverlener naar binnen te leiden.

[0:01:03] Van harte welkom bij de mevrouw Quint in het bijzonder.

[0:01:07] En ik geef eerst aanwezige pers korte gelegenheid voor een fotomoment.

[0:01:31] Corona was een pandemie die begin 2020 leidde tot een wereldwijde crisis.

[0:01:36] En de gevolgen voor de Nederlandse samenleving waren zeer ingrijpend.

[0:01:40] Het kabinet nam maatregelen die ons troffen in het dagelijks leven.

[0:01:43] En ook de Tweede Kamer had een belangrijke rol in die besluitvorming.

[0:01:47] Als parlementaire enquêtecommissie Corona zijn wij ingesteld om tot een grondige, breedgedragen terugblik namens de Tweede Kamer op die coronaperiode te komen.

[0:01:57] Om te leren voor een eventuele volgende pandemie of langdurige crisis.

[0:02:01] Mevrouw Quint, u bent opgeroepen als getuige.

[0:02:05] U was in de coronapandemie een van de initiatiefnemers voor Vrouwen voor Vrijheid.

[0:02:11] We hebben het in dit parlementaire onderzoek ook over mensen die kritisch waren op het coronabeleid.

[0:02:17] En dat was u onder andere.

[0:02:19] U bent één keer opgeroepen als getuige.

[0:02:21] Dus daar hebben we over dat onderwerp, maar ook over andere maatregelen waar u kritiek op had, hebben we een aantal vragen in dit verhoor.

[0:02:28] U heeft ervoor gekozen om de aid af te leggen.

[0:02:31] En daarmee bent u gehouden aan de gehele waarheid en niets dan de waarheid.

[0:02:36] En ik wil u verzoeken om te gaan staan en uw rechterhand en eerste twee vingers hoog te houden.

[0:02:42] En zegt u mij na, zo waarlijk helpen mij God almachtig.

[0:02:46] Zo waarlijk helpen mij God almachtig.

[0:02:48] U staat onder Ede en u mag weer gaan zitten.

[0:02:52] Voordat we gaan beginnen aan het openbare verhoor, heeft u nog vragen aan de commissie?

[0:02:57] Nee, geen vragen.

[0:02:59] Nee, geen vragen.

[0:02:59] Oké.

[0:03:01] Dit verroor zal worden afgenomen door de collega's Mütlewer en Huidenkoper.

[0:03:04] En het kan zijn dat ik een enkele aanvullende vraag ga stellen.

[0:03:08] We hebben veel te vragen, dus laten we beginnen.

[0:03:10] En voor het eerste onderwerp geef ik graag collega Huidenkoper het woord.

[0:03:15] Hartelijk dank, voorzitter, en goedemiddag, mevrouw Quint.

[0:03:20] Ik wil het even met u hebben in dit eerste blokje over kritiek die u ook al had op onder andere vaccinfabriekpant, eigenlijk al voordat de pandemie van start ging.

[0:03:29] Om ook even, ook voor de mensen die meekijken, duidelijk te hebben wie we tegenover ons hebben, kunt u kort toelichten wat de missie is van vrouwen voor vrijheid, waar u mee die initiatiefnemer van bent.

[0:03:40] De missie van Vrouwen voor Vrijheid was om op te komen voor onze grondrechten.

[0:03:45] Wij deden dat middels informeren, inspireren en activeren.

[0:03:49] Maar het behoud van grondrechten was het hoofdzakelijke doel.

[0:03:54] En we maakten ons ernstige zorgen over de spoedwet en het minder democratisch worden van de besluitvorming.

[0:04:03] Dus een breed palet aan zorgen die u had met uw mede-initiatiefnemers ten aanzien van het coronabeleid.

[0:04:10] Duidelijk.

[0:04:12] Maar we zien dus inderdaad dat u ook voor de pandemie al uw zorgen of kritiek wat u wilt uiten over vaccinfabrikanten.

[0:04:22] Kunt u ons eerst eens meenemen wat de kern van uw kritiek op die vaccinfabrikanten was?

[0:04:26] Mag ik dan voor de duidelijkheid weten waar u op doelt voor de pandemie?

[0:04:32] Want naar mijn weten ben ik daar pas echt tijdens de pandemie mijn zorgen over uit gaan spreken.

[0:04:39] Wij zien dat u in die tijd ook op Facebook onder andere al verschillende posts plaatst, waarin u onder andere ook zorgen uit over de transparantie van de farmaceutische industrie.

[0:04:52] Ja, dat is dus april en mei 2020 geweest.

[0:04:56] Ja, dat was de kern van uw kritiek.

[0:04:58] De kern van mijn kritiek was dat ik me toevallig verdiept had in dit onderwerp.

[0:05:04] Ik vond het een interessant onderwerp.

[0:05:05] Ik heb zelf heel veel vaccinaties gehad.

[0:05:09] Ik heb negen jaar bij KLM gewerkt en ik had daar nooit mijn vraagtekens bij gezet, maar ergens rond 2014

[0:05:17] Heeft een arts mij ergens op geattendeerd, waardoor ik vraagtekens zette bij bepaalde vaccinaties.

[0:05:27] Het ging specifiek over het hepatitis B vaccin.

[0:05:32] Wat was dat?

[0:05:33] Die arts heeft mij erop geattendeerd dat hepatitis B overdraagbaar is via spuiten en seksuele overdracht.

[0:05:41] Ik vond het op dat moment bevreemdend dat het in het RVP zit.

[0:05:48] Ik snap wel dat dat misschien een vaccinatie zou zijn die op latere leeftijd relevant is.

[0:05:52] Maar voor zulke hele kleine kindjes snapte ik niet goed.

[0:05:55] En daar is eigenlijk mijn aandacht op dit onderwerp een beetje aangegaan.

[0:05:59] En zo heb ik eigenlijk in de jaren die daarop volgden eigenlijk best wel veel daarover gelezen.

[0:06:03] Ja, me daarin verdiept.

[0:06:07] En toen de coronacrisis kwam en eigenlijk een vaccin versneld op de markt zou komen, toen heb ik me voor het eerst geroepen gevoeld om me te uiten over mijn zorgen.

[0:06:20] Ja, omdat ik dus bij veel van mijn vrienden en in mijn omgeving merkte dat eigenlijk blind vertrouwen is in iets wat ook nadelen heeft.

[0:06:32] Alles in het leven heeft natuurlijk voor nadelen.

[0:06:34] We leven in een dualiteit.

[0:06:37] En ik voelde me gezien vrij snel de drang die we al en de soort van fixatie op het vaccineren.

[0:06:45] Dat riep bij mij een soort...

[0:06:48] Vraagtekens op van hoe veilig zal dat zijn?

[0:06:50] En daar heb ik over op social media gepost.

[0:06:54] Vond u dat dat onvoldoende helder werd?

[0:06:56] Dat er te weinig informatie over bekend was of een vaccin wel of niet veilig is?

[0:07:01] Want u noemde het woord blind vertrouwen.

[0:07:03] Dus uw kritiek zat ook op die transparantie en wat er bekend werd gemaakt vanuit de farmaceutische industrie over vaccinaties.

[0:07:10] Begrijp ik u dan goed?

[0:07:11] Ja, begrijp ik.

[0:07:13] En we zien in onze stukken dat u ook kritiek had op de controle op vaccinfabrikanten.

[0:07:21] Wat werd u daarover kwijt?

[0:07:23] Ja, dan kan ik u meenemen in een verhaal wat eigenlijk meer gaat over de Amerikaanse markt, maar dat ook van invloed is op de Nederlandse markt.

[0:07:31] In Amerika is er een fenomeen dat heet de vaccinkoord.

[0:07:38] En dat is dus dat schade die ontstaat vanuit het gegeven van vaccinaties, dat wordt inmiddels niet meer verhaald op de vaccinproducent, maar op de burger.

[0:07:48] Dus het wordt vanuit de belastingpot betaald.

[0:07:51] En dat vond ik eigenlijk al een zorgelijk fenomeen.

[0:07:55] En dat is ook van invloed op wat voor een prikken hier komen, want veel vaccins worden in Amerika ontwikkeld, komen daarna hier ook op de markt.

[0:08:03] Maar ik ben van mening dat verantwoordelijkheid voor de producten eigenlijk bij degene hoort te liggen die de producten maakt.

[0:08:10] En al vrij snel bleek eigenlijk vanuit het ondertekenen van de contracten hier in Europa dat die verantwoordelijkheid bij overheden kwam te liggen.

[0:08:18] En dat vond ik zorgelijk, want je neemt daarmee eigenlijk de prikkel weg om een heel goed product te creëren.

[0:08:25] Zoals ik u dan goed begrijp, dan zegt u eigenlijk van burgers die bijvoorbeeld last hebben van schadelijke bijwerking van vaccins, die zouden daarvoor ook de vaccinproducent aansprakelijk moeten stellen.

[0:08:36] Ja, maar dat is dus niet het geval.

[0:08:39] Er zijn afspraken gemaakt dat de overheden...

[0:08:42] aansprakelijk daarvoor zijn.

[0:08:45] Dat overigens niet publiekelijk, maar dat blijkt uit gelekte stukken.

[0:08:50] Dus de afspraken die gemaakt zijn, zijn onder andere naar boven water gekomen via de RAI UNO, de Italiaanse media.

[0:08:59] Ja, daar blijkt dus dat de aansprakelijkheid bij overheden ligt.

[0:09:04] Maar als je daar weer in gaat kijken hoe zit dat, dan zie je dat uit onderzoek blijkt, het is een onderzoek uit 2025, dat per land het ook nog eens heel erg verschillend is hoe...

[0:09:17] gewillig overheden zijn om uit te keren.

[0:09:20] Zo wordt in Japan bijvoorbeeld 75% van alle verzoeken om uit te keren, alle schademeldingen wordt 75% van vergoed.

[0:09:32] In Amerika is dat bijvoorbeeld 3% en in Frankrijk 25%.

[0:09:36] En in Nederland zijn er überhaupt geen gegevens van.

[0:09:41] Ja, dus uw boodschap of uw kijk op die zaak is helder.

[0:09:44] U zegt, burgers zouden dat in ieder geval, ja, daar ook persoonlijk een aansprakelijk vaccinproducenten daarvoor aanspraak moeten kunnen stellen?

[0:09:52] Ja, of als het via de overheid gaat, dan is het voor degene die gedupeerd is, die schade heeft, sowieso helpend.

[0:09:57] Maar ik vind de prikkel vooral belangrijk.

[0:09:59] De prikkel voor de producent om een heel goed product te maken.

[0:10:03] Dus ik ben absoluut fan van vaccins.

[0:10:05] Ik ben dan vooral fan van vaccins zonder neefschade.

[0:10:10] Dat is duidelijk.

[0:10:12] Wie zou die vaccinfabrikant in uw ogen dan moeten controleren?

[0:10:16] Een onafhankelijk orgaan.

[0:10:17] Zoals je zeg maar in de auto-industrie was.

[0:10:20] De schoemeldiesels werden ook eruit gehaald doordat het dan onafhankelijk getest wordt.

[0:10:27] Het zou natuurlijk altijd onafhankelijk orgaan moeten zijn die dat controleert.

[0:10:32] We zien verder ook dat u, u noemde het al, blind vertrouwen.

[0:10:37] Dus u had ook behoefte aan transparantere informatie omtrent die vaccins.

[0:10:42] U gaf het ook aan, wij hebben ook begrepen dat u zelf niet per se tegen vaccins bent.

[0:10:47] Dat gaf u net ook aan.

[0:10:48] Maar dat u wel vindt dat mensen zich goed moeten laten informeren, zodat ze zelf een goed besluit kunnen nemen of ze zich wel of niet willen laten vaccineren.

[0:10:56] Op welke manier ziet u dat voor zich?

[0:10:59] Hoe zouden mensen zich goed kunnen informeren... zodat ze daar een wel overwogen besluit over kunnen nemen?

[0:11:05] Wat is daarvoor nodig?

[0:11:07] Bijvoorbeeld een bijsluiter erbij krijgen.

[0:11:09] Dus als je bij de kruidvatten een gewone medicatie haalt... dan krijg je eigenlijk altijd een bijsluiter erbij.

[0:11:15] En ook daar staat precies op vermeld wat er eventuele bijwerken kunnen zijn.

[0:11:19] En dat is bij vaccinaties eigenlijk al niet het geval...

[0:11:22] Ik vind ook dat als een vaccin versneld op de markt is gekomen, dat mensen zich daar heel bewust van mogen zijn.

[0:11:28] En dus ja, ook dat dat heel belangrijk is.

[0:11:33] Als we kijken naar een specifieke coronavaccin, dan is het dat het vaccin heel erg helpend was.

[0:11:38] Omdat vooral de zorgen waren natuurlijk voor de zestigplussers.

[0:11:42] Maar voor de hele jonge mensen was misschien het vaccin juist wel weer een grotere zorg, omdat bijvoorbeeld hartontsteking meer ontstond naar aanleiding van het vaccin in een leeftijdscategorie van 12 tot 29 jaar.

[0:11:58] En dan kan je dus afvragen van oké, welke bevolkingsgroep moeten we dan hier aan blootstellen?

[0:12:04] Ja, dus u noemt een bijsluiter.

[0:12:05] Nou, dat zijn we inderdaad ook gewend van heel veel andere medicatie, dus dat punt is heel helder.

[0:12:11] We hadden hier een paar weken terug ook huisarts Rob Edens te gast.

[0:12:14] En hij gaf aan dat hij bij zijn patiënten, die liet hij een formulier ondertekenen, een informed consentformulier, waarin ze eigenlijk moesten tekenen dat ze goed waren geïnformeerd over het besluit om wel of niet het vaccin te nemen.

[0:12:29] Is een dergelijke voorwaarde in uw oog een goede manier voor burgers om zich beter te laten informeren?

[0:12:36] Het zou kunnen.

[0:12:37] Het zou een oplossing zijn.

[0:12:39] Maar dan zou het eigenlijk voor alle medicatie gelden.

[0:12:42] Niet specifiek voor vaccinaties.

[0:12:45] Dus dan zou u breder moeten trekken, zegt u.

[0:12:48] Dat zou sowieso een goede zaak zijn, denk ik.

[0:12:51] Dan zou ik even een sprontje in de tijd willen maken.

[0:12:53] Want nadat de vaccins beschikbaar kwamen, wordt ook duidelijk dat ze niet volledig beschermen tegen het doorgeven van het virus, de transmissie.

[0:13:03] U pleitte voor goede informatie, transparante informatie.

[0:13:06] Toen dit bekend werd, wat betekende dat dan voor de overwegingen die mensen kunnen hebben om zich verder of niet te laten vaccineren?

[0:13:16] Dat weet ik niet of ik uw vraag goed begrijp.

[0:13:17] Dus de transmissie...

[0:13:20] Eigenlijk op het moment dat de vaccins beschikbaar komen, dan blijkt dat het vaccin niet goed werkt tegen de verspreiding.

[0:13:26] Of in ieder geval niet volledig werkt tegen het verder doorgeven van het virus.

[0:13:30] Wat vindt u daarvan?

[0:13:32] Laat ik hem zo stellen.

[0:13:33] Nou ja, dat was op zich gewoon een feit.

[0:13:36] Dus daar vond ik niet veel van.

[0:13:38] Maar er was natuurlijk beleid wat wel gericht was op dat als je gevaccineerd was, dat je dan op bepaalde plekken wel mocht komen.

[0:13:50] Terwijl als het de transmissie niet voorkomt, wat is dan...

[0:13:54] de meerwaarde van dat coronatoegangsbewijs.

[0:13:57] Dus dat was bevreemdend.

[0:14:00] Wat natuurlijk gewoon goed eraan was, was dat het eigenlijk weer de situatie bracht zoals het altijd al was in Nederland voor corona.

[0:14:06] En dat was, als je zelf graag beschermd wil zijn, dan kan je het vaccin nemen.

[0:14:10] Dat is dus je eigen vrije keuze.

[0:14:11] En als niet, dan niet, maar dan ben jij beschermd en hoef je niet bang te zijn voor een ander.

[0:14:16] Dus dat had eigenlijk beter gecommuniceerd mogen worden, dat het de transmissie niet voorkwam.

[0:14:24] Het is mij wel opgevallen eigenlijk, want in de eerste persconferentie heeft Pfizer bijvoorbeeld het zelf gezegd tijdens de persconferentie.

[0:14:33] Maar het is niet heel erg gemeengoed geworden in die tijd.

[0:14:37] En dat is inderdaad waar ik naartoe wilde.

[0:14:41] Kan dat dan betekenen dat mensen zich misschien op basis van verkeerde overwegingen, omdat ze dachten dat ze daarmee het virus niet verder door konden geven, hebben laten vaccineren?

[0:14:50] Dat was inderdaad wat ik bij u wilde toetsen, maar dat ziet u zo.

[0:14:53] Ja, dat was het.

[0:14:55] Maar het was vooral ook heel veel om hun persoonlijke waarde.

[0:14:58] Dus mensen hebben zich heel veel laten vaccineren in mijn beleving.

[0:15:02] Om die dingen te kunnen doen die belangrijk voor ze zijn.

[0:15:06] Zoals op vakantie kunnen.

[0:15:08] Of naar uitgaansgelegenheden kunnen.

[0:15:14] Ik ken kinderen die zich hebben laten vaccineren om naar de McDonald's te kunnen.

[0:15:17] Dus dat is wel veel gebeurd.

[0:15:19] En dat was eigenlijk ook een ongezonde prikkel.

[0:15:22] Als we het over ongezonde prikkels hebben.

[0:15:26] En stel nu dat de situatie zoals u die net beschreef, dat de farmacie in de toekomst beter gecontroleerd zou worden.

[0:15:33] Dus bijvoorbeeld met, er komt een bijsluiter, een onvankelijk orgaan.

[0:15:38] Wat zou dat in uw ogen doen met de houding van burgers ten aanzien van vaccineren?

[0:15:43] Meer vertrouwen geven, ja.

[0:15:46] Ook vooral het zelfvergoeden van de schade.

[0:15:50] Dus dat allemaal inderdaad, dat wat u noemt, en inderdaad ook zelfverantwoordelijk zijn voor de schade.

[0:15:55] Het zou een mooie uitdaging geven om een heel goed product op de markt te zetten.

[0:16:00] En dat zou mijn vertrouwen geven om het ook te nemen.

[0:16:04] Krijg u op dat moment veel signalen dat mensen het vaccin niet vertrouwden?

[0:16:10] Hmm...

[0:16:14] Ik denk dat mensen de combinatie van het niet vertrouwen en de druk gaan voelen van het moed dat dat mensen in beweging heeft gebracht.

[0:16:27] En in beweging heeft gebracht?

[0:16:29] Bedoelt u dat ze zich bijvoorbeeld bij vrouwen voor vrijheid aansloten?

[0:16:32] Het heeft mij in beweging gebracht om dus in social media daarover uit te spreken.

[0:16:36] En wat er gebeurt als je je uitspreekt is dat andere mensen je gaan zien en dan weer tegen jou hun verhaal gaan vertellen.

[0:16:44] En zo ontstaat er natuurlijk een heleboel verbinding.

[0:16:46] Bij de eerste manifestatie van Vrouwen voor Vrijheid kwam voor mij heel Facebook tot leven.

[0:16:52] Dat waren allemaal mensen die ik nog nooit gezien had, maar wat eigenlijk in een paar maanden tijd een enorm netwerk was geworden van allemaal mensen die zich zorgen maakten.

[0:17:01] Dan zou mijn collega met u in het volgende onderdeel daar verder op ingaan.

[0:17:07] Maar dank u wel voor nu.

[0:17:09] Collega Muttlever, heeft u nog aanvullingen op dit onderwerp?

[0:17:12] Niet op dit onderwerp.

[0:17:13] Ik ook niet, dus u kunt direct door.

[0:17:16] Ik wil het graag met u hebben, mevrouw Quint, welkom ook namens mij, over oprichting vrouwen voor vrijheid.

[0:17:24] Als ik af en toe vrouwen voor veiligheid zeg, moet u me direct corrigeren.

[0:17:28] Dat is echt beroepsdeformatie.

[0:17:31] Maar ik wil even nog naar het begin met u...

[0:17:35] Van de pandemie, voordat de oprichting van Vrouw voor Vrijheid er was.

[0:17:43] Wat maakte dat u aan het begin van de pandemie toch die behoefte voelde om uw inzichten te delen?

[0:17:50] De druk die ontstond.

[0:17:51] Dus ja, eigenlijk is minister Hugo de Jonge voor mij daarin wel een soort van, dat heeft voor mij een alarmerend moment veroorzaakt.

[0:18:02] Er ontstond ergens in, ik denk april of mei 2020, ja, ontstond daar al het idee alsof dat de oplossing zou zijn en de enige oplossing.

[0:18:15] En voor mij was al vrij snel duidelijk dat dat dan versneld op de markt zou komen.

[0:18:18] En waar doelt u op als je zegt de oplossing?

[0:18:20] De oplossing om weer vrij te komen.

[0:18:24] Vrij van lockdown en vrij kunnen leven.

[0:18:29] Als dat vaccin er was.

[0:18:30] Dus daar werd vrij snel eigenlijk... Ja...

[0:18:38] Er ontstond een pad wat mij zorgen baarde.

[0:18:40] En ik heb eigenlijk tot... Kijk, ik heb me zes jaar verdiept.

[0:18:45] Van 2014, toen ik zwanger was, tot 2020... was eigenlijk dit onderwerp een soort van mijn hobby.

[0:18:51] Ik was er gewoon heel erg benieuwd naar hoe dat allemaal zat.

[0:18:54] En ik heb er dus heel veel over geleerd.

[0:18:56] Ook veel met artsen over gesproken en ja, dat had mijn aandacht.

[0:19:02] Alleen ik heb ook altijd heel erg gewaardeerd dat ik in Nederland leefde en dat wij dus allemaal de vrijheid hebben hier om geïnformeerde keuze te maken.

[0:19:11] En ik voelde me eigenlijk altijd gesterkt in het...

[0:19:14] in het feit dat ik die keuze benut had en dat ik me er dus in verdiept had en dat het voor mij dus per vaccinatie mij ook een beetje een voorsprong gaf van, oké, wat is een kostenbatenanalyse, zeg maar.

[0:19:30] een goede afweging maken, dat ik er kritisch naar kon kijken.

[0:19:37] Maar omdat er druk ontstond rondom dit coronavaccin, werd het iets minder vrijblijvend.

[0:19:45] Het werd iets minder een vrije keuze, zoals het altijd geweest is.

[0:19:49] En er kwam gewoon meer druk op te liggen dan er ooit op gelegen had.

[0:19:53] En dat was voor mij eigenlijk een uitnodiging om wat ik had geleerd in die zes jaar, toch meer te gaan delen.

[0:19:59] En dat ging u delen uiteindelijk op een aantal platforms.

[0:20:03] Via welke platforms deelde u destijds uw inzichten voor de oprichting van Vrouwen voor Vrijheid?

[0:20:09] Facebook.

[0:20:11] Ja, dat was vooral Facebook.

[0:20:12] Had u veel bereik?

[0:20:14] Ik kreeg eigenlijk in vrij korte tijd van iets van 4000 vrienden naar 8000 vrienden.

[0:20:19] En welke respons kreeg u op uw inzichten?

[0:20:23] Ja, dat ging best wel hard.

[0:20:26] Facebook heeft mij op een gegeven moment gecensureerd.

[0:20:32] Dus mijn bereik is teruggelopen en dat is nooit meer teruggekomen.

[0:20:34] Maar in het begin van de coronatijd was mijn bereik best groot daar.

[0:20:38] En de aanleiding van de... U werd gecensureerd vanwege de inhoud?

[0:20:42] Ja, ik weet niet meer het exacte moment vanaf wanneer de censuur begonnen is.

[0:20:49] Maar dat was dus toen ik mijn eerste zorgen uitsprak over de...

[0:20:55] Dat ging over AstraZeneca.

[0:20:58] Minister Hugo de Jonge tekende contracten met AstraZeneca.

[0:21:01] Daar heb ik een post over geschreven.

[0:21:02] Toen was er nog geen sprake van censuur en die werd heel goed bekeken.

[0:21:06] En daar heb ik heel veel reactie op gehad van mensen.

[0:21:09] Zoals?

[0:21:11] Nou ja, die hun zorgen ook deelden eigenlijk.

[0:21:15] En die mij dan ook weer vroegen om daar iets over te komen vertellen of dat soort dingen.

[0:21:20] Ik heb ook wel eens bij een politieke partij in gemeentebelangen in Apeldoorn een lezing erover gegeven.

[0:21:31] Dus zulke soort dingen.

[0:21:32] En hoe wist u dan dat u gecensureerd werd?

[0:21:36] Dat is meer uit de tijd van Vrouwen voor Vrijheid.

[0:21:40] Het is nu nog steeds zo dat als ik bijvoorbeeld met mijn privéaccount op Instagram iets deel, dan heb ik bijvoorbeeld 200 mensen die dat zien.

[0:21:50] Als ik iets van Vrouwen voor Vrijheid deelde, dan ging dat in één keer naar beneden dat het maar 30 mensen het zagen.

[0:21:55] Dat is als je iets van Tisha Boy J deelt.

[0:21:58] Dat is als je iets van Blackbox deelt.

[0:22:00] Dat is als je iets van Vrouw voor Vrijheid deelt.

[0:22:02] Dus op een of andere manier zitten daar restricties op.

[0:22:05] Dat het bereik gewoon lager is, is mijn ervaring.

[0:22:09] Hoe dat precies zit, weet ik niet.

[0:22:10] Maar het is wel iets wat de afgelopen vijf jaar ons gelikkerd heeft.

[0:22:15] Dat dus het bereik nieuw is.

[0:22:18] Dus om een voorbeeld te geven.

[0:22:19] Ik heb op LinkedIn...

[0:22:21] heb ik evenveel volgers ongeveer als op Facebook.

[0:22:26] Op LinkedIn heb ik in de coronatijd niets geplaatst.

[0:22:29] Heb ik ook geen censuur ervaren.

[0:22:34] En daar kan je dus ook heel goed het verschil nu zien dat ik...

[0:22:37] Dat ik daar geen probleem mee heb, maar dat Facebook eigenlijk nooit meer teruggegaan is naar mijn bereik.

[0:22:43] Mijn bereik was met 2000 of 3000 volgers veel groter dan nu met 8000 volgers.

[0:22:49] Mijn collega zal nog nader ingaan op dit onderwerp.

[0:22:55] in de Kamer van Koophandel dat de Stichting Vrouwen voor Vrijheid wordt ingeschreven in januari 2021.

[0:23:02] En u was één van de oprichters van Vrouwen voor Vrijheid.

[0:23:08] Laat ik eerst beginnen met de wie-vraag.

[0:23:10] Wie...

[0:23:12] richtte uiteindelijk de stichting op.

[0:23:15] Wie waren daarbij betrokken?

[0:23:20] Ik kan u meenemen naar het begin.

[0:23:22] Ik heb een keer mij uitgesproken over mijn zorgen in een podcast.

[0:23:26] Aan de hand van die podcast werd ik gebeld door Monique Janssen.

[0:23:29] Monique Janssen is psycholoog.

[0:23:31] We hebben dus een beetje een vergelijkbaar vakgebied.

[0:23:35] Ik ben gedragsdeskundige.

[0:23:36] Wij hadden eigenlijk meteen een klik.

[0:23:41] En dat was dus een van die vriendschappen van mensen die je eigenlijk nog nooit had gezien of gehoord.

[0:23:45] En dat in één keer blijkt dat je je over dezelfde dingen zorgen maakt, dat schept een band in die tijd.

[0:23:52] En dat is in juli 2020 geweest.

[0:23:57] En in augustus hebben we eigenlijk Vrouwen voor Vrijheid opgericht, nog een half jaar voordat de stichting ontstond.

[0:24:03] De stichting is opgezet door Monique, mijzelf en nog een andere persoon.

[0:24:09] Dat is Sacha van Westen.

[0:24:11] Wij waren met z'n drieën in de stichting.

[0:24:13] Maar we waren in die tijd doorgaans met acht, negen vrouwen die zich inzetten voor deze organisatie.

[0:24:19] En dus een stichting van drie.

[0:24:21] Maar aanvankelijk begonnen we dus met die acht, negen, tien vrouwen.

[0:24:25] Ik zou het niet exact meer weten in het eerste uur, maar...

[0:24:28] Ja, meerdere personen.

[0:24:29] En als je zou willen toelichten, waarom richten jullie deze stichting Vrouw voor Vrijheid op?

[0:24:36] vanwege het behoud van onze grondrechten.

[0:24:38] Wij in augustus zagen wat protest ontstaan op het Malieveld.

[0:24:47] Er was al wat protest.

[0:24:53] En wij wilden daar een bijdrage aan leveren, maar wel op onze eigen manier.

[0:24:59] En wij hebben dus toen een vrouwenmars georganiseerd in Utrecht.

[0:25:05] En daarna een podium georganiseerd op het Lepelenburg.

[0:25:08] En dat was de eerste manifestatie die wij georganiseerd hebben.

[0:25:13] Dat was september 2020.

[0:25:16] Totaal gericht op het stoppen van de spoedwet...

[0:25:21] omdat we ons zorgen maakten over het ondemocratische verloop van de geschiedenis vanaf dat moment.

[0:25:30] Wij hadden liever gezien dat alles gewoon zo was gegaan zoals het volgens ons democratische bestel hoort te gaan en niet volgens een spoedwet die een minister

[0:25:41] buitengewoon veel macht gaf op dat moment.

[0:25:44] Ik hoor u zeggen, we wilden opkomen voor de grondrechten.

[0:25:46] En net toen mijn collega aan u de vraag stelde wat zijn ongeveer de doelen van de stichting, zei u informeren, inspireren en activeren.

[0:25:59] Waren dat de doelen van de stichting?

[0:26:01] En kunnen ze nader afgaan en toelichten?

[0:26:06] Nou ja, zoals ik net ook al op de vorige vraag antwoord heb gegeven, dat gaat natuurlijk over het grondrecht van persoonlijke integriteit.

[0:26:15] Maar betogen en je onvrede uitspreken over maatregelen, dat was natuurlijk ook gewoon een grondrecht.

[0:26:23] Er werden natuurlijk een heleboel grondrechten met voeten getreden.

[0:26:28] Ik heb ze hier opgeschreven.

[0:26:30] Vrijheid van vergadering, vrijheid van vereniging, vrijheid van godsdienst, vrijheid van onderwijs, privacy, bewegingsvrijheid en lichamelijke integriteit.

[0:26:39] Dat stond natuurlijk allemaal onder druk in die coronatijd.

[0:26:42] En het idee was dat we die grondrechten hebben juist volgens mij voor wanneer de boel onder druk komt te staan.

[0:26:52] En nu kwam die onder druk te staan en nu werden ze afgenomen eigenlijk.

[0:26:56] Waar heb je grondrechten voor als je ze niet mag behouden als het juist de samenleving onder druk komt te staan?

[0:27:03] Als je nu terugkijkt naar de pandemie, veranderen die doelen dan gedurende tijd?

[0:27:08] Nee, nog steeds.

[0:27:10] Ik vind de wet, de WBG eigenlijk ook...

[0:27:16] Als je het aan mij vraagt, is het hele coronabeleid tot stand gekomen... op een zeer eenzijdige kijk op gezondheid.

[0:27:23] En op die eenzijdige kijk op gezondheid is de spoedwet tot stand gekomen... en is vervolgens wet publieke gezondheid ook beïnvloed.

[0:27:31] Dus als we weer in een situatie zoals deze komen, dan gaat die wet van kracht.

[0:27:36] Maar daar moeten we het volgens mij nog eens over hebben.

[0:27:39] Want dan gaan we eigenlijk in een vergelijkbare situatie mogelijk terechtkomen...

[0:27:43] dit weer normaal wordt om deze maatregelen uit te rollen.

[0:27:47] Eigenlijk zouden we eerst het hele spectrum moeten bekijken en dan pas daar iets mee doen.

[0:27:56] Volgens mij zijn we te kort door de bocht gegaan en te eenzijdig.

[0:27:59] Dus dat is nog steeds mijn zorgen.

[0:28:03] Als ik dan terugkijk naar 2020.

[0:28:07] Vanaf 2020 publiceert Vrouwen voor Vrijheid op Facebook en op eigen webpagina over corona.

[0:28:14] Over welke onderwerpen publiceren jullie concreet?

[0:28:18] Wij gaven eigenlijk vooral andere mensen een podium, dus wij spraken zelf vaak over verbindingen.

[0:28:24] Als er posts waren die bij ons zelf vandaan kwamen, dan ging het vaak over de dingen die we organiseerden of over dat we niet moesten vergeten dat we hier zijn.

[0:28:38] om ons te verbinden met elkaar en de medemenselijkheid hoog in het vaandel te houden.

[0:28:42] Eigenlijk was vrouw voor vrijheid gestoeld op traditioneel linkse waarden, van gelijkwaardigheid, goed voor elkaar zorgen.

[0:28:51] Het was dan ook vrij absurd dat wij steeds op rechts gevreemd werden, terwijl wij eigenlijk die traditioneel linkse waarden heel erg hoog in het vaandel hadden.

[0:28:59] Hoe werden jullie gevreemd en door wie?

[0:29:02] Nou, op een gegeven moment hebben we de Volkskrant uitgenodigd.

[0:29:08] Het was bij mij thuis.

[0:29:10] En toen zijn wij geïnterviewd.

[0:29:12] En eigenlijk gaat dan zo'n gesprek de hele tijd over die traditioneel linkse waarden.

[0:29:18] Volgens mij hebben wij ook aan de interviewer gedeeld dat wij...

[0:29:21] Ik was zelf lid van Partij van de Dieren in die tijd.

[0:29:24] Monique, de andere persoon in de stichting, was ook lid van Partij van de Dieren.

[0:29:29] En Sacha was lid van de SP in die tijd.

[0:29:31] Maar dat hele artikel ging alleen maar over FVD.

[0:29:37] Er zijn best wel veel mensen die dat gedaan hebben.

[0:29:40] Na aanleiding van het Volkskrant interview zijn we benaderd door Sunni Bergman van de VPRO om een documentaire te maken.

[0:29:47] Ik heb voorgelegd dat we niet zo'n goede ervaring hadden met de pers omdat wij eigenlijk gewoon onze boodschap willen delen en niet oprecht gevreemd willen worden.

[0:29:57] En we hebben een uur met Sunni Bergman gepraat over onze teleurstelling in de linkse politiek en de partijen waar we lid van waren.

[0:30:04] En zij heeft één zin gebruikt en dat is...

[0:30:07] dat we op Wibram van Haga hebben gestemd en dus ons alsnog op rechts gevreemd.

[0:30:13] Wat vond u daarvan?

[0:30:14] Dat vond ik echt heel erg naar, ja.

[0:30:16] Want we waren eigenlijk politiek ontheemd in die tijd.

[0:30:19] Van onze eigen partijen was er niemand die voor deze grondrechten opkwam.

[0:30:25] En dat bracht ons wel in verwarring eigenlijk van ja, maar waar moet ik dan nu nog...

[0:30:30] me gehoord voelen of vertegenwoordigd voelen.

[0:30:34] De politiek heeft zich te verhouden tot alle burgers en ik voelde op dat moment niet meer dat de politiek zich verhield tot mij en met mij heel veel mensen.

[0:30:46] We zien een reactie bij Poynter overigens van een lid van een gezondheidsraad, de heer Pirik, die

[0:30:54] Onder andere, het heeft over uitingen van moederhart een beetje een beweging.

[0:31:00] Mogelijk vergelijkbaar met die van jullie.

[0:31:02] Een beetje met een feministische inslag.

[0:31:04] Zo niet.

[0:31:05] In ieder geval werd erover gezegd.

[0:31:07] Zet ze niet weg als wappies.

[0:31:09] Dat is heel belangrijk.

[0:31:10] En maakt duidelijk onderscheid tussen diehard antifaxes die voor geen enkele argument meer te overtuigen zijn.

[0:31:16] En ouders die niet weten wat ze met alle fronten moeten die op ze afkomt.

[0:31:20] Herkent u dat?

[0:31:20] Ja, dat herken ik heel erg.

[0:31:22] Er zijn heel erg veel mensen bij ons gekomen en dus lid geworden of ze mij berichten gestuurd die niet wisten waar ze met hun zorgen naartoe moesten.

[0:31:32] Dus eigenlijk werden wij in die tijd een soort sociaal werksters van het land.

[0:31:37] We werden eigenlijk in een bepaald opzicht volksvertegenwoordiging, omdat mensen zich niet vertegenwoordigd voelden en naar ons kwamen eigenlijk voor die vertegenwoordiging.

[0:31:45] En ook dat als wegzagen om dat te verwoorden of naar buiten te brengen.

[0:31:55] Dat hebben we natuurlijk via die manifestaties geprobeerd om dat goed te duiden en te brengen.

[0:32:01] Maar ja, dat brengt ons eigenlijk een beetje bij die betogingen.

[0:32:06] Ik weet niet of ik daar nu al iets over uitkom.

[0:32:07] Nee, daar gaan we het straks over hebben.

[0:32:09] Want ik wil even terug naar de mensen die reageerden... op de uitingen die werden gedaan op de platforms die jullie gebruikten.

[0:32:16] En mijn vraag is of zij vergelijkbare kritiek hadden op het gevoerde beleid.

[0:32:21] Nou ja, zoals u net aangaf, je moet blijven opkomen voor de grondrechten.

[0:32:25] Of dat de zorgen ook divers waren.

[0:32:28] Ja.

[0:32:28] De zorgen waren heel divers.

[0:32:29] Dat waren bejaarden die zich opgesloten voelden.

[0:32:32] We hebben mensen gehad die in die tijd naar ons toe komen... die zelfs een vergelijking trokken met dat ze dit verschrikkelijker vonden dan Wereldoorlog II... omdat in Wereldoorlog II tenminste nog de mensen bij elkaar mochten zijn die van elkaar hielden.

[0:32:44] En ja, gewoon heel erg veel verdriet en eenzaamheid.

[0:32:47] Heel veel bezorgde horecaondernemers, heel veel mensen die sportschool-eigenaar waren...

[0:32:52] Heel veel mensen die dat allemaal zelf persoonlijk geen last van hadden, maar wel het allemaal zagen gebeuren en zich er zorgen over maakten.

[0:32:58] Mensen met jonge kinderen die over looproutes op school en de angst die je ook op de scholen te merken was, zich zorgen maakten.

[0:33:08] Dat was heel erg breed wat er op ons af kwam.

[0:33:11] Ook mensen die bijvoorbeeld met sterfsbegeleiding te maken hadden, niet bij het overlijden van een dierbare konden zijn vanwege de maatregelen.

[0:33:19] Het is heel breed geweest.

[0:33:21] Aan de andere kant, waarnaar neem ik aan, maar dat is dan ook misschien een vraag aan u, ook zorgen over gezondheid.

[0:33:29] En welke reacties kreeg u daarop?

[0:33:32] U bedoelt dat ons standpunt ten opzichte van de corona... in het algemeen zin van onszelf?

[0:33:40] U gaf net aan dat het met name ging om die grondrechten... en dat jullie het belangrijk vonden om op te komen voor die grondrechten.

[0:33:48] Maar u zegt ook, er was een systeemcrisis in dat Volkskrant-artikel... wat ik voor me heb.

[0:33:53] Maar er was natuurlijk ook een...

[0:33:55] Een gezondheidscrisis werd door meerdere getuigen genoemd.

[0:34:01] Hoe moet ik die twee dan verhouden tot elkaar?

[0:34:04] Hoe kijkt u daarnaar?

[0:34:15] Het is natuurlijk heel goed om met elkaar te gaan hebben... over hoe je met deze gezondheidscrisis om moest gaan.

[0:34:21] Maar ik denk dat...

[0:34:24] Dat het belangrijkste was dat iedereen gezond was en de grondrechten behield.

[0:34:29] Dus ik zou dat niet los van elkaar willen trekken, maar willen zoeken naar een manier om dat allebei te realiseren.

[0:34:38] Die grondrechten kunnen, hebben we vanochtend ook gezien, botsen.

[0:34:43] En wat weegt dan zwaarder?

[0:34:46] Hoe ging de discussie daarover?

[0:34:50] De discussie met wie?

[0:34:52] Binnen de platforms, de reacties die u kreeg, die reageerden op kritiek.

[0:34:57] Wij hebben eigenlijk heel weinig mensen gehad die kritiek op ons hadden.

[0:35:01] Wij hebben helemaal in het begin, dus ik heb drie jaar lang alle kanalen van Vrouwen voor Vrijheid gemodereerd.

[0:35:07] Dus alles wat binnenkwam via social media, dat kwam bij mij terecht.

[0:35:14] En wij hebben eigenlijk in die hele tijd maar één keer gehad dat mensen ons eigenlijk op een manier aanspraken alsof we zelf een bedraging zouden zijn voor de volksgezondheid, doordat we ons niet zo fanatiek pro de maatregelen waren.

[0:35:33] Maar verder is dat eigenlijk helemaal niet relevant geweest.

[0:35:37] Ik heb zelf stippen op anderhalve meter afstand op het museumplein staan schilderen in die tijd.

[0:35:43] En ja, alle respect voor wat er bedacht werd.

[0:35:46] Maar sommige dingen gingen gewoon te ver.

[0:35:49] Dus daarom stonden we daar te betogen.

[0:35:51] Het is meer omdat ik wil snappen hoe dan die gezondheidsaspect mee werd gewogen in jullie uitingen.

[0:35:59] Het was ook maar net naar wie je luisterde.

[0:36:02] Want aan de hand van wat er bijvoorbeeld in...

[0:36:07] Duidelijk was eigenlijk al in het begin van de coronacrisis... dat Maurice de Hond het had over aerosolen.

[0:36:13] En dat het vooral was in ruimtes met slechte ventilatie... dat er meer besmettingen plaatsvonden en niet in de buitenlucht...

[0:36:24] Ja, daar waren natuurlijk de meningen over verdeeld.

[0:36:27] Dus waarom daar niet meer helderheid snel over kwam en toch al meteen die anderhalve meter werd gehandhaafd en opgedrongen.

[0:36:39] Terwijl meneer Coutinho, de ex-president van de RIVM, de directeur van de RIVM zelf ook zei, er is geen medische basis voor die anderhalve meter.

[0:36:50] Daar komt het dus een beetje in het gedrang.

[0:36:53] Je kan maatregelen invoeren, maar sommige maatregelen die door gewoon manifestaties in de buitenlucht te verbieden, dat gaat wel heel erg ver.

[0:37:09] Het was geen ebola.

[0:37:10] Nee, maar het is meer dat er waren ook wel mensen die in een IC zaten.

[0:37:14] En ik ben gewoon benieuwd hoe die discussie werd meegenomen.

[0:37:17] Ja, het werd zeker meegenomen, want wij stonden daar niet alleen.

[0:37:20] We hebben ons al heel snel verbonden aan andere initiatieven.

[0:37:24] Zoals er een initiatief Zorgmedewerkers Verenigd.

[0:37:27] Er was een collectief van artsen wat zich verenigde.

[0:37:30] En eigenlijk zijn wij, al onze manifestaties hebben wij deze mensen op ons podium gehad.

[0:37:35] En ook.

[0:37:35] hadden zij eigen stands.

[0:37:38] En wij waren eigenlijk via gewoon ons netwerk en mensen die daadwerkelijk in het ziekenhuis werkten ook op de hoogte van hoe heftig het was in de ziekenhuizen.

[0:37:45] En dat hebben we ook nooit ontkend.

[0:37:47] Alleen de weg die je kiest naar een betere situatie op de IC, je kan je daarbij afvragen, moeten we dat op de burgers verhalen?

[0:37:55] Ik bedoel, als je een heel slank...

[0:38:00] Ja, als je een heel afgeslankt zorgstelsel hebt, dan is meteen eigenlijk als de boel onder druk komt te staan, wat eigenlijk in 2017 en 2018 ook al was vanwege een heftig influenza virus, dan komt de boel onder druk te staan.

[0:38:15] Maar als de boel onder druk komt te staan, kan je je dus afvragen, gaan we opschalen en gaan we dus een minder afgeslankt,

[0:38:24] Dan gaan we dus meer IC-bedden, meer IC-personeel opleiden.

[0:38:29] Dat is eigenlijk sindsdien ook niet eens gebeurd.

[0:38:32] Dus ik vind het ook wel zorgelijk voor als nog zoiets zou gebeuren.

[0:38:35] Want de enige weg die dan er ligt is, we gaan onze burgers maatregelen opleggen.

[0:38:41] Terwijl er ook andere wegen zijn.

[0:38:43] We hebben het aan Zweden gezien.

[0:38:44] Maar we zouden ook nu als maatschappij ervoor kunnen kiezen om veel meer IC-capaciteit te hebben.

[0:38:50] Maar dat is niet het geval.

[0:38:51] Het is niet meer capaciteit dan in de coronatijd.

[0:38:54] Dus als het weer gebeurt, is het net zo.

[0:38:57] Helder, dank u wel.

[0:38:58] Ik heb verder geen vragen op dit onderwerp.

[0:39:00] Collega Huidenkoper, heeft u nog aanvullingen?

[0:39:02] Nee, dank u voorzitter.

[0:39:03] Dan kunt u door naar het volgende onderwerp.

[0:39:06] Helemaal goed, dan houd ik mijn microfoon aan.

[0:39:08] In het volgende blokje wilde ik het even met u hebben, mevrouw Quint, over polarisatie.

[0:39:13] Want wie terugdenkt aan die tijd, denkt helaas ook aan een tijd waarin groepen burgers tegenover elkaar zijn komen te staan.

[0:39:20] De opkomst van heel veel alternatieve media is daar denk ik ook een voorbeeld van, van die polarisatie.

[0:39:26] En ook de stigmatisering die daarbij kwam kijken, over en weer.

[0:39:32] Ik zou eerst even willen beginnen, want u was ook, nou, u trad ook op in de media.

[0:39:37] In het begin ook in de, nou, wat wij dan noemen traditionele media.

[0:39:41] Later ook wat meer in de alternatieve media.

[0:39:45] Wat schort er in uw beleving aan berichtgeving in de reguliere kranten, radio en tv over het coronabeleid?

[0:39:54] Het kritische dood.

[0:40:01] Bij Jinek aan tafel zag je niet echte kritische personen zitten.

[0:40:07] Er werd een eenzijdig beeld geschetst, zowel door de overheid als door de media in mijn beleving.

[0:40:12] Wat er uit ontstaan is, is dat alternatieve media ontstond.

[0:40:19] Ik was daar zelf onderdeel van.

[0:40:21] Achteraf gezien denk ik, oké, we hebben dus eigenlijk twee zijden van het spectrum die belicht worden.

[0:40:26] Bij de een wordt het ene kant van het spectrum belicht en aan de andere kant wordt het andere kant van het spectrum belicht.

[0:40:31] En hoe jammer is het dat niet één kanaal, of het nou de reguliere media was of de alternatieven, maar die het hele spectrum liet zien.

[0:40:40] En waarom...

[0:40:41] Ja, dat heb ik eigenlijk altijd jammer gevonden.

[0:40:44] En ik hoop dat dat nu nog gaat ontstaan eigenlijk.

[0:40:47] Wat waren de kritische noten die u in die reguliere of traditionele media hebt gemist?

[0:40:53] Nou, eigenlijk waar dit gesprek over begon, dat wordt daar niet besproken.

[0:40:59] De nadelen van de vaccinindustrie bijvoorbeeld, dat is vrij sumier wat daar ook in de reguliere media over te vinden is.

[0:41:10] Dus ja, ik ben wel fan daarvan en ook...

[0:41:17] Ik had graag gezien dat professor Theo Schetters aan tafel had gezeten bij Jinek... of dat Jona Walk, een specialist, ook daar aan tafel had gezeten.

[0:41:26] Maar dat is niet het geval geweest.

[0:41:28] We hebben heel veel Ab Oosterhuis gezien... en heel weinig specialisten met een alternatieve mening.

[0:41:39] Heeft u daaruit de verklaring voor gevonden waarom dat zo was?

[0:41:45] Ik kan daarover speculeren, maar ik heb geen verklaring gevonden.

[0:41:50] Oké.

[0:41:51] Dat is natuurlijk de berichtgeving in de reguliere media.

[0:41:55] Wat vond u van de berichtgeving over wat er in de samenleving gaande was op dat moment?

[0:42:02] Ja.

[0:42:04] Ja, dat was dus ook eenzijdig en ook wel gewoon niet waar soms.

[0:42:12] Dus om een voorbeeld te geven.

[0:42:14] Als je een demonstratie hebt die verboden wordt.

[0:42:16] En er staan daar een heleboel mensen die zich niet vertegenwoordigd voelen.

[0:42:19] En die toch van hun grondrecht om te kunnen betogen daar gebruik maken.

[0:42:25] Als je die hardhandig met geweld van zo'n veld afslaat en ze...

[0:42:31] homogeniseert en eigenlijk als soort van lastige gekkies wegzet, dan creëer je eigenlijk polarisatie.

[0:42:43] Als de media daar vervolgens aan meedoet, dan geeft dat geen beeld van de werkelijkheid.

[0:42:51] De werkelijkheid was totaal anders dan wat er in de media terecht kwam.

[0:42:55] Dit betrof een manifestatie die u had georganiseerd of vrouwen voor vrijheid?

[0:42:59] Nee, die anderen georganiseerd hadden of mensen die gewoon op eigen houtje daarheen gingen.

[0:43:03] Dus wat wij zagen gebeuren was dat via de media en de combinatie van de media en de politiek van die tijd, de overheid van die tijd, dat dat zo ontstond, dat er een homogeen beeld over die hele groep ontstond.

[0:43:21] En dat het ook nog eens lelijk werd weggezet als...

[0:43:23] In Amsterdam alleen al zijn er twaalf demonstraties geweest die met geweld geëindigd zijn.

[0:43:36] Het beeld wat in de media ontstond aan de hand van die incidenten, of dat waren dus geen incidenten, maar al die manifestaties, dat gaf geen goed beeld van de werkelijkheid.

[0:43:49] Dat gaf ook geen beeld van waarom die mensen daar überhaupt stonden.

[0:43:54] Daar ging het helemaal niet meer over.

[0:43:56] Het ging eigenlijk over het geweld en hoeveel...

[0:43:58] agenten er gewond waren geraakt.

[0:44:00] Dat soort dingen stonden er dan in de media, maar niet echt over de belangen van die mensen die heel breed waren.

[0:44:06] Er stonden mensen van allerlei pluimage en het ging dus niet over de inhoud, maar het ging over wat er dan gebeurde.

[0:44:16] Sommige van ons zijn naar die demonstraties toegegaan om te kijken wat er gebeurde.

[0:44:21] Om met eigen ogen te zien wat er in de media terecht kwam, wat er in de media stond of dat klopte.

[0:44:27] En dat klopte niet.

[0:44:31] Wij besloten het zelf anders te doen en eigenlijk veel meer in samenwerking met gemeentes onze manifestaties tot stand te brengen.

[0:44:40] Maar dat had weer een ander effect, namelijk dat we genegeerd werden.

[0:44:44] Wij hebben daar op een gegeven moment gestaan met Steffen Bos, met Ernst Jans, met Karin Bloemen.

[0:44:49] En daar is gewoon niets over in de media gekomen.

[0:44:53] Ik heb een keer in Amsterdam meegemaakt met Vrouwen voor Vrijheid.

[0:44:57] Dat was in januari 2022.

[0:45:03] De dag ervoor was er een betoging van Karin Bloemen.

[0:45:07] Dat ging over geweld tegen vrouwen.

[0:45:10] Daar stonden 200 mensen.

[0:45:12] En omdat we dus allebei in dat weekend op het Museumplein een manifestatie organiseerden, had ik ook contact met die andere organisatie en ook via de gemeente.

[0:45:22] Er waren 200 mensen, het kwam in alle bladen, het heeft in de Linda gestaan, alle kranten, overal.

[0:45:27] Bij ons stonden er volgende dag 5000 mensen met Guido Weijers op het podium.

[0:45:32] Er is niet één blad, als u het nu zou googlen, komt het niet naar boven.

[0:45:35] Het enige waar het te vinden is, is op onze eigen social media wat gecensureerd werd.

[0:45:41] Dus het waren eigenlijk de twee smaken.

[0:45:44] Of je deed het zoals Michel Rijenga, iets minder volgens de regels.

[0:45:49] En dan werd het geweld.

[0:45:52] Geweld tegen oudere mensen, bejaarden, mensen met kinderen.

[0:45:55] Ik heb verhalen gehoord over...

[0:45:57] Iemand die een ME'er aansprak, die achter de linie die ze gesloot om de mensen heen zag gebeuren wat er gaande was.

[0:46:07] En die een ME'er aansprak van, ja maar daar loopt een mevrouw met een kindje, in een kinderwagen kan je haar er nog uit laten.

[0:46:12] En dat gewoon het antwoord was, nee, dan had ze eerder weg moeten zijn.

[0:46:16] En daarna werd het gewelddadig.

[0:46:17] Ja, dat is gewoon heel zorgelijk wat daar gebeurd was.

[0:46:20] En er ontstond ook een beeld in de media wat anders was dan hoe het werkelijk zat.

[0:46:26] Dus ja, of het was dat, of het was genegeerd worden.

[0:46:29] En dan had je een heel fijn verbinding.

[0:46:31] Maar je kon niet je boodschap naar buiten brengen.

[0:46:33] Niet eigenlijk...

[0:46:36] Ja, dat wat ons doel was natuurlijk, om met Stef Pos, met Guido Weijers, met Karin Bloemen toch een breder publiek te bereiken omtrent onze zorgen en ook aandacht daarvan te krijgen van de overheid.

[0:46:50] Een aantal dingen hoorde ik u zeggen.

[0:46:53] Het ging niet altijd over de inhoud van de zorgen die we overbrachten, maar meer over wat er vervolgens gebeurde.

[0:46:59] Ik hoorde u ook zeggen, dat zijn dan even mijn woorden, dus corrigeer me als ik dat verkeerd zeg maar.

[0:47:04] We werden ook te veel over één kam geschoren.

[0:47:06] Alle kritische stemmen hoorde ik u ook zeggen.

[0:47:10] Ik hoorde u ook zeggen dat er eigenlijk weinig berichtgeving was over vrouwen voor vrijheid, terwijl er bij vergelijkbare organisaties gaf u aan dat het wel zo was.

[0:47:20] Ik kan me voorstellen dat media daar geen verklaring voor afleggen tegenover u, maar heeft u daar toch ooit een reden voor gevonden?

[0:47:29] Ja, ik kan daar helemaal speculeren.

[0:47:34] Volgens mij was Pieter Blok, de hoofdredacteur van de Volkskrant.

[0:47:40] Hij heeft in het begin van de coronatijd gezegd met één mond te willen spreken.

[0:47:46] Dat soort dingen kan je dan daar misschien aan verbinden.

[0:47:51] Wij dachten, hoe groter de namen, hoe groter het bereik misschien.

[0:47:56] Maar als je gecensureerd wordt en genegeerd door de media, dan is dat natuurlijk best wel moeilijk om het hele land te bereiken.

[0:48:04] U gaf net aan, u noemde al dat u het gevoel kreeg dat u gecensureerd was omdat u zag dat u veel minder bereik had onder andere op uw social media kanalen.

[0:48:14] Wij zien ook dat tijdens de pandemie ook uitingen van vrouwen voor vrijheid verwijderd zijn door sociale media platforms als YouTube.

[0:48:22] Welke uitleggaven zij daarbij?

[0:48:24] Niets.

[0:48:25] De video van Guido Weijers is gewoon verdwenen.

[0:48:28] We hebben om een opheldering gevraagd nooit antwoord gekregen.

[0:48:32] Dus daar is geen reden voor gegeven.

[0:48:34] Toevallig kwam ik deze week nog berichten tegen van Facebook.

[0:48:38] Hadden we 141...

[0:48:40] ...waarschuwingen of ook gecensureerde berichten die er tussenuit waren gehaald.

[0:48:46] Dat waren dus berichten waar bijvoorbeeld stond... ...hoera, we hebben 70.000 volgers.

[0:48:52] En dat was dan ook kwaad en verkeerd.

[0:48:56] Dus het was heel erg...

[0:48:59] Ja, ik kwam toevallig een lijstje tegen van berichten die dan als censuur werden gezien of als censureerbaar.

[0:49:08] Die voldeden dan niet aan de community-richtlijnen van Facebook, maar dat konden gewoon gaan over verbinding of over hoeveel volgers we hadden.

[0:49:22] Dus het voldeed niet aan de richtlijnen, maar welke richtlijn precies, dat is u nooit bekend geworden.

[0:49:29] Vrouwen van Vrijheid brengt kritiek op het beleid op een gematigde manier.

[0:49:34] Dat schetst u net ook al.

[0:49:36] U bent eigenlijk niet eens met de stringente coronamaatregelen, maar ook niet gecharmeerd van de polariserende groepen die ertegen ageren.

[0:49:45] Nou, ik zou niet zozeer zeggen polariserende groepen.

[0:49:48] De als polariserende groepen geschetste groep, zeg maar.

[0:49:53] Dat was dezelfde groep eigenlijk.

[0:49:55] Die mensen die bij ons kwamen, die gingen ook naar die andere betogingen.

[0:50:04] Het was een beeld wat ons stond eigenlijk aan de hand van...

[0:50:11] Ja, aan de hand van hoe men daarmee omging.

[0:50:14] Dus als de overheid daarvoor kiest om geweld in te zetten tegen die mensen...

[0:50:23] En er ontstaat een beeld dat het door die mensen komt, dat het gewelddadig is.

[0:50:28] En dat komt in de media.

[0:50:30] Dan lijkt dat extreem, zeg maar.

[0:50:33] Of dan lijkt dat een soort van gepolariseerde groep.

[0:50:35] Maar dat was het niet.

[0:50:36] Als je gewoon aan die mensen had gevraagd wat zijn jullie zorgen en daarbij iets had gedaan.

[0:50:40] Ja, dan was het gewoon in het midden geweest.

[0:50:42] Het zijn gewoon mensen met zorgen.

[0:50:44] Het lijkt me nogal een ingewikkelde zoektocht om ergens het in zo'n gepolariseerde landschap, want dat was het in die tijd, om zowel de kritiek te kunnen uiten, maar ook, zoals u ook aangaf, niet de polarisatie verder aan te willen wakkeren.

[0:51:00] Hoe deden jullie dat precies?

[0:51:03] Ja, eigenlijk door die frustratie te kanaliseren.

[0:51:06] Ik bedoel...

[0:51:08] Als je je niet gehoord voelt, dan ga je de hele tijd je best nog meer doen.

[0:51:11] Dat is ook gewoon één op één relatie.

[0:51:14] Als je je niet gehoord voelt, dan ga je je vaak nog harder je best doen om gehoord te worden, als het iets is wat je heel erg belangrijk vindt.

[0:51:21] En dat is hier eigenlijk ook gebeurd.

[0:51:22] En ik denk dat elke bijeenkomst die we georganiseerd hadden,

[0:51:26] hebben een ontlading was van die spanning die ontstaat bij al die mensen.

[0:51:31] Het is gewoon prettig om je begrepen te voelen als er onder druk komt te staan.

[0:51:40] Vindt u dat het gelukt is om in zo'n gepolariseerd landschap kritiek op een genuanceerde manier te brengen?

[0:51:48] Totaal, ja.

[0:51:49] Elk podium had eigenlijk een heel...

[0:51:54] Er stond van alles op ons podium.

[0:51:58] En dat werd op een hele constructieve manier gebracht.

[0:52:01] Kijk, ons streven was om te hebben over wat we wel willen.

[0:52:05] Dus alle artsen, juristen, bekende Nederlanders...

[0:52:12] We hebben Tijn Tauber op ons podium gehad.

[0:52:18] Er was een heel breed paillet aan sprekers.

[0:52:24] En eigenlijk ging alles over hoe het ook kan, hoe het anders zou kunnen.

[0:52:30] Ik hoorde u ook zeggen, dat vind ik dan wellicht in, dus ik corrigeer me als dat anders zit, maar dat u wel graag meer aandacht voor de inhoud van uw zorgen in de traditionele media had gezien.

[0:52:44] Ja, absoluut.

[0:52:45] Ik denk dat in die tijd gewoon heel veel mensen zich eenzaam hebben gevoeld.

[0:52:48] Als mensen het niet eens waren met wat ze zagen gebeuren in de samenleving, maar de consensus is in de mainstream media dat het zo gaat en dat het zo goed is en alle experts die we op tv zien zijn het daarover eens, dan ga je ook een beetje...

[0:53:02] Denken misschien van, nou ben ik nou gek dat ik dit allemaal niet zo'n goed idee vind.

[0:53:06] En als je dan niet hoort dat er andere mensen zijn die ook zo denken als jij.

[0:53:10] Ja, dan blijf je dus in je eentje daarin zitten.

[0:53:12] En wij hebben eigenlijk ons best gedaan om iedereen te bereiken.

[0:53:16] Ik sprak me toevallig uit en dat gaf mij een enorm netwerk.

[0:53:20] En ook een hele verbindende, coronatijd is voor mij een hele verbindende tijd juist geweest.

[0:53:24] Omdat ik me uitsprak.

[0:53:25] Maar niet iedereen spreekt zich uit.

[0:53:27] En dus is er heel veel isolebent en eenzaamheid ook ontstaan in die tijd.

[0:53:31] En een heleboel mensen weten niet eens dat vrouw voor vrijheid bestaan heeft.

[0:53:35] Was dat ingewikkeld om die genuanceerde lijn van het wel kunnen uiten van zorgen en het geven van kritiek, maar niet bij willen dragen aan polarisatie, om die te bewaken?

[0:53:46] Kreeg u vanuit uw volgers bijvoorbeeld wel eens, wilde u bijvoorbeeld wel eens dat er hardere acties of dat u steviger stelling nam?

[0:53:56] Kunt u daar iets over vertellen, hoe dat voor u was?

[0:53:59] Nee, wij krijgen eerder kritiek dat we te mild waren.

[0:54:02] Vanuit de mensen die... Kijk, het is natuurlijk een heel spectrum weer van smaken van mensen... en van stevigheid, zeg maar...

[0:54:16] Als je kritisch was op het beleid... dan waren er natuurlijk ook mensen die veel kritischer daarop waren dan wij.

[0:54:23] Dus wij krijgen weleens kritiek uit die hoek.

[0:54:26] En wat woordt u dan?

[0:54:29] Om een voorbeeld te geven.

[0:54:30] In februari, maart 2021... hebben wij bij een heleboel gemeenten aangeklopt.

[0:54:37] Bij de ene gemeente mocht er maar met honderd mensen komen.

[0:54:40] Dat kon ik natuurlijk niet garanderen.

[0:54:42] Want je weet niet hoeveel mensen erop afkomen sowieso...

[0:54:45] Er liep het aantal tegen de vijfduizend mensen in die tijd.

[0:54:51] Dus dat is gewoon het afnemen van het grondrecht.

[0:54:53] Ook werd er gezegd... Nou ja, op een gegeven moment konden we helemaal nergens meer terecht.

[0:55:00] Dus bijvoorbeeld in januari 2021 konden we al niet in Amsterdam meer terecht.

[0:55:05] heeft de burgemeester van Haarlem ons kans gegeven om alsnog daar te betogen.

[0:55:10] Mijn collega zou het zo meteen nog even met u ook over de manifestaties willen hebben.

[0:55:14] Vandaar dat ik u heel even onderbreek.

[0:55:16] Ik was nog even benieuwd, want u kreeg dus ook te horen dat vrouwen voor vrijheid te mild was.

[0:55:23] Wat kreeg u dan te horen?

[0:55:24] Dat we dus wel moesten gaan betogen als dat niet mocht.

[0:55:27] Dus zonder overeenstemming met de gemeente om het toch te gaan doen.

[0:55:32] We hebben één manifestatie afgelast.

[0:55:36] En dat is de verboden manifestatie geworden.

[0:55:38] Die hebben we opgenomen en uitgezonden via YouTube.

[0:55:42] Maar die heeft dus niet op een gasveld ergens plaatsgevonden zoals eigenlijk de bedoeling was.

[0:55:48] Omdat we dus nergens een plek konden vinden waar een burgemeester ons grondrecht wilde laten plaatsvinden.

[0:55:55] En hoe reageerde u dan op die oproepen of eigenlijk die kritiek dat u te mild zou zijn voor uw organisatie?

[0:56:05] Bierp u dat van u af of ging u daar een inhoudelijke discussie over aan?

[0:56:09] Kunt u ons daar eens iets over vertellen?

[0:56:11] Nee, daar zijn verder, ja, dat hebben we gewoon kennis van genomen en verder daar niks mee gedaan.

[0:56:16] Wij hadden besloten om de koers te varen om steeds in samenwerking met de gemeentes te werken.

[0:56:23] En dat daar bij ons aan gehouden al die tijd.

[0:56:26] Denkt u dat bij zo'n ingrijpende crisis als de coronapandemie uiteindelijk is geweest en dat polarisatie te voorkomen was?

[0:56:37] Ja.

[0:56:39] Als de discussie breder was geweest in de politiek en in de media vanaf het begin af aan, dan had een heel stuk van de polarisatie voorkomen kunnen worden.

[0:56:49] Dat is mijn mening.

[0:56:51] Als iedereen zich al daar gehoord had gevoeld, dan hadden we niet daar hoeven staan.

[0:56:55] Als het niet zo inzijdig was geweest, was er voor mensen thuis geen reden om te gaan.

[0:57:01] Want dan werkte volksvertegenwoordiging, dan voel je je vertegenwoordigd.

[0:57:05] Dus u zegt als iedereen zich goed gehoord voelt, dan zal er ook minder polarisatie optreden.

[0:57:11] Kan dat, dat iedereen zich gehoord voelt?

[0:57:14] Ja.

[0:57:15] referenda, dat is een goede manier.

[0:57:18] Daar ben ik voorstander van.

[0:57:24] U heeft destijds ook aangegeven dat u huiverig was om uw zorgen uit te spreken uit angst om als complotdenker te worden geframed.

[0:57:38] Herkent u dat?

[0:57:43] Nee, ik heb het vreemde op rechts als zorgelijk ervaren.

[0:57:48] Omdat het gewoon niet waar was.

[0:57:53] Nee, een plotdenker...

[0:57:56] Ik kan me niet herinneren dat ik dat ooit gezegd heb.

[0:58:01] Letterlijk, is dit een citaat?

[0:58:04] Ja, dit is...

[0:58:06] Ik heb het hier even niet bij de hand, maar u heeft dat, in ieder geval zien we in onze stukken, heeft u dat ergens ook gezegd.

[0:58:11] Vandaar ook de vraag, nou, we kwamen het gesprek net ook op, dat u ook aangaf van, nou, ik heb toch wat nuance ook gemist.

[0:58:19] En het was, nou, heel erg gepolariseerd, harde kritiek op mensen die heel erg voorstander waren van het beleid.

[0:58:25] En mijn vraag zou eigenlijk dus daarom ook zijn, wat doet dat met de ruimte om je uit te spreken in zo'n gepolariseerde samenleving?

[0:58:32] Hoe heeft u dat ervaren?

[0:58:34] Ja, ik heb eigenlijk daar een citaat bij van een immunoloog waar ik me bij aansluit. Zou ik het mogen delen?

[0:58:40] Want dat is een beetje waar dit over gaat, zoals ik het zelf ook ervaren heb.

[0:58:44] Ja, absoluut.

[0:58:46] Professor immunobiologie Akiko Iwasaki, die heeft in het vooraanstaande medische blad Nature Reviews in Immunology in mei, afgelopen mei 2026, geschreven een artikel We Could Be Wrong en pleit voor een open en eerlijk onderzoek.

[0:59:02] Hoe klein de kans ook is, hoe ongemakkelijk het onderwerp ook is, wetenschappers moeten de bescheidenheid behouden om te erkennen dat we ongelijk zouden kunnen hebben.

[0:59:11] Het centrale punt van haar artikel is dat wetenschap gebaat is bij open debat en dat het kunnen bespreken van controversiële hypothese belangrijk is voor zowel de wetenschap als het publieke vertrouwen.

[0:59:22] Ze schrijft dat na de COVID-19-pandemie sommige onderwerpen zo gepolariseerd zijn geraakt dat onderzoekers terughoudend werden om ongemakkelijke vragen te stellen uit angst voor reputatieschade of publieke aanvallen.

[0:59:35] Als concreet voorbeeld noemt ze onderzoek naar postvaccinatiesyndroom na COVID-19-vaccinatie.

[0:59:42] Ze betoogt dat mogelijke zeldzame langdurige klachten serieus wetenschappelijk onderzocht moeten worden, zonder dat dit automatisch als antivax wordt weggezet.

[0:59:51] Ze verwijst daarbij naar haar eigen Yale-studie.

[0:59:55] Dit sluit denk ik aan bij uw vraag.

[0:59:57] En ja, dat open debat is belangrijk op alle vlakken.

[1:00:02] Ja, dank.

[1:00:02] Dat schetst inderdaad een goed beeld.

[1:00:04] Dan zou ik nog tot slot aan u willen vragen, want u had ook zorgen over de communicatie vanuit de overheid.

[1:00:11] En bent u dan ook van mening dat de overheid bewust angst heeft ingezet om groepen zoals gevaccineerde en ongevaccineerde tegen elkaar uitgespeeld, juist om die naleving van maatregelen te vergroten?

[1:00:27] Ik zou het woord bewust daar niet bij willen gebruiken, maar ik denk wel dat dat gebeurd is.

[1:00:33] Als ik kijk naar... Dan wil ik niet citaten door elkaar halen en dat verkeerd zeggen, maar...

[1:00:43] Er is door minister Hugo de Jonge...

[1:00:48] Letterlijk gezegd, wij blijven vaccineren, wijk voor wijk, deur voor deur en arm voor arm.

[1:00:54] Dat zei hij op 12 november 2021.

[1:00:57] En een paar weken later, twee weken later om precies te zijn, zei hij, we weten vrij precies per postcode waar ze wonen.

[1:01:04] Dat klinkt allemaal vrij bedreigend, dus ik zou wel willen zeggen dat dat klopt.

[1:01:10] Dat dat dan misschien vrij bewust was.

[1:01:12] Dit is voor u daar een voorbeeld van.

[1:01:15] Ja.

[1:01:15] Duidelijk.

[1:01:17] Dan dank u voor de antwoorden.

[1:01:19] Collega Muttler, heeft u op dit onderwerp nog aanvullingen?

[1:01:22] Niet op dit onderwerp.

[1:01:24] Ik heb nog een vraag, want u geeft aan dat grondrechten zijn afgenomen.

[1:01:29] In ieder geval, zo heeft u dat ervaren.

[1:01:31] Maar grondrechten kunnen ook conflicteren met elkaar.

[1:01:34] Hoe kijkt u daarnaar?

[1:01:37] Kunt u daar een voorbeeld van geven?

[1:01:41] Het vorderen van de volksgezondheid is een grondrecht...

[1:01:45] Maar maatregelen kunnen ook weer ingrijpen in andere grondrechten.

[1:01:50] Dus grondrechten kunnen met elkaar in conflict staan.

[1:01:53] Dat kwam onder andere aan bod in het openbaar verhoor van vanochtend.

[1:01:55] En hoe kijkt u daarnaar?

[1:01:57] Ja, ik denk zodra je een brede afweging echt maakt, dat dat dus kan gebeuren dat dat grondrecht kwijtgeraakt wordt.

[1:02:06] Maar als je die brede afweging niet maakt en een enorme eenzijdige kijk, een eenzijdig beleid ook gevoerd wordt, dan is het moeilijker te verteren om grondrecht kwijt te raken.

[1:02:16] Ik bedoel, als er sociologen, pedagogen in het OMT hadden gezeten, was het dan een heel ander verhaal.

[1:02:21] Het werd nu zo'n tunnelvisie richting alleen maar IC.

[1:02:25] Er was geen dashboard voor nevenschade.

[1:02:29] En dus is het moeilijker te verteren dan als er grondrechten sneuvelen.

[1:02:34] Als je zelf denkt dat het ook anders kan.

[1:02:35] Als je ziet aan Zweden dat het ook anders kan.

[1:02:38] Uiteindelijk hebben wij ons aan die maatregelen gehouden.

[1:02:44] Omdat het gebeurde.

[1:02:44] Maar je kan ook zeggen dat je het er niet mee eens bent.

[1:02:48] Gisteren in het interview met Femke Halsema... dan hoor ik van ja, het is de wet.

[1:02:53] Het zijn de regels, dus ik moet ze doen.

[1:02:55] Je kan ook zeggen dat je er moreel moeite mee hebt.

[1:02:58] Dat je er zelf... Mag ik dat dan uit opmaken om dan ook uw woorden te gebruiken?

[1:03:05] Dat op het moment dat er een bredere weging had plaatsgevonden... dat u wel had geaccepteerd dat grondrechten...

[1:03:13] ingeperkt werden.

[1:03:14] Ik denk dat als er een brede weging was genomen, dat er dan andere keuzes waren gemaakt.

[1:03:20] Dank voor die toelichting ook.

[1:03:21] En dan kunnen we naar het volgende onderwerp.

[1:03:24] En daarvoor geef ik graag collega Muttler het woord.

[1:03:28] Ik wil het met u hebben over manifestaties.

[1:03:32] Want wij zien dat vrouwen voor vrijheid gebruik maakt van het demonstratierecht.

[1:03:39] En binnen die kaders er ook verschillende manifestaties plaatsvinden.

[1:03:45] Ik zeg bewust manifestaties en geen demonstraties.

[1:03:49] Er is daar plaats voor muzieksprekers en samenzijn.

[1:03:52] Maar wellicht wilt u uitleggen waarom jullie het manifestaties noemden en geen demonstraties.

[1:03:59] Mevrouw Vrijheid richtte zich vooral op dat waar wij voor waren.

[1:04:05] En ja, manifestatie, het woord manifestatie is natuurlijk multi-interpretabel.

[1:04:10] Dus het is zeg maar een manifestatie, een ontstaan van iets.

[1:04:13] En ook wordt het gebruikt voor het woord betoging.

[1:04:17] En wij vonden het gewoon een mooier woord.

[1:04:21] Het lijkt ook een beetje door het programma overigens, bijvoorbeeld muziek, ook een beetje op een evenement.

[1:04:28] Evenementen waren op dat moment namelijk verboden.

[1:04:31] Vandaar dat ik ook de vraag stel over de manifesten die op dat moment plaatsvonden binnen de kaders van het demonstratierecht.

[1:04:38] Ja, nee, dat snap ik heel goed.

[1:04:41] Toch is een manier van betogen een keuze en wij kozen ervoor om muziek te gebruiken op het gebied van sfeerbeheer.

[1:04:53] We kozen ervoor om mensen gedichten te laten voordragen of misschien inderdaad met muziek hun statement te maken.

[1:05:01] Het was redelijk politiek getint, maar wel op een manier die prettig was en niet provocerend.

[1:05:15] Ja, dat was gewoon onze toon.

[1:05:16] Dat was hoe wij het wilden doen.

[1:05:18] En die politieke getintheid?

[1:05:20] Ja, dus er werden natuurlijk wel stevige dingen op het podium gezegd.

[1:05:24] Het was geen festival, want op een festival hoor je niet wat je bij ons hoorde.

[1:05:28] Het was uniek in dat opzicht, maar een prettig karakter om bij te wonen.

[1:05:35] Het was fijn om daarbij te zijn voor degenen die er waren.

[1:05:42] Wat was het doel van die manifestaties?

[1:05:45] Inspireren, activeren en informeren.

[1:05:49] Ontwarren van de chaos.

[1:05:52] Opladen en gelijkgestemden ontmoeten.

[1:05:57] Ik lees even wat er op de website staat.

[1:06:00] Waren dat doelstellingen ook?

[1:06:03] Ja, ik denk dat een heleboel mensen, ik weet het zeker eigenlijk, dat een heleboel mensen die nu nog hele goede vriendschappen daarin over hebben gehouden.

[1:06:11] Dat is enorm verbindend geweest.

[1:06:13] En in die zin ook helend wel.

[1:06:16] In een tijd waarin de depressie nogal toenam.

[1:06:20] Als je kijkt naar de suïcide die steeg.

[1:06:26] In 2022 was het 37% hoger het aantal gesprekken die bij de huisarts over suïcide gingen dan in 2019.

[1:06:35] Dus het was natuurlijk een hele verdrietige tijd voor heel veel mensen.

[1:06:37] En dit waren lichtpuntjes voor sommige mensen.

[1:06:39] Wat was dan de chaos?

[1:06:42] De chaos was eigenlijk de coronatijd.

[1:06:46] Hoe zou u het verloop van de eerste manifestaties kunnen beschrijven?

[1:06:53] De eerste was in Utrecht dus.

[1:06:56] Dat was een vrouwenmarsch met haar naam Podium bij Lepeleburg.

[1:06:59] Die was nog vrij kleinschalig.

[1:07:01] De tweede manifestatie was in Amsterdam.

[1:07:06] Dat had een hele grote opkomst.

[1:07:09] Het was ook een bijzondere manifestatie waar mensen met heel veel waardering over spreken en op terugkijken.

[1:07:19] Alleen, hoe mooi het ook was in de werkelijkheid, zo lelijk kwam het in de media terecht.

[1:07:25] Aan het einde van de betoging, toen we aan het afbouwen waren, is de muziek stopgezet op verzoek van de politie.

[1:07:34] Maar op een of andere manier, en of dat nou via de gemeente dan misgaat of via de politie, is er aan het parool verteld vervolgens dat de hele manifestatie afgebroken was, omdat we ons niet aan de maatregelen gehouden zouden hebben.

[1:07:48] En dat is dus het beeld aan wat er in de media verschijnt, wat totaal niets te maken heeft met wat het werkelijk was.

[1:07:55] Wij hebben ook altijd persberichten eruit gegooid, of eruit gegooid, maar verstuurd.

[1:08:01] En om eigenlijk ook via de pers dus aandacht voor onze...

[1:08:08] Ik heb drie jaar lang een fulltime baan aan vrouw voor vrijheid gehad.

[1:08:11] Het is heel erg veel vrijwilligerswerk geweest.

[1:08:14] En natuurlijk wil je dat wat je doet zoveel mogelijk mensen bereikt... die misschien ook dat soort zorgen hadden of zich alleen voelden... en die gelijk gestemd waren, laat ik het zo zeggen.

[1:08:31] Maar we zijn toen in de media terechtgekomen... maar dus op een manier die helemaal niet kloppend was.

[1:08:38] Ik heb rectificatie gevraagd bij het parool en uitgelegd wat er gebeurd was...

[1:08:43] Dat is gerectificeerd, maar het was inmiddels ook al overgenomen door andere media.

[1:08:47] En dus in verschillende media... En wat was de rectificatie?

[1:08:50] Dat het niet afgebroken was.

[1:08:52] De betoging was al afgelopen.

[1:08:55] En de muziek is nadien stopgezet.

[1:08:57] Was er nog enige politie-ingrijpen bij die manifestatie op het Museumplein?

[1:09:02] Ja, de politie-ingrijpen was muziek uitzetten toen we aan het afbreken waren.

[1:09:05] Maar het kwam dus in de media terecht alsof die hele betoging...

[1:09:09] afgelast was, dus stopgezet was, omdat we ons niet aan de maatregelen hielden.

[1:09:15] Maar dat ging dus alleen maar om die muziek na afloop.

[1:09:19] Maar even over die maatregelen, hè?

[1:09:20] Ja, de muziek niet alleen na afloop, maar er werd, zeg maar, terwijl die muziek draaide, dus hadden er mensen gedanst.

[1:09:26] En dat was dan de misdaad.

[1:09:30] In verband met de anderhalve meter afstand verplichting neem ik aan.

[1:09:34] Het was afgelopen.

[1:09:36] Er was niks af te breken.

[1:09:40] Het was afgelopen.

[1:09:42] Als we teruggaan naar die vergunningen die jullie telkens moesten opvragen.

[1:09:48] Als u dan een manifestatie wilde organiseren.

[1:09:50] We hebben er een paar van die ontvangen en gezien ook.

[1:09:54] Vergunningen, manifestatie in Den Haag.

[1:09:58] Heb ik onder andere gezien.

[1:10:00] Amsterdam.

[1:10:02] Als je kijkt naar die vergunningen, hoe ging dat in het begin met die vergunningen?

[1:10:07] En welke eisen werden dan gesteld, onder andere door de gemeente?

[1:10:13] De gemeente Haarlem heeft bijvoorbeeld gevraagd aan ons of we bepaalde... Ja, we hebben dus gewoon discussies gehad over wel of geen muziek mocht.

[1:10:22] Of er wel of niet in dicht vorm gesproken.

[1:10:30] Dus ja, dat ging dan over spoken word.

[1:10:32] Dus de manier waarop we zouden betogen, werd steeds een gesprek.

[1:10:36] En ook wel hoeveel mensen er maximaal aanwezig mochten zijn.

[1:10:40] Er werd soms gevraagd of er maximaal 600 of 700 mensen...

[1:10:45] Ja, maar dat is natuurlijk alsnog gewoon je grondrecht om te betoog afnemen.

[1:10:51] Want we kunnen niet tegen onze achterban zeggen, jij mag wel komen, jij niet.

[1:10:56] En ja, je kan ook niet van tevoren inschatten hoeveel mensen erop afkomen.

[1:11:00] Maar je begreep het wel vanuit bepaalde gezondheidsnoodzaak om die maatregelen op te leggen bij de vergunningverlening?

[1:11:09] Nee, want net als eigenlijk wat de WHO heeft in december 2021 naar buiten gebracht, dat besmettingen in de buitenlucht... Even kijken hoor, ik heb het hier staan.

[1:11:26] Hmm...

[1:11:30] Even kijken.

[1:11:31] December 2021, de WHO.

[1:11:33] Verspreiding via druppels en aerosolen, vooral in dicht contact in drukke of slecht geventileerde binnenruimtes.

[1:11:39] De anderhalve meter en aantallen restricties buiten lucht verdween pas in Nederland eind februari.

[1:11:46] Dus dat was eigenlijk...

[1:11:48] Drie maanden lang gingen wij hier nog door met buiten anderhalve meter handhaven, terwijl de WHO eigenlijk al zei dat het dus over slecht geventileerde binnenruimtes ging.

[1:11:58] Maurice de Hond was al in 2020 daar heel duidelijk over en hij was niet de enige.

[1:12:02] Zoals ik al eerder zei, de heer Coutinho, microbioloog en oud-RVM-directeur, zei in Nieuwsuur in 2020 dat er geen wetenschappelijk bewijs was voor de anderhalve meter.

[1:12:12] Toch zien we, want u zei net al, ik vond het wel belangrijk, of wij vonden als stichting belangrijk dat we vergunningen gingen aanvragen op dat we binnen de kaders van het demonstratierecht toch onze zorgen konden uiten.

[1:12:26] Maar de gemeenten die jullie benaderen, die beperken of verbieden op enig moment de manifestaties, de manifestaties van Vrouw voor Vrijheid, bijvoorbeeld door niet meer dan 500 betogens toe te staan, met als argument de gezondheid van de burgers.

[1:12:41] Maar dat konden ze niet onderbouwen.

[1:12:43] Ik heb daar steeds onderbouwing in gevraagd en dat was er niet.

[1:12:46] Ik heb ook gevraagd van bij wie komt dit advies vandaan?

[1:12:48] En dan kwam er Goor of GGD.

[1:12:52] Maar er kwam geen onderbouwing.

[1:12:54] Er kwam dus niet wetenschappelijk bewijs dat die anderhalve meter dan voor vijfhonderd mensen dat het wel zou kunnen en voor duizend niet.

[1:13:02] Het was gewoon volgens mij nat vingerwerk.

[1:13:05] Maar goed, ze gaven aan, en ik corrigeer mezelf, dat het argument van de gezondheid van de betogers, die devensburgers zijn,

[1:13:14] Maar ik hoorde je ook net zeggen, we vonden het wel belangrijk dat iedereen die aan de manifestatie wenste deel te nemen, ook daaraan deel kon nemen.

[1:13:21] Dus het konden er meer dan 500 zijn.

[1:13:24] Hoe losten jullie dat dan op?

[1:13:26] Want je hebt een vergunning op basis van een bepaalde aantal betogers.

[1:13:31] Nee, wij hebben daar altijd nee tegen gezegd.

[1:13:34] Dus naar mijn weten hebben we daar nee tegen gezegd.

[1:13:38] En uiteindelijk hebben we dus eentje afgelast op grond van dat vergunning.

[1:13:44] En dat is dus in maart 2021 geweest.

[1:13:48] En dat was een manifestatie die had een naam, die is dus nooit geweest.

[1:13:52] En dat is een opname geworden.

[1:13:56] We hebben gewoon de sprekers die daar zouden spreken gefilmd.

[1:14:01] En dat hebben we op YouTube gedeeld.

[1:14:03] En dat heet de verboden manifestatie.

[1:14:07] U zei net dat u soms die argumenten miste vanuit de gemeente omtrent dat argument van de gezondheid van de betogers.

[1:14:21] En daar gaf u net een toelichting op.

[1:14:26] Hoe werd daarop gereageerd?

[1:14:28] Ja, ik heb een mail daar ook, die ik denk ik ook doorgestuurd heb, van de gemeente Amsterdam.

[1:14:35] En daar was gewoon het antwoord, wie deze uitspraak heeft gedaan, kunnen we niet met u delen.

[1:14:45] Dus er werd geweest naar de Goor.

[1:14:47] Ja, er werd verwezen naar een groep, zeg maar, dat het GGD was.

[1:14:52] Maar verder konden ze dan niet wat die persoon precies gezegd had en wie dat dan was, konden ze niet delen.

[1:14:58] Anders was ik daar gaan doorvragen.

[1:15:01] En dat was dan een reden om een vergunning dan wel niet door te laten gaan of te verbieden?

[1:15:08] Ja.

[1:15:09] De gemeente vrezen ook dat de manifestaties gekaapt zullen worden door mensen die niet bereid zijn zich aan de regels te houden.

[1:15:19] Had u die vrees ook?

[1:15:21] Nee, we hebben wel de gemeentes gehad die dat uitspraken.

[1:15:27] Dus zo hebben wij een specifieke vraag van de gemeente Haarlem gehad... voor de tweede keer dat we in Haarlem waren in de zomer.

[1:15:34] Dat zij zorgen hadden dat aanhangers van viruswaarheid... dan naar onze manifestatie zouden komen.

[1:15:39] Gebeurde dat ook?

[1:15:42] Niet dat ik weet, maar ik vond het wel een opmerkelijke uitspraak... omdat dat nou niet echt...

[1:15:53] Ja, gewelddadige mensen waren.

[1:15:56] Dus de manifestatie was in de zomer in de buitenlucht.

[1:16:01] En ja, dat ging voor mij in de richting van de uitsluiting.

[1:16:06] Op basis van, geen idee.

[1:16:09] Maar er zijn meerdere manifestaties geweest.

[1:16:12] Er kwam het voor dat betogers zich daadwerkelijk niet aan de regels wilden houden en daarmee bedoel ik rellen, ophitsen.

[1:16:20] Kwam dat wel eens voor tijdens die manifestaties die niet als zodanig bedoeld waren uiteraard?

[1:16:26] De andere bedoelde u?

[1:16:27] Ja, bij ons niet.

[1:16:28] Bij jullie niet?

[1:16:29] Nee.

[1:16:30] Dus de vrees, het wordt gekaapt door betogers die zich niet aan de regels wilden houden?

[1:16:35] Nee, en in mijn ervaring is bij andere betogingen, en dat heb ik dus uit eerste hand, ik ben zelf daar nooit heen geweest, maar wel mensen uit mijn team die daar dus aan de zijlijn hebben staan observeren, kwam het geweld nooit bij de betogers vandaan, maar bij de ME vandaan.

[1:16:53] Dus dat begon met bouw-eendrijven.

[1:16:55] En daar zijn ook gewoon beelden van hoe op gewoon burgers werd ingehakt.

[1:17:04] Maar die probeer ik te snappen.

[1:17:07] Wel of zonder enige reden?

[1:17:10] Ja, zonder enige reden.

[1:17:11] Omdat ze daar stonden.

[1:17:12] Vreedzaam protest.

[1:17:15] Dat is geweest in januari, februari 2021.

[1:17:20] Zijn dat de aangekondigde protesten of hebben we het hierover de onaangekondigde protesten?

[1:17:23] Dat zijn de koffiedrinkers.

[1:17:27] Dank u wel.

[1:17:28] Ik heb hier verder geen vragen meer over op dit moment.

[1:17:33] Collega Huidenkoper, heeft u nog aanvullingen?

[1:17:35] Dat geldt voor mij ook niet.

[1:17:37] Ik heb nog één aanvulling, want u gaf ook aan dat er eerder ook signalen kwamen in die Facebookgroepen.

[1:17:44] Dat mensen vonden dat jullie te mild waren als stichting.

[1:17:48] Had u dan ook niet daardoor wellicht de vrees dat mensen die vonden dat jullie verder moesten gaan... Hoe keek u daarnaar in aanloop naar zo'n manifestatie?

[1:17:59] Nou, het was geen zorg.

[1:18:01] Het was gewoon dat dat een andere weg...

[1:18:04] Dat was meer zich verbond met Michel Reinga bijvoorbeeld.

[1:18:10] Het was gewoon een andere toon.

[1:18:11] En ja, dat was het.

[1:18:13] We hadden iets minder geduld...

[1:18:16] Oké.

[1:18:18] We zijn inmiddels ruim een uur en een kwartier onderweg in dit openbare verhoor.

[1:18:22] Dus ik stel voor dat we even gaan pauzeren voor 15 minuten.

[1:18:26] En ik verzoek de bode om de getuigen en haar bijstandsverlener naar buiten te leiden.

[1:18:53] Ik schors de vergadering voor 15 minuten.

[1:33:35] Ik heropen de vergadering.

[1:33:37] Aan de orde is een openbaar verhoor door de parlementaire enquêtecommissie Corona.

[1:33:41] En ik verzoek de griffier om de getuige en haar bijstandsverlener naar binnen te leiden.

[1:34:17] Welkom terug.

[1:34:18] We vervolgen het openbaar verhoor.

[1:34:20] Voor het volgende onderwerp geef ik graag collega Huidenkoper het woord.

[1:34:26] Ja, goedemiddag en welkom terug mevrouw Quint.

[1:34:28] Ik wilde het na de schorsing even met u hebben over corona toegangsbewijs.

[1:34:32] En dan in eerste instantie over de variant zoals die op 25 september 2021 wordt ingevoerd.

[1:34:39] Dat is de variant waarbij in de horeca evenementen, in de kunst- en cultuursector en ook in de sport, je moet laten zien dat je gevaccineerd, genezen of negatief getest bent om binnen te komen.

[1:34:50] Dus ik zeg er uitdrukkelijk bij dat het ook de variant is waarbij een test mogelijk is om toegang te geven.

[1:34:56] Laat ik bij die variant beginnen.

[1:34:58] Hoe keek u tegen die maatregel aan?

[1:35:03] Ik vond het verwerpelijk.

[1:35:08] Omdat je daarmee een deel van de bevolking de toegang tot faciliteiten ontzegt.

[1:35:15] Als ze niet door een bepaalde hoepel willen springen.

[1:35:18] Zul je dat toelichten?

[1:35:23] In hoeverre mag de overheid toegang tot de samenleving differentiëren om gezondheid te beschermen?

[1:35:28] Met andere woorden, de ene groep mensen toegang verschaffen en de ander niet.

[1:35:33] Want later, daar wil ik eigenlijk zo meteen met u over spreken, dan is er het voornemen om de 2G-variant in te voeren.

[1:35:41] Dus dat betekent dat je ofwel genezen moet zijn of inderdaad gevaccineerd, waardoor dus mensen die en niet gevaccineerd zijn en het virus niet hebben gehad, dat je daar zou kunnen zeggen, wat moeten die mensen dan precies?

[1:35:55] Gaat maar nu in eerste instantie nog even over de...

[1:35:58] We gaan nu even over de 3G variant.

[1:36:00] Daarvan zou je natuurlijk kunnen zeggen... iedereen heeft de mogelijkheid om zich dan te laten testen... om toegang te krijgen tot die evenementen.

[1:36:09] Vandaar even de vraag, hoe keek je tegen die variant aan, die 3G variant?

[1:36:15] Ja...

[1:36:19] Ik heb onvoldoende kennis over het testen om te weten of dat 100% kloppend was.

[1:36:27] Of zeg maar dat gemankeerd was of dat dat precies klopte.

[1:36:33] Dus ik weet dat niet.

[1:36:34] Ik vind gewoon dit wat we opgetuigd hebben, dat hele 1G, 2G, 3G gebeuren, gewoon zorgelijk om de reden die ik net...

[1:36:43] Die ik net omschreef.

[1:36:46] Mag je differentiëren?

[1:36:48] Mag je mensen op grond van wel of niet gevaccineerd zijn of een bepaalde ziekte hebben gehad toegang tot de samenleving ontzeggen?

[1:37:02] Ik vind dat heel ver gaan.

[1:37:04] Hoe keek u het kabinet, het kwam vanochtend in het verhoor dat ze ook hadden, ook naar voren?

[1:37:10] Dat de gedachte achter die maatregelen ook was dat de samenleving sneller geopend kon worden?

[1:37:16] Nou, meer vrijheid, dat vul ik dan even in.

[1:37:20] Dat wilde u, meen ik, ook in die periode.

[1:37:24] Hoe keek u daar dan tegenaan?

[1:37:25] Zag u dat voordeel ook?

[1:37:27] Ja, natuurlijk.

[1:37:28] Maar kijk, dit gaat over de publieke ruimte.

[1:37:36] En dit ging ook gewoon over jongeren.

[1:37:39] Gevaccineerd, genezen of getest.

[1:37:41] Terwijl corona was onder de jongeren helemaal geen probleem.

[1:37:45] Dus waarom hebben wij dat soort druk op hen gelegd?

[1:37:49] De gemiddelde leeftijd van de mensen die overleden aan corona was 84.

[1:37:54] En dus hadden wij niet veel gerichter onze bejaarde 60-plussers moeten beschermen in plaats van dit soort 2-3G-beleid op onze jeugd loslaten met alle spanning die dat gegeven heeft.

[1:38:06] Ouders die dat niet wilden voor hun kinderen, kinderen die dat zelf wel wilden.

[1:38:10] Ja, dat heeft de boel onder druk gezet.

[1:38:13] Wel op een gegeven moment, daar ben ik nog over in Nieuwsuur geweest volgens mij, maar dat ging dus over, zoals je vroeger mazelenparties had, had je nu coronaparties, omdat mensen dan maar hoopten dat ze ziek werden en dan genaasen en dan hun kinderen niet hoefden te laten prikken.

[1:38:27] Ja, daar krijg je hele gekke verkramping van die wat mij betreft zorgelijk was.

[1:38:32] In de essentie gaat het over een groep mensen de toegang tot de publieke ruimte ontzeggen op basis van al dan niet genomen vaccinatie of de fysieke gesteldheid van die mensen als voorwaarde voor toegang tot de samenleving.

[1:38:53] Want u sprak over door hoepels moeten springen.

[1:38:56] Ik kan me voorstellen dat u dat als zo'n hoepel ziet.

[1:39:01] Dansen met Jansen was een voorbeeld van door zo'n hoepel springen.

[1:39:04] Als je dus gaat vaccineren, dan mag je weer datgene doen wat je heel graag doet.

[1:39:11] Uitgaan voor de jongeren.

[1:39:14] Dus als ik u goed begrijp, u gaf aan, wij wilden natuurlijk ook dat die samenleving sneller open zou gaan, maar u stond niet achter het coronatoegangsbewijs, de 3G variant, als instrument om dat te bereiden.

[1:39:24] Ja, de meneer waarop was wat mij betreft niet oké.

[1:39:29] Want even later, van die 3G variant, zou je inderdaad nog kunnen zeggen, daar heeft in principe iedereen de kans toe om ofwel zich te laten testen of te laten vaccineren.

[1:39:40] Bij de 2G variant, waar ik het nu over zou willen hebben, daar wordt het natuurlijk wel wat lastiger.

[1:39:45] Dan krijg je alleen een coronatoegangsbewijs als je gevaccineerd of genezen bent.

[1:39:50] En dan zou dus ook een negatieve test niet meer voldoende zijn om toegang te krijgen tot bijvoorbeeld een evenement.

[1:39:57] Tel erbij op.

[1:39:57] Ik denk dat ik hem al een beetje kan raden wat u daarvan vindt, maar hoe keek u daarnaar?

[1:40:04] Nou ja, in de context van dat het vaccin dus de transmissie niet voorkwam, is het helemaal apart, zo zachts gezegd.

[1:40:13] Maar ja, ik vind als we naar een situatie toe gaan waarin mensen hun gezondheid moeten bewijzen aan de overheid om tot aan de samenleving te mogen deelnemen, dat we dan echt op een hele vreemde manier bezig zijn.

[1:40:27] Belangrijk om wel even... U sprak ook net over de samenleving in de publieke ruimte.

[1:40:32] Het coronatoegangsbewijs geeft...

[1:40:34] Daar gaat het niet over.

[1:40:35] Dit coronatoegangsbewijs geeft toegang tot evenementen of tot een museum.

[1:40:40] Even om die feiten helder te hebben.

[1:40:44] Ja.

[1:40:44] Maar ook daarvan zei u dat... U noemde de 3G-variant verwerpelijk.

[1:40:49] Hoe keek u dan naar de 2G-variant?

[1:40:51] Ja, nog erger.

[1:40:53] Dat het dan... Ja, dan... Ja...

[1:40:58] Als je al wilde testen en daar geen probleem mee had, dan bleef uiteindelijk alleen nog gevaccineerd of genezen over.

[1:41:06] Dat sloot nog veel meer mensen buiten, namelijk een heleboel gezonde mensen.

[1:41:10] Die dus niet meer konden bewijzen dat ze gezond waren via een test als die test al betrouwbaar zou zijn.

[1:41:19] Of niet geen fout positieven zou geven of andersom.

[1:41:21] Maar in dit geval zou dus gewoon gezonde mensen geen toegang meer verstrekt worden tot bepaalde plekken in de samenleving.

[1:41:30] Dat is uitsluiting.

[1:41:32] Ja, en dat kreeg u ook te horen vanuit uw achterban, uw volgers.

[1:41:37] Kunt u zo'n zorg delen of zo'n signaal wat u toen ontving?

[1:41:41] Ja, dit wilde niemand van alle mensen die ons volgden.

[1:41:47] Niemand wilde dat.

[1:41:48] En dan trokken ze dan, kunt u schetsen hoe, want bij die 3G-variant en later de 2G-variant, was het pas bij de 2G-variant dat er vanuit Vrouwen voor Vrijheid sterke bezwaren naar voren kwamen?

[1:42:03] Of was dat ook al eerder bij die 3G-variant?

[1:42:05] Dat was al meteen eigenlijk, ja.

[1:42:08] Ook al vanuit dat dit allemaal nog niet bestond en dat we de aanloop hadden naar de spoedwet.

[1:42:16] Dus waar in 2020 in de zomer al op aangestuurd was, dat was zorgelijk genoeg en dat het allemaal werkelijkheid werd, was natuurlijk diep verdrietig, tenminste in onze beleving.

[1:42:27] Dus dat die spoedwet er kwam en dat dit soort 1G, 2G, 3G er kwam, ja, dat...

[1:42:35] Ik hoop niet dat we dat nog een keer gaan meemaken.

[1:42:38] En dat we andere manieren kunnen verzinnen om onze ouderen te beschermen.

[1:42:44] En ook in overeenstemming met die ouderen.

[1:42:46] Want voor heel veel mensen had het leven helemaal geen kwaliteit in die verzorgingstehuizen als ze hun familie niet konden zien.

[1:42:53] U gaf aan dat u niet achter het instrument stond corona toegangsbewijs als middel om de samenleving verder te openen, maar dat u wel achter het doel stond om de samenleving verder te openen.

[1:43:06] Wat was op dat moment waar vrouwen voor vrijheid pleiten om de samenleving sneller te kunnen openen?

[1:43:13] Meer beleid zoals in lijn met Zweden.

[1:43:16] Dus zorg voor de ouderen en de rest meer vrijheden toestaan.

[1:43:24] Dus begrijp ik u dan goed dat u een aanpak voorstond waarin we specifiek meer kwetsbare ouderen zouden beschermen.

[1:43:31] Zodat er meer ruimte kon ontstaan voor...

[1:43:32] Ja, want nu werd eigenlijk het beschermen van de ouderen, terwijl zij dat misschien zelf niet eens wilden.

[1:43:39] Daarmee werd de hele samenleving stilgelegd met verregaande problemen veroorzakend daarbij voor andere generaties.

[1:43:47] Dus eigenlijk probeer je het ene probleem op te lossen en je creëert een heleboel andere problemen tegelijkertijd.

[1:43:56] Dank dat u uw ervaringen op dit vlak met ons wilde delen.

[1:44:02] Ik heb zelf geen aanvulling op dit onderwerp.

[1:44:04] Collega Muttler, heeft u die?

[1:44:06] Ja, in korte, met betrekking tot het testen, hoe de achterban tegen dat testen aankeek.

[1:44:13] Kunt u dat nader toelichten?

[1:44:16] Ja, over de testen werd met twijfel gesproken.

[1:44:23] Ik denk dat wij daar zelf geen weinig, zeg maar, is er tot ons gekomen wat dat betreft.

[1:44:30] Maar ik weet wel dat viruswaarheid zich volgens mij daarover uitgesproken heeft.

[1:44:36] En veel van onze volgers namen ook die kennis tot zich.

[1:44:40] Dus dat er dan iets mis zou zijn geweest met die PCR-test.

[1:44:45] Maar hoe dat precies zit, dat weet ik niet.

[1:44:47] Begrijp ik daarmee goed dat u zegt dat men twijfelde aan de betrouwbaarheid van die testen?

[1:44:53] Ja, volgens mij zijn daar wel wat uitzendingen van viruswaarheid over geweest.

[1:45:00] Maar ik weet dat niet nauwkeurig.

[1:45:02] Dat bedoel ik meer te zeggen, dat leeft er bij onze achterban.

[1:45:07] Is dat betrouwbaar?

[1:45:13] Zelf ben ik sowieso van mening dat als gezonde mensen moeten gaan bewijzen aan de overheid dat ze gezond zijn, daar zit mijn zorg eigenlijk meer.

[1:45:27] Omdat?

[1:45:29] Ja, waarom niet?

[1:45:30] Ik bedoel, waarom zou je moeten bewijzen dat je gezond bent?

[1:45:36] Ik laat het hierbij.

[1:45:38] Dank u wel.

[1:45:40] Dan kunnen we door naar het volgende onderwerp.

[1:45:42] Daarvoor kunt u direct door.

[1:45:46] U heeft natuurlijk zojuist een paar keer een aantal zorgen met ons gedeeld tijdens de pandemie van u en van uw achterban.

[1:45:55] Ik wil het bij dit onderdeel met u hebben over de Tweede Kamer en het kabinet.

[1:45:59] Want Tweede Kamerleden, zoals u weet, vertegenwoordigen de stem van de kiezers.

[1:46:03] Ze zijn volksvertegenwoordigers en ze brengen daarmee ook het geluid of de geluiden vanuit de samenleving in bij de politiek.

[1:46:11] En die debatteerden ook over maatschappelijke problemen in de Tweede Kamer.

[1:46:18] Wij weten dat u Kamerleden heeft gemaild met uw zorgen over onder andere vaccinaties.

[1:46:26] Kunt u ons meenemen in hoe dat werd ontvangen?

[1:46:29] Dus de berichten, de mails die u richting Kamerleden zondt.

[1:46:35] Ik heb geen reacties ontvangen.

[1:46:36] Ik heb alle Kamerleden gemaild.

[1:46:42] Ik weet het eigenlijk niet meer zo heel goed.

[1:46:51] Welke Kamerleden mailden u?

[1:46:53] Ik heb de hele Kamer gemaild met mijn zorgen over het AstraZeneca vaccin.

[1:46:57] Dus dat is de post die ik op social media heb geplaatst in 2020.

[1:47:03] Die heb ik ook naar alle Kamerleden gestuurd.

[1:47:06] En eigenlijk met dezelfde reden die ik in het begin aangaf.

[1:47:11] Als er geen drang en dwang is omtrent vaccineren... en iedereen kan zichzelf informeren en zelf kiezen... als een goed geïnformeerde vrije keuze...

[1:47:22] Omtrent die vaccinatie, dan was er eigenlijk niks aan de hand.

[1:47:26] Maar omdat dus die vrije keuze wat mij betreft spannend werd.

[1:47:31] Of dat vrij zou blijven.

[1:47:32] En dus inderdaad of het ingezet zou gaan worden om de toegang tot de samenleving te beperken.

[1:47:40] Vanuit die zorg heb ik de Kamerleden gemaild.

[1:47:43] Maar ik heb daar geen gehoor op gehad.

[1:47:48] En eigenlijk is Vrouw voor Vrijheid in die context dus eigenlijk een initiatief om onszelf te vertegenwoordigen geworden, omdat we ons niet vertegenwoordigd voelden.

[1:48:00] Voelde u zich geoord?

[1:48:02] Blijkbaar niet?

[1:48:03] Nee, ik heb mijn lidmaatschap van Partij voor de Dieren in 2020 opgezegd, omdat ik me niet vertegenwoordigd voelde.

[1:48:13] Dus u heeft, als ik u goed begrijp, geen reacties op uw mails ontvangen, maar had u ook geen contact met leden en fracties?

[1:48:24] Nee, ik heb alleen Partij van de Dieren zelf nog opgebeld en gevraagd waarom ze deze weg kozen.

[1:48:29] Ook in mijn betrekking tot de lockdowns.

[1:48:33] Volgens mij heb ik in vergelijking getrokken met nertsen en met mensen in dat gesprek.

[1:48:38] Maar ik heb me daarover verbaasd.

[1:48:43] Ik vond het niet gezond om mensen op te sluiten.

[1:48:46] En dat heb ik gezegd.

[1:48:47] En daarmee heb ik mijn lidmaatschap opgezegd.

[1:48:50] Omdat zij niet...

[1:48:52] Ja, voor de belangen van andere mensen dan de mensen op de IC en de bejaarden opkwamen.

[1:49:00] Ik hoor gedurende het verhoor meerdere malen ook uw zorgen uit over onder andere betere controle van de farmaceuten.

[1:49:07] Over duidelijkheid met betrekking tot de aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid bij negatieve consequenties van vaccins.

[1:49:14] U deelde hier heel uitgebreid uw gevoel dat uw grondrechten werden afgepakt.

[1:49:20] Werden die doelen, als ik u zo hoor, hoe bereikten ze dan de Tweede Kamer?

[1:49:29] Onze zorgen.

[1:49:30] De zorgen die u vandaag ook tijdens het verhoor heeft benoemd.

[1:49:36] Kwamen ze terug?

[1:49:37] Laat ik het anders formuleren.

[1:49:39] Kwamen ze terug in de debatten in de Tweede Kamer?

[1:49:41] Nee, er was één iemand die eigenlijk mijn zorgen in de Tweede Kamer verwoorde.

[1:49:47] En dat was iemand van een andere partij.

[1:49:49] Dat was Wybron van Haga.

[1:49:51] Dat werd eigenlijk, ik denk voor veel van onze volgers, iemand die dus wel die groep vertegenwoordigde.

[1:50:06] Dus dat is ook in die documentaire van Sunni Bergman terechtgekomen.

[1:50:11] Dat wij daar een uur gesproken hebben over onze teleurstelling in de linkse politiek.

[1:50:17] Ja, dat is dus gesneuveld op de snijtafel.

[1:50:19] En het enige wat er dus over is gebleven is het stemmen op een rechtse partij, terwijl wij eigenlijk van origine links stemmende burgers waren.

[1:50:29] Maar dat gaat dus over dat je je niet vertegenwoordigd voelt.

[1:50:33] Want ik bedoel, ik ben uiteindelijk nu niet lid van een partij, omdat ik me nog steeds eigenlijk niet vertegenwoordigd voel.

[1:50:37] Hoe groot is die groep?

[1:50:39] Ik denk heel groot.

[1:50:40] We hebben niet kunnen laten zien hoe groot hij was, omdat we te maken hadden met censuur en de media die ons niet over ons deelden.

[1:50:51] Dus dan kan dat niet groeien.

[1:50:55] Wij merken dat u overigens ook contact heeft proberen te leggen met het kabinet en het ministerie van VWS.

[1:51:01] Heeft u daar reacties?

[1:51:02] Volgens mij heb ik in die mails naar iedereen gestuurd eigenlijk.

[1:51:07] Het was gewoon de zorg waarover dit gesprek begon.

[1:51:12] Dat de kwaliteitseisen voor...

[1:51:15] ...producten die we zouden afnemen, dat we daar heel erg scherp op zouden moeten zijn.

[1:51:22] En helaas is dat niet gebeurd.

[1:51:25] En hij was, zeg maar, het vaccin waar ik me in die tijd zo druk over maak... ...precies het vaccin wat uiteindelijk bloedpropjes heeft gegeven en van de markt is gehaald.

[1:51:35] Even terug, vanuit VWS kreeg u ook geen reacties.

[1:51:39] Ja, ik weet het niet meer goed.

[1:51:41] Ik zie één reactie, dat was een antwoord op een mail van u.

[1:51:46] En dat ging over een vraag over de Wereldgezondheidsorganisatie en Hydro...

[1:51:52] Hydroxychloroquine.

[1:51:54] Dank u wel.

[1:51:55] Dus dat was ver voordat ik van het bestaan van Rob Elens wist.

[1:51:58] Maar blijkbaar had ik daar ook lucht van gekregen dat er andere manieren waren die ingezet konden worden naast vaccinaties.

[1:52:04] En daar heb ik het volgens mij ook over gemaild.

[1:52:06] Maar of ik een reactie terug heb gehad, weet ik niet meer.

[1:52:08] Ja, we zien een mail en voor de rest was dat de enige wat...

[1:52:12] Volgens mij heb ik geen reacties gehad.

[1:52:15] Nee.

[1:52:15] Dit roept natuurlijk ook bij ons de vraag op... had u de indruk dat uw geluid en dat van de andere bezorgde burgers... werd meegewogen in de besluitvorming?

[1:52:29] Nee, totaal niet.

[1:52:32] Dat zag u niet terug?

[1:52:33] Nee.

[1:52:35] Integendeel.

[1:52:36] Wat bedoelt u daarmee?

[1:52:38] Eh...

[1:52:40] Ik zag geen enkel kritisch geluid in de Kamer om de ruimte gekozen weg eigenlijk.

[1:52:46] En ook niet in de media.

[1:52:48] Het werd eigenlijk alles wat...

[1:52:50] De trein dinderde door en niemand die daar zei, moeten we dit nou al zo doen?

[1:53:00] Dus ja...

[1:53:03] Ja, wat vindt u ervan?

[1:53:05] We zijn natuurlijk de laatste vraag, maar in de zin dat ik denk dat het antwoord wel kan raden.

[1:53:12] Hoe vindt u dat de overheid is omgegaan met mensen die anders dachten?

[1:53:15] En aan het begin van het verhoor hadden we het over de groep die niet eens was met de stringente maatregelen, maar ook niet gecharmeerd was van, collega noemde het volgens mij, de polariserende groepen die hier tegenageerden.

[1:53:29] Hoe is de overheid met die twee groepen omgegaan?

[1:53:33] Wat vindt u daarvan?

[1:53:34] Ja, gewoon niet serieus genomen, niet gehoord en niet vertegenwoordigd.

[1:53:45] Dus de toenmalige overheid is daar in gebreken geweest in mijn beleving.

[1:53:51] In gebreken geweest om een diverser OMT op te richten.

[1:53:55] En in gebreken geweest om echt te luisteren naar...

[1:53:58] de zorgen van de burgers.

[1:54:01] Helder, dank u wel.

[1:54:03] Collega Huidenkoper, heeft u nog aanvulling hierop?

[1:54:06] Nee, niet op dit onderwerp.

[1:54:08] Ik zelf ook niet.

[1:54:09] Dan kunnen we naar het laatste onderwerp van dit openbaar verhoor.

[1:54:12] En daarvoor geef ik het woord aan collega Huidenkoper.

[1:54:16] Dank, voorzitter.

[1:54:17] En in het laatste onderwerp zou ik de ruimte willen nemen om met u even terug te kijken en ook vooruit te kijken.

[1:54:26] U gaf al aan, u had drie jaar een fulltime baan aan vrouwen voor vrijheid.

[1:54:33] Welk gevoel overheerst als u terugkijkt op die coronatijd?

[1:54:38] Dat is heel dubbel, want het mooie eraan was een enorme verbinding en de saamhorigheid die het bracht.

[1:54:46] Maar ja, ik kijk ook wel terug op een hele zorgelijke tijd.

[1:54:51] Dus als ik nu de afgelopen dagen me zo verdiept heb in wat er allemaal gebeurd is en dat wat in die drie jaar gebeurd is, zo de revue weer passeert, dan zijn het wel hele heftige dingen die er gebeurd zijn.

[1:55:03] Vooral 2021 is een heel heftig jaar geweest met al dat geweld tegen burgers.

[1:55:07] En alles wat zich in het jaar heeft afgespeeld.

[1:55:15] Heeft u ook persoonlijke consequenties ervaren van het uitspreken tegen het coronabeleid?

[1:55:22] Helemaal niet.

[1:55:23] Helemaal niet?

[1:55:23] Nee, ik was met mijn vak ook geen...

[1:55:26] Ik was zelf niet gedupeerd.

[1:55:27] Wat mij wel weer heeft geraakt in het begin en ook een drive is geweest, is dat ik dochter van een horecaondernemer ben.

[1:55:33] En ook daarop aan ging, zeg maar.

[1:55:38] Kunt u dat uitleggen?

[1:55:39] Nou, dat de horeca gedupeerd werd en dat enorm schade ondervond.

[1:55:47] De horecaondernemers hebben het natuurlijk zwaar gehad.

[1:55:50] Ook in de mate dat ze er soms nu nog onder lijden.

[1:55:53] En dat ging mij wel meteen aan het hart.

[1:55:57] En natuurlijk wat er met de jeugd gebeurd is.

[1:56:00] Ik ben moeder, dus dat ging me aan het hart.

[1:56:03] Ik heb dit gedaan vanuit...

[1:56:07] Mijn eigen zorg voor de samenleving, dus in die zin vergelijkbaar met wat hier in Den Haag gebeurt, maar dan eigenlijk op een andere manier.

[1:56:15] In die zin werden wij een soort maatschappelijk werksters.

[1:56:19] Wat heeft de pandemie met uw vertrouwen in instituties gedaan?

[1:56:23] Dan denk ik in het bijzonder aan media, politiek en wetenschap.

[1:56:27] Nou, bij mij leeft een gevoel van dat kan veel beter.

[1:56:30] Als je nu ziet wat er naar aanleiding van het interview met Rob Elens weer gebeurt, wat voor een lelijk verhaal er dan van een columnist in de trouw komt te staan, dan denk ik, ja, dat is gewoon eigenlijk weer meer van hetzelfde.

[1:56:44] En dat is ook wel wat ik in het begin van het gesprek heb gezegd.

[1:56:47] Ik zou het zelf heel erg harderen als er media ontstaat die het hele spectrum bedienen en die alles kunnen belichten.

[1:56:52] En zonder daarbij vanuit eigen pijn elkaar af te branden.

[1:56:56] Want dat is wel wat ik dan in het trouw afgelopen week heb gezien.

[1:57:01] Notabene een christelijke krant van oorsprong.

[1:57:04] Dan denk ik, ja, dat hoeft toch eigenlijk niet zo.

[1:57:06] En dat geldt eigenlijk voor zowel de media als de politiek.

[1:57:09] Ja, het zou dus beter kunnen.

[1:57:12] En de farmaceutische industrie, idem dito.

[1:57:15] U heeft helder uitgelegd waar dat in de media in ieder geval voor u op zat.

[1:57:22] Kunt u nog wat woorden geven aan politiek en wetenschap?

[1:57:27] En wat de coronatijd met uw vertrouwen in die instituten heeft gedaan?

[1:57:32] Het gebrek aan transparantie heeft dus een gebrek aan vertrouwen gegeven.

[1:57:36] En als erop geplust mag worden, zou er dus meer transparantie mogen ontstaan.

[1:57:41] Meer transparantie?

[1:57:43] Nou, bijvoorbeeld geen afspraken die dus vertrouwelijk zijn tussen overheid en farmaceut.

[1:57:53] Geen appjes die verdwijnen van Ursula van der Leyen en de CEO van Pfizer, dat soort dingen.

[1:57:59] Ja, dus onder andere de zorgen die u in het begin van dit gevoel heeft gedeeld over vaccinproducenten, duidelijk.

[1:58:06] En is dat vertrouwen inmiddels een beetje hersteld?

[1:58:10] Ik denk dat daar statistieken over zijn, dat het nieuw is op dit moment.

[1:58:14] Het vertrouwen van de burger en de overheid in algemene zin, dat het nog nooit zo laat is geweest.

[1:58:18] Voor mij persoonlijk?

[1:58:21] Ja, voor mij zouden daar echt een referenda voor terug moeten komen.

[1:58:24] Ik zou dat erg waarderen.

[1:58:30] Om mijn vertrouwen terug te binden, zou ik directere inspraak graag willen.

[1:58:33] Dat was inderdaad mijn vervolgvraag.

[1:58:35] Wat zou er voor nodig zijn?

[1:58:37] U noemde referenda.

[1:58:38] Zijn er nog andere dingen waarvan u zegt?

[1:58:40] Dit zou ik belangrijk vinden als ik weer een verbinding wil komen.

[1:58:43] Dat woord noemde u een aantal keren vandaag.

[1:58:46] Dat vond ik mooi.

[1:58:48] Als we die verbinding tussen de instituties en u zouden willen herstellen.

[1:58:52] Wat zou daar dan, naast misschien die referenda die u al heeft genoemd, voor nodig zijn?

[1:58:57] Ik denk dat partijen, dat weet ik niet, maar misschien dat in het verleden de partijen het contact met hun achterban anders hadden ingericht.

[1:59:07] En dat er meer direct contact was met de achterban en de partijen zelf.

[1:59:10] Maar ik weet het niet.

[1:59:10] Ik vind zelf de manier waarop het in Zwitserland gaat erg aantrekkelijk.

[1:59:15] En ik vind het dus ook jammer dat in Nederland referenden juist zijn verdwenen.

[1:59:22] En als ik dan kijk binnen het huidige systeem, wat zou de overheid dan kunnen doen om in ieder geval een stapje te zetten richting herstel van vertrouwen?

[1:59:37] Er zou eigenlijk zoiets als vrouw voor vrijheid geweest is, moeten zijn van de overheid.

[1:59:44] Dus een plek waar men aanklopt met deze zorgen.

[1:59:48] Want waar kunnen mensen met deze zorgen terecht?

[1:59:51] En hoe zou u dat voor zich zien?

[1:59:54] In de onafhankelijke plekken waar mensen zich niet gehoord voelen terecht kunnen.

[1:59:59] Gewoon een loket misschien.

[2:00:00] Net als dat je een juridisch loket hebt.

[2:00:02] Ik weet het niet, zoiets.

[2:00:04] Maar het zou niet heel ingewikkeld zijn om zoiets als wij waren, als er weer verkramping ontstaat, om zoiets in te richten.

[2:00:11] Onafhankelijk.

[2:00:13] Ik dank u voor het delen van uw inzichten vandaag.

[2:00:19] Dank mevrouw Quint, want hiermee zijn we ook aan het einde gekomen van dit openbare verhoor.

[2:00:24] Ik verzoek de bode om de getuige en haar bijstandsverlener naar buiten te leiden.

[2:00:49] Het eerstvolgende openbaar verhoor van de parlementaire enquêtecommissie Corona vindt aanstaande maandagochtend om tien uur plaats.

[2:00:55] En die gehele week staat in het teken van vaccinaties en het coronatoegangsbewijs.

[2:00:59] Ook onderwerpen die in beide verhoren van vandaag al even aan bod zijn gekomen.

[2:01:04] En dat verhoor maandagochtend om tien uur is met de heer Jaap van Delden.

[2:01:07] Hij was ambtelijk verantwoordelijk voor het vaccinatieprogramma.

[2:01:10] Ik sluit de vergadering.