Tijdelijk sanctiebesluit onrechtmatige nederzettingen in de door Israël bezette gebieden

[0:00:00] Goedemiddag allemaal.

[0:00:02] Welkom na het reces bij deze eerste vergadering van de Vaste Commissie voor Buitenlandse Zaken met een belangrijk onderwerp.

[0:00:10] U ziet, u bent een hele populaire minister, want alle Kamerleden zijn voor u hier vandaag aanwezig.

[0:00:17] We zitten in een klein zaaltje.

[0:00:20] We zijn met heel veel mensen en we hebben maar vier uur voor dit overleg.

[0:00:25] We hebben dit wel eens eerder aan de hand gehad.

[0:00:28] Als wij niet eerder weten hoeveel mensen er zijn omdat mensen zich niet aanmelden of het niet verplicht is, dan kunnen we ook niet nog in de tijd dingen doen.

[0:00:34] Dat betekent dat we nu wat beperkter moeten zijn, anders krijgen we het gewoon niet binnen de gestelde tijd.

[0:00:38] krijgen we het af.

[0:00:40] Dat betekent dat de spreektijd niet 5 minuten zal zijn, maar 4 minuten.

[0:00:43] Ik geef u alle in principe twee interrupties.

[0:00:46] Als u onder de 30 seconden blijft, dan zal ik hem niet meetellen.

[0:00:49] Dus als u korte vragen stelt, want het is wel belangrijk, ook over dit belangrijke onderwerp, dat hij wel het debat over gevoerd kan worden.

[0:00:54] Voor de rest zal ik u echt ook proberen kort te houden, de minister ook, zodat we dit debat in de gestelde tijd af kunnen krijgen.

[0:01:02] Dat gezegd hebbende, dan gaan we naar de heer Marcusouwer.

[0:01:06] Dank u wel, voorzitter.

[0:01:07] De heer Dassen heeft een punt.

[0:01:09] Voorzitter, verzoek aan de collega's.

[0:01:11] Ik zit namelijk ook in een ander debat.

[0:01:13] Dus mijn vraag is of ik...

[0:01:16] Dat ligt niet als eerste, want ik zat de heere Marcusouw misschien ook niet als tweede.

[0:01:19] Maar als ik daarna mijn inbreng mag doen, dan zou mij dat helpen.

[0:01:22] Want dan kan ik terug naar het andere debat

[0:01:26] Ik heb er geen bezwaar tegen, maar ik moet om twee uur ook eventjes naar een ander debat.

[0:01:33] Ja, bent u akkoord als de heer Dassen na mevrouw Dobbe het woord neemt?

[0:01:38] Namens de heer Dassen, dank u wel.

[0:01:41] Ik ben zelfs een collega.

[0:01:42] Als het verzoek van de heerd Dassen blijft, mag de heert Dassen van mij ook als eerste.

[0:01:47] Dank u wel, meneer Dasser.

[0:01:51] Dank aan de collega's.

[0:01:52] Dank voorzitter.

[0:01:53] Je woont er je hele leven.

[0:01:55] Je kinderen groeien op in het huis waar je zelf ook bent grootgebracht.

[0:01:58] Je bezittingen, je herinneringen, alles wat je hebt opgebouwd staat daar.

[0:02:03] Tot je op een dag je matras, koelkast en kleding in een vrachtwagen laat.

[0:02:08] Niet omdat je wilt, maar omdat blijven te gevaarlijk is geworden.

[0:02:12] Elke dag word je bedreigd en geïntimideerd.

[0:02:14] Je kinderen willen er weg omdat ze bang zijn.

[0:02:17] Je vertrekt met wat je mee kunt nemen.

[0:02:19] Terwijl je je spullen aan het inladen bent, zie je een kolonist begeleid door de gemaskerde soldaten jouw huis binnentreden.

[0:02:25] Je bent verjaagd uit je eigen huis.

[0:02:28] Voorzitter, je hele geschiedenis wordt uitgewist.

[0:02:31] Maar daar stopt het niet.

[0:02:32] Eerst word je verdreven en daarna wordt je huis een vakantiehuis.

[0:02:37] Dat is absurd.

[0:02:38] En toch is het precies wat gebeurt op de westelijke Jordaan-oever.

[0:02:41] Palestijnse families raken hun land kwijt, waarna op diezelfde grond nederzettingen worden gebouwd.

[0:02:46] Vervolgens worden huizen daar op booking.com aangeboden aan toeristen, alsof er niets aan de hand is.

[0:02:51] Een Nederlands bedrijf dat de geest van het sanctiebesluit waar we vandaag over praten constant ondermijnt.

[0:02:56] Een bedrijv dat we sinds 2021 op de VN Zwarte Lijst kwam te staan.

[0:03:01] En we geven het bedrijf een miljardenkorting.

[0:03:04] De minister-president heeft uitgebreid koffie gedronken met boeken in beton.

[0:03:07] Ik ben benieuwd of het kabinet via de minister- president hen hierop heeft aangesproken.

[0:03:12] Een eerdere motie van ons werd ontraden omdat fiscale faciliteiten niet gericht zijn op specifieke bedrijven.

[0:03:16] Terwijl je zou denken dat je de innovatiebox zou kunnen uitsluiten voor bedrijfen die illegale activiteiten ondersteunen.

[0:03:23] Voorzitter, het sanctiebesluit is een eerste stap.

[0:03:25] Het besluit verbiedt de import, aankoop en verkoop van goederen uit illegale nederzetting.

[0:03:29] En dat is goed.

[0:03:30] Maar diensten zoals geleverd door boeking, investeringen en export naar de illegale nederzettingen, die vallen er allemaal buiten.

[0:03:36] Alsof je maar één brandende kamer van een villa plust.

[0:03:39] Kan de minister reflecteren op wat dit besluit nu precies teweeg gaat brengen?

[0:03:42] En is het ook een eerste stap op weg naar meer?

[0:03:44] Want er is nog veel meer wat we kunnen en volgens mij ook gezien de situatie moeten doen.

[0:03:49] Waarom zijn er nog geen dienesten toegevoegd en waarom ook geen exportrestricties?

[0:03:53] Want we zien dat het ontmoedigingsbeleid voor bedrijven die dienst aanbieden in onrechtmatige nederzetten onverkort doorgaat.

[0:03:59] Dus wanneer neemt het kabinet deze extra serieuze stappen om het geweld te stoppen?

[0:04:03] En voorzitter, 230 voormalig bewindspersonen, ambassadeurs en diplomaten riepen het kabinent op om strengere maatregelen te nemen.

[0:04:10] Want hun conclusie was dat de maat regelen van dit kabinet vooral symbolisch van aard zijn en niet bijdragen aan gedragsverandering.

[0:04:16] Dat is volgens mij een discussie die we in deze commissie inmiddels al enkele jaren aan het voeren zijn.

[0:04:21] Het veroordelen, het helpt niet.

[0:04:23] Dus dan moeten daadwerkelijk maatregelen genomen worden om die gedragsverandering tot stand te krijgen.

[0:04:28] Kan de minister hierop reflecteren?

[0:04:30] Voorzitter, daarnaast is het belangrijk dat het besluit gehandhaafd wordt.

[0:04:33] Maar de douane stelt dat handhaving in praktijk lastig wordt omdat goederen via België of Duitsland binnenkomen.

[0:04:38] Hoe zorgen we ervoor dat omzeiling tegen wordt gegaan?

[0:04:40] En welke maat regelen wil de minister nemen om omzeiling te stoppen?

[0:04:43] Ook landen als Spanje, Ierland, Belgiël en Portugal hebben inmiddels een importverbod ingesteld.

[0:04:47] En is de minister bereid?

[0:04:48] om met hen ook een coalitie te vormen om te kijken hoe dit verder gebracht kan worden om duidelijk signaal af te sluiten.

[0:04:54] Voorzitter, tot slot.

[0:04:55] Dit sanctiebesluit is voor ons een te laat begin met grote gaten.

[0:04:58] We verbieden een krat dadels, maar we subsidiëren bedrijven dat het huis verhuurt waar ze op worden verbouwd.

[0:05:04] We kunnen meer doen dan deze druppel op groeiende plaat.

[0:05:06] En wat ons betreft, voorzitter gaat dat dus ook

[0:05:09] voor sancties instellen richting de regering Netanyahu, een wapenexport, juist om te zorgen dat het geweld wat in Gaza en in de westelijke Jordano-oever inmiddels al jaren plaatsvindt, gestopt wordt.

[0:05:20] Dank u wel.

[0:05:23] Dank u wel, voorzitter.

[0:05:24] Vandaag heb ik minimaal vier geopolitieke kwesties op mijn netvlies.

[0:05:28] Eén, de Iran-oorlog en de gevolgen voor de energieprijzen... en de impact daarvan op de mondiale economie.

[0:05:34] De verwoestende oorlog tussen Oekraïne en Rusland... die niet zo ver hier vandaan hevig woedt... en een vermeende hybride Russische oorligvoering...

[0:05:40] op EU- en NAVO-grondgebied.

[0:05:42] Drie, de instabiliteit van onze bondgenootschappen.

[0:05:44] Vier, onze steeds verdergaande economische afhankelijkheid van grootmacht China.

[0:05:50] Je zou toch zeggen dat onze BUSA-minister Tom, het geopolitieke genie uit Breda, nu tandjesdruk zou zijn en als een mannen aan de slag... Sorry, meneer Maksouw, kort.

[0:06:00] Dit is een gevoelig onderwerp.

[0:06:02] We hebben het hier over de minister.

[0:06:03] U mag hem best bij zijn achternaam aanspreken, maar ik accepteer niet dat u hem hier bij de voornaam aan spreekt.

[0:06:06] Dan gaat u maar een biertje drinken na dit debat.

[0:06:08] dat onze buurzaam minister Berendsen, het geopolitieke genie uit Breda, nu tandjesdruk zou zijn en als een malle aan de slag zou gaan om Nederland door deze onzekere tijden te gidsen.

[0:06:20] Echter, wat doet de minister?

[0:06:22] Hij voert een invoerverbod, een aankoopverbod en een verkoopverbod in voor alle goederen afkomstig uit de Israëlische dorpen en steden in Judea en Samaria.

[0:06:32] De zogenaamde West Bank, een provincie in het land Israël waar al bijna 4000 jaar Joden wonen en werken en waar al 3000 jaar geleden de Joden als eerste en ook als enige hun eigen onafhankelijke staat vestigden.

[0:06:45] Een klein gebied, ongeveer zo groot als onze provincie Gelderland, waarvan de status sinds 1948 door sommigen als betwist kan worden beschouwd.

[0:06:53] En waar internationaal rechtelijk van is vastgelegd dat de twee partijen, Israël en de Palestijnen, middels vredesbesprekingen de definitieve status van die gebieden vaststelt.

[0:07:03] Onze regering leidt aan een Israëlobsessie.

[0:07:06] Ze krijgen geen begroting rond.

[0:07:08] Wegenbruggen of woningen worden niet gebouwd.

[0:07:11] Grenzen worden niet bewaakt.

[0:07:13] Onderwijs wordt niet goed verzorgd.

[0:07:14] Druglords schieten hele straten overhoop.

[0:07:17] Verkrachters worden niet vastgezet.

[0:07:18] Goedkoop gas mag niet meer en nu hebben we een gastekort.

[0:07:22] De prijzen zijn verstikkend hoog voor de normale man en vrouw.

[0:07:25] Ondernemers worden massaal weggepest en die kan nog heel lang doorgaan.

[0:07:29] Anders dan de Fiense, de Griekse en Duitse regeringen, onze bondgenoten in de EU en NAVO...

[0:07:35] Die onlangs voor vele miljarden euro's aan Israëlische defensietechnologie hebben aangekocht, zit onze regering nu te muggenziften over Israëlische goemels, dadels en druiven.

[0:07:48] Want als je die koopt, wil de regering je zes jaar in een gevangenis zetten.

[0:07:52] Een terrorist in Nederland krijgt gemiddeld een paar jaartjes cel opgelegd.

[0:07:56] Op mishandeling staat, zo heeft de wetgever bepaald, drie jaar celstraf.

[0:08:01] Maar deze minister omzeilt de Nederlandse wetgevers en komt met een draconische zes jaar celstraf voor het kopen of verkopen van een foute druif.

[0:08:10] Diezelfde Nederlandse regering heeft afgesproken niks meer te zeggen over de bezetting van Marokko van de immens grote westelijke Sahara

[0:08:19] en de vele mensenschendingen van Marokko al daar.

[0:08:22] China, die miljoenen Oeigoeren in concentratiekampen stopt... overspoelt Nederland met alle producten die je maar kan verzinnen.

[0:08:30] Turkije, die exporteur van de moslimbroederschap-ideologie... en de bezetter van grote stukken land in Syrië en Cyprus... wordt door Nederland continu gefacteerd op miljarden euro's... en er beloft op visa-vrij reizen naar Nederland van meer dan 80 miljoen Turken...

[0:08:46] Waar komt toch die willekeur tegen Israël, het Joodse land, onze bondgenoten en de enige democratie van het hele Midden-Oosten vandaan, minister?

[0:08:55] Waarom deze selectieve verontwaardiging?

[0:08:58] Schaamt u zich niet voor deze nauwelijks verhullende vorm van hypocrisie en discriminatie?

[0:09:04] Als dit het niveau is waarop deze minister blijft acteren, dan blijft Nederland geen significante geopolitieke rol spelen.

[0:09:12] En Nederland verdient beter dan dat.

[0:09:14] Maar ja, de kneuterigheid, het provincialisme en de zogenaamde Nederlandse moraalpolitiek vindt het van het nuchtere Nederland dat we eigenlijk zijn.

[0:09:26] Dank u wel.

[0:09:26] Meneer Van Baarle.

[0:09:29] Voorzitter, u kent de principiële positie van Denk.

[0:09:32] Wat Denk betreft is de hele staat Israël een illegale nederzetting en is Israël een koloniale bezettingsmacht.

[0:09:40] Dus moeten er boycotts, desinvesteringen en sancties tegen de hele Staat Israél en de daarmee verweven economie en macht komen.

[0:09:49] Voor ons volstaat het niet om alleen de import van wijn en dadels uit enkele gebieden te verbieden.

[0:09:56] De economie van Israël is voor een groot gedeelte gebaseerd op het roven van Palestijns land, op onderdrukking, genocide en misdaden.

[0:10:06] DENK kiest voor boycott, desinvestering en sancties, BDS, tegen heel Israël.

[0:10:12] Een totale boycott.

[0:10:14] Een totaal wapenembargo.

[0:10:16] Het opzeggen van alle verdragen met Israèl en de zwaarst mogelijke sancties tegen de Israélische regering.

[0:10:22] Er is een fundamentele herziening van het Nederlandse beleid nodig.

[0:10:27] Het beleid moet worden ontdaan van het Zionisme.

[0:10:31] Niet langer uitgaan van de normalisatie van Israël, maar als uitgangspunt een vrije staat genaamd Palestina met gelijke rechten voor alle mensen.

[0:10:41] Joden, moslims, christenen, druzen, wie dan ook, gelijke recht voor iedereen.

[0:10:50] Vandaag spreken we over een sanctiebesluit dat eigenlijk tientallen jaren te laat komt.

[0:10:56] Al decennia lang worden Palestijnen geconfronteerd met bezetting, kolonisering, verdrijving en geweld door kolonisten.

[0:11:04] En de Israëlische staat beschermt en faciliteert die misdaden en die nederzettingen.

[0:11:09] En Nederland noemt die situatie al jarenlang onrechtmatig, maar liet tegelijkertijd toe dat Nederlandse bedrijven eraan bleven verdienen.

[0:11:18] We deden niks.

[0:11:19] En ook al is het voor ons veel en veel te min, DENK wil dan ook dat we dit besluit wat nu voor ligt gewoon gaan uitvoeren.

[0:11:28] Wij willen veel meer, maar dit moeten we nu gewoon gaan doen.

[0:11:32] De douane zegt dat het uitvoerbaar is.

[0:11:34] We kunnen er direct een aantal bedrijven die verdienen aan bloedgeld mee pakken.

[0:11:38] Laten we dat doen.

[0:11:40] Wij willen veel verder gaan, maar dit is het minste wat we nu met elkaar na al die decennia onderweg moeten doen.

[0:11:46] DENK wil wel een aantal vragen aan het kabinet stellen.

[0:11:49] Ten eerste over de rijkwijdte.

[0:11:52] Doorvoer valt niet onder het verbod.

[0:11:55] Goederen uit illegale nederzettingen mogen dus wel over Nederlands grondgebied naar andere landen worden vervoerd.

[0:12:00] Waarom?

[0:12:01] Als je een onrechtmatigheid wil stoppen, kan je op deze manier toch niet blijven bijdragen aan de instandhouding daarvan.

[0:12:07] Voorzitter, export valt er niet onder.

[0:12:09] Ook daarover de vraag aan de minister waarom.

[0:12:12] Ook diensten en investeringen vallen er nietonder.

[0:12:16] En in mei kondigt het kabinet nog een juridische verkenning aan naar de mogelijkheid om die investering eronder te brengen.

[0:12:21] Maar volgens mij ligt die er nog steeds niet.

[0:12:24] Waar blijft die verkening?

[0:12:25] En kan de minister nou uitleggen waarom Nederland weigert die investeren onder dit verbod te plaatsen?

[0:12:30] En voorzitter, dan ook diensten.

[0:12:33] Neem een bedrijf als Booking.com waarmee onze minister-president vrolijk koffie aan het drinken was.

[0:12:38] Via dat platform worden accommodaties in illegale nederzettingen aangeboden.

[0:12:42] Waarom mag er straks geen fles wijn uit zo'n nederzetting worden geïmporteerd naar Nederland, maar mag er wel worden verdiend aan overnachtingen op bijvoorbeeld de plek waar die fleswijn wordt gefabriceerd?

[0:12:54] Dat is toch krankjoren?

[0:12:56] Spanje gaat in de regels blijkbaar verder en verbiedt ook reclame.

[0:12:59] voor producten uit illegale nederzettingen.

[0:13:02] Valt dat ook onder uw verbod, vraag ik aan de minister.

[0:13:04] Zo nee, bent u bereid om dat er toch onder te plaatsen?

[0:13:08] Tweede punt is de communicatie.

[0:13:10] Het kabinet wijst op informatie die via de RVO, douane en ondernemersorganisaties zou worden verspreid en dat vinden wij veel te min.

[0:13:17] Is de minister bereid een brede communicatiecampagne in te stellen dat het gewoon nat dan is om deze goederen uit illegalen nederzetten naar Nederland te importeren onder dit verbod?

[0:13:26] Graag een antwoord.

[0:13:28] Dan de handhaving.

[0:13:29] Sorry, u bent door uw tijd heen.

[0:13:31] Oké, dan stop ik voorzitter.

[0:13:33] Ik heb geen keuze.

[0:13:35] Dank u wel.

[0:13:36] Mevrouw Dommer.

[0:13:38] Dank u wel, voorzitter.

[0:13:40] De repressie, het geweld van kolonisten en van het Israëlische leger tegen Palestijnen nemen steeds verder toe.

[0:13:46] De verhalen die we horen van Palestijne, die we allemaal hier hebben kunnen horen en mensen die we hebben kunnen spreken, de berichten die komen van de westelijke Jordaan-oever en Gaza, zijn hartverscheurend en absoluut onacceptabel.

[0:13:59] Palestijden worden vermoord, opgepakt, gedwongen om te verhuizen, bezittingen worden bewust vernield, ze worden geïntimideerd, gekleineerd, vernederd en ontmenselijkt.

[0:14:08] En in de bezette Palestijnse gebieden is sprake van rassendiscriminatie en rassenscheiding.

[0:14:12] In alle staten, dus ook Nederland.

[0:14:15] We zijn verplicht dit te voorkomen en tegen te gaan.

[0:14:18] En dit moet stoppen.

[0:14:19] En dus ook de handel die bijdraagt aan het voortbestaan van de illegale nederzettingen.

[0:14:23] Dat heeft het internationaal gerechtshof ook bevestigd in 2024.

[0:14:28] En dit voorstel van het kabinet, een importverbod voor producten uit illegale Israëlse nederzettingen, is nodig.

[0:14:33] En de SP kan dat dus ook steunen.

[0:14:35] Zelfs al had het veel eerder gemoeten.

[0:14:37] Het is een eerste stap die gezet moet worden.

[0:14:40] Maar wij zijn ook de rode lijndemonstraties niet vergeten en dat schept verwachtingen ook van dit kabinet jetten.

[0:14:46] En dat betekent dat er meer moet gebeuren, want er kan meer en er is ook meer nodig.

[0:14:51] En het rapport Don't Buy into Occupation laat ook zien dat flink geld wordt verdiend aan de illegale bezetting.

[0:14:56] Ook Nederlandse financiële instellingen investeerden de afgelopen drie jaar ruim 78 miljard dollar in bedrijven die bijdragen aan de illgale bezitting of de genocide in Gaza.

[0:15:08] En om aan het advies van het Internationaal Gerechtshof en dus ook aan het internationaal recht te voldoen, kunnen deze investeringen niet blijven voortbestaan.

[0:15:17] Is de minister het daarmee eens?

[0:15:19] Wat gaat hij daaraan doen?

[0:15:20] Want het adviezen van het internationale gerechtshof stelt een verplichting van derde staten om handel en investeringsrelaties te voorkomen met de illegale bezette gebieden.

[0:15:29] En hoe kan het zijn, en mijn voorganger zei het ook al, dat mensen via booking.com nog steeds op vakantie kunnen gaan naar een illegale nederzetting?

[0:15:40] Dat je een huis kan huren dat van een Palestijn is afgepakt.

[0:15:44] Wat doet de minister om deze diensten aan te pakken?

[0:15:48] Er is dus een verbod nodig op alle handel in goederen, investeringen en dienst die bijdragen aan illegale bezetting, genocide en apartheid.

[0:15:54] En hoe ver is het kabinet daarmee?

[0:15:56] Het internationaal gerechtshof stelde ook dat Israël onmiddellijk moet stoppen met het uitbreiden van de nederzettingen.

[0:16:02] En ongeveer twee weken geleden heeft Israël aanbestedingen uitgeschreven voor de bouw van het E1-project.

[0:16:07] Er komt geen Palestijnse staat, zei Netanyahu.

[0:16:09] Deze plek is van ons.

[0:16:11] En dus wordt de westelijke Jordaan over een twee gesplitst, wat de twee-staten-oplossing nog verder ondermijnt.

[0:16:17] Nederland heeft zich samen met andere landen in een verklaring uitgesproken dat dit E1-project onacceptabel is, maar dit project gaat ondertussen gewoon ongehinderd door.

[0:16:26] We hebben afgelopen juni gevraagd om maatregelen binnen de EU, om maatschappijen tegen Israël als het E1-project wordt voortgezet.

[0:16:34] En als dat in een EU-verband niet lukt, om dat met gelijkgestemde landen te doen.

[0:16:38] Die gelijk gestemdelanden zijn er volgens mij wel, maar de minister vond dat toen ontijdig.

[0:16:42] Maar dat dit ontijdig is, dat kan nu toch niet meer aan de orde zijn.

[0:16:45] Bouwbedrijven kunnen tot 29 oktober bieden.

[0:16:48] Dus ontijdigt is het niet meer.

[0:16:50] Is de minister bereid om binnen de EU, of als daar geen meerderheid voor is, om met gelijkgezinde landen maatregelen te nemen om het E1-project te voorkomen?

[0:16:59] Dan nog een aantal andere vragen, voorzitter.

[0:17:02] Waarom exporteert Nederland nog steeds wapens naar Israël als niet gegarandeerd kan worden dat deze worden ingezet tegen Palestijnen?

[0:17:10] Dat staat toch haaks op het doel van dit sanctiebesluit?

[0:17:14] En waarom importeert Nederlands nog steeds WAPENS VANUIT Israël, waarmee mogelijk oorlogsmisdaden worden gefinancierd en die mogelijk ook battletested zijn op Palestijne?

[0:17:24] Hoe vindt het kabinet dat nog te verantwoorden?

[0:17:26] Dank u wel, voor zitter.

[0:17:29] Dank u wel, voorzitter.

[0:17:32] U refereerde naar het advies uit het gerechtshof, waarin u een aantal rechtsgevolgen noemde, maar u vergat één.

[0:17:39] Namelijk dat ook de opdracht vanuit het adviezen om alle kolonisten in de bezette Palestijnse gebieden te evacueren.

[0:17:44] Dat zijn er honderdduizenden.

[0:17:46] En dat heeft u niet genoemd.

[0:17:47] Ik vraag me af waarom u het huidige pakket dan nog te weinig vindt.

[0:17:51] Omdat dit een best vergaande maatregel is.

[0:17:55] En u noemde het niet.

[0:17:56] Dus ik ben benieuwd hoe de SP daarnaar kijkt.

[0:18:00] Nee, dat klopt.

[0:18:00] Ik heb niet het hele advies van het internationaal gerechtshof opgenoemd.

[0:18:04] Overigens is dat advies gebaseerd op wat allang moest.

[0:18:07] Dat is gebaseert op wat volgens het internationale recht moet gebeuren en allang had moeten gebeuren.

[0:18:13] En wij volgen het internationeel recht.

[0:18:15] Wij vinden het internationaale rechtshof ook een heel belangrijk instituut.

[0:18:17] Dus als dat een advies is wat daarin staat, en dat staat daarin, dan moeten we Nederland dat volgen.

[0:18:23] Ja, meneer Seder.

[0:18:25] Voorzitter, ik ben niet eens met het standpunt van de heer Van Balen, maar ik heb wel vaak respect voor zijn standpunten op dit dossier, want hij is recht toe recht aan.

[0:18:31] En u zegt dat we dat moeten volgen, dus de evacuatie van alle colonisten, dat zijn er voor mij uit openbare bronnen meer dan 700.000, terwijl tegelijkertijd de officieel standpunta nog steeds een twee-staten-oplossing is.

[0:18:42] Hoe kan dat als 700.

[0:18:43] 000 mensen eerst moeten vertrekken en dan nog een twee staten- oplossing zou moeten komen?

[0:18:47] Hoe ziet de SP dat praktisch voor zich?

[0:18:51] Ja, dat is natuurlijk heel pijnlijk.

[0:18:53] Maar dat is wel een situatie die bewust is gecreëerd... om een tweestaatoplossing onmogelijk te maken door de staat Israël.

[0:19:00] En daar hebben we nu mee te dealen.

[0:19:01] En waar zijn deze mensen nu het slachtoffer van?

[0:19:03] En ik denk dat het leed van de kolonisten... die willens en wetens in illegale nederzettingen zijn gaan wonen... zelfs al wonen ze daar al generaties lang... hoe pijnelijk dat ook is, de situatie... die de staat Israel daar heeft laten ontstaan... dat wij ons moeten houden aan het internationaal recht.

[0:19:19] Dank u wel.

[0:19:20] Mevrouw Teunissen.

[0:19:22] Voorzitter, dank.

[0:19:23] Ik denk dat we dit verbod niet los kunnen zien van de context... ...van wat de staat Israël allemaal aan oorlogsmisdaden pleegt.

[0:19:31] Zowel in Gaza als op de westelijke Jordaan-oever.

[0:19:33] En ook de situatie in Gaza is nog steeds verschrikkelijk.

[0:19:36] 60% van Gaza is momenteel bezet door de Israënische regering.

[0:19:41] En Netanyahu zegt, we willen er ook nog wel 70% van maken.

[0:19:45] We gaan daar niet weg.

[0:19:46] Kabinetsleden pleiten actief voor etnische zuivering... ...en een heel groot deel van de bevolking lijkt nog steeds honger... ...omdat er veel te weinig voedsel wordt toegelaten en medische hulp.

[0:19:56] En ook op de westelijke Jordaan-oever escaleert het geweld en de etniese zuivering.

[0:20:01] De Israëlische regering bewapent en financiert kolonisten, milities... ...die daar de huizen van Palestijnen innemen.

[0:20:09] En steeds meer aanvallen plegen ook op Palestijne.

[0:20:12] Dus het is oorlogsmisdaad op oorloogsmisdaden.

[0:20:16] En Nederland, dat zeggen we al drie jaar lang... moet veel strengere maatregelen nemen tegen Israël... om het internationaal recht te handhaven.

[0:20:25] Dus een handelsverbod voor goederen uit illegale nederzettingen... dat is een goede stap.

[0:20:31] Maar het is natuurlijk wel een druppel op een gloeiende plaat.

[0:20:33] En verschillende collega's hebben ook al aangegeven... van het effect is natuurlijk ook heel beperkt... als het alleen maar om goederen gaat.

[0:20:40] Dus de Partij voor de Dieren vraagt de minister ook...

[0:20:43] Waarom is er niet gekozen om dit verbod uit te breiden met diensten en investeringen?

[0:20:48] Want terwijl er straks geen doos dadels uit illegale nederzettingen in Nederland meer binnen kunnen komen, kunnen Nederlandse bedrijven nog altijd wel dienst leveren die bijdragen aan de nederzettigeneconomie.

[0:20:59] Het gaat echt om tientallen miljarden.

[0:21:01] Zo is gebleken tussen 2023 en 2025 68 miljard.

[0:21:07] ...in bedrijven gestoken vanuit Nederland die bijdragen aan Israëlse bezetting.

[0:21:12] En elf Nederlandse pensioenfondsen waren alleen al goed voor 48 miljard.

[0:21:16] Dus dat geeft even de omvang aan... ...van dat dus alleen maar een goederenverbod echt veel te weinig is.

[0:21:23] Ik wil daar graag een reactie op van het kabinet.

[0:21:26] Hoe denkt de minister zelf over het effect wat hij nu gaat bereiken?

[0:21:30] En is het kabinet bereid om het uit te breiden naar diensten en investeringen?

[0:21:35] Dan hebben we het natuurlijk ook gehad over boeking.

[0:21:37] Ik vind het verbazingwekkend dat de premier deze zomer kopjes koffie is gaan drinken met boeking, terwijl mensen gewoon nog steeds huizen kunnen boeken via boeking in die illegale nederzettingen.

[0:21:49] Wat is de reactie van het kabinet daarop?

[0:21:51] Welk signaal heeft het kabinent willen afgeven met het bezoek?

[0:21:54] Is dat geweest?

[0:21:56] We vinden het allemaal prima wat Boeking daar doet, want dat is wel het signaal wat de Partij voor de Dieren heeft gekregen.

[0:22:02] Voorzitter, Boeking ontvangt nog steeds miljarden euro's aan belastingvoordelen, met name uit de innovatiebox.

[0:22:14] Dus onze vraag is, zolang Boeking doorgaat met huizen verhuren in illegale nederzettingen, is de minister bereid om die belasting voordelen op te schorten?

[0:22:24] Voorzitter, en dan, we zien veel te weinig maatregelen van dit kabinet tegen Israël.

[0:22:30] Het eerste halfjaar van 2026 is voor ruim 163 miljoen aan overeenkomsten gesloten met Israëli's defensiebedrijven.

[0:22:40] Er is een motie van ons aangenomen die zegt afbouwen van die afhankelijkheid van Israïl voor de wapeninkoop.

[0:22:48] Hoe staat het daarmee, wil ik vragen aan de minister, en hoe verhoudt zich dat tot de nieuwe aankopen?

[0:22:53] Voorzitter, tot slot.

[0:22:54] Er is een brief geweest van 230 oud-politici en oud diplomaten.

[0:22:59] Ik zou heel graag weten wat het kabinet daarop zegt.

[0:23:02] Mevrouw Dobbe heeft daar ook vragen over gesteld, maar misschien kunt u ook vandaag reageren.

[0:23:07] Daarin roepen deze politici, oud politici en oude diplomaten op om ook echt daadwerkelijk meer actie richting Israël te doen.

[0:23:15] om ook aan het internationaal recht te voldoen.

[0:23:19] En de vraag is dus, vindt het kabinet dan wat we nu genoeg doen alleen met dit verbod?

[0:23:24] Dank u wel.

[0:23:31] Dank u.

[0:23:40] En als het gaat om de Palestijnse bevolking, kan het kabinet met deze maatregelen niet uitsluiten, in ieder geval nog steeds niet, of Palestijnese gezinnen harder geraakt worden, relatief gezien, dan de Israëlse regering.

[0:23:52] Het heeft te maken met de verwevenheid van die economieën.

[0:23:55] Hoe weegt u dat als het geht om juist de Palestijnen hiermee helpen en hoe ziet u dat voor u?

[0:24:02] Mevrouw Dobbe.

[0:24:04] Mijn excuses.

[0:24:09] Hoe weeg ik dat?

[0:24:11] Ik vind eerlijk gezegd dat deze vraag van de ChristenUnie moet komen die toch altijd alle maatregelen om echt daadwerkelijk de druk opvoeren richting Israël om die tegen te houden.

[0:24:23] Ik heb nog nooit gezien dat de ChristentUnie enige significante maatreden heeft gesteund.

[0:24:27] Ik vind het eigenlijk best wel een rare vraag.

[0:24:29] Natuurlijk moet je kijken naar wat zijn ook de effecten op de Palestijnen.

[0:24:32] Maar de effecten op de Palestijnen van het geweld, van het kolonistengeweld, dat mensen uit hun huizen worden gejaagd, dat er genocide wordt gepleegd, is zo vele malen groter dan het mogelijke effect dat we hier hebben.

[0:24:46] En natuurlijk moet er ook hulp blijven komen, ook richting de Westelijke Jordaan-oever, om ervoor te zorgen dat Palestijden voldoende voedsel hebben in deze situatie.

[0:24:54] Maar om nou te zeggen tegen mij, kijkt u naar deze effecten, vind ik een beetje hypocriet.

[0:25:00] Dank u wel.

[0:25:01] Meneer Seder.

[0:25:03] Nee?

[0:25:05] Mocht u interesse hebben om het voorzitterschap over te nemen, mevrouw Peri... Staat uw vraag...

[0:25:12] Wacht even.

[0:25:14] Ik bepaal hier de orde in het debat.

[0:25:17] En ik heb gezegd dat onder de 30 secondes niet meetellen.

[0:25:20] Daar heeft de heer Seder zich keurig aan gehouden.

[0:25:23] Dat u dat misschien niet heeft gehoord, zal vast aan mijn niet al te luide stem liggen.

[0:25:27] Maar de heere Seder heeft het woord.

[0:25:29] En die doen we in tweeën, trouwens, deze interrupties.

[0:25:31] Dus dan twee kapitulellen.

[0:25:32] Meneer Seder, u tweede.

[0:25:34] Dank u wel.

[0:25:35] De commissaris heeft jarenlang haar eigen lijn weergegeven over maatregelen.

[0:25:39] Vele waren mevrouw Teunissen die ook gesteund heeft.

[0:25:41] Dus het is gewoon niet waar wat u zegt.

[0:25:43] Maar ik vraag u naar aanleiding van uw controlerende taak.

[0:25:48] Er ligt een maatregel dat als doel heeft zorgen dat het internationaal advies wordt opgevolgd.

[0:25:54] Daarin kan niet uitgesloten worden dat die passagiersfamilie iets harder geraakt wordt.

[0:25:58] Ik vraag u vanuit uw controlerin de taak hoe u de inhoud van dat besluit weegt.

[0:26:05] Mevrouw Teunissen, moet ik het goed zeggen?

[0:26:07] Voorzitter, nogmaals, er moet iets gebeuren tegen die illegale nederzettingen.

[0:26:13] En een handelsverbod is daar het meest effectief in.

[0:26:15] Dat had niet alleen nu moeten gebeuren, al 21 jaar geleden had dat moeten gebearen.

[0:26:21] En die illegrale nederzettingen blijven alleen maar toenemen.

[0:26:25] Het kolonistengeweld neemt toe, dan is de meest efectieve maatregel die je kunt nemen een totaal handelsverbod.

[0:26:31] Maar dat is dus niet alleen de goederen, maar ook de diensten en investeringen, zodat wij niet bijdragen aan die oorlog.

[0:26:37] Om het maar af te maken, als Palestijnse mensen worden geraakt, dat kun je inderdaad niet uitsluiten.

[0:26:44] Daar is ook hulp bij nodig.

[0:26:46] Dat willen wij ook.

[0:26:47] Maar de ChristenUnie kan in ieder geval helpen, de Palestijnen het meeste helpen er nu voor dit verbod te zijn.

[0:26:53] Meneer Stoffer, het woord is aan u.

[0:26:56] Dit keer echt.

[0:26:57] Dank voorzitter.

[0:26:58] En dan deel ik gelijk mee dat mijn inbreng mede is namens de groep lid-keizer.

[0:27:03] Volgens mij zeg ik het daarmee goed.

[0:27:06] Voorzitter, als ik op dienstreis of met vakantie ben, dan voel ik steeds meer schroom om te zeggen dat ik uit Nederland kom.

[0:27:13] Want hoe ons land omgaat met Israël is beneden alle pijl en bepaalt niet in ons rationele eigenbelang.

[0:27:20] De trieste realiteit is dat de Nederlandse burger 22 september wakker gaat worden in een fatsoenlijk land waar je jezelf financieel volledig te gronden kunt richten in casino's, waar prostitutiebezoek volstrekt legaal is en waar abortus en sociale indicatie opgereikt

[0:27:34] opgerekt dreigt te worden na 24 weken.

[0:27:37] Maar een souvenir uit de oude stad?

[0:27:39] Of een flesje wijn uit Hebron?

[0:27:41] Dat is pas echt fout.

[0:27:43] Wie producten uit de westelijke Jordaanoever, Oost-Jerusalem of de Golanhoogte in handel brengt kan veroordeeld worden tot maar liefst 6 jaar gevangenisstraf.

[0:27:51] Dat is toch een buitenproportionele strafmaat, is mijn eerste vraag.

[0:27:55] De vergelijking voor een zogenaamde

[0:27:57] Gewone mishandeling geldt een maximale straf van drie jaar.

[0:28:02] Van links tot rechts wil iedereen regels schrappen, maar juist nu tuigt het kabinet een nieuw regime op waarvan het openbaar ministerie zelfs zegt dat het niet te handhaven is en zeker niet zonder rechtshulp van Israël.

[0:28:13] Tegelijkertijd schrikt de boycott Nederlandse ondernemers af.

[0:28:16] Want waarom zou iemand nog uit Israël importeren als hij niet uit kan sluiten dat er ergens in die keten een ingrediënt is gebruikt uit een nederzetting?

[0:28:24] En voorzitter, dan de grondslag.

[0:28:26] Graag hoor ik van de minister of het kabinet alle consequenties aanvaardt van het advies van het internationaal gerechtshof uit 2024 waar dit hele besluit op leunt.

[0:28:36] Want van geen enkel ander land wordt namelijk verwacht

[0:28:39] dat het zijn burgers zo massaal evacueert.

[0:28:42] Maar wel van Israël.

[0:28:44] En het kan toch niet zo zijn dat het kabinet inzet op vertrek van alle Israëlische staatsburgers uit de betwiste gebieden, inclusief het Oost-Jerusalem en inclusief Joodse Israëliërs, wiens voorouders al onder het Ottomaans bestuur in Judea en Samaria woonden.

[0:28:59] Met alle respect, maar deze boycott is niet wat het internationaal recht dicteert.

[0:29:03] Maar helemaal niet in lijn met de Oslo-akkoorden waar het kabinent terecht stelt dat deze afspraken tussen Israel en de PLO nog altijd geldig zijn.

[0:29:12] En voorzitter, waarin dit overigens niet binnen de advies wordt gesproken over de gelandhoogte, zou daar misschien ook antwoord op kunnen komen.

[0:29:19] Laten we eerst wel dankbaar zijn dat ze de Druzen beschermen daar.

[0:29:22] Of denkt het kabinet serieus dat ze er beter af zijn onder de knokploegen van Al-Sjarah?

[0:29:26] Welke Palestijn is hiermee geholpen?

[0:29:29] En daarnaast beroept het kabinent zich op de openbare orde om af te kunnen wijken van de gemeenschappelijke Europese handelspolitiek.

[0:29:35] Maar dat is nogal gekunsteld.

[0:29:37] Want welke openbare orde staat hier eigenlijk op het spel, is mijn vraag.

[0:29:41] Nederland gaat zijn eigen weg, terwijl alleen de commissie bevoegd is om de invoer van landbouwgoederen te beperken.

[0:29:47] Nederland zegt A, Duitsland zegt B.

[0:29:51] En daar wilde dit pro-Europese kabinet toch juist van af, is mij vraag.

[0:29:55] Het handelsverbod beschadigt niet alleen de relatie met een belangrijke bondgenoot, maar zorgt er ook voor dat Nederland aan steeds minder tafels welkom is.

[0:30:02] Zie het vertrek van twee diplomaten uit de organisatie, die cruciaal is voor de hulp aan mensen in Gaza.

[0:30:07] En wie weet welke consequenties de Verenigde Staten verbindt aan dit soort BDS-praktijken.

[0:30:00] steeds minder tafels welkom is, zie je het vertrek van twee diplomaten uit de organisatie die cruciaal is voor de hulp aan mensen in Gaza.

[0:30:07] En wie weet welke consequenties de Verenigde Staten verbindt aan dit soort BDS-praktijken.

[0:30:12] Voorzitter, Nederland heeft niets te winnen om zich te voegen bij de nuttige idioten van Hamas en Hezbollah.

[0:30:18] Want onder het mom van internationaal recht versterken we hun propaganda en doelstellingen.

[0:30:23] Israël ligt zozeer onder een vergroot glas dat je niet vreemd moet opkijken als de gewone man inmiddels denkt dat Israël

[0:30:30] het meest verschrikkelijke land op aarde is.

[0:30:33] Met deze strafexpeditie is niet in mijn naam nu feitelijk regeringsbeleid.

[0:30:38] Dit sanctiebeleiden moet ingetrokken worden, zodat gewone Israëliërs en Palestijnen elkaar op de werkvloer kunnen blijven ontmoeten, met elkaar samenwerken en zo het menselijk contact kunnen houden over de politieke scheidslijnen heen.

[0:30:50] Dank u wel.

[0:30:52] Dank je wel, meneer Stoffer.

[0:30:54] Mevrouw van der Werff heeft een vraag voor u.

[0:30:57] Voorzitter, dank.

[0:30:59] Ik wilde de heer Stoffer vragen wanneer is voor hem de ondergrens bereikt?

[0:31:03] Wanneer gaan we in een debat over Israël van de heers Stoffen ook maar één maatregel horen naar aanleiding wat er op de Westhoever gebeurt?

[0:31:12] Meneer Stofver.

[0:31:13] Daar kan ik heel klip en klaar over zijn, voorzitter.

[0:31:16] Op dit moment geen enkele maatlegel.

[0:31:20] Mevrouw Van der Werf.

[0:31:21] Ja voorzitter, en dan vraag ik mij dus af, wat moet er gebeuren voordat de heer Stoffer zegt genoeg is genoegen.

[0:31:28] Er zijn genogen kinderen doodgeschoten, er is genueg gebeurd.

[0:31:31] Wanneer zet de heers Stoffen, ik ga hier niet alleen maar wat stichtelijke woorden het debat in brengen, maar we gaan hier ook een keer maatregelen, consequenties aan verbinden.

[0:31:40] Voorzitter ik ga nooit in op als dan vragen, maar de situatie zoals die nu is en zoals Israël nu opereert voor de veiligheid van eigen burgers, ga ik geen enkele maat regel benoemen.

[0:31:50] En als er ergens zaken zijn, dan wordt dat wat mij betreft maar met diplomatieke druk overwoord.

[0:31:55] Er zijn genoeg andere landen die we ook eens aan zouden kunnen spreken.

[0:31:58] Daar hoor ik hier ongeveer nagenoeg niemand over.

[0:32:00] Dus wat dat betreeft, ook op deze vraag is het antwoord wat mij bedrijft helder.

[0:32:05] Ik stel geen enkele maatregel voor op dit moment.

[0:32:08] Dank.

[0:32:09] Voorzitter, dank u wel.

[0:32:10] In beantwoording op de feitelijke vragen geeft het kabinet aan dat de motie C de Stoffers, waar u ook onder staat, als het gaat om te zorgen dat Joden in de nu en in de toekomst altijd veilig in Jeruzalem, in de oude stad van Jeruzalam kunnen zijn, om dat land vervaarlijk uit te dragen.

[0:32:23] U en voor mij mevrouw Dobbel geven terecht aan het advies van het internationaal gerecht op vraag om volledige evacuatie, ook uit de ouderstad De Klaagmuur, waardoor het nu handhaven niet nageleefd kan worden.

[0:32:33] Mijn vraag is of die motie volgens u door het kabinet gerespecteerd wordt als we uit het beleid kijken.

[0:32:39] Ik heb gisteravond nog eens heel uitgebreid die antwoorden van het kabinet zitten bekijken.

[0:32:46] En ergens zie je telkens dat er, voor mijn gevoel, wat omheen draait.

[0:32:50] Maar als je dan teruggaat op waar ik zojuist aan refereerde, die uitspraak van het internationaal gerechtshof, dan kun je volgens mij niet anders dan doorredeneren dat geen recht wordt gedaan aan de motie die wij samen hebben ingediend.

[0:33:01] Namelijk, volgens

[0:33:03] Deze sanctie past van tafel of is deze maatregel pas weg op het moment dat inderdaad, wat u zojuist in de interruptie naar mevrouw Dobbe suggereerde, dat dan inderduid alle Joden weg zijn uit de gebieden waar we zojuiste over spraken.

[0:33:20] Uiteraard deel ik de visie van de heer Stoffer daarop.

[0:33:23] In ieder geval dat het kabinet zich verknoopt heeft.

[0:33:25] En dat is uniek aan het advies waarbij inderdaad evacuatie van 700.000 ESA dus nu het doel is.

[0:33:34] Klopt het dus dat alle andere maatregelen niet afdoende zullen zijn om die sancties van tafel te krijgen?

[0:33:42] Want het echte doel...

[0:33:43] ...dat verzin ik niet, maar dat vloeit voort uit het rapport... ...zal bevredigd moeten worden om juridisch tot de rechtmatige situatie te kunnen komen.

[0:33:49] Deelt u dat dat de opvatting van het kabinet inmiddels is geworden?

[0:33:53] Ja, voorzitter.

[0:33:54] Nou, kijk, er wordt wat omheen gedraaid.

[0:33:55] Het zijn dan als-dan redenaties.

[0:33:58] Maar volgens mij deden de heer Seed en ik dezelfde opvatten... ...dat het volgens mijn niet anders kan... ...dan dat het uiteindelijk gevolg is dat alle Joden uit die gebieden vertrekken.

[0:34:08] En daar kun je omheen draaien en zeggen, ja, het gaat niet om...

[0:34:10] Om specifiek de groepen.

[0:34:12] Dan ga je het niet aanduiden als.

[0:34:14] Zo komt er ook telkens een antwoord terug.

[0:34:16] En daarom heb ik de vraag ook neergelegd.

[0:34:17] Ik hoor graag van het kabinet.

[0:34:19] Of de redenering.

[0:34:20] Zoals jij u juist aan mij vraagt.

[0:34:22] En straks ook richting mevrouw Dobbe in een vraagstelling neerlegde.

[0:34:26] Maar ik denk dat we dezelfde gedachte hebben.

[0:34:27] En ik hoor graaf van hetabinet hoe het anders is.

[0:34:29] Maar volgens mij kan het niet anders.

[0:34:31] Dat je hiermee uiteindelijk stelt.

[0:34:33] Dat alle joden uit die gebieden.

[0:34:35] Ook uit de oude stad.

[0:34:36] Gewoon moeten vertrekken.

[0:34:37] En daar staan wij in ieder geval radicaal tegen.

[0:34:41] We wilden naar meneer Van Landschot gaan, maar niet voordat we meneers Van Baarle het woord hebben gegeven.

[0:34:47] Ik vraag mij af of de heer Stoffer erkent dat een veelheid van de producten die hij noemt, wijn, dadels...

[0:34:56] vrijwel alle producten tot stand zijn gekomen door middel van misdaden.

[0:35:00] Het verdrijven van Palestijnen van dat land, het onteigenen van de Palestijden, het met kolonistengeweld aangevallen, mensen uit hun huizen jagen.

[0:35:09] Erkent de heer Stoffer dat die producten... tot stand gekomen zijn door middelen van die misdades?

[0:35:15] Voorzitter, dat niet alles goed gaat op het gebied waar we nu over spreken, dat ontken ik niet.

[0:35:21] Dat is heel helder.

[0:35:22] Maar misdaden werp ik verre van me en ik denk dat dit echt contraproductief is.

[0:35:26] De heer Seder en ik zijn een aantal jaren geleden nog samen in dat gebied geweest.

[0:35:29] Allerlei mensen hebben gesproken.

[0:35:31] Wat je nu gaat krijgen is dat dadelijk Palestijnen economisch in een heel beroerde situatie terechtkomen.

[0:35:36] Het conflict wordt alleen maar groter.

[0:35:38] En de Joodse mensen vinden hun productiemogelijkheden wel buiten dit gebied.

[0:35:41] Die lossen het wel op.

[0:35:43] Dit gaat uiteindelijk zorgen dat Palestijnen er slechter van worden economisch gezien.

[0:35:46] En uiteindeel ook het conflict alleen maar groter wordt.

[0:35:49] Want waar economische verschillen groter worden tussen mensen, daar krijg je altijd onmin.

[0:35:53] En wat de heer Van Baden zojuist vraagt, misdaden?

[0:35:56] Nee.

[0:35:57] Dat er niet alles niet goed gaat, heel helder.

[0:35:59] Maar misdade werp ik verder van.

[0:36:03] Ja, voorzitter, als het met geweld verdrijven van Palestijnen van hun land, van hun woning, dus daarmee die woning en dat land stelen, afpakken, geen misdaad is.

[0:36:13] Voorzitter.

[0:36:14] Als het vervolgens een economie inrichten om over de rug van die misdaden geld te verdienen geen misдаad is, namelijk stelen van rijkdom, dan weet ik echt niet in wat voor wereld de SGP leeft.

[0:36:25] En ik vraag echt de heer Stoffer hoe hij dit zo klein kan afdoen.

[0:36:29] Meneer Stofver.

[0:36:31] Ja, voorzitter, ik kan nog een paar keer herhalen wat ik zojuist gezegd heb.

[0:36:34] Maar ik doe het niet klein af.

[0:36:35] Ik denk dat je echt moet kijken hoe je mensen van onderaf, Palestijnen en Joden, met elkaar in contact kunt brengen.

[0:36:41] En dan helpt het niet als je daar gewoon economische mogelijkheden ook weghaalt.

[0:36:45] Dit gaat wat mij betreft echt contraproductief werken.

[0:36:48] Dus ik maak het niet Klein.

[0:36:49] Er is heel wat aan de hand.

[0:36:50] Maar laten we alsjeblieft wel zorgen dat mensen vanonderop met elkaar ingesprek blijven, met elkaâr aan het werk blijven en zo kijken of we toch ergens tot een betere situatie kunnen komen.

[0:37:00] Ja, dank u wel.

[0:37:01] Ik vroeg mij af of de heer Stoffer ons kan meenemen in zijn kijk op het internationaal recht.

[0:37:05] Want het internationale recht werkt toch echt alleen maar op het moment dat je het consequent, net zoals al het recht, consequent toepast op iedereen, elk land, wie ook een schending van het internationeel recht begaat.

[0:37:17] Meneer Stoffer.

[0:37:18] Voorzitter, in beginsel ben ik het daarmee eens.

[0:37:20] Maar als je nu bijvoorbeeld kijkt naar alle resoluties die de VN de afgelopen jaren... ...die daar zijn gemaakt en aangenomen, dan zijn er wel exceptioneel veel op Israël gericht.

[0:37:30] Wat dat betreft zie je dat dit kleine landje zo onder het vergroot gaan is... ...dat ik me echt afvraag hoe recht dat internationaal recht hier ook is.

[0:37:37] En als je kijkt op het advies 2024, waar zojuist ook de heer Seder en ik wat debat over voerden...

[0:37:43] Ja, dan komt er uiteindelijk op neer, en dat is uniek in deze wereld, dat Joden uit dit gebied gewoon zouden moeten verdwijnen.

[0:37:50] Dat is de lezing die niet alleen ik heb, dat is ook de lezen die de heer Seder heeft, dat zijn de lezingen van vele anderen.

[0:37:55] En wat dat betreft denk ik dat daar ergens gewoon iets mank gaat.

[0:37:59] Mevrouw Dobbe?

[0:38:00] Ja, maar dan ontbreekt er ook wel iets in deze redenering.

[0:38:04] Want op het moment dat we zeggen het internationaal recht geldt voor iedereen en dan heb je een instituut die daar de borger van is, dus het internationale gerechtshof doet een uitspraak, dan zegt de heer Stoffer eigenlijk ja, daar gaan wij ons niet aan houden, daar hoeven wij ons nicht aan te houden omdat het al te veel over Israël is gegaan.

[0:38:20] Dat is toch geen redenering, voorzitter?

[0:38:22] Meneer Stofver.

[0:38:23] Nou, voorzitter, het is volgens mij geen rechtspraak.

[0:38:25] Het was volgens mijn advies, dat is één.

[0:38:27] Het is ook geen unaniem advies.

[0:38:28] Dus wat dat betreft kun je daar vele kanttekeningen bij plaatsen.

[0:38:31] En wat ook Sjertsen gezegd, dat het niet allemaal paus en vree is in dat gebied.

[0:38:35] Ja, dat denk ik dan met elkaar volstrekt overeen zijn.

[0:38:38] Maar de manier waarop het nu gaat, ja, ik kan het nog een paar keer herhalen.

[0:38:41] Maar dit ja, dat alle, alles wat in mijn ogen ongeveer normaal en gebruikelijk zou zijn.

[0:38:48] Mevrouw Teunissen.

[0:38:49] Ja, voorzitter, even een vraag over het economische punt.

[0:38:52] Dat dit handelsverbod economische gevolgen zou hebben, ook voor Palestijn, wat de heer Seder maakte.

[0:38:57] De VN die berekende dat door de bezettingsbeperkingen de Palestijnen 170 miljard aan BBP zijn misgelopen.

[0:39:06] Dus hoe kan dan de heerstoffer volhouden van ja, dit heeft wel economisch gevolg.

[0:39:10] Het heeft toch veel meer gunstige gevolge als we nu die illegale nederzettingen opheffen?

[0:39:17] Meneer Stoffer.

[0:39:18] Ja, dan vertrekken we vanuit een heel ander uitgangspunt.

[0:39:21] Want mogen daar nederzettingen zijn of niet?

[0:39:23] Als je kijkt naar de Oslo-akkoorden, dan denk ik dat we een heel andere uitgangpunt hebben... ...dan dat je spreekt over van, en iedereen zou daar weg moeten.

[0:39:30] En de als-dan situaties zijn natuurlijk prachtig, maar wat ik zojuist al aangaf... ...we zijn daar eerder geweest, de SC en ik zijn er ook samen geweest.

[0:39:38] We hebben daar vele dingen gezien en dan zie je dat er ook heel veel samen wordt gewerkt.

[0:39:41] Je moet niet...

[0:39:42] Ja, naar mijn beleefd moet je niet denken dat het daar alleen maar haat en nij tegenover elkaar is.

[0:39:47] Er zijn ook genoeg mensen die met elkaar het daar wel samen willen doen.

[0:39:51] En één voorbeeld uit het verleden dan misschien.

[0:39:53] En natuurlijk is mijn uitgangspunt dan anders dan van nu, dat begrijp ik.

[0:39:57] Maar er was ooit een, ik ben de naam van de fabriek kwijt, maar een sodafabriek.

[0:40:00] Daar speelde ook het een en ander.

[0:40:01] Ja, die hebben dat verplaatst naar Beersheva binnen de huidige grenzen van het land Israël.

[0:40:06] Nou, die Joden zijn daar gewoon aan het werk.

[0:40:08] Die hebben hun productie en alles wat ze... En de Palestijnen blijven zitten zonder werk.

[0:40:12] Ja, ze worden er echt slechter van.

[0:40:14] Dank u wel.

[0:40:14] Wat dat betreft, ik vind echt dat we dat moeten voorkomen.

[0:40:18] Voorzitter, het is precies dus het laatste wat de heer Stoffer zegt.

[0:40:21] De Palestijden worden er slechtervan.

[0:40:23] Ja dat wijzen dus de cijfers uit dat dat gewoon niet zo is.

[0:40:26] Dat de Palestijn vele malen slechter worden van de illegale bezetting.

[0:40:31] En dan kan de heere Stoffers zeggen het is niet illegaal.

[0:40:33] Maar ja, het internationaal gerechtshof heeft...

[0:40:35] Zich heel duidelijk uitgesproken.

[0:40:37] De nederzettingen zijn illegaal.

[0:40:38] Dus ik weet niet of de heer Stoffer het beter weet dan het internationaal recht.

[0:40:42] Maar daar gaan wij als Partij voor Dieren in ieder geval van uit.

[0:40:45] En als je dan die cijfers ziet dat 170 miljard aan bbp is misgelopen door die illegale bezetting.

[0:40:53] Dan kun je toch niet blijven volhouden dat een verbod als dit grotere economische gevolgen heeft.

[0:41:00] Voorzitter, het probleem begint bij de uitgangsredenatie.

[0:41:03] Naar mijn optiek zijn die nederzettingen daar niet illegaal.

[0:41:06] En als je kijkt naar de Oslo-akkoorden, en ik snap dat dat geen internationaal recht is, maar een overeenkomst op dit moment dan tussen Israël en de PLO, dan waren daar heel wat nederzettingen gewoon legaal.

[0:41:16] En dat het uiteindelijk niet gelukt is om dat te maken tot bestaande situatie waar iedereen dat zou kunnen accepteren, dat lag niet aan Israël, zeg ik er nogmaals bij.

[0:41:24] Dat is telkens afgewezen door de Palestijnen.

[0:41:27] Israels, destijds 25 jaar geleden, tot het uiterste gegaan om daar een situatie te creëren

[0:41:31] waarbij je denk ik een veel betere situatie in deze huidige tijd had gehad dan toen, ja, dat is niet gelukt.

[0:41:37] En uiteindelijk, het is alleen maar ellendiger en nadiger geworden voor iedereen die in dat gebied volgens mij woont.

[0:41:43] Dus de uitspraak is anders en daar komen we nooit tot eenzelfde redenering voor.

[0:41:47] Er is nog een vraag van mevrouw Piri.

[0:41:50] Klopt het dat de heer Stoffer zich nou zorgen maakt over de Palestijnse arbeiders die werken op illegale Israëlische nederzetting?

[0:41:57] Meneer Stofver.

[0:41:58] Voorzitter, ik maak me zorgen om het welzijn van ieder mens altijd.

[0:42:02] En dat is op mij Palestijn en Jood in dat gebied.

[0:42:04] En waar mijn intentie ligt is van laten we alsjeblieft proberen tot vrede te komen.

[0:42:09] En dan zal iedereen hopelijk proberenen.

[0:42:11] Maar ja, ik kijk er heel anders tegen aan hoe je dat voor elkaar zou krijgen uiteindelijk dan wellicht anderen.

[0:42:16] Maar ik maakt mij dus zorgen over iedereen in deze wereld die in een moeilijke positie terechtkomt.

[0:42:21] En degene die het heel goed hebben, daar hoef je geen zorgen Over te maken, maar mag je ook gewoon met vriendelijkheid bekijken.

[0:42:26] Als ik het nou serieus neem, dat voor het eerst de SGP zich zorgen maakt over de Palestijnen en over die arbeider op die illegale nederzettingen.

[0:42:33] Waarom maakt de SGV zich dan niet zorgen over als diezelfde persoon wordt verjaagd uit zijn huis?

[0:42:38] Als het land wordt ontnomen, als het water wordt onttrokken, als de zoon wordt vanmoord door kolonistenterreur?

[0:42:44] Is dat niet hypocriet?

[0:42:49] Nee, voorzitter.

[0:42:49] En ik kan natuurlijk nog hele uitgebreide antwoorden nu gaan geven... ...maar volgens mij is dat niet hypocriet.

[0:42:53] Ik wil er ook een beetje over doorspreken op het moment dat je zegt... ...je hebt een uur met elkaar bijvoorbeeld.

[0:42:58] Maar nee, dat is niet hypocreet.

[0:42:59] En Ik heb genoeg voorbeelden waar ik me ook zelf drukker gemaakt over specifiek één Palestijn... ...die bijvoorbeeld niet van de een naar de andere kant kwam.

[0:43:06] Maar ja, als je uiteindelijk doordringt, dan zie je dat daar altijd toch wat onder zit.

[0:43:10] Je denkt, ja, maar het gaat of over de veiligheid van Israël...

[0:43:13] Het is niet een gebied dat je denkt, we gaan hier van België naar Nederland.

[0:43:16] Het is wat dat betreft explosief, het is ongelooflijk gevaarlijk af en toe.

[0:43:19] Dus voorzitter, ik wil voorkomen dat het hele debat hier dadelijk half vier is met mijn antwoorden.

[0:43:27] Maar ik denk dat ik voldoende heb gezegd in de antwoord die ik tot nu toe heb gegeven.

[0:43:31] Dank.

[0:43:32] Meneer Van Landschot.

[0:43:34] Dank voorziter.

[0:43:35] Israëls recht op zelfverdediging mag niet omslaan naar schending van het internationaal recht.

[0:43:40] En vanzelfsprekend moeten terroristische organisaties als Hamas uitgebrand worden.

[0:43:44] Tegelijkertijd zien we ook dat de twee-staten-oplossing ondermijnd wordt door de regering Netanyahu.

[0:43:49] Het CDA steunt daarom het sanctiebesluit van het kabinet om de import van goederen uit bezette gebieden te verbieden.

[0:43:56] Niet alleen vanuit onze geopolitieke overtuiging dat druk en dialoog nodig is voor de weg naar vrede van de twee staten-oplossingen,

[0:44:04] maar ook vanuit het juridisch zwaarwegende advies van het Internationaal Gerichtshof.

[0:44:09] Als CDA kijken we daarbij of dit sanctiebesluit rechtmatig, proportioneel en effectief is.

[0:44:15] Onze voorkeur is om op handelsgebied in EU-verband op te trekken.

[0:44:18] En gezien de momenteel onvoldoende draagvlak is het binnen EU-afspraken echter ook rechtmatige om nationale maatregelen voor goederen te nemen op basis van een beroepelijke openbare orde.

[0:44:28] De maat regel vinden wij proportionele omdat deze specifiek druk zet op de bezette gebieden.

[0:44:34] Proportionaliteit, kijk gewoon naar je strafmaat, werd al eerder genoemd.

[0:44:36] En die is fors.

[0:44:38] Het is daarom goed dat het kabinet schrijft dat de focus van handhaving komt te liggen op structurele en opzettelijke overtredingen.

[0:44:46] Qua effectiviteit is het handelsvolume relatief klein, maar de symbolische waarde groot.

[0:44:51] De regeldruk voor importeurs is beperkt gezien de administratie die er wordt bijgehouden in verband met het associatieverdrag.

[0:44:56] Maar er zijn wel degelijk issues, zoals de douane ook aangeeft.

[0:45:00] Wat gaat de minister doen om de handhaafbaarheid

[0:45:02] te verbeteren en fraude risico's aan te pakken.

[0:45:06] Op het nieuws zien we helaas vaak berichten over humanitaire nood, discriminerende wetten en gewelddadige kolonisten.

[0:45:12] Wat onderbelicht is, en toevallig noemde mevrouw Teunissen het net, is de economische wurgreep op Palestijnen.

[0:45:18] Andere tijdstermijn, maar op de westelijke Jordaanhoever heeft het in 20 jaar geleid tot 50 miljard dollar aan misgelopen economische groei.

[0:45:26] En als je dat in perspectief plaatst, de wederopbouw van Gaza wordt geschat op 71 miljard

[0:45:32] Maar er wordt ook 6 miljard nog steeds ingehouden aan douane-inkomsten, onrechtmatig.

[0:45:37] En Palestijnse banken worden ernstig beperkt in zaken doen.

[0:45:41] Hierdoor is geen levensvatbare staat op te bouwen.

[0:45:44] Kinderen gaan maar drie dagen naar school, ziekenhuisoperaties worden uitgesteld en ambtenaren krijgen maanden geen salaris.

[0:45:50] Bedenk maar eens hoe je dan verkiezingen kunt organiseren in november.

[0:45:53] Die zouden moeten zorgen voor de noodzakelijke democratische vernieuwingen.

[0:45:57] Kortom, ingrediënten voor grootschadige escalatie op de westelijke Jordaan-oever.

[0:46:03] Naast het nemen van dit sanctiebesluit en het blijven pleiten voor het opschorten van de Israëlische handelsvoordelen uit het associatieverdrag, vragen wij het kabinet ook om de Palestijnen te helpen.

[0:46:11] Minister, hoe kunnen we de banden versterken met het Palestijnse financiële sector en die van Europa, bijvoorbeeld door het opzetten van kredietlijnen met de EIB of de EBRD?

[0:46:22] En kan de minister toezeggen om te verkennen of Nederland zich gaat aansluiten bij de twaalf landen van zogenaamde Emergency Coalition for the Financial Sustainability of the Palestinian Authority?

[0:46:33] Want als we de twee staten oplossing kans willen geven, zal ook deze economische weurgreep doorbroken moeten worden.

[0:46:39] Een gezonde Palestijnse economie is ook in het belang van een veilige Israël.

[0:46:43] Dank u wel.

[0:46:47] Dank je wel.

[0:46:47] Er zijn een aantal vragen voor u.

[0:46:49] De eerste heer Stoffer.

[0:46:51] Dank voorzitter.

[0:46:52] Korte vraag.

[0:46:54] Wanneer zou bijvoorbeeld in oktober of november, wat zou Israëel moeten doen om deze sanctie van tafel te krijgen?

[0:47:00] Voorzitter, uitstekende vraag.

[0:47:02] Dat wordt ook niet helemaal duidelijk gemaakt in de beantwoording op de feitelijke vragen van het kabinet.

[0:47:06] Wat het CDA betreft is dat concrete stappen nemen richting een twee-staten oplossing.

[0:47:17] Dus wat u betreft, want de heer Seder en ik hebben zojuist een nogal uitgebreide interruptiedebat gevoerd.

[0:47:24] Als we de lezingen hebben en je trekt alles zo door, dan zouden eindelijk alle Joden moeten verdwijnen uit de gebieden waar we over spreken.

[0:47:31] Zegt u van die lijn trekken we ook door of zegt u dat is wat ons betreeft absoluut niet aan de orde?

[0:47:37] Meneer Van Lanschot.

[0:47:39] Dank voorzitter.

[0:47:39] Wat het kabinet goed beschrijft in de feitelijke beantwoording van de vragen, is dat dit aspect van de gerechtelijke uitspraak zou moeten worden geadresseerd in een overkoepeld vredensakkoord.

[0:47:50] Want inderdaad, het is onwenselijk dat uit Oost-Jeruzalem mensen die daar al heel lang wonen geëvacueerd gaan worden.

[0:47:56] Als we het dan specifiek hebben over de Westbank en de nederzettingen daar, daarvan zou bijvoorbeeld een oplossing, hebben we het ook eerder in deze commissie over gehad, van landswaps, dus een uitwisseling van land, zou daar een opleiding voor kunnen zijn.

[0:48:08] Dank u wel, mevrouw Dobbe.

[0:48:12] Ja, dank u wel.

[0:48:12] In mijn inbrengen sprak ik, en daar hoorde ik de heer Van Landschot ook over, over de financiële sector.

[0:48:17] En ik zei ook dat het rapport Don't Buy Into Occupation ook duidelijk maakt hoeveel de investeringen zijn vanuit de Nederlandse financiëlen instellingen in bedrijven die bijdragen aan de illegale bezetting.

[0:48:28] En dat gaat echt over tientallen miljarden.

[0:48:29] Dat is heel veel geld.

[0:48:31] Dus vindt de heere Van Landschat ook dat we daar iets aan zouden moeten doen?

[0:48:35] Dank voorzitter.

[0:48:37] En dank aan mevrouw Dobbe.

[0:48:38] Ik heb dat rapport ook gelezen.

[0:48:39] Inderdaad, het gaat om grote bedragen.

[0:48:41] Bij het beoordelen van sancties, zoals ik net zei, kijkt het CDA er steeds naar drie aspecten.

[0:48:46] Rechtmatigheid, proportionaliteit en effectiviteit.

[0:48:51] In de basis staan we open om daarover te praten, wat u noemt.

[0:48:54] Dus op investeringen en ook op dienstverlening.

[0:48:56] Dat is natuurlijk ook aan de orde.

[0:48:57] Het kabinet schrijft daarover.

[0:48:59] Binnenkort informeren we uw commissie over wat de mogelijkheden zijn.

[0:49:03] En dat wachten we nieuwsgierig af.

[0:49:06] Mevrouw Dobbe.

[0:49:07] Ja, dank u wel.

[0:49:08] Nou, over de rechtmatigheid en ook de rest van de criteria van de heer Van Landschot kan geen twijfel zijn.

[0:49:14] Omdat het ook een specifiek onderdeel was van het advies van het internationaal gerechtshof.

[0:49:19] Wat alleen een weergave is van hoe het internationale recht in elkaar zit.

[0:49:23] En misschien is de heere Van Landsschot ook misschien bij de ronde tafel geweest met juridische experts.

[0:49:28] En die zeiden dit is wel degelijk mogelijk.

[0:49:30] Dus is deheer Van Landeschot dan met ons eens of wil hij met ons meedoen om hier in ieder geval het kabinet op te roepen haast mee te maken?

[0:49:36] Meneer Van Ladnschot.

[0:49:38] Dank voorzitter.

[0:49:38] Volgens mij is het niet nodig om die haast nog extra op te roepen bij het kabinet, want het kabinet geeft zelf al aan, we gaan snel met die informatie bij je komen.

[0:49:46] Ik lees wel in de stukken dat het misschien niet zo makkelijk lijkt, zoals de juridische experts gesuggereerd hebben tijdens dat rond de tafel gesprek.

[0:49:56] En dat er binnen de EU-regels over handel eigenlijk alleen een uitzondering mogelijk is voor goederen.

[0:50:00] Maar ik ben zelf geen juridisch expert, dus ik laat ook graag aan het kabinent om daar met een goed inzicht te komen.

[0:50:05] Dank u wel.

[0:50:06] Mevrouw Peri.

[0:50:08] Ja voorzitter, even los van het juridische aspect.

[0:50:11] Gewoon als politici, wat vinden we politiek?

[0:50:13] Ben ik benieuwd of het CDA dus inderdaad open staat voor ook een verbod op handel in diensten en investeringen.

[0:50:22] Maar ook om te voldoen aan het internationaal gerechtshof of het cda ervoor is om ook bedrijven in Israël die bijvoorbeeld hypotheken verstrekken aan nederzettingen, banken, om die ook te sanctioneren.

[0:50:34] Meneer Van Lansgoed.

[0:50:35] We hebben bij de debat over de RBZ in juni een motie mede ondertekend van collega Piri.

[0:50:42] Over in Europees verband ons inzetten op handel.

[0:50:45] Dus breder dan alleen goederen.

[0:50:47] Wat ons betreft is dat nationaal ook mogelijk.

[0:50:49] Maar dan moet het dus wel voldoen aan die drie criteria die ik net schetste.

[0:50:53] En Israëlische bedrijven die in Israël zaken doen.

[0:50:57] Die heb ik niet 1, 2, 3 uit het advies van het IGH ontleden.

[0:51:02] Maar misschien is dat wel zo en dan kan mevrouw Piri er wat meer over vertellen.

[0:51:07] Mevrouw Piri.

[0:51:08] Volgens mij is het advies van de IGH... en als ik het verkeerd heb zal de minister mij ongetwijfeld corrigeren... is dat je geen handel moet drijven die die illegale situatie continueren of verslechteren.

[0:51:20] En dat is natuurlijk ook met Nederlandse bedrijven die investeren in die nederzetting.

[0:51:23] Maar uiteraard natuurlijk ook bijvoorbeeld met Israëlse banken... die daarvoor nederzetten, bijvoorbeeld hypotheken verstrekken.

[0:51:29] Dus ik was gewoon al benieuwd, los van of het juridisch mogelijk is...

[0:51:33] Of het CDA bereid is om te kijken hoe je zoveel mogelijk in lijn kan zijn met de uitspraak van dat internationaal gerechtshof.

[0:51:42] Duidelijk dank voorzitter en dank collega Piri voor het ophelderen van de vraag.

[0:51:47] Wat ons betreft is dit niet een puur juridisch verhaal alleen maar.

[0:51:50] Het gaat ons ook om de geopolitieke druk die we zetten om die twee statenoplossing dichterbij te brengen.

[0:51:55] Dus wat ons betreft is daar ook meer bespreekbaar dan wat er louter uit het advies zou volgen.

[0:52:02] Ik denk dat we ook wel gewoon realistisch moeten zijn dat er in Israël in oktober verkiezingen zijn.

[0:52:07] Dat dit kabinet nu een stap naar voren zet, dat is een goede zaak.

[0:52:10] Maar dat we auch enigszins de gematigde krachten moeten stimuleren om hopelijk...

[0:52:17] een keuze te maken op democratische vernieuwing, ook in Israël.

[0:52:22] Meneer Seder.

[0:52:23] Dank u wel.

[0:52:25] Mevrouw Piri en Dobbe hebben natuurlijk gewoon gelijk.

[0:52:27] Het CDA moet hom of kuit geven.

[0:52:29] Je kan niet cherrypicken of het advies internationaal recht is of niet.

[0:52:33] En er is ook een fanresolutie dat vraagt om evacuatie van alle 700.000 Israëlische staatsburgers en dat alle Palestijnen die displaced waren teruggaan op Israélisch gebied en het liefst nog binnen 12 maanden.

[0:52:45] Dat is de resolutie die onder het sanctiebesluit hangt.

[0:52:48] Erkent het CDA de maatregelen en de grondslag of niet?

[0:52:54] Vanuit internationaal rechtelijk perspectief is deze uitspraak het uitgangspunt.

[0:52:59] En dat kan vervolgens de manier zijn waarop je om tafel gaat zitten.

[0:53:04] En uiteindelijk tot een breed vredesakkoord komt.

[0:53:06] En dan ook een oplossing vindt voor Jeruzalem.

[0:53:10] Waar natuurlijk eerder al stappen zijn gezet als een...

[0:53:12] internationale stad die daar, nou ja, misschien is dat te ver voor dit debat, maar daar zul je gewoon aparte afspraken moeten maken over de status van Jeruzalem en specifiek de illegale nederzettingen.

[0:53:25] Daar zou dus land swaps een oplossing kunnen zijn.

[0:53:29] Voorzitter, internationaal, rechtelijk snijdt uw verhaal totaal geen hout.

[0:53:33] Of u volgt het IG-advies dat al bepaald heeft hoe Jeruzalem eruit komt te zien... ...of u zegt het is een advies, ik leg het naast meneer.

[0:53:42] Een CDA-verhaal op het IG advies dat kan... ...maar dan bent u het niet eens met de grondslag voor het sanctiebesluit.

[0:53:48] Het kan niet beide waar zijn.

[0:53:50] En CDA heeft deze motie gesteund, het kabinet is veel verder gegaan... ...en ik wil u toch echt nu vragen om duidelijkheid te geven...

[0:53:56] Of u dit accepteert of zegt wij hebben een andere visie dus we accepteren het besluit niet.

[0:54:04] Dank voorzitter.

[0:54:04] Als jurist weet de heer Steden natuurlijk dat je uitspraken van rechters opvolgt.

[0:54:11] En dat kan ook het begin zijn van een gesprek richting een vredesakkoord.

[0:54:15] Dus wat een rechter adviseert hoeft niet per se de uitkomst ook te zijn.

[0:54:22] Dank u wel.

[0:54:23] Meneer Van Baarden.

[0:54:24] Ja, voorzitter.

[0:54:26] Wij vinden inderdaad dat investeringen, diensten, een veel bredere spectrum van zaken onder dit verbod zou moeten vallen.

[0:54:33] Hoe kijkt het CDA bijvoorbeeld, als het CDH vindt dat dat juridisch moeilijk in dit verbot gevat zou worden, naar een andere mogelijkheid?

[0:54:40] En dat is bedrijven die investeren, activiteiten ontplooien om illegale nederzettingen te vestigen of daar aanwezig zijn, uit te sluiten van samenwerking en voordelen van de Nederlandse overheid.

[0:54:53] Meneer Van Landschot.

[0:54:55] Voorzitter, ik zou de heer Van Baden vragen of hij de vraag misschien iets kan verhelderen.

[0:54:59] Het betreft dit Nederlandse bedrijven.

[0:55:03] Laat ik daar maar even beginnen.

[0:55:05] Nee, dat gaan we niet doen, want dan gaat het... Sorry, het is wel de volgende interruptie, maar gaat u verder.

[0:55:15] Dan ga ik hem verduidelijken.

[0:55:17] Ik denk bedrijven in zijn algemeenheid, maar laten we bijvoorbeeld Nederlandse bedrijfen zeggen, voor de heer Van Landschot, die investeren in illegale nederzettingen, daar zaken ontplooien.

[0:55:28] Je zou kunnen zeggen, die gaan we als Nederlandse overheid uitsluiten van deelnamen aan samenwerkingsprojecten, deelname van handelsmissies of deelnamen van subsidies voor belastingvoordelen.

[0:55:38] Zou de heere Van Landsschot met CDA daarover willen meedenken?

[0:55:41] Meneer Van Lanschot.

[0:55:43] Dank voor de opheldering.

[0:55:45] Ik denk dat de eerste stap die hier moet uitlopen is de vraag, kun je ook een nationaal sanctiebesluit op?

[0:55:51] Investeringen en dienstverlening, is dat überhaupt juridisch haalbaar?

[0:55:56] Want dat is overkoepelend.

[0:55:58] De vervolgvraag als dat niet werkt of je dan dit soort zaken kunt doen, dat is eigenlijk een variant op een sanctie.

[0:56:05] En zoals ik net zei, wij zijn zelf geen sanctie-experts, gaan we dat steeds toetsen aan die drie criteria.

[0:56:12] Mag het juridische?

[0:56:14] Heeft het effect en is het proportioneel?

[0:56:16] Dus voor ons is het gewoon nu te vroeg om op zo'n algemene vraag daar een specifieke antwoord op te geven.

[0:56:22] Dan gaan we door naar mevrouw Van der Werff.

[0:56:26] Dank voorzitter.

[0:56:27] Op 2 maart dit jaar reed een Israëlische bulldozer dwars door de olijfboomgaarden van de familie Muammar, waar zij al generaties hun land bewerken.

[0:56:36] En toen de kolonisten dichterbij kwamen, gingen de broers Mohammed, Faim en Jamil verhaal halen.

[0:56:42] Mohammed werd in zijn hoofd geschoten, Fahim in zijn borst en Jamil in zijn been.

[0:56:48] Mohammed en Fahm stierven op de grond waar hun familie al decennia lang olijven oogst, waar ze als kinderen buiten speelden en waar hun eigen kinderen normaal gesproken buiten zouden spelen.

[0:57:00] als ze al niet maandenlang geterroriseerd worden.

[0:57:04] Hun moordenaars gaan nog altijd vrijuit.

[0:57:07] En voorzitter, dit verhaal staat niet op zichzelf.

[0:57:09] Sinds het begin van de verwoesting van Gaza is het geweld op de westelijke Jordaan-oever geëscaleerd naar niveaus die we in decennia niet hebben gezien.

[0:57:17] Sinds 2023 zijn meer dan 1300 Palestijnen vermoord door het IDF en de gewelddadige kolonisten.

[0:57:25] En voor deze moorden en de vele moorden die eraan voorafgingen is niemand veroordeeld.

[0:57:31] Meer dan 50.000 onschuldige mensen zijn sinds oktober 2023 van huis en haard verdreven.

[0:57:38] Levens op de Westbank worden stelselmatig verwoest, onder aanmoediging van de Israëlische regering, onder bescherming van het Israëlische leger en met het wegkijken van het israëlisch openbaar ministerie.

[0:57:51] Nederlanders, voorzitter, die kennen deze verhalen.

[0:57:55] Want we zien ze dagelijks op onze telefoons, op televisie en in de krant.

[0:58:00] En veel mensen vragen zich dan ook af hoe lang blijven we toekijken?

[0:58:05] Een ruime meerderheid van dit land steunt harde maatregelen tegen het nederzettingenbeleid.

[0:58:10] Zo bleek ook uit een recente opiniepeiling.

[0:58:13] En na jarenlang waarschuwen en veroordelen volgt nu eindelijk een maat regel die economische consequenties verbindt aan een beleid dat strijdig is met het internationaal recht.

[0:58:23] En voorzitter, dat is een grote stap.

[0:58:26] Niet alleen omdat Nederland breekt met jarenlang afwachtend beleid, maar ook omdat we ons scharen bij de eerste Europese landen die daadwerkelijk maatregelen nemen.

[0:58:36] En omdat we elkaar hier in de Kamer vinden op een onderwerp dat ons heel vaak verdeelt.

[0:58:43] Van links tot rechts leeft het besef dat woorden niet langer volstaan.

[0:58:47] En, omdat Nederland veruit de grootste importeur van deze producten in Europa is, maakt deze stap ook daadwerk verschil.

[0:58:56] Voorzitter, dat merken we ook aan de woedende reactie van de regering Netanyahu.

[0:59:00] Die is veelzeggend.

[0:59:02] En juist daarom mag dit niet het eindpunt zijn, maar een beginpunt.

[0:59:06] Want uiteraard maakt een Europees verbod meer indruk.

[0:59:10] Daarom heb ik ook enkele vragen aan de minister.

[0:59:13] Welke inzet pleegt Nederland in de Raad Buitenlandse Zaken om andere lidstaten mee te krijgen richting vergelijkbare maatregelen?

[0:59:21] Ziet u beweging onder die lidstaten?

[0:59:23] En hoe staat het met de verkenning naar aanvullende maatregelen, zoals een verbod op investeringen en diensten?

[0:59:29] Daarnaast blijft mijn partij wijzen op het belang van het snel openbreken van het associatieakkoord conform de aangenomen motie van de Werf van Landschot.

[0:59:38] En dan, voorzitter, ook enkele praktische overwegingen.

[0:59:41] Hoe ondersteunt het kabinet de douane, het fiat en het OM bij de handhaving van dit sanctiebesluit?

[0:59:48] Werkt Nederland daarbij samen met landen die vergelijkbare maatregelen nemen, bijvoorbeeld door informatie en ervaringen uit te wisselen?

[0:59:55] En heeft die minister contact met buurlanden die deze maat regelen nog niet nemen om toch informatie over goederen uit nederzettingen uitwisselen.

[1:00:04] Zo nee, is hij bereid om zich hiervoor in te zetten.

[1:00:00] om toch informatie over goederen uit nederzettingen uit te wisselen.

[1:00:04] Zo nee, is hij bereid om zich hiervoor in te zetten.

[1:00:08] Voorzitter, vandaag gaat het over de vraag of we de Israëlische politiek van verdrijving, verwoesting en annexatie blijven accepteren.

[1:00:17] En daarom staat er ook een brede kamermeerderheid aan dezelfde kant.

[1:00:21] De kant die zegt tot hier en niet verder.

[1:00:25] Dank u wel.

[1:00:26] Ik ben door uw interrupties heen.

[1:00:29] Omdat u er twee keer meer dan 30 seconden over heeft gedaan.

[1:00:32] We gaan door naar de heer Drang.

[1:00:37] Voorzitter, vandaag spreken we over een zeldzaam betreurenswaardig sanctiebesluit.

[1:00:41] Het besluit is een uiting van symboolpolitiek.

[1:00:45] Dit sanctiegesluit, de handelsboycott, is wat je krijgt als D66 in het kabinet zit en gesteund wordt door linkse partijen in de oppositie die hun Israël-obsessie nooit onder stoelen of banken steken.

[1:00:57] De regeling van werkzaamheden is daar elke week het bewijs van en de stortvloed aan anti-Israël-moties in de Kamer eveneens.

[1:01:05] Dat het kabinet die obsessie nu vertaald heeft naar dit sanctiebesluit, is een dieptepunt in ons buitenlandbeleid.

[1:01:12] Van een vriend van Israël is Nederland nu een tegenstander geworden en nog erger, Nederland loopt daarin voorop in Europa, want het zoekt naar anti-israël coalities in Europa.

[1:01:23] Als je de nieuwe sanctie tegen Israëlen historisch perfect

[1:01:27] perspectief plaatst, is er nog weerzinwekkender.

[1:01:31] Pleit hij als Kamerlid voorheen voor sancties tegen schrukkenstaten, krijg je altijd hetzelfde riedeltje te horen, namelijk kan niet, lastig en er is geen draagvlak voor in Brussel.

[1:01:41] Maar voor de enige echte democratie in het Midden-Oosten gelden die bezwaren kennelijk niet.

[1:01:46] Voor sancties gegen Israël worden geen bezware maar geitenpaadjes gezocht.

[1:01:51] Dan de werking van het voorgenomen besluit.

[1:01:53] Volgens FIOD, OM en douane is het lastig om de herkomst van goederen uit Judea, Samaria en Oost-Jerusalem te controleren.

[1:02:00] Dat verbaast ons niets, want honderden illegale migranten sliepen iedere week ongezien ons land binnen en een lekker flesje wijn uit JudeA lukt dat dan dus ook wel.

[1:02:12] Waar kunnen we ons dan beter op focussen?

[1:02:14] Dat is een belangrijke vraag waar de Kamer zich met het kabinet op moet proberen een antwoord te vinden.

[1:02:21] Gaan we onze grensbewakingscapaciteit eindelijk optimaal inzetten voor het tegenhouden van illegale migranten en zware criminelen of voor kistjes wijn uit Israël?

[1:02:32] Voorzitter, hoe wordt de internationale rechtsorde eigenlijk met deze maatregel beschermd, zoals het kabinet stelt?

[1:02:38] Ten aanzien van Noord-Korea, China en Iran zie ik het kabinent nooit zo gretig de vlucht naar voren nemen met nationale sanctiebesluiten om de rechtsorde overeind te houden.

[1:02:47] Zijn deze landen dan lid van een andere internationale rechtsoorde of geldt het internationaal recht helemaal niet voor hen of past het kabinettet gewoon selectief toe?

[1:02:57] Is dat het misschien?

[1:02:58] Daar lijkt het wel op.

[1:03:00] Voorzitter, de fatsoenlijke politiek die het CDA propageerde is blijkbaar het selectief toepassen van internationaal recht, het selectieve toepasse van het sanctiebesluit als instrument en het selectif onder druk zetten van één bondgenoot.

[1:03:14] Want dat is Israël, één bond genoot.

[1:03:16] En daarom vindt de PVV dat Israëel juist de hulde en steun verdient, omdat de enige democratie in het Midden-Oosten gekoesteld moet worden.

[1:03:24] Het mag nooit zo zijn dat een democratie zwaarder bestraft wordt dan landen als Turkije en China.

[1:03:29] Landen die echt en dan ook nog eens hele grote stukken grond bezetten.

[1:03:33] Denk aan Tibet en Noord-Cyprus.

[1:03:36] Dus nogmaals de vraag, waarom wordt een democracie door dit kabinet harder aangepakt dan een autoritair land?

[1:03:41] En ten tweede, hoe helpt deze selectieve aanpak de internationale rechtsorde waar de minister de mond vol van heeft?

[1:03:48] Voorzitter.

[1:03:49] Dit kabinetsbesluit helpt Nederland op geen enkele wijze.

[1:03:52] Het schaadt onze relatie met Israël aanzienlijk... en het helpt de internationale rechtsorde geen millimeter verder.

[1:03:59] Het speelt alleen de corrupte Palestijnen in de kaart... en versterkt hen ten opzichte van Israël.

[1:04:04] De slotsom is dus een dikke min, ook voor het internationaal recht.

[1:04:08] Het internationaalrecht waar gek genoeg uitgerekend de Palestijden... een beroertje dood aan hebben.

[1:04:13] Behalve natuurlijk als ze het als wapen tegen Israél kunnen inzetten.

[1:04:16] En dat is nu precies wat het Nederlands kabinet...

[1:04:19] kabinet voor hen doet.

[1:04:20] En daarom roep ik het kabinet nogmaals op ervan af te zien en gaan ze aan de slag in het belang van Nederland.

[1:04:27] Dank u, voorzitter.

[1:04:28] Dank je wel.

[1:04:28] Meneer Van Baarden.

[1:04:29] Ik zag u.

[1:04:31] Dat klopt, voor zetten.

[1:04:32] Want ik hoorde de PVV hoor ik hier zeggen de Palestijnen hebben een broertje dood aan het internationaal recht en de corrupte Palestijna.

[1:04:40] Voorzitter, dit is precies die ontmenselijking, dit racisme, die verdachtmaking van

[1:04:48] De hele bevolkingsgroep Palestijnen waar de PVV gewoon mee moet stoppen.

[1:04:52] Dus ik zeg tegen de heer De Roon, stop met dit racisme.

[1:04:56] Stop met het wegzetten van Palestijden op deze manier.

[1:05:00] Meneer De Roon.

[1:05:01] Ja, ik werp deze vertraging verre van mij.

[1:05:04] En ik accepteer ook helemaal niet dat de heere Van Baarle mij hier de les wil lezen op moreel gebied.

[1:05:10] Dank u zeer.

[1:05:13] Maar voorzitter, iemand die op deze manier, op een walgelijke manier de Palestijnen wegzet, gewoon met generaliseringen, racisme, kwaadaardig, uit de koker van extreemrechtse Israëlische politici, verdient wel terecht te wezen te worden.

[1:05:27] Dus hierbij, ik wijs u terecht, meneer de Roon.

[1:05:29] Ik heb het gehoord, voorzitter.

[1:05:31] Ik ga er niet over wie terecht wijst.

[1:05:33] Het enige dat het via de voorzitten loopt.

[1:05:35] Zeker.

[1:05:35] Meneer De Roon.

[1:05:36] Nou, ik vind nog steeds dat wat de heer Van Barney zegt een verdraaiing is van mijn standpunten.

[1:05:41] Ik werp dat verre van mij en ook zijn zogenaamde terechtwijzing is onacceptabel.

[1:05:45] Dank u. Muneer Hogeveen.

[1:05:49] Dank u voorzitter.

[1:05:50] Het kabinet wil per 22 september de handel in goederen uit Israëlische nederzettingen verbieden.

[1:05:56] Een symbolisch besluit dat lijkt voor te komen uit onmacht, want draagvlak op Europees niveau is er niet en dus schroeft het kabinet samen met België, Ierland, Slovenië en Spanje nationale verboden in elkaar.

[1:06:06] Maar voorzitter, zolang goederen via andere landen in de Europese interne markt Nederland kunnen bereiken, is het dweilen met kraan open en het voornemen dus pure symboolpolitiek.

[1:06:16] De Raad van State erkent dat het plan lek is en de douane waarschuwt voor grote risico's voor de handhaving.

[1:06:21] Kan de minister toelichten wat het besluit betekent voor de capaciteit en prioritering van de douanen?

[1:06:26] De FIOD en het Openbaar Ministerie zetten intussen vraagtekens bij de bewijsbaarheid als het tot strafzaken komt.

[1:06:30] Om vast te stellen of een product daadwerkelijk afkomstig is uit gesanctioneerde gebieden, kan informatie nodig zijn van Israël.

[1:06:37] Heeft het kabinet hierover contact met de Israëlische regering?

[1:06:39] En hoe denkt het kabinent zonder die medewerking überhaupt aan voldoende bewijsvoering te komen?

[1:06:44] Voorzitter, als uitvoeringsdiensten waarschuwen voor grote fraude risico's, als herkomst moeilijk bewijzbaar is, als omzeiling via de interne markt voor de hand ligt...

[1:06:51] Als geen extra capaciteit beschikbaar komt en als Israël zegt, bekijk het maar, dan mag van het kabinet toch wel een zeer overtuigend antwoord worden verwacht op de vraag wat deze maatregel Nederland nou precies gaat opleveren.

[1:07:04] En de Kamer heeft hierover vooraf al expliciet naar gevraagd, via debatten, via moties van heer Stoffer en Diederik van Dijk.

[1:07:10] Nogmaals, hoe groot of beter gezegd hoe klein is de getroffen handel?

[1:07:14] Hoeveel van deze handel verwacht het kabinet daadwerkelijk tegen te houden?

[1:07:18] En op welk concreet effect hoopt het kabinent vervolgens op het Israëlische nederzettingenbeleid?

[1:07:23] Voorzitter, erg consequent is het kabinetsbesluit ook niet.

[1:07:26] Neem de Westelijke Sahara.

[1:07:28] Eerder dit jaar schreef de NOS er nog over.

[1:07:30] Ook hier erkent Nederland geen Marokkaanse soevereiniteit over het gebied en moet het juridisch van Marokko worden onderscheiden.

[1:07:36] Toch maakt Nederland hier geen aanstalten voor een handelsverbod.

[1:07:39] En vergeet niet, de Marokkanen zetten de EU doorlopend onder druk.

[1:07:42] Sterker nog, ze claimen deze zomer nog openlijk het grondgebied van een EU-lidstaat.

[1:07:48] Kan de minister daarom toelichten welke maatstaven hij voortaan hanteert bij nationale handelssancties?

[1:07:53] Hij maakt nu gebruik van de uitzondering voor de nationale openbare orde om af te wijken van de EU-handelspolitiek.

[1:08:00] En daarmee verheft hij dus allerlei wereldwijd onrecht tot de Nederlandse openbare Orde.

[1:08:05] Maar voorzitter, als de hele wereld het Nederlandse Openbare Belang gaat omvatten, dan is wat er elders in de wereld gebeurt net zo zeer problematisch.

[1:08:12] Vraag aan de minister.

[1:08:13] Waar trekt dit kabinet de grens?

[1:08:16] Het kabinet zegt immers, we beoordelen elke situatie op zijn eigen merites en dit sanctiebesluit is nu de invulling van Nederland aan het advies van het internationaal gerechtshof.

[1:08:24] Maar het Nederlands kabinet en de Europese Commissie waren eerder nog van mening dat het bestaande ontmoedigingsbeleid jegens Israëlische nederzettingen al voldeed aan dat advies.

[1:08:33] Kan de minister mij dan aanwijzen wat er sindsdien juridisch is veranderd... waardoor een nationaal handelsverbod ineens noodzakelijk is?

[1:08:40] Of erkent hij gewoon dat dit een nieuwe politieke interpretatie van het kabinet is?

[1:08:45] Voorzitter, afrondend.

[1:08:45] Dit kabinet kiest voor een niet handhaafbaar sanctiebesluit.

[1:08:49] En bovendien schaart Nederland zich met zo'n maatregel bij een...

[1:08:51] toch wat irrelevant groepje landen waarmee niet meer gepraat hoeft te worden volgens Israël.

[1:08:56] Zoals we al hebben gezien aan de Israëlische reactie gaan de deuren voor Nederland dicht en verdampt zo het minuscule beetje invloed dat we nog over hebben.

[1:09:03] Voorzitter, het is weinig serieuze buitenlandpolitiek en jaar in de twintig ziet niet in wat die kieskeurigheid Nederland onder de streep nou oplevert.

[1:09:11] Dank u wel.

[1:09:13] Dank je wel, mevrouw Pirie.

[1:09:15] Ik had een vraagje.

[1:09:18] Want waar we het wel over eens zijn... is dat we allebei volgens mij zien dat er veel fraude wordt gepleegd... door Israël met geldende etikeringseisen.

[1:09:25] Dat is een van de redenen waarom de douane zich ook zorgen maakt.

[1:09:29] Dan zag ik in de beantwoording dat het kabinet zich in wil zetten... voor handhaving van de juiste herkomstaanduiding... om dat aan te scherpen op Europees niveau.

[1:09:38] Is jij in het 20 daar wel voor?

[1:09:41] Voorzitter, laat ik vooropstellen dat wij hier in het EU-handelsbeleid volgen.

[1:09:48] Dus ook conform artikel 207 van het EU verdrag.

[1:09:53] Waarin je uiteindelijk kijkt naar een ontmoediging en differentiatie beleid.

[1:09:56] Dat is staande beleid en dat volgen wij.

[1:10:00] Even voor de duidelijkheid.

[1:10:02] Volgens mij is het ontzettend belangrijk dat ook Europese consumenten, ook voor landen die niet zo'n handelsverbod hebben, gewoon goed geïnformeerd zijn wat de oorsprongsregel is van het product.

[1:10:11] Als we zien op basis van steekproeven dat Israël dit enorm vaak hiermee fraudeert en iets neerzet als zijnde Israël, terwijl het eigenlijk uit illegale nederzettingen komt, dan vraag ik gewoon of Jaar 21 steunt dat je op Europees niveau Israèl daarop aanspreekt.

[1:10:29] Dat geldt natuurlijk voor meerdere gebieden in de wereld waar bepaalde producten vandaan komen.

[1:10:37] Dat geld voor Xinjiang uit China.

[1:10:41] Ik gaf het voorbeeld van de Westelijke Sahara.

[1:10:46] problemen met producten die op de Europese interne markt verschijnen, waarvan je niet 100% zeker kan weten wat voor componenten van die producten precies herleidbaar zijn tot de bron.

[1:10:58] Om een voorbeeld te noemen, ik heb zelf in het Europese parlement gezeten, heb ik me ook met dit onderwerp bezig gehouden.

[1:11:03] Ja, tot hoever ga je terug in de waardeketen om te zien waar bijvoorbeeld de knopen op de jas vandaan komen?

[1:11:09] Dat is buitengewoon ingewikkeld.

[1:11:11] Mocht er een mogelijkheid zijn om dat beter te specificeren.

[1:11:15] En op Europees niveau daarop in te zetten.

[1:11:17] By all means.

[1:11:18] Maar wel binnen de huidige competenties van de douane.

[1:11:22] En ja, het liefst ook op Europeesch niveau.

[1:11:25] Meneer Van Baarden.

[1:11:27] Volgens mij was de vraag ook voorzitter.

[1:11:29] Of ja, 21 steunt dat.

[1:11:31] De Israëlische regering hier ook op aangesproken moet worden.

[1:11:34] Want de Israëliëse regering bedondert hiermee de boel.

[1:11:38] Want voorzitten, er worden onjuisteren.

[1:11:41] herkomstetiketering toegepast.

[1:11:44] U kent de positie van DENK, maar ik mag toch hopen dat 21 op zijn minst bereid is op een land dat de boel bedondert daarop aan te spreken.

[1:11:54] Meneer Hoogveen.

[1:11:55] Voorzitter, dan kom ik terug op mijn vorige antwoord.

[1:11:57] Dat is moeilijk te zeggen.

[1:11:58] Kijk, als je ziet dat nu bijvoorbeeld met de handelstarieven... ...de heffingen die wereldwijd worden opgelegd op bepaalde landen... ...dan worden ook bepaarde componenten elders ingevoerd of uitgevoerd en gerepackaged.

[1:12:13] Dus dat blijft gewoon, als het over heffing, over sanctiewetgeving, blijft dat voor...

[1:12:20] Ieder gebied wat daar aan ten grondslag ligt, blijft moeilijk.

[1:12:24] Dus ja, dat zou je dus op Europees niveau moeten inzetten en niet specifiek op Israël, maar op alle landen die dat doen en die dat effect hebben op de Europese interne markt.

[1:12:34] Voorzitter, we constateren dat er goederen op de Europees markt zijn waar een etiket op staat dat het uit Israël komt, terwijl het niet uit Ishaël komt.

[1:12:43] En we constateren ook dat onze diensten zeggen, de Israëlische regering weigert mee te werken aan verzoeken om dat niet meer te doen of daar ophelderingen over te geven.

[1:12:54] Dat is toch niet zo lastig?

[1:12:56] Daar kan toch gewoon Israël op aangesproken worden?

[1:12:58] Vraag ik aan de heer Hoogveen.

[1:13:01] Voorzitter, volgens mij heb ik zojuist aangekaart dat dat op Europees niveau moet gebeuren.

[1:13:06] Aangezien dat valt onder het Europees handelsbeleid en het niet alleen gaat over Nederland, maar het gaat over de hele Europese interne markt.

[1:13:13] Helder, dank u wel.

[1:13:14] Brouwerijkowski.

[1:13:18] Dank u voorzitter.

[1:13:20] En de VVD staat voor een duurzame twee-staten oplossing waarin een veilig Israël kan bestaan naast een levensvatbare Palestina.

[1:13:28] En we zien dat het kolonistengeweld onder de huidige regering onbestraft blijft en dat de nederzettingen zich blijven uitbreiden.

[1:13:35] En dit brengt de twee-staten oplossingen verder weg.

[1:13:37] En tegelijkertijd zien we ook dat Israël in de huidige Palestijnse partner ook geen partner voor vrede heeft.

[1:13:44] Dus aan beide kanten.

[1:13:46] Onze fractie vroeg het kabinet via meerdere aangenomen moties om gerichte stappen te nemen tegen illegale buitenposten en raddraaiers.

[1:13:53] Wat ons betreft moet het doel van de sancties ook zijn om het signaal af te geven aan de regering Netanjau dat dit kolonistengeweld en de uitbreidingen moeten stoppen.

[1:14:03] Voorzitter, een aantal dingen waar mijn fractie vragen over heeft.

[1:14:06] Allereerst de termijn van de sancties.

[1:14:08] Want wat ons betreft zijn de sanctities een instrument om gedragsverandering te bewerkstelligen.

[1:14:13] Dus ze werken alleen als het dan ook duidelijk is aan welke voorwaarden weer voldaan moet worden om die sancties op te heffen.

[1:14:19] De nota van toelichting noemt de termijn van drie jaar.

[1:14:24] Daarna schaart de regering zich achter de oproep van het internationaal gerechtshof om de onrechtmatige bezetting ook zo spoedig mogelijk te beëindigen.

[1:14:31] Maar dit is wat de VVD betreft zowel onwenselijk als onrealistisch.

[1:14:34] Dus kan de minister aangeven welke voorwaarden het kabinet dan specifiek hanteert voor het opheffen van de sancties?

[1:14:40] Want wat de VVD betreft zou het niet per se om een tijd gaan, dus drie jaar in de tijd, maar om het gedrag.

[1:14:46] Dus wat ons betreeft kunnen de maatregelen weer ingetrokken worden zodra er een Israëlische regering zit die aantoonbaar ook ander beleid voert en geloofwaardig optreedt tegen die gewelddadige kolonisten.

[1:14:58] Misschien is het wishful thinking, maar dat zou ook al eind oktober het geval kunnen zijn.

[1:15:03] Kan de minister dit toezeggen?

[1:15:06] Voorzitter, en dan de uitvoering en de handhaving.

[1:15:08] Want het is terecht dat er wordt ingegrepen als er regels worden overtreden, ook bij deze sancties.

[1:15:14] Deze ANVB kan ervoor zorgen dat een overtreding via de wet op de economische delicten ook leidt tot een gevangenisstraf van zes jaar.

[1:15:21] Er zijn geweldsdelicten in Nederland waar lagere straffen op zijn.

[1:15:24] Kunt u toelichten hoe u aan deze strafmaat is gekomen?

[1:15:29] En daarnaast legt het besluit de verantwoordelijkheid om de herkomst te screenen bij onder andere ondernemers neer.

[1:15:35] En dat brengt weer risico's mee en kan uiteindelijk leiden voor een angst om helemaal met de hele staat Israël handel te voeren.

[1:15:44] Dus hoe voorkomt u dat dat gebeurt?

[1:15:46] Dit speelovereffect, dan zou dit bijvoorbeeld meegenomen kunnen worden bij de evaluatie die volgens mij over een jaar na aantreding van de AMVB gedaan wordt.

[1:15:57] Dan voorzitter het gebied.

[1:15:59] Want wat het kabinet nu met deze ANVB neerlegt schiet wat ons betreft het doel voorbij.

[1:16:04] Dus het gaat verder dan alleen de illegale nederzettingen en de gewelddadige kolonisten.

[1:16:09] Want zo heeft het kabinent er ook voor gekozen in de ANVD om andere gebieden mee te nemen zoals de Golanhoogte en Oost-Jerusalem.

[1:16:15] En de Golanhoogte heeft weer niks met Palestijnse conflicten te maken.

[1:16:19] En voor Oost-Jerusalem geldt dat de staten dus volgens het Oslo-akkoord onderwerp horen te zijn bij onderhandelingen tussen de partijen zelf.

[1:16:27] Dus hoe rechtvaardigt de minister dan deze geografische oprekking?

[1:16:30] En is het kabinet bereid om de Golenhoogten en Oost Jeruzalem buiten dit sanctiebesluit te laten?

[1:16:45] Voorzitter, ik ben eerlijk gezegd een beetje verbaasd.

[1:16:47] Want ik ging ervan uit dat we het hier hadden over een sanctiebesluit... die gewoon door de drie partijen in het minderheidskabinet gedragen wordt.

[1:16:56] En nu kijk ik naar het huidige sanctiegesluit.

[1:16:58] Dat is inclusief de Golanhoogte.

[1:17:01] En dat is drie jaar zolang niet voldaan wordt aan de voorwaarden van het internationaal gerechtshof.

[1:17:06] Nu hoor ik hier, zodra wordt opgetreden tegen gewelddadige kolonisten... mag het wat de VVD betreft weg.

[1:17:12] En wat ons betreeft moet de Gulanhoogten eruit.

[1:17:14] Dus klopt het dat hier eigenlijk alleen een sanctiepakket wordt voorgelegd door het CDA en D66?

[1:17:22] Mevrouw Rakowski.

[1:17:23] Ja, dank.

[1:17:23] Er wordt hier een sanctiefakket neergelegd namens het kabinet.

[1:17:26] En wij als partij en als Tweede Kamer kunnen daar dan met elkaar over discussiëren.

[1:17:30] En mijn fractie staat nog steeds ook achter de moties.

[1:17:33] Er zijn volgens mij vele moties ingediend.

[1:17:35] Onder eentje van u geloof ik in juni bij de JBZ-raad staan wij ook.

[1:17:38] Dus wij zijn er voor dat er sancties worden opgelegd richting de Staten Israël.

[1:17:44] Alleen wij zien dat deze ANVB verder gaat dan wat wij hebben gevraagd in onze moties.

[1:17:48] Gaat verder dan wat in ons verkiezingsprogramma staat.

[1:17:51] En gaat ook verder dan in het coalitieakkoord staat.

[1:17:53] Dus daarom heb ik daar een aantal kritische noten over te kraken.

[1:17:56] En ik hoor graag van de minister wat de reden daarvoor is.

[1:17:59] Mevrouw Peri.

[1:18:00] Ja, het is een verrassende wending in dit debat, voorzitter.

[1:18:03] Want ik had echt gedacht dat als een kabinet een besluit neemt, zeker een minderheidskabinet, die nog op zoek moet daarna naar meerderheid, dat ze in ieder geval hun fracties in de Tweede Kamer mee hebben.

[1:18:13] Maar ik constateer hier dat de VVD het huidige sanctiebesluit, zoals die voor ligt, niet kan steunen.

[1:18:19] Klopt dat?

[1:18:21] Mevrouw Rakowski.

[1:18:22] We gaan überhaupt niet over dit sanctiepakket stemmen, maar ik blijf bij het punt zoals ik net zei.

[1:18:28] Wij zijn voor sancties, dus dat zeker.

[1:18:31] Ik vraag me alleen af waarom de Golanhoogte hier ineens bij betrokken is, want het heeft niks met de Palestijnse gebieden te maken.

[1:18:38] Volgens mij is dat juist een bufferzone voor veiligheid.

[1:18:41] Het kabinet zet ook in de stukken dat ze de veiligheid van de staat Israël belangrijk vinden.

[1:18:46] Dus ik heb een aantal vragen.

[1:18:48] We kunnen hier geen amendement in dienen, dus dat doe ik nu ook niet.

[1:18:52] Maar ik heb wel nog een aantal vragen waarom deze oprekking gerechtvaardigd is.

[1:18:56] En als daar een goed antwoord op komt, dan helpt mij dat.

[1:19:00] Maar Ik heb het antwoorden nog niet gezien.

[1:19:02] Dank u wel.

[1:19:02] Meneer Markussau.

[1:19:03] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:19:06] Ik hoorde de VVD zich zorgen maken over het kolonistengeweld.

[1:19:09] Nou wonen er 700.000 kolonisten in de Westbank en een paar honderd, misschien een paar duizend misdragen zich ernstig.

[1:19:15] De VVB levert al jaar en dag de minister van Veiligheid en Justitie of Justitia en Veiligkeit in Nederland.

[1:19:21] En we zien dat druglords de straten overnemen en

[1:19:24] Schietend door de straten gaan, burgemeesters maken zich zorgen over grote groepen Syrische jongeren die de steden onveilig maken.

[1:19:30] Wat doet de VVD eigenlijk aan de veiligheid in Nederland?

[1:19:34] En hoezo heeft de VvD zo'n grote mond over dat Israël een paar raddraaiers of een paar mensen die zich misdragen niet hard genoeg aanpakt als de eigen VVd de grote criminaliteit van Nederland niet kan oplossen?

[1:19:46] Dit is geen debat over de criminaliteit in Nederland, dus voelt u zich zeker niet verplicht om daarop te antwoorden.

[1:19:50] Mevrouw Rijkovski.

[1:19:52] Nee, maar daar ging inderdaad wel de interruptie over.

[1:19:54] Dus ik ga er wel iets over zeggen, anders lijkt het alsof ik het ontduik.

[1:19:59] We hebben allemaal de afschuwelijke beelden uit Overwasseld gezien... alsof je nou een soort vreselijke Netflixfilm aan het kijken bent...

[1:20:07] Ik had vanochtend nog een ander debat en dat was het debat van onze veiligheidsdiensten.

[1:20:12] En een van de dingen die wij de afgelopen jaren hebben geregeld als het bijvoorbeeld daarover gaat, is dat de AIVD ook onderzoek mag doen naar ondermijnde criminaliteit.

[1:20:20] Omdat die ondermanende criminaliteit zodanig uit de hand is gelopen dat het ook onze democratische rechtsstaat ondermeidt.

[1:20:26] Oké, volgens mij heeft u een punt gemaakt.

[1:20:27] Ja, heel goed.

[1:20:29] Meneer Marcus Sauer, graag echt bij het onderwerp blijven.

[1:20:32] Ja, nou ja, bij de VVD.

[1:20:34] Ik wil eigenlijk aan de VGD vragen, wat is er toch met de VFD gebeurd?

[1:20:38] Sinds de oprichting, ook toevallig in 1948, het jaar van de oprichten van de staat Israël, was de VBD politieke zin aan de kant van Israël.

[1:20:45] Ook aan de kan van het Westen en zag ze in Israèl natuurlijke bondgenoten.

[1:20:49] Kan de VWD gewoon vandaag uitleggen waarom zij meegaan met die willekeur en de selectieve verontwaardiging richting Israél?

[1:20:56] Als mensen denken, dit is nu een overleg over de VVD, dat is niet.

[1:20:59] Maar ik begrijp de interruptie.

[1:21:01] Jammer.

[1:21:01] Ik heb ook nog wat visiestukken liggen, voorzitter.

[1:21:04] Dat wilde ik voorkomen, maar mevrouw Rakowski.

[1:21:07] Dat snap ik.

[1:21:07] Ik zal het zo concreet mogelijk proberen te houden.

[1:21:10] We zijn nog steeds een partner van Israël.

[1:21:12] Formeel zijn we volgens mij geen bondgenoten, want we zitten niet in een bondgenootschap.

[1:21:15] Maar nog steeds.

[1:21:17] Maar voor ons staat voorop, dat hebben we altijd gezegd... dat de twee-staten-oplossing, dat is voor ons zou het einddoel moeten zijn.

[1:21:22] Dat betekent vrede, dat betekend rust.

[1:21:24] Betekent ook een levensvatbaar Palestina.

[1:21:27] En alles wat een twee-Staten- oplossing onmogelijker maakt... ja, daar willen we ons over uitspreken.

[1:21:33] Als je kijkt naar wat internationaal gerechtshof zegt... als je zegt wat Oslo-akkoorden zegt, dan is het niet...

[1:21:40] niet over alles even klip en klaar.

[1:21:42] Dus dat de nederzettingen illegaal zijn, ja.

[1:21:45] Dus die zijn illegaals, dat zijn bezette gebieden.

[1:21:47] Maar er zijn weer geen afspraken over gemaakt... dat die weer meteen onder stoom en kookend water... weer opgeheven zouden moeten worden.

[1:21:54] Want dat is weer aan het vredesproces.

[1:21:56] Dus het is niet zo makkelijk te zeggen... ben je voor of tegen...

[1:22:00] Ik zie ons zeker ook niet als een partij die tegen de Staten Israël is.

[1:22:05] Zeker niet.

[1:22:06] Maar de regering Netanjahu is volgens mij iets anders dan de Staat Israël.

[1:22:09] En een aantal types in het kabinet die zeggen zeer verwerpelijke dingen.

[1:22:14] De gewelddadige kolonisten kunnen gewoon straffeloos alles doen.

[1:22:17] Ja, daar kunnen we op een gegeven moment ook niet meer wegkijken.

[1:22:21] Dank u wel.

[1:22:21] Nee, u hebt er twee gesteld, toch?

[1:22:25] Ja.

[1:22:26] U heeft al twee vragen gesteld.

[1:22:27] Meneer Van Baarle.

[1:22:29] Ik heb veel vragen, ook over de positie die de VVD nu inneemt.

[1:22:34] Maar laat me even inhaken op wat mevrouw Rekowski zei over de Golanhoogte.

[1:22:41] Want dat zou een buffer zijn voor veiligheid, zegt de VvD.

[1:22:45] Erkent de VGD nu dat sinds 1967 de Golaanhoogten illegaal bezet worden door Israël?

[1:22:52] Dus dat daar illegale nederzettingen zijn of niet?

[1:22:56] Mevrouw Rakowski.

[1:22:57] Nee, voorzitter.

[1:22:58] Wij volgen de definitie van ideale nederzettingen zoals via het internationale recht eerder is uitgesproken.

[1:23:04] En wij gaan niet daar zelf in shoppen welke gebieden wel, welke niet.

[1:23:08] Dus wij volgen gewoon die definitie.

[1:23:11] Dank u wel.

[1:23:11] Meneer Van Baarden.

[1:23:12] Voorzitter, dan is het onderscheid wat de VVD hier wil maken onzin.

[1:23:17] Je kan niet zeggen dat de ene illegale nederzetting een veiligheidsbuffer is en de andere niet.

[1:23:22] Als dat een illegale Israëlische nederzetting is, een illegaal door Israël bezet gebied, dan horen de Golanhoogten gewoon onder een sanctieregime voor illegale israëlse nedersettingen te vallen en moet de VvD daar niet in shoppen.

[1:23:35] Erkent mevrouw Rajkovski dat zij niet moet shoppen in het internationaal recht en onderscheid moet maken tussen Israëlische illegale nederzettingen.

[1:23:44] Mevrouw Rijkhofsky.

[1:23:45] Voorzitter, het klopt dat wij niet voor een sanctiepakket zijn wat alle illegale nederzettingen waar dan ook ter wereld nu aanpakken.

[1:23:55] Waar het ons om gaat is wat een twee-staten oplossing verder wegbrengt.

[1:23:59] Dan kijk je naar de Palestijnse gebieden en daar valt die Golanhoogte niet onder.

[1:24:03] Zo simpel is het voor ons en daarom begrijpen wij niet dat die Gulanhoogde hier nu wel in zit.

[1:24:07] En daarom stel ik daar de vraag over.

[1:24:10] Mevraag Teunissen.

[1:24:11] Ja, voorzitter.

[1:24:12] Ik ben eerlijk gezegd stom verbaasd over de antwoorden die mevrouw Rijkowski geeft, maar ook de positie van de VVD.

[1:24:18] Want het was echt drie jaar lang burgen en trekken, totdat de heer Van den Burgh inderdaad instemde met een nationaal handelsverbod.

[1:24:26] En nu hoor ik eigenlijk allerlei excuses waarom de VGD wel of niet in zou stemmen met dit sanctiebesluit.

[1:24:33] Het zijn echt gezochte excuses.

[1:24:35] Er is erkend door de VVD dat we maatregelen moeten nemen tegen illegale nederzettingen.

[1:24:41] Dat is dit.

[1:24:42] Dus mijn vraag is, heel kort eigenlijk, steunt de VvD-fractie nou wel of niet dit sanctiebesluit van het kabinet?

[1:24:50] Dank voorzitter.

[1:24:52] Het sanctiebesluiten is al een feit, dus via een amendement kan ik het niet wijzigen.

[1:24:58] Maar ik heb wel nog een aantal stevige vragen.

[1:25:00] We hebben vanavond ook nog een twee minuten debat, dus wellicht moties.

[1:25:05] Maar nee, wij stellen zeker sancties richting Israël.

[1:25:08] We haben inderdaad altijd gezegd, liever een Europees verband als dat niet lukt dan nationaal.

[1:25:13] Maar dat wil niet zeggen dat als we een van de eerste landen ter wereld zijn die dit soort sancties instellen tegen welk land dan ook,

[1:25:19] Zou ik ook geen knip voor de neus waard zijn als ik dat klakkeloos allemaal over zou nemen.

[1:25:23] Zeker omdat deze ANVB verder gaat dan ons verkiezingsprogramma, dan onze moties en dan het coalitiebord.

[1:25:30] Ja, maar die steun van de VVD-fractie is wel belangrijk.

[1:25:33] Want anders lijkt het erop alsof de VvD hier CDA en D66 gewoon voor de bus gooit.

[1:25:39] Ja, dat is wel waar het dan op neerkomt.

[1:25:41] Dus eerst wel pleiten voor een handelsverbod.

[1:25:43] Als dat er ligt dan toch weer terugtrekken om te laten zien, ja we blijven Israël wel steunen.

[1:25:49] Dus nog een keer de vraag, steunt u nu dit sanctiebesluit of niet?

[1:25:53] Heel erg bedankt.

[1:25:54] Maar voorzitter, zoals ik al eerder zei, wij steunen de staat Israël, maar we steun ook een levensvatbaar Palestina.

[1:25:59] En zo wegen we het elke keer.

[1:26:01] En we steunun nog steeds sancties richting de gewelddadige kolonisten en regering Netanyahu die daar helemaal niks aan doet.

[1:26:10] Maar ja, als er dan een sanctiepakket ligt wat breder gaat, dan stellen we daar vragen over.

[1:26:14] Maar mijn lijn is precies hetzelfde als dat mijn voorgangers de afgelopen maanden hebben gevoerd.

[1:26:19] Want als u kijkt naar de letterlijke tekst van de moties, Boswijken, Van Kampen was dat geloof ik, en die van Van den Burgh, dan gaat deze ANVB gewoon verder dan dat.

[1:26:29] En daar heb ik vragen over, dat lijkt me niet...

[1:26:31] Ik kan me niet voorstellen dat u allemaal heel erg verbaast.

[1:26:34] Laat ik het zo zeggen.

[1:26:36] Meneer...

[1:26:39] Ho, ho, ho.

[1:26:42] Meme Stoffer.

[1:26:44] Dank voorzitter.

[1:26:44] Nee, ik ook niet.

[1:26:45] Het valt me niks tegen, moet ik zeggen, waar de VVD mee komt.

[1:26:49] Toch even een vraag.

[1:26:50] Die heb ik straks ook richting het kabinet gesteld.

[1:26:52] Kijk, dit sanctiebesluit...

[1:26:55] leunt toch ergens op de uitspraak van het internationaal gerechtshof uit 2024.

[1:26:59] En een van de dingen die erin staat, en die nou maar echt heel zwaar valt, is eigenlijk dat de uitzpraak dat wordt gezegd van je moet stopzetten van de netenzettingen en het evacueren van de kolonisten die daar wonen.

[1:27:16] Dat betekent per saldo, naar mijn beleving, dat alle joden

[1:27:19] uit de gebieden waar we nu zojuist over spraken, ook Oost-Jeruzalem, allemaal zouden moeten vertrekken.

[1:27:25] Ja, dat lijkt voor mij op dit moment, als dat niet gebeurt, dan komen we niet van die sanctie af.

[1:27:31] Zou mevrouw Rakowski daar het een en ander, zouden ze daarop kunnen reflecteren, voorzitter?

[1:27:37] Dit komt nooit meer goed.

[1:27:39] Nou ja, mijn haar is korter, maar zo kort zou ik dat gelukkig niet...

[1:27:43] Nee, voorzitter, maar u verslikken zich wat in de vrouwen.

[1:27:47] We horen een beetje bij elkaar.

[1:27:49] Ik was bang dat het ongezellig zou worden, maar zo persoonlijk had ik het niet verwacht.

[1:27:53] Mevrouw Rijkomski.

[1:27:54] Ja, nee, maar ook even terug naar de serieusheid van dit onderwerp.

[1:27:57] Het was wel een hele serieuze vraag die mij gesteld is.

[1:28:00] Wij staan ook niet achter het punt dat het zou moeten zijn dat alle Israëli's bepaalde gebieden verlaten zouden moeten hebben voordat de sancties worden opgeheven.

[1:28:08] Het gaat ook veel verder dan wat internationaal van ons gevraagd wordt.

[1:28:13] Want wat er uiteindelijk gebeurt, er is wel gezegd, de nederzettingen zijn illegaal.

[1:28:17] Maar wat er met die nederzettingen uitendelijk moet gebeuren en wie waar mag wonen, dat is onderdeel van een vredesproces.

[1:28:23] En aan beide partijen om daar een akkoord over te bereiken.

[1:28:26] En volgens mij niet aan ons om heel precies te gaan bepalen.

[1:28:28] Dus nee, ik ben het er zeker niet mee eens dat wij nu moeten gaan zeggen wie waar precies mag wonnen.

[1:28:33] Dat moeten beide partijen gelijkwaardigheid voor een vredesproces met elkaar bespreken.

[1:28:59] Nee, voorzitter.

[1:29:00] Dit werp ik verre weg van mij.

[1:29:03] Ik denk dat de meeste mensen hier aanwezig dit beeld ook echt niet zullen steunen.

[1:29:08] We hebben in veel debatten ook onderstreept hoe belangrijk is dat een levensvatbaar Palestina... ook betekent dat Hamas moet ontwapenen, dat de Gaza-strook daar niet door bestuurd mag worden, etc.

[1:29:20] We willen ook graag dat er verkiezingen komen voor de Palestijnse autoriteit, maar ik dacht...

[1:29:25] Laat ik dit debat wel even beginnen met het noemen van die twee staten, oplossing en veiligheid aan beide kanten.

[1:29:31] Maar nou niet alleen maar over Hamas gaan praten, omdat dat volgens mij te veel afleidt van wat we willen.

[1:29:36] Maar u kunt gerust zijn, ik ga er genoeg voorstellen doen om terroristen waar dan ook ter wereld om die aan te pakken.

[1:29:44] Meneer Markershouwer.

[1:29:45] Kleine vraag, wat als nou Hamas de verkiezingen wint in de Westbank?

[1:29:51] Mevrouw Rakowski.

[1:29:52] Ja, dat zijn allemaal als dan vragen.

[1:29:54] Volgens mij moeten we beginnen met het ontwapenen van Hamas en hoe dat dan verder gaat verlopen.

[1:30:00] Maar ik vind dit een erg spannend scenario.

[1:30:03] Mag ik het even hiermee afdoen?

[1:30:05] Wat mij betreft niet.

[1:30:07] Dank u wel.

[1:30:00] Maar ik vind dit een erg spannend scenario.

[1:30:03] Kan ik het even hiermee afdoen?

[1:30:04] Maar wat mij betreft niet.

[1:30:07] Dank u wel.

[1:30:09] Mevrouw Peri.

[1:30:10] Ja, want mevrouw Dijkhoffski zegt... eigenlijk gaat dit veel verder dan de VVD eerder in moties heeft aangegeven.

[1:30:17] Maar ik weet nog een motie uit september 2025... gesteund door toenmalig woordvoerder Erik van den Burgh... wil een nationaal verbod op handel met illegale nederzettingen.

[1:30:29] Dat is toch inclusief investeringen, inclusief export, inclusieve diensten?

[1:30:35] Dat zit toch allemaal niet in dit sanctiebesluit?

[1:30:37] Dus eigenlijk wil de VGD op sommig terrein veel verder gaan...

[1:30:40] Ik snap dat die verwarring kan ontstaan.

[1:30:45] Volgens mij staat hetzelfde in de motie Piri die we bij de JBZ-raad gesteund of zelfs ondertekend hebben afgelopen juni.

[1:30:53] Handel is voor ons ook producten, maar dat betekent niet dat handel alle handel zou moeten zijn.

[1:30:58] Dus we hebben altijd de definitie, alleen in die motie stond het niet herschreven.

[1:31:02] We hebben in alle andere moties heel consequent verwezen naar de definities zoals in de emotie van Kampen-Boswijk.

[1:31:07] Dus gaat het echt om producten?

[1:31:09] Dank u wel.

[1:31:10] Graag kort.

[1:31:11] Maar nu wordt het nog interessanter, want tot nu toe heeft het kabinet gezegd... ...diensten en investeringen, wij onderzoeken of dat mogelijk is.

[1:31:19] Ja, dat las ik ook.

[1:31:20] Maar ik hoor dus ook zeggen dat de VVD-fractie daar sowieso geen voorstander van is.

[1:31:27] Nou, omdat, zoals in de stukken ook te schrijven, te lezen valt, dat is helemaal niet handhaafbaar.

[1:31:33] En dan hebben we een symbool wat uiteindelijk niks gaat bereiken.

[1:31:36] En wat wij willen is dat we sancties, als we sanctie instellen, dat die zo handhafbaar mogelijk zijn.

[1:31:42] Dat is hier soms misschien ook spannend, maar toch moeten we dat wel doen.

[1:31:46] Maar uiteINDelijk is het doel dat regering dit een jaar hoe ander beleid gaat voeren.

[1:31:49] Dus dat gaan we niet bereiken door sancties in te stellen die niet te handhaven zijn.

[1:31:53] Dus daarom deze specifieke focus.

[1:31:55] Meneer Van Baarden, ik heb uw aangegeven dat u mag interrumperen.

[1:31:58] Het debat gaat wel in de tijd die we ervoor hebben staan afgerond worden.

[1:32:01] Dus de tijd u hier neemt gaat wel ten koste van de tijd dat u heeft om de minister te bevragen.

[1:32:08] Ja, voorzitter.

[1:32:10] Volgens mij hebben de diensten niet gezegd dat een verbod op investeringen per definitie niet handhaafbaar is.

[1:32:16] Sterker nog, volgens mij zijn er zelfs dienesten geweest die hebben gevraagd om een nog iets ruimere rijkwijde van het verbod dan dat het verbot nu voorlegt en dat heeft het kabinet dat niet gedaan.

[1:32:26] Volgens mij gaat de discussie over de juridische grondslag.

[1:32:30] En ik zou aan de VVD willen vragen, als dat kabinet dadelijk komt met we hebben een juridisch grondslaag, zegt de VvD dan prima, dan kunnen we investeringen ook verbieden.

[1:32:41] Ik zie voor nu niet dat dat nodig is voor een signaal, maar laten we kijken hoe deze sancties vallen of dat daadwerkelijk zorgt voor verandering.

[1:32:51] En als dat niet zo is, dat kan al eerder dan drie jaar volgens mij bij de evaluatie, kunnen we kijken wat er dan nog verder aan maatregelen nodig is.

[1:32:58] Maar ik zie nu niet in waarom verder gaan dan dit nodig is en dit is al heel uitzonderlijk wat we nu doen.

[1:33:05] Ik weet dat het voor u...

[1:33:06] ...by far niet ver genoeg gaat.

[1:33:09] Maar het is feitelijk echt uitzonderlijk wat we hier doen.

[1:33:12] Dus ik zal eerst deze stap, eerst een signaal en dan kijk ik weer verder.

[1:33:19] Meneer Markenshauer.

[1:33:20] Ja, weer zo'n korte.

[1:33:23] Mevrouw Rajkovski had het over die geweldsincidenten.

[1:33:26] Nou waren er vorig jaar 850 geweldsincidenten door kolonisten gepleegd.

[1:33:30] En meer dan 3.500 door de Palestijnen.

[1:33:33] Kunt u uitleggen waarom u die cijfers niet correct noemt?

[1:33:38] Volgens mij heb ik daar helemaal geen cijvers over genoemd.

[1:33:41] Exact.

[1:33:42] Kunt u uitleggen waar de willekeur dus vandaan komt dat u wel de 850 incidenten van de kolonisten noemt, maar niet de 3.500 geweldsincidenten waaronder terreurdaden van de Palestijnen noemd?

[1:33:52] Mevrouw Rakowski.

[1:33:53] Ja, weet u voorzitter, volgens mij heb ik, of in ieder geval mijn partij, mijn voorgangers hebben de acties van Hamas, als het gaat om 7 oktober, maar ook alle andere dingen, heel vaak onomvloerst veroordeeld en ook met heel veel voorstellen gekomen om daar wat tegen te doen.

[1:34:08] Dat we Hamas willen ontwapenen, dat staat volgens mijn buiten kijf.

[1:34:11] Dit debat gaat nu, als je een twee-staten oplossing wil, dan moet je naar beide kanten kijken.

[1:34:15] En volgens mij gaan deze sancties nu over.

[1:34:17] Hoe kunnen we ervoor zorgen dat het illegale nederzettingenbeleid, dat wordt uitgebreid.

[1:34:23] Er vinden gewelddadige acties plaats.

[1:34:28] Dat kunnen ze straffeloos doen.

[1:34:30] En de uitspraken van de regering Netanjauw.

[1:34:32] Ja, dan moet je toch ook naar beide kanten kijken, de heer Markerso.

[1:34:35] Dank u wel.

[1:34:36] Dan gaan we naar de bijdrage van mevrouw Piri.

[1:34:38] Oh, sorry, mevouw Teunissen.

[1:34:40] Sorry, u bent er doorheen mevrouw Teunissen.

[1:34:47] Sorry.

[1:34:48] Voorzitter, we hebben meer dan een jaar op moeten wachten sinds de aankondiging door kabinet Schoof die toen nog uit VVD en BBB bestond.

[1:34:56] Maar eindelijk gaat vanaf 22 september een nationaal verbod gelden om goederen uit illegaal door Israël bezette gebieden te importeren, te verkopen of aan te kopen.

[1:35:06] En dat is hoog tijd.

[1:35:07] Want de situatie in de Palestijnse gebiede is afschuwelijk.

[1:35:10] De continue expansie van illegale nederzettingen, het aangemoedigde kolonistenterreur en de openlijke plannen voor annexatie laten er geen twijfel over.

[1:35:19] De Israëlse regering is bezig om onomkeerbare stappen te nemen die een toekomstige Palestijnse staat onmogelijk moeten maken.

[1:35:27] Pro steunt dan ook dit sanctiebesluit, maar het is slechts een beperkte invulling van het oordeel van het internationaal gerechtshof, zoals het kabinet zelf ook aangeeft.

[1:35:36] Als landen verplicht zijn om economische activiteiten te stoppen die bijdragen aan illegale Israëlse bezetting, hoe kan het dan dat er geen verbod komt op het exporteren van goederen naar deze gebieden?

[1:35:47] Waarom staan we toe dat boeking doorgaat met het aanbieden van accommodaties in illegale nederzettingen?

[1:35:53] Doorvoer via de Rotterdamse haven, die daar een cruciale rol in speelt, niet aan banden wordt gelegd.

[1:35:59] Nederlandse bedrijven ongestraft investeringen kunnen blijven doen.

[1:36:04] Wanneer kunnen wij de verkenning naar een breder handelsverbod met illegale nederzetting verwachten van het kabinet?

[1:36:09] Want dit is een kleine eerste stap, maar er moet veel meer gebeuren.

[1:36:13] Voorzitter.

[1:36:14] Ik heb nog een aantal vragen over deze sanctiemaatregelen.

[1:36:18] 1.

[1:36:18] Uit onderzoek blijkt dat Israël op grote schaal fraudeert met etiketteringseisen.

[1:36:24] Hoe zet het kabinet zich in om handhaving van de juiste herkomstaanduiding aan te scherpen?

[1:36:29] Klopt het dat douaneverklaringen voor alle Israëlse importgoederen verplicht worden gesteld, zoals in het geval ook van Spaanse en Ierse wetgeving?

[1:36:38] Zo nee.

[1:36:39] Waarom is hier niet voor gekozen?

[1:36:41] Komt er een meldpunt bij het fiat en of de douane voor consumenten?

[1:36:46] Hoe regelmatig is de douanen voornemens om steekproeven te houden?

[1:36:49] Vallen de Israëlse buitenposten ook onder de EU-postcodelijst en hoe regelmatiger worden deze geüpdate?

[1:36:57] 6.

[1:36:57] Wordt er ook gewerkt aan een informatiecampagne voor Nederlandse reizigers naar Israël over wat wel en niet kan worden ingevoerd bij terugkomst naar Nederland?

[1:37:06] 7.

[1:37:06] Overweegt het kabinet ook om Israëlische overheidsinstanties en bedrijven, wie zijn activiteiten de bezetting in stand houden of zelfs uitbreiden, te gaan sanctioneren?

[1:37:15] Acht.

[1:37:16] Kan de minister toelichten of premier Jetten het ontmoedigingsbeleid heeft uitgevoerd in zijn gesprek met Booking.com?

[1:37:23] Heeft premier Jetton Booking .com onder druk gezet om zich uit illegale nederzettingen terug te trekken, bijvoorbeeld door de 4,6 miljard aan belastingkorting die het bedrijf sinds 2010 heeft ontvangen ter sprake te brengen?

[1:37:36] En de laatste vraag.

[1:37:38] Deze zomer heeft de Israëlse regering de aanbestedingsprocedure voor het E1-gebied geopend.

[1:37:43] Altijd een rode lijn geweest voor alle kabinetten.

[1:37:47] Zijn er mogelijkheden om Nederlandse bedrijven te dwingen van deelname aan het project af te zien?

[1:37:51] En is de minister bereid deze dan ook in te zetten?

[1:37:55] Voorzitter, de nederzettingen-economie wordt geschat op 53 miljard dollar per jaar.

[1:38:01] Allemaal geld dat de Palestijnen mislopen.

[1:38:04] Binnen de EU is Nederland een hele grote speler in de economische relatie met Israël.

[1:38:09] En met 50 miljard euro per jaar ook verreweg de grootste investeerder.

[1:38:13] Het kabinet moet wat pro betreft alles op alles zetten om de illegale Israëlische bezetting te stoppen.

[1:38:19] En tot slot, voorzitter, waar ik echt niet op had gerekend, maar wat me echt verbaast, is dat de VVD gewoon in dit debat heeft besloten om...

[1:38:27] Op twee punten hun standpunt te wijzigen.

[1:38:29] Alleen nog maar achter goederen te staan.

[1:38:32] Niet de verkenning die het kabinet momenteel uitvoert.

[1:38:35] En het ook alleen toe te passen op de westelijke Jordaanhoever.

[1:38:38] Terwijl in hun verkiezingsprogramma gezond dat het ging over alle Israëlische illegale nederzettingen.

[1:38:44] Dank u wel.

[1:38:48] Voorzitter, een korte vraag.

[1:38:49] Ik hoor collega Piri zeggen dat Nederland niet voldoet aan het advies van het Internationaal Gerechtshof.

[1:38:55] Hoe verhoudt mevrouw Piri zich dan tot het orde van de Europese Commissie dat juist wel wordt voldaan aan het advies van Het Internationale Geregtshof en dat de Europse Commissies dat ook expliciet heeft gezegd?

[1:39:09] Mevrouwe Piri.

[1:39:11] Nou voorzitter, ik heb de juridische analyse niet gezien van de commissie.

[1:39:14] Want die hebben ze ook niet vrijgegeven.

[1:39:15] Ik denk dat het een hartstikke politiek besluit is.

[1:39:18] En dat weet de heer Helgeveen ook.

[1:39:20] Die net als ik vele jaren in Brussel heeft rondgelopen.

[1:39:23] Ik denke dat we niet kunnen zeggen dat dat nou een puur juridisch besluit.

[1:39:26] Is een hartsteke politiek besluut.

[1:39:28] Ik waardeer het dat het kabinet zegt wij willen voldoen.

[1:39:32] Zowel aan Europese regels als aan de uitspraak van het gerechtshof.

[1:39:36] Dat ze dus een verkenning doen hoe ze op meer terreinen kunnen voldoen aan die uitspraak.

[1:39:42] En dat daar dus nog een document van naar de Kamer gaat komen.

[1:39:47] Dank, meneer Hoogveen.

[1:39:50] Dat vind ik dan iets anders.

[1:39:52] Want mevrouw Pierik zei in haar bijdrage dat wij niet voldoean het oordeel van het internationaal gerechtshof.

[1:39:58] En nu zegt ze, dat is een politiek besluit.

[1:40:01] Oké, dat kan, maar dat betekent niet dat we er niet aan voldoen.

[1:40:04] Sterker nog, dat juist de Europese Commissie heeft aangegeven... dat Europees beleid, dus dat non-recognition, non-assistance beleid... dat dat al voldoeit aan het oordeel.

[1:40:18] Dus juridisch gezien zou daar geen onderscheid in kunnen worden gemaakt.

[1:40:22] Ik ben het eens met de juristen op het ministerie van Buitenlandse Zaken en vervolgens ook het politieke besluit dat door dit kabinet is genomen.

[1:40:29] Dat wij als land, als we niet aansprakelijk willen zijn, moeten voldoen aan het oordeel van het strafhof.

[1:40:38] En daar ben ik het mee eens, daar is Pro het mee een.

[1:40:44] Dank u wel.

[1:40:44] Ja, meneer Stoffer.

[1:40:45] Ja, voorzitter.

[1:40:46] Dank.

[1:40:47] De heer Van Balen gaf eigenlijk zojuist aan dat één Palestijnse staat uitgangspunt zou moeten zijn.

[1:40:52] En dat Zionisme een twee-staat-oplossing onmogelijk maakt.

[1:40:55] En als ik van de zomer een beetje goed geïnformeerd raakte, dan vond de jongerenbeweging van Pro kwam met vergelijkbare uitingen.

[1:41:02] En mijn vraag is eigenlijk van, ik weet niet hoe ik het dan aan moet duiden, maar laat ik maar zeggen, hoe staan de ouderen van Pro daar tegenover?

[1:41:08] Zou mevrouw Piri daarop kunnen reflecteren?

[1:41:16] Zo heb ik het niet opgevat.

[1:41:18] Voorzitter, ter correctie.

[1:41:19] Ik overwoog ook volwassenen.

[1:41:21] Maar ik denk dat de meesten vanuit de jongerenbeweging ook volwasser zijn.

[1:41:24] Dus vandaar het onderscheid.

[1:41:26] Maar mevrouw Piri is denk ik jonger dan ik ben.

[1:41:28] Dat klopt, dat klopt meneer Stoffer.

[1:41:30] Ik weet niet hoeveel we schelen, maar ik denk wel dat ik iets jonger ben.

[1:41:33] Maar ons standpunt is klip en klaar.

[1:41:36] Zowel van Pro, wat in ons verkiezingsprogramma stond, als ook de twee moederpartijen waar we uit voort zijn gekomen.

[1:41:42] Die vinden al decennia dat we moeten streven naar een tweestatenoplossing.

[1:41:47] Dat is nog steeds het standpunten van Pro.

[1:41:48] Ik moet wel zeggen dat het wel steeds moeilijker wordt.

[1:41:51] Waar ik het net over had in mijn bijdrage, als je kijkt naar die E1-nederzettingen, altijd een rode lijn geweest.

[1:41:57] Het is gewoon de facto een twee-staten oplossing onmogelijk maken.

[1:42:01] Daarom steunen wij van harte ook dit sanctiepakket en vinden wij dat er meer moet gebeuren.

[1:42:07] Dan gaan we naar meneer Seder voor zijn bijdraging.

[1:42:10] Dank voorzitter.

[1:42:11] De situatie in Israël en de Palestijns gebieden is verschrikkelijk en woekert voort.

[1:42:15] Het raakt velen, ook in Nederland, diep.

[1:42:17] De uitspraken en handelingen van Ben-Guvier zijn verwerpelijk en het geweld van gewelddadige kolonisten tegen Palestijnen verergert.

[1:42:24] Tegelijkertijd heeft Hamas nog steeds niet de wapens neergelegd en gaat het gewelt in Gaza door, ook tegen hun eigen bevolking.

[1:42:31] Vrede is verder weg dan ooit en wetteloosheid heerst.

[1:42:34] Dat Nederland moet bijdragen aan vrede en recht is duidelijk.

[1:42:37] En wat de ChristenUnie betreft, dat zegt wel jaren,

[1:42:39] betekent dit persoonsgerichte maatregelen, diplomatieke urgentie en in EU-verband gezamenlijk optrekken... en de redelijke krachten in zowel Israël als de Palestijnsgebieden versterken.

[1:42:50] Maar dit kabinet stelt het sanctiebesluit voor die we vandaag bespreken.

[1:42:54] En vanuit de parlementaire bril kijk ik of het aansluit bij het onderliggende doel...

[1:42:57] de rijkwijde en handhaving, ook als jurist.

[1:43:00] Na het lezen van de beantwoording en antwoord op de feitelijke vragen is er op alle drie onderdelen, en ook als ik de coalitiepartijen vandaag hoor, een bijzonder zwak en ontwijkend verhaal.

[1:43:12] En daarom wil ik klip en klaar het volgende van de minister weten.

[1:43:15] Allereerst het doel.

[1:43:16] Wat is voor dit kabinet en coalitiepartijen... ...het doel van het sanctiebesluit?

[1:43:20] Een vrij simpele vraag, maar waar tot op vandaag... ...geen helder antwoord op komt.

[1:43:25] Het kabinet zegt dit besluit een nadere invulling te laten zijn... ...van het advies van het internationaal gerechtshof 2014.

[1:43:31] En daar staat letterlijk...

[1:43:33] Israël moet zo snel mogelijk een einde maken aan zijn aanwezigheid in de bezette Palestijnse gebieden, onmiddellijk stoppen met uitbreiding van nederzettingen en alle kolonisten in bezette Palestiniansgebieden evacueren.

[1:43:46] Voorzitter, ook wij zijn tegen het huidige nederzettigenbeleid van de regering Netanyahu en het doorpushen van E1.

[1:43:52] Maar het kabinet ontkent in de beantwoording van de feitelijke vraag dat evacuatie van alle zetters het doel is van de maatregelen, terwijl het wel in het advies staat.

[1:44:00] Wat is dan wel het doelpunt?

[1:44:02] En dat is gelijk het kern van het probleem van dit sanctiebesluit.

[1:44:05] Elke partij hier aan tafel heeft een ander doel met dit besluit.

[1:44:09] DENK en inmiddels de jongerenpartij van PRO zullen stellen dat de noodzaak tot sancties pas vervallen wanneer Israël niet meer bestaat en er één andere grote staat is genaamd Palestina.

[1:44:21] Voor de SP valt de gedwongen verwijdering van 700.000 Israëlische staatsburgers, hoe spijtig ook, wel onder dat advies.

[1:44:29] Een interruptie van de...

[1:44:30] Nou, ik maak hier echt beswaar tegen.

[1:44:33] Ten eerste is er nog geen verkiezingsprogramma vastgesteld van de jongere partij van Pro.

[1:44:38] En ik kan me ook totaal niet vinden in de bewoordingen die de heer Seder hiervoor heeft gebruikt.

[1:44:44] Dus ik wou gewoon die persoonlijke opmerking even maken.

[1:44:50] Meneer Seda.

[1:44:50] Voorzitter, ik raad er ieder aan om het politieke programma wat voor ligt om dat te lezen.

[1:44:56] Voorstitter, Ik ga door.

[1:45:00] Voor de SP valt de gedwongen verwijdering van 700.000 Israëlische staatsburgers, hoe spijtig ook onder het doel van het sanctiebesluit.

[1:45:09] Het CDA beweert net dat we met het besluit druk zetten op de nederzettingen en eigenlijk dat het internationaal gerechtsadvies niet op alle onderdelen gevolgd hoeft te worden.

[1:45:19] En handelt dus in strijd met het internationale recht volgens de eigen definitie van het CDA.

[1:45:26] Het

[1:45:26] beroepen op een gebrek aan juridische expertise.

[1:45:30] Maar als je niet helemaal weet waar je mee bezig bent, dan ga je toch niet in strijd met algemeen EU-recht een experimenteel sanctiebesluit beginnen.

[1:45:39] Het kabinet omarmt het hele advies en de VN-resolutie die zonder mitsen en maren stelt

[1:45:44] Meer dan 700.000 Israëlse staatsburgers zullen uit de oude stad van Jeruzalem en de Westbank moeten worden geëvacueerd en ook nog binnen 12 maanden na aannemen van de resolutie.

[1:45:55] Laten we er niet omheen draaien.

[1:45:56] Dat is wat het advies zegt, dat is de grondslag van dit sanctiebesluit en dat is ook waar CDA, VVD en D66 als ze niet protesteren het omarmen.

[1:46:05] Voorzitter, als ik iets zeg wat niet klopt laat ik me nu graag corrigeren.

[1:46:13] Was u daarmee aan het eind gekomen?

[1:46:15] Nee, voorzitter.

[1:46:17] Dit was uitlokking.

[1:46:18] Meneer Maksa.

[1:46:20] Ja, korte vraag, misschien wat lange antwoord hoor.

[1:46:22] Maar kan de heer Senap uitleggen wat er nou precies in die resolutie in dat advies staat?

[1:46:29] Meneers Zedig.

[1:46:31] Kijk, voorstitter.

[1:46:32] Ieder eerstjaarsrechtenstudent leert dat een sanctie beoogt een onrechtmatige situatie...

[1:46:37] te doen dwingen naar een regelmatige situatie.

[1:46:40] En op het moment dat er een regelmaatige situaties is, is er geen reden meer voor sancties.

[1:46:44] Dit sanctiebesluit heeft dus als doel een onregelmatige... situatie te bewegen naar een rechtmatige.

[1:46:50] Wat is die onrechtmatige?

[1:46:52] Dat is niet de E1-nederzettingen.

[1:46:54] Dat zijn niet de uitspraken van Ben Kavir.

[1:46:57] Dat is niet het huidig kabinet Netanyahu.

[1:46:59] Dat was niet de situatie in Gaza.

[1:47:01] Daar gaat dit helemaal niet over.

[1:47:03] Waar dit over gaat, volgt uit dat advies uit 2024.

[1:47:08] En daar staat, ik heb het net gelezen, maar ik zal het vanwege uw vraag nog een keer lezen...

[1:47:12] Het kabinet volgt het advies dat stelt, Israël moet zo snel mogelijk een einde maken aan zijn aanwezigheid in de bezette Palestijnse gebieden.

[1:47:20] Onmiddellijk stoppen met uitbreiding van de nederzettingen.

[1:47:23] En alle kolonisten, dat kan je opzoeken, meer dan 700.000, ook uit de oude stad van Jeruzalem.

[1:47:29] Uit de bezette Palestijnse gebieden evacueren.

[1:47:33] Voorzitter, dat betekent dat wat hier iedereen zegt is een andere discussie.

[1:47:37] Al stoppen de nederzettingen, al wordt Ben Gavir gesanctioneerd, dit sanctiebesluit zal moeten voortgaan.

[1:47:44] Want de grondslag, totdat de laatste Israëlse staatsburger is geëvacueerd, is er geen sprake volgens een rechtmatige situatie.

[1:47:54] Volgens dit advies.

[1:47:56] We hebben deze discussie al een aantal keren gehad.

[1:47:59] Deze informatie is belangrijk, maar u heeft hier al antwoord op gegeven.

[1:48:01] Ik wil graag de heer Marcus Sauer de kans geven om nog een interruptie te brengen.

[1:48:03] Dank u wel.

[1:48:04] Dank ook voor het informatieve antwoorden.

[1:48:06] Ik denk dat het goed is dat iedereen dat weet.

[1:48:07] Een kleine vervolgvraag.

[1:48:09] Hoe gaan andere landen met dit advies om?

[1:48:15] Ja, dat is ingewikkeld, want de heer Hogeveen stelt terecht.

[1:48:18] Het is in principe een EU-competentie.

[1:48:22] Dus de EU besluit.

[1:48:23] Nederland besluit een uitzondering te voeren vanwege de openbare orde.

[1:48:27] Alsof een bijbel uit de oude stad van Jeruzalem de openbaar orde in Nederland zou verstoren.

[1:48:33] Maar goed, daar volgt een kort geding voor.

[1:48:35] Maar in principe gaan landen hier niet over.

[1:48:38] Er hebben een aantal landen gezegd, dat gaan we wel doen.

[1:48:40] Nederland is er één van.

[1:48:42] Zoals Slovenië en Ierland.

[1:48:44] Maar ik heb bijvoorbeeld de Slovenische douane gemaild.

[1:48:46] Wat doen jullie dan?

[1:48:47] Ze zeggen, ja, het is politiek wel geroepen.

[1:48:49] Maar we hebben nooit een ander protocol gevoerd.

[1:48:54] Omdat het juist qua handhaving en rijkwijde...

[1:48:58] best ingewikkeld is.

[1:48:59] Ik zie mensen bewegen alsof het niet zo is.

[1:49:03] Het is een uitdaging om uit te leggen hoe we dan wel zitten, want volgens mij spreek ik hier alleen maar feiten.

[1:49:18] En we gaan dit wel zo afronden, want anders komen we niet door de... Nou, alle aantijdingen.

[1:49:22] Het CDA is niet voor een acute evacuatie van joden in Oost-Jerusalem.

[1:49:26] Waar wij wel een vraag over hebben aan de ChristenUnie is... vindt de Christenen dat het advies van de IGH van 2024 moet worden opgevolgd?

[1:49:34] Meneer Seder.

[1:49:35] Voorzitter, natuurlijk niet.

[1:49:37] Want heeft u gelezen wat erin staat?

[1:49:40] Er wordt gevraagd dat 700.000 staat...

[1:49:44] Als het niet klopt, laat ik me graag corrigeren.

[1:49:49] Sorry, mevrouw Peri, niet buiten de microfoon.

[1:49:52] Meneer Sede gaat u verder.

[1:49:53] Voorzitter, dit advies stelt dat pas een rechtmatige situatie ontstaat als alle settlers... een settler is elke Israëlische staatsburger die in een OPT, een Occupied Palestinian Territory, woont... als die geëvacueerd is.

[1:50:06] Dat zijn er meer dan 700.000 mannen, vrouwen en kinderen.

[1:50:10] Om het erger te maken, een deel daarvan, en dat herkent het kabinet... heeft gewoon legitieme eigendomsclaims.

[1:50:16] Die hebben vanuit de Ottomaans recht...

[1:50:18] Kunnen zij aantonen, voor 1948, 1946, al dat gedoe, woonden wij hier al.

[1:50:24] Daarvan zegt het advies, of in ieder geval het kabinet, dat maakt ons niet uit, wij volgen dat op.

[1:50:30] En dat betekent dat tot de laatste is vertrokken, is er sprake van een onregelmatige situatie en dus een grondslag voor sancties.

[1:50:37] Ik laat me graag produceren, maar uit de feiten van beantwoorden is dit wel een strekking van dat punt.

[1:50:44] Dank voorzitter.

[1:50:44] Ik constateer dat op het moment dat internationaal recht niet uitkomt en wat de ChristenUnie vindt, zij zich daar niet aan houden.

[1:50:50] Dat vinden wij jammer.

[1:50:52] Voorzitter, ik wil het CDA vragen om zich te verdiepen wat internationaalrecht is.

[1:50:57] Want het internationale recht bestaat uit verschillende documenten.

[1:51:02] U verheft een advies tot recht en verplichting.

[1:51:06] Dat doe ik niet, dat doet u.

[1:51:07] Een niet bindend advies is geen recht.

[1:51:11] Het is een niet bindende advies.

[1:51:13] En uit de feitelijke vragen werd het ook geconstateerd.

[1:51:16] De Oslo-akkoorden is bijvoorbeeld ook internationaal recht.

[1:51:21] Maar deze twee zaken zijn onverenigbaar met elkaar.

[1:51:24] En ik concludeer dat als het CDA inderdaad twijfelt of de advisory opinion internationaal recht is of niet, een pas op de plaats te maken in plaats van het EU-recht passeren en met de grondslag komen van u niet zeker weet wat de impact hiervan is.

[1:51:41] Dat zou mijn advies zijn.

[1:51:44] Voorzitter, ik moet eerlijk zeggen, ik vind de SGP hier gewoon eerlijker in.

[1:51:48] De SGP zegt, we weten volgens het internationaal recht en volgens de VN-resoluties... ...en volgens achtereenvolgende Nederlandse kabinetten is Oost-Jerusalem, Gaza en de Westbank... ...zijn bezette Palestijnse gebieden.

[1:52:02] Zo ziet de SGV dat niet.

[1:52:04] Waarom kan de ChristenUnie daar gewoon niet voor uitkomen?

[1:52:07] In plaats van hier een soort warrig juridisch... van jullie snappen het recht niet, ik ben hier de jurist.

[1:52:13] Ik bedoel, juridische is helder.

[1:52:15] Dit zijn bezette Palestijnse gebieden.

[1:52:18] Zeg dan gewoon eerlijk dat de ChristentUnie gewoon daarin een andere leidraad volgt.

[1:52:22] Minister.

[1:52:23] Ja, voorzitter.

[1:52:24] Mevrouw Pië doet dit trucje al een paar jaar.

[1:52:26] Met als gevolg dat het zo ver heeft kunnen komen.

[1:52:30] Ik stel dat de grondslag van dit sanctiebesluit voortvloeit, en dat geeft het kabinet meermaals toe, op het IG-advies van juli 2024 en een VN-resolutie.

[1:52:43] Ik lees wat in die resolutie staat.

[1:52:45] Volledige evacuatie voor alle settlers.

[1:52:47] Overigens dat alle Palestijnen terug ook moeten naar het huidige Israël.

[1:52:54] En ik laat me graag corroboreren als dat niet de grondslag is.

[1:52:57] Het is een beetje raar dat mevrouw Piri de feitelijke vragen niet gelezen heeft.

[1:53:01] Meneer Seder, het begint tamelijk... U krijgt allemaal ruim de tijd om te interromperen en antwoorden te geven.

[1:53:08] Als ik op een gegeven moment zeg dat het klaar is, is het klaag.

[1:53:10] Anders kunnen wij dit debat vandaag niet afkrijgen.

[1:53:13] Ik geef nu het woord aan de heer Stoffer.

[1:53:15] Voorzitter, mag ik een kort punt van orde maken?

[1:53:17] Nee, een punt van oder mag altijd.

[1:53:20] Ja, voorzitter, als u mij afkapt en dat mag, zou ik graag mijn zin willen afmaken.

[1:53:24] En dat heeft u al twee keer niet gedaan.

[1:53:27] Het is geen punt van orde, maar waarvan akte.

[1:53:28] Meneer Stoffer.

[1:53:29] Dank u, voorstitter.

[1:53:31] Ik denk dat de heer Seder en ik dezelfde lezing hebben van het advies wat uit het internationaal gerechtshof komt.

[1:53:37] Namelijk dat als je dat tot het ultieme doorvoert, alle joden zullen moeten vertrekken uit de gebieden waar we zojuist over spraken.

[1:53:46] Dat heeft Israël natuurlijk één keer gedaan, namelijk in Gaza.

[1:53:49] En we hebben gezien wat het gevolg uiteindelijk geweest is.

[1:53:54] Is de heer Stedement mee eens dat als Israël, als wij stelden dat ze zouden doen, gevolgen geven aan wat gevraagd wordt in het advies van de internationale rechtshof, dat dat eigenlijk gewoon...

[1:54:06] een soort mogelijke kans op zelfvernietiging is.

[1:54:09] En dat ze wel mal zouden zijn om dit te doen.

[1:54:13] Dit is een iets andere discussie.

[1:54:15] Ik ben voor het toekomstperspectief van de Palestijnen.

[1:54:19] Daarom ben ik ook voor dat de Israëlische regering... en een Palestijnse autoriteit die eindelijk die stap zet om dat te gaan doen... tot een akkoord komen waarvan ik de inhoud niet kan dicteren van boven.

[1:54:29] Want het moet overeenkomst zijn tussen de volkeren daar.

[1:54:32] Daar ben ik voor.

[1:54:34] Dus als u zegt, als ze dit opvolgen, dan ontstaat er een veiligheidssituatie.

[1:54:41] Daar ben ik het met u eens.

[1:54:45] Maar volgens mij is dat niet relevant voor dit sanctiebescherming.

[1:54:48] Want wat er gebeurt, en dat gaf ik net ook aan, de heer Van Baarle respecteer ik voor zijn recht toe recht aan.

[1:54:52] Mevrouw Dobbe ook.

[1:54:54] Maar er zijn partijen hier die zeggen dat het internationaal recht gevolgd moet worden...

[1:54:58] Maar puntje bij paaltje, diezelfde resolutie en het IG-advies die klip weer klaar zegt wat er moet gebeuren.

[1:55:05] Vervolgens een rookgordijn toveren.

[1:55:07] En daar zeg ik of u bent met alles eens of u zegt ik verwerp het.

[1:55:12] Dank u wel.

[1:55:13] Ik geef het woord aan mevrouw Van der Werf.

[1:55:16] Dank voorzitter.

[1:55:17] Het ging net even in een interruptiedebatje tussen de heer Seder en collega Van Landschot over het opvolgen van de internationaal gerechtshof uitspraak.

[1:55:25] En toen zei de heur Seder dat hoeven we niet te doen.

[1:55:29] Maar in 2023 was u er als een klippe bij toen het ging om de Lachine Corridor in Azerbaijan.

[1:55:34] En nu zegt de heher Seder, moi, het heeft niet zo'n haast.

[1:55:37] Hoe zit dat dan?

[1:55:39] Voorzitter, ook hier haalt mevrouw Van der Werf twee dingen door elkaar.

[1:55:42] Ik stel, en iedereen mag me corrigeren als dat niet klopt... dat een advies een adviezen is.

[1:55:49] Dat hoef je niet op te volgen.

[1:55:51] Sterker nog, de heer Hogeveen gaf het aan.

[1:55:53] De EU-commissie heeft dat gewogen.

[1:55:55] Hoe is dat advies in te plateren?

[1:55:57] Wat ik stelde in 2023... dat is overigens een week of twee weken voor 7 oktober 2023... is dat nadat honderdduizend Armeniërs verdreven zijn...

[1:56:08] dat er vervolgens opgetreden had moeten worden door de EU... wat vervolgens niet heeft plaatsgevonden.

[1:56:13] Ik was er inderdaad als de klippen bij.

[1:56:15] Net zoals op 7 oktober 2023.

[1:56:17] Ik er ook als de klip erbij was voor allereerst.

[1:56:21] Zorgen dat die meer dan 200 gegeisels terugkwamen.

[1:56:23] En ook dat er tijdelijke staakten vuren waren.

[1:56:27] Omdat we ook zagen dat het leed van de Ghassanus zeer vergroot werd.

[1:56:30] Dus u haalt die twee dingen door elkaar.

[1:56:32] Want ik heb nooit gezegd stel besluiten in tegen Azerbeidjan... gebaseerd op een adviesopinie.

[1:56:38] Die ik helemaal onderschrijf.

[1:56:40] En als ik dat wel gedaan heb, hoor ik graag wanneer ik dat ooit gezegd heb.

[1:56:43] Mevrouw Van der Werff.

[1:56:45] Ja, voorzitter, dan concludeer ik eigenlijk met collega Piri dat de heer Stoffer in ieder geval wat eerlijker is en wat minder selectief aan het shoppen is.

[1:56:53] Die zegt hier gewoon, het kan mij niet gek genoeg zijn, maar we verbinden geen enkele consequentie aan het gedrag van de regering Nettejouwe.

[1:57:00] En de heers Zeder, die zegt de ene keer wel, de andere keer niet.

[1:57:03] En die zoekt allerlei juridische gaatjes om zijn gelijk op elke mogelijke manier te onderbouwen, voor zitter.

[1:57:09] En ja, daar vind ik wat van, laat ik het zo zeggen.

[1:57:13] Voorzitter, dit is de omgekeerde wereld.

[1:57:16] Ik zoek geen juridische gaatjes.

[1:57:17] D66 zoekt juridisch gaatje.

[1:57:19] Het algemeen EU-recht zegt dat je sancties alleen in EU-verband kan doen.

[1:57:24] U heeft een juridischer gaatje geprobeerd te vinden en daarom zitten we hier.

[1:57:28] Waarvan het aan rijkwijden rammelt, effectiviteit en handhaving rommelt... ...en de drie coalitiepartijen het ook niet over eens zijn...

[1:57:37] Is het advies nou tot elke zin internationaal recht of niet?

[1:57:42] Dus u moet niet mij verwijten dat u tot twee jaar lang toe eigenlijk niet helemaal door had waar u mee bezig was.

[1:57:49] Gaat u verder, u mag uw betoog afronden.

[1:58:06] Dan pak ik even de effectiviteit erbij.

[1:58:09] Stel, je wilt evacuaties al doen en je creëert een nationale maatregel om dit te regelen.

[1:58:14] Dan is nog de vraag, is de rijkwijde van de maatlegel proportioneel, mits er een meerderheid komt voor dit?

[1:58:20] Uit de beantwoording blijkt dat het kabinet niet kan uitsluiten dat Palestijnse gezinnen harder geraakt zullen worden dan Israëlse kolonisten.

[1:58:26] is dat inmiddels nu wel uitgesloten.

[1:58:28] En klopt het als ik stel dat iedere Nederlandse christen... die in de oude stad van Jeruzalem een geproduceerde bijbel koopt... en meeneemt naar Nederland, strafbaar is?

[1:58:37] Klopt het dat ieder Nederlandse jood die een tora... geproducieerd in de oud-oude stad rond de Klaagmuur koopt en meenemt... de komende jaren dat niet mag doen?

[1:58:45] En klopte dat ook ieder wie koopwaarde van een Palestijnse handelaar koopt daar ook?

[1:58:57] Er zijn veel vragen gesteld.

[1:59:02] Ik schors voor twintig minuten.

[1:59:05] Dus we gaan om vijf voor half verder.

[2:23:26] Ik heropen de vergadering.

[2:23:29] We zijn om vijf voor half verder gegaan, maar de minister is er nog niet.

[2:23:32] Dus ik schors de vergradering totdat de minister er wel is.

[2:26:24] We gaan verder met de eerste termijn van de regering.

[2:26:28] Dat gaan we als volgt doen.

[2:26:29] Ik zou u willen voorstellen, het gaat...

[2:26:33] Het debat is sowieso straks afgelopen.

[2:26:37] Ik zou het volgende willen voorstellen.

[2:26:41] U krijgt twee interrupties.

[2:26:43] Onder de twintig seconden dit keer rekenen we niet mee.

[2:26:45] Ik vind het belangrijk dat u echt vragen kunt stellen.

[2:26:47] Ik heb de minister gevraagd om kort te antwoorden.

[2:26:51] Maar die gaat ook echt de ruimte krijgen om goed de beantwoording te kunnen doen.

[2:26:55] Dit kan alleen als we geen tweede termijn doen.

[2:26:57] Er is straks ook een twee minuten debat.

[2:27:01] Dus dan kunnen we dit ook voortzetten.

[2:27:04] Kunt u daarmee instemmen?

[2:27:05] Ik kijk even, mevrouw Rakowski zegt ja buiten de microfoon.

[2:27:08] Meneer De Roon?

[2:27:09] Nee, voorzitter, ik stem er niet mee in.

[2:27:11] Ik wil wel een tweede termijn.

[2:27:13] Hou daar dus aan vast.

[2:27:15] Ik kijken even of naar de andere...

[2:27:17] Ik kan er mee instemmeren.

[2:27:18] MevrouWanDeWerp?

[2:27:19] Ik kan ermee instemmelen.

[2:27:20] Mneer Stoffer, buiten het microfoon zegt u...

[2:27:24] Excuus voorzitters, ik hoef geen tweede te maken.

[2:27:25] Ik steun het ook.

[2:27:27] Steun.

[2:27:28] De tweede termijn vervalt samen met de tweede, dus prima voorstel.

[2:27:32] Ik wil het natuurlijk zeggen, afhankelijk van de antwoorden van de minister, maar ik zie dat er al meer uit de rijt is.

[2:27:42] En dan is de tijd ook al op, als we weten wat hij heeft geantwoord.

[2:27:45] Ik krijg de indruk dat u concludeert dat het bij meerderheid besloten kan worden hier.

[2:27:49] Maar het reglement kent gewoon ieder dit, onafhankelijk wat de anderen vinden, het recht op een tweede temijn toe.

[2:27:57] Als u daar dus aan hecht, hebben we de problemen als de heer De Roon dan nog het woord neemt tot slot?

[2:28:02] Nee?

[2:28:03] Oké, dan gaan we dat op die manier doen.

[2:28:05] Praktisch.

[2:28:06] Het woord is aan de minister.

[2:28:07] Kunt u aangeven in welke blok u gaat spreken?

[2:28:09] U krijgt aan het einde van ieder blok de gelegenheid om te interrumperen.

[2:28:14] Nou, dat was even zoeken, voorzitter.

[2:28:17] Ik ga een hele, hele korte inleiding.

[2:28:20] Vervolgens een blok juridische aspecten.

[2:28:26] Dan een blik resten over sanctiebesluit en alles wat dan vervolgens niet met het sanctie- besluit te maken heeft.

[2:28:32] Dus eigenlijk drie blokken.

[2:28:35] Heel goed.

[2:28:36] U had een korte Inleiding?

[2:28:37] Heel kort, ja.

[2:28:39] Dank, voor zitter.

[2:28:41] We spreken vandaag over een uitzonderlijk besluit.

[2:28:44] De maatregelen waar we het vandaag over hebben, hebben tot doel te voorkomen dat Nederlandse economische activiteiten bijdragen aan het in stand houden van de Israëlische onrechtmatige bezetting.

[2:28:58] Het kabinet voelt zich genoodzaakt en gerechtvaardigd om met urgentie deze maat regelen te treffen.

[2:29:03] Dit doen we om nadere invulling te geven aan onze internationaal rechtelijke verplichtingen.

[2:29:08] en vanwege de verslechtering van de situatie ter plaatse.

[2:29:13] Zoals bekend, bij uw Kamer had het kabinet deze maatregelen bij voorkeur in EU-verband genomen, want dat is inherent effectiever.

[2:29:21] Maar hiervoor bestaat ondanks de blijvende inzet van het kabinent nog steeds onvoldoende draagvlak.

[2:29:26] Gebrek aan draagvak ontslaat Nederland echter niet van zijn internationale rechten en verplichtingen om niet bij te dragen aan een onrechtmatige situatie.

[2:29:35] Ik verwijs dan ook meteen even naar het IGH-advies, want IGH heeft hierbij gewezen op de internationaal rechtelijke verplichting van VN-lidstaat om maatregelen te nemen om handels- en investeringsrelaties te voorkomen die bijdragen aan het in stand houden van de onrechtmatige situatie die door Israël in de bezette Palestijnse gebieden is gecreëerd.

[2:29:55] Nederland staat hiermee niet alleen.

[2:29:57] Steeds meer Europese landen werken aan een soortgelijke maat regel of denken hier serieus over na.

[2:30:02] De Spaanse maat regelen zijn in werking getreden.

[2:30:04] De eerste maatregel doet dat binnenkort.

[2:30:00] Met het opstellen van dit besluit bevonden we ons op onontgonnen terrein.

[2:30:12] Het is immers de eerste keer dat Nederland dit doet.

[2:30:15] Dat betreft dan ook een besluit dat het kabinet niet lichtzinnig heeft genomen.

[2:30:19] Er is getracht het besluit zo snel als mogelijk vast te stellen, uw Kamer heeft daar ook meerdere malen om verzocht, met tegelijkertijd voldoende zorgvuldigheid in de omgang met deze complexe materie.

[2:30:28] Elk element van de maatregel werd dan ook zorgvuldig gewogen, overwogen, verlegd en opgezet met daarbij uitvoerig overleg met uitvoering- en handhavingsinstanties en daar ga ik bij de individuele beantwoording graag op in.

[2:30:41] Zoals u weet is het onderwerp van dit debat breder dan alleen mijn eigen werkterrein.

[2:30:47] Daarnaast politiek besluit betreft het de maatregelen waarvan de technische uitvoeringsaspecten ook het werkterren raken voor mijn collega-minister van BROS.

[2:30:55] Mijn collega had graag deelgenomen aan dit debad, maar gezien het verzoek van uw Kamer dit debaat met spoed in te plannen bleek verzetten geen optie.

[2:31:03] Ik neem natuurlijk dienstonderwerpen voor zoveel als mogelijk voor mijn rekening.

[2:31:12] De internationaal rechtelijke en juridische aspecten van en rond het besluit.

[2:31:21] De heer Stoffen vroeg de consequenties, kan de minister de consequентies aanvaarden van het advies van het IGH?

[2:31:27] uit 2024 waarop het besluit is gebaseerd.

[2:31:31] De IGA-advies beschrijft de geldende internationale verplichtingen van Israël en ook van andere staten.

[2:31:36] Het kabinet erkent in navolging van het advies dat de Israële bezetting van de Palestijnse gebieden onrechtmatig is en de verplichten die daaruit voortvloeien.

[2:31:43] Dit is aanvullend op de reeds jarenlang bestaande kabinetspositie dat uitbreiding van nederzettingen, vernieling of uithuisplaatsingen in de bezette gebieden in strijd zijn met internationaal recht.

[2:31:53] Nederland is als derde staat verplicht niet bij te dragen aan de onrechtmatige bezettingen en nederzetten.

[2:31:58] En met deze maatregel geeft het kabinet nader invulling aan deze verplichten.

[2:32:03] Meneer Stof vroeg ook of dat het kabinet kan bevestigen dat beleid niet gericht is op het vertrek van alle Israëlse staatsburgers uit betwiste gebieden.

[2:32:10] En meerdere leden verwezen daarnaar.

[2:32:13] Het evacueren van de eigen burgerbevolking die het onrechtmatig heeft overgebracht naar bezet gebied is een verplichting van Israël en niet van derde staten.

[2:32:22] Dat is geldend internationaal recht.

[2:32:24] De praktische invulling van dit vraagstuk zal onderdeel moeten zijn van afspraken tussen partijen over een twee-staten-oplossing.

[2:32:30] Uiteindelijk zullen afspraken hierover onderdeel moeten zijn van een breed akkoord waarin beide partijen hun veiligheid en identiteit gewaarborgd zien.

[2:32:37] Het kabinet kan niet vooruitlopen op de invulling hiervan.

[2:32:41] De visie van het kabinet is daarmee dat het internationaal recht leidend is en de invuling van de evacuatie van kolonisten in praktijk onderdeeld moet zijn van de afspragen tussen de partij.

[2:32:50] Dit heeft het kabinet willen laten reflecteren in de beantwoording ook van de feitelijke vragen die hierover zijn gesteld.

[2:32:57] De heer Stoffer en mevrouw Rijkowski vroegen naar waarom de Golanhoogte meegenomen is in het beleid.

[2:33:05] De Golan-hoogvlakte zijn door Israël geannexeerd.

[2:33:09] Nederland beschouwt dit als onrechtmatig bezet gebied.

[2:33:12] Israël heeft daarnaast delen van de eigen burgerbevolking naar deze gebieden overgebracht, wat in strijd is met het bezettingsrecht.

[2:33:18] Het uitzonderen van de Golan hoogvlagte is niet aan lijn met de verplichting die op Nederland rust om niet bij te dragen aan de onrechtmaatige situatie.

[2:33:29] We zouden daarmee ook afwijken van de EU-postcodelijst.

[2:33:34] Het zou bovendien betekenen dat de doelen van het besluit niet consistent worden nagestreefd.

[2:33:40] De consistentievereiste maakt deel uit van de EU-openbare ordertoets, waarop besluit ook is gebaseerd en is daarmee een vereiste voor de rechtmatigheid van de maatregel onder het EU-recht.

[2:33:51] Dus een uitzondering van de Golanhoogvlakte zou ertoe leiden dat het beslui wat wij nu nemen succesvol kan worden aangevocht.

[2:33:58] En dat is wat wij hiermee voorkomen.

[2:34:01] De heer de Roon vroeg naar hoe de internationale rechtsorde volgens het kabinet daadwerkelijk wordt beschermd met deze maatregel.

[2:34:08] Het IGH-advies beschrijft de geldende internationale rechtelijke verplichtingen van Israël en ook van andere staten.

[2:34:13] Er is daarbij geen sprake van een selectieve aanpak.

[2:34:16] Het naleven van internationale verplichten beschermt de internationaal rechtsorde.

[2:34:21] De heere Hoogveen vroegt naar de maatstaven die het kabinet voortaan hanteert bij nationale handelssancties.

[2:34:29] Wij stellen geen eigenstandige sancties in, maar wij voeren internationale sancties uit wanneer dit voortvloeit uit de internationale verplichting.

[2:34:37] Bijvoorbeeld binnen de VN of EU.

[2:34:39] En ook kan Nederland maatregelen nemen ter uitvoering van aanbevelingen van volkenrechtelijke organisaties zoals dit IGH-advies waar ook het besluit mede op is gebaseerd.

[2:34:47] Het gebruik van juridisch bindende internationale grondslagen blijft de sterke voorkeur hebben van het kabinet.

[2:34:53] En daarom blijven we ook streven naar sancties en EU-verband.

[2:34:55] En om voorgaande benoemde redenen al hebben we hier een uitzondering moeten maken gezien de situatie.

[2:35:05] De heer Seder vroeg naar hoe het doel van het sanctiebesluit zich verhoudt tot het advies van het internationaal gerechtshof, waarin ook wordt opgeroepen tot evacuatie van kolonisten.

[2:35:15] Maar ik meen dat ik die zojuist in de beantwoording van de heer Stoffer in ieder geval in de eerste instantie mijn antwoord daarop heb gegeven.

[2:35:23] De heer Hogeveen vroeg ook naar wat er juridisch is veranderd waardoor een nationaal handelsverbod nu noodzakelijk is, terwijl we het eerder de Europese Commissie aanmoedigden.

[2:35:37] We hebben de verplichting zelf als derde staat om bij te dragen aan de onrechtmatige situatie, niet bij te

[2:35:43] aan de onrechtmatige situatie in de bezette gebieden.

[2:35:46] Hoe wij dit doen, daar heeft het kabinet een zekere beleidsvrijheid.

[2:35:50] Het kabinet weegt steeds, medegegeven de actuele situatie op de grond... hoe we exact invulling geven aan die verplichting.

[2:35:58] Na het uitkomen van het IGH-advies heeft Nederland ingezet... op een analyse van de EU en de gevolgen van het advies...

[2:36:04] Sinds dat advies is de situatie op de westelijke Jordaan-oever ook in de bezette gebieden verder verslechterd.

[2:36:12] En we hebben natuurlijk ook de maatregelen van Israël gezien als het gaat om de E1-plan.

[2:36:18] Het kabinet heeft zich daarom ingezet voor EU-handelsmaatreglen tegen de nederzettingen.

[2:36:23] Daar kwam geen draagvlak voor.

[2:36:25] En uiteindelijk kom je dan in de situatie dat gezien de verplichting die wij hebben, wij ons genoodzaakt voelen dit nationale besluit te nemen.

[2:36:33] Mevrouw Piri vroeg of dat de Israëlse buitenposten ook onder de EU-postcodelijsten vallen en hoe vaak die wordt geactualiseerd.

[2:36:41] Buitenposten hebben geen postcode, want die zijn ook illegaal onder Israëli's recht.

[2:36:46] En daarom staan ze ook niet op de EU postcodelist.

[2:36:49] De commissie actualiseert de postcodellijst sinds 2018 jaarlijks en de laatste dateert uit oktober 2025.

[2:36:55] Wat impliceert dat we een nieuwe update snel zouden kunnen verwachten.

[2:37:03] De heer Seder vroeg naar een specifieke situatie als een Nederlandse christen die in de oude stad van Jeruzalem een bijbel koopt en die meeneemt naar Nederland strafbaar kan zijn als die bijbel onder de maatregel valt.

[2:37:21] Geprobesteerd.

[2:37:22] Als een product wordt geproduceerd in een postcodegebied dat op de EU-postcodelijst staat, dan valt dat product in principe onder de rijkwijde van het besluit.

[2:37:31] Het product is uitgezonderd als het in aanmerking komt voor preferentiële behandeling onder het EU-Israël-associatieakkoord.

[2:37:38] Het kabinet wil niet dat economische activiteiten bijdragen aan een situatie die strijdig is met internationaal recht.

[2:37:43] En dat daar allerlei individuele situaties kunnen zijn die gevoelig zijn.

[2:37:48] Dat ben ik me van bewust.

[2:37:49] Maar uiteindelijk hebben we met de opzet van het besluit rekening proberen te houden.

[2:37:53] Met zowel onze verplichting als met handhavingsmogelijkheden.

[2:37:57] Als met de consistentie van het besluit wat we aan het voeren.

[2:38:02] Openbare orde.

[2:38:07] Ja, het is nog steeds... Ja, dat moet ik...

[2:38:15] De heer Hogeveen vroeg waar het kabinet de grens trekt bij het aanmerken van internationale onrechten als Nederlandse openbare orde.

[2:38:34] Doel van het sanctiebesluit is het voorkomen dat de situatie in onrechtmatige nederzettingen wordt bestendigd en dat Nederlandse economische activiteiten daaraan bijdragen.

[2:38:41] Daartoe is Nederland verplicht op grond van het internationaal recht.

[2:38:44] Met het sanctiebesluit geeft Nederland nadere invulling aan die verplichting.

[2:38:48] En invullingeven aan je internationale verplichten is van openbare orde, volgens de definitie.

[2:38:53] Dat betekent dat ook bijvoorbeeld de bescherming van menselijke waardigheid onderdeel is van de openbare ordem.

[2:38:59] Dus dat is de wijze waarop gekeken werd naar de openbaar orde.

[2:39:03] De heer Stoffen vroeg daar ook naar welke openbare orden er dan precies op het spel staat.

[2:39:08] Dat gaat niet om de impact van de producten die ingevoerd worden in Nederland, dat die de openbare orde zouden bedreigen.

[2:39:16] Dus onze internationale verplichtingen zijn onderdeel van de openbaarheid.

[2:39:24] De heer Van Landschot vroeg, is het gezien het onvoldoende draagvlak binnen de EU...

[2:39:29] Juridisch rechtmatig om nationale handelsmaatregelen voor goederen te nemen op basis van openbare orde.

[2:39:33] Nou, ik heb net de openbare oorde behandeld.

[2:39:38] Ik begrijp dat mijn eigen afscheiding van de blokjes wellicht wat hybride is.

[2:39:43] Maar misschien is het goed om nu even gelegenheid te geven.

[2:39:45] Ik wil ook doorgaan.

[2:39:46] Ik heb nog allerlei andere aspecten.

[2:39:50] Ja, u heeft me eventueel het eerste blok afgerond.

[2:39:53] Ja.

[2:39:55] Dan gaan we even kijken.

[2:39:58] Kan de minister ingaan op het argument dat het juist rechtstaatelijk is vastgelegd dat de twee partijen, Israël en Palestijn, middels vredesbespreking de definitieve status van die gebieden

[2:40:21] vast moet stellen en dat deze sancties dus eigenlijk daar niet in passen.

[2:40:28] De minister.

[2:40:29] Met het sanctiebesluit geven wij invulling aan onze internationaal-rechtelijke verplichting.

[2:40:34] Dat is de internationaal rechtelijk verplichten van derde staten om niet bij te dragen aan de instandhouding van de huidige illegale situatie.

[2:40:42] Ik heb net ook al gemeld dat uiteindelijk beide partijen tot een oplossing moeten komen voor een twee staten oplossingen.

[2:40:48] En waarbij wij vervolgens in de invulling van onze internationale rechterlijke verplichting weer de beleidsvrijheid hebben om bij een bepaalde verbetering van de situatie daar verdere besluiten af te nemen.

[2:41:00] Ik kan de minister ook aangeven waarom hij zo druk is met deze sancties tegen Israël, terwijl er toch wel veel grotere geopolitieke kwesties spelen die eigenlijk zijn volle aandacht zouden moeten hebben.

[2:41:12] Voorzitter, er zijn vele internationale kwesties die mijn volle aandacht hebben.

[2:41:17] Maar ook deze situatie verdient onze volle aanacht.

[2:41:21] Omdat wij hier volgens internationaal recht verplicht zijn om niet bij te dragen aan de instandhouding van deze situatie.

[2:41:26] En dat is wat we met dit besluit willen.

[2:41:29] Dank u wel, de heer Hoogveen.

[2:41:31] Ja, voorzitter, dank.

[2:41:32] Even ten aanzien van wat de minister zei, het liefst doet het kabinet het in Europees verband, maar er is geen Europees draagvlak voor en dat ontslaat Nederland niet van zijn internationaal-rechtelijke verplichtingen.

[2:41:44] Maar de Europese Commissie schrijft hierover, en ik citeer even vrij vertaald,

[2:41:48] De standpunten en het beleid van de EU zijn in het algemeen in overeenstemming met het advies van het internationaal gerechtshof van 19 juli 24.

[2:41:56] Wat betreft de verplichting tot niet-erkenning, de verpflichting om in de betrekking met Israël onderscheid te maken tussen Israëli's grondgebied en bezette Palestijns gebieden.

[2:42:04] En de verlichting tot het niet verlenen van hulp of bijstand.

[2:42:07] Dus mijn vraag aan de minister is, welke internationaal rechterlijke verplichten uit het IGH advies wordt zonder dit Nederlands handelsverbod dan niet nageleefd?

[2:42:17] De minister.

[2:42:19] Sowieso in algemene onze internationaal-rechtelijke verplichtingen om niet bij te dragen aan.

[2:42:24] Specifiek het IGH-advies wat nog verder gaat op het gebied van dat onze economische activiteiten, handelsactiviteiten niet bij mogen dragen.

[2:42:34] de situatie in die gebieden.

[2:42:38] Onze interpretatie van onze verplichtingen, onze internationale verplichten is dat wij op dit moment dit besluit moeten nemen om daar invulling aan te geven en dat onze inzet internationaal die wij tot op heden hebben gedaan daar niet toe heeft geleid dat wij er voldoende invullingen aan kunnen geven.

[2:43:04] De Europese Commissie, met al de kennis en precisie van de passage van de uitspraak van het IGH-advies... ...concludeert dat EU-beleid overal consistent is.

[2:43:15] En wat ik dan vervolgens hoor van die minister is... ...gezien de recente ontwikkelingen op de westelijke Jordaan-oever... ...zijn aanvullende maatregelen nodig.

[2:43:24] Zo interpreteer ik hem even.

[2:43:25] Maar dan rijmt het toch niet dat het kabinet zegt, wij beroepen ons op het IGH-advies.

[2:43:31] Dan beroef je je dus op het feit dat er politieke ontwikkelingen zijn en dat je daar dus je eigen politieken invulling aan geeft.

[2:43:38] En dus niet op juridische grondslag.

[2:43:40] De minister.

[2:43:41] Nee, wij beropen ons op Het IGH Advies en de verplichtingen die daar voor ons uit voortvloeien.

[2:43:45] Op Europees niveau is er op dit moment volop discussie over Europese maatregelen op dit gebied.

[2:43:53] Die discussie zetten wij voort, maar dit besluit is gebaseerd op de juridische basis die ik inmiddels een aantal keren benoemd heb.

[2:44:04] Dank voorzitter.

[2:44:05] Ik wist niet dat ik zo snel aan de beurt was, maar dan tracht ik het toch kort te formuleren.

[2:44:10] Op mijn vraag of het kabinet wel of niet inzet op het vertrek van alle

[2:44:15] Israëlische staatsburgers uit de betwiste gebieden, geeft de minister aan van dat is iets wat straks in de toekomst nog eens komt.

[2:44:23] Zal ik de vraag andersom stellen?

[2:44:24] Sluit de minister in dat geval, in de Toekomt niet, sluit die uit of niet, dat Israëliëse staatsburchers in zijn totaliteit worden geëvacueerd vanuit de gebiede waar we het over hebben, de Westelijke Jordaanhoever en Oost-Jeruzalem?

[2:44:40] Nou voorzitter, dit is vanuit het IGH-advies geen verplichting naar ons toe.

[2:44:47] En nogmaals, het is aan Israël en de Palestijnse autoriteit om uiteindelijk te komen tot een twee-staten oplossing van beide partijen.

[2:44:55] Welke invulling dat in de toekomst gaat hebben, daar kan ik niet op vooruitlopen.

[2:45:01] Dan is de heer Seder.

[2:45:04] Onder de 20 seconden nogmaals, stel ik ze niet mee.

[2:45:06] Ja, voorzitter.

[2:45:08] De minister stelt dat je niet moet mij bijdragen, maar vermijdt dat je ook per direct de evacuatie van zetters moet bestendigen.

[2:45:14] Mijn vraag aan de minister is, ik heb hier het advies aan de resolutie waar zich al baseert voor me, waar staat dat dit pas na gesprekken zou moeten worden uitgevoerd?

[2:45:23] De minister.

[2:45:25] Ik weet niet of dit kan in de regeling, maar zou u de vraag kunnen herhalen?

[2:45:28] Want ik miste het laatste gedeelte.

[2:45:31] Voorzitter, het standpunt van de minister en ik hoorde net ook het CDA zeggen is we volgen het al advies op, maar de verplichtingen doen we nu en de evacuatie volgt pas na een gesprek tussen de PA en Israël.

[2:45:43] En mijn vraag is, ik heb het nog een keer doorgelezen, waar staat dat?

[2:45:47] De minister.

[2:45:48] Nee, nogmaals.

[2:45:49] En ik denk dat dat een misverstand is wat ik zojuist ook meerdere malen in het onderlinge debat heb gezien.

[2:45:56] De juridische basis waar wij ons besluit op richten is de

[2:46:01] verplichting voor derde staten voortkomen uit het IGH-advies.

[2:46:05] De verplichten voor derden staten is dat wij de verplichtiging van lidstaten om maatregelen te nemen om handels- en investeringsrelaties te voorkomen die bijdragen aan het in stand houden van de onrechtmatige situatie die door Israël in de bezette Palestijnse gebieden is gecreëerd.

[2:46:21] Dat is de basis, onze juridische basis.

[2:46:23] Dat waar wij een invulling aan geven met onze internationaal-rechtelijke verplichtingen.

[2:46:27] En ik heb zojuist ook al gezegd

[2:46:29] dat het aspect wat daar gedoemd wordt over de evacuatie van kolonisten, dat uiteindelijk in de toekomst in overleg tussen alle partijen tot een oplossing gekomen zal moeten.

[2:46:40] Als dit het standpunt van het kabinet is, dan had u de resolutie niet moeten onderschrijven.

[2:46:44] Want u stelde destijds dat binnen twaalf maanden aan alle verplichtingen gedaan had moeten voldoen, waaronder het evacueren van settlers, allemaal.

[2:46:52] Erkent u dat u de VN-resolutie tot op de laatste zin onderschuift?

[2:46:57] De minister.

[2:46:58] Nogmaals, het is in de toekomst en hopelijk zo snel mogelijk aan alle partijen om een oplossing te vinden voor deze situatie.

[2:47:06] En dat een gedeelte bij een toekompelijke oplossingen wellicht zal moeten verhuizen als onderdeel van die oplosing, dat is mogelijk.

[2:47:13] En dan een gredeelte zou kunnen blijven wonen als onder deel van de oplosings zou dat ook kunnen.

[2:47:17] Dank u wel.

[2:47:18] Mevrouw Rakowski.

[2:47:19] Ja, dank voorzitter.

[2:47:20] Alleen het lijkt er nu op dat deze sancties ook bepleiten... dat mensen sowieso uit die gebieden zouden moeten verhuizen.

[2:47:26] En dat is waar ik me wel zorgen over maak.

[2:47:29] Dus worden deze sanctities dan pas opgeheven... op het moment dat al deze mensen uit die nederzettingengebied zijn verhuisd?

[2:47:35] Want het zou mogelijk kunnen zijn, weet ik niet, van een tweestatenoplossing... dat onderling wordt afgesproken dat mensen ook bij elkaar mogen wonen.

[2:47:43] Laat ik het ook maar even zeggen.

[2:47:44] Je hebt ook ABC-gebieden.

[2:47:45] Het is voor ons wel iets complexer dan dat.

[2:47:48] De minister.

[2:47:52] Zoals ik net ook gezegd heb, het is onze verplichting om niet bij te dragen aan de standhouding van een onrechtmatige situatie.

[2:47:59] Wij hebben een beleidsvrijheid om daar invulling aan te geven.

[2:48:02] Gezien de huidige situatie, het feit dat wij in Europa niet tot gezamenlijke maatregelen kunnen komen en gezien de verslechtering van de situatie,

[2:48:10] vinden wij dat dit besluit op nationaal gebied nodig is om invulling te geven aan de internationale rechtelijke situatie.

[2:48:17] Laten we vooruitkijkend hopen dat er een situatie ontstaat waarbij misschien binnen de beleidsruimte die wij hebben tot de conclusie komen dat de ontwikkelingen dusdanig positief zijn, zo goed de goede kant op gaan en dat we echt toewerken naar een goede oplossing.

[2:48:31] Dat het kan zijn dat we binnen onze beleidsluimte eerder afscheid kunnen nemen van dit sanctiebesluit.

[2:48:35] Mevrouw Rackowski.

[2:48:36] Vindt u nou wel of niet dat de Israëliërs mogen wonen op de westelijke Juraanoever?

[2:48:41] De minister.

[2:48:43] Het is niet aan mij, het is aan de beide partijen om tot een oplossing te komen.

[2:48:47] En die gezamenlijke oplossingen, dat is aan hen.

[2:48:54] Meneer Van Baarden.

[2:48:56] Als het gaat om de juridische grondslag zou mijn vraag zijn, wat is de status van het juridisch onderzoek naar de rijkwijden en investeringen?

[2:49:05] Ja, daar komen we op korte termijn en dat is binnen enkele weken gaan we daar de Kamer over informeren.

[2:49:14] Mevrouw Piri.

[2:49:16] Voorzitter, de minister zei dat buitenposten die ook volgens Israëli's wet illegaal zijn, staan niet in die postcodelijst.

[2:49:24] Begrijp ik dan dat het dus ook niet mogelijk is dat vanuit buitenposten landbouwproducten op de Europese markt terechtkomen?

[2:49:32] De minister.

[2:49:34] Ik ga heel even advies inwinnen op deze vraag.

[2:49:38] Ik vind het een goede vraag, maar ik heb de antwoord niet bereikt.

[2:49:40] Misschien kan ik daar straks even op terugkomen.

[2:49:44] Toch even door over de rijkwijd.

[2:49:46] Want er staat letterlijk in het advies dat geen hulp of assistentie mag worden geboden aan de onrechtmatige situatie.

[2:49:53] We zien bijvoorbeeld Nederlandse bedrijven, Nederlandse dealers in machines.

[2:50:00] En die machines die worden gebruikt om letterlijk daar ook huizen te vernietigen van Palestijnen.

[2:50:05] Dus waarom heeft dan de minister gekozen voor deze rijkwijde?

[2:50:08] En ik weet dat er nog een verkenning komt, maar ik neem aan dat je van tevoren natuurlijk kijkt van...

[2:50:13] Wat is het meest effectief?

[2:50:15] Dus waarom niet ook de diensten eronder?

[2:50:18] De minister.

[2:50:20] Zoals eigenlijk sinds de aankondiging van het voorgaande kabinet om met dit voorstel te komen, met dit besluit te komen en ook meerdere moties die ik hiermee ook uitvoer, meerderen moties van uw Kamer op dit onderwerp, is eigenlijk steeds een rode draad geweest dat het echt complex is om dit goed te doen.

[2:50:38] Zowel qua juridische grondslag als qua handhaving, et cetera.

[2:50:41] En dat betekent dat we gezien de urgentie van de situatie en ook de zorgvuldigheid van het proces zo snel mogelijk met deze maatregel wilden komen.

[2:50:52] Wel met nogmaals voldoende tijd nemen om een goede maat regel neer te zetten die nog steeds complex blijft en met uitdagingen zal blijven kampen.

[2:51:02] Aanvullend onderzoek is dus nodig om ervoor te zorgen dat we in die zin ook een beeld kunnen schetsen van uit verder bereiken.

[2:51:09] Is de minister in ieder geval mee eens dat bedrijven als Booking.com, dat het wenselijk is dat die ook onder de regel vallen?

[2:51:16] Ik kom zo dadelijk op dat aspect terug.

[2:51:23] De minister zegt dat er beluidsruimte is om eerder te stoppen met sanctiebesluiten.

[2:51:26] Maar dat is niet waar, want u koppelt het aan die gesprekken.

[2:51:31] Dus zolang die gesbrekken niet plaatsvinden, of nou één nederzettingen stoppen of benke 4 geen minister meer is, zullen deze sancties door moeten gaan.

[2:51:38] Mijn vraag is, klopt dit?

[2:51:39] Want u kopt het zelf aan die besprekkingen.

[2:51:41] En klopt het dat als wij stoppen als Kamer, andere partijen juridische procedures kunnen starten om ons hier aan te houden?

[2:51:49] De minister.

[2:51:50] Nee, nogmaals.

[2:51:52] Waar wij de juridische basis aan koppelen, is dat in het IGA-advies ons opgedragen wordt, onze internationale rechtverplichting, om niet bij te dragen aan de standhouding van de onrechtmatige situatie.

[2:52:03] Er staan andere dingen in dat IGA advies, maar dit is wat op ons slaat.

[2:52:07] Daar geven wij invulling aan en wij hebben een beleidsruimte om daar invullingen aan te geven.

[2:52:15] En dat betekent dat we op basis van de situatie zoals die nu is, vinden dat deze maatregel

[2:52:21] invulling geeft aan onze internationale rechtelijke verplichting.

[2:52:24] En laten we het alsjeblieft met z'n allen hopen dat er in de toekomst een situatie ontstaat waarvan we zeggen die situatie is veranderd en we kunnen daar een andere afweging maken.

[2:52:36] Voorzitter, het klopt niet wat de minister zegt.

[2:52:38] Het sanctiebesluit zegt dat pas wanneer de punten bevredigd zijn die nu onrechtmatig zijn, lees de mensen die geëvacueerd moeten worden, dan pas vervalt de verplichting.

[2:52:49] Mijn vraag is, mocht dit besluit stoppen, is er grond voor rechtszaken om ons te houden aan de woorden die de minister nu uit?

[2:52:57] Het juridische aspect daarvan wil ik graag goed beantwoorden.

[2:53:01] Dat betekent dat ik nog even kijk naar hiernaast en daar komt nog antwoord op.

[2:53:06] Maar tegelijkertijd is het zo dat er vele manieren zijn om wel...

[2:53:10] in de toekomst invulling te geven aan de maatregelen of de adviezen die in gehaald staan, ook richting Israël.

[2:53:22] En dat betekent wat ik me goed kan voorstellen, dat er een toekommstige situatie is, dat bij beide partijen een oplossing gevonden wordt die recht doet aan de situatie en de toekoemst.

[2:53:32] En ook daarmee voortvloeiend onze invullingen van internationaal-rechtelijke verplichten.

[2:53:38] Dit was de tweede keer.

[2:53:39] Mevrouw Piri.

[2:53:40] Is de juridische uitzonderingsgrondslag die nu gekozen is voor de goederen, zou die ook toepasbaar zijn als het kabinet ervoor had gekoze om volgens de uitspraak van het internationaal gerechtshof ook bijvoorbeeld Israëlse bedrijven, die ik zeg maar wat tegels reveren voor de huizen in de nederzettingen, om die ook hierbij aan te pakken?

[2:54:01] De minister.

[2:54:07] Europese rechtelijk kan dat niet op dit moment.

[2:54:12] Met dezelfde juridische grondslag.

[2:54:14] En dan ben ik benieuwd naar waarom dat niet kan.

[2:54:16] Want volgens mij heeft het gerechtshof gewoon gezegd.

[2:54:19] Niet zozeer je moet per se dit doen.

[2:54:21] Maar je moet de economie en de handel op allerlei manieren voorkomen.

[2:54:24] Dus ik snap niet heel goed.

[2:54:27] Het kan een politieke keuze zijn.

[2:54:29] Maar ik snap nicht heel gut waarom Israëlse bedrijven.

[2:54:32] Die nog steeds kunnen exporteren naar Europa.

[2:54:35] Maar die dus wel bijdragen aan de nederzetten.

[2:54:38] Waarom we die goederen niet hieronder konden laten vallen.

[2:54:42] Sorry, de minister.

[2:54:48] Ja, ik vind het een goede vraag, maar ik moet daar even op terugkomen om deze goed juridisch te beantwoorden.

[2:54:54] Ik heb inmiddels wel antwoord op de vraag over de buitenpost, voorzitter, als ik die meteen aan mevrouw Pieri mag geven.

[2:55:01] Buitenposten maken gebruik van postcodes van nederzettingen en vallen de facto dus vaak onder het besluit.

[2:55:07] Dank.

[2:55:09] Gaat u verder met uw beantwording?

[2:55:16] Meneer Hogeveen.

[2:55:17] Is de minister klaar met het blokje?

[2:55:20] Ja.

[2:55:20] Oké, dan heb ik nog één vraag.

[2:55:22] Als u mij toestaat.

[2:55:24] Ja, zeker.

[2:55:24] Ik zit toch nog te denken over de juridische onderbouwing.

[2:55:29] Ik vind hem echt flinterdun, als ik heel eerlijk ben.

[2:55:31] De Europese Commissie zegt...

[2:55:33] Het bestaande EU-beleid voldoet aan de verplichtingen uit het IGA-advies.

[2:55:38] Voor uitbreiding daarvan is binnen de Europese handelspolitiek geen draagvlak.

[2:55:42] En nu zegt het kabinet, dan doen wij dat nationaal via de uitzondering van de openbare orde.

[2:55:47] Dan is toch mijn vraag, wat begrenst die redenering juridisch dan nog?

[2:55:52] Wanneer wordt internationaal onrecht geen Nederlandse openbare orde?

[2:56:00] En zonder een helder criterium daarvan gebruikt het kabinet dus die openbare ordenexceptie als achterdeur voor nationale handelspolitiek.

[2:56:12] Voorzitter, ik zie dat anders.

[2:56:15] Wij hebben gepoogd Europees gezien tot een oplossing te komen.

[2:56:20] Daar is geen meerderheid voor.

[2:56:23] En het internationaal recht laat ons de eigen beleidsvrijheid om invulling te geven aan wat wij als land, als derde staat, wat onze internationaal rechterlijke verplichtingen zijn.

[2:56:33] Daarmee geven we met dit besluit invullingen.

[2:56:38] Voorzitter, dat is geen antwoord op mijn vraag.

[2:56:41] Mijn vraag is, Nederland beroept zich op de openbare orde.

[2:56:46] En mijn vraag is wat is dan de rechtvaardiging om zich daarop te beroepen?

[2:56:51] Want als dat de motivering is, dan herken ik nog wel heel veel andere conflicten in de wereld die dan ook de openbaar orde waar dat op beroeps zou kunnen doen.

[2:57:02] Dus ik vraag om die juridische afbakening en de precieze motivering erachter.

[2:57:08] Ja, nogmaals, het gaat over deze specifieke situatie.

[2:57:12] Het gaat om deze specifieke internationaal rechtelijke verplichting om niet bij te dragen aan de onrechtmatige situatie in de bezette gebieden.

[2:57:23] Dat is waar wij hiermee invulling aan geven.

[2:57:25] En Europees rechtelijk gezien, in het handelsdomein Europees rechterlijk gezien... ...is die openbare orde een grond waarop je nationaal maatregelen kan nemen.

[2:57:36] Een invulling geven aan je internationale rechtelijke verplichtingen is, zoals ik net al zei, onderdeel van de openbare orde.

[2:57:45] Voorzitter, in aanvulling op de heer Hogeveen, want de openbare orde nu beroepen als menselijke waardigheid van Palestijnen.

[2:57:52] Dat zou kunnen betekenen dat mensen ook een procedure tegen de staat kunnen starten.

[2:57:56] Dat de waardigkeit van de Oeigoeren beschermd moet worden en een handelsboycott richting China moet komen.

[2:58:01] Of de westelijkse haat aanzien van Marokkanen of Noord-Syrië plus.

[2:58:04] Hoe voorkomt de minister dat hij op zijn eigen bewoordingen, door het zo ruim te maken wat de heere Hogeven stelt, uiteindelijk niet procedure op procedure krijgt?

[2:58:13] De minister.

[2:58:14] Voorzitter, wat wij doen is, het handelsdomein, handelsbeleid, dat doen we normaal in Europa.

[2:58:23] En die openbare orde uitzondering gaat om, kunnen wij nationaal afwijken van wat we normaat gezien in Europa op dit domein doen.

[2:58:34] Dit gaat heel specifiek nogmaals over onze invulling van internationale rechterlijke verplichtingen die voortkomen uit internationaal recht, over de onrechtmatige standhouding van de situatie al daar, van de bezette gebieden.

[2:58:48] Dat is minder breed dan hierdoor de verschillende leden wordt geschetst.

[2:58:55] Ik merk gewoon dat de minister op twee directe vragen van collega's gewoon geen antwoord geeft.

[2:59:05] En ik maak daar toch bezwaar tegen.

[2:59:07] We moeten de regering kunnen controleren.

[2:59:09] Er worden hier inhoudelijk juridische vragen gezet en er wordt gewoon geen antwoord op gegeven.

[2:59:13] Meneer Marksouwe, u bent zelf ook ondervoorzitter geweest van deze Kamer.

[2:59:17] Dus u begrijpt heel goed dat dit geen punt van orde is.

[2:59:19] Dit is een punt wat u wil maken dat u niet tevreden bent over de beantwoording van de minister.

[2:59:22] Een punt van order zou ik in stemming kunnen brengen.

[2:59:24] Dus ik kan in stemning brenging.

[2:59:24] Bent u het daarmee eens?

[2:59:26] Dat gaan we niet doen.

[2:59:27] We gaan naar de heer Hogeveen.

[2:59:31] Het is wel een punt van orde.

[2:59:36] Er wordt geen inhoudelijk antwoord gegeven.

[2:59:39] En dan kunnen wij dus als Kamer niet de minister controleren.

[2:59:43] Dus ik zou daartoe graag, misschien kan de Kamer de minister dwingen wat inhoudelijker in te gaan op de vragen van de collega's.

[2:59:51] Ik wil dat wel in stemming brengen.

[2:59:53] Er valt niks in stemmen.

[2:59:56] Sorry, ik ga hier niet mee, in deze gekkigheid gaan we niet mee.

[3:00:00] Als u niet tevreden bent over de beantwoording, heeft u de ruimte om te interrumperen.

[3:00:03] Ik zag dat de heer... U bent door uw interrupties heen.

[3:00:07] Nee, ik zag mevrouw Rijkowski, die was ook niet helemaal tevleden over de verantwoordeling, dus die gaat nu een vraag stellen.

[3:00:00] Als u niet tevreden bent over de beantwoording, heeft u de ruimte om te interrumperen.

[3:00:03] Ik zag dat de heer...

[3:00:04] Ik zag... U bent door uw interrupties heen.

[3:00:07] Nee, ik zag mevrouw Rakowski.

[3:00:09] Die was ook niet helemaal tevleden over de behandeling.

[3:00:10] Dus die gaat nu een vraag stellen.

[3:00:13] Dank u, voorzitter.

[3:00:14] Want nu hoor ik de minister weer zeggen dat het gaat over het in standhouding van die...

[3:00:18] bezette gebieden.

[3:00:20] Dus dat is eigenlijk ruimer.

[3:00:21] En dat betekent inderdaad... dat pas op het moment dat in... al die gebiede alle Israëli's weg zijn... dat dan pas die sancties worden opgeheven.

[3:00:29] Dat vind ik wel spannend.

[3:00:30] Want volgens mij... als dat uiteindelijk de afspraak gaat zijn... tussen de twee partijen... dan leggen we ons daar uiteraard bij neer.

[3:00:36] Maar het zijn volgens me deze twee partije... die dat met elkaar moeten gaan bespreken.

[3:00:41] Ik hoop toch ergens dat hoe die twee staten de oplossing er ook uit gaat zien, dat ze het ook een beetje met elkaar uiteindelijk kunnen gaan samenleven.

[3:00:49] De minister.

[3:00:52] Voorzitter, ik begrijp dat ik nog steeds onvoldoende in staat ben geweest om precies eigenlijk dit punt wederom te maken.

[3:01:04] Wat ik steeds gezegd heb is dat wij een eigen beleidsvrijheid hebben met de invulling van onze internationale rechterlijke verplichtingen.

[3:01:11] Dat betekent dat het IGH-advies en de elementen die eraan genoemd worden, dat op het moment dat de partijen gezamenlijk tot een oplossing komen die een ooplossing bieden voor de situatie, dat wij de beleidsvrijheid hebben om op basis van een sterk verbeterde situatie te oordelen dat wij voor de internationaal rechtelijke verplichting die wij hebben in algemene zin dit besluit niet meer nodig hebben.

[3:01:39] Dat kan.

[3:01:41] En dat heb ik nu proberen op een aantal verschillende manieren te zeggen.

[3:01:44] Ik begrijp dat ik daar nog ontdoende in geslaagd was.

[3:01:47] Ik hoop dat dit helpt.

[3:02:01] Kan de minister uitleggen waarom als een Arabier in Judea en Samaria wil wonen of bouwen dat legaal is en als een Jood daar wil wonnen en bouwen, dat illegaal is?

[3:02:14] De minister.

[3:02:14] Voorzitter, internationaal recht bepaalt de illegale nederzettingen.

[3:02:19] Daar is dit op gericht.

[3:02:20] Deze maatregel is niet gericht op bevolkingsgroepen, deze is gericht... ...op postcodes en degene die volgens internationaalrecht gezien worden als illegale... ...nederzetting.

[3:02:27] De heer Makkensaal.

[3:02:28] Een korte.

[3:02:29] Ik kan hem eens aan uitleggen waarom de hele wereld hier in Nederland asiel kan aanvragen en kan wonen en werken.

[3:02:37] Maar dat deze minister van hetzelfde kabinet dat dat dus toestaat, het Joden wel verbiedt om te wonen en te werken in Judea en Samaria.

[3:02:45] De minister.

[3:02:46] Nogmaals, dit besluit is niet gericht op bevolkingsgroepen.

[3:02:49] Dit is gericht Op die postcodes die als onderdeel van het internationaal recht als illegaal nederzetting worden bestempeld.

[3:02:57] U had een punt van orde minister.

[3:02:58] Ik heb geprobeerd heel snel te doen, maar waarschijnlijk was ik niet snel genoeg.

[3:03:01] Ik zou vanwege de aard van dit debat toch ook wel vragen als ik zo kort mogelijk blijf onder die 20 seconden, alsnog interrupties zou kunnen willen voeren.

[3:03:08] Omdat er gewoon nog heel veel onduidelijk is waar ik graag duidelijkheid over zou willen hebben voordat ik een besluit kan nemen over dit zeer uitzonderlijke maatregel.

[3:03:17] Dus die zou ik graaf willen voorleggen en ik beloof heel kort te zijn.

[3:03:20] Maar meneer Seder, we hebben met elkaar afspraken gemaakt.

[3:03:23] Als ik hierop ga toegeven, dan wil iedereen dat zo dadelijk doen, heeft iedereen een goede reden.

[3:03:27] Ik probeer in vier uur tijd een heel ingewikkeld onderwerp hier doorheen te loodsen.

[3:03:31] in de eerste termijn van de Kamer ook ruim de tijd gehad.

[3:03:34] Ook nu proberen ik u echt de tijd te geven.

[3:03:36] U bent gewoon over de tijd heen gegaan, niet een beetje.

[3:03:38] Daar probeer ik ook op te letten om niet te flauw te zijn, maar echt ruim.

[3:03:41] Zo zijn er meer, kijk ik even naar collega's.

[3:03:43] Dus helaas.

[3:03:45] We gaan door met de beantwoording van de minister.

[3:03:47] Voorzitter, toch punt voor oorlog.

[3:03:48] Ik zou graag een stem willen laten brengen.

[3:03:49] De reden waarom, de voorzitter geeft zelf, want dit is ingewikkelde materie.

[3:03:52] Dat maakt het des te lastiger om gewoon veilig gezien dat binnen 20 seconden een vraag neer te leggen waar ook de kern daarvan te gaan aanvoeren.

[3:03:59] Dus u vraagt of u nog een extra interruptie mag doen.

[3:04:01] En waarbij ik onder de 20 seconden zal proberen te blijven.

[3:04:03] Zeker, even voor de goede orde.

[3:04:06] U mag er ook langer over doen, dan heeft u gewoon twee interrupties.

[3:04:08] Sommige collega's hebben daarvoor gekozen.

[3:04:10] Als u een korte vraag wil stellen, dan kan dat echt wel in 20 secondes.

[3:04:14] Maar als punt van orde moet ik in stemming brengen.

[3:04:16] Het gaat alleen maar tijd van het inhoudelijke debat af.

[3:04:19] De vraag is, mag de heer Seder nog een interruptie doen?

[3:04:23] Hij wil daar een punt van orde van maken.

[3:04:25] Sorry, ik doe dat nu.

[3:04:26] Het is trouwens een voorrecht van de voorzitter bepaald of dat er wel of niet is.

[3:04:30] Dus we gaan dit helemaal niet in...

[3:04:32] Ik ging hier veel te snel in mee.

[3:04:33] We gaan dit niet doen.

[3:04:34] De minister gaat verder met de antwoorden.

[3:04:39] Voorzitter, de vraag waarom kunnen Israëlse bedrijven die bijdragen aan...

[3:04:44] ...nederzettingen nog steeds exporteren naar Europa.

[3:04:47] Zij kunnen dit niet doen naar Nederland als het gaat om producten uit onrechtmatige nederzetten.

[3:04:53] Voor zover het gaat over producten van oorsprong uit Israël kunnen zij dit wel.

[3:04:57] En voor export vanuit Israël naar andere EU-lidstaten hangt dit af van de nationale wetgeving in die landen.

[3:05:09] Voorzitter, de heer Dassen, mevrouw Teunissen en de heere Hogeveen vroegen naar het effect van de maatregelen.

[3:05:15] De maatregen zijn natuurlijk nog niet in werking getreden.

[3:05:17] Het kabinet neemt met dit besluit een stap om nadere invulling te geven aan zijn internationaal rechtige verplichtingen.

[3:05:22] Dat is tevens een belangrijk signaal in Israël.

[3:05:26] Het maakt de oppositie van Nederland tegen de Israëliëse bezetting en de nederzettingen duidelijk.

[3:05:30] Het zorgt ervoor dat de Nederlandse economische activiteiten, die heb ik een aantal keer benoemd, niet bijdragen...

[3:05:35] aan het bestendigen van een situatie die strijdig is met het internationaal recht.

[3:05:40] Er werd door een van de leden, ik meen mevrouw Pieri, ook gewezen op evaluatie naar een jaar.

[3:05:46] Ik kan me voorstellen dat we dit soort elementen ook meenemen.

[3:05:50] Maar dat.

[3:05:53] De heer Hoogveen vroeg ook naar, en daar wilde ik naartoe, naar het volume van die handel.

[3:05:57] Dat heeft natuurlijk ook te maken met het effect.

[3:05:58] Hoe groot is de handel?

[3:06:02] Daar hebben we ook in de schriftelijke antwoorden meer was van aangegeven...

[3:06:05] ...met de beschikbare data het slechts mogelijk is om op basis van aannames... ...een inschatting te maken van de handelsstroom in goederen naar Nederland... ...die als oorsprong deze nederzettingen hebben.

[3:06:17] We zijn er uitgebreid op ingegaan waarin op basis... ...van verschillende cijfers geschat kan worden dat de waarde van de import van goederen... ...waarschijnlijk enkele tientallen miljoenen euro's bedraagt.

[3:06:27] Als antwoord op uw vraag.

[3:06:29] Mevrouw Rijkowski vroeg naar het mogelijke spillover effect op de handel...

[3:06:34] Omdat het mogelijke spilover effect op de handel met Israël wordt meegenomen in de evaluatie van het besluit.

[3:06:40] Het kabinet kan zeker kijken naar in hoeverre het mogelijk is om het mogelijk spilovereffect op de Handel met Israel in kaart te brengen.

[3:06:47] Indien dat mogelijk is, kan dat ook meegenom worden in de Evaluatie die ik zojuist heb bedoeld.

[3:06:54] De heer Stoffer vroeg naar welke Palestijnen er volgens het kabinet met deze maatregel geholpen worden.

[3:07:00] De Palestijnen zijn geholpen met internationaal beleid dat in lijn is met internationale recht en stappen zet tegen de onrechtmatige nederzettingen.

[3:07:09] Daar is deze maatregel opgericht.

[3:07:10] De Palestijn hebben in gesprekken ook laten weten dat deze maatregel een belangrijke stap is in de naleving van het internationaal recht.

[3:07:20] De heer Marcus Sauer vroeg en de heer de Roon ook.

[3:07:30] Hinten op selectieve verontwaardiging, vermene willekeur tegenover Israël.

[3:07:38] Het kabinet herkent zich niet in het beeld dat deze leden, Marcus Saur en de Roan, schetsen.

[3:07:43] Het internationaal recht en het advies van het IGH is leidend voor het beoordelen van de situatie op de grond.

[3:07:49] Het handelen van Israël en de conclusies van het advies van de IGA rechtvaardigen de maatregelen die het kabinet neemt in deze specifieke situatie.

[3:07:57] De heer Stoffer vroeg hoe het handelsverbod zich verhoudt tot de Oslo-akkoorden.

[3:08:03] Die Oslo akkoorden zijn afspraken tussen Israël en de PLO en gelden als zodanig tussen beide partijen.

[3:08:09] De Oslo akoorden doen geen afbreuk aan de verplichtingen van Isreël onder het internationaal recht, waaronder het bezettingsrecht dat van toepassing is in de door Israél bezette Palestijnse gebieden.

[3:08:19] En de Oslo-akkoorden hebben daarmee geen invloed op het tijdelijk sanctiebesluit.

[3:08:25] De heer Dassen en mevrouw Teunissen vroegen naar of dat inproefd op het verbod een eerste stap was en welke overige maatregelen we eventueel nog gaan inzetten.

[3:08:34] Ik kom ook zo nog op de handhaafbaarheid en strafmaat en omzeiling, rijkwijten.

[3:08:40] Er zitten nog een aantal aspecten in.

[3:08:48] De humanitaire situatie in Gaza is nog steeds zeer precair.

[3:08:53] Dagelijks blijven slachtoffers vallen en de toegang voor professionele hulporganisaties is onvoldoende en dreigt nog verder te verslechteren.

[3:09:01] Er mag te weinig humanitaire hulp in Gaza.

[3:09:05] Veel essentiële humanitaire goederen zoals medische goederen, onderdak en onderwijsmaterialen mogen niet naar binnen omdat Israël deze als dual use bestempelt.

[3:09:13] Israël moet veilige, onvoorwaardelijke en ongehinderde humanitaire hulp faciliteren en heeft zich te houden aan het humanitair oorlogsrecht.

[3:09:20] Dat blijft het kabinet onderstrepen zoals we ook in onze verklaring hebben gedaan.

[3:09:24] De situatie op de westelijke Jordaanoever verslechtert in hoog tempo, kolonistengeweld duurt voort en we zien een intensivering van plannen om illegale nederzettingen uit te breiden.

[3:09:33] Daarnaast keurt het kabinet uitbreiding van nederzetten waaronder in de E1-gebied en de daadwerkelijke opening van aanbestedingen voor bouwplannen in het E1 gebied ten zeerste af.

[3:09:42] De nederzettingen zijn onrechtmatig en de uitbreiding daarvan is niet in lijn met het IGA-advies uit juli 2024.

[3:09:50] Zoals bekend in uw kamer zijn Nederland zich in samenwerking met Frankrijk ook in voor een nieuw sanctiepakket tegen gewelddadige kolonisten en organisaties.

[3:09:59] En zoals bekend, in uw Kamer heeft het kabinet begrip voor de legitieme Israëlse veiligheidszorgen.

[3:10:07] Maar het kabinet zet al serieuze vraagtekens bij de proportionaliteit ook van het Israëli's handelen in Libanon.

[3:10:14] Zoals bekend ook in uw kamer, bepleit het kabinent dat meer druk nodig is voor het realiseren van gedragsverandering van Israël.

[3:10:23] En met name als het gaat om de zojuist beschreven humanitaire situatie in Gaza en de westelijke Jordaanhoever.

[3:10:30] Maatregelen op het gebied van handel, waaronder de handel met onrechtmatige nederzettingen, zijn hier onderdeel van.

[3:10:34] Ik blijf me dan ook inzetten om deze discussie ook effectief te voeren binnen de EU.

[3:10:39] Maat regelen op EU-niveau zijn namelijk effectiever.

[3:10:44] Ik moet daarbij ook vermelden dat er op dit moment geen meerderheid is binnen de eu op dit gebied en dat ook de discussie over het feit dat de verkiezingen in Israël nader bij komen

[3:10:58] dat die ook impact hebben op de bereidheid van landen om nu een andere positie in te nemen dan ze in het verleden gedaan hebben, dat die daar ook mee speelt gezien de impact op de eventuele campagne.

[3:11:12] Ik blijf spreken met relevante partners, juist ook degenen die niet overtuigd zijn.

[3:11:17] Ik blijf me constant uitspreken tegen de bezettingen, specifiek de uitbreiding van nederzettingen.

[3:11:22] Dat draagt ook niet bij aan de twee-staten-oplossingen.

[3:11:26] Onze premier heeft ook het statement van de grote landen over de E1-uitbreiding ondertekend en ondersteund.

[3:11:36] En daarbij blijven we ook onze inzet voor aanvullende sancties tegen kolonisten en organisaties, maar ook tegen onder andere Hamas.

[3:11:45] Dat was een lang antwoord, besef ik me, voorzitter.

[3:11:49] Maar dat verdient het ook.

[3:11:56] Ik heb inmiddels dusdanig veel behandeld dat ik ook even moet kijken welke vragen nog verder aandacht verdienen.

[3:12:15] Beantwoord.

[3:12:20] Mevrouw Piri vroeg nog of het kabinet overweegt Israëlse overheidsinstanties en bedrijven die bezettingen in stand houden of uitbreidend sanctioneren.

[3:12:31] Zoals bekend, in uw kamer werkt het kabinet aan een vierde pakket aan sancties tegen weldadige kolonisten en organisaties, wat ik zojuist ook gemeld heb.

[3:12:39] Daarbij worden alle tot dusver aangenomen moties betrokken.

[3:12:43] Deze moties zien ook toe op de uitbreiding van nederzettingen.

[3:12:46] En bij sancties wordt gestreefd naar een zo groot mogelijke effectiviteit.

[3:12:51] Daarbij speelt de volgende rol.

[3:12:52] Signaal en impact.

[3:12:53] De sancties maken duidelijk dat we ons grote zorgen maken over de situatie op de westelijke Jordaan-oever.

[3:12:58] Ze moeten gericht zijn.

[3:12:59] We willen de communicatiekanalen met de Israëlse autoriteiten open houden.

[3:13:02] Haalbaarheid en juridische vereisten.

[3:13:04] Dus voor sancties unanimiteit onder EU-lidstaten nodig.

[3:13:07] En moet kunnen worden voldaan aan de listingscriteria.

[3:13:11] En het kabinet loopt daarbij niet vooruit op specifieke namen.

[3:13:14] Ook om zo het verrassingseffect en de impact daarvan uiteindelijk te vergroten.

[3:13:24] Voorzitter, de heer Hogeveen vroeg naar wat het besluit betekent voor de capaciteit en de prioritering van de douane.

[3:13:30] De capaciteit die voor de handhaving van dit sanctiebesluit wordt ingezet zal komen uit de capaciteiten die nu wordt ingezet voor andere handhavingsgebieden waarvoor het ministerie van Buitenlandse Zaken opdrachtgever is.

[3:13:40] En Douane heeft in zijn uitvoeringstoets aangegeven vanuit het oogpunt van capaciteit in ieder geval geen risico's te zien voor de handhaving.

[3:13:48] Waarbij, nou goed en dat heeft hij ook in het schriftbaar gezien, dat de handhaving natuurlijk sowieso met uitdagingen komt.

[3:13:53] Maar die zitten niet op de capaciteit van Douane.

[3:13:57] Mevrouw Van der Werff vroeg hoe het kabinet Douane, FIOD en het OM bij de handhaning van het sanctiebesluit ondersteunt.

[3:14:05] Bij het opstellen van de maatregelen zijn deze partijen betrokken geweest.

[3:14:10] Naar aanleiding van hun inzet is zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande structuren om de handhaving ook te vergemakkelijken.

[3:14:16] Gedurende de implementatie van de maatregel zal er regelmatig contact blijven om de uitvoerbaarheid en de handhaafbaarheid van de matregel in het oog te houden.

[3:14:25] Daarbij staat ministerie in nauw contact met de douane over alle opdrachten die de douanen voor het ministerie uitvoert, zo ook deze maatregel.

[3:14:33] Mevrouw Piri vroeg naar...

[3:14:37] Klopt het dat de douaneverklaringen voor alle Israëlse importgoederen verplicht worden gesteld?

[3:14:43] Voor alle goederen die geïmporteerd worden geldt dat een douanenverklaring afgegeven moet worden die een correcte oorsprongsbepaling bevat.

[3:14:52] De nieuwe verklaringsverplichting geldt voor producten met een oorssprong in Israël, die niet in aanmerking komen voor preferentiële behandeling.

[3:14:59] Voor producten die wel in aanmeking komen voor referentiëele behandeling bestaat de verplichtiging voor een dergelijke verklaring.

[3:15:05] Al, ja.

[3:15:09] Mevrouw Pieren vroeg hoe vaak de douane voornemens is om steekproeven te houden.

[3:15:14] Het enige wat ik hierover kan zeggen is dat het toezicht risicogericht en steeksproefsgewijs wordt uitgevoerd door de douanen.

[3:15:21] En verdere informatie hierover is vertrouwelijk, anders maken we het misschien ook wel heel makkelijk om de maatregel te omzij.

[3:15:28] De heer Van Landschot vroegt naar wat we gaan doen om de handhaafbaarheid van het sanctiebesluit te verbeteren en fraude risico's aan te pakken.

[3:15:36] Om bij te dragen aan de handhaafbaarheid van de maatregel hebben we ervoor gekozen om naast een invoerverbod ook verboden op ver- en aankoop van producten uit nederzettingen op te nemen.

[3:15:46] Op die manier kan ook gehandhaafd worden op producten die via de bindegrenzen zijn binnengekomen. En bovendien is middels de verklaringsverplichting, zoals ik net tegen mevrouw Pieri hebben we het daar even over gehad, ook het afgeven van een valse verklaring verboden om zo de maatregel te omzeilen.

[3:16:01] En daarnaast geldt het algemene omzeilingsverbod.

[3:16:04] De heer de Roon vroeg waar kunnen we onze grensbewakingscapaciteit beter op inzetten.

[3:16:09] Of dat dat het tegenhouden van illegale migranten zou zijn en zware criminelen of het controleren van kistjes wijn uit Israël.

[3:16:16] Het kabinet acht de Israëlische bezetting onrechtmatig, wil hier een koerswijziging zien en wil niet bijdragen aan de instandhouding.

[3:16:24] Dat is meerdere malen opgewezen, dat is in lijn met onze internationale verplichtingen, onze internationaal verantwoordelijkheid.

[3:16:33] De maatregel is niet genomen omwille van de grensbewaking.

[3:16:36] Het is erop gericht om goederen te weren die bijdragen aan de bestendiging van onrechtmatige bezetting.

[3:16:41] De maatregel is er niet op gericht personen te weren.

[3:16:44] De handhaving van de maatregel kan binnen de bestaande capaciteit van de douane zoals ik zojuist ook aan een van de leden als antwoord heb gegeven.

[3:16:53] De heer Hoogveen vroeg of we contact hebben met de Israëlse regering over het krijgen van informatie over de herkomst van goederen.

[3:16:59] en hoe wij denken dat we zonder medewerking van Israël tot voldoende bewijsvoering kunnen komen.

[3:17:05] Allereerst is het aan de Nederlandse importeurs om hun administratie en documentatie over de oorsprong van de door hen geïmporteerde producten op orde te hebben.

[3:17:13] En wanneer op basis van deze producten onduidelijk is of producten uit een onrechtmatige nederzetting komen, dan kan de douane via wederzijdse bijstand contact opnemen met de Israëlische douane.

[3:17:24] Wij zijn ons ervan bewust

[3:17:26] dat medewerking in dit geval een uitdaging zal zijn, want de Israëlse regering ziet de nederzetting als onderdeel van Israël en onderdeels van hetzelfde douanegebied.

[3:17:34] Dat laat onverlet dat er veelvuldig contact is met Israèl, ook over de maatregel, de werking daarvan en ook over verschillende inzichten die we daarover hebben.

[3:17:52] De heer Stoffer en mevrouw Rajkovski vroegen naar de strafmaat.

[3:18:01] De straf maat van handelen in strijd met sanctiemaatregelen die volgt uit de wet op economische delicten.

[3:18:08] In deze wet staan maximumstraffen beschreven en van deze maximumstraffes moet een afschrikkende werking uitgaan.

[3:18:14] De keuze om al dan niet tot vervolging over te gaan, die is aan het Openbaar Ministerie en naar verwachting zal de focus van de handhaving

[3:18:22] zal ook liggen op structurele en opzettelijke overtredingen.

[3:18:26] En in elk geval is het uiteindelijk aan de rechter om een passende en proportionele straf te bepalen in een concreet geval.

[3:18:36] Mevrouw Pieri vroeg of er een meldpunt bij de fiat en de douane voor consumenten komt.

[3:18:41] Vermoedens van overtreding van dit sanctiebesluit kunnen worden gedaan bij het bestaande meld punt van fiat.

[3:18:47] Er komt geen apart meld punt voor de handhaving van dit sanction besluit.

[3:18:52] In algemene zin kan er altijd anonieme melding worden ingediend via meldmisdaad anoniem.

[3:18:57] Daarnaast kan bij vermoedens van overtreding aangifte worden gedaan bij de politie, maar ik denk dat de eerder gegeven antwoorden daar duidelijk over zijn.

[3:19:06] Omzeiling heb ik zojuist besproken.

[3:19:13] De rijkwijde en uitbreiding heb ik ook besproke.

[3:19:21] Waarbij ik aangeef aan de Kamer dat we snel binnen enkele weken komen met het onderzoek wat we dit met uitvoeren.

[3:19:29] Dan kunnen we ook een debat voeren over de conclusies daarvan.

[3:19:33] Doorvoer.

[3:19:35] De heer Van Baarle en mevrouw Piri, waarom doorvoer niet valt onder dit verbod.

[3:19:43] Met het doorvoerverbod zou Nederland zich indirect mengen in de beleidskeuzes van andere landen.

[3:19:49] En dat achten wij onwenselijk.

[3:19:51] Daarnaast zou doorvoer alleen verboden kunnen worden voor doorvoeren naar andere EU-lidstaten om te voldoen aan Europese rechtelijke kaders.

[3:19:58] Doorvoer met bestemming buiten de EU kan daarom sowieso niet verboden worden.

[3:20:03] En ook is een verbod op doorvoering praktisch niet handhaafbaar omdat deze goederen niet in Nederland in de handel worden gebracht.

[3:20:12] De heer Van Baarle vroeg naar valt reclame voor producten uit illegale nederzettingen ook onder het verbod.

[3:20:19] Een verbod op reclamen voor product uit illegaal nederzetten valt onder de handel in diensten.

[3:20:27] Wij zijn dat aan het verkennen en daar komen we in dat kader op terug op het moment dat we die verkenning hebben uitgevoerd en delen met de Kamer.

[3:20:41] Ik heb nog een mapje voorlichting EU en overig.

[3:20:47] Ik moet nu de ruimte geven om te interrumperen, want dit wordt wel heel lang.

[3:20:51] De heer Marks had zich als eerste gebeld.

[3:20:55] Dank u wel, voorzitter.

[3:20:58] Kan de minister uitleggen waarom hij wel sancties, zo hoorde ik hem net zeggen in de beantwoording, overweegt tegen Joodse daders van 850 gewelddadigheden per jaar, maar geen sancties tegen Palestijnse dades in hetzelfde gebied van ongeveer 3.500 geweldnadigheden?

[3:21:14] De minister.

[3:21:16] Het kabinet heeft zich veelvuldig uitgesproken tegen...

[3:21:21] De terroristische handeling van groeperingen waaronder Hamas.

[3:21:27] De sancties die wij nu op inzetten gaat om het kolonistengeweld waar Israël in onze ogen onvoldoende zelf actie op onderneemt.

[3:21:39] Een andere vraag, mag dat ook?

[3:21:42] In een eerdere beantwoording van de feitelijke vragen ook, ook schriftelijk, gaf u aan dat er Joodse families zijn die vanuit het Ottomaanse tijdperk of op andere manieren aantoonbaar eigenaar zijn van de grond in die Palestijnse gebieden waar nu die sancties opvallen.

[3:21:57] Hoe kan de minister beweren...

[3:21:59] ...dat die Joden, die dus eigenaar zijn, daar niet mogen wonen en ook volhouden dat dat rechtvaardig is.

[3:22:06] Naast dat gerechtshof, dat advies, heeft u toch ook wel een eigen mening hierover?

[3:22:10] De minister.

[3:22:12] Voorzitter, ik probeer als wij besluiten voor te bereiden dat gewoon doen op basis van... ...een goede juridische basis waar mijn mening iets minder nodig is...

[3:22:25] Waar het hier om gaat is dat de maatregel opgesteld is op basis van de illegale nederzettingen, ongeacht wie zich daarin begeven en wie daar wonen.

[3:22:35] Het gaat om de illegaal nederzettigen, de EU-postcodes die vallen onder die illegale, of de illegaal nederzentingen met postcodes op de EU postcodelijst.

[3:22:44] Dat is waar de maatregel op gericht is.

[3:22:47] Mevrouw Dobbe.

[3:22:51] Ik had ook nog gevraagd of de minister bereid is om binnen de EU, of als daar geen meerderheid voor is en die lijkt er niet te zijn, dan met gelijkgezinde landen maatregelen te nemen om het E1-project te voorkomen.

[3:23:02] En daar heb ik geen antwoord op gehad.

[3:23:04] Ik kom daar zo nog op terug, als dat mag.

[3:23:06] Dat was onder alles wat niet met ons huidige sanctiebesluit te maken had.

[3:23:12] Mevrouw Teunissen.

[3:23:14] Voorzitter, vindt de minister het niet scheef of op zijn minst onwenselijk dat Nederlandse belastingbetalers subsidie geven aan bedrijven zoals Booking en dat zij gewoon door kunnen gaan met het faciliteren van de illegale bezetting?

[3:23:24] De minister.

[3:23:25] Voorzitten, ook daar kom ik.

[3:23:28] Ik weet dat ik het al eerder gezegd heb op deze vraag, maar ik kom nog bij het kopje wat niet met het huidige sanctiebesluit te maken heeft.

[3:23:37] De heer Van Baarle.

[3:23:38] Ja, voorzitter.

[3:23:39] Een vraag over overheidsfunctionarissen.

[3:23:41] Want er ligt een aangenomen motie van DENK die aan de regering vraagt te pleiten voor sancties tegen overheidsfunctionarissen die bijdragen aan nederzettingen.

[3:23:48] Voert de minister die motie nou uit?

[3:23:50] Pleit Nederland daar nou gewoon actief voor?

[3:23:52] De minister.

[3:23:54] Nou, voor zitten wij pleiten actief in Europa voor sanctie's.

[3:24:00] Op kolonisten die kolonistengeweld plegen en op de ministers die op dit moment in Nederland al persoon en orgaat zijn, namelijk minister Benkvier en Smotrich.

[3:24:13] En wij zetten ons op Europees niveau in om hen ook op de Europese sanctie lijst te krijgen.

[3:24:19] Meneer Van Baarle.

[3:24:20] Voorzitter, dan zou ik de minister willen meegeven, pak die aangenomen motie er eens bij, want die vraagt echt om stevigere inzet van de regering dan dat nu gedaan wordt en de minister nu noemt.

[3:24:30] Ik had nog een vraag over doorvoeren.

[3:24:33] Je hebt bepaalde EU-lidstaten die in hun nationale wetgeving ook bepaald producten verboden hebben.

[3:24:40] Die zeggen niet dat maakt een te grote inbreuk op het beleid van andere lidstaten.

[3:24:44] Dat doet de Nederlandse regering nu wel.

[3:24:46] Waarom maakt de regering bij dit de keuze dat het teveel inbreukt maakt op andere landen?

[3:24:51] Terwijl andere EU-lidstaten ook goederen verbieden die dan Nederland niet in mogen.

[3:24:58] Voorzitter, zoals ik zojuist gezegd heb over doorvoeren is het een combinatie van elementen.

[3:25:02] Dit is er één element van.

[3:25:04] De uitvoerbaarheid daarvan is een tweede en die spelen samen mee.

[3:25:09] Minister Toffer.

[3:25:11] Ja, voorzitter, dank.

[3:25:12] Over de strafmaat.

[3:25:14] Zou de minister aan kunnen geven iets concreter van wanneer zou zo'n straf maat van zes jaar, de maximumstraf, wanneers zou dat van toepassing kunnen zijn?

[3:25:23] En andersom.

[3:25:25] Stel dus, ik ken de kaart van Israël behoorlijk goed.

[3:25:27] Ik ben daar van jongs af aan redelijk mee opgevoed.

[3:25:28] Maar ik heb gisteren nog eens naar die postcodelijst gekeken en dan denk ik, ja, ik heb geen idee wat nu precies welke postcode is.

[3:25:36] Stelnus, ik ga naar Israël.

[3:25:37] Ik krijg daar een flesje wijn.

[3:25:39] Ik denk, ja, je kijkt daar een beetje niet aan.

[3:25:42] En je komt op Schiphol aan.

[3:25:44] Wordt dan zo'n fles wijn ingenomen?

[3:25:46] Of heb je dan het risico dat je voor 1, 2, 3 jaar de gevangenis indraait?

[3:25:50] En ik vraag dit, want de rechter gebruikt vaak de behandeling van een wet, maar ook hierbij dit, om toch te kijken wat voor strafmaat wordt toegepast.

[3:25:59] Dus ik zou daar best wel iets over willen weten.

[3:26:01] De minister.

[3:26:03] Waarbij voorzitter nog steeds de laatste zin van de heer Stoffer natuurlijk wel bepalend is.

[3:26:07] De rechter zal uiteindelijk zelf bepalen wat de strafmaat is.

[3:26:12] Maar zoals ik net al aangaf zal vervolging ook vooral gericht zijn op structurele overtreding.

[3:26:24] Laat ik het zo zeggen dat als ik de situatie zoals u die schetst dat iemand een product meeneemt waarvan hij niet weet dat het illegaal is.

[3:26:32] dat ik verwacht dat dat op dezelfde manier behandeld zal worden als waar ook ter wereld je aankomt op Schiphol en iets in je tas hebt wat niet mag.

[3:26:39] En dan kan je het bij de douane achterlaten.

[3:26:44] Meneer Marketshauer.

[3:26:45] Ja, kort vraagje hoor.

[3:26:46] Even kijken of de minister hier goed over na heeft gedacht.

[3:26:49] Kan de minister aangeven, waar zou een Israëlische Arabier die bijvoorbeeld de Israëliëse nationaliteit heeft en wie een familie al eeuwen in de oude stad van Jeruzalem woont, waar naartoe moet hij geëvacueerd worden?

[3:27:01] De minister.

[3:27:05] Ja, ik weet niet goed wat ik hierover moet antwoorden.

[3:27:10] Ik heb meerdere malen gezegd dat ik niet ga over de uiteindelijke oplossingen.

[3:27:14] Het zijn beide partijen die met een oplossing moeten komen.

[3:27:18] Met dit besluit geven wij invulling aan onze internationaal-rechtelijke verplichten.

[3:27:22] Iets andere vraag als voor de vorige vraag.

[3:27:26] Kan de minister aangeven waarom hij die zes jaar, dat komt uit zijn koker, zo proportioneel vindt als je dat afzet?

[3:27:32] Andere sprekers hebben daar ook over gerept tegen bijvoorbeeld mishandeling waar drie jaar op staat of een terrorist die tweeënhalf jaar gemiddeld in Nederland gevangenisstraf krijgt.

[3:27:41] De minister.

[3:27:42] Voorzitter, die strafmaat van handelen in strijd met die sanctiemaatregelen, die volgt uit de wet op economische delicten.

[3:27:50] Dus het is niet zo dat wij bijzonder voor deze zaak die zo bepaald hebben.

[3:27:56] Dank u wel.

[3:27:56] Ja, meneer Van Lanschot.

[3:27:59] Dank voorzitter.

[3:28:00] Zou de minister nog kunnen ophelderen dat als dit sanctiebesluit is ingevoerd en als er betekenisvolle stappen naar een twee-staten-oplossing worden gezet door beide partijen, dat dan het kabinet de beleidsvrijheid heeft om ook eerder dan na drie jaar en mogelijk ook eerer dan dat een twee staten-oplossingen geïmplementeerd zou zijn, dit sanctiesbeslut in te trekken?

[3:28:20] De minister.

[3:28:22] Ik heb de heer Van Lanschot verwoord het zeer puntig geprobeerd dit inderdaad meerdere keren te bevestigen.

[3:28:30] Dus dat kan ik nogmaals doen.

[3:28:39] of dit de president schept voor rechtszaken om zich te houden aan dit punt, namelijk dat het kabinet wel die verplichtingen moet aanhaven, of dat uitgesloten kan worden.

[3:28:47] De minister antwoordt niet op de heer Van Lansgroot.

[3:28:50] Nee, sorry, dit is geen punt van orde.

[3:28:51] De beantwoording gaat straks nog verder.

[3:28:53] Als u aan het einde daarvan constateert dat er een vraag niet beantwaard is, kunt u dat aan de orde stellen.

[3:28:58] We gaan verder.

[3:28:59] Zijn er nog mensen die naar aanleiding van de eerdere beantwording vragen?

[3:29:04] Nee, dan gaat de minister door met de beantworging.

[3:29:16] Voorzitter, de heer Dassum van der Werft vroeg naar de andere landen in de EU die ook bezig zijn met dit soort maatregelen.

[3:29:28] Spanje, Ierland, België, Portugal om een coalitie te vormen.

[3:29:33] Vragen die daaromtrend zijn.

[3:29:37] Wij treden al regelmatig in overleg met gelijkgezinde EU-lidstaten op dit gebied.

[3:29:43] Inclusief deze landen en dat blijven we ook doen.

[3:29:45] We zetten ons in het Europese verband sowieso in voor het vergroten van het draagvlak... ...voor EU-handelsmaatregelen tegen de onrechtmatige nederzettingen.

[3:29:53] Ook andere EU-maatregen die al sinds de evaluatie van de Israëlse naleiding van artikel 2 op tafel liggen.

[3:29:59] Dat doen we met gelijkgezinde landen in gesprek met lidstaten die ook nog niet zo ver zijn.

[3:30:04] En zoals bekend is daar nog onvoldoende steun voor.

[3:30:08] Wat ik wel kan zeggen is dat wij, ondanks dat meerdere landen maatregel hebben aangekondigd...

[3:30:00] ...met gelijkgezinde landen in gesprek met lidstaten die ook nog niet zo ver zijn.

[3:30:05] En zoals bekend is daar nog onvoldoende steun voor.

[3:30:08] Wat ik wel kan zeggen is dat wij, ondanks dat meerdere landen maatregelen hebben aangekondigd...

[3:30:16] dat er ook met name naar ons gekeken wordt.

[3:30:17] Wij hebben deze maatregel heel zorgvuldig opgesteld.

[3:30:22] En er wordt ook naar ons gekregen, hoe doen wij dit?

[3:30:25] En daar kunnen andere landen eventueel van leren.

[3:30:28] En ten tweede kan ik me ook goed voorstellen dat we in de komende periode... met de landen die maatregen hebben ingevoerd ook samen kijken... wat zijn de lessons learned en ook meenemen richting de evaluatie.

[3:30:40] Mevrouw van der Werf, aan het einde van de beantwoording.

[3:30:45] Ja, gaat u verder.

[3:30:49] Mevrouw Dobbe en mevrouwe Piri vroegen naar het E1-project en onze bereidheid om binnen de EU met gelijkzinnig landen verdere stappen te nemen.

[3:31:01] Die E1 aanbesteding baat het kabinet grote zorgen, die boodschap brengt Nederland al lange tijd bilateraal en ook publiekelijk over.

[3:31:09] Ik noemde zojuist al de verklaring die premier Jetten mee heeft ondertekend met een aantal regeringsleiders die Israël opriepen om het E1-project een halt toe te roepen en ook bedrijven opriep om niet deel te nemen aan deze aanbesteding.

[3:31:24] En ook de Europese Raad van 18-19 juni sprak zich uit tegen de E1 plannen.

[3:31:30] Het kabinet zal bij aanwijzingen

[3:31:32] ...van betrokkenheid bij of interesse in de E1-tenders van Nederlandse bedrijven... ...conform het actieve ontmoedigingsbeleid, actief contact opnemen met die bedrijfen... ...en duidelijk maken dat het kabinet hun betrokking onwenselijk vindt.

[3:31:47] Daarnaast blijft het kabinent in EU-verband zorgen uitspreken over de situatie op de Westerkeurdaanhoever... ... en blijven oproepen tot maatregelen gericht tegen de onrechtmatige nederzetten.

[3:31:59] Dat was het kopje EU, maar ik heb ook nog een kopje overig.

[3:32:11] Mevrouw Teunissen vroeg naar de reactie van het kabinet op de gepubliceerde brief met vele ondertekenaars.

[3:32:23] Ik begrijp heel goed de zorgen die de ondertekennaars hebben en ik deel die zorgen.

[3:32:28] En ik kan u ook verzekeren dat we de Israëlse regering ook blijven wijzen op hun verplichtingen onder het internationaal recht en ons stevig blijven uitspreken.

[3:32:37] Nederland heeft daarnaast verschillende maatregelen genomen om de druk op Israël op te voeren, om de situatie in Gaza en op de westelijke Jordaan-oever te doen verbeteren.

[3:32:45] Daar zien we nog onvoldoende voortgang op en dat betekent dat we ons daar ook nog steeds ten volle voor blijven inzetten.

[3:32:57] De heer Van Landschot vroeg of we kunnen verkennen of Nederland zich kan aansluiten bij de twaalf landen van die Emergency Coalition for the Financial Sustainability of the Palestinian Authority.

[3:33:12] Ja, dat kunnen we verkennen.

[3:33:15] Dat initiatief is vorig jaar gelanceerd als een campagne om meer financiële steun voor de Palestijnse autoriteit te vergaren.

[3:33:22] Het is geen formeel samenwerksverband, maar wij onderschrijven die doelstelling.

[3:33:27] Wij bieden dan ook diplomatiek en financiële steun aan de Palestijnse autoriteit via onze eigen geëigende kanalen.

[3:33:35] En ik moet ook, en daarom is een verkenning op zich goed, toegeven dat niet helemaal duidelijk is of de coalitie nog steeds een actief verband is.

[3:33:42] Maar we zijn zeker bereid om dit te verkennen.

[3:33:46] De heer Van Landschot vroeg ook naar de banden tussen de Palestijnsche financiëlen sector en die van Europa.

[3:33:53] Bijvoorbeeld via de kredietlijnen EIB en EBAD.

[3:33:56] De EBRD investeert reeds in de private sector in de Palestijnse gebieden.

[3:34:01] Zo is de EBRd een van de grootste aandeelhouders van de Bank of Palestine, de grootst en belangrijkste bank in de Palestinegebieden en ook andere internationale financiële instellingen waar Nederland aandeeldhouder van is zoals de Wereldbank hebben programma's die de Palestijns economie ondersteunen.

[3:34:16] Nederland ondersteunt de betrokkenheid van deze internationale financiele instellingen en daarnaast bieden we ook bilateraal onze ondersteuning met een bijdrage van 5 miljoen

[3:34:25] aan het VN Capital Development Fund.

[3:34:27] Dat fonds verlaagt risico's voor investeerders in de Palestijnse gebieden.

[3:34:37] Mevrouw Dobbe vroeg nog waarom we nog altijd wapens naar Israël...

[3:34:43] Exporteren als... Nou, exporteren.

[3:34:47] Gezien de huidige situatie verleent Nederland op dit moment geen vergunningen voor de uitvoer van militaire en dual-use goederen die kunnen bijdragen aan activiteiten van de Israëlse krijgsmacht in de Gazastrook.

[3:34:59] Of op de westelijke Jordaan-oever vanwege het risico op ongewenst eindgebruik.

[3:35:06] En binnen die kaders geeft het kabinet enkel nog vergunningen af voor de uitvoer van militaire goederen die enkel voor zelfverdedigingsdoeleinden zijn.

[3:35:16] Zoals voor het Iron Dome luchtafweersysteem.

[3:35:22] Mevrouw Teunissen vroeg naar hoe het staat met de uitvoering van de motie om de afhankelijkheid van Israël voor wapeninkoop af te bouwen.

[3:35:32] Defensie heeft op zeer korte termijn behoefte aan nieuw en extra materiaal om de taken van de krijgsmacht te kunnen blijven uitvoeren, noodzakelijk voor de veiligheid van Nederland en Europa.

[3:35:42] Bij nieuwe materiaal aanschaf gaat de voorkeur uit naar leveranciers uit Nederland of Europa

[3:35:48] Indien deze onvoldoende kunnen voorzien in de behoefte, kijkt Defensie naar andere potentiële aanbieders.

[3:35:54] Israëlse bedrijven leveren diverse essentiëlen militaire systemen of onderdelen van essentiêle militaire systeemen waarvoor geen minder geschikte of geen tijdige alternatieven beschikbaar zijn.

[3:36:05] Een nieuwe materieelinkoop uit Israël wordt per geval zorgvuldig gewogen mede in het licht van de motie Teunissen, waarbij Defensië onderzoekt of het materiaal essentieel is voor gereedstelling en of er geschikte tijdige

[3:36:19] Dan, veelvuldig aangekondigd, de heer Dassen, mevrouw Dobbe, meevrouw Teunissen en mevouw Piri vroegen naar de situatie rond booking.com.

[3:36:31] Vooropgesteld, het kabinet vindt bijdrage van Nederlandse bedrijven aan het ontwikkelen of bestendigen van dergelijke nederzettingen in bezetgebied zeer onwenselijk.

[3:36:40] De Nederlandse overheid verleent dan ook geen diensten aan Nederlandsebedrijven bij activiteiten in of ten behoeve van Israëlse nederzetten in bezitgebied conform het ontmoedigingsbeleid.

[3:36:49] De Nederlandse overheid heeft regelmatig contact met grote bedrijven die in Nederland actief zijn, waaronder Booking.

[3:36:55] Dit past bij onze inzet voor het Nederlands bedrijfsleven binnen de duidelijke kaders van onze waarden, wet- en regelgeving en het belang van mensenrechten.

[3:37:02] Dat we in gesprek zijn met een bedrijf

[3:37:04] betekent nadrukkelijk niet dat wij alle aspecten van het bedrijfsbeleid ook onderschrijven.

[3:37:09] Maar dat contact biedt wel de ruimte om ook kritische punten en onze verwachtingen te adresseren.

[3:37:13] Er is meerdere keren met Booking.com gesproken geweest over onder andere ook het ontmoedigingsbeleiden.

[3:37:23] Dat waren in ieder geval vanuit onze kant de beantwoorden op de vraag, voorzitter.

[3:37:30] Gaan we even kijken of er nog interrupties zijn.

[3:37:35] Zeker.

[3:37:36] Het is ontzettend fijn dat ik erop word gewezen en dat we dat ook nog moesten doen.

[3:37:40] In de administratie zal dat zo dadelijk ook voorbij komen.

[3:37:43] We zullen dit wijden aan de eerste week na het reces.

[3:37:47] We zijn eerst nog even bij een rondje interrupties.

[3:37:51] Mevrouw van der Werven was de eerste die zich had gemeld.

[3:37:54] Ja, voorzitter.

[3:37:55] De minister had het over gesprekken met andere Europese lidstaten.

[3:37:59] En mijn vraag daarop was, zegt hij daarmee nou eigenlijk ook op het moment dat wij dit sanctiebesluit op de meest juridisch haalbare en praktische uitwerking goed invullen, is de kans dus ook groter dat andere landen in beweging komen?

[3:38:15] Er zijn meerdere landen die verkennen hoe ze een eventuele maatregel als deze zouden kunnen invullen en daarmee wordt zeker gekeken naar Nederland.

[3:38:27] Wat denk ik ook een compliment is voor de kennis en expertise die wij hier ook hebben en ook de zorgvuldigheid waarmee we proberen dit besluit vorm te geven.

[3:38:37] Dank u wel.

[3:38:43] Uit de beantwoording van de minister leid ik af dat het dus blijkbaar denkbaar is dat Nederlandse bedrijven gaan inschrijven op de tender voor het E1-project.

[3:38:50] Maar als dat gebeurt, dat Nederland dan een gesprek gaat voeren met die bedrijfen onder het ontmoedigingsbeleid, dat dat onwenselijk is.

[3:38:56] Vindt de minister dat ook niet een beetje weinig?

[3:39:00] De minister.

[3:39:02] Voorzitter, op dit moment hebben wij geen signalen dat bedrijven dat überhaupt van plan zouden zijn.

[3:39:07] Ik heb ook al uitdrukkelijk gezegd dat het kabinet heel duidelijk is, ook richting het Nederlands bedrijfsleven, dat het onwenselijk is dat bedijven hieraan bij zouden dragen.

[3:39:18] Op dit moment zie ik geen ontwikkeling die zou bepleiten dat dit op dit punt niet voldoende zou zijn.

[3:39:25] Mevrouw Dobbe.

[3:39:25] Ja, dank u wel.

[3:39:26] Kijk, het probleem met tenders natuurlijk is dat een deel is openbaar en een deels niet.

[3:39:30] Dus het is niet uit te sluiten.

[3:39:31] En ik zou het toch wel prijsstellen als de minister hier zou willen toezeggen dat er een verbod komt voor Nederlandse bedrijven om zich in te schrijven of op een andere manier bij te dragen aan dat E1-project.

[3:39:42] Voorzitter, op basis van de signalen die wij hebben, heb ik geen enkel signaal dat dit het geval zou zijn.

[3:39:48] En het kabinet is volstrekt duidelijk over de onwenselijkheid hiervan.

[3:39:51] Ik wil ook een appel op rijven om dat ook serieus te nemen.

[3:39:56] Voorzitter, even over boeking nog.

[3:39:58] Het staat in de top drie van bedrijven in Nederland die uit de innovatiebox subsidie ontvangen.

[3:40:04] Is de minister mee eens dat alleen maar het ontmoedingsbeleid niet heeft gewerkt... ...omdat boeking gewoon doorgaat met huizen verhuren... ...en dat het een optie zou kunnen zijn om die innovatieboksubsidies op te zetten?

[3:40:17] Ja, voorzitter.

[3:40:17] De innovatieboks hebben we meerdere malen ook in debat met uw Kamer besproken...

[3:40:23] Kijk, in Nederland gevestigde bedrijven die kunnen gebruikmaken van bestaande Nederlandse fiscale faciliteiten als zij aan de voorwaarden daarvoor voldoen.

[3:40:30] Deze faciliteits zijn niet gericht op specifieke bedrijfen en het is daarom ook niet mogelijk om specifieker bedrijf hiervan uit te sluiten.

[3:40:37] Dit zou ook niet uitvoerbaar en ook niet handhaafbaar zijn.

[3:40:40] Belastingbestelsel is ook niet bedoeld als instrument in internationale betrekkingen.

[3:40:45] Want het zou de effectiviteit van de fiscale regelingen ondermijnen, maakt het belastingstelsel complexer en creëert ook onzekerheid voor bedrijven.

[3:40:53] Wat ook weer negatieve gevolgen heeft voor ons eigen vestigingsklimaat.

[3:41:01] Voorzitter, dit is toch totaal niet in lijn met het advies van het IGH.

[3:41:05] Dat zegt gewoon, we moeten niet assisteren of faciliteren, mogen bedrijf vanuit Nederland niet doen.

[3:41:10] We moeten alle mogelijke doen om dat te voorkomen.

[3:41:12] Dan is dit toch niet in lijm met het IIGH advies.

[3:41:15] De minister.

[3:41:17] Voorzitter, de activiteit van bedrijven in illegale nederzettingen, dat betreft de diensten.

[3:41:24] En die zijn we aan het verkennen.

[3:41:27] Binnen enkele weken komen we met de verkenning daarvan.

[3:41:31] Meneer Van Landschot.

[3:41:32] Dank voorzitter.

[3:41:33] En dank aan de minister voor de toezegging om coalitie daar de verkenning voor te doen.

[3:41:38] Ik zou het waarderen als hij daar schriftelijk op zou kunnen terugkomen ook.

[3:41:41] En mocht die coalitio in een wat rustiger vaarwater zijn gekomen, dat hij daar dan een impuls aan zou kunnen geven.

[3:41:46] Dank u wel.

[3:41:47] Minister?

[3:41:48] Dat kan ik, voorzittig.

[3:41:50] Kunt u daar ook een datum bij geven?

[3:41:53] Voor de registratie van deze toezichting?

[3:41:57] Eh...

[3:41:59] Ja, ik ga dat verkennen.

[3:42:03] Dus de komende maanden ga ik dat vormgeven.

[3:42:05] Het lastige hiervan is dat ik niet weet wat de status is van die coalitie.

[3:42:09] Dus ik ga het binnen...

[3:42:11] We zullen dat meenemen bij, ik weet niet wanneer de volgende raad is, maar ik kan me voorstellen dat we daar schriftelijk dat meenenemen.

[3:42:17] Heel goed.

[3:42:18] Dan noteren we dat dat bij de volgende raad Buitenlandse Zaken wordt meegenomen.

[3:42:22] Ja, heel goed.

[3:42:23] Dat was het dan, de heer Van Baarden.

[3:42:26] Nog even terugkomend op de discussie over de innovatiebox.

[3:42:31] Er zijn ook andere regelingen, RVO's, subsidies...

[3:42:34] waarbij gewoon voldoen aan mensenrechten en maatschappelijk verantwoord ondernemen een bepaling is.

[3:42:40] Je zou bedrijven van overheidssamenwerkingen kunnen uitsluiten, je zou bedriven kunnen uitzluiten van het meedoen met handelsmissies.

[3:42:47] Dus er zijn ook minder verregaande knoppen waar deze minister aan kan draaien om bedrijfen die bij te dragen aan nederzettingen daarvan uit te sluiten.

[3:42:54] Is de minister bereid dat samen met de Kamer te verkennen en een oproep daartoe positief te beoordelen?

[3:43:01] Daarvoor zitten we op dit moment met de bedrijven waarvan we weten dat er activiteiten zijn.

[3:43:08] Daar worden actief serieuze gesprekken mee gevoerd.

[3:43:12] En pas op het moment dat daar geen veranderingen in gaan komen, kun je aanvullende maatregelen eventueel verkennen.

[3:43:20] Maar op dit момент zien we daar geen noodzaak toe.

[3:43:23] Meneer Makkersouwer.

[3:43:25] Kan de minister nog één keer goed uiteenzetten waarom er geen sancties worden ingesteld tegen Marokko, die de westelijke Sahara bezet en daar ook mensen schendingen pleegt?

[3:43:36] China, die bijvoorbeeld miljoenen Oeigoeren in concentratiekampen stopt.

[3:43:41] En Turkije, die behalve Noord-Cyprus ook nog grote stukken land in Noordirak en Syrië bezet.

[3:43:47] En daar ook mensen schendingen pleegt.

[3:43:49] Waarom bij Israël wel en gewoon één voor één aflopen alsjeblieft en bij die drie voorbeelden één voor een afloten alsjebelieft niet?

[3:43:57] De minister.

[3:43:58] Voorzitter, wij beoordelen iedere situatie op de eigen merites.

[3:44:03] En dat betekent dat we per situatie bekijken op welke manier wij invulling moeten geven aan onze internationaal rechtelijke verplichtingen.

[3:44:10] En meenemen de eventuele effectiviteit en proportionaliteit van bepaalde maatregelen.

[3:44:16] Daar hou ik het bij.

[3:44:19] Dank.

[3:44:20] Dan maken we even een rondje om te kijken of er vragen niet beantwoord zijn.

[3:44:26] Ik had de vraag hoe zet het kabinet zich in om handhaving van de juiste herkomstaanduiding aan te scherpen, dus in Europees verband.

[3:44:34] Tweede niet beantwoorde vraag was wordt er ook gewerkt aan een informatiecampagne voor Nederlandse reizigers naar Israël over wat er wel niet kan worden ingevoerd als ze terugkomen.

[3:44:44] En de derde hele specifieke vraag was niet of er is gesproken met Boeking, maar of premier Jetten in zijn afspraak die we allemaal hebben gezien met Boeken dit aan de orde heeft gesteld.

[3:44:55] We verzamelen even de vragen die zijn overgebleven.

[3:44:57] De heer Seder.

[3:45:00] Ja, voorzitter.

[3:45:00] Ik had de vraag gesteld of het huidige grondslag ook na het willen afschalen of intrekken van het sanctiebesluit tot een juridische presidentwerking werkt waarbij externe organisaties, NGO's, individuen op grond van de huidigere lezing kunnen afdwingen dat die sancties niet afgeschaald kunnen worden omdat nog niet voldaan is aan het doel waar het grondslaag op gebaseerd is.

[3:45:24] Ik kijk even of er nog anderen zijn van wie vragen niet beantwoord zijn.

[3:45:28] Mevrouw Dobbe, u heeft de vraag verzonnen.

[3:45:30] Nee, nee, nee.

[3:45:31] Wel eentje.

[3:45:31] Dan kunt u gewoon teruglezen.

[3:45:33] Namelijk de Nederlandse financiële instellingen en de rol daarvan.

[3:45:37] Want we hebben het wel in algemene zinnen gehoord over investeringen.

[3:45:41] Maar de Nederlandische financiëlen instelling hebben een hele grote rol in het instand houden van de illegale bezetting.

[3:45:48] Ja.

[3:45:51] We geven even de minister een minuut.

[3:45:54] Orde hebben kunnen brengen.

[3:45:56] Dan gaan we het als volgt doen.

[3:46:01] De heer De Roon had behoefte aan een tweede termijn, dus die mag nog even zijn tweede temijn gebruiken.

[3:46:06] En dan kan de minister daarna antwoorden.

[3:46:08] Meneer De Roon.

[3:46:13] Dank voorzitter.

[3:46:15] Het kabinet zegt met het sanctiebesluit nadere invulling te geven aan het advies van het internationaal rechtshof.

[3:46:21] dat Israël verplicht is all settlers from the occupied Palestinian territory te evacueren.

[3:46:29] De uitwerking van het verdwijnen van de settlers moet volgens het kabinet gebeuren in onderhandelingen over een twee-staten oplossing.

[3:46:36] En daardoor zouden beide partijen dan hun veiligheid en identiteit gewaarborgd moeten kunnen zien.

[3:46:43] Maar in de afgelopen 27 jaar is daar helemaal niets van terechtgekomen van een twee staten oplossingen.

[3:46:49] Die twee-staten-opslossing is morsdood.

[3:46:53] En de kans dat hij nu naar tevredenheid van beide partijen herleeft en tot een aanvaardbare uitkomst leidt, is nihil.

[3:47:01] Joden zijn in vrijwel alle gebieden onder Palestijns gezag nergens welkom.

[3:47:06] En als het advies van het internationaal gerechtshof wordt gevolgd, dan moet dus dat Palestijans gebied Judenrein worden gemaakt.

[3:47:15] Tenzij, tenzij voorzitter, de Palestijnen het goed vinden dat zij blijven onder alle door de Palestijn te dicteren voorwaarden.

[3:47:24] En zij moeten er dan op vertrouwen dat ze dan veilig zijn.

[3:47:27] Ondenkbaar.

[3:47:28] Dit leidt tot absurdum.

[3:47:31] En het kabinet baseert zich dus op een fata morgana en dat sanctiebesluit probeert eraan bij te dragen.

[3:47:37] Dank u.

[3:47:40] Ik geef het woord aan de minister.

[3:47:42] Ja, voorzitter.

[3:47:43] Gezien het grote hoeveelheid vragen die gesteld zijn, klopt het dat er dan een paar vragen niet beantwoord zijn?

[3:47:47] Inclusief de vraag die heer Seder ook gesteld heeft over de juridische aspect.

[3:47:52] Mijn vraag zou zijn of u het akkoord vindt dat we die even zorgvuldig op een rijtje leggen.

[3:47:55] De vraag die u gesteld hebt en dat ik die bij twee minuten debat kort beantword.

[3:48:00] Volgens mij is dat heel verstandig om dat op die manier te doen.

[3:48:03] Dan gaan we dat zo doen.

[3:48:06] Punt voor orde.

[3:48:07] Uiteraard wel denk ik voordat de termijn van de Kamer begint, omdat je dan anders al met moties moet komen en dan pas de afweging daarover hoort.

[3:48:17] Dat gaan we zo regelen.

[3:48:19] Ja, heel goed.

[3:48:20] Dan heb ik nog een aantal toezeggingen.

[3:48:24] Mevrouw Dobbe?

[3:48:26] Ja, misschien een punt van orde.

[3:48:27] Ik twijfelde of ik er wat van moest zeggen.

[3:48:29] Maar ik vind toch een aantal van de uitspraken die de heer De Roon net deed, daar maak ik bezwaar tegen.

[3:48:36] Goed, dat staat genoteerd.

[3:48:37] Ik wil aantekenen dat ik absoluut geen bezwaarschap heb tegen de inbreng van de heere De Roo.

[3:48:43] Ik vond het een geweldige inbrek.

[3:48:46] Meneer De Roon.

[3:48:46] Ja, ik heb nog geen reactie van de minister op mijn inbreking in tweede termijn gehoord.

[3:48:50] En die zou ik toch wel graag willen vernemen.

[3:48:51] Wat vindt hij van wat ik daar heb gezegd?

[3:48:56] De minister.

[3:48:59] Voorzitter, volgens mij heb ik de elementen van de inbreng van de heer De Roon die antwoord verdienen, heb ik zojuist in het debat op meerdere momenten gedaan.

[3:49:10] Ik denk dat ik het daarbij kan.

[3:49:13] Dank.

[3:49:13] Dan heb ik nog de toezeggingen.

[3:49:15] De minister van Buitenlandse Zaken zal binnen enkele weken een brief aan de Kamer sturen over de verkenning ten aanzien van een verbod op diensten en investeringen, zoals een toezenging aan de heer Van Baarle.

[3:49:24] Het twee minuten debat is reeds aangekondigd door het lid Piri.

[3:49:27] Dan de minister van Buitenlandse Zaken zal bij het verslag van de Eerstvolgende Raad Buitenlands Zaken een terugkoppeling geven van de mogelijkheid om aan te sluiten bij de Emergency Coalition for the Financial Sustainability of the Palestinian Authority.

[3:49:39] En dit was een toezegging aan de heer Van Landschot.

[3:49:42] Klopt dat?

[3:49:43] Ja.

[3:49:44] Oké, dan zijn we daarmee aan het einde gekomen van deze vergadering.

[3:49:49] Sorry, nog geen?

[3:49:50] Ja, die stond hier op mijn lijn.

[3:49:51] Mevrouw...

[3:49:52] Ja, dank voorzitter.

[3:49:54] Ik heb de toezegging gehoord dat u wordt meegenomen bij de evaluatie over een jaar van het sanctiebesluit en dan wordt de spillover effect wordt megenomen.

[3:50:04] Ja, sorry, die hadden wij niet geteugd.

[3:50:07] Excuses.

[3:50:08] Maar goed dat u zo goed oplet.

[3:50:10] Dan zijn we daarmee echt aan het einde gekomen van dit debat.

[3:50:13] Dan dank u allemaal hartelijk en vanavond is er dus nog een twee minuten debat