Wet op de Defensiegereedheid

[0:00:01] Een hele goedemiddag en van harte welkom bij deze bijeenkomst van de vaste Kamercommissie voor Defensie.

[0:00:06] Die in het teken staat van de technische briefing over het wetsvoorstel wet op de defensiegereedheid.

[0:00:11] Bijzonder welkom uiteraard aan de delegatie van onze krijgsmacht en van het ministerie.

[0:00:17] Ik zal even niet alle namen nu opnoemen, zodat er genoeg tijd overblijft voor de inhoud.

[0:00:21] Aan de kant van de Kamer ziet u de Kamerdeden van Landschap van het CDA, Bel Eers van D66, ten hoofde van de groep Markenso, Dirk van Dijk van de SGP, Boon van de PVV en Van Duivenvoorde van Forum voor Democratie.

[0:00:33] Wat wij gaan doen is zometeen luisteren allereerst naar een presentatie van het Ministerie en van de commandant der strijdkrachten.

[0:00:40] We beginnen bij de heer Alink en daarna geef ik generaal Eigelsheim het woord.

[0:00:43] En daarna weer de heere Alink.

[0:00:46] En na de technische briefing is er ook nog ruimtegelegenheid voor een vragenronde, waarbij eventueel ook andere mensen nog het woorden kunnen voeren.

[0:00:53] Dat klopt.

[0:00:54] Ik constateer dat iedereen er fris bij zit na deze zomervakantie.

[0:00:57] Dit is de eerste bijeenkomst van de vaste Kamercommissie voor Defensie sinds het reces.

[0:01:03] Laat dat het begin zijn van vele bijeenkomen, want wij gaan ook over deze wet bijvoorbeeld uitgebreid met elkaar debatteren.

[0:01:08] Dus we zijn zeer blij dat u bereid bent om deze briefing aan ons te kunnen verschaffen.

[0:01:14] En ik wil graag de heer Alink, de directeur juridische zaken van het ministerie van Defensie, het woord geven.

[0:01:20] Dank u wel en in de eerste plaats zeer veel dank voor de geboden gelegenheid om hier een technische briefing te mogen verzorgen over het wetsvoorstel voor de wet op de defensiegereedheid.

[0:01:30] Een voor de gereedheid van Defensie zeer belangrijk en urgent wetsvoorstel.

[0:01:35] We hebben inderdaad een presentatie voorbereid die grofweg bestaat uit twee delen.

[0:01:40] We zouden graag in de eerste plaats het woord willen geven aan de commandant der strijdkrachten, generaal Eigelsheim, om in te gaan op de noodzaak en urgentie van deze wet.

[0:01:51] En daarna zal ik het overnemen om in te gaan op het wetsvoorstel zelf, de systematiek daarvan en wat we nu met de wet beoogden regelen als het gaat om het wegnemen van belemmeringen voor de krijgsmacht.

[0:02:02] Dus als u mij toestaat zou ik graag nu het woord willen geven aan de general Eichelsheim om in Te gaan op noodzaak en urgentie van het wetzorstel.

[0:02:10] Ja dankjewel en inderdaad mooi om dan nu voor het eerst in deze

[0:02:15] in dit deel van het jaar weer bij elkaar te zijn en dat dit dan ook de eerste vergadering mag zijn met elkaar.

[0:02:25] Maar we zitten niet voor niks bij elkaar om te praten over de WODG.

[0:02:30] Dat is natuurlijk ergens vandaan gekomen en dat is al langere tijd gaande dat we uiteindelijk zien dat die dreiging

[0:02:37] rondom Europa en in de wereld steeds groter is geworden.

[0:02:41] En dat betekent ook dat de Nederlandse krijgsmacht in staat moet zijn... om binnen het bondgenootschap of afzonderlijk voor een geloofwaardige afschikking te zorgen.

[0:02:50] En het heeft al eerder ertoe geleid dat we ons moesten focussen van hoofdtaak 2 en 3.

[0:02:55] Alhoewel hoofdzaak 3 altijd aanwezig zou zijn, hoofdstaak 2 ook.

[0:02:58] Maar primair moet de krijgmacht zich voorbereiden voor hoofdsaak 1.

[0:03:01] Het verdedigen van het bondgenootschappen en het verdediging van het koninkrijk.

[0:03:05] En dat betekent een hoge mate van gereedheid van de gehele krijgsmacht die eigenlijk in een continue staat van paraatheid moet zijn.

[0:03:12] Zodat ze in staat is om daar waar de NAVO er om vraagt of crisis er om vraag onmiddellijk kan acteren.

[0:03:17] Dat is anders dan als je bij hoofdact 2 had waarbij je meer tijd had om je voor te bereiden voor een specifieke missie met een specifiek mandaat en specifieken grondslagen om uiteindelijk daar ook te kunnen acteren

[0:03:30] En dat betekent dat we de oefeningen en het gereedstellen van de krijgsmacht naar een hoger tempo hebben moeten brengen.

[0:03:35] En dat is waar we eigenlijk nu continu mee bezig zijn.

[0:03:39] En nogmaals, u ziet zelf dat de dreiging daar elke dag ook om vraagt.

[0:03:43] En niet zozeer dat we er oorlog wensen, maar we willen hem wel voorkomen.

[0:03:47] En dan kun je voorkommen door te laten zien dat je er klaar voor bent.

[0:03:50] En daar zul je ook moeten trainen.

[0:03:54] En die opdracht is uiteindelijk ook vanuit de politiek, maar ook kunnen we die terugvinden in de adviezen en in de toezichtsorganen die in de afgelopen periode ook verschillende onderzoeken hebben gedaan en rapporten hebben geschreven.

[0:04:08] In het regeerakkoord is er een overeenstemming gekomen over het feit dat wij ODG gaan implementeren en dat we die wensen en dat die noodzakelijk is.

[0:04:15] Tegelijkertijd hebben we een Kamerbrief uitgebracht waarbij we de weerbaarheid van de samenleving willen vergroten, de weerbarheid van het Koninkrijk willen vergroot en daar hoort ook een hogere gereedheid van defensie bij.

[0:04:26] En tegelijkertijd natuurlijk ook samen met Justitie en Veiligheid het werken aan hogere weerbaarheit van de Samenleving.

[0:04:34] In verschillende adviezen is beschreven dat de krijgsmacht onvoldoende grondslagen of te beperkt wordt in de wet en regelgeving nu om naar een hogere gereedheid te gaan.

[0:04:43] En om om te kunnen gaan met de technologie of met de informatiepositie die ze nodig heeft om zich klaar te maken.

[0:04:49] Die worden hier ook in de slide getoond.

[0:04:53] En tegelijkertijd geeft ILNT denk ik terecht aan, ja je hebt allerlei regels, voorschriften en afspraken gemaakt.

[0:05:00] We zien dat je je daar niet aan kunt houden en dat begrijpen we ook.

[0:05:03] Maar wij zullen je eraan moeten houden, want dat is nou eenmaal de afsprak.

[0:05:07] Het is misschien verstandig om op een andere manier te kijken naar hoe je je gereedheid naar een hoger niveau denkt te brengen.

[0:05:13] En dat leidt ertoe dat we uiteindelijk wel tegen een aantal knelpunten aanlopen.

[0:05:22] En die zijn denk ik wel voor de hand, die zijn in ieder geval vanuit de krijgsmacht misschien voor de Hand liggende.

[0:05:29] Dat betekent dat de huidige wet aan regelgeving, die natuurlijk geschreven is in een tijd dat we in een hoge mate van vrede en een hoog mate van focus bovenaak 2 is geschreve, en de Nederlandse krijgmacht eigenlijk werd gezien als een regulier onderdeel van elk ander bedrijf of organisatie en daarom ook moest voldoen aan alle wetten en eisen die we daarvoor hebben opgesteld.

[0:05:50] Maar tegelijkertijd levert dat dus wel een aantal belemmeringen op om in de hoge tempo, in de grote hoeveelheid oefeningen die we moeten draaien, die gereedstelling te realiseren.

[0:05:59] Dus uiteindelijk kan ik niet de mannen en vrouwen gereedstellen zoals dat zou moeten om de taak voor het bondgenootschap in te vullen of de verdediging van Nederland en het Koninkrijk te handen te nemen.

[0:06:12] Daar gaat te veel tijd overheen of ik kan gewoon niet de capaciteiten inzetten

[0:06:16] die nodig zijn in de huidige technologie en in de ontwikkeling van onze operationele concepten... om onze mannen en vrouwen goed daarop voor te bereiden.

[0:06:23] En dat is een risico niet alleen voor Nederland, maar ook voor het bondengenootschap.

[0:06:29] Ik benoemde dat in het begin al.

[0:06:31] Die operationele effecten bereik je natuurlijk door je krijgsmacht naar een bepaald niveau te krijgen.

[0:06:35] Dan kun je hem inzetten.

[0:06:37] Dat is voordeel één.

[0:06:38] Dan ben je goed beschermd en weet je dat je het doet.

[0:06:39] Maar het beste is nog dat je aan de voorkant laat zien aan je opponenten... dat je er klaar voor bent en dat je alles kan...

[0:06:45] En dat je daadwerkelijk ook gebruik kunt maken van alle capabilities die je hebt.

[0:06:49] Ook in de tijd dat je nu nog in de, zoals wij dat noemen, grijze zone zit.

[0:06:54] En als we dat grijse zone is, nou ja, de zone die mogelijk leidt tot een conflict.

[0:06:59] En laten we dan maar zien dat we er klaar voor zijn.

[0:07:01] En die mogelijkheid heb je nu maar beperkt.

[0:07:04] Want uiteindelijk zullen we altijd realistisch moeten blijven oefenen.

[0:07:08] En gaat de technologie en de kennis en kunde en de informatievoorzieningen zodanig snel dat de wetgeving van het verleden daar niet op zijn aangepast.

[0:07:17] En waar lopen we dan eigenlijk nog in een aantal gevallen, gewoon om een paar voorbeelden te noemen, zodat u... Niet grappig.

[0:07:27] Zodat we een beetje gevoel krijgen, waar praten we nou eigenlijk over?

[0:07:32] En ik wilde er gewoon een paar bijvoorbeeld noemen waar we eigenlijk dagdagelijks vandaag al tegenaan lopen.

[0:07:38] Ik heb niet voor niks een helikoptervoorbeeld gebruikt, want ik kom natuurlijk uit dat domein en ken deze problematiek eigenlijk te degen.

[0:07:46] Want in de tijd dat wij met onze gevechtshelikopters en transporthelikopthers de luchtmobielingbegader hebben opgericht, wil je natuurlijk zo tactisch en zo efficiënt mogelijk met die eenheden trainen.

[0:07:57] Onze wet en regelgeving staat nu alleen maar toe dat in onze oefenlocaties, op specifieke locaties met een heel laag aantal...

[0:08:04] specifieke landingen mag doen.

[0:08:06] Dus een transporthelikopter mag vaak niet eens op de grond, maar moet blijven hoveren om zijn goederen of zijn mensen te droppen.

[0:08:12] En dat mag hij maar eigenlijk op één locatie of aantal locaties in een oefengebied.

[0:08:15] Daarmee kun je geen enkel reëel tactisch scenario bij dag of nacht beoefenen en kun je ook niet uiteindelijk voldoen aan het feit dat je gewoon ook op de groep moet staan om je lading te lossen of je mensen in of uit te nemen.

[0:08:29] Vandaar dat de wet voorziet in eigenlijk gewoon, we moeten 24.000 vliegbewegingen doen, dat is ongeveer wat we nodig hebben om die getraindheid te behalen.

[0:08:37] En we hebben vrijheid nodig in onze eigen oefengebieden om via verschillende in- en uitvliegroutes onze kwaliteit en onze capaciteit te kunnen beoefenen.

[0:08:45] Dus dat is één.

[0:08:47] Ik zou het mijn mensen gunnen als ze in staat zijn om daar zo meteen ook gebruik van te maken, omdat ze daarmee gewoon veel beter beslagen ten eis komen.

[0:08:55] In de huidige oorlog in Oekraïne zien we dat loopgraven en het gebruik van loopgrafen, het aanleggen van dit soort werken en tegelijkertijd het kunnen gebruiken van deze werken, dat dat een onderdeel geworden is van ons gevecht.

[0:09:09] Dat wisten we vroeger natuurlijk al, maar dat waren we vanwege hoofdtaak 2 niet meer gewoon.

[0:09:14] Maar we zien dat het wel noodzakelijk is om dat te kunnen beoefenen.

[0:09:17] Maar dan moet je ze wel kunnen aanleggaan en kunnen verwijderen.

[0:09:20] En de regels die we nu hebben zijn eigenlijk daar niet op gebaseerd.

[0:09:22] Ik moet bijvoorbeeld voldoen aan een bepaalde ventilatienorm, ik moet bepaald daglicht in de loopgraaf zien te krijgen, terwijl ik eigenlijk maar voor een beperkte tijd bij wijze van spreken een sleuf moet kunnen graven en vanuit daaruit moet kunnen optreden.

[0:09:34] Die mogelijkheden hebben we niet, de WOG geeft die mogelijkheid wel.

[0:09:38] En wij zorgen ervoor dat je dat op specifieke plekken in je oefengebieden doet, dat je zo min mogelijk tot geen schade bijvoorbeeld toebrengt aan het milieu.

[0:09:46] Drones zijn een onlosmakelijk onderdeel geworden van ons gevecht.

[0:09:52] De hoeveelheid drones die zowel in Oekraïne als in Rusland of in andere plekken in de wereld worden gebruikt om uiteindelijk de gevechtskracht van eenheden te vergroten is gigantisch.

[0:10:01] Drones die sensoriek met zich mee hebben om je tegenstander te vinden of om een beeld op te bouwen van de opponent.

[0:10:07] Drons die op lange of korte afstand als vuur, als wapensysteem kunnen worden ingezet.

[0:10:14] Of drones die kunnen jammen en andere drones of mijnen kunnen opsporen of kunnen uitschakelen.

[0:10:19] Dus het is een onlosmakelijk onderdeel geworden van ons optreden.

[0:10:22] En onze operationele concepten hebben we daar nu ook op gebouwd en moeten we ook kunnen gaan beoefenen.

[0:10:26] Het probleem is dat we in Nederland nog tegen een heleboel regelgeving aanlopen omdat we nog niet met die drones eerder van doen hebben gehad.

[0:10:34] Of in heel beperkte mate.

[0:10:37] Je moet een drone altijd fysiek in zicht hebben, terwijl die vaak verder optreedt dan dat je eigen eenheid is op 5 of 10 kilometer.

[0:10:45] Terwijl je wel gewoon hem kan bedienen met de apparatuur die je hebt, maar dat mag je dan niet.

[0:10:50] Bij nacht heb je beperkingen.

[0:10:51] Het inzetten van drones in zwermen of autonoom kan niet binnen de heilige regelgeving.

[0:10:57] Dus het betekent dat je zowel je oefenvijand niet op een goede manier kan uitrusten om ons te toetsen en te testen.

[0:11:02] Want daar hebben we ook behoefte aan, maar tegelijkertijd ook niet je concepten kunt beoefenen.

[0:11:09] Op onze schietterreinen en op onze locaties waar we gebruik maken van wapens en munitie...

[0:11:15] hebben we het zodanig ingeregeld dat we specifiek met bepaalde calibers binnen de milieueisen kunnen blijven, maar ook specifijk met dat kaliber op dat moment in die dag kunnen schieten met dat wapen.

[0:11:25] Terwijl je wil flexibiliteit in de verschillende wapens en de verschille munities binnen de miljookaders die je in algemene zin hebt.

[0:11:32] TNO heeft daar een programma voor geschreven hoe je dat kunt doen.

[0:11:34] En wil je die flexibiliteiten eigenlijk inbouwen dat je je oefeningen en je trainingen continu kan aanpassen aan eigenlijk het gevecht van vandaag.

[0:11:42] En tegelijkertijd wil je...

[0:11:44] Nieuwe munitiesoorten die of verbonden zijn aan de drones of op een andere manier wil je testen en toetsen binnen de concepten die je hebt.

[0:11:51] De regelgeving staat het niet toe omdat je daar een hele lange procedure voor moet hanteren voordat je dat daadwerkelijk mag gebruiken op je oefenterreinen.

[0:11:58] Dus als je gewoon blijft binnen de milieueffecten die hebt afgesproken, dat op een flexibele manier inzet, kun je veel beter je training doen met de munitiosoorten.

[0:12:07] Die je hebt of die in de toekomst erbij komen.

[0:12:11] De digitale informatieomgeving is natuurlijk extreem veranderd in de afgelopen jaren sowieso al.

[0:12:17] En dat betekent dat een militaire commandant zal altijd beeldopbouw willen hebben over wat er in zijn omgeving gebeurt.

[0:12:24] En dan moet hij beoefenen hoe hij dat doet en met welke mogelijkheden hij dat kan.

[0:12:28] En tegelijkertijd betekend dat dat hij in staat moet zijn om bijvoorbeeld als hij op de Noordzee moet optreden vandaag de dag

[0:12:35] dat die beeld moet hebben bij wat voor schepen zijn er eigenlijk op dat moment aanwezig.

[0:12:38] Daar kun je AES voor gebruiken, een civiel systeem, maar er kan een koppeling in zitten met de eigenaar van het bootje of het schip.

[0:12:45] En als je dat dus doet, betekent dat je het risico loopt dat je persoonsgegevens introduceert die je niet mag.

[0:12:51] Maar je eigenlijk wel die beeldenbouw op de Noordzee wil doen om de Noodzee ook veilig te houden.

[0:12:56] Dus je moet de modus vinden waarin je dat daadwerkelijk kan.

[0:12:58] De WODG geeft daar de mogelijkheden voor.

[0:13:01] Die persoonsgreven zijn we helemaal niet op geïnteresseerd, maar wel welk schip of welk bootje het is

[0:13:05] En die persoonsgegevens zul je dan ook moeten vernietigen.

[0:13:08] Maar het beeldenbouw kun je dan wel doen.

[0:13:10] Tegelijkertijd, als je drones inzet, weten we dat daar sensoriek op zit.

[0:13:14] Dat kan ook betekenen dat hij een kentekenplaat buiten je oefenterrein ziet... of hij ziet een persoon omdat hij daar een filmopname van maakt.

[0:13:24] En dat zou eigenlijk per definitie betekennen dat je een drone nauwelijks kunt inzetten... als je volledig dat blijft hanteren.

[0:13:30] Dus je hebt vrijheden nodig, maar ook de waarborgen dat je dan als je die informatie hebt...

[0:13:35] Dat je alleen maar datgene gebruikt wat je nodig hebt om je beeldopbouw te genereren en de rest zul je dan moeten vernietigen.

[0:13:41] En tegelijkertijd moeten we onze eigen, we gebruiken ook drones voor het bewaken en beveiligen van onze locaties.

[0:13:48] Die mogen we nu maar beperkt inzetten vanwege die beperking in de wet en de regelgeving.

[0:13:53] Het laatste wat ik hier aan wil toevoegen is dat we hebben een, gelukkig trouwens, een cybersecuritycentrum wat ons veilig moet houden op het cybergedeelte.

[0:14:03] U kunt zich voorstellen, en dat weten we allemaal, dagelijks vinden er hacks of aanvallen plaats.

[0:14:07] En we weten ook soms waar dat vandaan komt.

[0:14:09] Het cybersecuritycentrum is nu eigenlijk niet in staat om het DNA en het profiel van zijn opponent op het cybergebied te onderkennen.

[0:14:17] Zodat we kunnen kijken en toetsen of onze systemen daartegen zijn beschermd.

[0:14:20] Omdat hij dat gewoon fysiek nu niet mag.

[0:14:23] En dat is niet behulpzaam bij het veilig houden.

[0:14:24] Zeker niet in deze tijd van je systemen.

[0:14:27] De wet geeft daar...

[0:14:28] ...ruimte voor dat je dat daadwerkelijk wel mag.

[0:14:32] En ook al kan het dan betekenen dat je de naam van de Russische hacker... ...of de persoon die men ziet, maar dat is dan maar een gegeven... ...gezien de veiligheid die dan in het geding komt.

[0:14:44] Dat zijn een paar praktische voorbeelden...

[0:14:46] waar we in het verleden en tot op vandaag de dag tegenaan lopen, waar we ook de wet voor een groot deel omheen hebben gebouwd, zodat de wet ruimte biedt om eigenlijk deze problematiek weg te halen, zoddat de krijgsmacht verder kan worden versterkt en gereedgesteld en tegelijkertijd daarmee ook Nederland en het bondgenootschap veiliger kan worden gehouden.

[0:15:09] Daar wil ik het belaten, maar niks.

[0:15:11] Voorzitter, bedoel ik, sorry.

[0:15:20] Dank u wel.

[0:15:30] Dan zal ik nu ingaan op de systematiek van de wet en hoe we met de wet trachten de belemmeringen weg te nemen.

[0:15:38] U zult begrijpen dat aan de hand van de voorbeelden uit de operationele praktijk wij als juristen bij Defensie ons ook uitgedaagd hebben gevoeld om te kijken naar hoe zit dat nou met dat juridisch kader.

[0:15:49] En wat eigenlijk als eerste opvalt is dat buiten artikel 97 grondwet waar de taken van de krijgsmacht uit voortvloeien, er geen onderliggende specifieke defensiewetgeving is bij betrekking tot die gereedheid van de

[0:16:04] Er is de Oorlogswet voor Nederland, maar dat is onderdeel van het staatsnoodrecht en alleen van toepassing in buitengewone omstandigheden.

[0:16:10] Er is sectorale wetgeving waar in sommige gevallen uitzonderingen voor defensie zijn opgenomen.

[0:16:17] Maar die knellen en overwegend wordt defensie in die sectorale wedgeving toch beschouwd als min of meer een regulier bedrijf.

[0:16:24] Terwijl de gereedstellingsactiviteiten die ook zojuist door de CDS zijn beschreven...

[0:16:29] ...zich niet laten vergelijken met de activiteiten van een bedrijf.

[0:16:33] En wat verder opvalt is dat er in het verleden wel wetgeving is geweest.

[0:16:37] Er is de belemmeringenwet landsverdediging geweest... ...die in 1951 door de wetgever tot stand is gebracht... ...tegen de achtergrond van de Koude Oorlog toen en de opkomst van de NAVO.

[0:16:47] En in die wet...

[0:16:48] werd voorzien in instrumentarium om de krijgsmacht in staat te stellen versneld en versoepeld zaken te realiseren die op dat moment nodig waren.

[0:16:56] En dat kon met rechtstreekse vergunningen en rechtstreeks ontheffingen.

[0:17:00] Die wet is evenwel komen te vervallen.

[0:17:03] De keuze daarvoor is gemaakt in 2016.

[0:17:06] We zijn dat nog nagegaan toen de Omgevingswet in woordenbereiding werd genomen.

[0:17:11] Toen is kennelijk de afweging gemaakt dat we

[0:17:13] In de omstandigheden van toen die wet eigenlijk niet meer nodig hadden.

[0:17:16] Maar die omstandigheden zijn op dit moment gewijzigd, gelet op de geopolitieke situatie.

[0:17:21] En zoals de CDS beschreef ligt de focus nu als het gaat om die grondwettelijke taken volledig op hoofdtaak 1.

[0:17:27] Beschermen van ons grondgebied en dat van de bondgenoten.

[0:17:30] Een essentiële staatstaak, maar voor de minister van Defensie als eerste verantwoordelijk minister is er dus eigenlijk geen bijpassend juridisch instrumentarium.

[0:17:39] En zoals ook net beschreven, die gereedstelling voor hoofdtaak 1 vraagt ook echt iets anders, ook vanuit de juridische perspectief van de krijgsmacht.

[0:17:47] Er is sprake van gereedheid over de volle breedte en niet het voorbereiden van een missie die je heel gericht kan voorbereideren en waarbij gold dat we daar met de bestaande wetgeving nog best mee uit de voeten konden.

[0:18:01] Kortom, er is wat ons blijft nood aan bij passend juridisch kader en daar proberen we met de WODG in te voorzien.

[0:18:08] Een eigenstandig juridisch kader al dus waarin de gereedstelling van de krijgsmacht geregeld wordt.

[0:18:14] En die gereedtelling is een permanent proces en daarom is de WODG ook voorzien als een permanente wet en bijvoorbeeld ook geen staatsnoodrecht.

[0:18:23] Binnen de WDG is de gereedeheid het aangrijpingspunt en wordt voorzienen in een belangenafweging waarbij de wet in de mogelijkheid tot afwijkingen voorziet als dat noodzakelijk en urgent is.

[0:18:35] Dat ziet met name op het deel fysieke leefomgeving waar ik zo op terugkom.

[0:18:39] En er worden noodzakelijke grondslagen vastgelegd voor de informatieomgeving.

[0:18:45] Vanwege het belang dat de gereedschap dient is het wat ons betreft nodig om dit kader op het hoogste politieke en democratisch gelegitimeerde niveau vast te leggen, dus met wetgeving en zo kan ook effectief transparant en zorgvuldig met conflicterende belangen worden omgegaan.

[0:19:02] Als onderdeel van transparantie bijvoorbeeld verplicht de WODG de minister van Defensie ook om jaarlijks bij de begroting inzichtelijk te maken tegen welke bremeringen in wetgeving de krijgsmacht aanloopt.

[0:19:13] Goed om te vermelden ook als hoofdpunt van de wet dat we blijven binnen kaders.

[0:19:18] Het Europese recht en het internationaal recht respecteren we met de WODG.

[0:19:23] Wij kunnen niet met de wwg een nationale wet aanpassingen doen in Europees recht.

[0:19:28] We zijn wel aangelopen ook tegen knelpunten in Europese wet en regelgeving, maar die hebben we te adresseren in Brussel.

[0:19:35] Met de Wodg blijven we binnen die kaders

[0:19:39] En tot slot wil ik noemen dat we met de WODG alleen de activiteiten van defensie regelen en dat in zoverre geen beperkingen worden opgelegd aan activiteitten van burgers of bedrijven.

[0:19:55] Naast het vastleggen van het algemene raamwerk ten aanzien van de gereedsstelling, zijn er nadere regels voorzien in de WODG op vier onderwerpen.

[0:20:04] Ik noemde al de fysieke leefomgeving en informatieomgevin, maar we hebben ook regels opgenomen op het terrein van personeel en inkoop.

[0:20:11] Ik zal die vier onderdwerpen straks belichten.

[0:20:15] Omdat de WODG dus een breed scala aan onderwerpen regelt hebben we in de voorbereiding ook gebruik gemaakt van input van vele verschillende partijen.

[0:20:26] Naast betrokkenheid van vrijwel alle departementen zonder uitzondering hebben we ook internetconsultatie gedaan natuurlijk en reacties verkregen van uitvoeringsorganisaties, belangenorganisatie's en zijn ook uitvoering- en handhavingstoetsen verricht.

[0:20:40] Ik noem onder andere natuurlijk advisering door de autoriteit persoonsgegevens, advies vanuit Rijkswaterstaat, de inspectie IOT die al genoemd werd enzovoort.

[0:20:49] Ook de eigen defensietoezichthouders zijn volgens mij betrokken in dit proces.

[0:20:54] En ook mede-overheden en de bijbelhoornde koepels VNG, IPO en Unie van Waterschap.

[0:21:00] Volgens mij is het ook voor advies bij de Raad van State geweest.

[0:21:03] De Raad heeft aangegeven de noodzaak van de WODG te begrijpen...

[0:21:09] de doelstelling daarvan te onderschrijven en de gekozen benadering te volgen.

[0:21:14] Wel heeft de Raad op een aantal onderdelen van het wetsvoorstel opmerkingen gemaakt en heeft dat ook geleid tot aanpassingen van het wetsoorstel.

[0:21:23] Op onderdelingen, onder andere de vangende bepaling waar ik straks ook nog iets over zou willen zeggen.

[0:21:27] Ik verwijs verder overigens naar het nader rapport waarin we natuurlijk zijn ingegaan op de opmerken van de Raadt van State.

[0:21:33] Dan zou ik willen ingaan op het hoofdstuk fysieke leefomgeving en wat we daar beogen te regelen.

[0:21:40] Zoals zojuist ook aan de orde geweest aan de hand van de concrete voorbeelden uit de praktijk... ...houdt een belangrijk deel van de belemmeringen die de krijgsmacht op dit moment ervaart... ...verband met wetgeving in die fysieke leefomgeving.

[0:21:53] En dat is wetgeven zoals de Omgevingswet, maar ook de Wet Luchtvaart en de Scheepvaartverkeerswet.

[0:22:00] En door met de WODG een nieuw hoofdstuk in de Omegevingswed te introduceren...

[0:22:04] maakt de WODG het mogelijk om tijdelijk en gericht afwijkingen mogelijk te maken voor defensiespecifieke activiteiten en te zorgen dat die uitgevoerd kunnen worden.

[0:22:16] En dat gaat via twee instrumenten.

[0:22:18] Aan de ene kant de vrijstelling van rechtswegen en daarnaast de mogelijkheid van een ontheffing per gereedstellingsbesluit.

[0:22:28] De vrijstelling van rechtswegen is gekoppeld aan de gereedstellingsactiviteiten die staan vermeld op bijlaag 1 bij het wetsvoorstel.

[0:22:37] Dat zijn de meest urgente gereedstillingsactiviteten in de sfeer van vliegen, varen, schieten.

[0:22:43] Het zijn activiteiten waarvan de operationele praktijk zegt dat die eigenlijk liever vandaag dan morgen al uitgevoerd zouden moeten worden.

[0:22:51] We hebben getracht daarbij heel specifiek te zijn als het gaat om de

[0:22:55] Beschrijving in tijd, omvang, locatie.

[0:22:59] Het gaat ook overwegend wat die bijlage 1 betreft om activiteiten die gaan plaatsvinden op bestaande defensieterrein.

[0:23:07] De afwijking moet tijdelijk zijn en er kan slechts worden afgeweken van een beperkt aantal limitatief ook omschreven wetten in de wet.

[0:23:17] En wij moeten bij ANVB heel precies omsschrijven per gereedschapsactiviteit op die bijlagen...

[0:23:24] van welke specifieke bepaling uit die desbetreffende wetten we dan willen vrijstellen.

[0:23:28] Die ANVB is recent ook in internetconsultatie gegeven en daar heeft ook iedereen op kunnen reageren.

[0:23:35] En overigens, dat meld ik dan nu ook meteen, die ANVb wordt ook nog voorgehangen hier in de Tweede Kamer en ook in de Eerste Kamer.

[0:23:43] Dus u heeft daar ook betrokkenheid bij straks.

[0:23:46] Het instrument van de ontheffing is gekoppeld aan categorieën van gereedsendingsactiviteiten op de bijlaag 2 bij het wetsvoorstel.

[0:23:55] En dat vereist straks een gemotiveerd besluit van de minister van Defensie, in voorkomend geval ook met andere betrokken ministers, per activiteit.

[0:24:05] Ook daar gaat het om tijdelijkheid.

[0:24:07] Je kan zeggen tijdelijk ontheffen van bepaalde regels.

[0:24:11] En tegen een gereedstellingsbesluit staat straks beroep open bij de afdeling bestuurslegspraak van de Raad van State.

[0:24:19] Het is dan nog belangrijk om te benoemen dat we met die vrijstelling dan wel ontheffing proberen de belemmering die nu in de weg staat aan het doen van de activiteit weg te nemen.

[0:24:31] Maar ook alleen die belemering.

[0:24:32] En dat het dus niet zo is dat er geen enkele regel meer geldt voor de activiteiten.

[0:24:37] Er blijven regels gelden.

[0:24:39] En daar blijft ook toegezicht op mogelijk.

[0:24:41] Het wordt dus geen carte blanche.

[0:24:44] En wij blijven ook streven naar structurele oplossingen voor het versterken en versnellen van de gereedheid.

[0:24:51] En de wet gaat ook uit, dat is ook bepaald in de wet, dat op het moment dat er een structurele opplossing is, dat het niet meer via een vrijstelling of ontheffing mogelijk is daarvan gebruik te maken.

[0:25:02] Dus er vervalt in de vrijsteling dan wel de ontheeffing.

[0:25:06] En u kunt daarbij denken aan...

[0:25:07] Het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie, waar we als Defensiën ook mee bezig zijn.

[0:25:11] Dat beoogt natuurlijk op een aantal nieuwe locaties, ruimte te creëren voor oefenactiviteiten.

[0:25:15] En dan is het zeer wel mogelijk dat we niet langer gebruik hoeven te maken van een aantal van de vrijstellingen en ontheffingsmogelijkheden die in de WDG zijn voorzien.

[0:25:27] Dan de volgende slide over effecten.

[0:25:32] De effecten waarvoor afwijkingen worden geregeld, die zijn als gezegd afgebakend in tijd en ruimte en vinden overwegend plaats op de eigen defensieterrein.

[0:25:44] De werkelijke effecten zullen afhangen van de desbetreffende activiteit, de verandering ten opzichte van dingen die we al op die terreinen doen en de specifieke locatie.

[0:25:55] En in elk geval, en daar gaan we ook in bij de ANVB, wordt voor al die activiteiten afgewogen of de effecten niet onevenredig zijn.

[0:26:06] Ik noemde al, we blijven binnen kaders.

[0:26:09] Belangrijk in de fysieke leefomgeving zijn vanzelfsprekend de habitat- en de vogelrichtlijn.

[0:26:14] Die staan dus niet uit voor defensie en de WDG verandert daar ook niets aan.

[0:26:19] En ondanks de geringe bijdrage van defensie aan stikstof telt elke bijdraging in de huidige tijd...

[0:26:24] Daardoor stokt nu de besluitvorming ook als het gaat om het kunnen realiseren van die gereedschrijvingsactiviteit voor Defensie.

[0:26:32] Wat we wel doen is dat we voor de activiteit op bijlaag 1 in feite de beslutvormingen naar voren halen en versneld de stappen van de habitatrichtlijn doorlopen.

[0:26:42] We beoordelen nog steeds de gevolgen en doen een ADC-toets en stappenen daarbij door naar compenseren.

[0:26:48] En het onderzoek naar de passende beoordeling die daarbij hoort, dat loopt.

[0:26:52] En wij verwachten dat we, gelet ook op het feit dat we groot natuurbeheerder zijn bij Defensie en gering stikstof uitstoten, dat er mogelijkheden zijn tot compensatie.

[0:27:03] En in het ultieme geval dat dat allemaal niet lukt met de inspanningen die we daarvoor doen, dan wil ik nog wijzen op het feit, en daar gaan we in de toelichting bij het wetvoorstel ook op in, dat artikel 4 lid 2 van het verdrag van de Europese Unie een belangrijke norm neerlegt voor de uitleg van Europese regelgeving.

[0:27:23] En die houdt in dat uiteindelijk het niet zo mag zijn dat Europese regelgeving wordt uitgelegd op een wijze die essentiële staatstaken, waaronder de landsverdediging, belemmerd.

[0:27:35] Maar voor nu zetten we ons maximaal in om te blijven binnen die kaders.

[0:27:40] En mochten we een beroep willen doen op dat artikel 4 lid 2, dan vereist dat ook een politiek besluit.

[0:27:44] De wet wordt daar al zodanig op dit moment nog niet op voor uitgelopen.

[0:27:49] Dan nog enkele aanvullende waarborgen die ik kort aanstip.

[0:27:53] Ik noem nog, ja de ANVB heb ik eigenlijk al genoemd.

[0:27:57] Belangrijk om daar te vermelden dat die ANVD ook tot stand komt met de andere verantwoordelijke ministers.

[0:28:03] Dus het is niet Defensie die zelf dat bepaalt, maar we doen dat met LVVN en anderen wanneer we op hun domein komen.

[0:28:11] Voorhang heb ik genoemd en de tijdelijkheid van maximaal vijf jaar.

[0:28:17] Dat maak ik dan nog even concreet.

[0:28:20] En verder is het belangrijk dat de wet ook voorschrijft dat wij blijven monitoren wat die effecten in de uitvoering zijn.

[0:28:27] En dat we ook, voordat we die activiteiten met een vrijstelling ontheffing mogelijk maken, ook mede-overheden vooraf informeren.

[0:28:35] Die ook een adviesrol daarbij krijgen.

[0:28:38] En ook omwonenden als belanghebbenden.

[0:28:40] in kennis stellen van wat we gaan doen.

[0:28:44] En tot slot, in dit kader wil ik nog vermelden... Ja, toezicht, ik heb het al aangestipt.

[0:28:54] Het is dus niet zo dat we met de WUDG iets wijzigen in de systematiek van toezigt.

[0:28:59] Toezicht op de activiteiten van defensie blijft...

[0:29:02] Wat eventueel wijzigt is de norm.

[0:29:05] Als wij gebruik maken van een vrijstelling, we gaan bijvoorbeeld meer vliegbewegingen maken met helikopters, dan is het straks aan de toezichthouders om op die aangepaste norm toe te zien en dat handhaafd.

[0:29:19] Maar de systematiek van toezichten als zodanig blijft.

[0:29:25] Belangrijk is denk ik dat we dat gesprek met mede-overheden continu voeren, dat we daar ook de koepels bij betrekken als het gaat om hoe gaan we nou straks om met die wet in de praktijk.

[0:29:37] We houden op dit moment ook zogeheten botsproeven met provincies om ook goed beeld te krijgen bij welke effecten zij voorzien als wij de activiteiten gaan doen zoals die op bijlage 1 vermeld staan.

[0:29:51] Dat over het hoofdstuk fysieke leefomgeving.

[0:29:54] Dan ga ik door naar het hoofstuk informatieomgeging.

[0:30:00] De CDS heeft al een aantal sprekende voorbeelden in mijn overtuiging gegeven van het belang van het kunnen omgaan als defensie met informatie en het hebben van een goede informatiepositie.

[0:30:14] En we lopen op dit moment aan tegen het feit dat het ontbreekt aan wettelijke grondslagen voor rechtmatige en verantwoorde omgang met data.

[0:30:23] We zijn hier ook opgewezen door allerlei onafhankelijke commissies en rapporten.

[0:30:26] De commissie Brouwer heeft dit aangekaart.

[0:30:30] En ook het rapport Tanden voor de Leeuw van de generaal Boucherne, die u kamer volgende week ook ziet bij de rondetafelbijeenkomst, heeft er in dat rapport op gewezen dat hier echt het been bijgetrokken moet worden.

[0:30:43] En we creëren dan met de WODG grondslagen voor drie activiteiten.

[0:30:49] Het kunnen opleiden en trainen en daarbij data gebruiken.

[0:30:53] Het voorbeeld van het oefenen met drones is daar denk ik een specifiek voorbeeld voor.

[0:30:57] Het bewaken en beveiligen, zowel van onze kazerneterrein als het gaat om het gebruik van camera's in voorkomend geval.

[0:31:03] Maar ook digitale systemen, ook zojuist door de CDS genoemd.

[0:31:07] En het verkrijgen van een informatiepositie.

[0:31:10] En als het gaat om die informatiepositie, dan moet u denken aan eenheden die gelegerd zijn aan de oostflank.

[0:31:16] En die eigenlijk ter voorbereiding op een eventuele deelname aan een conflict in kaart willen kunnen brengen aan de overkant van de grens.

[0:31:25] Hoe de infrastructuur eruit ziet, bruggen, wegen, dorpen, et cetera.

[0:31:30] Maar in hele specifieke gevallen en met de waarborg die daarbij hoort ook informatie willen kunnen verzamelen over bijvoorbeeld een vijandelijke commandant en wat dienst...

[0:31:40] hoe dat reilt en zeilt.

[0:31:44] Daar biedt de WODG Defensie de wettelijke grondslagen voor, met vanzelfsprekend bijbehorende waarborgen om de privacy te beschermen.

[0:31:52] En zoals ook de CDS net al aangaf, het is bij deze activiteiten eigenlijk vrijwel nooit een doel op zich om gegevens te verzamelen.

[0:32:02] Het is veel vaker bijvangst, waardoor die informatie of die gegeven ook weer heel snel verwijderd kunnen worden.

[0:32:10] En in die gevallen, ik noemde net het voorbeeld van die commandant, als het dus wel gaat om het vergaren van gegevens over een persoon, dan gelden daar extra waarborgen voor.

[0:32:23] Met betrekking tot bijzondere persoonsgegevens schrijft de wet als norm voor dat die niet mogen worden verwerkt.

[0:32:30] En daar gaat het ons ook zeker niet om, om die bijzonder persoons gegeven zoals die in de AVG genoemd staan.

[0:32:39] Dan ga ik door naar de waarborgen, nog even in beeld op deze slide.

[0:32:46] Ik licht er een paar uit voor nu.

[0:32:49] Bijvoorbeeld het feit dat we nog steeds uitgaan van het overeenkomstige toepassing verklaren van een groot deel van de AVG en de uitvoeringswet AVG.

[0:32:59] Dat het natuurlijk zo is dat waar mogelijk gegevens moeten worden geanonymiseerd en gepseudonymiseert en zo snel mogelijk verwijderd.

[0:33:07] Als er geen noodzaak voor bewaren is.

[0:33:10] Dat ook die bewaartermijn, voor zover gegevens worden bewaard, is gemaximaliseerd.

[0:33:15] Ook naar aanleiding van adviezen van de autoriteit persoonsgegevens en de Staten.

[0:33:20] En dat ook hier het toezicht niet verandert.

[0:33:23] We hebben onze eigen interne functionaris gegevenbescherming die hier vol toezigt ophoudt.

[0:33:29] En extern ook de autoriteitspersoonsgevens heeft daar een rol.

[0:33:34] En we hebben ook nog een ANVB, specifiek ten aanzien van dit hoofdstuk van de wet...

[0:33:38] met nadere regels ook over bijvoorbeeld beveiligingseisen die hebben te gelden bij de omgang met gegevens.

[0:33:52] Dan wilde ik kort iets zeggen over het hoofdste personeel.

[0:33:59] Dat hou ik denk ik ook met het oog op de tijd voor nu kort.

[0:34:03] Maar belangrijk is in elk geval te vermelden dat ook personele gereedheid onderdeel is van de gereedheid van de krijgsmacht.

[0:34:10] En dat ook om die reden in de WUDG enkele bepalingen over personeel zijn opgenomen.

[0:34:16] Een voorbeeld daarvan is het maatwerk wat we willen voorzien bij het doen van aanstellingskeuringen voor militairen.

[0:34:23] Gelet op het belang van personeel en de zorgvuldige omgang met ons personeel is hierbij heel precies te werk gegaan.

[0:34:29] En er zijn op dit moment, hebben we ook geconstateerd in wetgeving, al wel bepaalde afwijkingsmogelijkheden.

[0:34:36] Maar we creëren met de WODG aanvullend handelingsvermogen voor plotseling situaties waarbij die gereedheid vraagt om aanvulende maatregelen.

[0:34:47] Waarbij altijd natuurlijk sprake is van het belang dat het noodzakelijk, proportioneel en het waarborgen omgeven moet zijn.

[0:34:54] En we hebben ook, als het gaat om echt aanpassingen die in bijzondere omstandigheden mogelijk worden van de rechtspositie, voorzien in opnieuw weer de tijdelijkheid en parlementaire betrokkenheid.

[0:35:08] Als het kan om binnen vijf minuten de presentatie af te ronden, dan hebben we in ieder geval nog voldoende tijd voor de vragen, want dat zou mooi zijn.

[0:35:13] Dat gaat lukken.

[0:35:13] Ja, zeker.

[0:35:14] Dank.

[0:35:17] Inkoop, daar kan ik kort over zijn.

[0:35:20] We proberen ook in het kader van de gereedheid versneld te verwerven.

[0:35:25] We maken daarbij gebruik van de bestaande mogelijkheden ook in de Europese aanbestedingswetgeving.

[0:35:31] Die wijzigen we dan ook niet als zodanig.

[0:35:34] Maar wat we wel doen in de WUDG is eigenlijk het inkleuren van de definitie van crisis situatie om inzichtelijk te maken in welke gevallen wij van die uitzondering gebruik maken.

[0:35:45] Dus we creëren in feite daarmee transparantie en rechtszekerheid.

[0:35:49] En de WUG maakt duidelijk wat er wordt verstaan onder die uizondering.

[0:35:53] en wat partijen van Defensie kunnen verwachten.

[0:35:58] Overigens geldt ook daar, en dat volgt ook uit dat Europese aanbesteringsrecht, dat we nog steeds daar restrictief gebruik van moeten maken, per geval moeten motiveren.

[0:36:06] En dat blijft natuurlijk ook belangrijk, omdat wij ons moeten kunnen verantwoorden over de uitgaven die we bij Defensies doen.

[0:36:13] Dan als laatste wil ik aantippen de vangnetbepaling.

[0:36:20] We hopen natuurlijk

[0:36:22] En menen dat we met de WUDG vele belangrijke knelpunten wegnemen.

[0:36:28] Maar we zien ook, en dat heeft de CDS ook net beschreven, dat de ontwikkelingen gewoon razendsnel gaan.

[0:36:34] Zeker ook in de technologie, in de toepassingen met betrekking tot drones, et cetera.

[0:36:39] En omdat we dus niet weten waar we nog tegenaan lopen, hebben we een vangnetbepaling opgenomen.

[0:36:45] Die een grondslag biedt om in zeer uitzonderlijke gevallen van...

[0:36:49] andere wettelijke voorschriften dan in de WDG op dit moment voorzien af te kunnen wijken.

[0:36:55] En wij realiseren ons dat dat een bepaling is met een...

[0:37:00] meer verstrekkend karakter.

[0:37:01] En de Raad van State heeft zich daar ook kritisch over getoond.

[0:37:04] Dat kunt u lezen of heeft u gelezen in het advies.

[0:37:06] En naar aanleiding daarvan hebben we het ook aangescherpt.

[0:37:10] En wat het nu is geworden, is een instemmingsprocedure.

[0:37:15] Dus wij moeten een voorgenomen besluit ook voorleggen aan de beide Kamers.

[0:37:20] En als één van de Kamers zich ertegen verzet, dan gaat de afwijking niet door.

[0:37:25] En in de voorbereiding van een besluit moet het ook langs de ministeraten.

[0:37:27] Het is ook niet de minister van Defensie alleen...

[0:37:30] En ook hier is de Raad van State straks dan opnieuw betrokken.

[0:37:39] Daarmee kom ik aan het einde van de presentatie.

[0:37:42] Zeg ik veel dank aan de heer Alenck en aan generaal Eigelsheim voor de presentatie.

[0:37:45] Dan zijn we toegekomen aan de vragenronde.

[0:37:47] Inmiddels zijn er ook aangeschoven door Peter de Goot van de VVD-fractie en mevrouw Bikker van de fractie van de ChristenUnie.

[0:37:53] Maarten, welkom.

[0:37:54] We beginnen de vrageronde bij de heere Van Landschot van het CDA.

[0:37:56] Dank voorzitter en dank voor de prestatie heren.

[0:37:59] We nemen met dit voorstel noodzakelijke belemmeringen weg voor defensie, voor activiteiten van defensie.

[0:38:05] Als we het dan hebben over de fysieke leefomgeving, dan wordt er in bijlage 1 en 2 vrij veel mogelijk gemaakt.

[0:38:11] En ik ben benieuwd, wat is de intentie van defensies om ook voor alle activiteitten die daar genoemd worden, ook die ruimte te nemen of dat slechts in enkele gevallen te doen?

[0:38:21] Dank u wel.

[0:38:22] Ik verzamel dan steeds even drie vragen en dan kunt u daarna antwoorden geven.

[0:38:26] Dus ik doe nu nog mevrouw Beliers en mevrouw Tenhove.

[0:38:28] Mevrouwe Beliers van D66.

[0:38:30] Dank u wel, voorzitter.

[0:38:31] En ook ik dank u voor...

[0:38:33] deze presentatie en wij zien ook vanuit onze fractie... dat deze wet noodzakelijk is.

[0:38:39] Maar ik heb toch een verdiepende vraag over de parlementaire controle.

[0:38:45] U gaf aan, de heer Allink, dat bij ANVB dus besluiten worden genomen... dat het ook met de Kamer gedeeld zou worden.

[0:38:54] En dat we daar ook goede behandeling krijgen... ook in de Eerste en de Tweede Kamer.

[0:38:59] Maar er zijn ook wetgevingen die verder naar lagere wetgevingen...

[0:39:03] doordringen.

[0:39:05] Dus betekent dit voor mij, omdat u het duidelijk weet, dat we alles voorafgaand krijgen te zien voordat er dusdanige besluiten worden genomen?

[0:39:16] En met alles bedoelt u?

[0:39:17] Naar aanleiding van besluiten die onder deze wetgeving vallen.

[0:39:23] Helder.

[0:39:24] Mevrouw Tenhove van de groep Markers.

[0:39:26] Ook ik dank de sprekers voor de heldere informatie.

[0:39:30] Dan haak ik even aan op een vraag over de leefomgeving.

[0:39:34] Want met deze wet hoeft de minister de Kamer alleen nog slechts te informeren op bepaalde onderdelen.

[0:39:42] Maar op welke manier is er dan voor de KamER nog mogelijkheid om de controlerende taak hierop uit te voeren?

[0:39:50] En wat kunnen wij er dan nog mee?

[0:39:56] Gaan we alles in één keer implementeren zoals het in de wet staat?

[0:40:09] De voorbeelden die ik noem zijn niet van niks beschreven, omdat best een deel van deze voorbeelen zullen worden gebruikt.

[0:40:14] De vraag is hoeveel overlast, hoevele verandering brengt dat nou met zich mee?

[0:40:18] Als je kijkt naar de helikopteractiviteit zul je in de praktijk zien dat dat voor de omgeving bijvoorbeeld geen

[0:40:23] verandering teweeg brengt.

[0:40:24] De belasting zal niet veel groter zijn dan wat we gewend zijn, maar we zullen het wel zo snel mogelijk ook op die manier gaan uitvoeren.

[0:40:32] Dat geldt ook voor de wijze waarop we willen schieten en waarop wij willen werken op onze schietbanen.

[0:40:38] We zien dat de flexibiliteit er nu niet is, maar wij blijven wel binnen de milieugrenzen zoals we die hebben afgesproken.

[0:40:43] Alleen maken wij gebruik van de verschillende munitiesoorten met schuddende wapens op verschillend momenten.

[0:40:49] Dus het eerlijke antwoord is, ik denk dat we een groot deel van de WODG ook daadwerkelijk zo snel mogelijk gaan implementeren om die gereedheid ook naar dat niveau te krijgen.

[0:40:58] En dat biedt ons daarmee die flexibiliteit die we nodig hebben.

[0:41:03] Dus in de praktijk plaatsen tijd afhankelijk altijd natuurlijk.

[0:41:07] Maar er zal een groot deal van die elementen worden ingevoerd.

[0:41:13] Heer Alink?

[0:41:14] Ja, misschien in aanvulling.

[0:41:17] Die bijlage 1 activiteiten, daarbij hebben we ons echt gericht op die activiteitten die het meest urgent zijn.

[0:41:25] Waarvan ik al zei dat eigenlijk de krijgsmacht ervaart dat die liever vandaag dan morgen al zouden moeten worden uitgevoerd.

[0:41:31] Dus dat is een selectie in feite.

[0:41:33] En daarvoor geldt dat we wel de inzet hebben en dat hebben we nu ook in die ANVB per activiteit nader onderbouwd en beschreven om die wel te gaan toepassen.

[0:41:43] De parlementaire controle daarop, die vindt plaats in eerste instantie nu natuurlijk bij de behandeling van de wet waar u zich aan zet.

[0:41:52] En daarnaast met de voorhang van die ANVB.

[0:41:55] En als gezegd worden ook dus in die ANvB per activiteit nog een keer onderbouwd en beschreven waar we dan van af willen wijken.

[0:42:06] En dat gaat dus in dien zin om al die activiteiten op bijlage 1 op dit moment.

[0:42:12] Voor het ontheffingsbesluit, dus het gereedstellingsbesluit, dat is dat tweede instrument in het kader van de fysieke leefomgeving.

[0:42:19] Daar gaat het straks om een besluit van de minister, waartegen dan ook dat beroep bij de rechter open staat.

[0:42:26] Maar zo'n gereedstillingsbesleut komt niet eerst langs de Tweede Kamer.

[0:42:33] Mevrouw Ten Hoog.

[0:42:34] Ja, voor mevrouw Tenhove eigenlijk deels hetzelfde.

[0:42:40] De paramentaire behandeling nu, de ANVB in voorhang en ook jaarlijks bij de begroting.

[0:42:47] Ik gaf aan dat de minister van Defensie op basis van deze wet wordt verplicht om inzichtelijk te maken.

[0:42:52] Wat zijn nou die belemmeringen waar Defensi dan nog tegenaan loopt?

[0:42:55] En dat is ook weer opnieuw een moment natuurlijk om te kijken hoe wordt daar ook vanuit de Tweede Kamer naar gekeken.

[0:43:04] Dank u wel.

[0:43:05] Ga ik door met de volgende vragenronde.

[0:43:07] Allereerst de heer Dirk van Dijk van de Stadkunde Gereformeerde Partij.

[0:43:10] Dank voorzitter en dank voor de uitvoerige toelichtingen al tot zover.

[0:43:15] Ik wil doorgaan op het punt van de leefomgeving en dan toegespitsen op de positie van omwonenden, belanghebbenden, maar ook de rol van de veiligheidsregio.

[0:43:23] En om die vraag concreet te maken, wou ik hem specifiek richten op militaire mobiliteit.

[0:43:29] Zowel in oorlogstijd als in vredestijd zal natuurlijk geregeld gebeuren dat er munitie moet worden overgeslagen, explosieve andere gevaarlijke materialen.

[0:43:38] Hoe en wanneer wordt dan omwonenden, belanghebbenden betrokken?

[0:43:41] En ik word benieuwd, hoe is dan in zo'n situatie de rol van de veiligheidsregio?

[0:43:45] Kan dat nog nader worden uitgelegd?

[0:43:50] De heer Boon van de Partij voor de Vrijheid.

[0:43:53] Ja, dank u voorzitter.

[0:43:53] Ik heb een...

[0:43:55] Vragen we de bijzondere bepalingen in informatievoorzieningen?

[0:43:58] Artikel 4.5 maakt onder voorwaarden verwerking mogelijk van bijzonder categorieën van persoonsgevens, waaronder gegevens over het lidmaatschap van de vakbond en seksuele gerichtheid.

[0:44:08] Kan met concrete voorbeelden worden toegelicht in welke situaties voor de gereedstelling van de krijgsmacht onvermijdelijk kan zijn om juist deze gegeven te verwerken?

[0:44:19] Dank u wel.

[0:44:19] En dan ga ik naar de heer Van Duiven voorwoorden van FVD.

[0:44:22] Dank, voorzitter.

[0:44:24] Excuus.

[0:44:26] Ik heb een iets uitgebreidere vraag, maar dan zal ik beloven dat ik alleen deze keer de vraag stel.

[0:44:30] Kan duidelijk gemaakt worden waar de grens ligt tussen het vormen van een operationeel omgevingsbeeld door de krijgsmacht en het verrichten van persoonsgericht inlichtingenonderzoek onder de WIV?

[0:44:40] Kan de krijgsmacht zonder betrokkenheid van de MIVD verschillende gegevensbronnen over één Nederlandse burger combineren en gedurende lange tijd bewaren?

[0:44:49] Welke beperkingen gelden daarbij voor de profilering van een netwerkanalyse?

[0:44:53] En welke toezichthouder controleert dit?

[0:44:55] Onder welke voorwaarden mogen de verzameling gegeven worden verstrekt aan de M IVD of buitenlandse partners?

[0:45:02] Even kijken.

[0:45:03] En u stelt dus een aantal vragen vanuit het idee dat u dan één en dan de rest van de sessie uw mond houdt.

[0:45:08] Ja, hartstikke goede poging natuurlijk.

[0:45:10] Kijken even hoe ver we komen.

[0:45:11] Maar er zijn natuurlijk ook nog feitelijke vragen rond zijn andere mogelijkheden om dezelfde vragen nog verder op te werpen.

[0:45:15] Als u nu nog niet een volledige antwoord krijgt.

[0:45:17] Ik kijk naar de overkant voor de beantwoording.

[0:45:22] We beginnen bij de heer Kwast.

[0:45:25] Als het gaat om de vraag van de heer Van Dijk over de militaire mobiliteit.

[0:45:31] Het wetsvoorstel bevat inderdaad een bepaling over het vervoer en overslag van gevaarlijke stoffen.

[0:45:38] Het wijzigt in principe niks aan de regelgeving die daar al voor geldt.

[0:45:43] Wat wel wordt gedaan is dat het mogelijk is, als dat nodig is, om dan in verband met de risico's die daar zouden zijn tijdelijk de toegang tot de openbare plaats te beperken.

[0:45:53] Dat dat mogelijk wordt gemaakt.

[0:45:55] Dat blijft natuurlijk in eerste instantie een kwestie van de burgemeester, of als het aan de orde is, de veiligheidsregio, de voorzitter.

[0:46:03] Dus dat zal ook altijd een overleg daarmee zijn.

[0:46:05] Maar uit de stok achter de deur is ook daarvoor dus een bepaling opgenomen.

[0:46:13] Dank.

[0:46:14] De vraag van de heer Boon, of gegevens, de herhaling.

[0:46:17] Ja, de vraag van meneer Boom.

[0:46:22] Microfoon, excuus.

[0:46:23] Ja.

[0:46:24] Ehm...

[0:46:25] Ik gaf net al aan dat het soms voorkomt dat bij het opbouwen van een beeld van de operationele omgeving, bijvoorbeeld een vijandige commandant, gegevens worden verwerkt.

[0:46:38] En de vraag houdt dan specifiek verband met bijzondere persoonsgegevens en wat is daar de norm?

[0:46:43] Nou, de norm zoals die in de wet tot uitdrukking wordt gebracht is dat het verwerken van die gegevens niet mag.

[0:46:50] In feite is dat verboden en dat geldt voor alle bijzonder persoonsgegevens.

[0:46:54] En daarbij zijn we aangesloten bij de hele opsomming uit de AVG.

[0:46:58] Waaronder ook die bijzondere persoons gegeven die u net zelf specifiek noemde.

[0:47:03] En om die bij zonder persoonsgegeven gaat het ons ook niet.

[0:47:07] Ik denk dat misschien de CDS dat ook kan bevestigen en wil bevestige.

[0:47:13] Het is namelijk al eigenlijk uitzonderlijk dat we ons op basis van de WUDG richten op een specifieke persoon.

[0:47:18] Dat gebeurt bijvoorbeeld dus in het voorbeeld van die commandant van een vijandige groep en ook met waarborgen.

[0:47:26] De enige uitzondering dan op die bijzondere persoonsgegevens is wanneer het in dat kader onvermijdelijk is dat bijzonder persoons gegevens van zo'n vijandelijke commandant aan de orde komen.

[0:47:38] En dan nog steeds is het niet om die gegevens te doen, maar om het voorbeeld te nemen van een foto van een vijandelijke commandant.

[0:47:46] Die foto zou al zodanig al een bijzonder persoonsgegeven in zich kunnen omvatten, bijvoorbeeld het kenmerk ras.

[0:47:54] En in die specifieke situatie, die dus zeer uitzonderlijk is, gelden extra waarborgen als het gaat om de beveiliging en functiescheiding tussen verzamelen en beoordelen en ook verwijderen.

[0:48:08] En dat zijn ook waarborgen die aansluiten bij vergelijkbare bepalingen die ook bijvoorbeeld zo voor de politie gelden.

[0:48:16] Dus kortom, die bijzondere persoonsgegevens die worden in het wetsvoorstel genoemd vooral om te benadrukken dat een norm is dat ze niet verwerkt mogen worden.

[0:48:25] En om die uitzondering van onvermijdelijkheid met waarborger te omgeven.

[0:48:35] Dank u wel.

[0:48:36] Kijken of de CDS daar ook...

[0:48:39] Ja, dan kom ik nog op de vraag van de heer Van Duiven.

[0:48:46] In zekere zin raakt hij aan wat ik net ook aangaf.

[0:48:50] Het is eigenlijk zeer uitzonderlijk dat we persoonsgericht iets zouden doen.

[0:48:54] Dat is ook zeer geclausuleerd in de wet opgenomen.

[0:48:58] We hebben ons ook gerealiseerd bij de voorbereiding van het wetsvoorstel... ...dat we daarmee op enig moment raken aan bevoegdheden van de dienst.

[0:49:07] Maar het is ons...

[0:49:08] Juist om te doen om niet die brug over te gaan.

[0:49:11] We hebben niet voor niks de dienst met veel vergaande bevoegdheden.

[0:49:16] Het toezicht wat op basis van de WUDG plaatsvindt, dat zal het toezigt blijven van een functionarische gegevensbescherming intern en een autoriteit persoonsgegevens extern.

[0:49:27] Maar we introduceren hier dus ook niet dezelfde bevoegdheden die de dienst heeft om bijvoorbeeld persoonsgericht onderzoek te doen.

[0:49:34] En voor die specifieke situatie van het opbouwen van informatie over die vijandige commandant, dat is dat voorbeeld dat ik dan blijf gebruiken als het gaat om dat persoons gericht onder zoek, daar is ook

[0:49:45] instemming van de minister voor nodig.

[0:49:47] Dus we creëren daar ook een aanvullende waarborg.

[0:49:50] En als het gaat dan om het delen van informatie, betekent dat ook dat dat beperkt is.

[0:49:57] Het is overigens ook nog voorzien in een bepaling in de wet die voorschrijft dat de krijgsmacht en de dienst periodiek overleg moeten voeren om ook te voorkomen dat ze in elkaars vaarwater komen.

[0:50:09] Ik hoop hiermee uw vraag in elk geval voor nu beantwoord te hebben.

[0:50:13] Ik zie dat dat het geval is.

[0:50:14] Dank.

[0:50:15] De heer Peter de Groot van de VVD.

[0:50:17] Ja, hartelijk dank voor de uiteenzetting.

[0:50:21] En wat mijn partij betreft is natuurlijk ook deze wet heel erg nodig.

[0:50:26] Dus wat dat betreeft heel fijn dat we deze toelichting hebben.

[0:50:30] Ik had eigenlijk nog een vraag over wat deze wet doet.

[0:50:33] De noodzakelijke gereedschapsactiviteiten die niet kunnen plaatsvinden onder het bestaande recht of onvoldoende onder het bestaande recht mogelijk maken.

[0:50:41] Dat kan natuurlijk wel in zich hebben dat je in een discussie komt met mede-overheden of elders van wanneer is dan een bestaand recht wat er nu is onvoldoende om dat mogelijk te maken.

[0:50:50] En juist om ook niet in die discussie te moeten komen, moet je denk ik wel scherp definiëren, wanneers dan ook bestaande recht of een bestaan de wetgeving onvuldoende omdat daar anders op teruggegrepen wordt.

[0:50:59] Zou daar iets over uiteengezet kunnen worden hoe daarmee omgegaan wordt?

[0:51:04] Om ook geen snelheid in het proces of onduidelijkheid in proces te laten komen.

[0:51:09] Dank u wel.

[0:51:10] En dan ga ik naar mevrouw Bikker van de ChristenUnie.

[0:51:13] Ja, voorzitter, dank u wel en dank ook voor de heldere toelichting op een wetsvoorstel wat veel omvat.

[0:51:20] Dus er zal veel werk in zitten, complimenten daar ook voor.

[0:51:23] Mijn oog bleef haken op de vangnetbepaling, artikel 8-1 voor mensen die thuis kijken, voor zitter.

[0:51:32] En mijn vraag daarop zit aan de ene kant van...

[0:51:35] Hoe spoedeisend moet het nou zijn om die vangnetbepaling in te zetten?

[0:51:38] Gelet ook op de verdere waarborgen die er zijn, waardoor de Kamer nog twee weken de tijd heeft om daar wat van te vinden.

[0:51:46] Het bezwaar wat mogelijk is.

[0:51:47] Dus kunt u iets zeggen over de spoedeisenheid aan de ene kant?

[0:51:51] En aan de andere kant dat binnen drie jaar voorzien moet zijn in een andere manier van onderbouwing.

[0:51:57] Om mogelijk te maken dat alsnog deze situatie geregeld is.

[0:52:00] Zou u daar iets op kunnen toelichten?

[0:52:02] Want ik krijg daar niet helemaal de vingers achter in de stukken die ik tot nu toe gelezen heb.

[0:52:07] Dank u wel.

[0:52:09] Ik had zelf nog een aanvulling op de vraag van de heer Peter de Goot.

[0:52:12] Want als ik goed begrijp was de...

[0:52:14] Blemmeringswet, landsverdediging tot 2024 in werking uit 1951.

[0:52:20] Die wet waarde naar activiteiten van defensie die dan in de overgang van 2023, 2024 niet meer uitgevoerd konden worden omdat die wet niet meer in werken was.

[0:52:34] Even kijken naar de aanleiding van de vraag van de heer De Groot.

[0:52:38] Wanneer is het bestaande recht onvoldoende en hoe ga je dat nou eigenlijk vaststellen?

[0:52:42] Daarover zegt het wetsvoorstel dat het moet gaan over noodzakelijke en urgente activiteiten.

[0:52:47] Daar begint het natuurlijk mee.

[0:52:48] In bijlage 1 is daar een selectie van activiteitten voor gemaakt.

[0:52:54] Dat is ook tot stand gekomen op basis van de input over waar worden op dit moment belemmeringen ondervonden in de huidige regelgeving...

[0:53:04] Daarvoor zal ook in de AMVB dus die precieze uitwerking plaatsvinden.

[0:53:08] En daar wordt dan geïdentificeerd, nou neem bijvoorbeeld voor die helikopterlandingsplaatsen.

[0:53:12] Dat is gebaseerd op de wet luchtvaart.

[0:53:14] Daar zitten onder die wet luchvaart regels op basis waarvan je dat nu alleen maar op een coördinaat mag doen.

[0:53:21] Dat zou straks breder moeten.

[0:53:23] Dus je mag van die locatie afwijken.

[0:53:26] Op dat soort manieren ook iets wat nu bijvoorbeeld vergunningplichtig is.

[0:53:32] Dan zou je kunnen zeggen, nou dan maak je toch een betere vergunting.

[0:53:34] Alleen in de praktijk is het ook voor het bevoegd gezag, voor vergunningverlening vaak onmogelijk om die processen te versnellen.

[0:53:41] Omdat daar aannames in zitten en dat in de practijk moeilijker loopt.

[0:53:46] Dus we hebben op die manier, ook in de toelichting bij het wetsvoorstel aangegeven, het moet gaan over dingen die misschien juridisch wel mogelijk zijn als je eindeloos de tijd zou hebben of...

[0:53:57] Heel veel praktijk daarvoor.

[0:54:02] Maar als het in de praktijk niet gaat en het zijn toch urgente dingen, dan kunnen we die belemmeringen wegnemen.

[0:54:07] Maar dat zal dus in de uitwerking bij de ANVB nader worden gemotiveerd.

[0:54:14] Dank.

[0:54:15] Een reactie op de vraag van mevrouw Bikker.

[0:54:20] De vangnetbepaling is eigenlijk precies wat het zegt, echt een vangnets.

[0:54:26] Dus het is een soort last resort als alle andere mogelijkheden zijn uitgenut en geen soelaas bieden.

[0:54:32] Inderdaad voor spoedeisende activiteiten en we hebben dat ook nog geklausuleerd.

[0:54:37] Er moet sprake zijn van onaanvaardbare vertraging.

[0:54:41] van spoedeisende training, opleiding of oefening van de krijgsmacht.

[0:54:45] Alleen in die gevallen kun je daar dus een beroep op doen.

[0:54:50] En dan mag het ook geen betrekking hebben op wetgeving die we eigenlijk al met de WODG op dit moment in beeld hebben gebracht.

[0:54:55] Dus het moet echt iets onvoorzien zijn waar we op dit momento nog geen beeld bij hebben maar waar we wel mee zouden kunnen worden geconfronteerd.

[0:55:02] En als ik een voorbeeld moet bedenken, dat is in die zin illusor omdat we die activiteit op dit moment met de WUDG in beeld hebben.

[0:55:11] Maar dat is bijvoorbeeld de toepassing van jetpacks.

[0:55:14] Dat was iets wat plotseling opkwam, als ook iets waar de krijgsmacht gebruik van wilde maken en mee wilde kunnen trainen.

[0:55:21] En daar liepen we ook aan tegen het feit dat je niet zomaar met een jetpack de lucht in mag.

[0:55:26] Nou, iets vergelijkbaars.

[0:55:28] We onderdevangen dat punt nu met de WODG, maar als zoiets dergelijks in de toekomst zou opkomen, en we hebben het niet geregeld met de WODG en ook niet anderszins, dan zouden we hier een beroep op kunnen doen en is het ook weer tijdelijk van aard.

[0:55:40] En in de richting van mevrouw ten Hoove wil ik eigenlijk nog zeggen dat ook deze bepaling, als we daar gebruik van maken, voorziet in die parlementaire betrokkenheid.

[0:55:47] Want als we van de vangnetbepaling gebruik willen maken, dan zullen we dat ook aan het parlement moeten voorleggen.

[0:55:53] En kunt u ook zeggen, we zijn niet akkoord en gaat het niet door.

[0:55:56] Zoals mevrouw Becker zei, twee weken parlement, maar ook de afdeling de Raad van State die adviseert.

[0:56:01] Dus de doorlooptijd van deze vangnetbepaling is wel één à twee maanden, zou je dan kunnen zeggen?

[0:56:10] Ja, dat is de balans tussen waarborgen en spoedeisendheid, dat klopt.

[0:56:14] Generaal eigenzaam.

[0:56:15] Ja, een ander voorbeeld denk ik hierin.

[0:56:18] Kunt u nog een keer keihard op de knop drukken van uw microfoon?

[0:56:22] Ja, heel goed.

[0:56:23] Kijk, een ander voorbeeld hierin is, jij noemde al untechnologische ontwikkelingen en zo gaan er zometeen nog veel meer komen.

[0:56:28] Bijvoorbeeld het onderscheppen van onbemerkbare systemen door middel van lasercapaciteit.

[0:56:34] Je kunt voorzien dat daar op een gegeven moment de wet helemaal geen ruimte voor biedt, alhoewel we hem zoveel mogelijk technologisch ruim hebben beschreven, neutraal hebben beschleven, zoals jij dat noemt.

[0:56:44] Maar dan heb je misschien op dat moment, omdat je een inzet moet gaan doen of dat je verwacht dat richting het oosten je moet gaan acteren, je toch in een hele korte tijd het moet gaan beproeven en de technologie moet introduceren.

[0:56:58] Dan zul je zoiets als dit moeten inzetten.

[0:57:03] De heer Aling.

[0:57:04] Ja, uw vraag over de belemmeringenwet.

[0:57:08] Ja, we hebben, want we liepen daar, eerlijkheid gebied te zeggen, we lippen daar op een gegeven moment tegenaan.

[0:57:12] Tegen die belemderingenwets, landsverdediging die er dus ooit was.

[0:57:18] Voor zover wij hebben kunnen nagaan, heeft hij geen toepassing gevonden.

[0:57:22] En dat zal ook de reden zijn waarom men in 2016 heeft gedacht, hebben we daar... Geen toepassingen gevonden in moderne tijden dan?

[0:57:29] Want sinds 1951 is hij...

[0:57:31] Ja, voor zover wij hebben kunnen nagaan.

[0:57:35] Dus het is ook niet zo dat in 2024 bepaalde activiteiten stokten vanwege het laten vervallen van die belemmeringenwet.

[0:57:44] Het is ook nicht zo dat die belemmeringenwet op dit moment zou voldoen aan wat wij nodig menen te hebben.

[0:57:50] We noemen het omdat het wel uitgaat van de gedachte die de wetgever destijds in toch vergelijkbare omstandigheden had van dreiging en NAVO-behoefte.

[0:57:58] wel voorzag in een specifiek instrumentarium voor defensie.

[0:58:03] Maar er is natuurlijk een hele ontwikkeling ook van het Europese recht geweest sinds 1951, waar wij in de WODG wel rekening mee houden, maar waar in de belemmeringenwet ook geen rekeningen mee werd gehouden.

[0:58:12] Dus die wet was ook echt aan actualisatie toe, maar de gedachte daarachter is wel degelijk vergelijkbaar met de gedachten die ook aan dit wetsvoorstel ten grondslag ligt.

[0:58:23] Dank u wel.

[0:58:24] Mevrouw Dobbe is ook nog aangeschoven.

[0:58:26] Ik weet niet of u de briefing heeft kunnen volgen in een andere kamer.

[0:58:29] Nee, dus u heeft de kans om een vraag te stellen, maar dat hoeft uiteraard niet.

[0:58:34] Het kan zijn dat hij al gesteld is of dat...

[0:58:36] Daarom, ik vind het risico te groot dat ik dan enorm in verhalingen hier ga lopen vallen.

[0:58:41] Maar ik luister er even geïnteresseerd mee.

[0:58:43] En excuses dat ik zo laat ben.

[0:58:44] Ja, dat heb je vaak met andere Kameractiviteiten ook.

[0:58:47] Waar Kamerleden in en uit lopen, zeg ik voor de kijkers thuis.

[0:58:50] Kijk of er mensen zijn die nog van de tweede ronde gebruik willen maken.

[0:58:52] Dat is het geval bij de heer Van Landschot en mevrouw Beliers.

[0:58:54] En nog anderen.

[0:58:58] Dank voorzitter.

[0:58:58] Een vraag die mevrouw Dobbe misschien ook zou stellen is, allereerst goed dat er gebruik wordt gemaakt van de ruimte die gecreëerd wordt.

[0:59:04] Dat levert natuurlijk meteen de kwestie op dat ook voor stikstofuitstoot mogelijk van vrijstellingen gebruikt zou worden gemaakt.

[0:59:12] En om draagvlak te behouden lees ik dan ook dat er compenserende maatregelen worden getroffen.

[0:59:16] Dat lijkt me goed en kunt u daar nog wat over uitweiden?

[0:59:21] Mevrouw Beliers van D66.

[0:59:22] Uitweiden mag altijd beperkt, zeg ik erbij.

[0:59:26] In het wetsvoorstel staat nu dat de evaluatie over vijf jaar plaatsvindt naar de doeltreffendheid van de wet.

[0:59:32] Aangezien best wel vergaande maatregelen kunnen worden getroffen, waarom niet eerder, bijvoorbeeld na twee jaar, wat ook steeds vaker gebruikelijker is?

[0:59:41] Dank u wel, mevrouwer Tenhove van de groep Markenstower.

[0:59:44] Ja, toch nog even over het personeel.

[0:59:47] De Militaire Vakbond heeft de zorgen geuit over deze wet, over de rechtspositie van defensiepersoneel.

[0:59:54] Hoe kijken jullie daar tegenaan?

[0:59:58] Dank u wel.

[0:59:58] De heer Alink.

[1:00:00] Ja, ik zal ingaan op de vraag van de heer Van Landschot.

[1:00:04] Ja, stikstof daar lopen we als Defensie ook tegenaan.

[1:00:06] Ondanks het feit dat, ik wil het mij laten vertellen, dat ons bijdrage aan de uitstoot 0,02 procent is.

[1:00:15] Maar wij hebben te doen met de Habitat-richtlijn.

[1:00:17] Wij creëren dus ook met deze WODG geen uitzondering op die Habitatrichtlijnen.

[1:00:23] Omdat we met de WODg geen Europese wetgeving kunnen wijzigen.

[1:00:28] We proberen wel maximaal de ruimte binnen die Habitat-richtlijn te zoeken.

[1:00:32] Maar wij doen dus nog steeds, ook op dit moment is dat gaande, een onderzoek naar die passende beoordeling en zullen ook compenseren.

[1:00:39] En ik heb genoemd die bepaling uit het verdrag van de Europese Unie, artikel 4 lid 2, ultimo als we ondanks alle inspanningen om binnen de Habitatrichtlijnen te blijven toch vastlopen en de urgentie is zo hoog dat we een bepaalde activiteit moeten doen, dan zouden we ons kunnen beroepen op die bepalingen.

[1:01:00] Dank.

[1:01:01] Vragen over evaluatie?

[1:01:03] De evaluatie is natuurlijk zinnig op het moment dat er ook enige uitvoeringspraktijk is waarover voldoende gezegd kan worden.

[1:01:13] Dat betekent dat je er onderzoek naar moet doen, dat je moet kijken hoe dat gaat.

[1:01:19] Het is overigens niet zo dat er bij dit wetsvoorstel betekend dat er dan pas eens een keer na 5 jaar iets zou gebeuren.

[1:01:27] Binnen 5 jaar moet het rapport naar de Kamer worden gestuurd.

[1:01:31] Daarnaast zit er bijvoorbeeld op het terrein van de fysieke leefomgeving voor allerlei specifieke afwijkingen zal, waar dat aan de orde is, ook nog een monitoring plaatsvinden.

[1:01:41] En zullen er dus op deelaspecten al wel eerder inzichten zijn.

[1:01:45] Maar er is op dit moment inderdaad in het wetsvoorstel voor gekozen om aan te sluiten bij de standaard voor nieuwe wetgeving om na vijf jaar te evalueren.

[1:01:54] Dank u wel.

[1:01:54] Ik vermoed dat de commandant de Strijdkracht de meeste contact met de vakbond onderhoudt.

[1:01:59] Ja, en ik zal meneer Suwoud ook even ter gelegenheid... Kijk, het is niet ingegeven de onvrede ten opzichte van de manier waarop we met de rechtspositie omgaan.

[1:02:09] Dat is totaal niet zo.

[1:02:09] Alleen de wet kent eigenlijk...

[1:02:12] De huidige regelgeving ten aanzien van je personeel... ...kent eigenlijk twee uitersten.

[1:02:15] Vredesbedrijfsvoering en alles wat erbij hoort.

[1:02:17] En als er oorlog is, ga je de oorlig in.

[1:02:19] En je hebt iets nodig wat daar tussenin zit... ...waardoor je ook op dit vlak een aantal maatregelen kan treffen.

[1:02:26] Dus we hebben goed geluisterd...

[1:02:27] De position papers ook van de bonden, daar kunnen we het gesprek met de bond ook nog over voeren hoe we dat verder doen.

[1:02:32] Maar het is niet dat we nu ineens zeggen de restpositie van onze mensen zijn ineens een probleem.

[1:02:37] Alleen je zit in die twee uiterste gevangen en je moet het in die tussenliggende periode hebben.

[1:02:43] Het uitgangspunt is dat we juist onder de meest uiteenlopende omstandigheden gewoon die respositie blijven toepassen en daar ook over blijven overleggen.

[1:02:52] Het kan alleen zo zijn, en als je kijkt naar de WODG, dan zie je dat we een aantal verfijningen aanbrengen op die respositie, waar het gaat om die medische keuringen, over die gezondheidsmonitoring, de enquête.

[1:03:03] Dat zijn dingen die we daaraan toevoegen.

[1:03:05] En dan is er nog die mogelijkheid die geopend wordt om bij knelpunten in het gereedstellingsproces af te wijken van bestaande regelgeving.

[1:03:13] En wat daar eigenlijk te gelden heeft, en dat kwam net al kort op het vlak van stikstof aan de orde, en ik denk dat dat een heel goed uitgangspunt is, dat de ruimte die daar gecreëerd wordt, dat je daar ook heel goed moet kijken of je die ruimte daar is, of je ook gaat benutten.

[1:03:27] Het is het kenmerk van een goede navigator om niet alle ruimte, die er is, ook te benutten, dus het uitgangpunt is overleg, overleg ook met de sociale partners.

[1:03:35] Wat kan zo zijn dat je in een gereedstellingproces op een gegeven moment geconfronteerd wordt met zo'n enorme opleidings- of trainingsinspanning.

[1:03:41] Dat je mensen moet verplaatsen, andere werkzaamheden moet opdragen, moet vragen om door te gaan lang nadat het zes uur geweest is.

[1:03:49] En dat je je in die situatie dus afwijkt van bestaande wetten en regelgeving.

[1:03:53] Als daar de ruimte is om er op een reguliere manier over te praten, dan zul je dat zeker niet na moeten laten en dan gaan we dat ook doen.

[1:04:01] Maar het gaat er nu in dit geval om, dat mochten wij in een situatie belanden waar die tijd en ruimte er niet is en er onverweld gehandeld moet worden en we die trainingsinspanning of die opleidingsinspanningen moeten doen, dat de wet in die zone die de generaal Eigelsheim net schetst, tussen buitengewone omstandigheden en vredelijke bedrijfsvoering,

[1:04:19] En het moeilijke nu is natuurlijk dat we daar tussenin kunnen komen te zitten, dat je dan de mogelijkheid hebt om die stappen te nemen.

[1:04:25] Maar het gaat hier heel nadrukkelijk om uitzonderingssituaties.

[1:04:28] Andere dossiers die ik net noem, dat zijn dingen die we graag consequent willen gaan toepassen op een andere manier, keuren bijvoorbeeld.

[1:04:34] Maar dit gaat over hoge uitzonderingssituatjes.

[1:04:36] Dus dit gaat nog los van... En daar kan de situatie ook voor doen dat je de ruimte hebt om ergens autonome stappes te neemen, maar dat je ook de ruimde hebt om daarover te overleggen.

[1:04:45] En dan is ons uitgangspunt dat je dat doet.

[1:04:47] Dank u wel.

[1:04:48] Ik ga door naar de heer Boon van de PVV.

[1:04:52] Ja, ik vind het wel grappig om te horen lang dat zes uur doorwerken.

[1:04:54] Ik denk dat mijn commandanten bij Defensie dan zestig uur hadden gelezen in mijn tijd.

[1:04:58] Maar goed, waar ik wel van geschrokken ben is het zinnetje het huidige juridisch beperking leidt ertoe dat Nederlandse militairen niet optimaal voorbereid zijn voor een gevecht.

[1:05:07] We hebben nu eigenlijk altijd de permanente gereedstelling met onze taken van de NRF, de NATO Response Force.

[1:05:13] Voldoen wij nu op dit moment dan niet aan onze taken vanaf de NAVO gezien?

[1:05:18] De heer Van Duivenhoort had aangeboden zijn vragen te clusteren.

[1:05:20] Dat aanbod hebben wij collectief aanvaard.

[1:05:22] Ik ga naar de heer Peter de Groot van de VVD.

[1:05:24] Ja, dat is wel mooi.

[1:05:27] Dank daarvoor.

[1:05:28] Ik wil nog even doorgaan op mijn vorige vraag.

[1:05:31] Want het antwoord was heel helder over het komt in bijlage 1 terug.

[1:05:35] Het wordt uiteengezet waarom het nodig is om ook gebruik te maken van deze nieuwe wet.

[1:05:40] Maar kunt u misschien ook concreet aangeven welke tijdswinst we dan daarmee boeken?

[1:05:43] Want dat geeft ook iets meer gevoel.

[1:05:44] Er zit een hele bijlage bij, volgens mij.

[1:05:47] Bijlage 1, die aangeeft wat de huidige doorlooptijd is.

[1:05:51] Welke winst boeken we dan, zodat we ook een beetje gevoer krijgen bij de werking van deze wet in de praktijk?

[1:05:57] Dank u wel.

[1:05:57] Ik kijk of mevrouw Bikker nog een vraag wil stellen.

[1:05:59] Ja.

[1:06:00] Ja, voorzitter, ik ga toch nog even door op die vangnetbepaling.

[1:06:05] Want er zijn een tweetal voorbeelden gegeven.

[1:06:07] Ik kan me voorstellen dat er situaties zijn waarin de spoedeisendheid dermate is dat het geheel van en de voorrang in de Kamer en de bezwaarmogelijkheid en het advies van de Raad van State dat dat toch wel een beperkende factor is.

[1:06:22] Betekent het dan dat er naar een ander rechtsgebied gekeken moet worden of lopen we tegen een grens aan?

[1:06:30] En andersom, want het zit aan twee kanten, voorzitter.

[1:06:33] Als het drie jaar verstreken is en het is niet gelukt om tot een wetsvoorstel of een ander wettelijk regime te komen, dan betekent het gewoon einde oefening.

[1:06:41] Als ik het goed begrepen heb in de vangnetbepaling hoe die gebruikt is.

[1:06:46] Dank u wel.

[1:06:47] En als extra uitdaging voer ik nu even nog een vierde vraag toe.

[1:06:50] Dat is dan ook de laatste vraag die we in deze vergadering stellen.

[1:06:53] En dat wordt de vraag van mevrouw Dobbel van de SP.

[1:06:55] Dank u wel voor de gelegenheid.

[1:06:57] Mijn vraag gaat over de verwerking van bijzondere persoonsgegevens.

[1:07:02] Daar zijn wat vragen ook over, in de samenleving ook.

[1:07:05] En nu heeft u het hier ook kort denk ik over gehad.

[1:07:08] Mij vraag is nu, kunnen mensen, weten mensen als dit soort bijzonder persoons gegevens van hen zijn verzameld door Defensie, als het toch noodzakelijk is geacht, worden die dan vervolgens ook gedeeld?

[1:07:20] Kunnen mensen daar bezwaar tegen maken?

[1:07:22] Hoe zit dat precies met deze wet?

[1:07:25] Ik denk in ieder geval niet in het concrete voorbeeld van de vijandige commandant, wat steeds terugkwam.

[1:07:30] Maar goed, dat gaan we zo meteen horen.

[1:07:32] Ik kijk even wie ik als eerste...

[1:07:36] Het gaat maar juist om die andere gevallen.

[1:07:43] Generaal Eigensheim, ja.

[1:07:43] Ja, ehm...

[1:07:44] Nee, ik zal nu geen opmerking maken over de vrije handige commandanten.

[1:07:46] Daar komt denk ik maar niks op.

[1:07:48] Maar die gaan we tenminste niet vertellen, inderdaad.

[1:07:49] Dat klopt.

[1:07:51] Eh...

[1:07:52] Maar die zal verbaasd zijn als we niet in staat zijn om, en dat is een beetje in lijn met wat de heer Boon zegt, ik denk dat die Russische commandant vermoedt dat wij echt een heel goed beeld van hem opbouwen.

[1:08:04] En op een wijze waarop hij acteert en denkt en doet, zodat wij ons kunnen voorbereiden op dat deel.

[1:08:09] Maar wij mogen dat nu niet.

[1:08:11] Dus de vraag van de heere Boon is daar deels aan betrokken.

[1:08:14] Natuurlijk kunnen we die NAVO-taak wel vervullen, maar wij kunnen vele malen beter en beslagen ten ijs komen als we invulling geven aan deze WDG.

[1:08:21] En dit is maar een heel klein voorbeeld daarvan.

[1:08:23] Maar dat geldt ook voor het gebruik maken van drones.

[1:08:27] We doen echt onze mensen nu tekort voor het niveau wat we ze meegeven als ze dat werk gevecht in moeten.

[1:08:32] En natuurlijk kunnen we de taken van de NAVO uitvoeren.

[1:08:34] Maar willen we voorkomen dat we slachtoffers krijgen of dat we niet genoeg afschrikwekkend zijn, dan hebben we die wet echt nodig.

[1:08:44] Dus delen van het werk wat ze moeten doen, kunnen ze nu gewoon onvoldoende doen.

[1:08:48] En dat is denk ik niet wat we zouden moeten willen.

[1:08:53] Ja, dank u wel.

[1:08:54] De heer Kwast.

[1:08:56] U keek voor de vraag van de heer De Groot over welke tijdswinst nu geboekt wordt met bijlage 1.

[1:09:02] Ja, dat is lastig te zeggen omdat eigenlijk de activiteiten in bijlage1 grotendeels gaan om activiteitten die eigenlijk nu niet of niet in deze intensiteit mogelijk zijn.

[1:09:11] Het is ook lastig om te zeggen wat daar dan de tijdswinst voor is.

[1:09:15] Omdat de factoren die maken dat bijvoorbeeld vergunningverlening traag verloopt, kan er ook mee te maken hebben dat er al een vergunningenaanvraag loopt.

[1:09:22] Dan komt er een nieuwe activiteit bij en dan mag je voor de milieuvergunning op dit moment niet...

[1:09:28] daar een separaat traject voor inlopen, dus dan moet je eigenlijk wachten.

[1:09:33] En dat moet dan volgens mij ook integraal beoordeeld worden.

[1:09:35] Dus het is lastig om te zeggen hoeveel tijdswinst wordt er geboekt.

[1:09:38] Het is denk ik duidelijker om te zegen dat de activiteiten in de omvang zoals ze nu in de bijlage 1 staan en in de intensiteit, dat die nu eigenlijk niet mogelijk zijn en dat het wetsvoorstel beoogt om op het punt waar die belemmeringen dus bestaan, dat wel mogelijk te maken.

[1:09:55] Dank u wel.

[1:09:56] De heer Alink.

[1:09:57] Ja, in reactie op de vraag van mevrouw Bikker over de vangende bepaling.

[1:10:04] Als het knelt is het bijvoorbeeld niet zo, en we komen er niet uit op basis van de vangnetbepaling, dat dat dan leidt tot een situatie waarin buitengewone omstandigheden bijvoorbeeld van toepassing zouden zijn en we ons toevlucht kunnen nemen tot staatsnoodrecht.

[1:10:17] Zo zien wij die verhouding niet.

[1:10:20] Ik denk dat we gewoon alles wat in onze macht ligt moeten doen om te proberen met die vangnetsbeparing dat toch te realiseren.

[1:10:26] En we doen dan denk ik ook in voorkomend geval een beroep op uw Kamer om snel die behandeling ter hand te nemen.

[1:10:32] En uw aanverwante vraag over, ja, als je dan vervolgens een wetsvoorstel in procedure brengt en je haalt het niet binnen die drie jaar, houdt het dan op?

[1:10:40] Ik vrees dat het antwoord daarop wel ja zal zijn.

[1:10:43] Maar ook daar geldt natuurlijk dat we er in eerste instantie ook zelf bij zijn om heel snel een westsvoorstEL in voorbereiding te nemen en in procedure te brengen en dan ook een beroep doen op de snelle behandeling daarvan.

[1:10:54] In reactie op de vraag van mevrouw Dobbe, in de WODG is een groot aantal bepalingen opgenomen over de rechten van betrokkenen.

[1:11:05] Het gaat onder andere over kennisgevingen, de mogelijkheid om inzaag te krijgen over de vraag of er gegevens worden verwerkt.

[1:11:11] We zijn daarbij aangesloten bij het gegevensbeschermingsrecht zoals het ook in de AVG staat.

[1:11:18] Met één uitzondering en dat is dat we inderdaad die commandant niet wijzer willen maken dan nodig.

[1:11:26] Maar er zijn bepalingen opgenomen over de rechten van betrokkenen in het kader van gegevenverwerking.

[1:11:34] Dat waren de... Ja?

[1:11:39] President, uw vraag ook.

[1:11:40] Ik had geen tweede vraag gesteld.

[1:11:43] Dus die heeft u ook goed beantwoord.

[1:11:45] Ja, dank daarvoor.

[1:11:46] Dan zijn we aan het einde gekomen van deze technische briefing.

[1:11:49] De behandeling van de wet op defensie gereedheid gaat uiteraard door.

[1:11:52] Volgende week met een ronde tafelsprek van deze commissie.

[1:11:55] En de commissieleden zien we natuurlijk allemaal vanmiddag graag bij het gesprek met de inspecteur-generaal Veiligheid Defensie.

[1:12:01] Heel veel dank voor de bijdrage van alle vertegenwoordigers van onze krijgsmacht en het ministerie.

[1:12:08] Dank u wel.